yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Низовка (Беларусия)

Низовка (белар. Нізоўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Пухавицкий районында урнашкан авыл.

# Низовка (Беларусия)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Марцонето (Тревизо)

Марцонето — Италиянең Венеция төбәге Понцано-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Марцонето (Тревизо)
## Географиясе

Марцонето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марцонето (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рокль (Ардеш)

Рокль (фр. Rocles һәм фр. Valbaume) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# IC 3732

IC 3732 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 3732
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда LEDA 42980, EVCC 1135, SDSS J124511.82+101927.4 һәм VCC 2015 буларак та сурәтләнә.
# 923 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 923 — Милади тәкъвим буенча X гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 923 — безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
* 923 — сан.
# Лонке (Гродзиский повяты)

Лонке — Польшаның Великопольское воеводалыгы Раконевице гминасында урнашкан авыл.

# Лонке (Гродзиский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вавран-сюр-Тернуаз

Вавран-сюр-Тернуаз (фр. Wavrans-sur-Ternoise) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Нава-де-Франсия

Нава-де-Франсия (исп. Nava de Francia) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Нава-де-Франсия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1038 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3169

NGC 3169 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3169
## Тарихы

Әлеге галактика 1783 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Стрмостен

Стрмостен (серб. Стрмостен) — Сербиянең Поморав округы Деспотовац җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Стрмостен
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 541 метр биеклектә урнашкан.

# Стрмостен
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Доры

Доры (белар. Доры) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Доры
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шенгүл (Терҗан)

Шенгүл (төр. Şengül) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чирагуз

Чирагуз (әзери. Çiraquz) — Әзербайҗанның Хоҗавәнд районына караган авыл.
# Янтис (Техас)

Янтис — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Янтис (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Янтис (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,825192 км², 4,825194 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 148 ± 1 метр һәм 148 метр биеклектә урнашкан.
# R

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
R (r) (tat. lat. R xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында егерме дүртенче. "R" хәрефе кирилл әлифбасының "Р" хәрефенә туры килә.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# R
## Бүтән телләрдә

R, r бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.

# R
## Кодлар

Стандарт латин клавиатурасына керә.
# Креспи-ле-Нёф

Креспи-ле-Нёф (фр. Crespy-le-Neuf) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Об кантонына карый.
# Меркюэ

Меркюэ (фр. Mercuer) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Чанкая (Мазыдагы)

Чанкая (төр. Çankaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казчина Спина (Торино)

Казчина Спина — Италиянең Пьемонт төбәге Бальдиссеро-Канавезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Спина (Торино)
## Географиясе

Казчина Спина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Спина (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Розето II (Беневенто)

Розето II — Италиянең Кампания төбәге Беневенто өязендә урнашкан торак пункт.

# Розето II (Беневенто)
## Географиясе

Розето II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Розето II (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грешник-Йоль

Грешник-Йоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лек-Нерцета елгасының уң ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 9 км.

# Грешник-Йоль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000068088
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006808
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Дүмүклү (Акчадаг)

Дүмүклү (төр. Dümüklü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Җелалдамы (Имранлы)

Җелалдамы (төр. Celaldamı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кювье (ай кратеры)

Кювье (лат. Cuvier) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 77,3 км булган кратер.

# Кювье (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Жорж Кювье (1769—1832) хөрмәтенә бирелә.

# Кювье (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Окул (Свентокшиж воеводалыгы)

Окул — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Балтув гминасында урнашкан авыл.

# Окул (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нова Кремпа (Гарволинский повяты)

Нова Кремпа — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соболев гминасында урнашкан авыл.

# Нова Кремпа (Гарволинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новий Двур (Голюбско-Добжинский повяты)

Новий Двур — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Ковалево-Поморске гминаcында урнашкан авыл.

# Новий Двур (Голюбско-Добжинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Филя-де-Сус

Филя-де-Сус — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Чурила (коммуна) коммунасына карый.

# Филя-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 610 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Румейки (Великопольское воеводалыгы)

Румейки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чрода-Велкопольска гминасында урнашкан авыл.

# Румейки (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пютанж-Пон-Екрепен

Пютанж-Пон-Екрепен (фр. Putanges-Pont-Écrepin) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Ржогенице

Ржогенице (чех. Rohenice) — Чехиянең Кралове Градец крае Рихнов-над-Кнежноу һәм Добрушка районында урнашкан авыл.

# Ржогенице
## Географиясе

Мәйданы — 3,473665 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 268 метр биеклектә урнашкан.

# Ржогенице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржогенице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржогенице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 294 |
| 1880 | 343 |
| 1890 | 317 |
| 1900 | 292 |
| 1910 | 315 |
| 1921 | 329 |
| 1930 | 286 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 218 |
| 1961 | 197 |
| 1970 | 175 |
| 1980 | 195 |
| 1991 | 206 |
| 2001 | 203 |
| 2011 | 233 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 255 |
| 2016 | 263 |
| 2017 | 280 |
| 2018 | 290 |
| 2019 | 277 |
| 2020 | 272 |
| 2021 | 289 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 279 |
| 2022 | 291 |
| 2023 | 297 |
| 2024 | 300 |
# Ле-Перре-сюр-Марн

Ле-Перре-сюр-Марн (фр. Le Perreux-sur-Marne һәм фр. Le Perreux) — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
# Духовщина

Духовшчина (рус. Духовшчина) — Россия Федерациясенең Смоленск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны —
* Н/Д кеше (
* Н/Д)
* Н/Д.

# Духовщина
## Сәгать поясы

Духовшчина Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Духовщина
## Тарих

Шәһәр cтaтысын 1777 елдан башлап йөртә.

# Духовщина
## Халык

* Н/ДМилләтләр (2010): урыслар (96,7%).
# Старая Кашара

Старая Кашара (белар. Старая Кашара) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Старая Кашара
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ташлык (Симав)

Ташлык (төр. Taşlık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чәкәнтамак

Чәкәнтамак — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452600, ОКАТО коды — 80258835005.
# HD152044

HD152044 — Корбан чалу урыны йолдызлыгында урнашкан A1V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,08 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Капитоло (Бари)

Капитоло — Италиянең Апулия төбәге Монополи өязендә урнашкан торак пункт.

# Капитоло (Бари)
## Географиясе

Капитоло Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Капитоло (Бари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Раковица (коммуна, Бреила)

Раковица — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан коммуна.

# Раковица (коммуна, Бреила)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 45,33 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Раковица (Бреила), Корбень (Бреила) һәм Кустура (Бреила) авыллары урнашкан.
# Глаттен

Глаттен (алман. Glatten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Глаттен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,52 км² (2003). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 533 метр һәм 506 метр биеклектә урнашкан.
# Працейовице

Працейовице (чех. Pracejovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Страконице һәм Q89275007? районында урнашкан авыл.

# Працейовице
## Географиясе

Мәйданы — 8,000152 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Працейовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Працейовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Працейовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 386 |
| 1880 | 389 |
| 1890 | 373 |
| 1900 | 388 |
| 1910 | 386 |
| 1921 | 371 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 359 |
| 1950 | 292 |
| 1961 | 328 |
| 1970 | 301 |
| 1980 | 294 |
| 1991 | 302 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 305 |
| 2014 | 323 |
| 2016 | 325 |
| 2017 | 325 |
| 2018 | 318 |
| 2019 | 324 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 319 |
| 2021 | 327 |
| 2021 | 318 |
| 2022 | 324 |
| 2023 | 329 |
| 2024 | 325 |
# Еперне

Еперне (фр. Épernay) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Фрумушелу

Фрумушелу — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Глевенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Фрумушелу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 156 метр биеклектә урнашкан.
# Вена конгрессы

Вена конгрессы, алман. Wiener Kongress — 1814 елның сентябреннән 1815 елның июненә кадәр дәвам иткән халыкара конгресс. Әлеге конгресс Европа дәүләтләренең Наполеон Франциясе белән сугышларына нокта куя. Сугыштан соңгы Европаның дәүләт корылышын билгели.

# Вена конгрессы
## Тарих

Конгресс 1814 елның сентябреннән 1815 елның июненә кадәр Венада үтә. Анда, Төркиядән кала, барлык Европа дәүләтләре дә катнаша.

# Вена конгрессы
## Тарих
#### Катнашучылар

Русия империясе Русия империясе Бөекбритания Бөекбритания Австрия Австрия Франция Франция Португалия Португалия Швеция Швеция Испания Испания Пруссия
Австриядән халыкара конгресста Франц I, К. Меттерних, Бөекбританиядән А. Веллингтон, Р. Каслри, Пруссиядән В. Һумбольдт, К. Һарденберг, Россия империясеннән Александр I, К.В. Нессельроде, А.К. Разумовский, Франциядән Ш. Талейран катнаша.

# Вена конгрессы
## Тарих
#### Конгрессның төп мәсьәләләре

* Франция тәхетенә Бурбоннарны утырту;
* Наполеонның яки аның иярченнәренең хакимияткә яңадан килүенә юл куймау;
* Европаны җиңүче илләр мәнфәгатьләрендә яңадан бүлү.
Үзәк проблеманың берсе — Саксониядәге поляк җирләре була. Александр I Поляк кыйраллыгын Россия империясенә кушып, Саксонияне Пруссиягә бирү яклы була. Англия, Франция, Австрия әлеге тәкъдимгә риза булмый.
1815 елның мартында Наполеон Эльба утравыннан кача һәм Франциягә килә. 100 көннән аның гаскәре Ватерлоо янында тар-мар ителә. Наполеон кайткач, конгресста катнашучылар Европаны бүлү турындагы карарны кабул итүне тизләтәләр.
1815 елның 9 июнендә имзаланган генераль акт нигезендә,
* Франция барлык басып алган территорияләреннән мәхрүм ителә;
* Варшава герцоглыгы Польша патшалыгы исеме белән Россия империясенә бирелә;
* Познань, Саксониянең күп өлеше, Рейн өлкәсе һәм Вестфалия Пруссиягә бирелә;
* Австрия Галиция, Ломбардия, Венецияне куша, Төньяк Алман кенәзлекләре берлегенә йогынтысын көчәйтә;
* Италиядә Сардиния кыйраллыгы янәдән торгызыла һәм аңа Ницца, Савойя кушыла;
* Бельгия белән Һолландия Нидерланд кыйраллыгы төзи;
* 19 Швейцария кантоны конфедерациягә берләшә һәм «мәңгелек нейтралитет» игълан итәләр;
* Норвегия Даниядән чыгып, Швециягә кушыла;
* Англия Сәйлүн һәм Мальта утрауларына, Көньяк Африкада колонияләргә хуҗа була.
1815 елның октябрендә Александр I тәкъдиме белән Австрия, Пруссия, Россия империясе хөкемдарлары катнашкан Изге берлек (рус. Священный союз) төзелә. Алар инкыйлаблар, халык чуалышлары вакытында бер-берсенә ярдәмгә килергә сүз куешалар.
Вена конгрессы карарлары 1918 елга кадәр көчендә була. Беренче бөтендөнья сугышыннан соң, Европада яңа мөнәсәбәтләр урнаша.
# Соснувка (Бильский повяты)

Соснувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Соснувка гминаcында урнашкан авыл.

# Соснувка (Бильский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кыпа-Отрыкыль-Кикя

Кыпа-Отрыкыль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Толька елгасының уң ярыннан 126 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Кыпа-Отрыкыль-Кикя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300066687
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306668
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Пьер Абеляр

Пьер Абеляр (фр. Pierre Abailard/Abélard) — француз дин белгече, фәлсәфәче, шагыйрь, схоласт.
Ул Парижда ритсер гаиләсендә туа һәм шунда дини мәктәптә белем ала. Абеляр борынгы антик мәдәнияткә зур ихтирам белән карый. Әфләтүн, Аристотель һәм Цицерон әсәрләре белән якыннан таныша. Ә мәҗүси динне ул христиан диненең элгәре дип саный. Абеляр тирән һәм зирәк акыллы шәхес булып формалаша. Ул егет чагында ук халык алдында уздырыла торган төрле сүз ярышларында катнаша башлый һәм, оста сөйләү сәләтенә ия буларак, шушы ярышларда җиңеп чыгуы белән таныла. Ул Парижның Собор мәктәбендә укый, анда шушы мәктәпнең җитәкчесе Гильом де Шампо белән фәнни бәхәскә кереп, аннан китәргә мәҗбүр була.
Замандашлары Абелярны Сократ белән чагыштырганнар. Ул, нәкъ борынгы грек фәлсәфәчесе кебек, ил гизүче, мөсафир-галим була. Соңрак Абеляр үзе укыган Собор мәктәбенә кайта, ләкин инде шәкерт булып түгел, ә укытучы булып. Бу вакытта Абелярның абруе һәм халык арасында тоткан даны инде шактый югары була. Руханилар моны күралмыйлар, алар мәшһүр галимгә аяк чалырга сәбәпләр эзли башлыйлар, аның ялгышканын көтәләр, һәм алар көткән форсат табыла: Абелярның яраткан кызы Элоиза белән булган гыйшкый мөнәсәбәтен фаш итеп, аны физик һәм мораль яктан хурлыйлар. Шуннан соң ул монахлыкка китәргә мәҗбүр була.
Абелярның фәлсәфи мирасы шул заманда ук игътибар белән өйрәнелә. Формасы белән ул — схоластика, ә юнәлеше белән изге китаплардагы дини догмаларны тәнкыйть итү рухында була. Абеляр, изге китапларда урын алган хаталы фикерләрне табып, аларда булган мантыйкый каршылыкларны фаш итә. Ул моны иҗади эшчәнлеген дингә, яисә Аллага каршы алып бару түгел, ә дини китапларны төрле каршылыклардан, хаталардан арындырырга омтылу дип аңлата. Абелярның бу эшчәнлеге бигрәк тә аның «Әйе һәм Юк» дигән хезмәтендә урын таба. Ул, кешенең ышану һәм акыл белән эш итү сәләтләре арасында булган аермалыкларны тикшереп, өстенлекне соңгысына бирә. Болай уйлау шушы заманда хакимлек иткән фикри тәгъбирләргә каршы булып чыга. Мәсәлән, Ансельм Кентерберийскийның атаклы гыйбарәсе түбәндәгедән тора: «Аңлау өчен ышану сорала». Абеляр исә моның нәкъ киресенчәсен алга куя: «Ышану өчен аңлау сорала».
Абеляр танып белүдә акыл белән аңлауны өстен күрә. Ул барлык диннәрнең кимчелеген түбәндәгечә аңлата. Алар, ди ул, дөньяны танып белүдә акылны, фикерләүне түгел, бәлки балачактан килгән гадәтне беренчел итәләр. Кеше исә, олыгайгач та, әнә шушы балачактан килгән гадәтләрнең колы булып кала. Абелярның тәгълиматы дини формада булса да, ул шул за-мандагы руханиларның нәфрәтен кузгата. Аны Рим папасы Иннокентий II хөкем итә. Католиклар чиркәве тарафыннан ул еретик дип игълан ителә. Дөрес, соңрак шул ук чиркәү Абелярның гыйльми фикерләрен үзенең тәгълиматына нигез итеп ала.
# Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо (Акатепек)

Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Acatepec Municipality муниципалитеты составына керә.

# Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо (Акатепек)
## Географиясе

Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо (Акатепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Баранка Бехуко, Какситепек Вьехо (Акатепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (20289) Nettimi

(20289) Nettimi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20289) Nettimi
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FQ64» саналган.
# Сомбрилло (Нью-Мексико)

Сомбрилло — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сомбрилло (Нью-Мексико)
## Географиясе

Сомбрилло халык санын алу урыны мәйданы — 2,449342 км², 2,449337 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1750 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Салваторе (Реҗо ди Калабрия)

Сан Салваторе — Италиянең Калабрия төбәге Реҗҗо-ди-Калабрия өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Салваторе (Реҗо ди Калабрия)
## Географиясе

Сан Салваторе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Салваторе (Реҗо ди Калабрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 3815

IC 3815 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3815
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3815, PGC 89740, 2MASX J12493852+1916295, LEDA 89740 һәм SDSS J124938.53+191630.0 буларак та сурәтләнә.
# (9741) Солохин

(9741) Солохин (лат. Solokhin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9741) Солохин
## Тарихы

1987 елның 22 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 UU4» саналган.
# Янг-Яку

Янг-Яку — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Хыльмиг-Яха елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Янг-Яку
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300058883
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305888
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (9707) Petruskoning

(9707) Petruskoning (лат. Petruskoning) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9707) Petruskoning
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3226 T-3» саналган.