yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно (Леон)

һәм
Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно (Леон)
## Географиясе

Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Санта Тересита, Хосе Сеговияно (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Иван Буянов

Иван Буянов (Иван Фөдор улы Буянов, 15 сентябрь 1926(1926-09-15), Ардат, Күгәрчен районы, СССР — 21 июнь 1976(1976-06-21) (49 яшь), Мәкъсүт, Күгәрчен районы, БАССР, РСФСР, СССР) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# Калачы (Лагойский районы)

Калачы (белар. Калачы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Калачы (Лагойский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гришонки (Киров өлкәсе)

Гришонки (рус. Гришонки) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.

# Гришонки (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Гришонки (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Гришонки (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Гришонки (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Елуа (Бельфор җире)

Елуа (фр. Éloie) — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
# Emmi Nöter

Emmi Nöter (almança Amalie Emmy Noether; 1882 - 1935) — Almaniä matematiğı, teoretik fizikağa häm abstrakt algebrağa zur öleş kertkän. Pavel Aleksandrov, Albert Eynşteyn, Jan Dyödonne, Herman Weyl, Norbert Winer anı matematika tarixında iñ kürenekle xatın itep sanıylar.no entiendo xd
Bocralar, qırlar, algebra teoriälären bik üzgärtä. Fizikada Nöter teoreması simm.etriä häm saqlanu qanunnarı arasındağı bäyläneşen kürsätä.

# Emmi Nöter
## Tormış yulı

1882 yılda Erlangen şähärendä yähüdi ğailädä tuğan. Ätise - matematik häm anası säwdägärlär ğailäsennän çığalar.
Erlangen Universitetın tämamlıy, dissertatsiäne yaqlıy häm anda eşli.
1916 yılda Göttingen şähärenä küçenä, anda mäşhür matematik David Hilbert törkemenä quşıla.
1916 yılda Göttingen Universitetlarınıñ küpçelek professorları Emmi Nötergä (xatın bularaq) privat-dotsent däräcäsen birüdän baş tartalar. Hilbert açulanıp: "Senat - munça bulamı soñ? Nik anda xatınnarğa kerep bulmıy?" - dip äytä. Läkin tik Berençe Bötendönya suğışınnan soñ, Nötergä ul däräcä birelä.
Nöter sotsial-demokratik qaraşlı bulğanğa kürä 10 yıl däwamında SSRB matematikları belän xezmättäşlek itä.
1933 yılda Hitler citäkçelegendäge natsistlar xäkimiätkä kilgännän soñ, yähüdlärne ezärlekli başlıylar häm Nöter AQŞqa kitärgä mäcbür bula.
1935 yılda AQŞta yaman şeştän ulä.
# Урнар районы

Урнар районы (чуаш. Вăрнар районĕ, рус. Вурнарсᴋий район) — Чуашиянең үзәгендә урнашкан муниципаль район.
Административ үзәге — Урнар бистәсе.

# Урнар районы
## География

Урнар районы Чуашиянең үзәгендә урнашкан. Район территориясе 1 012 км². Төньякта Алик һәм Красноармейски районнары, көньякта Епрәч районнары, көнчыгышта Канаш районы, көнбатышта Шөмерле районы белән чиктәш.

# Урнар районы
## Тарих

Район 1927 елның 5 сентябрьендә оеша.

# Урнар районы
## Халык

Халык саны 38,4 мең кеше (2010 елга)
Милли состав: чуашлар — 91%. Районда 1 шәһәр һәм 18 авыл жирлеге, 100 авыл урнашкан.

# Урнар районы
## Икътисад

Урнар районы агро-сәнәгать районы булып тора. Монда химия, сөт, ит заводлары урнашкан.
Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит җитештерү, игенчелек. Шулай ук, ремонтлау, авыл хуҗалыгы тауарлары эшкәртү предприятияләре бар.

# Урнар районы
## Танылган кешеләре

* Федор Ашмаров — Советлар Союзы герое.
* Алексей Воробьёв — язучы.
* Алексей Иванов — Советлар Союзы герое.
* Степан Илларионов — Советлар Союзы герое.
* Дмитрий Кипек — чуаш язучысы .
* Сергей Коротков — 2 тапкыр социалистик хезмәт герое.
* Максим Михайлов (1893—1971)- опера җырчысы, ССРБ халык артисты (1940)
* Праски Витти — Чуашянең халык рәссамы, Русиянең атказанган рәссамы.
* Стас Владимиров (1965, Синьял-Яуши), актер, җырчы, ЧР атказанган артисты.
# Башгөтүрен (Каратай)

Башгөтүрен (төр. Başgötüren) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Инчино (Белуно)

Инчино — Италиянең Венеция төбәге Арсье өязендә урнашкан торак пункт.

# Инчино (Белуно)
## Географиясе

Инчино Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Инчино (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Комысь (Мезень кушылдыгы)

Комысь — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының уң ярына тамагыннан 715 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 2 км.

# Комысь (Мезень кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000043490
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004349
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мәдәни күптөрлелек

Бер-берсеннән аерылган, үзенчәлекле мәдәниятләрнең нәтиҗәсендә урын алган вәзгыять мәдәни күптөрлелек дип атала.
Төшенчә шулай ук:
* төрле мәдәниятләрнең бер-берсенең үзенчәлекләрен хөрмәт итүне белдерү яки
* берәр махсус регионда яки дөнья буйлап кеше җәмгыятьләре һәм мәдәниятләренең төрлелеген белдерү өчен кулланыла.
Глобальләшү аерым җәмгыятьләрнең мәдәни үзәнчелекләренең җимерелүенә китерүе аркылы дөньяның мәдәни күптөрлелегенә тискәре тәэсир итүе турында ишетеп була.

# Мәдәни күптөрлелек
## Күзәтү

Җир шарында барлыкка килгән күпсанлы аерым җәмгыятьләр бер-берсеннән нык аерылганнар, һәм бу үзенчәлекләрнең күбе бүгенгә кадәр күзәтелә. Кешеләрне билгеләүче тел, кием һәм гадәтләр кебек төп аермаларыннан тыш, җәмгыятьләр үз төзелеше, аларның вәкилләре уртаклашкан әхлак төшенчәләре, һәм әйләнә-тирә мохиткә карата мөнәсәбәтләре белән аерыла. Мәдәни күптөрлелек биотөрлелекнең аналогы дип санала.

# Мәдәни күптөрлелек
## Яклау һәм критика

Планетадагы биологик тормышның озын мөддәттә саклануы өчен кирәкле дип саналган биотөрлелек кебек үк кешелекнең озын мөддәтле исән-саулыгы өчен мәдәни күптөрлелек кирәк дип әйтү белдерү мөмкин. Бу караш яклылар кешелек өчен автохтон халыкларның мәдәниятләрне саклау тереклекнең тотрыклылыгы өчен биологик төрләрне һәм экосистемаларны саклау кебек мөһим дип белдерәләр. 2001 елда ЮНЕСКО Генераль Конференциясе тарафыннан кабул ителгән Мәдәни күптерлелек буенча гомуми декларациясенең беренче маддәсендә нәкъ бу карашлы булуын белдерде: "...табигать өчен биотөрлелек кирәкле булганы күләмендә кешелек өчен мәдәни күптөрлелек зарур"
Бу позициягә каршы критика берничә сәбәпкә нигезләнә:
* Эволюцион психология өлкәсендәге кешеләр табигате турындагы постулатларның күпчелеге кебек үк, мәдәни күптөрлелекнең исән калу өчен мөһимлеге турында фикерне дәлилләп яки кире кагып булмый.
* Икенчедән, "үсеше түбәнрәк" булган җәмгыятьләрнең төзелешен саклауга юнәлгән гамәлләр, бүген шул җәмгыятьләрдә яшәүче кешеләргә югары үсештәге илләрдә технология һәм медицина өлкәсендәге ачышлардан файдалануга киртә салачак, һәм бу этика принципларына каршы.

# Мәдәни күптөрлелек
## Саннар белән тасвирлау

Мәдәни күптөрлелекне саннар белән тасвирлау кыен, тик берәр регионда яки дөнья буйлап кулланылган телләр саны яхшы күрсәткеч була ала дип уйланыла. Бу күрсәткеч буенча, кешелек дөньясы үз мәдәни төрлелегенең дәрәҗәсендә кискен югалтулар чорын яши дип билгеләү мөмкин. 1990-еллар дәвамында фәнни тикшеренүләр ул чакта һәр ике атна дәвамында бер тел кулланылыштан чыга иде; бу тизлек үзгәрмәсә, 2100 елга кадәр дөньяда бүген кулланылган телләрнең 90% юкка чыгачак.
Европа Комиссиясе билгеләгән бюджет нигезендә эшләүче Network of Excellence on "Sustainable Development in a Diverse World" экспертлар челтәре ЮНЕСКО Декларациясенә нигезләнеп мәдәни күптөрлелек һәм тотрыклы үсеш арасында бәйләнешләрне тикшерү өстендә эшли.
# Луты

Луты (белар. Луты) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Луты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Дегыйрменбашы (Везиркөпрү)

Дегыйрменбашы (төр. Değirmenbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Анжервилье

Анжервилье (фр. Angervilliers) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# Балалар өчен Евровидение җыр бәйгесендә Франция

Балалар өчен Евровидение җыр бәйгесендә Франция 1 тапкыр катнашкан. (2004 елда).

# Балалар өчен Евровидение җыр бәйгесендә Франция
## Катнашулар

| Ел | Артист | Җыр | Баллар | Урын |
| 2004 | Thomas | «Si on voulait bien» | 78 | 6 |
# (18222) 6669 P-L

(18222) 6669 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18222) 6669 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6669 P-L» саналган.
# Верделандия

Верделандия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Верделандия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1451,856 км².
# (15455) 1998 YJ3

(15455) 1998 YJ3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15455) 1998 YJ3
## Тарихы

1998 елның 17 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 YJ3» саналган.
# Дуен (Сомма)

Дуен (фр. Doingt) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Блинек

һәм
Блинек — Польшаның Великопольское воеводалыгы Раконевице гминасында урнашкан авыл.

# Блинек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җавадханлы

Җавадханлы (әзери. Cavadxanlı) — Әзербайҗанның Имишли районына караган авыл.
# Солнечный (Свердловск өлкәсе)

Солнечный (рус. Солнечный) — Свердловск өлкәсенең Березов шәһәр округы составына керүче авыл.

# Солнечный (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Солнечный (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), татарлар (8%).
# Баендыр (Буланҗак)

Баендыр (төр. Bayındır) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нова Вас-при-Коницах

Нова Вас-при-Коницах — Словениянең Словенське Конице (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Нова Вас-при-Коницах
## Географиясе

Мәйданы — 1,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301,2 метр биеклектә урнашкан.
# Исәмәт (Илеш районы)

Исәмәт — Башкортстанның Илеш районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452277, ГАТОБК коды — 80230828001.
Авылда татар теле өстенлек итә.

# Исәмәт (Илеш районы)
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Халит Фатыйхов
# Новина-Пшенславице

Новина-Пшенславице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пневы гминасында урнашкан авыл.

# Новина-Пшенславице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Давутлу (Акдагмадени)

Давутлу (төр. Davutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Яңа Константиновка (Благовар районы)

Яңа Константиновка — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452743, ОКАТО коды — 80214823002.

# Яңа Константиновка (Благовар районы)
## Танылган шәхесләр

* Михаил Криворотов (1920-1943), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Деттмансдорф

Деттмансдорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Деттмансдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 44,52 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 37 метр биеклектә урнашкан.
# Илемин (Ердемли)

Илемин (төр. İlemin) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Ердемли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гросвольтерсдорф

Гросвольтерсдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Гросвольтерсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 52,66 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 68 метр һәм 61 метр биеклектә урнашкан.
# Геддес (Нью-Йорк)

Геддес — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Геддес (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Геддес (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 12,26 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Мандрие-сюр-Мер

Сен-Рафаэль (фр. Saint-Raphaël) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.

# Сен-Мандрие-сюр-Мер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 89,59 км².
# Серит (Бергамо)

Серит — Италиянең Ломбардия төбәге Соризоле өязендә урнашкан торак пункт.

# Серит (Бергамо)
## Географиясе

Серит Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Серит (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Флорианополис

Флорианополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Флорианополис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — .
# Серфсайд (Флорида)

Серфсайд — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Серфсайд (Флорида)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1935 елда нигезләнгән.

# Серфсайд (Флорида)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,461675 км², 2,424241 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Варьян-Соле-Я

Варьян-Соле-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Хатемалья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Варьян-Соле-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100212103000062248
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006224
* Бассейн коды — 03.05.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Богазичи (Козаклы)

Богазичи (төр. Boğaziçi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Козаклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дубиця-Гурна

Дубиця-Гурна — Польшаның Люблин воеводалыгы Вишнице гминаcында урнашкан авыл.

# Дубиця-Гурна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Әрмәз

Әрмәз — Шолья елгасы (Чулман бас.) кушылдыгы. Удмуртиянең Камбарка районы биләмәләрендә ага. Елга Шолья елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Әрмәз
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101412111100015915
* Һидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111101591
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# NGC 5734

NGC 5734 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5734
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Francis Leavenworth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пшенична Полиця

һәм
Пшенична Полиця — Словениянең Церкле-на-Горенськем (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пшенична Полиця
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 метр биеклектә урнашкан.
# Җогуплу (Карахаллы)

Җогуплу (төр. Coğuplu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Карахаллы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Доганьюва (Чаерлы)

Доганьюва (төр. Doğanyuva) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Чаерлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 2078

IC 2078 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2078
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2078 буларак та сурәтләнә.
# Лек-Нерцета

Лёк-Нерцета — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Роговая елгасының уң ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 157 км.

# Лек-Нерцета
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000068040
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006804
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гадяч

Гадяч (Һадяч, укр. Гадяч, рус. Гадяч) — Украинаның Полтава өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 24187 кеше (2014).

# Гадяч
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Гадяч Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Гадяч
## Тарих

1533 елда нигезләнгән.

# Гадяч
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 95,3%, рус теле — 4,3%.
# Баграж (Чишмә кушылдыгы)

Багра́ж елгасы — Көнчыгыш Кама аръягындагы елга. Чишмә елгасының уң кушылдыгы. Озынлыгы 24,2 км (Югары Баграж белән - 34 км), бассейнының мәйданы 277 км². Әлмәт районы территориясеннән ага. Елга башы Ерсубай авылыннан 6 км көнчыгыштарак, тамагы Кызыл Көч авылыннан көнчыгыштарак. Елга башының абсолют биеклеге 220 м, тамагыныкы — 71 м. Су җыелу мәйданының урманлылыгы 44%. Баграж елгасының 7 кушылдыгы бар, иң зурлары — Югары Баграж (29,2 км) һәм Түбән Баграж (11,5 км). Елга челтәренең тыгызлыгы 0,48 км/км². Күбесенчә кар сулары исәбенә туена. Җир асты туендыру модуле 0,51-3 л/с•км². Елганың гидрологик режимы ташу вакытында су муллыгы һәм җәен нык саегуы белән үзенчәлекле. Бассейнда еллык су агымының уртача күпьеллык катламы 99 мм, ташу агымы катламы 70 мм. Язгы ташу, гадәттә, март ахырында башлана. Елга ноябрьнең беренче ун көне эчендә туңа. Елга тамагында суының иң аз вакытындагы уртача күпьеллык чыгымы 0,26 м³/с. Язын суы каты (6-9 мг-экв/л), кышын һәм җәен бик каты (9-12 мг-экв/л). Гомуми минеральләшүе язын 200-300 мг/л, кышын һәм җәен 500-700 мг/л. Су ресурслары сугару өчен кулланыла. Баграж бассейнында ТРның табигать истәлеге — Чыршы һәм карагай урман культуралары, 1910-13 еллар урнашкан.
# GSC2194-2347

GSC2194-2347 — Төлке йолдызлыгында урнашкан F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,88 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (20319) 1998 GK1

(20319) 1998 GK1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20319) 1998 GK1
## Тарихы

1998 елның 5 апрелендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 GK1» саналган.
# Багларбашы (Җизре)

Багларбашы (төр. Bağlarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Җизре илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 1589 ел

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1589 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1589 MDLXXXIX |
| Юлиан тәкъвим | 1588—1589 (11 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7097—7098 (11 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2341—2342 (1 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5349—5350 ה'שמ"ט — ה'ש"ן |
| Һиҗри тәкъвим | 997—998 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4081—4082 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1038 ԹՎ ՌԼԸ |
| Кытай тәкъвиме | 4285—4286 戊子 — 己丑 сары күсе — сары үгез |
| Хәбәш тәкъвим | 1581 — 1582 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1645—1646 |
| - Шака самват | 1511—1512 |
| Шәмси тәкъвим | 967—968 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2132 |
1589 (бер мең биш йөз сиксән тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1589 елы, II меңьеллыкның 589 елы, XVI гасырның 89 елы, XVI гасырның 9 унъеллыгының 9 елы, 1580 елларның 10 елы. 1589 елдан бирле 435 ел үтте.

# 1589 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1589 елда туганнар

# 1589 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1589 елда вафатлар
# Пйонтек-Мали

Пйонтек-Мали — Польшаның Великопольское воеводалыгы Ставишин гминасында урнашкан авыл.

# Пйонтек-Мали
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ойленберг (Вестервальд)

Ойленберг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ойленберг (Вестервальд)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,17 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.
# SELENOO

SELENOO (ингл. Selenoprotein O) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (19041) 6055 P-L

(19041) 6055 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19041) 6055 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6055 P-L» саналган.