yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Минзәлә өязе

| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Губерна | Уфа губернасы |
| Үзәк | Минзәлә |
| Нигезләү датасы | 1780 ел |
| Юкка чыгару датасы | 1920 ел |
| Мәйдан | 21 629,5 чакрым² (1897) |
| Халык саны | 497 696 кеше |
Минзәлә өязе (рус. Мензелинский уезд, баш. Минзәлә өйәҙе) — Уфа губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
Өяз үзәге — Минзәлә шәһәре.

# Минзәлә өязе
## География

Минзәлә өязе Уфа губернасының төньяк-көнбатышында урнашкан.

# Минзәлә өязе
## География
### Чиктәшлек

| Як | Өяз яки губерна |
| Төньяк | Вятка губернасы |
| Көнбатыш | Казан губернасы |
| Көньяк | Самар губернасы |
| Көньяк-көнбатыш | Бәләбәй өязе |
| Төньяк-көнбатыш | Бөре өязе |

# Минзәлә өязе
## Тарих

Минзәлә өязе 1781 елда Уфа наместниклыгы эчендә оештырыла.
1796—1865 елларда Ырынбур губернасы составында, 1865 елдан — Уфа губернасы составында.
1920 елда ТАССР составына Минзәлә кантоны буларак кертелә.

# Минзәлә өязе
## Административ бүленеш

Идарә итүнең кантон системасы кертелгәчтен, Минзәлә өязе территориясендә 11 нче башкорт кантоны һәм 2 нче мишәр кантонының бер өлеше оештырыла. 1870 елдан өяз 5 ыстанга бүленә. 1873 елда 35, 1906 елда — 30, 1919 елда — 31 вулыс була. 1896 елда өяздә 1363 торак пункт була.

# Минзәлә өязе
## Халык

1795 елда — 98860 кеше, 1897 елда — 379981. XIX гасыр азагында өяздә 371810 керәстиян исәпләнә, мишчәннәр — 5794, дворяннар — 917 һәм башкалар; мөселманнар — 214425, праваслаулар — 162173 (шул исәптән 742 искейолачы) һәм башкалар.
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 123 736 | 32,56 |
| башкорт | 123 052 | 32,38 |
| татар | 107 025 | 28,17 |
| типтәр | 14 875 | 3,91 |
| мордва | 4 608 | 1,21 |
| чуаш | 3 154 | 0,83 |
| мари | 2 739 | 0,72 |
| төркмән | 568 | 0,15 |
| төрек | 72 | 0,02 |
| яһуд | 25 | 0,01 |
| поляк | 22 | 0,01 |
| удмурт | 22 | 0,01 |
| алман | 20 | 0,01 |
| башка телләр | 63 | 0,02 |
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 6 525 | 86,40 |
| татар | 488 | 6,46 |
| башкорт | 374 | 4,95 |
| типтәр | 93 | 1,23 |
| яһуд | 25 | 0,33 |
| алман | 13 | 0,17 |
| поляк | 4 | 0,13 |
| украин | 3 | 0,05 |
| мари | 3 | 0,05 |
| мишәр | 1 | 0,01 |
| белорус | 1 | 0,01 |
| башка телләр | 10 | 0,13 |

# Минзәлә өязе
## Икътисад

Халыкның төп өлеше игенчелек белән шөгыльләнгән. 1904 елда сөрүлек җирләр мәйданы (мең дисәтинә) 302 чамасы тәшкил итә, шул исәптән арыш чәчүлеге — 148,5, солы — 65,9, борай — 34, карабодай — 16,2, борчак — 13,4, тары — 11,9, бодай — 4,9, бәрәңге — 3; сыер малы саны — 21252 баш, елкы — 20464, сарык — 49728, кәҗә — 1801, чкчка — 5690. XX гасыр башында 2 шарап куу заводы, сыра кайнату заводы эшләгән. Минзәлә шәһәрендә, Афанас, Яр Чаллы, Круглое Поле, Макарьевка (Илбакты), Мәлем, Яңа Никольское, Яңа Спас (Бишенде‑Останково), Орловка, Тәкмәк, Әмәкәй авылларында ярминкәләр үткәрелгән. 247 мәчет, 29 чиркәү, 13 чәсәүнә (1870) исәпләнгән. XIX гасыр азагында 110 уку йорты булган.

# Минзәлә өязе
## Шәхесләр

* Искәндәр Солтанов
* Анатолий Родионов
* Алексей Евлампиев
# Канлычаер (Зара)

Канлычаер (төр. Kanlıçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Воляни (Түбән Силезия воеводалыгы)

Воляни — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Щитна гминасында урнашкан авыл.

# Воляни (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ташкәнт метрополитены

Ташкәнт метрополитены — Ташкәнт шәһәрендәге метрополитен сызыклары системасы.
1977 елның 6 ноябрендә ачыла.
Ташкәнт Метрополитены 4 сызыктан тора, 43 мәүкиф, гомуми озынлыгы 59,5 км, пассажир әйләнеше - 180-200 мең (көн), 68 млн. (ел) (2009).
* 1 2 http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf
* ↑ http://www.asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf
# Сульково-Жечне

Сульково-Жечне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мохово гминасында урнашкан авыл.

# Сульково-Жечне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лейктон (Индиана)

Лейктон — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейктон (Индиана)
## Географиясе

Лейктон халык санын алу урыны мәйданы — 3,085274 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 230 метр биеклектә урнашкан.
# Надрибе-Двур

Надрибе-Двур — Польшаның Люблин воеводалыгы Пухачув гминаcында урнашкан авыл.

# Надрибе-Двур
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сялянка

Сялянка (белар. Сялянка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Сялянка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ебра-де-Баса

Ебра-де-Баса (исп. Yebra de Basa) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ебра-де-Баса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 90,874231 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 884 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Бабець-Венчанки

Бабець-Венчанки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Росцишево гминасында урнашкан авыл.

# Бабець-Венчанки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ая Нуова-Сан Квирико (Фрозиноне)

Ая Нуова-Сан Квирико — Италиянең Лацио төбәге Альвито өязендә урнашкан торак пункт.

# Ая Нуова-Сан Квирико (Фрозиноне)
## Географиясе

Ая Нуова-Сан Квирико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ая Нуова-Сан Квирико (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Обер-Ольм

Обер-Ольм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Обер-Ольм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,08 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 метр биеклектә урнашкан.
# Лупша-де-Жос

Лупша-де-Жос — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Броштень (коммуна, Мехединць) коммунасына карый.

# Лупша-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# CD3G

CD3G (ингл. CD3g molecule) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Далеке Попелице

Далеке Попелице (чех. Daleké Popelice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Бенешов над Черноу районында урнашкан авыл.

# Далеке Попелице
## Географиясе

Мәйданы — 1,617 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Далеке Попелице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Далеке Попелице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Далеке Попелице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 28 |
| 1880 | 45 |
| 1890 | 45 |
| 1900 | 35 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 66 |
| 1921 | 49 |
| 1930 | 38 |
| 1950 | 9 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 0 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 0 |
| 2011 | 5 |
| 2021 | 7 |
# Мимарсинан (Аташеһир)

Мимарсинан (төр. Mimarsinan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Аташеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Медианейра

Медианейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Медианейра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 328,733 км².
# (17238) 2000 EP56

(17238) 2000 EP56 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17238) 2000 EP56
## Тарихы

2000 елның 8 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EP56» саналган.
# Санта Тереса де лос Куатес (Сан Франсиско дел Ринкон)

Санта Тереса де лос Куатес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Санта Тереса де лос Куатес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Санта Тереса де лос Куатес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Тереса де лос Куатес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Тереса де лос Куатес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Курьявож

Курьявож — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Весляна елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Курьявож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100001464
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100146
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Бржекова Лгота

Бржекова Лгота (чех. Břekova Lhota) — Чехиянең Урта Чехия крае Дубловице районында урнашкан авыл.

# Бржекова Лгота
## Географиясе

Мәйданы — 1,899 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Бржекова Лгота
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бржекова Лгота
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бржекова Лгота
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 107 |
| 1880 | 126 |
| 1890 | 116 |
| 1900 | 105 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 88 |
| 1921 | 102 |
| 1930 | 97 |
| 1950 | 81 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 74 |
| 1970 | 72 |
| 1980 | 59 |
| 1991 | 43 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 39 |
# Долно-Кобиле

Долно-Кобиле — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Трекляно җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Долно-Кобиле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 910 метр биеклектә урнашкан.
# Спарта (Кентукки)

Спарта — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Спарта (Кентукки)
## Тарихы

Спарта шәһәре елда нигезләнгән.

# Спарта (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 16,302937 км², 15,242057 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 155 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Марпап

Марпап (фр. Marpaps) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Акмагара (Хекимһан)

Акмагара (төр. Akmağara) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Хекимһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рунк (Златна, Алба)

Рунк — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Златна коммунасына карый.

# Рунк (Златна, Алба)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мелроуз (Массачусетс)

Мелроуз — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.

# Мелроуз (Массачусетс)
## Тарихы

Мелроуз шәһәре 1629 елда нигезләнгән.

# Мелроуз (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 12,34923 км², 12,337604 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 41 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (11640) 1997 AT4

(11640) 1997 AT4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11640) 1997 AT4
## Тарихы

1997 елның 6 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AT4» саналган.
# Хамидие (Першембе)

Хамидие (төр. Hamidiye) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Першембе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (13111) Papacosmas

(13111) Papacosmas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13111) Papacosmas
## Тарихы

1993 елның 23 июлендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OW1» саналган.
# Подрохале

Подрохале — Польшаның Мазовия воеводалыгы Лешно гминасында урнашкан авыл.

# Подрохале
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Веркьер

Веркьер (фр. Verquières) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.

# Веркьер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,59 км².
# Сорбо-Серпико

Сорбо-Серпико — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Авеллино провинциясе составына керә.

# Сорбо-Серпико
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Атрипальда, Сальца-Ирпина, Сан-Потито-Ультра, Санто-Стефано-дель-Соле һәм Вольтурара-Ирпина коммуналары белән чиктәш.
# Зәбур

Зәбур - Иске Гаһеднең бер китабы. Бу китап Ходайга багышланган 150 мәдхиядән тора. Яһүдләр бу мәдхияләрне гыйбадәт кылган вакытта җырлаганнар.
# GSC2747-1269

GSC2747-1269 — Кәлтә йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,71 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Аббан-Дессу

Аббан-Дессу (фр. Abbans-Dessous) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Бесядски Прудок

Бесядски Прудок (белар. Бесядскі Прудок) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.

# Бесядски Прудок
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Скрябино (Уржум районы)

Скрябино (рус. Скрябино) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Скрябино (Уржум районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Скрябино (Уржум районы)
## Сәгать поясы

Скрябино (Уржум районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Скрябино (Уржум районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Дзевин (Кече Польша воеводалыгы)

Дзевин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Дрвиня гминасында урнашкан авыл.

# Дзевин (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгы

Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгы — татар теленең урта диалектына караган минзәлә сөйләшләре төркеменең төп урынчылыгы. Элеккеге Минзәлә өязе исеменнән (үзәге Минзәлә шәһәре була) үз атамасын ала.

# Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгы
## Таралышы

Татарстанның Бөгелмә, Зәй, Азнакай, Сарман, Баулы, Минзәлә, Мөслим, Әлмәт, Актаныш һәм Башкортстанның Ык елгасының уң яры территориясендә, Дүртөйле, Илеш, Чакмагыш һәм Бакалы районнарында таралган.

# Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгы
## Үзенчәлекләре

Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгына минзәлә сөйләшенең барлык характерлы үзенчәлекләре хас: [d]~[з] тәңгәллеге, әдәби телдәге [з] урынына [d] авазу куллану тора, бу аваз башкорт телендәге [ҙ] авазына якын тора, шулай ук әдәби телдәге -ый/-ий дифтонгы урынына -ай/- әй актив, системалы куллану, «рт»лаштыру киң таралган: чыбырткы (чыбыркы), себертке (себерке) һәм башкалар, рәвешләрдә -малы/-мәле, -ышлы/-ешле кулланыла, кечерәйтү һәм йомшарту өчен -қачай/-кәчәй (бәбекәчәйем) кулланыла.
Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгында мишәр диалектына хас өй>ү дифтонгының монофтонизациясе күзәтелә.
# Анново (Влоцлавский повяты)

Анново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любранец гминаcында урнашкан авыл.

# Анново (Влоцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тигре теле

Тигре теле - Афразия телләр гаиләсенең семит телләр төркеменә кергән тел. Язуы эфиоп язуына нигезләнгән. Эритреядә һәм Суданның көнчыгышында таралган.
# Охо де Агва (Чилпансинго де лос Браво)

Охо де Агва — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чильпансинго-де-лос-Браво муниципалитеты составына керә.

# Охо де Агва (Чилпансинго де лос Браво)
## Географиясе

Охо де Агва Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Охо де Агва (Чилпансинго де лос Браво)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Охо де Агва (Чилпансинго де лос Браво)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# 6 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр :
Хронологик таблица :
6 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.

# 6 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:6 елда (б. э. к.) туганнар

# 6 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:6 елда (б. э. к.) вафатлар
# Пышады (елга)

Пшада — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.

# Пышады (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Пшада елгасының көнбатыш чигеннән Дедаркай елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000212109100000166
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100016
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Лев Толстой һәйкәле (Казан)

Казанда рус язучысы Лев Толстойга (1828-1910) һәйкәлләр куелган:
* Лев Толстой һәйкәле — 1949 елда (Толстой урамы).
* Лев Толстой һәйкәле — 2018 елда (Кирмән урамы).
# Тавшчы

Тавшчы (белар. Таўшчы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Тавшчы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Булыншчына

Булыншчына (белар. Булыншчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Булыншчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ка Җакомо (Сондрио)

Ка Җакомо — Италиянең Ломбардия төбәге Вервио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Җакомо (Сондрио)
## Географиясе

Ка Җакомо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ка Җакомо (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD71866

HD71866 — Селәүсән йолдызлыгында урнашкан A0pvar спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,714 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Гойна Гора

Гойна Гора (серб. Гојна Гора) — Сербиянең Моравич округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Гойна Гора
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 753 метр биеклектә урнашкан.

# Гойна Гора
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Украинка (Актүбә өлкәсе)

Украинка (каз. Украинка) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Украинка (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мареново

Мареново (серб. Мареново) — Сербиянең Расина округы Варварин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Мареново
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 метр биеклектә урнашкан.

# Мареново
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Рудкавшчына

Рудкавшчына (белар. Рудкаўшчына) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.

# Рудкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Караҗалар (Саваштепе)

Караҗалар (төр. Karacalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).