yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (5824) Инагаки

(5824) Инагаки (лат. Inagaki) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5824) Инагаки
## Тарихы

1989 елның 24 декабрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YM» саналган.
# Баят (Каргы)

Баят (төр. Bayat) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Каргы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Иллартен

Иллартен (фр. Illartein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
# Чайка (Миякә районы)

Чайка — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452087, ГАТОБК коды — 80244835010.

# Чайка (Миякә районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 31 кешенең яшәве мәгълүм.
# Тюньи-э-Пон

Тюньи-э-Пон (фр. Tugny-et-Pont) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Карапазар (Гереде)

Карапазар (төр. Karapazar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кадников

Кадников (рус. Кадников) — Россия Федерациясенең Вологда өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 4723 кеше (2014).

# Кадников
## Сәгать поясы

Кадников Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кадников
## Тарих

Шәһәр статусын 1780 елдан башлап йөртә.

# Кадников
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (97,6%).
# Пүһасте

Пүһасте (эст. Pühaste) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Баим

Баим (лог. Баимчик, Зур Баим) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының сул ярыннан 260 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Баим
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200018835
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201883
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# HD51852

HD51852 — Зур Эт йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,45 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 2723

NGC 2723 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2723
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Караманлар (Болу)

Караманлар (төр. Karamanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# TBC1D21

TBC1D21 (ингл. TBC1 domain family member 21) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Автозаводская (метро станциясе)

«Автозаводская» метро станциясе (рус. станция метро «Автозаводская») — Мәскәү метрополитенының Мәскәү елгасы аръягы сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - А. Н. Душкин (при участии Н. С. Князева).
Станция 1943 елның 1 январь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Даниловский районнарында урнашкан.
# Йолоҗаг

Йолоҗаг (әзери. Yolocaq) — Әзербайҗанның Ярдымлы районына караган авыл.
# Полверина (Асколи Пичено)

Полверина — Италиянең Марке төбәге Комунанца өязендә урнашкан торак пункт.

# Полверина (Асколи Пичено)
## Географиясе

Полверина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Полверина (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Карааслан Айбаһче (Мерам)

Карааслан Айбаһче (төр. Karaaslan Aybahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Яһәрчи Газахлар

Яһәрчи Газахлар (әзери. Yəhərçi Qazaxlar) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
# Бонево (Люблин воеводалыгы)

Бонево — Польшаның Люблин воеводалыгы Файславице гминаcында урнашкан авыл.

# Бонево (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Молодовичи

һәм
Молодовичи — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Фредрополь гминасында урнашкан авыл.

# Молодовичи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# BHMG1

BHMG1 (ингл. Basic helix-loop-helix and HMG-box containing 1) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кызылъяр (Сөлчә кушылдыгы)

Кызылъяр — Сөлчә кушылдыгы. Татарстанның Югары Ослан районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 5 км.

# Кызылъяр (Сөлчә кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400612112100002607
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100260
* Бассейн коды — 08.01.04.006
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ранчо лос Лопез (Пенхамо)

Ранчо лос Лопез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Ранчо лос Лопез (Пенхамо)
## Географиясе

Ранчо лос Лопез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо лос Лопез (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо лос Лопез (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (12312) Vate

(12312) Vate — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12312) Vate
## Тарихы

1992 елның 2 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EM8» саналган.
# Узункум (Герменҗык)

Узункум (төр. Uzunkum) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Игелек (Мактаарал районы)

Игелек (каз. Игілік) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Игелек (Мактаарал районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ваньи (Фрозиноне)

Ваньи — Италиянең Лацио төбәге Арпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ваньи (Фрозиноне)
## Географиясе

Ваньи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ваньи (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Струма (авыл)

Струма — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Сандански җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Струма (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.
# Обленже

Обленже — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Кемпице гминасында урнашкан авыл.

# Обленже
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# CRYBA4

CRYBA4 (ингл. Crystallin beta A4 һәм Beta crystallin A4 chain) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NT5C1B-RDH14

NT5C1B-RDH14 (ингл. NT5C1B-RDH14 readthrough) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Түбән Аташ

Түбән Аташ — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452313, ГАТОБК коды — 80224830002.

# Түбән Аташ
## Шәхесләр

* Мөфтәдин Гыйләҗев (1938―2021), композитор, баянчы, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1984), БР атказанган сәнгать эшлеклесе (1993). 2022 елның 4 июлендә авыл мәдәният йортында композиторның музей-бүлмәсе ачылган.
# Бәһмәтли

Бәһмәтли (әзери. Bəhmətli) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# (9013) Sansaturio

(9013) Sansaturio (лат. Sansaturio) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9013) Sansaturio
## Тарихы

1985 елның 14 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PA1» саналган.
# Канице (Петровице)

Канице (чех. Kanice) — Чехиянең Кралове Градец крае Петровице (Градец Кралове) районында урнашкан авыл.

# Канице (Петровице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Канице (Петровице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Канице (Петровице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Канице (Петровице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 116 |
| 1880 | 122 |
| 1890 | 123 |
| 1900 | 113 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 134 |
| 1921 | 126 |
| 1930 | 122 |
| 1950 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 68 |
| 1970 | 49 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 15 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 10 |
| 2011 | 11 |
| 2021 | 17 |
# (2179) Платцек

(2179) Платцек (лат. Platzeck) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2179) Платцек
## Тарихы

1965 елның 28 июнендә Арнольд Клемола тарафыннан Эль-Леонсито обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 MA» саналган.
# Талия (Бьела)

Талия — Италиянең Пьемонт төбәге Строна өязендә урнашкан торак пункт.

# Талия (Бьела)
## Географиясе

Талия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Талия (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Барио де лос Ремедиос (Сан Франсиско дел Ринкон)

Барио де лос Ремедиос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Барио де лос Ремедиос (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Барио де лос Ремедиос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Барио де лос Ремедиос (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Барио де лос Ремедиос (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Воля-Бжостецка

һәм
Воля-Бжостецка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Бжостек гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Бжостецка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Одживолек

Одживолек — Польшаның Мазовия воеводалыгы Бельск-Дужы гминасында урнашкан авыл.

# Одживолек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фояна

Фояна — Словениянең Брда (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Фояна
## Географиясе

Мәйданы — 1,91 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 154,6 метр биеклектә урнашкан.
# Нерчейю

Нерчейю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Войят күле - Колвавис елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.

# Нерчейю
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000072191
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007219
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Якушайка

Якушайка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мель елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Якушайка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100005225
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100522
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Понте ди Стелвио (Болцано)

Понте ди Стелвио — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Стельвио өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте ди Стелвио (Болцано)
## Географиясе

Понте ди Стелвио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Понте ди Стелвио (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Новыя Зелянки

Новыя Зелянки (белар. Новыя Зелянкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Новыя Зелянки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Малык-Преславец

Малык-Преславец — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. Главиница җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Малык-Преславец
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 метр биеклектә урнашкан.
# Торе д'Азтари (Павия)

Торе д'Азтари — Италиянең Ломбардия төбәге Альбуццано өязендә урнашкан торак пункт.

# Торе д'Азтари (Павия)
## Географиясе

Торе д'Азтари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Торе д'Азтари (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вишневый (Октябрьское районы)

Вишневый (рус. Вишневый) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.

# Вишневый (Октябрьское районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Вишневый (Октябрьское районы)
## Сәгать поясы

Вишневый (Октябрьское районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Вишневый (Октябрьское районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Сан-Жуан-Батишта (Порту-де-Мош)

Сан-Жуан-Батишта — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Porto de Mós - São João Baptista e São Pedro муниципалитетына карый.

# Сан-Жуан-Батишта (Порту-де-Мош)
## Географиясе

Мәйданы — 16,18 км².
# Масерия Фонтеромано (Фоҗа)

Масерия Фонтеромано — Италиянең Апулия төбәге Казальнуово-Монтеротаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Фонтеромано (Фоҗа)
## Географиясе

Масерия Фонтеромано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Масерия Фонтеромано (Фоҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Химик кушылмалар

Төрле төрдәге атомнардан хасил булган матдәләрне катлаулы матдәләр дип атыйлар. Катлаулы матдәләрне еш кына химик кушылмалар дип йөртәләр.
Мәсәлән, су әче тудыргыч һәм су тудыргыч атомнарыннан, тимер сульфиды тимер һәм күкерт атомнарыннан тора.
Әче тудыргыч, су тудыргыч, күкерт һәм тимер кебек матдәләрне тагын да гадирәк матдәләрдән табып булмый, аларны таркату да мөмкин түгел. Бу матдәләрне гади матдәләргә кертәләр.
# HD197157

HD197157 — Һинд йолдызлыгында урнашкан A9IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 4,495 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Роман Яковлев

Роман Яковлев (рус. Роман Николаевич Яковлев, 13 август 1976(1976-08-13) (48 яшь), Харьков, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — Россия волейболчысы, Россия чемпионатларының алтын (1996/97, 1997/98, 2013/14), көмеш (1995/96, 1998/99, 2010/11) һәм бронза (2009/10) призчысы, Украина (1993/94) һәм Италия (2001/02) чепмионы, 2000 елгы Олимпия уеннарының көмеш мидәле иясе, Дөнья кубогы иясе (1999, 2011), дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2002), Европа чемпионатларының көмеш (1999) һәм бронза (2001, 2003) призчысы, дөнья лигасының алтын (2002), көмеш (1998, 2000) һәм бронза (2001) призчысы.
# Юсьтыдор

Юсьтыдор (коми Юсьтыдор, рус. Юсьтыдор) — Коми Республикасының Инта шәһәр округында урнашкан авыл.

# Юсьтыдор
## География

Олы Инта елгасында, Инта шәһәреннән 3 километр төньяк-көнбатышрак урнашкан.

# Юсьтыдор
## Климат

Юсьтыдор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Юсьтыдор
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (63%), руслар (25%), украиннар (6%).
# Боничес

Боничес (исп. Boniches) — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Боничес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 53,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1026 метр биеклектә урнашкан.
# ZNF589

ZNF589 (ингл. Zinc finger protein 589) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сейковице

Сейковице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пацына гминасында урнашкан авыл.

# Сейковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вилауреа (Палермо)

Вилауреа — Италиянең Сицилия төбәге Термини-Имерезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилауреа (Палермо)
## Географиясе

Вилауреа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вилауреа (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Багҗыллы (Назилли)

Багҗыллы (төр. Bağcıllı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Трео I (Фрозиноне)

Трео I — Италиянең Лацио төбәге Камполи-Аппенино өязендә урнашкан торак пункт.

# Трео I (Фрозиноне)
## Географиясе

Трео I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Трео I (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Сир-сюр-Морен

Сен-Сир-сюр-Морен (фр. Saint-Cyr-sur-Morin һәм фр. La Fraternité) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 476

NGC 476 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 476
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Язгүнеши (Вираншеһир)

Язгүнеши (төр. Yazgüneşi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мери (Италия)

Мери — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Мессина (метрополитенский город) провинциясе составына керә.

# Мери (Италия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 64 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Милаццо, Сан-Филиппо-дель-Мела, Санта-Лючия-дель-Мела һәм Барчеллона-Поццо-ди-Готто коммуналары белән чиктәш.
# Полверела (Римини)

Полверела — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Poggio Torriana өязендә урнашкан торак пункт.

# Полверела (Римини)
## Географиясе

Полверела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Полверела (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# C2CD4D

C2CD4D (ингл. C2 calcium dependent domain containing 4D) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Полвадера (Нью-Мексико)

һәм
Полвадера — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Полвадера (Нью-Мексико)
## Географиясе

Полвадера халык санын алу урыны мәйданы — 4,148 квадрат миль. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1421 ± 1 метр биеклектә урнашкан.