yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Bayqoñğır ğäläm alanı

Bayqoñğır ğäläm alanı yäki Bayqoñır (qazaqça Байқоңыр - bay üzän) - dönyanıñ berençe häm iñ zur ğäläm alanı (kosmodromı), Qazaqstan, Qızıl-Urda ölkäse, Qazalı häm Jusalı arasındağı Töretam awılı yanında urnaşqan.
Mäydanı 6717 km².
Bayqoñğır şähäre häm ğäläm alanı 2050 yılğa qädär Rusiä tarafınnan Qazaqstannan arendağa alınğan.
Faydalanu bäyäse - 5 mlrd. sum yılda. Arenda bäyäse - 115 mln. dollar. Roskosmos büdjetın 4,2% täşkil itä. Ğomümän, Rusiä 6,16 mlrd. sum yılda tota.
Bayqoñğır - ğälämgä cibärü sanı buyınça dönyada äydäp baruçı ğäläm alanı (2012): 12 yörtüçe raketa cibärelde, Kanaverel borını (AQŞ) ikençe urında (10).

# Bayqoñğır ğäläm alanı
## Tarix

1954 yılda qıytğaara ballistik raketa R-7 sınaw öçen yaña poligon tözärgä kiräk ide. Mari ASSR, Dağstan, Ästerxan ölkäse, Qızıl-Urda ölkäse qarala ide. Radioyörtü öçen iñ uñaylı urın - Qızıl-Urda ölkäse bulıp çıqqan.
Berençe şartlı poligon iseme - "Tayga".
1955 yılda tözeleş başlana.
1957 yılda faydalanu başı, R-7 raketasın cibärü.
1957 yılda berençe Cirneñ yasalma iärçene, etlär belän iärçen cibärü.
1960 yılda R-7 raketası sınawı.
1961 yılnıñ 12 aprelendä berençe keşe ğälämi oçışı.
2009 yılda Rusiä xärbiläre Bayqoñırdan kitä.
2018 yıldan soñ Rusiä pilotlı cibärülär "Könçığış" (Vostoçnıy) ğäläm alanına küçermäkçe bula.
2030 yılğa ğälämgä cibärülär 90% Plesetsk häm Könçığış ğäläm alannarınnan bulır dip kötelä.

# Bayqoñğır ğäläm alanı
## Taswir

* 9 start kompleksı, yörtüçe raketalar öçen 15 cibärü caylanması
* 4 qıtğaara balistik raketalar öçen 4 cibärü caylanması
* 11 montaj-sınaw korpusı
* mäğlümat-isäpläw üzäge
* kislorod-azot zavodı
* TETS 60 MWt
* 92 elemtä töyene
* "Krayniy", "Yubiley" hawa alannarı
# Либертитаун (Мэриленд)

Либертитаун — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Либертитаун (Мэриленд)
## Географиясе

Либертитаун халык санын алу урыны мәйданы — 6,251641 км², 6,256075 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 Фут биеклектә урнашкан.
# Ибраһим Нуруллин

Ибраһим Зиннәтулла улы Нуруллин — язучы, тәнкыйтьче һәм әдәбият галиме. Филология фәннәре докторы (1968), профессор (1970).

# Ибраһим Нуруллин
## Биография

Ибраһим Нуруллин 1923 елның 18 апрелендә хәзерге Сембер өлкәсенең Мәләкәс районы Парау авылында укытучы гаиләсендә туган. Яңа Малыклы районында җидееллык мәктәпне һәм Мәләкәс (хәзерге Димитровоград) урта мәктәбенең сигез классын тәмамлаганнан соң, 1938 елда Казанга килә һәм мех техникумында укый башлый.
1941 елның октябрендә үз теләге белән армиягә китә. 1942 елның ноябрендә, Әстерхан шәһәрен саклау өчен барган сугышларның берсендә, ул каты яралана һәм хәрби хезмәттән бөтенләй азат ителеп, туган авылына кайта. Берникадәр вакыт авыл мәктәбендә укытучы булып эшли, аннары яңадан Казанга килеп Казан университетының татар филологиясе кафедрасында эшли башлый. Гади ассистенттан алып профессор дәрәҗәсенә кадәр күтәрелә, фәнни хезмәтләре белән дә күпләргә таныш.
И. Нуруллин әдәбият мәйданына иң әүвәл хикәяче-прозаик буларак килә. Аның беренче иҗат җимешләре: "Ана тойгылары", "Рәхмәтулла абзый", "Кунакта" һ.б. Соңрак аны Г.Тукай иҗаты кызыксындыра башлый. "Тукайның әдәби пародияләре" (1948), "Тукай тәнкыйтендә типиклык мәсьәләләре" (1953), "Тукай эстетикасы һәм рус әдәбияты" (1955) кебек мәкаләләре, шулай ук Фатих Әмирхан, Шәриф Камал иҗатларына, әдәбият тарихының һәм агымдагы әдәби процессның аерым проблемаларына багышланган хезмәтләре белән илленче елларда ул үзен әдәбият белгече-тәнкыйтьче итеп таныта.
Алтмышынчы-җитмешенче елларда галим татар әдәбиятында иҗат методлары һәм әдәби юнәлешләр, критик реализмның туу һәм үсү мәсьәләләре турында теоретик гомумиләштерүләргә бай булган монографияләрен яза һәм татар әдәбияты тарихы, әдәбият теориясе, әдәбият белеме буенча берничә дәреслек һәм методик кулланма китабын бастырып чыгара ("XX йөз башы татар әдәбияты", "Әдәбият теориясе" һ.б.) Әдәбият белеме һәм тәнкыйте өлкәсендә актив эшләү белән бергә, илленче еллардан башлап И.Нуруллин әдәби әсәрләр язуга игътибарын көйчәйтә. Ул балалар өчен бер төркем хикәяләр иҗат итә, юмор-сатира һәм драматургия жанрында көчен сынап карый.
"Атаклы кешеләр тормышы" сериясендә басылып чыккан "Габдулла Тукай" исемле китабы өчен И. Нуруллинга 1982 елда Татарстан АССРның Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе бирелде. Гаяз Исхакый премиясе лауреаты (1992).
Ул 1995 елның 1 июлендә Казанда вафат була.
# Ланвенежан

Ланвенежан (фр. Lanvénégen) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# (8193) Ciaurro

(8193) Ciaurro (лат. Ciaurro) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8193) Ciaurro
## Тарихы

1993 елның 17 сентябрендә галимнәр тарафыннан Стронконе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 SF» саналган.
# Виндем (Коннектикут)

Виндем — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Виндем (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1693 елда нигезләнгән.

# Виндем (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 72 300 000 квадрат метр. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 71 ± 1 метр һәм 86 метр биеклектә урнашкан.
# Седлиштька (Ржадгошть)

Седлиштька (чех. Sedlíšťka) — Чехиянең Пардубице крае Ржадгошть (Усти над Орлици) районында урнашкан авыл.

# Седлиштька (Ржадгошть)
## Географиясе

Мәйданы — 1,518 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 метр биеклектә урнашкан.

# Седлиштька (Ржадгошть)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Седлиштька (Ржадгошть)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Седлиштька (Ржадгошть)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 108 |
| 1880 | 117 |
| 1890 | 115 |
| 1900 | 98 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 110 |
| 1921 | 128 |
| 1930 | 125 |
| 1950 | 85 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 93 |
| 1970 | 95 |
| 1980 | 87 |
| 1991 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 61 |
| 2011 | 77 |
| 2021 | 61 |
# Авозкан-Сот Колару-Варе (Белуно)

Авозкан-Сот Колару-Варе — Италиянең Венеция төбәге Сан-Томазо-Агордино өязендә урнашкан торак пункт.

# Авозкан-Сот Колару-Варе (Белуно)
## Географиясе

Авозкан-Сот Колару-Варе Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Авозкан-Сот Колару-Варе (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лос Пинзанес (Ахучитлан дел Прогресо)

Лос Пинзанес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ахучитлан-дель-Прогресо муниципалитеты составына керә.

# Лос Пинзанес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Географиясе

Лос Пинзанес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Пинзанес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Пинзанес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Станьедо (Ла Специя)

Станьедо — Италиянең Лигурия төбәге Беверино өязендә урнашкан торак пункт.

# Станьедо (Ла Специя)
## Географиясе

Станьедо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Станьедо (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Партутовице

Партутовице (чех. Partutovice) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Q89192297? районында урнашкан авыл.

# Партутовице
## Географиясе

Мәйданы — 10,077248 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 410 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Партутовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Партутовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Партутовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 493 |
| 1880 | 458 |
| 1890 | 517 |
| 1900 | 500 |
| 1910 | 499 |
| 1921 | 504 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 484 |
| 1950 | 406 |
| 1961 | 449 |
| 1970 | 419 |
| 1980 | 452 |
| 1991 | 476 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 486 |
| 2014 | 507 |
| 2016 | 495 |
| 2017 | 507 |
| 2018 | 508 |
| 2019 | 508 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 510 |
| 2021 | 520 |
| 2021 | 480 |
| 2022 | 527 |
| 2023 | 519 |
| 2024 | 520 |
# Пурлыга

Пурлыга — Башкортстанның Бишбүләк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452052, ГАТОБК коды — 80212807005.
# (4491) Отару

(4491) Отару (лат. Otaru) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4491) Отару
## Тарихы

1988 елның 7 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RP» саналган.
# NGC 1134

NGC 1134 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1134
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кампуш (Вила-Нова-ди-Сервейра)

Кампуш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Campos e Vila Meã муниципалитетына карый.

# Кампуш (Вила-Нова-ди-Сервейра)
## Географиясе

Мәйданы — .
# 149 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
149 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 149 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:149 елда (б. э. к.) туганнар

# 149 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:149 елда (б. э. к.) вафатлар
# Бонни-Лейк (Вашингтон)

Бонни-Лейк — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Бонни-Лейк (Вашингтон)
## Тарихы

Бонни-Лейк шәһәре елда нигезләнгән.

# Бонни-Лейк (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 20,744404 км², 8,29 квадрат миль, 20,744407 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 метр һәм 574 Фут биеклектә урнашкан.
# Милакув (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Милакув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Говарчув гминасында урнашкан авыл.

# Милакув (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галкавичы

Галкавичы (белар. Галкавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Галкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Иван Иванов (1927)

Иван Иванов (Иван Захар улы (Ибан Зәкәр улы) Иванов, 5 апрель 1927(1927-04-05), Олы Арташ, Үсәли вулысы, Мамадыш кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 9 октябрь 2011(2011-10-09) (84 яшь), Казан, Россия) — урман хуҗалыгы инженеры, Социалистик хезмәт Каһарманы (1985), ТАССРның атказанган урманчысы (1977), РФнең атказанган урман сәнәгате хезмәткәре (1985). 1943-1991 елларда Чулман урман хуҗалыгында эшләгән: оста, хисапчы, урман пункты башлыгы (1954-1966), урман хуҗалыгы директоры (1966-1991).
# Вик-сюр-Сер (кантон)

Вик-сюр-Сер (кантон) (фр. canton de Vic-sur-Cère) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Ходак

Ходак — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Ходак (коммуна) коммунасына карый.

# Ходак
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Канагава (префектура)

Канагава (яп. 神奈川県) — Япониянең Канто төбәгенә караган префектура.
Административ үзәге - Иокогама шәһәре.

# Канагава (префектура)
## Административ төзелеше

Хоккайдо префектурасы 7 өязгә, алар үз чиратында 35 муниципалитетка бүленгән.

# Канагава (префектура)
## Географиясе

Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 2 415,42 км² тәшкил итә.

# Канагава (префектура)
## Халкы

2019 елда префектурада 8 489 932 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га 3 515 кеше тәшкил итә.
# Вроцимовице

Вроцимовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Радземице гминасында урнашкан авыл.

# Вроцимовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Санто Стефано (Авелино)

Санто Стефано — Италиянең Кампания төбәге Монтемарано өязендә урнашкан торак пункт.

# Санто Стефано (Авелино)
## Географиясе

Санто Стефано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Санто Стефано (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Невярово-Пшибки

Невярово-Пшибки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Гродзиск гминасында урнашкан авыл.

# Невярово-Пшибки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Велки Бор

Велки Бор (чех. Velký Bor) — Чехиянең Пльзень крае Клатови һәм Q89342824? районында урнашкан авыл.

# Велки Бор
## Географиясе

Мәйданы — 17,850196 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 452 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Велки Бор
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Велки Бор
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Велки Бор
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1091 |
| 1880 | 1222 |
| 1890 | 1119 |
| 1900 | 1040 |
| 1910 | 1001 |
| 1921 | 963 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 918 |
| 1950 | 709 |
| 1961 | 705 |
| 1970 | 629 |
| 1980 | 560 |
| 1991 | 551 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 545 |
| 2014 | 569 |
| 2016 | 563 |
| 2017 | 542 |
| 2018 | 551 |
| 2019 | 554 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 551 |
| 2021 | 555 |
| 2021 | 534 |
| 2022 | 567 |
| 2023 | 568 |
| 2024 | 571 |
# Ясная Паляна (Бялыницкий районы)

Ясная Паляна (белар. Ясная Паляна) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Ясная Паляна (Бялыницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)

Антонсимон, Эль Канал — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коауаютла-де-Хосе-Мария-Исасага муниципалитеты составына керә.

# Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Географиясе

Антонсимон, Эль Канал Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Антонсимон, Эль Канал (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Казчина Пелада (Комо)

Казчина Пелада — Италиянең Ломбардия төбәге Канту өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Пелада (Комо)
## Географиясе

Казчина Пелада Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Пелада (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD14522

HD14522 — Өчпочмак йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,79 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Әнәс Галиуллин

Әнәс Сәгыйдулла улы Галиуллин (1940 елның 14 декабре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Әлки районы, Чуаш Кичүе — 2018 елның 9 марты, РФ, ТР, Казан) — Татарстанның халык артисты. Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында 55 елдан артык иҗат иткән, 100 дән артык роль башкарган. Озак еллар театрның профком рәисе булып эшләгән.

# Әнәс Галиуллин
## Тәрҗемәи хәле

1940 елның 14 декабрендә Татарстан АССР Әлки районы Чуаш Кичүе авылында туган. 1962 елда Алабуга мәдәният-агарту училищесын тәмамлый һәм шул ук елны Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрына артист итеп эшкә чакырыла. 1976 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтын тәмамлаган.

# Әнәс Галиуллин
## Эшчәнлеге

Әнәс Галиуллин Ә.Мирзаһитовның «Әнкәемнең ак чәчләре» спектаклендә Йолдыз, Т.Миңнуллиның «Нигез ташлары»нда Хәлил, шулай ук Г.Мдиваниның «Терезаның туган көне»ндә Антонио, С.Алешинның «Палата»сында Миша кебек рольләре белән халыкка таныла. Яшь артист, театр сәнгате өлкәсендә белемен тагын да камилләштерү максатыннан, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтына укырга керә һәм 1976 елда аны уңышлы гына тәмамлый.
Әнәс Галиуллин һәрвакыт ялкынланып, илһамланып иҗат итте. Театрда 55 елдан артык хезмәт итү дәверендә ул Юджин О’Нилның «Богауланган мәхәббәт» спектаклендә Симеон, М.Шамхаловның музыкаль «Кайнана»сында Аяз, И.Грекованың «Тол хатыннар көймәсе»ндә Фәрит, Т.Миңнуллинның «Нигез ташлары»нда Хәлил, Н.Исәнбәтнең «Хуҗа Насретдин»ында Ахун, Ш.Камалның «Хаҗи әфәнде өйләнә» спектаклендә Маклер, К.Тинчуринның «Американ»ында Шәех морза, «Сүнгән йолдызлар»ында Саттар, Г.Зәйнашеваның «Гайфи бабай, өйлән давай!»енда Саттар, Н.Хисамовның «Йосыф-Зөләйха»сында Кыйтфир, Н.Гыйматдинованың «Бер тамчы ярату»ында Сафуан, Н.Нестерованың «Әллә язмыш, әллә ялгыш… »ында министр урынбасары һәм башка бер-берсенә охшамаган, тамашачылар күңелен яулаган бик күп образлар тудырды. Күренекле артист аларның һәркайсын зур осталык белән тамашачыга җиткерә белде. Аның уенына табигыйлек, тормышчанлык, образны нечкә тоемлау хас иде.
2018 елның 9 мартында Казанда вафат була. 2018 елның 12 мартында Казанның Самосырово бистәсендәге Әл-Мәрҗәни мәчете карамагындагы мөселман зиратында җирләнгән.

# Әнәс Галиуллин
## Башкарган рольләре

* Йолдыз — «Әнкәемнең ак чәчләре» Ә. Мирзаһитов
* Хәлил — «Нигез ташлары» Т. Миңнуллин
* Антонио — «Терезаның туган көне» Г. Мдивани
* Миша — «Палата» С. Алешин
* Симеон — «Богауланган мәхәббәт» Ю. О’Нил
* Аяз — «Кайнана» М. Шамхалов
* Фәрит — «Тол хатыннар көймәсе» И. Грекова
* Ахун — «Хуҗа Насретдин» Н. Исәнбәт
* Маклер — «Хаҗи әфәнде өйләнә» Ш. Камал
* Шәех — «Американ» К. Тинчурин
* Саттар — «Сүнгән йолдызлар» К. Тинчурин
* Саттар — «Гайфи бабай, өйлән давай!» Г. Зәйнашева
* Кыйтфир «Йосыф-Зөләйха» Н. Хисамов
* Сафуан «Бер тамчы ярату» Н. Гыйматдинова һ. б.

# Әнәс Галиуллин
## Файдаланган әдәбият

Йолдызлар шаһит: [Повесть. С. Хәким кереш сүзе белән].—Казан: Тат.кит.нәшр., 1968.— 195 б. 15000. Рец.: Гыйззәтуллин Н. Солдат язмышы.—Соц. Татарстан, 1968, 15 окт.
# (17408) МакАдамс

(17408) МакАдамс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17408) МакАдамс
## Тарихы

1987 елның 19 октябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 UZ1» саналган.
# Пюяше

Пюяше (фр. Puilacher) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Брда (Словень Градець)

Брда — Словениянең Словень Градець (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брда (Словень Градець)
## Географиясе

Мәйданы — 4,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 562 ± 1 метр һәм 618 метр биеклектә урнашкан.
# GPR150

GPR150 (ингл. G protein-coupled receptor 150) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Роокүла

Роокүла (эст. Rooküla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Кече Вишера

Кече Вишера (рус. Малая Вишера) — Россия Федерациясенең Новгород өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — 11 789 кеше (2014).

# Кече Вишера
## Сәгать поясы

Кече Вишера Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Вишера
## Тарих

Шәһәр статусын 1921 елдан башлап йөртә.

# Кече Вишера
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,2%), украиннар (1,3%).
# Цепел

Цепел — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Язьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.

# Цепел
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100004990
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100499
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Вяликае Восава

Вяликае Восава (белар. Вялікае Восава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Вяликае Восава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Альпеньес

Альпеньес (исп. Alpeñés) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альпеньес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28,615518 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1223 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 5606

NGC 5606 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5606
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы James Dunlop тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сан Җузепе (Сондрио)

Сан Җузепе — Италиянең Ломбардия төбәге Киеза-ин-Вальмаленко өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җузепе (Сондрио)
## Географиясе

Сан Җузепе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Җузепе (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бумбуя

Бумбуя — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Гура-Фоий (коммуна) коммунасына карый.

# Бумбуя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Газелл (Калифорния)

Газелл — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Газелл (Калифорния)
## Географиясе

Газелл халык санын алу урыны мәйданы — 1,50516 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2769 Фут биеклектә урнашкан.