yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Слабчице

Слабчице (чех. Slabčice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Писек һәм Писек районында урнашкан авыл.

# Слабчице
## Географиясе

Мәйданы — 17,480543 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 439 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Слабчице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Слабчице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Слабчице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1185 |
| 1880 | 1138 |
| 1890 | 1066 |
| 1900 | 1025 |
| 1910 | 1023 |
| 1921 | 1036 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 956 |
| 1950 | 693 |
| 1961 | 705 |
| 1970 | 613 |
| 1980 | 502 |
| 1991 | 404 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 350 |
| 2014 | 360 |
| 2016 | 356 |
| 2017 | 352 |
| 2018 | 357 |
| 2019 | 364 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 364 |
| 2021 | 358 |
| 2021 | 373 |
| 2022 | 371 |
| 2023 | 374 |
| 2024 | 371 |
# Вопытная

Вопытная (белар. Вопытная) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Вопытная
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Маунт-Сидней (Виргиния)

һәм
Маунт-Сидней — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Маунт-Сидней (Виргиния)
## Географиясе

Маунт-Сидней халык санын алу урыны мәйданы — 4,303824 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Окуловская

Окуловская (рус. Окуловская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.

# Окуловская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Окуловская
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Окуловская
## Халык

2010 елда биредә 3 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (99%), украиннар (1%) яши.
# Гомосасса-Спрингс (Флорида)

Гомосасса-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гомосасса-Спрингс (Флорида)
## Географиясе

Гомосасса-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы — 65,186626 км², 65,140362 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 метр биеклектә урнашкан.
# (6463) Исода

(6463) Исода (лат. Isoda) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6463) Исода
## Тарихы

1994 елның 13 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AG3» саналган.
# Александр Карпов (1953)

Александр Карпов, Александр Николай улы Карпов (рус. Александр Николаевич Карпов, 1953 елның 26 июле, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан – 2020 елның 17 сентябре, шунда ук) — Татарстанның хуҗалык эшлеклесе, Яшел Үзән суднолар төзү заводы ААҖ генераль директоры (2018–2020). Татарстанның атказанган машина төзүчесе.

# Александр Карпов (1953)
## Тәрҗемәи хәле

1953 елның 26 июлендә Казанда туган. «Пластик массаларны һәм эластомерларны эшкәртү технологиясе» белгечлеге буенча С. М. Киров исемендәге Казан химия технология институтын (1996 ел) һәм «транспортта пассажирлар йөртүне оештыру һәм идарә итү» белгечлеге буенча Россия дәүләт элемтә юллары ачык техник университетын (1998 ел) тәмамлаган.

# Александр Карпов (1953)
## Хезмәт юлы

Хезмәт юлын 1971 елда Казан вертолет заводында башлаган: слесарь, 2нче разрядлы слесарь-җыючы, слесарь-сынаучы булып эшләгән.
1982—1991 елларда — Татарстан АССР ЭЭМ, УИТУ матди-техник тәэмин итү базасы мөдире.
1991—1994 елларда — «Старт» МН директоры.
1994—2009 елларда — Горький тимер юлының йөк машиналары хезмәтенең механика юл остаханәләре: «Россия тимер юллары» ААҖ филиалы Горький тимер юлының терминал-склад комплексы белән идарә итү буенча механика юл остаханәләре дирекциясенең структур бүлекчәсе башлыгы. «Россия тимер юллары» ААҖ филиалы Горький тимер юлының бина һәм корылмаларны эксплуатацияләү дирекциясенең Юдино автотранспортны эксплуатацияләү цехының җитештерү башлыгы.
2009 елдан — «А. М. Горький исемендәге Яшел Үзән заводы» АҖ генераль директорның беренче урынбасары.
2018 елда предприятиенең Директорлар советы карары белән генераль директор вазыйфасына билгеләнгән.
2020 елның 17 сентябрендә каты авырудан соң Казанда вафат. Яшел Үзән районы Ильинка авылында җирләнгән.

# Александр Карпов (1953)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2005 — Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале
* Татарстанның атказанган машина төзүчесе
* 2020 —«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале
# Джордже-Енеску (коммуна)

Джордже-Енеску — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.

# Джордже-Енеску (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 59,4 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Думень (Румыния), Арборя, Джордже-Енеску, Попень (Джордже-Енеску, Ботошань) һәм Стинка (Джордже-Енеску, Ботошань) авыллары урнашкан.
# (16159) 2000 AK62

(16159) 2000 AK62 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16159) 2000 AK62
## Тарихы

2000 елның 4 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AK62» саналган.
# Арадере (Малазгирт)

Арадере (төр. Aradere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Элк-Гроув (Висконсин)

Элк-Гроув — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Элк-Гроув (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ташелга

Ташелга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 85 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Ташелга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200008853
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200885
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Годков (Нехвалице)

Годков (чех. Hodkov) — Чехиянең Урта Чехия крае Нехвалице районында урнашкан авыл.

# Годков (Нехвалице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,769 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Годков (Нехвалице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Годков (Нехвалице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Годков (Нехвалице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 62 |
| 1880 | 40 |
| 1890 | 45 |
| 1900 | 36 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 42 |
| 1921 | 39 |
| 1930 | 38 |
| 1950 | 31 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 29 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 16 |
| 1991 | 9 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 5 |
| 2011 | 5 |
| 2021 | 7 |
# Гелфа (Павия)

Гелфа — Италиянең Ломбардия төбәге Арена-По өязендә урнашкан торак пункт.

# Гелфа (Павия)
## Географиясе

Гелфа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гелфа (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Франколи (Пескара)

Франколи — Италиянең Абруцци төбәге Токко-да-Казаурия өязендә урнашкан торак пункт.

# Франколи (Пескара)
## Географиясе

Франколи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Франколи (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мелоун (Техас)

Мелоун — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мелоун (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Мелоун (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,187503 км², 1,187504 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 146 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 1208

IC 1208 — Төньяк таҗ йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1208
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1208, PGC 57650, 2MASX J16154791+3631378, WISE J161547.90+363138.4, 2MFGC 13064, Z 196-16, Z 1613.9+3639, UZC J161547.9+363138, SDSS J161547.89+363138.3, SDSS J161547.88+363138.3, LEDA 57650 һәм Gaia DR2 1330533731036205440 буларак та сурәтләнә.
# Ленг (Рациборский повяты)

Ленг — Польшаның Силезия воеводалыгы Нендза гминасында урнашкан авыл.

# Ленг (Рациборский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таверна (Парма)

Таверна — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Барди өязендә урнашкан торак пункт.

# Таверна (Парма)
## Географиясе

Таверна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Таверна (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Түбән Шолдынер

Түбән Шолдынер (чирм. Шордэҥер, рус. Нижний Шолдынер) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Түбән Шолдынер
## Сәгать поясы

Түбән Шолдынер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Түбән Шолдынер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (100%).
# Скрыт

Скрыт — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Петрич җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Скрыт
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 731 метр биеклектә урнашкан.
# Санкт-Штефан-ам-Вальде

Санкт-Штефан-ам-Вальде — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Рорбах округы составына керә.

# Санкт-Штефан-ам-Вальде
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 807 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Букурешч (коммуна)

Букурешч — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.

# Букурешч (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 69,09 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Букурешч, Курекиу, Меришор (Букурешч, Хунедоара), Ровина (Букурешч, Хунедоара) һәм Шесури авыллары урнашкан.
# Олбани (Нью-Гэмпшир)

Олбани — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Олбани (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1833 елда нигезләнгән.

# Олбани (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 194,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 207 ± 1 метр һәм 198 метр биеклектә урнашкан.
# Миндрулок

Миндрулок — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. Владимиреску (коммуна) коммунасына карый.

# Миндрулок
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кастрофилиппо

Кастрофилиппо — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Кастрофилиппо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 470 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Каникатти, Наро, Ракальмуто һәм Фавара коммуналары белән чиктәш.
# Виндзор (Төньяк Каролина)

Виндзор — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Виндзор (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Виндзор (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,292933 км², 7,337623 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Селвафранка (Кампобасо)

Селвафранка — Италиянең Молизе төбәге Черчемаджоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Селвафранка (Кампобасо)
## Географиясе

Селвафранка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Селвафранка (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рәәсолаане

Рәәсолаане (эст. Rääsolaane) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# VTI1A

VTI1A (ингл. Vesicle transport through interaction with t-SNAREs 1A) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Стайная

Стайная — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Севдюга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Стайная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000007599
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000759
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Горно-Новково

Горно-Новково — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Омуртаг җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Горно-Новково
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.
# Мецака (Леко)

Мецака — Италиянең Ломбардия төбәге Кассина-Вальсассина өязендә урнашкан торак пункт.

# Мецака (Леко)
## Географиясе

Мецака Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мецака (Леко)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прушкув (Лаский повяты)

Прушкув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Сендзеёвице гминаcында урнашкан авыл.

# Прушкув (Лаский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Некраси

Некраси — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Элк гминасында урнашкан авыл.

# Некраси
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Квеш

Квеш — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Басмасовская протока елгасының уң ярына тамагыннан 22 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 19 км.

# Квеш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Чулым кушылган урындан Кеть кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Чулым, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010500112115200024032
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202403
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Пириреис (Енишеһир)

Пириреис (төр. Pirireis) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Итапаси

Итапаси — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Итапаси
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 956,125 км².
# IC 2559

IC 2559 — Насос йолдызлыгы чикләрендә урнашкан эмиссионная галактика .

# IC 2559
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2559, ESO-LV 375-0020, 2MASX J10144539-3403316, IRAS 10125-3348, MCG-06-23-019, IRAS Z10125-3348, ESO 375-2, PGC 29898, NVSS J101445-340334, AGC 26979, 6dFGS gJ101445.4-340332, SGC 101232-3348.7, PSCz Q10125-3348 һәм LEDA 29898 буларак та сурәтләнә.
# Адельшлаг

Адельшлаг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Адельшлаг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Адельшлаг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 51,95 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 435 метр биеклектә урнашкан.
# Паповцы (Салигорский районы)

Паповцы (белар. Папоўцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Салигорский районында урнашкан авыл.

# Паповцы (Салигорский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тамборил-ду-Пиауи

Тамборил-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Тамборил-ду-Пиауи
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1578,64 км².
# NGC 5019

NGC 5019 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5019
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кече Өял

Кече Өял – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Өял елгасының уң ярыннан 196 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Кече Өял
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Өял елгасы. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 14010500112111200000981
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111200098
* Бассейн коды – 14.01.05.001
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 2
# Тамаши (коммуна)

Тамаши — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.

# Тамаши (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,53 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Тамаши, Кетриш (Румыния) һәм Фурникари авыллары урнашкан.
# COL9A3

COL9A3 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мартиниан Иванов

Иванов Мартиниан (Мартемьян) Иванович (1812, — 1896 елдан иртә түгел, ) — тел белгече, педагог. 1831-1842 елларда Неплюев кадет корпусында татар телен укыткан. Татар теленең чагыштырма грамматикасы һәм беренче татар әдәбияты хрестоматиясе (1842) авторы.

# Мартиниан Иванов
## Биографиясе

Иванов Мартиниан (Мартемьян) Ивановичның тормышы һәм эшчәнлеге турында мәгълүматлар аз сакланган. Кайбер интернет-чыганакларда ул чыгышы белән помещиклар гаиләсеннән, яки иртә ятим кала һәм рус помещигы гаиләсенә кабул ителә һәм чукындырыла. Әммә шунысы ачык билгеле Мартемьян Иванов татарлар арасында үсеп, телләрен яхшы белгән.
1825 елда Ырынбур Неплюев хәрби училищесына укырга керә. Биредә уку елларында ук өлкән классларда төрки теле укытучысы вазифасын били. Училищены 1831 елда тәмамлый.
1832 елның 10 мартында Казан университеты тел фәннәре бүлегендә татар һәм фарсы телләреннән имтихан бирә һәм гимназияләрдә татар теле укытучысы һәм фарсы теленең фонетикасын, язмасын һәм грамматикасын өйрәнергә хокук ала. Аннары Ырынбурга килә һәм Неплюев хәрби училищесында кече укытучы булып эшли. Уку әсбаплары җитешмәгәнлектән, Көнчыгыш һәм Аурупа тел һәм әдәбиятен күнегү казанышларын кулланып үзе уку материалларын җыя һәм төзи. Матди кыенлык аркасында бер үк вакытта Ырынбур хәрби губернаторы канцеляриясендә тәрҗемәче булып эшләргә мәҗбүр була.
1842 елда отставкага чыга. Шул ук елда Казан университеты типографиясендә «Татар грамматикасы» (рус. «Татарская грамматика») басылып чыга. Бу китапта татар теленең башкортлар диалектына һәм казакълар теленә чагыштырма анализ бирелә. Башкорт авторлары өчен бу хезмәт Ырынбур башкортлары теле мисалында башкорт теленең фонетик һәм морфологик үзенчәлекләрен беренче күрсәтүе өчен аеруча кадерле:, [з], [с] фонемалар, иялек килешендә -ның/-нең, төшем килешендә -ды/-де аффикслары кулланылуын һәм башкаларны аерып күрсәтә.
1842 елда Казан университеты типографиясендә 2 бүлектә «Татар хрестоматиясе» (рус. «Татарская хрестоматия») басылып чыга. Хрестоматиянең кереш өлешендә — фольклор (табышмаклар, җырлар, мәкальләр, риваятьләр, әйтемнәр, әкиятләр һәм башкалар) һәм җанлы сөйләү үрнәкләре, икенчесендә китап телендә — иске татар телендә көнчыгыш әдәбияты әсәрләренең өзекләре бирелгән. Ләкин 1842 елның 24 августында университет типографиясендә куркыныч янгын чыга. Басылган ике китапның тиражлары яна. Иванов хезмәтләре библиографик сирәк китапларга әйләнәләр.
1840 нчы елларның 2 нче яртысында Архангел (Аскын) бакыр эретү заводында идарәче булып эшли. 1896 елда «Татар хрестоматиясе»ның сүзлекле 2 нче басмасын әзерли, әмма ул басылмыйча кала.
«Татар хрестоматиясе»ның 1 нче басмасының кулъязма нөсхәсе — Гыйльми китапханәдә, 2‑нче басмасының кулъязмасы Санкт-Петербургта Русия Фәннәр академиясенең Көнчыгыш кулъязмалары институтында саклана. Мөхәммәтсәлим Өметбаевның архив фондында Шаһиморат Хәсәновның «Мартемьян Иванов турында» шигырь сакланып калган.

# Мартиниан Иванов
## Әсәрләре

* Татарская грамматика. — Казань, 1842.
* Татарская хрестоматия: в 2-х частях. — Казань, 1842.
# Сипичано (Витербо)

Сипичано — Италиянең Лацио төбәге Граффиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сипичано (Витербо)
## Географиясе

Сипичано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сипичано (Витербо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Вандрий-Рансон

Сен-Вандрий-Рансон (фр. Saint-Wandrille-Rançon) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Ричмонд (Массачусетс)

Ричмонд — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ричмонд (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1760 елда нигезләнгән.

# Ричмонд (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 49,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 322 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 1010 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 1010 — Милади тәкъвим буенча XI гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 1010 — безнең эрага кадәр XI гасырга кергән ел.
* 1010 — сан.
# Сан Хосе де Мартинез (Пенхамо)

Сан Хосе де Мартинез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де Мартинез (Пенхамо)
## Географиясе

Сан Хосе де Мартинез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де Мартинез (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де Мартинез (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чентро 28 (Рим)

Чентро 28 — Италиянең Лацио төбәге Фьюмичино өязендә урнашкан торак пункт.

# Чентро 28 (Рим)
## Географиясе

Чентро 28 Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Чентро 28 (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кроче ди Сан Лоренцо

Кроче ди Сан Лоренцо — Италиянең Калабрия төбәге Сан-Лоренцо (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Кроче ди Сан Лоренцо
## Географиясе

Кроче ди Сан Лоренцо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кроче ди Сан Лоренцо
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.