yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Улми (коммуна, Димбовица)

Улми — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.

# Улми (коммуна, Димбовица)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Улми (Димбовица), Колану, Димою, Думбрава (Димбовица), Матрака, Нисипуриле, Удрешть (Димбовица) һәм Виишоара (Димбовица) авыллары урнашкан.
# Тарифи Кроче (Козенца)

Тарифи Кроче — Италиянең Калабрия төбәге Лонгобарди өязендә урнашкан торак пункт.

# Тарифи Кроче (Козенца)
## Географиясе

Тарифи Кроче Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Тарифи Кроче (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Даниловка (Мураши районы)

Даниловка (рус. Даниловка) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.

# Даниловка (Мураши районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Даниловка (Мураши районы)
## Сәгать поясы

Даниловка (Мураши районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Даниловка (Мураши районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
# Чезара

Чезара — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Вербано-Кузио-Оссола провинциясе составына керә.

# Чезара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 499 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Арола, Чивьяско, Мадонна-дель-Сассо, Нонио, Пела һәм Варалло коммуналары белән чиктәш.
# Торунь (Люблин воеводалыгы)

Торунь — Польшаның Люблин воеводалыгы Реёвец-Фабрычны гминасында урнашкан авыл.

# Торунь (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дуе Бандьере (Пяченца)

Дуе Бандьере — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Траво өязендә урнашкан торак пункт.

# Дуе Бандьере (Пяченца)
## Географиясе

Дуе Бандьере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Дуе Бандьере (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каррегал

Каррегал — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Сернансельи муниципалитетына карый.

# Каррегал
## Географиясе

Мәйданы — 19,73 км².
# Пяни д'Эте (Мачерата)

Пяни д'Эте — Италиянең Марке төбәге Мольяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяни д'Эте (Мачерата)
## Географиясе

Пяни д'Эте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пяни д'Эте (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бжезьце (Силезия воеводалыгы)

һәм
Бжезьце — Польшаның Силезия воеводалыгы Пщина гминасында урнашкан авыл.

# Бжезьце (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# ZBTB8OS

ZBTB8OS (ингл. Zinc finger and BTB domain containing 8 opposite strand һәм Protein archease) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Штабс-ротмистр

Штабс-ротмистр - 1917 елга кадәр патша Россиясе әрмесендә һәм кайбер башка әрмеләрдә ротмистрдан түбәнрәк, җәяүле гаскәрдә һәм башка гаскәрләрдәге штабс-капитан дәрәжәсенә туры килгән атлы гаскәр һәм жандармерия офицеры дәрәҗәсе һәм шул дәрәҗәгә ия кеше.
# Пермяки (Оричи районы)

Пермяки (рус. Пермяки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Пермяки (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Пермяки (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Пермяки (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пермяки (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Родинцы

Родинцы (рус. Родинцы) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.

# Родинцы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Родинцы
## Сәгать поясы

Родинцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Родинцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# TMEM225B

TMEM225B (ингл. Transmembrane protein 225B) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Прусси (коммуна)

Прусси (фр. Proussy) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Авса (Кобарид)

Авса — Словениянең Кобарид (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Авса (Кобарид)
## Географиясе

Мәйданы — 4,32 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 821,5 метр биеклектә урнашкан.
# Етрапп

Етрапп (фр. Étrappe) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Рое Алте (Белуно)

Рое Алте — Италиянең Венеция төбәге Седико өязендә урнашкан торак пункт.

# Рое Алте (Белуно)
## Географиясе

Рое Алте Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Рое Алте (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Суки

Суки (чех. Suky) — Чехиянең Высочина крае Ostrov nad Oslavou районында урнашкан авыл.

# Суки
## Географиясе

Мәйданы — 1,611 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Суки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Суки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Суки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 149 |
| 1880 | 135 |
| 1890 | 106 |
| 1900 | 101 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 90 |
| 1921 | 93 |
| 1930 | 82 |
| 1950 | 72 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 77 |
| 1970 | 67 |
| 1980 | 65 |
| 1991 | 38 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 36 |
| 2011 | 31 |
| 2021 | 30 |
# Грабово (Нидзицкий повяты)

Грабово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Яново гминасында урнашкан авыл.

# Грабово (Нидзицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 811 ел (б. э. к.)

811 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 811 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:811 елда (б.э.к.) туганнар

# 811 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:811 елда (б.э.к) вафатлар
# Волоньяно (Фиренца)

Волоньяно — Италиянең Тоскана төбәге Риньяно-сулл'Арно өязендә урнашкан торак пункт.

# Волоньяно (Фиренца)
## Географиясе

Волоньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Волоньяно (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Старо Село (Прокуплье)

Старо Село (серб. Старо Село ) — Сербиянең Топлич округы Прокупле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Старо Село (Прокуплье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 539 метр биеклектә урнашкан.

# Старо Село (Прокуплье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Банлок

Банлок — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.

# Банлок
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 125 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Банлок (Румыния), Офсеница, Партош һәм Сока (Румыния) авыллары урнашкан.
# Лафайетт (округ, Флорида)

Лафайетт — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мейо шәһәре.

# Лафайетт (округ, Флорида)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.

# Лафайетт (округ, Флорида)
## Территориясе

Округ мәйданы 1406 км² тәшкил итә.
# Эль Робле (Тьера Бланка, Гуанахуато )

Эль Робле — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Тьерра-Бланка муниципалитеты составына керә.

# Эль Робле (Тьера Бланка, Гуанахуато )
## Географиясе

Эль Робле Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Робле (Тьера Бланка, Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Робле (Тьера Бланка, Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Райсес-Лендинг (Пенсильвания)

һәм
Райсес-Лендинг — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Райсес-Лендинг (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1903 елда нигезләнгән.

# Райсес-Лендинг (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,91 квадрат миль, 2,360671 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 971 Фут биеклектә урнашкан.
# Уншик

Уншик — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Евва елгасының сул ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.

# Уншик
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200009366
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200936
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# NGC 7145

NGC 7145 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7145
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Менил

Менил — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лоза елгасының сул ярыннан 42 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Менил
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300112111100032738
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103273
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Бальбоа (ай кратеры)

Бальбоа (лат. Balboa) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 69,19 км булган кратер.

# Бальбоа (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Васко де Бальбоа (1475—1519) хөрмәтенә бирелә.

# Бальбоа (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
# Тотола (Зитлала)

Тотола — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Zitlala Municipality муниципалитеты составына керә.

# Тотола (Зитлала)
## Географиясе

Тотола Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тотола (Зитлала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тотола (Зитлала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сен-Жан-ле-Де-Жумо

Сен-Жан-ле-Де-Жумо (фр. Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Кузай вулысы

Кузай вулысы (тат. قۇزاي (تىٰرۇيسكى, تىٰرويسكى-يۈسىٰپ) ۋولىٰسىٰ, рус. Кузайкинская (Троицкая, Троицко-Юсуповская) волость) — Уфа губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Ерыклы, Күтәмә (Казан губернасының Чистай өязе), Зәй, Акташ һәм Ырысби вулыслары белән чиктәш булган (1890). 14 торак пунктта 8199 кеше яшәгән. Октябрь инкыйлабына кадәр Троицки вулысы дип йөртелгән. 1930 елда бетерелә, территориясе Акташ районына кушыла.
# Бәлүҗистан

Бәлүҗистан (Балучистан), фар. بلوچستان, Белучестан, урд. بلوچستان‎, Балучистан, ингл. Balochistān — Азиядәге тарихи-географик өлкә, Иран яссытаулыгында урнашкан. Мәйданы 0,5 млн км². Көнчыгыш Бәлүҗистан (347,2 мең км²) — Пакистан Ислам Җөмһүрияте җире, Көнбатыш Бәлүҗистан (178, 4 мең км².) — Иран җире. Төньяк өлеше Әфганстанның Һилмәнд һәм Кандаһар провинцияләренә керә.

# Бәлүҗистан
## Тарих

Бәлүҗистан җирләре Александр Македонский хәрби һөҗүмнәре һәм яулап алулары вакытында Гедросия (en) исеме белән билгеле.
Урта гасырларда зур дәүләтләр: Гарәп хәлифәлеге, Газнәвиләр, Сәлҗуклар (1037-1194), Хулагулар (1256-1335), Тимуридлар (1370-1507) дәүләтләре эченә кергән.
Зур дәүләтләр таркалгач, XVII гасыр башында бәлүҗләр яшәгән җирләрдә берничә феодал кенәзлек барлыкка килә. Аларның хакимнәре Сәфәвиләр һәм Бөек Моголлар империясе вассаллары булып торган.
XVII гасыр азагында феодал кенәзлекләрнең иң көчлесе булган Калат калган кенәзлекләрне үз кул астына Калатның «Брагуй кабиләләре конфедерациясе»нә берләштерә.
XIX гасырда Көнбатыш Бәлүҗистан Персиягә (Иранга) кушыла, Көнчыгыш Бәлүҗистан Британия хакимлегенә эләгә һәм икегә: Британия Бәлүҗистаны һәм Бәлүҗ кенәзлекләре федерациясенә бүленә.
1947 елда Калат бәйсезлеге игълан ителә.
1947 елның августында Британия Бәлүҗистаны Пакистан Ислам Җөмһүриятенә илнең бер провинциясе сыйфатында кушыла. 1948 елның мартында Бәлүҗ кенәзлекләре федерациясе дә әлеге провинциягә кертелә.
1956 елның 29 октябрендә булган Иран-Пакистан килешүе Көнчыгыш Бәлүҗистан (Пакистанның Бәлүҗистан провинциясе) белән Көнбатыш Бәлүҗистан (Иранның Бәлүҗистан һәм Систан провинциясе) арасындагы чикләрне билгели.
1955 елда Пакистанның көнбатышындагы барлык провинцияләр бер — Көнбатыш Пакистан провинциясенә берләштерелә. Кенәзлекләр юкка чыгарыла.
1970 елда Көнбатыш Пакистан 4 провинциягә, шул исәптән Бәлүҗистан провинциясенә, бүленә. Провинция халкы (бәлүҗләр, брагуйлар, пуштуннар) — 7,7 млн (2005).
Провинциядә файдалы казылмалар (газ, ташкүмер, бакыр, хром, кургаш) күп, файдалы казылмалар табу сәнәгате үскән. Андагы Суи газ ятмалары бөтен ил өчен әһәмияткә ия (илдә табыла торган газның 85 % ы, ташкүмернең 2/3 се биредә табыла). Провинция башкаласы һәм иң зур шәһәре — Кветта. Халкы — 734 мең (2005).
Бәлүҗистан 30 дистриктка (округ) бүленгән. Халык тарафынан сайлана торган Канун чыгару җыены бар. Губернатор үзәктән билгеләп куела. Бәлүҗистаннан Пакистан парламентына: түбән палатага 65 депутат, югары палатага (Сенат) 22 сенатор сайлана. Дини һәм милли җирлектә төзелгән фиркаләр көчле.
Иранның Бәлүҗистан һәм Систан провинциясенең (остан) үзәге — Захедан шәһәре (халкы 225 мең, 2005).
Бәлүҗистан икътисадында әүвәлгечә сугарулы җир эшкәртү һәм көтүлекләрдә йөртүле терлекчелек зур урын алып тора. Соңгы вакытта бәлүҗләр яшәгән җирләрдә наркотик үстерелүе һәм чит илләргә таралуы билгеле.
# Зәкия Туфайлова

Зәкия Туфайлова, Зәкия Туфаил (Төфаил) кызы Туфайлова (Шәйхетдинова, 1907 елның 29 гыйнвары, Уфа губернасы, Бөре өязе, Илморза — 1977 елның 11 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — язучы, балалар шагыйрәсе. 1971 елдан ССРБ (Татарстан АССР) Язучылар берлеге әгъзасы. Аның балалар өчен язган шигырьләре кыскалыгы, кыскалыкта осталыгы белән истә кала.

# Зәкия Туфайлова
## ««Әни» сүзе»

«Әни» диеп язып куйдым
Яңа яуган ак карга.
Таптамагыз!
Һич ярамый «Әни» сүзен таптарга. Зәкия Туфайлова
1907 елның 29 гыйнварында Уфа губернасы Бөре өязе (хәзерге БР Кушнаренко районы) Илморза авылында мулла гаиләсендә туган. 1930 елда Свердловск (1991 елдан Екатеринбург) шәһәрендәге педагогия техникумын тәмамлаган. Уралда, Ленинград, Казан шәһәрләрендә эшче яшьләрнең кичке мәктәбендә, һөнәр училищеларында укытучы һәм тәрбияче булып эшли. Китапханәчеләр курсын тәмамлап, Казанда республика китапханәсендә хезмәт итә.

# Зәкия Туфайлова
## «Туган ил»

Туган ил ул – алтын арышлар,
Туган ил ул – зифа камышлар,
Туган ил ул – иркен болыннар,
Болыннарда нәни колыннар.
Туган ил ул – зәңгәр диңгезләр,
Туган туфрак, үскән нигезләр.
Туган илдә – барыбыз бертуган, Бик кадерле безгә ул шуңа.
Туган ил ул була бер генә, Туган илнең кадерен бел генә. Зәкия Туфайлова
Беренче шигырьләре 1920-елларда Уфада «Игенчеләр атнасы» дигән газетада дөнья күрсә дә, актив иҗат эшчәнлеге башлану 1950-елларга туры килә. Иң кече яшьтәге балаларга багышланган шигырьләр иҗат итә. Нәниләр өчен язган шигырь һәм табышмаклары, тел көрмәкләндергечләре гадилеге, уку өчен кызыклы һәм мавыктыргыч булуы белән аерылып тора. Шигырьләре юмор катыш йөгерек тел белән язылган һәм сәнгатьле гомумиләштерү көченә ия.
1954–1977 еллар арасында 11 китабы басылып чыккан. Кайбер шигырьләренә татар композиторлары җырлар язган (мәсәлән, «Ленин оныклары» шигыренә Әнвәр Бакиров көй язган).
1977 елның 11 гыйнварында Казанда вафат була.

# Зәкия Туфайлова
## Китаплары

* Уйла, тап (табышмаклар). К.: ТКН, 1954.
* Тапкыр бул! (табышмаклар). – К.: ТКН, 1958.
* Табышмаклар. – К.: ТКН, 1962.
* Зәңгәр кикрикле әтәч (мәктәпкәчә яшьтәге балаларга). – К.: ТКН, 1963.
* Менә ич мин (шигырьләр). – К.: ТКН, 1964.
* Мин яңа сүз өйрәндем (шигырьләр). – К.: ТКН, 1966.
* Фамилиясез Локман (шигырьләр). – К.: ТКН, 1967.
* «Әни» сүзе (шигырьләр). – К.: ТКН, 1968, 2019.
* Нәни капитаннар (шигырьләр). – К.: ТКН, 1970.
* Көмеш яңгыр (шигырьләр). – К.: ТКН, 1973.
* Без – Ленин оныклары (шигырьләр). – К.: ТКН, 1977.
# Антр-де-О

Антр-де-О (фр. Entre-deux-Eaux) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Санта-Роза-ду-Токантинс

Санта-Роза-ду-Токантинс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.

# Санта-Роза-ду-Токантинс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1796,248 км².
# Сетри (Перуҗа)

Сетри — Италиянең Умбрия төбәге Селлано өязендә урнашкан торак пункт.

# Сетри (Перуҗа)
## Географиясе

Сетри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сетри (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сент-Оле-ла-Шапель

Сент-Оле-ла-Шапель (фр. Saint-Aulais-la-Chapelle, фр. La Champagne һәм фр. La Houlette) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Алто де Вентура (Сан Маркос)

Алто де Вентура — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Алто де Вентура (Сан Маркос)
## Географиясе

Алто де Вентура Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Алто де Вентура (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Алто де Вентура (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Майдан-Неприский

Майдан-Неприский — Польшаның Люблин воеводалыгы Юзефув гминаcында урнашкан авыл.

# Майдан-Неприский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рим Һидиятуллин

Рим Һидиятуллин, Рим Идиятуллин (Рим Зиннәтулла улы Һидиятуллин (Идиятуллин), 25 февраль 1940(1940-02-25), Яңа Мортаза, Чакмагыш районы, БАССР, РСФСР, СССР — 13 сентябрь 2018(2018-09-13) (78 яшь), ) — шагыйрь, БРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1996). 1965-1987, 1992-2002 елларда «Кызыл таң» гәҗитендә: әдәби хезмәткәр, баш мөхәррир урынбасары; 1987-1992 елларда «Сәнәк» журналы әдәби хезмәткәре. Әсәрләр: «Хәерле иртә» (1983), «Хәерле көн» (1997) шигъри җыентыклары.
# Геннадий Калистратов

Геннадий Калистратов (Геннадий Григорий улы Калистратов, 2 август 1953(1953-08-02), Казан, РСФСР, СССР — 17 февраль 2009(2009-02-17) (55 яшь), Мәскәү, Россия) — спортчы (көймәләр модельләштерү спорты). ССРБның атказанган спорт остасы (1983), ССРБ (1971-1990), Европа (1975, 1977), һәм дөнья (1979, 1981, 1986) чемпионы.
# Шамбор (Луар һәм Шер)

Шамбор (фр. Chambord һәм фр. Bordchamp) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Вир (округ)

Вир (округ) (фр. Vire һәм фр. arrondissement de Vire) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Гербштедт

Гербштедт (алман. Gerbstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Гербштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 102,31 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 155 метр биеклектә урнашкан.
# Аламо-Гайтс (Техас)

Аламо-Гайтс — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Аламо-Гайтс (Техас)
## Тарихы

Аламо-Гайтс шәһәре елда нигезләнгән.

# Аламо-Гайтс (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,769709 км², 4,769708 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Галиная (Болонья)

Галиная — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Alto Reno Terme өязендә урнашкан торак пункт.

# Галиная (Болонья)
## Географиясе

Галиная Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Галиная (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Миколаевице (Пабьяницкий повяты)

Миколаевице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Лютомерск гминаcында урнашкан авыл.

# Миколаевице (Пабьяницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ләгәргышлаг

Ләгәргышлаг (әзери. Ləgərqışlaq) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
# Андриста (Бреша)

Андриста — Италиянең Ломбардия төбәге Чево өязендә урнашкан торак пункт.

# Андриста (Бреша)
## Географиясе

Андриста Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Андриста (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Траузелла

Траузелла — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Valchiusa провинциясе составына керә.

# Траузелла
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 654 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аличе-Супериоре, Кастелламонте, Кастельнуово-Нигра, Меульяно, Квинчинетто, Руэльо, Траверселла, Вико-Канавезе һәм Броссо коммуналары белән чиктәш.