yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Макара

Ма́кара (Санскрит телендә:मकर), makara — Һиндстан традициясендә һәм шул традиция йогынты ясаган рәт халыкларда мифик диңгез җанвар. Макара еш үзендә дельфин, акула һәм крокодил хасиятләрен берләштергән гигантс су җанвары булып чаглдырыла (левиафанның Һинд юрамасы). Ул Варунаның, Ганганың ваханасы һәм Кама Ходаеның символы булып тора. Һинд динендә Кәҗәмөгез йолдызнамә билгесенә тәңгәл килә. Санскрит телендә «диңгез аждаһасы» яки «су монстры» дигәнне аңлата.. Җанварның сурәтләре Һинд динендә һәм Тибет Буддачылыгында киң кулланыла, алар, Көньяк Азиядә һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия илләрендә таралган. Кайбер криптозоологлар фикеренчә макараның чын прототибы булып эоценда хәзерге Пакистан территориясендә яшәгән Китсыман Амбулоцетус тора, ул үзендә хәзерге крокодил һәм дельфин хасиятләрен берләштергән. Прототип буларак шулай ук төрле крокодилларны атыйлар, хосусан, сазлык крокодилын һәм кикрикле крокодилны. Бу җанвар хөрмәтенә Makaracetus примитив китсыманнар төне аталган. Бу хайванның баш сөягендә мышцалар беркетелү урыннары дип саналган киң урыннар бар, алар хартумсыман структураны тәшкил итәләр.

# Макара
## Кыяфәте

Гадәттә, ул алгы өлешендә ярым җир хайваны итеп (болан яки фил) һәм арткы өлешендә ярым су хайваны итеп (гадәттә балык, тюлень, елан, кайвакыт тавис яки хәттә чәчәк койрыгы белән да сурәтләнә). Гәрчә Макара Һинд дине мәдәниятендә төрле формалар ала алса да, хәзерге дөньяда аның формасы тасвирлана, гәрчә хәзерге вакытта аның формасы һәрвакыт сазлык крокодилына яки тасмалы варанга карый. Сәнгать тарихчысы Джон Бордман буенча Макара һәм Кытай Аждаһасы сурәтләренә Грек Мифологиясендә Кетос йогынты ясаган, мөгаен Кетосның ефәк юлы сурәтләре контактыннан соң.
* Көньяк һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиядә сын сурәтләре
* Нанпайя гыйбадәтханәсе, Паган, Мьянма
* Самборпрейкук, Кампонгтхом, Камбоджа
* Төньяк Ци (безнең эраның 550-577 елы), Кытай
* Һиндстанда Беллурда тугърылар Ченнакешава гыйбадәтханәсендә догалар тәкъдим итәләр.
* Каласан Буддачылык гыйбадәтханәсе, Индонезия
* Буддачылык Ват ThatPhun, Вьентьян, Лаос
* Куала-Лумпур, Малайзия Милли музее
* Непалда, Катмандуда Һинд дине гыйбадәтханәсе
* Wat Suthat, Бангкок, Таиланд
* Вьетнам тарихының милли музеенда Макара авызыннан чыга торган Тям стилендә наглар.
# Витан (Ормож)

Витан — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Витан (Ормож)
## Географиясе

Мәйданы — 2,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 242,5 метр биеклектә урнашкан.
# Теколапа (Олинала)

Теколапа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Olinalá муниципалитеты составына керә.

# Теколапа (Олинала)
## Географиясе

Теколапа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Теколапа (Олинала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Теколапа (Олинала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Берни (Монтана)

Берни — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Берни (Монтана)
## Географиясе

Берни халык санын алу урыны мәйданы — 39,096623 км², 39,096588 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 952 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Брезе-под-Наносом

Брезе-под-Наносом — Словениянең Постойна (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брезе-под-Наносом
## Географиясе

Мәйданы — 0,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 569 метр биеклектә урнашкан.
# Ивровка

Ивровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Устье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Ивровка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300212110000010699
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001069
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сомянка-Парцеле

Сомянка-Парцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сомянка гминасында урнашкан авыл.

# Сомянка-Парцеле
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Багародзицкае (Полацкий районы)

Багародзицкае (белар. Багародзіцкае) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Багародзицкае (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хвалов (Нехвалице)

Хвалов (чех. Chválov) — Чехиянең Урта Чехия крае Нехвалице районында урнашкан авыл.

# Хвалов (Нехвалице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,788 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Хвалов (Нехвалице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хвалов (Нехвалице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хвалов (Нехвалице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 194 |
| 1880 | 221 |
| 1890 | 88 |
| 1900 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 83 |
| 1921 | 87 |
| 1930 | 73 |
| 1950 | 55 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 64 |
| 1970 | 41 |
| 1980 | 38 |
| 1991 | 40 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 30 |
| 2011 | 24 |
| 2021 | 31 |
# Фейетт (округ, Пенсильвания)

Фейетт — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Юнионтаун шәһәре.

# Фейетт (округ, Пенсильвания)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1783 елда оештырыла.

# Фейетт (округ, Пенсильвания)
## Халкы

2019 елда халык саны 136 606 кеше тәшкил иткән.

# Фейетт (округ, Пенсильвания)
## Территориясе

Округ мәйданы 2067,6 км² тәшкил итә.
# Арупәә

Арупәә (эст. Arupää) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Локате-ди-Триульци

Локате-ди-Триульци — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Милан провинциясе составына керә.

# Локате-ди-Триульци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 150 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Карпьано, Опера (муниципалитет), Пьеве-Эмануэле, Сан Донато Миланезе, Сан-Джулиано-Миланезе һәм Сицьано коммуналары белән чиктәш.
# (3474) Линсли

(3474) Линсли (лат. Linsley) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3474) Линсли
## Тарихы

1962 елның 27 апрелендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1962 HE» саналган.
# Борачиха

Борачиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары Ерга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Борачиха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000009746
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000974
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Дзьвершно-Велике

һәм
Дзьвершно-Велике — Польшаның Великопольское воеводалыгы Лобженица гминасында урнашкан авыл.

# Дзьвершно-Велике
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# AP1S3

AP1S3 (ингл. Adaptor related protein complex 1 subunit sigma 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Войнахи

Войнахи — Польшаның Подлясье воеводалыгы Сокулка гминасында урнашкан авыл.

# Войнахи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мати (Мантова)

Мати — Италиянең Ломбардия төбәге Монцамбано өязендә урнашкан торак пункт.

# Мати (Мантова)
## Географиясе

Мати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мати (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ашагы Имраһор (Чанкая)

Ашагы Имраһор (төр. Aşağı İmrahor) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Белинок (Асавецки авыл советы)

Белинок (белар. Белінок) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Белинок (Асавецки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Шервуд (Арканзас)

Шервуд — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Шервуд (Арканзас)
## Тарихы

Шервуд шәһәре 22 апрель 1948 елда нигезләнгән.

# Шервуд (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 55,027968 км², 54,000651 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 100 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гранити

Гранити — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Мессина (метрополитенский город) провинциясе составына керә.

# Гранити
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 350 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастильоне-ди-Сицилия, Монджуффи-Мелия, Антилло, Гаджи һәм Мотта-Камастра коммуналары белән чиктәш.
# (1276) Укклия

(1276) Укклия (лат. Ucclia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1276) Укклия
## Тарихы

1933 елның 24 гыйнварында Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 BA» саналган.
# Состино (Перуҗа)

Состино — Италиянең Умбрия төбәге Фолиньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Состино (Перуҗа)
## Географиясе

Состино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Состино (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Винеторий-Мич (коммуна)

Винеторий-Мич — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.

# Винеторий-Мич (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 58,03 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Винеторий-Мич, Корбянка, Купеле, Извору (Винеторий-Мич, Джурджу), Пояна-луй-Стинге, Вилчелеле, Винеторий-Мари һәм Зедеричу авыллары урнашкан.
# Бронделло

Бронделло — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Бронделло
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 467 метр биеклектә урнашкан. Изаска, Мартиниана-По, Паньо, Ревелло һәм Венаска коммуналары белән чиктәш.
# (16195) 2000 AQ236

(16195) 2000 AQ236 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16195) 2000 AQ236
## Тарихы

2000 елның 5 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AQ236» саналган.
# Максела (Тепекоакуилко де Трухано)

Максела — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tepecoacuilco de Trujano муниципалитеты составына керә.

# Максела (Тепекоакуилко де Трухано)
## Географиясе

Максела Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Максела (Тепекоакуилко де Трухано)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Максела (Тепекоакуилко де Трухано)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Рацлавувка

Рацлавувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Богухвала гминасында урнашкан авыл.

# Рацлавувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Морши

һәм
Морши (фр. Morchies) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Винтроп (Айова)

Винтроп — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Винтроп (Айова)
## Тарихы

Винтроп шәһәре 1857 елда нигезләнгән.

# Винтроп (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,18325 км², 2,183249 км² (1 апрель 2010), 2,048136 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 321 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монпезат (Атлантик Пиренейлар)

Монпезат — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Яңавыл таңнары

* Татар матбугаты порталы
Яңавыл таңнары - татар телендә Башкортстанның Яңавыл районында нәшер ителүче дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы. Атнага өч тапкыр чыга. Татарча һәм урысча чыккан гәҗитнең гомуми тиражы - 7 668 данә. Айга 1 тапкыр башк. “Йыйын ” кушымта - гәҗите (300 данә) чыга.

# Яңавыл таңнары
## Тарих

1931 елның 5 маенда «Октябрь юлы» исеме белән беренче татарча гәҗит чыга. Беренче мөхәррире – Х.Х. Гыйльманов.
1939 елның гыйнварыннан районда урысча “Путь Октября” гәҗите чыга башлый. Бөек Ватан сугышы елларында айга 4 тапкыр гына чыга.
1955 елда гәҗитләрне берләштереп, татарчаны дубляж гына итеп калдыралар.
1962 елдан исеме “Коммунизм таңы” / “Заря коммунизма” дип үзгәртелә.
1990 елдан “Яңавыл таңнары” / “Янаульские зори” булып чыга.

# Яңавыл таңнары
## Басмаханә

Яңавыл районы гәҗитләре, башка районнардан аермалы буларак, һәрвакыт Яңавылда үз басмаханәсендә нәшер ителә.
1996 елга кадәр югары пичәт ысулы, 1996 елдан соң офсет ысулы кулланыла.
Гәҗит битләрендә Кәүсәрия Шәфыйкова, Рафис Мөхәммәтдинов, Мөнәвир Фазлыев, Раил Габдуллин, Закир Капкаев, Фәйзрахман Гомәров, Дикаф Гәрәев язмалары дөнья күргән.

# Яңавыл таңнары
## Хезмәт уңышлары

* Гран-при (2006, “Матбугат көзгесендә әйдәүче милли проектлар” конкурсы, Мәскәү)
* Җиңүче (2009, “Гаилә – Русиянең җаны” Бөтенрусия конкурсы, Мәскәү)
* “Матбугатның Алтын фонды” (“Золотой фонд прессы”) тамгасы иясе (2011, 2012)
# Сан Винченцо (Падова)

Сан Винченцо — Италиянең Венеция төбәге Казальсеруго өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Винченцо (Падова)
## Географиясе

Сан Винченцо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Винченцо (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эль Гальито, Эль Питайо (Абасоло)

һәм
Эль Гальито, Эль Питайо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Эль Гальито, Эль Питайо (Абасоло)
## Географиясе

Эль Гальито, Эль Питайо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Гальито, Эль Питайо (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Гальито, Эль Питайо (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# ZNF534

ZNF534 (ингл. Zinc finger protein 534) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Боннфон (Коррез)

Боннфон (фр. Bonnefond) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Кабробо

Кабробо — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Кабробо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1658,075 км².
# Горица (Варезе)

Горица — Италиянең Ломбардия төбәге Луино өязендә урнашкан торак пункт.

# Горица (Варезе)
## Географиясе

Горица Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Горица (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ильмензее

Ильмензее (алман. Illmensee) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Ильмензее
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24,92 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 763 метр биеклектә урнашкан.
# 610 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 610 — Милади тәкъвим буенча VII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 610 — безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
* 610 — сан.
# Пику (Румыния)

Пику — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Ионешть (коммуна, Горж) коммунасына карый.

# Пику (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пояна-Серате

Пояна-Серате — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Ойтуз (коммуна) коммунасына карый.

# Пояна-Серате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.
# RAMP1

RAMP1 (ингл. Receptor activity modifying protein 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# M2 (метро сызыгы)

M2 - Копенһаген метрополитенының икенче сызыгы, сары төстә картада. Ул Ванлесе метро станцияседән Люфтхавн метро станциясе кадәр бара. Линия М1 белән бергә төзелде, Орестад микрорайоны төзекләндерү вакытта. Линия проекты 1992 елда кабул ителде, ә төзү эшләре 1998 елда башланды. Линия берничә этаптан 2002 һәм 2007 еллар арасында ачыла. Озынлык 14,2 км (8.8 миль).
# Сен-Мартен-Бельвю

Сен-Мартен-Бельвю (фр. Saint-Martin-Bellevue) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-ле-Вьё кантонына карый.

# Сен-Мартен-Бельвю
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,93 км².
# NGC 5393

NGC 5393 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5393
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Энгельс районы

Энгельс районы (рус. Энгельсский район) — Сарытау өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Энгельс шәһәре.

# Энгельс районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район яки төбәк |
| Төньяк | Воскресенское районы |
| Көнчыгыш | Маркс, Советское районы |
| Көньяк | Кызыл Кут, Ровное районнары |
| Көнбатыш | Сарытау, Красноармейское районнары |

# Энгельс районы
## Тарих

Район 1941 елның 7 сентябрендә Сарытау өлкәсе эчендә Идел буе Алманнары АССРын юкка чыгару һәм Терновка кантонын үзгәртеп кору нәтиҗәсендә Терновка районы буларак оештырылган.
1956 елда районга Кызылъяр һәм Идел буе районнары җирәре кушыла, 1959 елда Безымянное районы, 1962 елда Ровное районы җирләре кушыла.
1963 елда район исеме Энгельс районы итеп үзгәртелгән.

# Энгельс районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (87,9%), украиннар (2,7%), татарлар (2,5%), казакълар (2,3%).

# Энгельс районы
## Административ бүленеш

Энгельс районы составына 2 шәһәр җирлеге һәм 5 авыл җирлеге керә.
# Спас (Стәрлетамак районы)

Спас — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 16 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453155, ГАТОБК коды — 80249868012.

# Спас (Стәрлетамак районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# IC 3446

IC 3446 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3446
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3446, PGC 41440, 2MASX J12312313+1129341, VCC 1356, EVCC 800, UZC J123123.0+112934, Z 70-142, ALFALFA 3-295, AGC 220724, Z 1228.8+1146, SDSS J123122.93+112932.5, LEDA 41440 һәм FAUST 3200 буларак та сурәтләнә.
# Сото ле Козте (Авелино)

Сото ле Козте — Италиянең Кампания төбәге Вилламайна өязендә урнашкан торак пункт.

# Сото ле Козте (Авелино)
## Географиясе

Сото ле Козте Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сото ле Козте (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 204 ел (б. э. к.)

{{Ел өчен навигация|-204

# Вакыйгалар =
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:204 елда (б. э. к.) туганнар

# Вакыйгалар =
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:204 елда (б. э. к.) вафатлар
# Сейфти-Гарбор (Флорида)

Сейфти-Гарбор — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Сейфти-Гарбор (Флорида)
## Тарихы

Сейфти-Гарбор шәһәре 1917 елда нигезләнгән.

# Сейфти-Гарбор (Флорида)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,096844 км², 13,141166 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 метр биеклектә урнашкан.
# (16231) Jessberger

(16231) Jessberger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16231) Jessberger
## Тарихы

2000 елның 11 мартында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 ES130» саналган.
# Ндойо Сави (Кочоапа эль Гранде)

Ндойо Сави — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Кочоапа-эль-Гранде (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Ндойо Сави (Кочоапа эль Гранде)
## Географиясе

Ндойо Сави Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ндойо Сави (Кочоапа эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ндойо Сави (Кочоапа эль Гранде)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Милкою

Милкою — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Милкою (коммуна) коммунасына карый.

# Милкою
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# 375 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 375 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
375 (өч йөз җитмеш бишенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 375 елы, I меңьеллыкның 375 елы, IV гасырның 75 елы, IV гасырның 8 унъеллыгының 5 елы, 370 елларның 6 елы. 375 елдан бирле 1649 ел үтте.

# 375 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:375 елда туганнар

# 375 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:375 елда вафатлар
# Караняты

Караняты (белар. Караняты) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Караняты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Брокштедт

Брокштедт (алман. Brokstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Брокштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,62 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 метр биеклектә урнашкан.
# Стимильяно

Стимильяно — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Риети провинциясе составына керә.

# Стимильяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 207 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коллевеккьо, Форано, Понцано-Романо, Сант'Оресте һәм Тарано коммуналары белән чиктәш.