yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Маунт-Етна (Пенсильвания)

Маунт-Етна — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Маунт-Етна (Пенсильвания)
## Географиясе

Маунт-Етна халык санын алу урыны мәйданы — 1,11 км², 1,141259 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 189 метр биеклектә урнашкан.
# Невиль (Сен-Маритим)

Невиль (фр. Néville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Лабастид-сюр-Безорг

Лабастид-сюр-Безорг (фр. Labastide-sur-Bésorgues, фр. Labastide-de-Juvinas һәм фр. Labastide) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Вайнбург (Түбән Австрия)

Вайнбург — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Санкт-Пёльтен округы составына керә.

# Вайнбург (Түбән Австрия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 321 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Шваржец

Шваржец (чех. Švařec) — Чехиянең Высочина крае Короужне районында урнашкан авыл.

# Шваржец
## Географиясе

Мәйданы — 2,734 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Шваржец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Шваржец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Шваржец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 226 |
| 1880 | 225 |
| 1890 | 178 |
| 1900 | 209 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 219 |
| 1921 | 178 |
| 1930 | 220 |
| 1950 | 139 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 163 |
| 1970 | 150 |
| 1980 | 118 |
| 1991 | 77 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 70 |
| 2011 | 54 |
| 2021 | 51 |
# Антони

Антони (фр. Antony) — Франциянең О-де-Сен департаментында урнашкан коммуна.
# (18595) 1998 BR1

(18595) 1998 BR1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18595) 1998 BR1
## Тарихы

1998 елның 19 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BR1» саналган.
# (13983) 1992 RJ5

(13983) 1992 RJ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13983) 1992 RJ5
## Тарихы

1992 елның 2 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 RJ5» саналган.
# Лангалбадһ

Лангалбадһ (Бенгаль телендә: লাঙ্গলবন্দ}}, турыдан-туры мәгънәдә, сабан туктаган җир), ул Бангладешта авыл һәм Һиндулар тарафыннан изге булып саналган урын. Ул Дхака - Читтагонг шоссесы янында Брахмапутра Елгасы ярында Нараянганҗ Районының Бандар Упазилада урнашкан. Лангалбандһта дини коену ритуалы Бангладештан һәм күрше Һиндстан һәм Непалдан меңнәрчә Һинд дине тарафдарларын җәлеп итә.

# Лангалбадһ
## 2015 ел кешеләр изелүе

27 мартка туры килгән ел саен мела дәвамында 1,5 миллион тугъры Лангалбандһка ритуаль коену вакытында 1,5 миллионнан артык тугърылар ритуаль коену өчен тулган. Ун Һинд дине тугърысы вафат булган һәм Һинд дине изге коену ритуалы - "Аштаи снан" вакытында 30 кеше җәрәхәтләнгән булган. Көтелмәгән күп булган халык һәм хөкүмәтләрнең әзер булмаулары кеше изелүенең бәлаләрен арттырган.
# Боялы (Варто)

Боялы (төр. Boyalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шильтберг

Шильтберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Шильтберг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Шильтберг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 29,78 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 455 метр биеклектә урнашкан.
# Виллимантик (Мэн)

Виллимантик — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Виллимантик (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Виллимантик (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 47,91 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 112 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монтрёй-ан-Турен

Монтрёй-ан-Турен (фр. Montreuil-en-Touraine һәм фр. Montreuil) — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Сельды

Сельды — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан биләмәләрендә ага. Елга Усухчай елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 6,2 км.

# Сельды
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07030000412109300002491
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109300249
* Бассейн коды — 07.03.00.004
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сан Хосе де Пенья (Херекуаро)

Сан Хосе де Пенья — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Херекуаро муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де Пенья (Херекуаро)
## Географиясе

Сан Хосе де Пенья Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де Пенья (Херекуаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де Пенья (Херекуаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Струмик (Түбән Силезия воеводалыгы)

Струмик — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Гура гминасында урнашкан авыл.

# Струмик (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Андреевка (Мамлют районы)

Андреевка (каз. Андреевка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Андреевка (Мамлют районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Молодежный (Горноуральски шәһәр округы)

Молодежный (рус. Молодежный) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Молодежный (Горноуральски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Молодежный (Горноуральски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (78%), татарлар (6%), башкортлар (8%).
# Соркунлу (Айдынтепе)

Соркунлу (төр. Sorkunlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Айдынтепе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Старое Грудзинава

Старое Грудзинава (белар. Старое Грудзінава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Старое Грудзинава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сералонга Б (Козенца)

Сералонга Б — Италиянең Калабрия төбәге Розе (коммуна) өязендә урнашкан торак пункт.

# Сералонга Б (Козенца)
## Географиясе

Сералонга Б Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сералонга Б (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Боялы (Гөрдес)

Боялы (төр. Boyalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөрдес илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хатуние (Ипекйолу)

Хатуние (төр. Hatuniye) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нур (Нуриман районы)

Нур — Башкортстанның Нуриман районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 452445, ГАТОБК коды — 80245840004.

# Нур (Нуриман районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
# Дернов

Дернов ― фамилия.
* Николай Дернов (1891—1938), математик, Нократ педагогика институты (1921—1926), Ростов дәүләт университеты (1934—1937) ректоры.
* Павел Дернов (1870—1918), Алабуганың Спас соборы һәм Раштуа чиркәве протоиерее.
# Уезд (Домажлице)

Уезд (чех. Újezd) — Чехиянең Пльзень крае Домажлице һәм Q89342798? районында урнашкан авыл.

# Уезд (Домажлице)
## Географиясе

Мәйданы — 11,021947 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 503 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Уезд (Домажлице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Уезд (Домажлице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Уезд (Домажлице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 648 |
| 1880 | 775 |
| 1890 | 808 |
| 1900 | 719 |
| 1910 | 747 |
| 1921 | 825 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 681 |
| 1950 | 541 |
| 1961 | 509 |
| 1970 | 391 |
| 1980 | 378 |
| 1991 | 344 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 343 |
| 2014 | 414 |
| 2016 | 413 |
| 2017 | 414 |
| 2018 | 416 |
| 2019 | 430 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 429 |
| 2021 | 421 |
| 2021 | 419 |
| 2022 | 422 |
| 2023 | 426 |
| 2024 | 431 |
# Чилесиз (Ешилъюрт)

Чилесиз (төр. Çilesiz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зур Инта

Зур Инта — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы БАР/ПЕЧОРА/754/206/38 урнашкан. Елга озынлыгы 105 км.

# Зур Инта
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000069832
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006983
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Санта-Мария-де-Сандо

Санта-Мария-де-Сандо (исп. Santa María de Sando) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санта-Мария-де-Сандо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 13,89 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 825 метр биеклектә урнашкан.
# Виталий Станьял

Станьял Виталий Петрович (чын исеме Виталий Петрович Никитин; 01.01.1940, Чуаш АССРның Чабаксар районы Кече Сөндер авылы) — әдәбият белгече, шагыйрь, публицист, җәмәгать эшлеклесе, туган якны өйрәнүче, филология фәннәре кандидаты (1984), СССР Журналистлар берлеге әгъзасы (1968). Туган якны өйрәнүчеләр берлеген (1991), Чуаш милли конгрессын оештыручыларның берсе (1992).

# Виталий Станьял
## Биография

Виталий Петрович 1940 елның 1 гыйнварында Чуаш АССРның Чабаксар районы Кече Сөндер авылында туа.
1962 елда Чуаш дәүләт педагогика институтын тәмамлый. Уку вакытында «Яшь коммунист», «Советская Чувашия», «Коммунизм ялаве» газеталарында мәкаләләр яза, укытучы-методист булып эшли.
1969 елдан Чуаш дәүләт университетында укыта, Чуаш әдәбияты кафедрасы мөдире.
1993-2010 елларда Чуаш дәүләт гуманитар фәннәр институтында өлкән фәнни хезмәткәр, әдәбият белеме һәм фольклористика бүлеге мөдире булып эшли.
1991 елда аның инициативасы белән 1921 елда «Туган якны өйрәнү җәмгыяте» дип аталган чуаш туган якны өйрәнүчеләр берлеге торгызыла. 1991-2008 елларда Виталий Станьял Чуашия туган якны өйрәнүчеләр берлеге рәисе булып эшли. Аның җитәкчелегендә республикада туган якны өйрәнү буенча актив эш алып барыла, район тарихы буенча китаплар нәшер итә башлый, районнар энциклопедияләрен төзи. 1991 елдан Чуаш Милли Академиясе вице-президенты. 1992 елдан-чуваш милли конгрессының вице-президенты, Зур Советы Рәисе. Чуаш халык академиясе һәм Чуаш туган якны өйрәнүчеләр берлегенең мактаулы президенты.
К.Иванов, А. Андреев, В. Рзай, Г. Тал-Мрза, Д. Петров-Юман, П. Хузангай, М. Сеспель, Г. Тимофеев мирасын, кече жанр, этнорелигия һәм локаль культуралар тарихын, Чабаксар районы халкының тарихын, мәдәнияте һәм көнкүрешен өйрәнә. 80нән артык фәнни хезмәт, шул исәптән монографияләр, дәреслекләр һәм уку әсбаплары, шулай ук шигъри җыентыклар авторы.
# Зеро-Бранко

Зеро-Бранко — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Тревизо провинциясе составына керә.

# Зеро-Бранко
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Мольяно-Венето, Моргано, Пьомбино-Дезе, Куинто-ди-Тревизо, Скорце, Тревизо, Преганцьоль һәм Требазелеге коммуналары белән чиктәш.
# Доменьо

Доменьо (исп. Domeño) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Доменьо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 68,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ньюмен (Калифорния)

Ньюмен — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Ньюмен (Калифорния)
## Тарихы

Ньюмен шәһәре 10 июнь 1908 елда нигезләнгән.

# Ньюмен (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,340332 км², 5,443812 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 89 Фут биеклектә урнашкан.
# Мелавцы

Мелавцы (белар. Мелаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Мелавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сан Приямо (Кальяри)

Сан Приямо — Италиянең Сарденья төбәге Сан-Вито өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Приямо (Кальяри)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Радун (Мекленбург)

Радун — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Радун (Мекленбург)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,25 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 40 метр биеклектә урнашкан.
# Гремздель

Гремздель — Польшаның Подлясье воеводалыгы Краснополь гминасында урнашкан авыл.

# Гремздель
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пекути-Урбани

Пекути-Урбани — Польшаның Подлясье воеводалыгы Нове-Пекуты гминасында урнашкан авыл.

# Пекути-Урбани
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рәфкать Таҗиев

Рәфкать Таҗиев, Рәфкать Минһаҗ улы Таҗиев (1943 елның 1 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Бондюг районы, Бәзәкә ― 2021 елның 4 июле, РФ, ТР, Яр Чаллы) ― табиб (хирург-онколог), медицина фәннәре докторы (1997), Казан ГИДУВы һәм КДМУ профессоры (1998), Менделеевск шәһәренең «Мактаулы гражданы» (2012), Татарстанның (1995) һәм Россиянең (2013) атказанган табибы, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2014).

# Рәфкать Таҗиев
## Тәрҗемәи хәле

1943 елның 1 маенда Татарстан АССР Бондюг (1963 елдан Алабуга, 1985 елдан Менделеевск) районы Бәзәкә авылында күмәк хуҗалык рәисенең күп балалы гаиләсендә туган. Сугыш елларында бер-бер артлы туганнары, үз әнисе вафат булган. Үги әни белән үскән. Бәзәкә урта мәктәбен (1960), «Дәвалау эше» белгечлеге буенча Казан дәүләт медицина институтының дәвалау-профилактика факультетын (1966) тәмамлаган.
* 1966―1969 елларда ― Чуаш АССР Ялчык районы үзәк хастаханәсе хирургы һәм баш табибы.
* 1969―1971 елларда Казан ГИДУВының хирургия һәм онкология кафедрасында клиник ординатурада укыган.
* 1971―1981 елларда Республика онкология диспансерында абдоминаль, аннары торакаль онкология бүлеге мөдире булып эшли.
* 1981 елдан ― Казан ГИДУВының хирургия һәм онкология кафедрасы ассистенты.
* 1983 елда «Ашказаны яман шеше хирургиясендә спленопанкреатогастрэктомия» темасына кандидатлык диссертациясе яклаган.
* 1986 елдан ― Казан ГИДУВының хирургия һәм онкология кафедрасы доценты.
* 1988 елда Халык мәгарифе буенча Дәүләт комитеты хирургия һәм онкология кафедрасы буенча «доцент» дигән гыйльми исем бирә.
* 1990―1993 елларда кафедра мөдире в. б.
* 1993 елда хирургия һәм онкология кафедрасы мөдире итеп сайлана.
* 1997 елда РМФА онкология фәнни үзәгендә «Ашказаны һәм кардиоэзофагеаль өлкәнең яман шешен хирургик дәвалауда бермоментлы операцияләр» дигән темага докторлык диссертациясен яклый.
* 1998 елда Россиянең Гомуми һәм һөнәри белем бирү министрлыгы карары белән хирургия һәм онкология кафедрасы буенча «профессор» гыйльми исеме бирелгән.
* 1998 елда Петр Фән һәм сәнгать академиясе әгъза-корреспонденты итеп сайланган.
* 2014 елдан 2019 елга кадәр – Яр Чаллы шәһәре ашыгыч медицина ярдәме хастаханәсенең (АМЯХ, рус. БСМП) онкология бүлегендә эшләгән.
Онкохирургиянең көнүзәк мәсьәләләренә багышланган 120 фәнни эш бастырып чыгарган. Аның җитәкчелегендә 2 докторлык һәм 5 кандидатлык диссертациясе якланган. Берничә тапкыр фәнни конференцияләрдә, съездларда докладлар белән чыгыш ясаган. 250дән артык операция ясап, республикада ашказанының яман шеше хирургиясе үсешенә зур өлеш кертә.

# Рәфкать Таҗиев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1995 ― Татарстанның атказанган табибы
* 2004 ― Татарстанның атказанган фән эшлеклесе
* 2011 ― Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе ― «Колоректаль яман шешне беренчел профилактикалау, иртә диагностикалау һәм дәвалау ысулларын камилләштерүнең фундаменталь һәм гамәли аспектларын эшләү һәм гамәлгә кертү» хезмәте өчен
* 2012 ел ― «Менделеевск шәһәренең Мактаулы гражданы»
* 2013 ел – «Ак чәчәкләр» бәйгесендә «Ел табибы»
* 2013 ел – Россиянең атказанган табибы

# Рәфкать Таҗиев
## Хәтер

* 2013 – Менделеевск районы Бәзәкә авылында урамга «Профессор Рәфкать Таҗиев урамы» исеме бирелгән
# Ораторио (Мантова)

Ораторио — Италиянең Ломбардия төбәге Куртатоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Ораторио (Мантова)
## Географиясе

Ораторио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ораторио (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вукманово

Вукманово (серб. Вукманово) — Сербиянең Ниш округы Ниш җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вукманово
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 555 метр биеклектә урнашкан.

# Вукманово
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Вальде-Усьеса

Вальде-Усьеса (исп. Valde-Ucieza) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальде-Усьеса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 42,59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 840 метр биеклектә урнашкан.
# Яр буе

Яр буе — яр сызыгыннан ике яктан урнашкан, коры җир һәм диңгезнең бер-берсенә турыдан-туры тәэсир итүләре белән билгеләнә торган чик тасмасы. Коры җир һәм диңгезнең бер берсенә тәэсир итү рельеф һәм климатның хәлендә күзәтелә.
Яр буеның климатик шартлары гадәттә кеше сәләмәтлегенә файдалы йогынты ясый, шул сәбәпле күп яр буйлары популяр ял итү урыннары буларак хезмәт итәләр.

# Яр буе
## Шулай ук кара

* Яр
# Караневския

Караневския (белар. Каранеўскія) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Караневския
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Инзедияменто ди Вя Кверчоли (Реҗо Эмилия)

Инзедияменто ди Вя Кверчоли — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кавриаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Инзедияменто ди Вя Кверчоли (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Инзедияменто ди Вя Кверчоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Инзедияменто ди Вя Кверчоли (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фосе (Болцано)

Фосе — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Сельва-дей-Молини өязендә урнашкан торак пункт.

# Фосе (Болцано)
## Географиясе

Фосе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фосе (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хүсейинбешелер (Һавран)

Хүсейинбешелер (төр. Hüseyinbeşeler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Һавран илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Уленець

Уленець — Польшаның Мазовия воеводалыгы Груец гминасында урнашкан авыл.

# Уленець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Влакча

Влакча (серб. Влакча) — Сербиянең Шумади округы Страгари җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Влакча
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 метр биеклектә урнашкан.

# Влакча
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Паракәнд (Гәдәбәй)

Паракәнд (әзери. Parakənd) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
# Ланьяско

Ланьяско — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Ланьяско
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 353 метр биеклектә урнашкан. Манта, Салуцо, Савильяно, Скарнафиджи һәм Верцуоло коммуналары белән чиктәш.
# MBD3L2

MBD3L2 (ингл. Methyl-CpG binding domain protein 3 like 2) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бермуда-Дюнс (Калифорния)

Бермуда-Дюнс — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бермуда-Дюнс (Калифорния)
## Географиясе

Бермуда-Дюнс халык санын алу урыны мәйданы — 7,631261 км², 7,630447 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Норфолк (сан алу урыны, Нью-Йорк)

Норфолк — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норфолк (сан алу урыны, Нью-Йорк)
## Географиясе

Норфолк халык санын алу урыны мәйданы — 7,288766 км², 7,286636 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Никах балдагы

Никах балдагы, туй балдагы — никах бәйләнешләрен символлаштырган бизәк: ир белән хатын аны, җирле гадәтләргә карап уң яки сул кулның атсыз бармагына бер-берсенә тугрылык билгесе итеп кияләр. Европаның күпчелек дәүләтләре халкы балдакны сул кулдагы атсыз бармакларына кияләр.
Никах балдыгы киеп йөргән кеше никахта тора. Ул гадәттә алтыннан, яки башка металдан ясала. Мөселман ир кешеләр көмештән ясалган балдаклар киеп йөриләр, ә хатын-кызлар алтыннан ясалганын да кия.
# NGC 4284

NGC 4284 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4284
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Борлешть (коммуна)

Борлешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.

# Борлешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 107,45 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 305 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Борлешть, Мастакен (Борлешть, Нямц), Некит, Русень (Борлешть, Нямц) һәм Шовоая авыллары урнашкан.