# Иерусалим

Кодүс яки Иерусалим (яһүд. ירושלים Йерушала́им, гарәп. القدس‎ әл-К̣удс) - Якын Көнчыгышта урнашкан борынгы шәһәр. Халкы якынча 770 000 кеше, мәйданы 125 км². Халкының 65% - яһүдиләр, 32% - мөселманнар, 2% - христианнар, 1% - башкалар.

# Иерусалим
## Тарих

Иерусалимда археологик казу эшләре 1864 елда башлана һәм бүгенге көндә дә дәвам итә.
* Б.э.к. V-IV мең еллык - кеше яшәвенең беренче билгеләре.
* Б.э.к. XIX гасыр — Мелхиседек патшаның идарәсе заманы.
* Б.э.к. 1000 ел — б.э.к. VI гасыр — Исраил һәм Яһүд патшалыклары заманы.
* Б.э.к. 598 ел — Вавилон патшасы Навуходоноср шәһәрне яулап ала.
* Б.э.к. 586 ел — Сөләйман гыйбадәтханәсе вавилонлылар тарафыннан җимерелә.
* Б.э.к. 516 — 70 ел — Икенче гыйбадәтханә чоры.
* 70 ел — Яһүдләр күтәрелеше һәм Икенче гыйбадәтханәнең римлылар тарафыннан җимерелүе.
* 6 ел — 638 ел — Рим һәм Византия идарәсе.
* 638 ел — шәһәр гарәпләр тарафыннан яулап алына.
* 638 ел — 1300-еллар - гарәпләр идарәсе.
* 1099 ел 7 июнь — Беренче тәре явы нәтиҗәсендә Иерусалим тәре йөртүчеләр тарафыннан басып алына.
* 1187 елда Мисыр һәм Сүрия солтаны Сәләхетдин Әюби тәре йөртүчеләрнең гаскәрен тар-мар итеп Иерусалим шәһәрен азат итә.
* 1300-еллар - 1917 ел — Мәмлүкләр һәм Госманлылар идарәсе.
* 1917 ел — 1948 ел — Британия мандаты чоры.
* 1948 ел — 1967 ел — Иерусалим Үрдүн һәм Исраил арасында бүленгән.
* 1967 ел — Алты көнлек сугыш нәтиҗәсендә бөтен Иерусалим Исраил кулына күчә. БМО тарафыннан шәһәрнең көнчыгыш өлешендә Исраилнең хакимияте танылмый.
* ↑ https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/hilversumer-hilversummer
* ↑ https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/nazwy-mieszkancow;1042.html
* 1 2 http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/nazwy_panstw_swiata.pdf
* ↑ archINFORM — 1994.https://wikidata.org/wiki/Track:P5383https://wikidata.org/wiki/Track:P5604https://wikidata.org/wiki/Track:P12149https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049https://wikidata.org/wiki/Track:P5573https://wikidata.org/wiki/Track:P5508
* ↑ https://web.archive.org/web/20240528114922/https://www.lhc-s.org/member_cities/
* ↑ https://web.archive.org/web/20240528143447/https://www.ovpm.org/members/cities/
* ↑ Центральное статистическое бюро Израиля — 1949.https://wikidata.org/wiki/Track:Q55537252https://wikidata.org/wiki/Track:Q1043319
* ↑ https://web.archive.org/web/20171209100042/http://www.sistercities.org/interactive-map/Jerusalem,%20Israel
* ↑ http://www.pref.kyoto.jp/en/01-04-03.html
* ↑ http://mail.camara.rj.gov.br/APL/Legislativos/contlei.nsf/50ad008247b8f030032579ea0073d588/3f4147a57ed8aa3483257e8800663664?OpenDocument
* ↑ http://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php
* ↑ https://zastupitelstvo.bratislava.sk/data/att/11916.pdf
* ↑ https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
* ↑ https://kyivcity.gov.ua/kyiv_ta_miska_vlada/pro_kyiv/mista-pobratimi_z_yakimi_kiyevom_pidpisani_dokumenti_pro_poridnennya_druzhbu_spivrobitnitstvo_partnerstvo/
* ↑ https://tbilisi.gov.ge/img/original/2018/6/12/tbilisiinfigures.pdf
* ↑ http://economicforum.ge/img/original/2024/5/29/%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A8%E1%83%98-Print-21.09.23.pdf
* ↑ http://www.geopostcodes.com/Jerusalem
* ↑ http://dialcode.org/Asia/Israel/