yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пуштуннар

Пуштуннар, паштуннар, пәхтүннәр (пушту پښتون‎ көнб. [paʂtun], көнч. [paxtun], фарсы پختون‎ [pæχtun], урду پٹھان, һинди पठान paṭhān [pəʈʰaːn]) яки әфгани (фарсы افغانی‎ [æfʁɒːniː]) — Әфганстанның көньягында һәм Пакьстанның төньяк-көнбатышында яшәүче иран телле халык.
Көнчыгыш иран төркемендәге пашто телендә сөйләшә, күчмә гореф-гадәтләргә (номадизмга), Пуштунвалай намус кодексына һәм киң тармакланган ыруг-кабиләләр төзелешенә хас булган халык.
Пуштунннар халкының саны төгәл билгесез, чөнки сугышлардан соң, 1979 елдан бирле җан исәбен алу үткәрелми. Ләкин пуштуннарның якынча саны 42 млн. кеше дип бәяләнә, аларның нибары 30% Әфганстанда тора, анда алар илнең өстен этносы булып тора.

# Пуштуннар
## Пушту теле

Пушту теле - фарсы теленнән соң иң зур көнчыгыш иран теле, анда шактый күп сөйләмнәр бар.
Пуштуннар - ыруг-кабиләләр төзелешенә хас булган дөньяның иң зур халкы: якынча 60 зур кабилә 400 ыругка бүленә. Пуштун кабиләсе - кавем (قوم/کوم) дип атала.

# Пуштуннар
## Атама

Беренче караш буенча пуштун яки пахтун атамасы борынгы иран телендә *parswāna- "parsū халкының кешесе" дигән сүз.
Икенче караш буенча пуштун борынгы юнан телендә пакти яки пакту (юнанча Πάκτυες) сүзеннән чыккан, аларны Һеродот телгә алган. Пактһа халкы БЭК 1700-1100 елда язылган "Ригведа" борынгы һинд әдәби һәйкәлендә телгә алынган. Бу караш нигезендә Әфганстанда ике виләят Пактия һәм Пактика дип аталган.
Индо-ариләр телендә пуштуннар патан дип йөртелгән.
VI гасырдан фарсылар пуштуннарны әфгани (افغانی‎ [æfʁɒːniː]) дип йөртәләр, шуннан Әфганстан атамасы чыккан.

# Пуштуннар
## Чыгышы

Пуштун этносының чыгашы төгәл билгесез. Ләкин өстен булган караш буенча пуштуннарның тамырлары борынгы Бахтәрдән чыккан, шуңа күрә әфганнәр ариләр чыгышына ия ихтимал. Ләкин әфган сүзе - avagāṇa һәм аśvaka - борынгы камбоҗалар (бер һинд кабиләсе) атамасына охшашлыгы сәбәпле әлеге кавем белән бәйлиләр.
Пашто теле Памир телләренә охшаш, шуңа күрә индо-ариләр чыгышы да исәпкә алырга кирәк.
Әлбәттә, соңрак әлеге төбәккә күп кенә төрле күчмә халыклар күчеп килгәннәр: саклар, тохар-кушан, эфталитлар, төрки халыклар һ.б., алар да өлешчә кушылганнар.
Бер караш буенча борынгы болгарлар - заманча татарларның бабаларының берсе - нәкъ Бахтәрдән килгән, шулай итеп бу караш буенча пуштуннар да татарларга кардәш халык булып чыга. Ләкин Балһара патшалыгы нигезендәге карашны рәсми тарих әлегә кабул итми.
# Шәһәр башкармасы бинасы (Казан)

Шәһәр башкармасы бинасы — Казанның Кирмән урамында урнашкан, XIX гасыр башында төзелгән өч катлы бина. 1836 (Фома Петонди тарафыннан) һәм 1846 (Христиан Крамп тарафыннан) елларда үзгәртеп төзелә.
# ZNF133

ZNF133 (ингл. Zinc finger protein 133 һәм Zinc finger protein 133) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Баянпынар (Кызылырмак)

Баянпынар (төр. Bayanpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Кызылырмак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Каза ди Монте (Пистоя)

Каза ди Монте — Италиянең Тоскана төбәге San Marcello Piteglio өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза ди Монте (Пистоя)
## Географиясе

Каза ди Монте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Каза ди Монте (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лесни Якубов

Лесни Якубов (чех. Lesní Jakubov) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Q89269380? районында урнашкан авыл.

# Лесни Якубов
## Географиясе

Мәйданы — 3,189928 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 444 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лесни Якубов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лесни Якубов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лесни Якубов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 172 |
| 1880 | 168 |
| 1890 | 178 |
| 1900 | 170 |
| 1910 | 157 |
| 1921 | 156 |
| 1930 | 158 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 149 |
| 1961 | 159 |
| 1970 | 134 |
| 1980 | 114 |
| 1991 | 110 |
| 2001 | 95 |
| 2011 | 388 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 96 |
| 2016 | 96 |
| 2017 | 96 |
| 2018 | 98 |
| 2019 | 98 |
| 2020 | 104 |
| 2021 | 102 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 797 |
| 2022 | 103 |
| 2023 | 109 |
| 2024 | 110 |
# (15742) Лаурабасси

(15742) Лаурабасси — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15742) Лаурабасси
## Тарихы

1991 елның 6 июнендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 LB4» саналган.
# Кабаҗы (Аглы)

Кабаҗы (төр. Kabacı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Аглы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Заблаче (Чачак)

Заблаче (серб. Заблаће ) — Сербиянең Моравич округы Чачак җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Заблаче (Чачак)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 198 метр биеклектә урнашкан.

# Заблаче (Чачак)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Оромо (мәгънәләр)

Оромо — күп мәгънәле сүз.
* Оромо — Хәбәшстанда, Кениядә яшәүче халык.
* Оромо — Африканың Сомали ярымутравында, Хәбәшстанда, Кениядә таралган тел.
# Бима (шәһәр)

Бима (индон. Bima) — Индонезиянең Көнбатыш Нуса-Теңгара правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Бима (шәһәр)
## Географиясе

Бима Кече Зонд утраулары территориясендә урнашкан.
# Каранелга (Җаек кушылдыгы)

Каранелга — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының уң ярыннан 2316 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Каранелга (Җаек кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, инештән Верхнеуральск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000112112200001535
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200153
* Бассейн коды — 12.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Боловань

Боловань — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Корнецелу (коммуна) коммунасына карый.

# Боловань
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 168 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Антонио, Адолфо Гильен (Сан Мигел де Альенде)

Сан Антонио, Адолфо Гильен — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Сан Антонио, Адолфо Гильен (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Сан Антонио, Адолфо Гильен Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Антонио, Адолфо Гильен (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Антонио, Адолфо Гильен (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Торребруна

Торребруна — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Кьети провинциясе составына керә.

# Торребруна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 857 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Карункьо, Кастельгвидоне, Кастильоне-Мессер-Марино, Челенца-суль-Триньо һәм Сан-Джованни-Липьони коммуналары белән чиктәш.
# Бакиев Вәдут Мөхәммәт улы

Бакиев Вәдут Мөхәммәт улы Татарстан Республикасының атказанган төзүчесе Вәдут Мөхәммәт улы (1936 елгы р., Чита өлкәсенең Могоча районы Кудеча руда идарәсе Урта Күке авыл җирлеге), ТР атказанган төзүчесе. Буа ш. Луначарский мәктәбендә укый (1951-1952), Казан елга техникумын (1956), Мәскәү энергетика университетын (1968) тәмамлый. Киров елга портында (1956-1963), «Татсельхозэнерго» (1963-1964) эшли. 1964-1974 елларда «Идел буе электр челтәрләре» җитештерү кооперативы башлыгы, 1974-1997 елларда - «Татсельхозмонтаж» трестының җибәрү-көйләү эшләре идарәсе. Коммунистик хезмәт ударнигы, хезмәт ветераны. «Татсельхозмонтаж» трестының, ТР Дәүләт агропромының, «Фидакарь хезмәт өчен. В.И.Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан», «Бөек Ватан сугышында Җиңүгә 60 ел», «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медальләренең Мактау грамотасы белән бүләкләнде
# Кабаҗалы (Кадынһаны)

Кабаҗалы (төр. Kabacalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мадаян

Мадаян (фр. Madaillan) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# PLEKHA1

PLEKHA1 (ингл. Pleckstrin homology domain containing A1 һәм Pleckstrin homology domain-containing family A member 1) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Минамиавадзи

Минамиавадзи (яп. 南あわじ市) — Япония дәүләтенең Хиого префектурасында урнашкан шәһәр.

# Минамиавадзи
## Тарихы

Минамиавадзи шәһәре 2005 елның 11 гыйнварында шәһәр статусын ала.

# Минамиавадзи
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 51069 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 223 кеше тәшкил иткән.

# Минамиавадзи
## Географиясе

Шәһәр территориясе 229.18 км² тәшкил итә.
# HD111845

HD111845 — Вероника чәче йолдызлыгында урнашкан kA3hF0VmF2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,28 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (11505) 1990 DW2

(11505) 1990 DW2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11505) 1990 DW2
## Тарихы

1990 елның 24 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 DW2» саналган.
# Казе Багати (Реҗо Эмилия)

Казе Багати — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вилла-Миноццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Багати (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Казе Багати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Багати (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Поклятки

һәм
Поклятки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клещево гминасында урнашкан авыл.

# Поклятки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Олуклу (Мутки)

Олуклу (төр. Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (10985) Фист

(10985) Фист (лат. Feast) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10985) Фист
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4017 T-3» саналган.
# Малоярославец районы

Малоярославец районы (рус. Малоярославецкий район) — Россиянең Калуга өлкәсендәге административ-территориаль берәмлек (район) һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район).
Административ үзәге — Малоярославец шәһәре.

# Малоярославец районы
## География

Мәйданы — 1 547 км² (районнар арасында 2 нче урын). Калуга өлкәсенең Боровск, Жуков, Ферзиково, Дзержинск, Медынь һәм Таруса районнары белән чиктәш.
Төп елгалар — Лужа, Суходрев.

# Малоярославец районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Дәүләт | РФ субъекты яки регион | Район |
| Төньяк-көнбатыш | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |
| Төньяк | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | Боровск районы |
| Төньяк-көнчыгыш Көнчыгыш | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |
| Көньяк-көнчыгыш | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |
| Көньяк | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |
| Көньяк-көнбатыш | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |
| Көнбатыш | Россия Федерациясе | Калуга өлкәсе | |

# Малоярославец районы
## Тарих

Малоярославец районы 1929 елда оештырылган.

# Малоярославец районы
## Халык саны

(2010):
* шәһәр халкы — 58,0 %;
* авыл халкы — 42,0 %.
# Василий Баженов (1787)

Васили Баженов (рус. Василий Яковлевич Баженов, 1787, — 25 гыйнвар (6 февраль) 1831, Казан, Россия империясе) — Казан университеты профессоры, Вәтке губернасы укуханәләре директоры (1819-1820), Беренче Казан ирләр гимназиясе директоры (1823-1824), Казан университеты каршындагы педагогия институты директоры (1822-1823, 1826-1830).
* 1 2 3 4 Баженов, Василий Яковлевич // Русский биографический словарь — СПб: 1900.https://wikidata.org/wiki/Track:Q21175473https://wikidata.org/wiki/Track:Q656https://wikidata.org/wiki/Track:Q1960551https://wikidata.org/wiki/Track:Q25862376
* 1 2 3 4 Баженов, Василий Яковлевич // Энциклопедический словарь / мөхәррир И. Е. Андреевский — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1891.https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892890https://wikidata.org/wiki/Track:Q656https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358https://wikidata.org/wiki/Track:Q4065721https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137https://wikidata.org/wiki/Track:Q24341100
# Ханөзү (Арач)

Ханөзү (төр. Hanözü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ванне-Айккель

, һәм
Ванне-Айккель — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Ванне-Айккель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,31 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 60 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Кармак

Кече Кармак — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.

# Кече Кармак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502212111200008287
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200828
* Бассейн коды — 14.01.05.022
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# 695 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 695 — Милади тәкъвим буенча VII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 695 — безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
* 695 — сан.
# Обязда (Ополе воеводалыгы)

Обязда — Польшаның Ополе воеводалыгы Намыслув гминасында урнашкан авыл.

# Обязда (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 383

IC 383 — Сәвер йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 383
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 383, 2MASX J04385802+0953336, PGC 1371560 һәм LEDA 1371560 буларак та сурәтләнә.
# Блоне (гмина Пйонтек)

Блоне — Польшаның Лодзь воеводалыгы Пёнтек гминаcында урнашкан авыл.

# Блоне (гмина Пйонтек)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 380-еллар

1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
380-еллар — 380 елда башланган һәм 389 елда тәмамланган унъеллык.
# Пян Ботело (Савона)

Пян Ботело — Италиянең Лигурия төбәге Понтинвреа өязендә урнашкан торак пункт.

# Пян Ботело (Савона)
## Географиясе

Пян Ботело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пян Ботело (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Манолаке

Манолаке — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. Глина (коммуна) коммунасына карый.

# Манолаке
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Аспремон (Югары Альплар)

Аспремон (фр. Aspremont) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Аспр-сюр-Бюэш кантонына карый.

# Аспремон (Югары Альплар)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,52 км².
# Күтке

Күтке (эст. Kütke) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Инзинген

Инзинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Инзинген
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Инзинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,32 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 399 метр биеклектә урнашкан.
# Брич

Брич — Словениянең Копер җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брич
## Географиясе

Мәйданы — 2,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 167 метр биеклектә урнашкан.
# Лялюшавцы

Лялюшавцы (белар. Лялюшаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Лялюшавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Андрей Поснов

Андрей Поснов (рус. Андрей Валерьевич Поснов, 19 ноябрь 1981(1981-11-19) (42 яшь), Воркута, Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
# Ривель

Ривель (фр. Rivel) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Санта Луча (Верона)

Санта Луча — Италиянең Венеция төбәге Пескантина өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Луча (Верона)
## Географиясе

Санта Луча Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Луча (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Барбинг

Барбинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Барбинг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Барбинг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 30,53 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 332 метр биеклектә урнашкан.
# Дато Квирквелия

Дато (Давит) Квирквелия (гөрҗ. დავით (დათო) კვირკველია, 27 июнь 1980(1980-06-27) (44 яшь), Ланчхути, Грузия ССР, СССР — , ) — Гөрҗистан футболчысы (сакчы), Гөрҗистан милли футбол җыелмасы әгъзасы (2003-2014), Гөрҗистан чемпионы (2002/03), Гөрҗистан кубогы иясе (2002/03, 2003/04), Россия чемпионы (2008, 2009).
* 1 2 Argentine Soccer Databasehttps://wikidata.org/wiki/Track:P6188https://wikidata.org/wiki/Track:Q19368470
* 1 2 FBref.comhttps://wikidata.org/wiki/Track:P5750https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490https://wikidata.org/wiki/Track:P8642
# (11345) 1996 YM

(11345) 1996 YM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11345) 1996 YM
## Тарихы

1996 елның 20 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 YM» саналган.
# Петроландия (Пернамбуку)

Петроландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Петроландия (Пернамбуку)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1056,648 км².
# Капитан-Леонидас-Маркис

Капитан-Леонидас-Маркис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Капитан-Леонидас-Маркис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 275,748 км².
# Липка (Серадзький повяты)

Липка — Польшаның Лодзь воеводалыгы Броншевице гминаcында урнашкан авыл.

# Липка (Серадзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чирон (Виченца)

Чирон — Италиянең Венеция төбәге Гамбеллара өязендә урнашкан торак пункт.

# Чирон (Виченца)
## Географиясе

Чирон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Чирон (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Морава (Кочевье)

Морава — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Морава (Кочевье)
## Географиясе

Мәйданы — 6,17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 536,7 метр биеклектә урнашкан.
# Стен (Сен-Сен-Дени)

Стен (фр. Stains) — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
# Сьвеш

Сьвеш — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бытонь гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвеш
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кәрим Ишбаев

Ишбаев Кәрим Гайса улы (9 февраль 1937 ел — 15 март 2015 ел) — галим-башкорт тел белгече, педагог. 1976-2015 елларда хәзерге Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалы укытучысы, шул исәптән 1977 елдан — башлангыч белем бирү педагогикасы һәм методикасы кафедрасы мөдире, 1983 елдан — башлангыч класслар факультетының декан урынбасары, 1990 елдан башкорт һәм рус филологиясе һәм укыту методикасы кафедрасы мөдире. Филология фәннәре докторы (1996), профессор (2000). Россия Федерациясенең (2009) һәм Башкортстан Республикасының (2002) атказанган фән эшлеклесе, Башкортстан Республикасының атказанган укытучысы (1992), Россия Федерациясенең мактаулы югары профессиональ белем бирү хезмәткәре (2005). Халыклар Дуслыгы ордены кавалеры (1986).

# Кәрим Ишбаев
## Биографиясе

Кәрим Гайса улы Ишбаев Ырынбур өлкәсе Төйлегән районы Аллабирде авылында туган.
1955-1958 елларда Хәйбулла районы Исәнгилде 7 еллык мәктәбендә укыта. 1963 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
1963 елдан Аллабирде 8 еллык мәктәбендә эшли. 1970 елдан туган авылы мәктәбе директоры.
1976-2015 елларда хәзерге Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалы укытучысы, шул исәптән 1977 елдан — башлангыч белем бирү педагогикасы һәм методикасы кафедрасы мөдире, 1983 елдан — башлангыч класслар факультетының декан урынбасары, 1990 елдан башкорт һәм рус филологиясе һәм укыту методикасы кафедрасы мөдире вазифасын башкара. 1998 елдан — Башкортстан Фәннәр Академиясенең Стәрлетамак филиалында бүлек, бер үк вакытта лаборатория мөдире булып эшли.
2015 елның 15 мартында вафат була.

# Кәрим Ишбаев
## Фәнни эшчәнлегенең төп юнәлешләре

Башкорт теленең морфологиясе, лексикографиясе, лексикологиясе, сүзьясалышы, морфемика, морфологиясе. «Башкорт теленең паронимнар сүзлеге»н (2001), «Башкорт теленең сүзьясалыш сүзлеге»н (2005) төзүчеләрнең берсе. 100-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән югары уку йортлары студентлары өчен дәреслекләр, уку әсбаплары, авторы.

# Кәрим Ишбаев
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Фәннәр Академиясенең Мөхәммәтсәлим Өметбаев исемендәге премия лауреаты (2007).
* Халыклар Дуслыгы ордены (1986).

# Кәрим Ишбаев
## Хезмәтләре

* Башкорт теленең сүзьясалышы. Уфа, 1994;
* Грамматика современного башкирского литературного языка. М., 1981 (автор.);
* Имя прилагательное в башкирском языке. Уфа, 2011 (автор.);
* Инфинитив в башкирском языке // Уч. пособие. Уфа, 1982.

# Кәрим Ишбаев
## Хәтер

* 2016 елның 25 маенда Ырынбур өлкәсе Тилгән районы Алабирде урта мәктәбенең юбилее белән бәйле тантаналы чарада Кәрим Ишбаевка тактаташ куела.