yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Механика

Меха́ника (грек. μηχανική — машина ясау осталыгы) — җисемнәрнең механик хәрәкәтен өйрәнүче фән. Механика өч бүлеккә бүленә:
* Кинематика — җисемнәрнең хәрәкәтен аларның хәрәкәт итү сәбәпләреннән башка карый.
* Динамика — материаль җисемнәрнең көчләр тәэсир итүе астындагы хәрәкәтләрен һәм аларның үзара яки тирә-яктагы җисемнәр белән тәэсир итүен өйрәнә.
Өйрәнү шартлары буенча механика 4кә бүленә:
Бу фән үз башлангычын берничә борынгы мәдәнияттән ала.

# Механика
## Механик системалар

Механика өйрәнүче җисемнәр механик системалар дип атала. Механик система билгеле k санындагы иреклек дәрәҗәсенә ия һәм гомумиләштерелгән q₁, … qₖ координаталары белән тасвирлана. Механиканың бурычы булып механик системаларны өйрәнү һәм аларның вакыт буенча эволюциясен билгеләү тора.
Иң мөһим механик системалар булып түбәндәгеләр тора:
* материаль нокта
* гармоник осциллятор
* математик маятник
* абсолют каты җисем
* абсолют сыгылмалы җисем
* тоташ мохит?
Калып:Тоташ тирәлекләр механикасы
# (10697) 1981 EO40

(10697) 1981 EO40 (лат. 1981 EO40) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10697) 1981 EO40
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EO40» саналган.
# Пуебло Нуево (Сан Хосе Итурбиде)

Пуебло Нуево — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Пуебло Нуево (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Пуебло Нуево Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пуебло Нуево (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пуебло Нуево (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Шурап

Шурап — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2542/339/268/30 урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Шурап
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400312115200020448
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202044
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Каварды

Каварды — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453062, ГАТОБК коды — 80221822001.

# Каварды
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 818 кешенең яшәве мәгълүм.
# Вәнәдли

Вәнәдли (әзери. Vənədli) — Әзербайҗанның Зәнгилан районына караган авыл.
# Оседж (Оклахома)

Оседж — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оседж (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Оседж (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,799412 км², 0,799411 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 248 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Новолосконець

һәм
Новолосконець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Оборники гминасында урнашкан авыл.

# Новолосконець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виньедос Гвадалупано, Лос Нарваез (Косио)

һәм
Виньедос Гвадалупано, Лос Нарваез — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Косио муниципалитеты составына керә.

# Виньедос Гвадалупано, Лос Нарваез (Косио)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Виньедос Гвадалупано, Лос Нарваез (Косио)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Писарра (Бразилия)

Писарра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Писарра (Бразилия)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3312,485 км².
# Левикув

Левикув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ласкажев гминасында урнашкан авыл.

# Левикув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фенил Сало (Бреша)

Фенил Сало — Италиянең Ломбардия төбәге Кальчинато өязендә урнашкан торак пункт.

# Фенил Сало (Бреша)
## Географиясе

Фенил Сало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Фенил Сало (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ельцовка 1

Ельцовка 1 — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2957 кушыла. Елга озынлыгы 9 км.

# Ельцовка 1
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200053257
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205325
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Першамайск (Драгичынский районы)

Першамайск (белар. Першамайск) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Першамайск (Драгичынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Марес

Марес (фр. Marest) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Саан-Сен-Жуст

Саан-Сен-Жуст (фр. Saâne-Saint-Just) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Оканьо (Комо)

Оканьо — Италиянең Ломбардия төбәге Скиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Оканьо (Комо)
## Географиясе

Оканьо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Оканьо (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Цирков

Цирков — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Цирков
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,76 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 25 метр биеклектә урнашкан.
# (14335) Alexosipov

(14335) Alexosipov — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14335) Alexosipov
## Тарихы

1981 елның 3 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 RR3» саналган.
# Бесядки (Люблин воеводалыгы)

Бесядки — Польшаның Люблин воеводалыгы Цыцув гминаcында урнашкан авыл.

# Бесядки (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Страханув

Страханув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гощанув гминаcында урнашкан авыл.

# Страханув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Скотленд (Техас)

Скотленд — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Скотленд (Техас)
## Тарихы

Скотленд шәһәре елда нигезләнгән.

# Скотленд (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 20,78202 км², 20,782019 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мәһәррәмли (Күрдәмир)

Мәһәррәмли (әзери. Məhərrəmli) — Әзербайҗанның Күрдәмир районына караган авыл.
# Карма (Бярэзинский районы)

Карма (белар. Карма) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Карма (Бярэзинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Габела I (Кротоне)

Габела I — Италиянең Калабрия төбәге Кротоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Габела I (Кротоне)
## Географиясе

Габела I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Габела I (Кротоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пальтикино

Пальтикино (таулы чирм. Палтикӓнӓнгӹр, рус. Пальтикино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Пальтикино
## Сәгать поясы

Пальтикино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пальтикино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Сент-Альжи

Сент-Альжи (фр. Saint-Algis) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# CCDC179

CCDC179 (ингл. Coiled-coil domain containing 179) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сиракьюс

Сиракьюс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.

# Сиракьюс
## Тарихы

Сиракьюс шәһәре елда нигезләнгән.

# Сиракьюс
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Загребины

Загребины (рус. Загребины) — Киров өлкәсенең Свеча районында урнашкан авыл.

# Загребины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Загребины
## Сәгать поясы

Загребины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Загребины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Сату-Ноу (Панчу, Вранча)

Сату-Ноу — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Панчу коммунасына карый.

# Сату-Ноу (Панчу, Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хатман

Хатман (әзери. Xatman) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
# Гарбавичы (Чавуский районы)

Гарбавичы (белар. Гарбавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Гарбавичы (Чавуский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Куртароло

Куртароло — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Падуя провинциясе составына керә.

# Куртароло
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кампо-Сан-Мартино, Лимена, Сан-Джорджо-делле-Пертиче, Вигодарцере һәм Пьяццола-суль-Брента коммуналары белән чиктәш.
# NGC 7484

NGC 7484 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7484
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Карлушка (Алтай Республикасы)

Карлушка (рус. Карлушка) — Алтай Республикасының Майма районында урнашкан авыл.

# Карлушка (Алтай Республикасы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Карлушка (Алтай Республикасы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (6%), руслар (94%).
# Врекур

Врекур (фр. Vrécourt) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Соипья

Соипья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының уң ярыннан 89 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Соипья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200012823
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201282
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Бугумбас

Бугумбас — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Бугумбас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010400112115300012281
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301228
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Нахышнәргиз

Нахышнәргиз (әзери. Naxışnərgiz) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Бәбәк районына караган авыл.
# Булат Хәмидуллин

Булат Хәмидуллин - тарихчы.

# Булат Хәмидуллин
## Тәрҗемәи хәле

1968 елның 13 августында Казан шәһәрендә туа. 1985 елда Казанның 80-нче урта мәктәпне тәмамлагач, Казан дәүләт университетының тарих бүлегенә укырга керә. 1987–1989 елларда хәрби хезмәттә була. 1992–1995 елларда Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының тарих бүлеге каршында аспирантура тәмамлый. 1995-1997 елларда әлеге институтның шул ук бүлегендә кече фәнни хезмәткәр.
Аспирантурада уку белән бер үк вакытта 1992―1994 елларда ― «Казан» милли мәдәни үзәкнең тарих-фән бүлегендә фәнни хезмәткәр, анда тарихи эчтәлекле күргәзмәләрне оештыруда якыннан катнаша.
1998 елда Татарстан китап нәшриятына эшкә чакырыла. Башта иҗтимагый-фәнни китаплар редакциясе мөхәррире, 1999 елдан шул редакциянең мөдире.
2002 елның февралендә Татарстан Фәннәр академиясенең «Фән» нәшриятына баш мөхәррир итеп билгеләнә, бер үк вакытта ул «Фәнни Татарстан» һәм «Научный Татарстан» журналларының баш мөхәррир урынбасары вазифаларын да башкара.
2001 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.

# Булат Хәмидуллин
## Баслып чыккан китаплары

* Казанның ныгуы һәм Казан ханлыгы тарихы. – Казан: Казан дәүләт ун-ты; Фән, 2005. – 183 б.
* Казан ханлыгы халыклары: монография. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2008. – 174 б.

# Булат Хәмидуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2010 елда «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2011 елда - «Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исем.
# Альтвигсхаген

Альтвигсхаген — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Альтвигсхаген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,68 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 метр биеклектә урнашкан.
# Питагора (Порденоне)

Питагора — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Медуно өязендә урнашкан торак пункт.

# Питагора (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бискупова

Бискупова (словак. Biskupová) — Словакиянең Топольчани округында урнашкан авыл.

# Бискупова
## Тарихы

Авыл 1326 елда нигезләнгән.

# Бискупова
## Географиясе

Мәйданы — 3,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 163 метр биеклектә урнашкан.

# Бискупова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Вашингтон (округ, Виргиния)

Вашингтон — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Абингдон шәһәре.

# Вашингтон (округ, Виргиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.

# Вашингтон (округ, Виргиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 1466/1453 км² тәшкил итә.
# Майемер

Майемер (каз. Майемер) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Майемер
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Кавалевшчына (Сарочынски авыл советы)

Кавалевшчына (белар. Кавалеўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Кавалевшчына (Сарочынски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Александрия (Луизиана)

Александрия — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.

# Александрия (Луизиана)
## Тарихы

Александрия шәһәре 1818 елда нигезләнгән.

# Александрия (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 75,318873 км², 75,362765 км² (1 апрель 2010), 75,578714 км² (1 апрель 2020), 73,790296 км² (1 апрель 2020), 1,788418 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 23 метр биеклектә урнашкан.
# Арча (Чижапка кушылдыгы)

Арча — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чижапка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.

# Арча (Чижапка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010800112115200032144
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203214
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# NGC 5097

NGC 5097 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5097
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пенья дел Агила (Комонфорт)

Пенья дел Агила — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Пенья дел Агила (Комонфорт)
## Географиясе

Пенья дел Агила Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пенья дел Агила (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пенья дел Агила (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Каза Пори (Павия)

Каза Пори — Италиянең Ломбардия төбәге Colli Verdi өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Пори (Павия)
## Географиясе

Каза Пори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Каза Пори (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прушанка-Стара

Прушанка-Стара — Польшаның Подлясье воеводалыгы Браньск гминасында урнашкан авыл.

# Прушанка-Стара
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Бодель

Сен-Бодель (фр. Saint-Baudel һәм фр. Beau-Libre) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Винтерриден

Винтерриден — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Винтерриден
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Винтерриден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,79 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 575 метр биеклектә урнашкан.
# Саманйолу (Буланык)

Саманйолу (төр. Samanyolu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Розате

Розате — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Милан провинциясе составына керә.

# Розате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Буббьяно, Кальвиньяско, Гаджано, Гудо-Висконти, Моримондо, Новильо һәм Вернате коммуналары белән чиктәш.
# HD185889

HD185889 — Тавис йолдызлыгында урнашкан A0mA6-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,62 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Малыя Липки (Смалявицкий районы)

Малыя Липки (белар. Малыя Ліпкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Малыя Липки (Смалявицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Барейо

Барейо (исп. Bareyo) — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Барейо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 46 ± 1 метр биеклектә урнашкан.