yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пуерто Прогресо (Сан Мигел Тотолапан)

Пуерто Прогресо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-Тотолапан муниципалитеты составына керә.

# Пуерто Прогресо (Сан Мигел Тотолапан)
## Географиясе

Пуерто Прогресо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пуерто Прогресо (Сан Мигел Тотолапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пуерто Прогресо (Сан Мигел Тотолапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Таппен (Төньяк Дакота)

Таппен — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Таппен (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Таппен шәһәре 1882 елда нигезләнгән.

# Таппен (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,720572 км², 2,720573 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 540 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Интуиция

Интуиция (соң лат. intuitio, intueor «җентекләп карау») — кешенең вакыйгалар һәм ситуацияләр мәгънәсен аңлау һәм бер мизгелдә аңсыз нәтиҗә — ачыш аша үтеп керү сәләте, зирәклекнең (чын яки ялган) балкып китүе, аның барлыкка килүен төгәл билгеләү яки аңлату мөмкин түгел. Кавакыт сизү, үткенлек дип тә кабул ителә.
Интуиция башка алымнар белән тикшерелергә мөмкин булган күпләгән бик тә мөһим фаразларга нигез булып хезмәт итә. Фән тарихы күрсәткәнчә, интуиция фәнни белемнең аерылгысыз компоненты булып тора һәм аның төп кыйммәте фәнни теорияне тикшергәннән соң чын һәм нигезле фаразларын табудан һәм формалаштырудан гыйбарәт. Әмма интуиция әйләнә-тирә чынбарлык турында чын белемнәрнең ышандырырлык чыганагы булып санала алмый. Еш кына ул бик үк дөрес булмаган мәгълүматка, өзекөзек хәбәрләргә нигезләнә. Интуитив белем ышануга кабул ителә, фәнни тикшерү һәм дәлилләү үтми, күбрәк фәнни танып-белүгә беренче баскыч булып хезмәт итә. Аның базасы — гадәти белем, ягъни ялгышулардан азат булмаган көндәлек тормыш тәҗрибәсе. Аек мәгънәгә, гомуми кабул ителгән фикергә нигезләнгән күп кенә раслаулар чын булып чыкмый.
# Юцевцы

Юцевцы (белар. Юцеўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Юцевцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Турцэвичы

Турцэвичы (белар. Турцэвічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.

# Турцэвичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Слудашы

Слудашы (белар. Слудашы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.

# Слудашы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Чүпрәле районы флагы

Чүпрәле районы флагы — Татарстан Республикасы «Чүпрәле муниципаль районы» муниципаль берәмлегенең рәсми символы булган танып-белү-хокукый билгесе.
Флаг 2006 елның 9 мартында Чүпрәле муниципаль районы Советының 6/4 нче карары белән расланган һәм 2290 нчы теркәү номеры белән Россия Федерациясе Дәүләт геральдика регистрына кертелгән.

# Чүпрәле районы флагы
## Символиканы нигезләү

Чүпрәле районы флагы Чүпрәле районы гербы нигезендә эшләнгән, ул символлар һәм аллегорияләр теле белән төбәкнең мәдәни һәм икътисадый үзенчәлекләрен чагылдыра.
Чүпрәле районы Татарстан Республикасының көнбатыш читендә урнашкан, бу район флагында кызыл диск — Кояш белән күрсәтелгән. Кояш — озын гомер, активлык, көч, хезмәт сөючәнлек символы.
Флагның яшел һәм алтын (сары) өлештән торган кыры символикасы күп мәгънәле һәм районның катнаш халкын күрсәтә: монда татарлар һәм чувашлар күпләп яши; бу хакта сөлге очендагы бизәкләр сурәте дә сөйли. Милли бизәкләр булган сөлге шулай ук республиканың мәдәният, фән, сәнгать һәм әдәбият үсешенә зур өлеш керткән район халкын аллегорик рәвештә символлаштыра.
Гербтагы милли бизәкләр төшерелгән сөлге, шулай ук, республиканың мәдәният, фән, сәнгать һәм әдәбият үсешенә зур өлеш керткән район халкын аллегорик рәвештә сөйли. Чүпрәле районында Чуаш драматургиясенә нигез салучы Николай Ефремов, Татарстан Республикасының халык артисты Һидаят Солтанов, шагыйрьләр һәм язучылар — Шәрәф Мөдәррис, Тал — Морза, Зәки Нури кебек билгеле артислар, язычылар, шагыйрьлар туган һәм эшләгән. Социалистик Хезмәт каһарманнары, колхоз рәисләре Әхмәтгәрәй Әбдриев һәм Лазарь Дергунов, ике тапкыр Социалистик Хезмәт герое, СССР Авиация сәнәгате министры Петр Дементьев һ.б. туган районын югары хезмәт казанышлары белән данладылар.
Сөлге — рухи пакьлек һәм хөрмәт символы.
Яшел төс— табигать, сәламәтлек, тормыш үсеше символы.
Алтын — уңыш, байлык, тотрыклылык һәм хөрмәт символы.
Ипи белән тоз район икътисадының юнәлешен күрсәтә. Төбәк Аграр һәм республиканы ашлык, кузаклы культуралар, шикәр чөгендере, ит, сөт кебек авыл хуҗалыгы продукциясе һәм чималы белән тәэмин итә. Район предприятиеләренең төп эшчәнлеге шулай ук авыл хуҗалыгы продукциясенә хезмәт күрсәтүгә һәм эшкәртүгә юнәлдерелгән.
Сөлге, ипи һәм тоз бергәләп җирле халыкның ачык йөзле һәм кунакчыллыгын символлаштыра.
Көмеш төс — чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашу символы.
Кызыл төс — батырлык, көч, хезмәт, ышаныч һәм матурлык символы.
# Моннран

Моннран (фр. Monneren) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Моннран
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,06 км².
# IC 3483

IC 3483 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан тәэсирле галактика, тәэсирле галактикалар һәм HI (21cm) чыганак .

# IC 3483
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3483, PGC 41670, 2MASX J12331006+1120507, MCG+02-32-129, EVCC 858, APG 175, UZC J123310.0+112051, VCC 1486, Z 70-160, ALFALFA 3-303, AGC 220768, Z 1230.6+1137, SDSS J123310.13+112053.7, LEDA 41670 һәм Gaia DR2 3904560236287732864 буларак та сурәтләнә.
# Янов (Ржихнов над Кнежноу)

Янов (чех. Janov) — Чехиянең Кралове Градец крае Рихнов-над-Кнежноу һәм Добрушка районында урнашкан авыл.

# Янов (Ржихнов над Кнежноу)
## Географиясе

Мәйданы — 3,402432 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 517 метр биеклектә урнашкан.

# Янов (Ржихнов над Кнежноу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Янов (Ржихнов над Кнежноу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Янов (Ржихнов над Кнежноу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 544 |
| 1880 | 495 |
| 1890 | 509 |
| 1900 | 440 |
| 1910 | 458 |
| 1921 | 425 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 374 |
| 1950 | 242 |
| 1961 | 210 |
| 1970 | 184 |
| 1980 | 151 |
| 1991 | 113 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 109 |
| 2014 | 110 |
| 2016 | 112 |
| 2017 | 113 |
| 2018 | 116 |
| 2019 | 116 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 113 |
| 2021 | 106 |
| 2021 | 98 |
| 2022 | 105 |
| 2023 | 111 |
| 2024 | 117 |
# (11482) 1988 BW

(11482) 1988 BW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11482) 1988 BW
## Тарихы

1988 елның 25 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BW» саналган.
# Тотам

Тотам (рус. ладонь — «уч») — искергән Россия озынлык үлчәве берәмлеге. Дүрт бармак киңлегенә, ягъни якынча 75 мм га тигез үлчәү берәмлеге.

# Тотам
## Кабза

Гарәп илләрендә һәм Урта Азиядә кабза исемен йөрткән һәм аның озынлыгы иң кимендә 8,31 см булган.
# Liverpul

* Gerb
* Gerb
| İl | BöyekbritaniäBöyekbritaniä |
| Töbäk | Tönyaq-Könbatış İngliz ileTönyaq-Könbatış İngliz ile |
| Graflıq | Mersisayd graflığı |
| Koordinatalar | 53°25′ т. к. 3°00′ кб. о. |
| Mer (mayor) | Co Anderson |
| Berençe telgä alu | 1190 |
| Mäydan | 111,84 km² |
| Märkäz bieklege | 70 m |
| Xalıq sanı | 441 400 keşe (2002) |
| UTC | UTC+0 |
| Telefon kodı | +44 151 |
| Poçta indeksı | L postcode area |
| Räsmi säxifä | http://www.liverpool.gov.uk/ |
* [[Файл:|300px|Liverpul (Җир)]]
Liverpul (ингл. Liverpool) - Böyekbritaniä şähäre, Mersisayd graflığında urnaşqan qala, Mersi yılğası tamağında urnaşqan, tönyaq-könbatış İngliz ileneñ portı.
Xalıq sanı - 441 477 keşe (2002), şähär yanı belän 800 meñ keşe.
1930 - 2000 yıllarda xalıq sanı ike tapqırğa kimegän.
Cirle söyläm - scouse dialektı.

# Liverpul
## Tarix

1190 yılda berençe tapqır Liuerpul iseme astında telgä alına, tärcemäse - "bolğançıq sulığı".
Qayber belgeçläre elverpool dip yuramasın kuterälär, dimäk "yılanbalıqlı sulıq".
1207 yılda Cirsez İoann patşası şähärgä boro statusın birä.
1644 yılda watandaşlar suğışı waqıtında unsigez kön däwamında qamalışta bulğan.
1715 berençe açıq port dokı tözelgän.
XIX ğasırda Liverpul häm Mançester - Sänäği İnqıylabnıñ töp şähärläre.
XIX ğasır azağında dönyanıñ 40% säwdä ağımı Liverpul portı aşa bara.
1880 yılda şähär statusın ala.
Britan İmperiäseneñ köymälär tözeleşe baş üzäge. Monda mäşhür "Britannik" laynerı tözelgän. "Titanik" laynerı Belfast şähärendä tözelgän, läkin Liverpulnıqı dip kürsätelgän.
1960 yılda - şähär yäşlär mäşhür üzägenä äwerelä, iñ tanılğan mädäni fenomen - Liverpul şähärendä tuğan The Beatles törkeme.

# Liverpul
## Kürenekle urınnar

Liverpul portı idärä binaları YUNESKO Bötendönya mirası isemlegenä kerä.

# Liverpul
## Sport

Liverpul şähärendä ike mäşhür futbol taqımı urnaşa: "Liverpul" häm "Everton".
* "Liverpul" futbol klubı 1892 yılda nigezlängän häm "Enfild" stadionında urnaşa.
* "Everton" futbol klubı 1878 yılda nigezlängän häm "Gudison Park" stadionında urnaşa.
# Үлек (елга)

Үлек — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Актаныш районы биләмәләрендә ага. Елга Ык елгасына кушылып, аның уң кушылдыгы булып тора. Координатлар буенча, ул Түбән Кама сусаклагычы төбендә калган булырга тиеш. Елга озынлыгы 14 км.

# Үлек (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101312111100029029
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102902
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# Зглавниця

Зглавниця — Словениянең Лития (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Зглавниця
## Географиясе

Мәйданы — 2,79 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 703,8 метр биеклектә урнашкан.
# Санта Балбина (Рим)

Санта Балбина — Италиянең Лацио төбәге Сан-Поло-дел-Кавальери өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Балбина (Рим)
## Географиясе

Санта Балбина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Санта Балбина (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скирмантава

Скирмантава (белар. Скірмантава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Скирмантава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Kosmologik qızıl taypılma

* Космология
* Өйрәнелә торган объектлар һәм җәрәяннәр
* Галәм
* Күзәтелә торган галәм
* Галәмнең эре масштаблы структурасы
* Реликт нурланыш
* Кара энергия
* Кара матдә
* Галәм тарихы
* Зур Шартлау хронологиясе
* Галәмнең яше
* Галактиктикаларның формалашуы
* Күзәтелә торган җәрәяннәр
* Космологик кызыл тайпылма
* Галәмнең киңәюе
* Һаббл кануны
* Нуклеосинтез
* Космологик модельләр
* Галәмнең инфляциясе
* Зур Шартлау
* Фридман Галәме
* Киңәймәүче аралык
* Лямбда-CDM моделе
* Халәт тигезләмәсе (космология)
* Чик тыгызлыгы
* Космологик мәсләк
* Кайнар галәм моделе
Kosmologik qızıl taypılma - bar yıraq çığanaqlarnıñ (galaktikalar, kvazarlar) küzätelä torğan nurlanışı yışlıqlarınıñ töşüe.
Bu küreneş çığanaqlarnıñ Galaktikabızdan dinamik yıraqlaşuı belän añlatıla, ber-bersennän yıraqlaşuı Metagalaktikanıñ kinäyüenä kürsätä.

# Kosmologik qızıl taypılma
## Açılış

1912-1914 yıllarda Vesto Slayfer galaktikalar qızıl taypılmasın aça.
1929 yılda Erwin Habbl yıraq galaktikalar öçen küreneşne aça.
Kosmologik qızıl taypılma Ğomumi Çağıştırmalılıq teoriäse buyınça fäza kinäyüe belän bäyle, Doppler effektı belän butamağız.

# Kosmologik qızıl taypılma
## Sıltama

* Космология 2022 елның 31 март көнендә архивланган.
* Парадоксы Большого взрыва
* G.A. Tammann, B. Reindl, Cosmic Expansion and Ho: A Retro- and Pro-Spective Note
* G.A. Tammann, The Ups and Downs of the Hubble Constant(ингл.)
* Космологический калькулятор(ингл.)
# П'етроаса (коммуна, Бихор)

П'етроаса — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.

# П'етроаса (коммуна, Бихор)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 205,35 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә П'етроаса, Кишкеу, Кочуба-Мике, Джулешть, Гурань, Мегура һәм Моцешть авыллары урнашкан.
# Дивиц-Шпольдерсхаген

Дивиц-Шпольдерсхаген — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Дивиц-Шпольдерсхаген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 27,38 км², 27,56 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 метр биеклектә урнашкан.
# Шварцхольц

Шварцхольц (алман. Schwarzholz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Шварцхольц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 27 метр биеклектә урнашкан.
# Лука

Лука (чех. Luká) — Чехиянең Оломоуц крае Оломоуц һәм Q30201245? районында урнашкан авыл.

# Лука
## Географиясе

Мәйданы — 14,842048 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лука
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лука
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лука
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1476 |
| 1880 | 1394 |
| 1890 | 1471 |
| 1900 | 1502 |
| 1910 | 1358 |
| 1921 | 1389 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1330 |
| 1950 | 944 |
| 1961 | 1015 |
| 1970 | 985 |
| 1980 | 932 |
| 1991 | 809 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 764 |
| 2014 | 818 |
| 2016 | 844 |
| 2017 | 841 |
| 2018 | 845 |
| 2019 | 867 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 871 |
| 2021 | 872 |
| 2021 | 846 |
| 2022 | 883 |
| 2023 | 896 |
| 2024 | 903 |
# Мәдинә (мәгънәләр)

Мәдинә (гарәп. المدينة ‎) – күпмәгънәле сүз. «Мәдинә» (әл-мәдинә) хәзерге гарәп телендә «шәһәр» дигәнне аңлата.

# Мәдинә (мәгънәләр)
## Хатын-кыз исеме

* Мәдинә Маликова
* Мәдинә Рәхимкулова
* Мәдинә Сәлихмәт
* Мәдинә Тимерҗанова

# Мәдинә (мәгънәләр)
## Мәчет исеме

    Төп мәкалә: Мәдинә (мәчет)
* Мәдинә (Совет районы, Казан)
* Мәдинә (Дим районы, Уфа)
* Мәдинә (Инорс, Уфа)
# (6448) 1991 CW

(6448) 1991 CW (лат. 1991 CW) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6448) 1991 CW
## Тарихы

1991 елның 8 февралендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CW» саналган.
# Могиленка (Вора кушылдыгы)

Могиленка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Воря елгасының сул ярыннан 118 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Могиленка (Вора кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100412110000021016
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002101
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Жандая (Гояс)

Жандая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Жандая (Гояс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 864,104 км².
# Рипли (Нью-Йорк)

Рипли — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рипли (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1817 елда нигезләнгән.

# Рипли (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 48,87 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 396 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ванно

Ванно (фр. Vannoz) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ванно
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,75 км².
# Мачковци

Мачковци — Словениянең Пуцонци (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мачковци
## Географиясе

Мәйданы — 5,55 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 271 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дәстәр

Дәстәр (әзери. Dəstər) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# Токчам (Торул)

Токчам (төр. Tokçam) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Торул илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вила-Кова-де-Алва

Вила-Кова-де-Алва — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Vila Cova de Alva e Anseriz муниципалитетына карый.

# Вила-Кова-де-Алва
## Географиясе

Мәйданы — .
# (16930) Респиги

(16930) Респиги — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16930) Респиги
## Тарихы

1998 елның 29 мартында - тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FF74» саналган.
# Юр (Жиронда)

Юр (фр. Hure) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Лужани (Градец Кралове)

Лужани (чех. Lužany) — Чехиянең Кралове Градец крае Градец-Кралове һәм Градец-Кралове районында урнашкан авыл.

# Лужани (Градец Кралове)
## Географиясе

Мәйданы — 3,35924 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан.

# Лужани (Градец Кралове)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лужани (Градец Кралове)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лужани (Градец Кралове)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 389 |
| 1880 | 380 |
| 1890 | 367 |
| 1900 | 330 |
| 1910 | 310 |
| 1921 | 299 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 289 |
| 1950 | 174 |
| 1961 | 147 |
| 1970 | 152 |
| 1980 | 154 |
| 1991 | 139 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 136 |
| 2014 | 140 |
| 2016 | 128 |
| 2017 | 127 |
| 2018 | 131 |
| 2019 | 129 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 128 |
| 2021 | 124 |
| 2021 | 124 |
| 2022 | 122 |
| 2023 | 133 |
| 2024 | 131 |
# CNOT1

CNOT1 (ингл. CCR4-NOT transcription complex subunit 1 һәм CCR4-NOT transcription complex subunit 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Яблоново (Люблин воеводалыгы)

Яблоново — Польшаның Люблин воеводалыгы Высоке гминасында урнашкан авыл.

# Яблоново (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новий Кавенчин (Лодзь воеводалыгы)

Новий Кавенчин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новы-Кавенчин гминаcында урнашкан авыл.

# Новий Кавенчин (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Владимир Булычев

Владимир Булычев (29 июнь 1942(1942-06-29), Казан, РСФСР, СССР — 8 август 1995(1995-08-08) (53 яшь), Казан, Россия) — журналист, сценарийче, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1980). 1967 елдан «Татарстан» ДТРКсының Казан телевизия студиясендә: мөхбир (1967), авыл хуҗалыгы тапшырулары редакциясе тапшырулары алып баручысы һәм мөхәррире (1983). ТАССР авыл хуҗалыгының актуаль мәсьәләләренә багышланган тапшырулар авторы һәм мөхәррире; документаль филмнәр сценарийләре авторы.
# Лунка (Окнеле-Мари, Вилча)

Лунка — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Окнеле-Мари коммунасына карый.

# Лунка (Окнеле-Мари, Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Арм

Арм (фр. Armes) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
# Велесово

Велесово — Словениянең Церкле-на-Горенськем (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Велесово
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430,1 метр биеклектә урнашкан.
# Хаенти

Хаенти — Польшаның Мазовия воеводалыгы Домбрувка гминасында урнашкан авыл.

# Хаенти
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Бяҗо (Павия)

Сан Бяҗо — Италиянең Ломбардия төбәге Гарласко өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Бяҗо (Павия)
## Географиясе

Сан Бяҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Бяҗо (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тегермәнлек

Тегермәнлек — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423977.

# Тегермәнлек
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

# Тегермәнлек
## Шәхесләр

* Рафаэль Фәссахов (1939-2003), галим-химик, фән докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе.
# Şişecam

Şişecam (Төркия шешәләр һәм пыяла заводлары A. S) - халык ара шешәләр, пыяла һәм химик матдәләр җитештерү сәнәгать берләшмәсе.
Истамбул районында Пашабахча Төркиянең пыяла ихтыяҗын канәгатьләндерү максатыннан, 1935 елның 4 июлендә пыяла фабрикасында үз эшчәнлеген башлап җибәрә. Бу районда завод төзелгәннән бирле Пашабахча районы пыяла җитештерү дип атала.

# Şişecam
## Şişecam Русиядә

5 завод:
* Вологда өлкәсе, Сазоново п., Совет ур., 96
* Башкортстан Республикасы, Уфа ш., Производство ур., 10/1
* Русджам Кириши, Ленинград өлкәсе, Кириши шәһәре, Промзона
* Краснодар крае, Крымск шәһәре, Курганная урамы, 1A
* Владимир өлкәсе, Гороховец шәһәре, Гагарин урамы, 84
# 153 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
153 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 153 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:153 елда (б. э. к.) туганнар

# 153 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:153 елда (б. э. к.) вафатлар
# Кече Сөлчә

Кече Сөлчә — Татарстанның, Аксубай районы территориясеннән ага торган елга. биләмәләрендә ага. Олы Сөлчә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 67 км.

# Кече Сөлчә
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000412112100004940
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100494
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ливония (Индиана)

Ливония — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ливония (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1819 елда нигезләнгән.

# Ливония (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,689338 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 ± 1 метр биеклектә урнашкан.