# Казан дәүләт аграр университеты

Казан дәүләт аграр университеты — Казандагы югары уку йорты.
2025 елда Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе, Татарстанның агробизнес кадрларын яңадан әзерләү институты (ТИПКА) белән берләштерелә. Берләштерелгән югары уку йортының исеме Казан дәүләт аграр университеты булып кала.

# Казан дәүләт аграр университеты
## Тарихи белешмә

1918 елның 25 ноябрендә Мәскәүдә югары уку йортлар бүлеге коллегиясенең утырышында Казан университеты каршында урман факультетына нигез салу турында карар кабул ителгән. 1922 елның 22 маенда университетның урман факультетын һәм политехник институтының авыл хуҗалыгы факультетын бергә кушып, авыл хуҗалыгы һәм урманчылык бүлекләреннән мөстәкыйль Казан авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институтын булдыру турында РСФСР Главпрофобрның карары басылып чыга.
1926 елның маенда институт бүлекләре:
а) үсемлекчелек, терлекчелек һәм авыл хуҗалыгын оештыру секцияләре белән авыл хуҗалыгы факультетына; б) урман факультетына әйләнә.
1927 елның җәендә институтның авыл хуҗалыгын механикалаштыру кафедрасы каршында машина сынау станциясе булдырыла.
Шушы полигон базасында 1929 елда Татарстанда беренче машина сынау станциясе оеша.
1927 елның 11 октябрендә институтка татар яшьләренә “яшел ут” ачкан төрки-татар рабфагы кушыла. Шуңа бәйле рәвештә 1927 елдан алып 1929 елның январенә кадәр татар студентларының саны 4,6 дан 11,4% ка арта.
1930 елда институт 2 вузга бүленә: урман-техник (Йошкар-Ола шәһәре) һәм авыл хуҗалыгы институты (Казан шәһәре). Шулай итеп, 1930 елда институт составына бары тик бер генә – агрономия факультеты гына керә.
1933 елның көзендә Казан авыл хуҗалыгы институтына зоотехника факультеты дип үзгәртеп сөт хуҗалыгы институты кушыла. Соңрак бу факультет Казан ветеринар институтына бирелә.
1941 елда 52 студент һәм ректор Анисимов җитәкчелегендә укытучылар фронтка китә.
Сугыш һәм сугыштан соңгы елларда җиләк-җимеш – яшелчә (1943–1948), агроурманмелиорация факультетларында (1949–1955) студентлар әзерләү эше алып барыла.
1950 елда авыл хуҗалыгын механикалаштыру дигән яңа факультет ачыла.
1961 елда икътисад факультеты ачыла. Озак еллар дәвамында (1965–1992) җитәкче кадрлар авыл хуҗалыгы белгечләренең квалификациясен күтәрү факультеты эшләп килә.
Мәгариф һәм авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыклары карары нигезендә 1995 елда Казан авыл хуҗалыгы институтына авыл хуҗалыгы өлкәсендә эре уку-фәнни үзәк буларак академия статусы бирелде.
Хәзерге вакытта академия структурасына Норлат шәһәрендәге филиал, Баулы, Буа, Минзәлә, Бөгелмә шәһәрләрендәге вәкиллекләр керә.
Шулай ук монда вузга керү өчен әзерлек факультеты, аспирантура, диссертация советы, уку-тәҗрибә хуҗалыгы, тәҗрибә кыры, уку-фәнни җитештерү үзәге, китапханә, музей, информацион технологияләр үзәге бар.
2006 елның 27 августында академия университет статусын алды.

# Казан дәүләт аграр университеты
## Ректорлары

* 1922-19... —
* Никифор Соловьёв
* Катков
* Шабаев
* 1996-2018 елларда — Җәүдәт Фәйзрахманов
* 2018 елның 14 ноябреннән — Айрат Вәлиев

# Казан дәүләт аграр университеты
## Бүләкләре

2022 ― «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены ― фән үсешендәге күренекле казанышлары һәм авыл хуҗалыгы өчен югары квалификацияле белгечләр әзерләүгә зур өлеш керткәннәре өчен.

# Казан дәүләт аграр университеты
## Билгеле кешеләре
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан дәүләт аграр университеты укытучылары.
| туу датасы | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1873-07-19 | Иван Князьков | | рәссам | Ivan Ivanovich Knyazkov | 1942-08 |
| 1874-08-01 | Андрей Тольский | Урман институты | биолог | | 1942-01 |
| 1875-08-24 | Александр Першаков | | фәнни хезмәткәр | | 1943-02-02 |
| 1885 | Габдулла Шөнаси | «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе | | | 1938-11-03 |
| 1895-03-02 | Барыс Дзмітрыевіч Жылкін | С. М. Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты | галим | | 1979-03-05 |
| 1897-04-23 | Александр Демидович | Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе | агроном силиксәнир шагыйрь университет профессоры | Alieś Dziemidovič | 1965-11-05 |
| 1900-11-27 | Михаил Марков (1900) | | | | 1981 |
| 1903-04-19 | Нәҗип Максудов | | инженер-механик | | 1976 |
| 1908-05-22 | Михаил Андреевич Кочкин | Нижгар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе | туфрак белгече | | 1980-11-06 |
| 1909-01-07 | Иван Поләков | Казан дәүләт аграр университеты | Гыйльми хезмәткәр | | 1976-10-30 |
| 1911 | Məmməd Mehdiyev | Азәрбайҗан дәүләт аграр университеты | галим | | 1988 |
| 1928-12-18 | Николай Семёнович Катков | Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе | | | 2013-10-28 |
| 1954-08-20 | Ринат Нуруллин | Казан дәүләт аграр университеты | уйлап табучы | | |
| 1984-06-25 | Рәис Сөләйманов | Казан (Идел буе) федераль университеты | ислам белгече | | |
| | Vladislav Egorov | | тикшеренүче | | |

# Казан дәүләт аграр университеты
## Билгеле кешеләре
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар.
| туу датасы | Исем | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1896-01-22 | Аркадий Бобровский | | | | 1973 |
| 1897-02-10 | Григорий Иванов | | | | 1963 |
| 1903-10-22 | Борис Арбузов | химик сәясәтче | Казан (Идел буе) федераль университеты | | 1991-11-06 |
| 1904-08-04 | Мікалай Аляксеевіч Горскі | биолог | Витебск дәүләт байтарлык медицинасы академиясе | | 1968-10-01 |
| 1905-03-17 1905-03-16 | Сергей Ильин | агроном | | | 1978 1994-07-08 |
| 1907-02-04 | Шәрәф Вәлиев | | | | 1978-06-19 |
| 1908-07-08 | Михаил Данилов | | | | 1975-12-19 |
| 1909-01-07 | Иван Поләков | Гыйльми хезмәткәр | Бөтенсоюз үсемлекләрне саклау фәнни тикшеренү институты Казан дәүләт аграр университеты | | 1976-10-30 |
| 1913-06-08 | Серафим Ильин | | | | 1992-09-16 |
| 1915-05-22 | Гали Шәмсетдинов | | | | 1944-07-22 |
| 1917-06-22 | Габдулла Җиһаншин | галим | Мари дәүләт университеты | | 2015-03-03 |
| 1926-08-12 | Үзбәк Биктимерев | | | | 1997-06-22 |
| 1926-09-26 | Госман Җиһаншин | сәясәтче | | | 1992-11-12 |
| 1926-12-02 | Гүрги Мәмәков | | | | 2007-02-03 |
| 1927-04-05 | Рифкать Кәлимуллин | инженер | | | 1993-08-16 |
| 1930-03-24 | Нургали Миңнеханов | урман хезмәткәре | | Nurgali Minnikhanov | 2001-02-17 |
| 1930-11-01 | Йолдыз Кормашев | | | | 2008-08-19 |
| 1931-03-21 | Юрий Карпилов | биолог | Institute of Basic Biological Problems | | 1977-09-21 |
| 1932-03-16 | Гомәр Усманов | математик сәясәтче | | Gumer Usmanov | 2015-02-23 |
| 1934-08-15 | Vera Sidorova | дәүләт эшлеклесе агроном | | | |
| 1936-12-21 | Ирныс Ионов | | | | |
| 1937-01-20 | Минтимер Шәймиев | сәясәтче дәүләт эшлеклесе | | Mintimer Shaimiev | |
| 1937-01-26 | Госман Хәбибуллин (1937) | | | | 2018-03-25 |
| 1937-05-17 | Пчелов, Геннадий Алексеевич | | | | |
| 1937-06-01 | Фарсель Зыятдинов | | | | 2021-08-16 |
| 1937-11-07 | Альварес Җиһаншин | | | | |
| 1940-08-28 | Мирзаян Баһавов | | | | |
| 1945-12-10 | Салихҗан Кәлимуллин | | | | |
| 1946-03-22 | Борис Захаров | | | | |
| 1947-02-28 | Сәйдәш Исрафилев | | | | |
| 1948-04-12 | Касыйм Баязитев | | | | |
| 1948-06-01 | Минсәгыйть Шакиров | | | | |
| 1948-06-27 | Җәүдәт Фәйзрахманов | | | Jaudat Fayzrakhmanov | |
| 1949-02-23 | Раил Зыятдинов | | | | |
| 1951-09-16 | Фәнүзә Кадыйрова (1951) | | | | |
| 1953-01-07 | Василий Захаров | | | | |
| 1953-03-10 | Ильяс Саниев | | | | |
| 1954-01-03 | Илшат Ганиев | агроном сәясәтче | | Ilshat Ganiev | 2023-11-22 |
| 1954-08-20 | Ринат Нуруллин | уйлап табучы | Казан дәүләт энергетика университеты Министерство мелиорации и водного хозяйства Татарской АССР РФА Казан физика-техника институты Казан милли тикшеренү технология университеты Казан дәүләт аграр университеты Institute of Mechanics and Engineering | | |
| 1956-12-02 | Камил Ногаев | агроном директор сәясәтче | Татарстан Республикасы Дәүләт Советы | | |
| 1957-03-01 | Рөстәм Миңнеханов | сәясәтче helicopter pilot икътисадчы автоузышчы | | Rustam Minnikhanov | |
| 1959-09-16 | Раиф Гыйльмуллин | фермер рәис | | | |
| 1961-06-12 | Энгель Фәттахов | инженер-механик organizational leadership | Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы | | |
| 1961-06-19 | Петр Чекмарев | галим | | | |
| 1961-07-28 | Рамил Нотфуллин | | | | |
| 1961-08-17 | Рафис Борһанов | сәясәтче | | Rafis Burganov | |
| 1963-03-12 | Фәрит Хөснуллин | | | | |
| 1964-09-18 | Ильяс Җиһаншин | | | | |
| 1970-08-01 | Айрат Хәйруллин | сәясәтче икътисадчы РФ Дәүләт думасы депутаты | | Airat Khayrullin | 2020-02-07 |
| 1972-02-07 | Марат Зарипов | | | | |
| 1978-05-25 | Айрат Вәлиев | | | | |