yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Османҗык (Тургутлу)

Османҗык (төр. Osmancık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Борго (Модена)

Борго — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Маранело өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго (Модена)
## Географиясе

Борго Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Борго (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Жамерикур

Жамерикур (фр. Jaméricourt) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Заечи

Заечи (чех. Zaječí) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Бржецлав, Бржецлав һәм Бржецлав районында урнашкан авыл.

# Заечи
## Географиясе

Мәйданы — 15,861526 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 187 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Заечи
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Заечи
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Заечи
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1428 |
| 1880 | 1523 |
| 1890 | 1543 |
| 1900 | 1500 |
| 1910 | 1630 |
| 1921 | 1481 |
| 1930 | 1506 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 1214 |
| 1961 | 1253 |
| 1970 | 1308 |
| 1980 | 1355 |
| 1991 | 1320 |
| 2001 | 1422 |
| 2011 | 1375 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1452 |
| 2016 | 1440 |
| 2017 | 1437 |
| 2018 | 1442 |
| 2019 | 1432 |
| 2020 | 1424 |
| 2021 | 1454 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 1454 |
| 2022 | 1492 |
| 2023 | 1545 |
| 2024 | 1533 |
# Каракундуска

Каракундуска — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Каракундуска
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010400112115300012960
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301296
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Антропонимика

Антропонимика(грек. ἄνθρωπος — кеше вә ὄνομα — исем,ат) — кеше исемнәре, ата исеме кушамат, псевдоним, криптонимнарның (яшерен исем) килеп чыгышын, төзелеш- ясалыш, кулланылыш үзенчәлекләрен, үсеш-үзгәреш закончалыкларын, антропонимнар йөртә торган төрле мәгълүматны өйрәнә торган ономастиканың бер тармагы.

# Антропонимика
## Бүленеше

Антропонимика тарих, этнография, география, юриспруденция, әдәбият белеме, фольклористика, культурология, антропология белән тыгыз бәйле.
Тел белемендә теоретик, гамәли, поэтик антропонимика аерыла.
* Теоретик антропонимика:
Теоретик антропонимика антропонимнарның барлыкка килү, үсеш закончалыкларын, теге яки бу этнос антропонимиясенең тарихи катламнарын, кушылу мотивларын, башка телләрнең антропонимик системалары белән мөнәсәбәтләрне, исем кушуда күзәтелгән йола-гадәтләрне, мода, дин тәэсирен һ.б. өйрәнә.
* Гамәли антропонимика:
Гамәли антропонимика антропонимик сүзлекләр төзү, анторопонимнарның язылыш-әйтелеш нормаларын билгеләү белән, загс хезмәткәрләренә ярдәм итү белән шөгыльләнә.
* Поэтик антропонимика:
Поэтик антропонимика матур әдәбиятта, фольклорда кулланылган антропонимнарны өйрәнә.

# Антропонимика
## Татар телендә үсеше

Татар телендә антропонимика фәне ХХ гасырның 60-70 елларында үсә башлый. Моңа кадәр аерым мәгълүматлар тупланып килсә дә, тирәнтен фәнни тикшеренүләр Саттаров Г. Ф. тарафыннан башкарыла.
# Санлукар-де-Гвадиана

Санлукар-де-Гвадиана (исп. Sanlúcar de Guadiana) — Испаниянең Уэльва провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санлукар-де-Гвадиана
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 149 метр биеклектә урнашкан.
# Вулька-Велика

Вулька-Велика — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бискупец гминасында урнашкан авыл.

# Вулька-Велика
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таль (Штирия)

Таль — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Грац-Умгебунг округы составына керә.

# Таль (Штирия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан. Санкт-Освальд-бай-Планкенварт коммуналары белән чиктәш.
# Сан Висенте де Флорес (Саламанка)

Сан Висенте де Флорес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Саламанка муниципалитеты составына керә.

# Сан Висенте де Флорес (Саламанка)
## Географиясе

Сан Висенте де Флорес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Висенте де Флорес (Саламанка)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Висенте де Флорес (Саламанка)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Енибосна (Баһчэлиэвлер)

Енибосна (төр. Yenibosna) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Баһчэлиэвлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Калень (гмина Рава-Мазовецка)

Калень — Польшаның Лодзь воеводалыгы Рава-Мазовецка гминаcында урнашкан авыл.

# Калень (гмина Рава-Мазовецка)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жук (Буш-дю-Рон)

Жук (фр. Jouques) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.

# Жук (Буш-дю-Рон)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 80,35 км².
# Высокае

Высокае (белар. Высокае) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Каменец районында урнашкан шәһәр.

# Высокае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Кална (Црна Трава)

Кална (серб. Кална ) — Сербиянең Ябланич округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Кална (Црна Трава)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1081 метр биеклектә урнашкан.

# Кална (Црна Трава)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.

# Кална (Црна Трава)
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2011 | 86 | |
# Худ (округ, Техас)

Худ — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гранбери шәһәре.

# Худ (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1866 елда оештырыла.

# Худ (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 41 100 кеше тәшкил иткән.

# Худ (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1093 км² тәшкил итә.
# Җир көне

Җир көне (ингл. Earth Day) — кешеләрне Җирнең экологик проблемаларына җәлеп итү өчен үткәрелгән чараларның уртак исеме.
Бөтен дөнья буйлап күп кенә илләр Җир көнен билгеләп үтә. Бу - Җирнең табигый тирәлеген белү һәм аңлау өчен билгеләнгән көн.
Беренче Җир көне АКШта билгеләп үтелде. Ул Кушма Штатларның сенаторы Гэйлорд Нельсон тарафыннан диспут-семинар буларак оештырылган - гомуми белем бирү форумы яки семинар төре. Бу 1970 елның 22 апреле иде. Гәрчә Җирнең бу беренче көне Кушма Штатларда тупланса да, 1970 елда беренче милли координатор булган Дэнис Хейес тарафыннан "җибәрелгән" оешма аны 1990 елда халыкара итте һәм 141 илдә чаралар оештырды.
Җир көне хәзерге вакытта бөтен дөнья буйлап «Җир көне» координацияләнә һәм ел саен 175 илдә билгеләп үтелә. Күпсанлы җирле бергәлекләр Җир атнасын - әйләнә-тирә мохит проблемаларына багышланган бер атнаны билгеләп үтәләр. 2009 елда Берләшкән Милләтләр оешмасы 22 апрельне Халыкара Җир-Ана көне дип игълан итте.
(http://www.delo-angl.ru/anglijskie-teksty-i-stati/den-zemli/ 2021 елның 9 июль көнендә архивланган. сайтындагы "Earth Day" статьясының тәрҗемәсе.)
# Кормяжка

Кормяжка — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Дим елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Кормяжка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201312111100024311
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102431
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# RunCore

Runcore (RunCore Innovation Technology Co., Ltd. ) ул 1999 елда нигезләнгән каты җисем хәтер җайланмаларын өйрәнү, үстерү, һәм җитештерү ширкәте. in China. The company has subsidiaries in Shanghai and California (both named Runcore Co., Ltd.)
# (12602) Tammytam

(12602) Tammytam — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12602) Tammytam
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RT183» саналган.
# Поҗоферо (Гросето)

Поҗоферо — Италиянең Тоскана төбәге Скансано өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗоферо (Гросето)
## Географиясе

Поҗоферо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Поҗоферо (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Локалита Теголето (Сьена)

Локалита Теголето — Италиянең Тоскана төбәге Кьюзи өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Теголето (Сьена)
## Географиясе

Локалита Теголето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Локалита Теголето (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Уйвар (коммуна)

Уйвар — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.

# Уйвар (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 108,16 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Уйвар, Пустиниш, Реуць һәм Синмартину-Магиар авыллары урнашкан.
# Игорь Игнатьев

Игорь Игнатьев (Игорь Михаил улы Игнатьев, 7 октябрь 1954(1954-10-07) (69 яшь), Сарман, Сарман районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — , ) — җәррах, медицина фәннәре докторы (2000), профессор (2002), Төбәкара диагностика үзәгенең тамыр хирургиясе бүлеге мөдире (2001 елдан).
# Калмантай

Калмантай — Алай (Тынгуз) елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тынгуз елгасының сул ярыннан 2,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.

# Калмантай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тирескә, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001912112100010561
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112101056
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# FYB1

FYB1 (ингл. FYN binding protein 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Алексей Котляров

Алексей Котләров (рус. Алексей Олегович Котляров, 11 май 1989(1989-05-11) (35 яшь), Магнитогорск, Чиләбе өлкәсе, СССР — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы).
# Гуаратинга

Гуаратинга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Гуаратинга
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2324,317 км².
# Огайовилл (Пенсильвания)

һәм
Огайовилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Огайовилл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1790 елда нигезләнгән.

# Огайовилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 23,69 квадрат миль, 61,35997 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1253 Фут биеклектә урнашкан.
# Небыты

Небыты (белар. Небыты) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Небыты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Баршув

Баршув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Польковице гминасында урнашкан авыл.

# Баршув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (5314) Wilkickia

(5314) Wilkickia (лат. Wilkickia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5314) Wilkickia
## Тарихы

1982 елның 20 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SG4» саналган.
# Эраланы (Муш)

Эраланы (төр. Eralanı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# LSM4

LSM4 (ингл. LSM4 homolog, U6 small nuclear RNA and mRNA degradation associated) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казе Вяца (Модена)

Казе Вяца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сан-Просперо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Вяца (Модена)
## Географиясе

Казе Вяца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Вяца (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дюпкошен

Дюпкошен — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Рассомаха елгасының сул ярына тамагыннан 108 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 54 км.

# Дюпкошен
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010600112115200026446
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202644
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Нель-ла-Репост

Нель-ла-Репост (фр. Nesle-la-Reposte) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Садыйк Рәхимов

Садыйк Рәхимов (28 сентябрь 1914(19140928), Балаханә, Бакы губернасы, Рәсәй империясе—11 июль 1975, Бакы, АзССР, ССРБ) — азәри совет дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы. АзССР тикстил сәнәгате министры (1946-1949), АзССР җиңел сәнәгать министры (1949-1952, 1965-1975), Кировабад (Гәнҗә) өлкә башкарма комитеты рәисе (1952-1953), АзССР киң кулланыш таварлары сәнәгате рәисе (1953-1954), АзССР Министрлар Шурасы рәисе (1954-1958). БК(б)Ф Үзәк ревизия комиссиясе рәисе (1939-1952). СБКФ ҮК әгъзасы (1956-1961), 4-5 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
# Земпл (Миннесота)

Земпл — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Земпл (Миннесота)
## Тарихы

Земпл шәһәре елда нигезләнгән.

# Земпл (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,073788 км², 2,06959 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 394 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ашагы Хисар (Манавгат)

Ашагы Хисар (төр. Aşağı Hisar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия (Леон)

Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия (Леон)
## Географиясе

Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха эль Родео, Эуфрасио Гарсия (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Квадрат

* Геометрия порталы
* Математика порталы
* Фән порталы
Квадра́т — барлык почмаклары туры булган дөрес дүртпочмаклык яки ромб, яисә, башкача әйткәндә, барлык яклары һәм почмаклары тигез булган параллелограмм.

# Квадрат
## Үзлекләре

* $t$ — квадратның бер ягы, $R$ — камаучы әйләнәнең радиусы, $r$ — эченә сызылган әйләнә радиусы. Алайса
** Камаулы әйләнә радиусы тигез:
    $r={\frac {t}{2}}$,
** Камаучы әйләнә радиусы тигез:
    $R={\frac {\sqrt {2}}{2}}t$,
** Квадратның периметры тигез:
    $P=4t=4{\sqrt {2}}R=8r$,
** Квадратның мәйданы $S$ тигез:
    $S=t^{2}=2R^{2}=4r^{2}$.
Квадратның үзенә генә хас үзлекләре: 1. Квадратның барлык почмаклары да туры. 2. Квадратның диагональләре тигез, үзара перпендикуляр, кисешү ноктасы белән урталай бүленәләр һәм квадратның почмакларын урталай бүләләр.

# Квадрат
## Шулай ук кара

* Параллелепипед
* Әйләнә
* Ромб
# Ниязгулулар

Ниязгулулар (әзери. Niyazqulular) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
# Сембер операциясе

Сембер операциясе — ватандашлар сугышы вакытында ЭККА Көнчыгыш фронтның КомУч Халык армиясенә каршы һөҗүм итү операциясе.

# Сембер операциясе
## Алтарих

Казан басып алудан соң фронтның конфигурациясе акларга өчен уңайсыз булган: Казан янында 2 000 - 2 500 кеше 100-120 километрлы фронтта урнашкан, ә кызылллар шул ук участогында биш тапкыр зур көчләрне туплаганнар. Шуңа карамастан, аклар һөҗүмне дәвам итергә тырышканнар. Аларга ярдәм итү өчен С. Чечек Сембердән Казанга Владимир Каппельның отрядны җибәрә (2340 штыклар һәм кылычлар). 29 августына каршы төндә аклар Түбән Ослан янында Владимир Каппельның төшергәннәр; алар урындагы кызыл частьләрне чигерндергәннәр һәм Зөягә чыкканнар. Ләкин кызылларның сан ягыннан өстенләк һәм ярдәмнең юклыгы Каппельны чигенергә мәҗбур иткәннәр.

# Сембер операциясе
## Операция

Шушы ситуация белән файдалангач, 9 сенятбрьдә 1нче армия (Сембер төмәне) һөҗүмне башлый һәм 12 сентябрьдә Семберне ала. 14 сентябрьгә каршы төндә 1нче армия Идел елгасы аша чыга, ә сентябрьның ахырына 30—35 километрга алга киткән.
Казан яныннан кайткан Каппель отряды контратака ясый һәм кызылларны Идел аръягына чигендерә. 18-24 сентябрьдә Каппель Семберне сугышып алырга тырышкан, ләкин аның атакларны кызыллар кире кайтарганнар; 5нче армия һәм Идел хәрби флотилиясе килгәч, кызыллар яңадан Идел аша чыгалар һәм Каппельның отрядны Чардаклы районына чигендерә, кайда аны чолганышка алалар һәм тар-мар итәләр.

# Сембер операциясе
## Нәтиҗәләр

Казан һәм Сембернең бирелүдән соң аклар урта Идел сызыгыннан чигенәләр. 13 сентябрьдә кызыллар Вольскны алалар. КомУч Халык армия эчендә тәртипсезлек башлана; аның частьләре тиз рәвештә чигенә башлаганнар.
# Кампу-Верди

Кампу-Верди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Кампу-Верди
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 4794,555 км².
# Лажиш-даш-Флориш (район)

Лажиш-даш-Флориш — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Лажеш-даш-Флореш муниципалитетына карый.

# Лажиш-даш-Флориш (район)
## Географиясе

Мәйданы — 18,45 км².
# Бейҗилер (Милас)

Бейҗилер (төр. Beyciler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Яңа Келем

Яңа Келем (чуаш. Ҫӗнӗ Кӗлӗмкасси, рус. Новое Климово ) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429705. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213845002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600003700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2133.

# Яңа Келем
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 37 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Шмырята

Шмырята (рус. Шмырята) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.

# Шмырята
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Шмырята
## Сәгать поясы

Шмырята Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шмырята
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Анседония

Анседония — Италиянең Тоскана төбәге Орбетелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Анседония
## Географиясе

Анседония Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Анседония
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гяра (Реҗо Эмилия)

Гяра — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сант'иларио-д'Энца өязендә урнашкан торак пункт.

# Гяра (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Гяра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гяра (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кривецкая (авыл)

Кривецкая (рус. Кривецкая) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.

# Кривецкая (авыл)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кривецкая (авыл)
## Сәгать поясы

Кривецкая (авыл) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кривецкая (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), чирмешләр (1%).
# Лажиш (Прая-да-Витория)

Лажиш — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Вила-да-Прая-да-Витория муниципалитетына карый.

# Лажиш (Прая-да-Витория)
## Географиясе

Мәйданы — 11,15 км².
# Оттер-Крик (Данн, Висконсин)

Оттер-Крик — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оттер-Крик (Данн, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,9 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Перзегери-Гваяне (Венеция)

Перзегери-Гваяне — Италиянең Венеция төбәге Новента-ди-Пьяве өязендә урнашкан торак пункт.

# Перзегери-Гваяне (Венеция)
## Географиясе

Перзегери-Гваяне Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Перзегери-Гваяне (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# FAM83D

FAM83D (ингл. Family with sequence similarity 83 member D) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# EVI2A

EVI2A (ингл. Ecotropic viral integration site 2A) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гази Сүлейман Паша (Акъязы)

Гази Сүлейман Паша (төр. Gazi Süleyman Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бажки

Бажки (белар. Бажкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.

# Бажки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Пенкне-Конти

Пенкне-Конти — Польшаның Любуш воеводалыгы Седлиско гминасында урнашкан авыл.

# Пенкне-Конти
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.