yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Метаболизмлы оптик нейропатия

Метаболизмлы оптик нейропатия (тәмәке-алкогольле амблиопия) гадәттә аксым һәм В төркеме витаминнары җитмәгән күп эчүче һәм сигара яки көпшә тартучы кешеләрдә үсеш ала. Күпчелек авырулар дөрес тукланмый һәм моның урынына калорияләрне алкоголь эшләнмәләреннән ала. Кайбер авыруларда В12 витаминын сеңдерү бозылган, шуңа күрә яман анемия үсеш алырга мөмкин.
1. Әкренләп көчәюче ике яклы һәм дисхроматопсия белән бергә барган гадәттә күрү сәләтенең тәңгәл бозылуы белән билгеләнә.
2. Билгеләре. Күбесенчә күрү нервы дискы башта үзгәрмәгән. Кайбер авыруларда дискның чигә ягыннан бераз агарганлыгы, диск һәм аның тирәли сызыксыман кан савулар яки сизелмәслек шешү үсеш ала.
3. Күрү кыры кимчелекләре гадәттә ике яклы, чагыштырмача тәңгәл үзәк-цекаль скотомалар. Кимчелекләр кырын ак әйбер белән билгеләү катлаулы, кызыл белән җиңелрәк, чөнки бу очракта скотома мәйданы арта.
4. Дәвалау. Атна саен 1000 ЕД гидроксокобаламин инъекцияләре 10 атна дәвамында. Авыруга мультивитаминнар билгелиләр, дөрес тукланырга, тәмәке тарту һәм спиртлы эчемлекләр кулланудан баш тартырга тәкъдим итәләр.
5. Башлангыч чорларда тәңгәл дәвалау очрагында фараз уңай, ләкин күрү яхшыру әкрен була. Азган һәм дәвалауга резистент очракларда тотрыклы күрү начарлану күрү нервы атрофиясе нәтиҗәсе.
# Сунгур (Чалдыран)

Сунгур (төр. Sungur) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чалдыран илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эс-Асьенда де Гвадалупе (Мануел Добладо)

Эс-Асьенда де Гвадалупе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Эс-Асьенда де Гвадалупе (Мануел Добладо)
## Географиясе

Эс-Асьенда де Гвадалупе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эс-Асьенда де Гвадалупе (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эс-Асьенда де Гвадалупе (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эрьяба (Эрбаа)

Эрьяба (төр. Eryaba) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Эрбаа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мигель Диас-Канель

Миге́ль Ма́рио Ди́ас-Кане́ль Берму́дес (исп. Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez, 1960 елның 20 апреле, Куба, Вилья-Клара, Санта-Клара) — Куба сәясәтчесе, 2018 елның 19 апреленнән Куба Куба җитәкчесе, Куба Дәүләт шурасы рәисе, Куба министрлар шурасы рәисе, Куба инкыйлаби кораллы көчләре сәргаскәре. 2019 елның 10 октябреннән Куба президенты.

# Мигель Диас-Канель
## Тәрҗемәи хәле

1960 елның 20 апрелендә Кубаның Вилья-Клара провинциясе Санта-Клара шәһәрендә туган. Лас-Вильястагы Үзәк Марта-Абреу университетын «инженер-электрончы» белгечлеге буенча тәмамлаган (1982).
1982-1985 елларда Кубаның инкыйлаби кораллы көчләрендә.
1985 елдан Лас-Вильястагы Үзәк Марта-Абреу университетында укыта. 1986 елдан университетның Куба яшь коммунистлар берлеге комитетының генераль сәркатибе.
1992-1993 елларда Куба яшь коммунистлар берлеге Милли бюросы әгъзасы.
1994 елда Куба коммунистлар фиркасенең Вилья-Клара провинциясе комитеты беренче сәркатибе. 2003 елдан фирканең Ольгин провинциясе комитеты беренче сәркатибе.
2009-2013 елларда Кубаның югары мәгариф министры.
2013-2018 елларда Куба Дәүләт шурасы рәисенең беренче урынбасары.
2018 елның 19 апреленнән Куба җитәкчесе, Куба Дәүләт шурасы рәисе, Куба министрлар шурасы рәисе, Куба инкыйлаби кораллы көчләре сәргаскәре.
2019 елның 10 октябрендә ил парламенты Мигель Диас-Канельны Куба президенты итеп сайлый.

# Мигель Диас-Канель
## Гаилә хәле

I хатыны — Марта. Беренче никахыннан ике баласы бар. II хатыны — Лис Куэста (Lis Cuesta), профессор.
# Алексей Морозов

Алексей Морозов — Россиянең атказанган спорт остасы, хоккейчы.
Алексей Морозов хоккей өлкәсендә тәүге адымнарын Мәскәүнең «Крылья Советов» командасында ясый. Бу команда өчен беренче матчларын ул 1993-1994 еллар сезонында уздыра. Киләсе Россия чемпионатында исә яшь форвард, 48 матчта 15 шайба кертеп, үз-үзен таныта. Тагын берничә елын Россиядә уздырганнан соң, Морозов 1997 елда Төньяк Америкага күчеп китә.
Беренче сезонда ук ул, «Питтсбург Пингвинз» (Питтсбург) өчен 26 очко (13+13) җыеп, МХЛның (Милли хоккей лигасының) яңа уенчылары символик җыелма командасына керә. Шунысы кызык: Алексей МХЛдагы карьерасын легендар хоккейчы Марио Лемье кебек башлап җибәрә. Беренче шайбасын беренче матчның беренче сменасында беренче сугуы белән үк кертә.
«Питтсбург» командасында үткәрелгән җиде сезон эчендә һөҗүмче 451 матчта уйный, 84 шайба кертә һәм 219 очко җыя. Төньяк Америкада Морозовка, «Нью-Джерси» командасы белән матчларда уңышлы уйнаганы өчен, «Тhе Devil Killer» («иблисне үтерүче», «иблистәй үтерүче») дигән кушамат тагалар.
МХЛда (Милли хоккей лигасы) локаут булганда, хоккеист «Ак Барс» командасы өчен чыгыш ясый башлый, бу вакытта командага МХЛдан күп кенә йолдызлар килә. Составлары көчле булуга карамастан, казанлылар чемпион була алмый. Морозов «Ак Барс»та калырга карар кыла, һәм 2005-2006 еллар сезонында инде команда алтын медальләр яулый. Даими чемпионатта Морозов иң күп (23) шайба кертүче була. Алексей плей-оффта иң яхшы уенчы булып таныла. Аның исәбендә 13 уенда 26 очко (13+13). 2005-2006 еллар сезоны тәмамланганнан соң, ул Казан клубы белән янә өч елга контракт төзи.
2007 елның гыйнварында «Ак Барс» командасы Европа чемпионнары кубогын яулый, Морозов турнирның иң яхшы форварды һәм алыштыргысыз уенчысы дип табыла. 2006-2007 еллар сезонында һөҗүмче, 83 очко (34+49) җыеп, Россия суперлигасында рекорд куя.
2006 елгы дөнья чемпионатында Алексей, 7 матчта 8 шайба кертеп, турнирның иң яхшы снайперы булып таныла.
Россия чемпионатының 2007-2008 еллар сезонында ул 30 шайба кертә һәм 33 гол передачасы ясый, ләкин «Ак Барс» бу юлы бары ярымфиналга гына барып җитә.
2009 елда финалның җиденче матчында Морозов чын капитаннарча бердәнбер, ләкин хәлиткеч шайба кертә, һәм Казан «Ак Барс»ы Россия хоккее тарихында беренчеләрдән булып Гагарин кубогын яулый.
2009 елгы дөнья чемпионатында Алексей шулай ук җыелма команданың капитаны була һәм команданы алтын медальләргә алып килә.
Алексей Морозов — Олимпия уеннарының көмеш призеры (1998), Россия чемпионы (2005-2006), Россия чемпионатының көмеш призеры (2006-2007), дөнья чемпионатының бронза призеры (2007), дөнья чемпионы (2008, 2009), Гагарин кубогы иясе һәм КХЛ чемпионы (2009, 2010).
# Яналоба (Суруч)

Яналоба (төр. Yanaloba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Камско-Волжский край (гәҗит)

Камско-Волжский край — көнлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1895 елның 28 декабреннән 1888 елның 1 февраленә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 651 саны чыга. Мөхәррирләр – Николай Фирсов, Николай Загоскин.
# Тулево

Тулево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вышкув гминасында урнашкан авыл.

# Тулево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Баланкүл

Баланкүл (Балангуль) — Омск өлкәсенең Саргат районында урнашкан торак пункт.

# Баланкүл
## Сәгать поясы

Баланкүл Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Баланкүл
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Түкәле өязенә караган.

# Баланкүл
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 70%, казакълар — 30%.

# Баланкүл
## Урамнар

* Үзәк ур. (рус. Центральная ул.)
# Михай-Витязу (Муреш)

Михай-Витязу — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Саскиз (коммуна) коммунасына карый.

# Михай-Витязу (Муреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Нуцлео Индузтрияле Пиле (Л'Аквила)

Нуцлео Индузтрияле Пиле — Италиянең Абруцци төбәге Л'Акуила өязендә урнашкан торак пункт.

# Нуцлео Индузтрияле Пиле (Л'Аквила)
## Географиясе

Нуцлео Индузтрияле Пиле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Нуцлео Индузтрияле Пиле (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лесковец над Моравици

Лесковец над Моравици (чех. Leskovec nad Moravicí) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Брунталь һәм Q12042018? районында урнашкан авыл.

# Лесковец над Моравици
## Географиясе

Мәйданы — 15,616926 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510 метр биеклектә урнашкан.

# Лесковец над Моравици
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лесковец над Моравици
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия һәм Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лесковец над Моравици
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2039 |
| 1880 | 1855 |
| 1890 | 1685 |
| 1900 | 1786 |
| 1910 | 1791 |
| 1921 | 1499 |
| 1930 | 1537 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 810 |
| 1961 | 1010 |
| 1970 | 961 |
| 1980 | 855 |
| 1991 | 512 |
| 2001 | 522 |
| 2011 | 419 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 425 |
| 2016 | 430 |
| 2017 | 416 |
| 2018 | 412 |
| 2019 | 417 |
| 2020 | 419 |
| 2021 | 422 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 377 |
| 2022 | 423 |
| 2023 | 441 |
| 2024 | 442 |
# Шессель

Шессель — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Шессель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 150,02 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 30 метр биеклектә урнашкан.
# Иерик (ай кратеры)

Иерик (лат. Jerik) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 0,63 км булган кратер.

# Иерик (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Скандинав исеме хөрмәтенә бирелә.

# Иерик (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# Безвиль-ла-Бастий

Безвиль-ла-Бастий (фр. Beuzeville-la-Bastille) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Ратледж (Миннесота)

Ратледж — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Ратледж (Миннесота)
## Тарихы

Ратледж шәһәре елда нигезләнгән.

# Ратледж (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,809843 км², 7,835282 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 314 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 2401

NGC 2401 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2401
## Тарихы

Әлеге галактика 1793 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Турун-Андзи

Турун-Андзи — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кос-Ю елгасының уң ярына тамагыннан 0,1 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 35 км.

# Турун-Андзи
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000047320
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004732
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рикьери (Империя)

Рикьери — Италиянең Лигурия төбәге Сан-Бартоломео-аль-Маре өязендә урнашкан торак пункт.

# Рикьери (Империя)
## Географиясе

Рикьери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Рикьери (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Загорци (Бургас өлкәсе)

Загорци — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. Средец җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Загорци (Бургас өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 81 метр биеклектә урнашкан.
# Грабово-Ржаньце

Грабово-Ржаньце — Польшаның Мазовия воеводалыгы Кшиновлога-Мала гминасында урнашкан авыл.

# Грабово-Ржаньце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эвҗилер (Чанкая)

Эвҗилер (төр. Evciler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нове Боришево

Нове Боришево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Радзаново гминасында урнашкан авыл.

# Нове Боришево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Янково (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

Янково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Дравско-Поморске гминаcында урнашкан авыл.

# Янково (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Хавьер (Сан Хосе Итурбиде)

Сан Хавьер — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Сан Хавьер (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Сан Хавьер Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хавьер (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хавьер (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Яны-Хулюм (Ялбын-Я кушылдыгы)

Яны-Хулюм — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ялбын-Я елгасының сул ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Яны-Хулюм (Ялбын-Я кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300027957
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302795
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Гуйҗаг

Гуйҗаг (әзери. Quycaq) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
# Метлика (Кырҗали өлкәсе)

Метлика — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Крумовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Метлика (Кырҗали өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 метр биеклектә урнашкан.
# Синявка (Шапсуга кушылдыгы)

Синявка — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шапсуго елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Синявка (Шапсуга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Пшада елгасының көнбатыш чигеннән Дедаркай елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000212109100000289
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100028
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Лез-Аллё

Лез-Аллё (фр. Les Alleux) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Ле-Шен кантонына карый.

# Лез-Аллё
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12.04 км².
# Ташкенсаз

Ташкенсаз (каз. Ташкенсаз) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Ташкенсаз
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Баһчелиевлер (Баһчэлиэвлер)

Баһчелиевлер (төр. Bahçelievler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Баһчэлиэвлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сириу (коммуна)

Сириу — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.

# Сириу (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22 351 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Лунка-Жариштей, Кашока, Колцу-П'етрий, Гура-Сириулуй һәм Мушчелуша авыллары урнашкан.
# Самоме (Пистоя)

һәм
Самоме — Италиянең Тоскана төбәге Пистоя өязендә урнашкан торак пункт.

# Самоме (Пистоя)
## Географиясе

Самоме Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Самоме (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Самоме (Пистоя)
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2011 | 177 | |
# Важгорт

Важгорт (рус. Важгорт) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.

# Важгорт
## Климат

Важгорт климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Важгорт
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (95%).
# Верещагин

Верещагин ― фамилия.
* Василий Верещагин (1842-1904), рәссам-баталист.
* Григорий Верещагин (1851—1930), удмурт этнографы, язучысы, рухани, педагог.
* Михаил Верещагин
** Михаил Верещагин (1789―1812), тәрҗемәче
** Михаил Верещагин (1891―1970), ветеринария фәннәре докторы.
* Николай Верещагин (1908―2008), биология фәннәре докторы.
# Вайола (Нью-Йорк)

Вайола — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вайола (Нью-Йорк)
## Географиясе

Вайола халык санын алу урыны мәйданы — 7,028745 км², 6,938052 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 173 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тоолсе

Тоолсе (эст. Toolse) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Орваль (Шер)

Орваль (фр. Orval) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Абрусена

Абрусена (исп. Abrucena) — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Абрусена
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 978 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Адамув (Билобжезький повяты)

Адамув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Промна гминасында урнашкан авыл.

# Адамув (Билобжезький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аляксандравка (Рагачовский районы)

Аляксандравка (белар. Аляксандраўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Аляксандравка (Рагачовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Арго

Арго (фр. аrgot) — бердәй һөнәр, иҗтимагый шартларда көн итүче кешеләрнең башкаларга сүзнең мәгънәсе аңлашылмаслык итеп сөйләү алымы.
Аргоның төп үзенчәлекләре:
* тар даирәдә генә кулланылу;
* ясалма булу;
* сөйләү объектын яшерү максатында кулланылу;
* сөйләм теле чараларын киң куллану.
Арго сүзләр революциягә кадәр тегүчеләр, итек басучылар сатучылар, тукучылар телендә кулланылып, бүгенге көндә караклар телен тәшкил итә торган лексика санала: йомдыру (үтерү), фраер, әкәдимия (төрмә), калым (табыш).
# Ардох (Төньяк Дакота)

Ардох — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Ардох (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Ардох шәһәре 1881 елда нигезләнгән.

# Ардох (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,672008 км², 0,672009 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 252 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Патрисио (Силао)

Сан Патрисио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Сан Патрисио (Силао)
## Географиясе

Сан Патрисио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Патрисио (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Патрисио (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Султакай (авыл)

Султакай (Султакай) — Ырынбур өлкәсенең Александровка районында урнашкан торак пункт.

# Султакай (авыл)
## Сәгать поясы

Султакай (авыл) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Султакай (авыл)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 92,3%, башкортлар — 4,3%, руслар — 2,0%.
# Бүлөвлүк

Бүлөвлүк (әзери. Bülövlük) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
# Саграк (Сүтчүлер)

Саграк (төр. Sağrak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Сүтчүлер илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Упалти

Упалти — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Гижицко гминасында урнашкан авыл.

# Упалти
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Старо Ланиште

Старо Ланиште (серб. Старо Ланиште) — Сербиянең Поморав округы Ягодина җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Старо Ланиште
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 метр биеклектә урнашкан.

# Старо Ланиште
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Пескьера (Козенца)

Пескьера — Италиянең Калабрия төбәге Санто-Лоренцо-дель-Валло өязендә урнашкан торак пункт.

# Пескьера (Козенца)
## Географиясе

Пескьера Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пескьера (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лос Уамучилес (Авакуозинго)

Лос Уамучилес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ауакуоцинго муниципалитеты составына керә.

# Лос Уамучилес (Авакуозинго)
## Географиясе

Лос Уамучилес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Уамучилес (Авакуозинго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Уамучилес (Авакуозинго)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.