yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ждеглово

Ждеглово (серб. Ждеглово) — Сербиянең Ябланич округы Лебане җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ждеглово
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258 метр биеклектә урнашкан.

# Ждеглово
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сармизеджетуса (коммуна)

Сармизеджетуса — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.

# Сармизеджетуса (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 73,12 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Сармизеджетуса, Брязова, Хобица-Гредиште, Пеучинешть һәм Зейкань (повит Хунедоара) авыллары урнашкан.
# Вилаҗо Стинсанс (Удине)

Вилаҗо Стинсанс — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Форни-ди-Сопра өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо Стинсанс (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# ARHGAP26

ARHGAP26 (ингл. Rho GTPase activating protein 26 һәм Rho GTPase-activating protein 26) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ойо-де-Мансанарес

Ойо-де-Мансанарес (исп. Hoyo de Manzanares) — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ойо-де-Мансанарес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 45,18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1001 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Синджер

Синджер — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Синджер (коммуна) коммунасына карый.

# Синджер
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 312 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гура-Кручилор

Гура-Кручилор — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Деничей коммунасына карый.

# Гура-Кручилор
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# BBS2

BBS2 (ингл. Bardet-Biedl syndrome 2) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дубница (Вранье)

Дубница (серб. Дубница ) — Сербиянең Пчинья округы Вране җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Дубница (Вранье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 458 метр биеклектә урнашкан.

# Дубница (Вранье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Изнав

Изнав (фр. Izenave) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.

# Изнав
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,04 км².
# Шоу-Лоу

Шоу-Лоу — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.

# Шоу-Лоу
## Тарихы

Шоу-Лоу шәһәре 1870 елда нигезләнгән.

# Шоу-Лоу
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 170,868928 км², 106,629246 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6345 Фут биеклектә урнашкан.
# Фарве-Гольдманн чире

Фарве-Гольдманн чире ретиношизис һәм пигментлы ретинопатия билгеләре белән билгеләнә.
1. Нәселдәнлек төре аутосом-рецессивлы. 2. Балачакта көчле яктылыкта күрү начарлану (гемералопия) белән билгеләнә. 3. Билгеләре
* Пыяласыман җисем синерезисы, тик куышлык оптик яктан буш.
* Перифериянең һәм үзәктәге тумыштагы ретиношизис.
* Перифериянең типик булмаган пигментлы дистрофиясе һәм челтәркатлауның агачсыман ак тамырлары.
* Артериоляр тамырларның тараюы һәм КНД балавызсыман агарганлыгы.
* Макуляр шешү һәм катаракта еш очрый.
4. ЭРГ шактый үзгәргән яки теркәлми. Кайбер пациентларда S-колбачыклар функциясенең чагыштырмача көчәюен күзәтәләр, ул S-колбачыкларның көчәйгән функцияләре синдромына охшаган. 5. Фараз начар.
# IC 4580

IC 4580 — Төньяк таҗ йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4580
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4580, 2MASX J15431427+2821218, PGC 55862, Z 166-41, UZC J154314.3+282125, Z 1541.1+2831 һәм LEDA 55862 буларак та сурәтләнә.
# Губа (Лагойский районы)

Губа (белар. Губа) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Губа (Лагойский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 1680

NGC 1680 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1680
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Равьер

Равьер (фр. Ravières) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Ельница

Ельница — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Ельница
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502212111200008140
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200814
* Бассейн коды — 14.01.05.022
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Воднянске Свободне Гори

Воднянске Свободне Гори (чех. Vodňanské Svobodné Hory) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Воднәни районында урнашкан авыл.

# Воднянске Свободне Гори
## Географиясе

Мәйданы — 0,862 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 508 метр биеклектә урнашкан.

# Воднянске Свободне Гори
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Воднянске Свободне Гори
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Воднянске Свободне Гори
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 88 |
| 1880 | 75 |
| 1890 | 79 |
| 1900 | 90 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 80 |
| 1921 | 76 |
| 1930 | 71 |
| 1950 | 71 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 55 |
| 1970 | 43 |
| 1980 | 21 |
| 1991 | 16 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 17 |
| 2011 | 26 |
| 2021 | 28 |
# Лонгтон (Канзас)

Лонгтон — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Лонгтон (Канзас)
## Тарихы

Лонгтон шәһәре елда нигезләнгән.

# Лонгтон (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,005718 км², 3,00572 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (18470) 1995 UX44

(18470) 1995 UX44 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18470) 1995 UX44
## Тарихы

1995 елның 27 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UX44» саналган.
# Страшова-Воля

Страшова-Воля — Польшаның Лодзь воеводалыгы Жарнув гминаcында урнашкан авыл.

# Страшова-Воля
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сялец (авыл, Минский районы)

Сялец (белар. Сялец) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Сялец (авыл, Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# MAPKAPK3

MAPKAPK3 (ингл. MAPK activated protein kinase 3) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# MRPS33

MRPS33 (ингл. Mitochondrial ribosomal protein S33) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ла-Рошпо

Ла-Рошпо (фр. La Rochepot) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Ноле кантонына карый.

# Ла-Рошпо
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13.91 км².
# Аксопилко (Куалак)

Аксопилко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куалак муниципалитеты составына керә.

# Аксопилко (Куалак)
## Географиясе

Аксопилко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Аксопилко (Куалак)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Аксопилко (Куалак)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Эрих Манштейн

Э́рих фон Манште́йн (Леви́нски) (алман. Erich von Manstein) — алман дәүләт һәм хәрби эшлеклесе

# Эрих Манштейн
## Тарих

22 июньнә Эрих Манштейның 56-нчы мотокорпусы бер көн эчендә 80 км алга күчте, Каунастан төньяк-көнбатышрак районына чыкты һәм Арёгала янында Дубиса аша күперне басып алды.

# Эрих Манштейн
## Тарих
### "Уран" һәм "Боҗра" операцияләре

Ноябрь аенда фашист һәм аларның союздашлары Кызыл Гаскәр тарафыннан боҗрага чолгап алына. Декабрь аенда фашист көчләрен юк итү буенчан "Боҗра" операциясе башланган.
Фашистлар үз операцияләрен декабрь аенда Манштейн җитәкчелегендә башлаганнар. Ләкин Родион Малиновский җитәкчелегендә 2-нче гвардия гаскәре Манштейн җитәкләгән алман гаскәренә боҗраны өзәргә бирмәгән. Алман көчләре бу уңышсыз операциядә 40 мең гаскәри югалтканнар, 25 декабрьдә Манштейн чигенгән.
# Юзбейли (Калеҗык)

Юзбейли (төр. Yüzbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вильяфранко-дель-Гвадиана

Вильяфранко-дель-Гвадиана — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяфранко-дель-Гвадиана
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 185 метр биеклектә урнашкан.
# Пол Флори

Пол Флори (, 19 июнь 1910(1910-06-19), Стерлиң, Вайтсайд, Иллинойс, Америка Кушма Штатлары — 8 сентябрь 1985(1985-09-08) (75 яшь), Биг-Сур, Калифорния, Америка Кушма Штатлары) — химик, инженер, физик, фәнни хезмәткәр, автобиограф, университет профессоры (Америка Кушма Штатлары). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1974).

# Пол Флори
## Белем

Оһайо штаты университеты дигән уку йортында белем алган.

# Пол Флори
## Оешмаларда әгъзалык

Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, АКШ милли фәннәр академиясе дигән оешмада әгъза булган.
# NGC 1314

NGC 1314 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1314
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Билтень

Билтень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Билтень (коммуна) коммунасына карый.

# Билтень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 4894

NGC 4894 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4894
## Тарихы

Әлеге галактика 1827 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ганьяго (Новара)

Ганьяго — Италиянең Пьемонт төбәге Борго-Тичино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ганьяго (Новара)
## Географиясе

Ганьяго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ганьяго (Новара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Канова-Монтанари (Верона)

Канова-Монтанари — Италиянең Венеция төбәге Вестенанова өязендә урнашкан торак пункт.

# Канова-Монтанари (Верона)
## Географиясе

Канова-Монтанари Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Канова-Монтанари (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сфинта-Елена

Сфинта-Елена — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. Коронинь (коммуна) коммунасына карый.

# Сфинта-Елена
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 350 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Унанов

Унанов (чех. Únanov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Зноймо, Зноймо һәм Зноймо районында урнашкан авыл.

# Унанов
## Географиясе

Мәйданы — 12,154404 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Унанов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Унанов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Унанов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 745 |
| 1880 | 752 |
| 1890 | 865 |
| 1900 | 935 |
| 1910 | 991 |
| 1921 | 889 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1067 |
| 1950 | 1065 |
| 1961 | 1104 |
| 1970 | 1073 |
| 1980 | 1127 |
| 1991 | 1114 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1108 |
| 2014 | 1191 |
| 2016 | 1238 |
| 2017 | 1247 |
| 2018 | 1266 |
| 2019 | 1287 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1292 |
| 2021 | 1290 |
| 2021 | 1291 |
| 2022 | 1288 |
| 2023 | 1304 |
| 2024 | 1299 |
# Татарстан Республикасының Атказанган энергетигы

Татарстан Республикасының Атказанган энергетигы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1979 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 305 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан предприятиеләрнең, учреждениеләрнең һәм оешмаларның энергетика өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ белгечләренә энергетиканы үстерүдәге, яңа типтагы энергетика җиһазларын һәм җайланмаларын булдырудагы, проектлаудагы һәм үзләштерүдәге, энергетика объектларын төзүдә, монтажлауда һәм эксплуатацияләүдә экологик хәлне шактый яхшырта торган прогрессив технологияләрне гамәлгә кертүдәге казанышлары өчен, фәнни тикшеренүләрдә, энергияне сакчыл тотуда, җитештерүне оештыруда, кадрлар әзерләүдә ирешкән уңышлары өчен бирелә.

# Татарстан Республикасының Атказанган энергетигы
## Ияләре

| Ел | Исем | туу датасы | үлем датасы |
| | Эдвард Габдуллаҗанов | 1957-04-08 | |
# Максикасы

Максикасы (чуаш. Макҫикасси, рус. Максикасы ) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429540. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232840006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300007300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Максикасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 17 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%), .
# Мария Руденко

Мария Руденко ( укр. Марія Авксентіївна Руденко ; 1915 ) - Украина һәм совет фольклорчысы, этнограф, педагог , шагыйрә, рәссам, Украина ССРның атказанган мәдәният хезмәткәре . Декоратив халык рәсеме һәм кисү остасы.

# Мария Руденко
## Биография

Мария Авксентьевна Руденко 1915 елда Могилёв-Подольский районы Слобода́-Я́рышевская авылында крестьян гаиләсендә туган.
1930 елларда Тульчын педагогика мәктәбен тәмамлый (хәзерге Винница дәүләт педагогика университеты ). Ул укытучы булып эшли, туган як, аның тарихын, фольклорын өйрәнү белән актив шөгыльләнә.
Украина Фәннәр академиясенең Сәнгать тарихы, фольклор һәм этнография институтына 1000 нән артык халык җыры, шул ук сандагы мәкальләр һәм табышмаклар, 200 әкият һәм легенда, 200 гә якын легенда, күп халык сынамышлары, такмаклап елау язмаларын тапшыра. Аның фольклор коллекцияләренең бер өлеше «Игры и песни», «Колядки и щедривки», «Свадьба», «Народные рассказы» китапларына кертелгән. Халык чигү үрнәкләренең зур коллекциясен җыя.
Ул вакытлы матбугатта халык традицияләрен һәм төбәк тарихын популярлаштыру белән шөгыльләнә.
«Горлица» фольклор-этнографик ансамбленә нигез салучы һәм сәнгать җитәкчесе (33 ел дәвамында).

# Мария Руденко
## Хәтер

* 2003-нче елда Мария Руденко исемендәге Могилев-Подольский энография һәм халык сәнгате музее оештырыла.
# Казе Брузони (Венеция)

Казе Брузони — Италиянең Венеция төбәге Доло өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Брузони (Венеция)
## Географиясе

Казе Брузони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Брузони (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нялинг-Я

Нялинг-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Оурь-Я елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Нялинг-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300025533
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302553
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Tbilisi

| Bayraq | Gerb |
| Bayraq | Gerb |
| İl | GörcistanGörcistan |
| Koordinatalar | 41°43′00″ т. к. 44°48′00″ кч. о. |
| Mer | Gigi Ulugava |
| Berençe telgä alu | IV ğasır |
| Elekkege isemnär | 1936 yılğa qädär Tiflis |
| Mäydan | 726 km² |
| Räsmi tel | görci tele |
| Xalıq sanı | 1 473 551 keşe |
| Xalıq tığızlığı | 1614 keşe/km² |
| Etnoxoronim | tbilisile |
| UTC | UTC+4 |
| Telefon kodı | +995 32 |
| Räsmi säxifä | http://www.tbilisi.gov.ge |
* [[Файл:|300px|Tbilisi (Җир)]]
Tbilisi (görci telendä: თბილისი, [T'bilisi], tärcemäse - cılı çığanaq) - Görcistannıñ başqalası häm iñ zur şähäre.
Kürä (Mtkvari) yılğası yarında urnaşqan.
Tbilisi iseme IV ğasırda telgä alına, anıñ kilep çığuı şähärneñ cılı kükert çığanaqları buluı belän bäyle (görci telendä ტფილისი - Tbilisi, tbili - "cılı").
Tatar häm rus tellärendä 1936 yılğa qädär räsmi räweştä Tiflis (yunan ädäbiatınnan kilgän süz) iseme qullanılğan.
Xalıq sanı - 1 473 551 keşe, şähär mäydanı - 350 km².

# Tbilisi
## Tarix

V ğasırda İberiä patşası Waxtang Gorskali şähärgä nigezlägän.
VI ğasırdan İberiä başqalası bulğan.
Riwäyät buyınça Waxtang Gorskala sunar waqıtında atqan fazan esse çığanaqta peşkän. Patşa şuşı urında şahärgä salğan.
1236 yılda tatar-mongol ğäskärläre şähärne basıp ala.
1320 yılda şähärdä görci idäräse kire qaytarıla
1385-1395 yılda tatar Tuqtamış xanı görci patşası belän bergälekne tözegän. Tatar ğäskärläre Darial tarlawığına kerälär.
1386 yılda Aqsaq Timer Altın Urdağa qarşı höcüm itkändä Tbilisi şähären yandıra.

# Tbilisi
## Şähär klimatı

Tbilisi klimatı :
| Kürsätkeç | Ği | Fev | Mar | Apr | May | İün | İül | Avg | Sen | Okt | Noya | Dek | Yıl |
| Absolüt maksimum, °C | 19,5 | 22,4 | 28,9 | 34,4 | 35,1 | 40,2 | 42,0 | 40,4 | 37,9 | 33,3 | 27,2 | 22,8 | 42,0 |
| Urtaça maksimum, °C | 6,6 | 7,7 | 12,6 | 18,9 | 23,1 | 28,1 | 31,2 | 30,9 | 26,4 | 19,8 | 12,8 | 8,4 | 18,9 |
| Urtaça temperatura, °C | 2,3 | 3,1 | 7,2 | 12,7 | 17,2 | 21,7 | 24,9 | 24,7 | 20,2 | 14,2 | 7,9 | 3,7 | 13,3 |
| Urtaça minimum, °C | −0,8 | 0,0 | 3,2 | 8,4 | 12,4 | 16,5 | 19,8 | 19,5 | 15,4 | 10,4 | 4,9 | 1,3 | 9,3 |
| Absolüt minimum, °C | −24,4 | −14,8 | −12,8 | −3,8 | 1,0 | 6,3 | 9,3 | 8,9 | 0,8 | −6,4 | −7,1 | −20,5 | −24,4 |
| Yawım-töşem norması, mm | 17 | 19 | 27 | 51 | 47 | 58 | 29 | 48 | 37 | 24 | 29 | 17 | 396 |

# Tbilisi
## Tanılğan şäxeslär

* Artöm Aydinov
* Mamuqa Baxtadze (1982), Görcistan premyer-ministrı (2018).
* Aykanus Danielyan
* Sofiko Çiaureli
* Polien Yakovlev
* Zurab Tsereteli

# Tbilisi
## Din
#### Islam

* Tiflis mäçete
# Печенкино

Печенкино — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452472, ГАТОБК коды — 80213809001.
# HD292636

HD292636 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,08 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фюрстенвальде (Шпре)

Фюрстенвальде — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Фюрстенвальде (Шпре)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 70,68 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 43 метр биеклектә урнашкан.
# Прылепцы

Прылепцы (белар. Прылепцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Прылепцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Яңа Зареченск

Яңа Зареченск — Татарстан Республикасының Баулы районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423943.

# Яңа Зареченск
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Сен-Венсан-де-Меркюз

Сен-Венсан-де-Меркюз (фр. Saint-Vincent-de-Mercuze) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, О-Грезиводан кантонына карый.

# Сен-Венсан-де-Меркюз
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,60 км².
# Желязна (Гарволинский повяты)

Желязна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пилява гминасында урнашкан авыл.

# Желязна (Гарволинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Грабина-Радзивилловска

Грабина-Радзивилловска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пуща-Маряньска гминасында урнашкан авыл.

# Грабина-Радзивилловска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галавцы

Галавцы (белар. Галаўцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Нясвижский районында урнашкан авыл.

# Галавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.