yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# NGC 3104

NGC 3104 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3104
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кёнигсбрун-ам-Ваграм

Кёнигсбрун-ам-Ваграм — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Тульн округы составына керә.

# Кёнигсбрун-ам-Ваграм
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 197 метр биеклектә урнашкан. Гросвайкерсдорф, Штеттельдорф-ам-Ваграм, Абсдорф, Тульн-ан-дер-Донау, Лангенрор, Цвентендорф-ан-дер-Донау һәм Кирхберг-ам-Ваграм коммуналары белән чиктәш.
# Зур Лызи 1

Зур Лызи 1 — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Халык саны — 254 тирәсендә. Почта индексы — 422259.

# Зур Лызи 1
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Зур Лызи 1
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар — 50%, руслар — 44%.

# Зур Лызи 1
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Олы Падага

Олы Падага — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чузик елгасының сул ярына тамагыннан 304 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 13 км.

# Олы Падага
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010700112115200028911
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202891
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Паэнасе

Паэнасе (эст. Paenase) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
# Роговець (Лодзь воеводалыгы)

Роговець — Польшаның Лодзь воеводалыгы Клещув гминаcында урнашкан авыл.

# Роговець (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ка Цоя (Сондрио)

Ка Цоя — Италиянең Ломбардия төбәге Монтанья-ин-Вальтеллина өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Цоя (Сондрио)
## Географиясе

Ка Цоя Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ка Цоя (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Олы Каз

Олы Каз — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2677/585/102/2/36 кушыла. Елга озынлыгы 6 км.

# Олы Каз
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300112115200009844
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200984
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Бәкер Дәүләтов
## Тәрҗемәи хәле

БАССР һәм Таҗикстан ССР төзелешләрендә эшли. 1941 елдан Кызыл Армия сафларында. 1942 елның октябреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында, 60-нчы гвардияче кавалерия полкында станоклы уксибәр командиры (61 нче армиянең 7 нче гвардияче кавалерия корпусы 16-нчы кавалерия дивизиясе). Брянск, Көнбатыш, Үзәк, 1 нче һәм 2 нче Белоруссия, 1 нче һәм 3 нче Балтыйк буе фронтлары гаскәрләре составында Биләүдән көньяктарак (хәзер Тула өлкәсендә) барган сугышларда (1942-43), Орёл, Чернигов-Припәт (икесе дә 1943), Белоруссия (1944), Варшава-Познань һәм Берлин (икесе дә 1945) һөҗүм операцияләрендә катнаша. 1943 елның 28-29 сентябрендә Днепрның аръягында Вялье һәм Талки авыллары (БССР, Гомель өлкәсе Брагинск районы) тирәсендәге сугышта батырлык күрсәтә: яуланган плацдармда дошманның контрһөҗүмнәрен кайтаруда катнаша. Сугыштан соң Регар шәһәрендә (хәзер Турсунзадә) эшли. Турсунзадә шәһәрендә бер мәктәп Дәүләтов исемен йөртә.
Ленин ордены, 1 нче дәрәҗә Ватан сугышы, Кызыл Йолдыз орденнары һәм мидәлләр белән бүләкләнә.
# Рибера-де-Пикин

Рибера-де-Пикин (гал. Ribeira de Piquín) — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рибера-де-Пикин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 73 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 метр биеклектә урнашкан.
# Текчам (Хамамөзү)

Текчам (төр. Tekçam) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Хамамөзү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бацофье (Изерния)

Бацофье — Италиянең Молизе төбәге Изерния өязендә урнашкан торак пункт.

# Бацофье (Изерния)
## Географиясе

Бацофье Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бацофье (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Таёжный (Свердловск өлкәсе)

Таёжный (рус. Таежный) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче юкка чыккан авыл.

# Таёжный (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Таёжный (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: юк
# Дзянисенки

Дзянисенки (белар. Дзянісенкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Дзянисенки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Пйотрковице-Велики

һәм
Пйотрковице-Велики — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Конюша гминасында урнашкан авыл.

# Пйотрковице-Велики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чемровка

Чемровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 3635 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 123 км.

# Чемровка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100007705
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100770
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гомагой (Болцано)

Гомагой — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Стельвио өязендә урнашкан торак пункт.

# Гомагой (Болцано)
## Географиясе

Гомагой Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гомагой (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Емадо (Аризона)

Емадо — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Емадо (Аризона)
## Географиясе

Емадо халык санын алу урыны мәйданы — 13,661509 км², 13,661518 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 944 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Александр Медведев (1899)

Александр Медведев (1899—1977) — удмурт совет дәүләт эшлеклесе.
Казан укытучылар семинариясен бетергән. авыл китапханәсе мөдире (Казан губернасы) (1918-1919), ЭККГ Көнчыгыш фронты 2-нче гаскәр сәяси бүлеге каршындагы гәҗит корректоры (1919), РК(б)Ф Алабуга шәһәр комитеты рәисе (1920), Можга өяз инкыйлаб комитеты рәисе, Можга өяз шурасы башкарма комитеты рәисе (1921-1922), Вот өлкә халык мәгарифе бүлеге мөдире (1922-1926), РК(б)Ф Глазов өяз комитеты җаваплы сәркәтибе (1926-1927), БК(б)Ф Вот мөхтәр өлкәсе өлкә комитеты оештыру-инструкторлык бүлеге мөдире (1927-1928), Вот мөхтәр өлкәсе өлкә шурасы башкарма комитеты рәисе (1928-1931).
# Герксаль

Герксаль (фр. Guerquesalles) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# ESPN (ген)

ESPN (ген) (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эркалды (Гүрпынар)

Эркалды (төр. Erkaldı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Умапин (Орегон)

Умапин — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Умапин (Орегон)
## Географиясе

Умапин халык санын алу урыны мәйданы — 8,586046 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хорюл (община)

Хорюл — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Хорюл (община)
## Географиясе

Мәйданы — 32,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 339 метр һәм 446 метр биеклектә урнашкан.
# Карбеяз (Алтынөзү)

Карбеяз (төр. Karbeyaz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Глашатай (авыл)

Глашатай — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Антоново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Глашатай (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 575 метр биеклектә урнашкан.
# Грушово (Римавска Собота)

Грушово (словак. Hrušovo) — Словакиянең Римавска-Собота округында урнашкан авыл.

# Грушово (Римавска Собота)
## Тарихы

Авыл 1297 елда нигезләнгән.

# Грушово (Римавска Собота)
## Географиясе

Мәйданы — 15,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан.

# Грушово (Римавска Собота)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Фирә Нигъмәтуллина

Фирә Нигъмәтуллина (Фирә Гариф кызы Нигъмәтуллина, 31 март 1933(1933-03-31), Баймак районы, БАССР, РСФСР, СССР — 21 февраль 2001(2001-02-21) (67 яшь), Сакмар, Баймак районы, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
# Фредерика (Делавер)

Фредерика — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фредерика (Делавер)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фредерика (Делавер)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,978127 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пополи (Перуҗа)

Пополи — Италиянең Умбрия төбәге Норча өязендә урнашкан торак пункт.

# Пополи (Перуҗа)
## Географиясе

Пополи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пополи (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Арпиола-Пянфуркано (Маса-Карара)

Арпиола-Пянфуркано — Италиянең Тоскана төбәге Мулаццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Арпиола-Пянфуркано (Маса-Карара)
## Географиясе

Арпиола-Пянфуркано Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Арпиола-Пянфуркано (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кардешлер (Сур)

Кардешлер (төр. Kardeşler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Барысенки (Гарадоцкий районы)

Барысенки (белар. Барысенкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Барысенки (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Паредонес (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Паредонес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Паредонес (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Паредонес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Паредонес (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Паредонес (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Дезандан

Дезандан (фр. Désandans) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Липидлы кератопатия

1. Беренчел сирәк очрый һәм үзеннән-үзе барлыкка килә. Үзенчәлекле билгесе — мөгезкатлауның стромасында саргылт төстәге тамырлану белән бәйле булмаган ак яки саргылт холестерин, май һәм фосфолипидлар чыганаклары утырмалары (рәс. 9.59а).
2. Икенчел ешрак очрый. Күз җәрәхәте яки тамырлануга китергән чир белән бәйле
Төп сәбәбе — HSV яки herpes zoster чыгарган тәлинкәсыман кератит.
3. Дәвалау төп ялкынсынулы барышка юнәлгән. Башка ысуллар:
а) тукландыручы тамырларның аргонлазерлы фотокоагуляциясе. Липидлы инфильтратларның сеңүенә китерә ала. Тамырлар алдан флюоресцентлы ангиографиядә ачыклана ала;
б) термокаутеризация нәтиҗәле була ала. Микроскоп астында термокаутерлы кыскычка кысылган җөйле инә ярдәмендә лимб янындагы тукландыручы тамырларның коагуляциясен башкаралар;
в) үтәли кератопластика чагылган клиник күренешле очракларда барышның киеренкелеге кимегән шартларда кирәк булырга мөмкин, әмма мөгезкатлауның тамырлану, юкару һәм гипоэстезия кебек үзгәрешләре операция нәтиҗәсенә мөһим йогынты ясый ала.
# Дюбаково

Дюбаково (словак. Ďubákovo) — Словакиянең Полтар округында урнашкан авыл.

# Дюбаково
## Тарихы

Авыл 1877 елда нигезләнгән.

# Дюбаково
## Географиясе

Мәйданы — 6,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 820 метр биеклектә урнашкан.

# Дюбаково
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Цу (Бергамо)

Цу — Италиянең Ломбардия төбәге Рива-ди-Сольто өязендә урнашкан торак пункт.

# Цу (Бергамо)
## Географиясе

Цу Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Цу (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Люк (Лозер)

Люк (фр. Luc) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# HD83998

HD83998 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан A3III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,96 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# GSC306-409

GSC306-409 — Сөмбелә йолдызлыгында урнашкан A спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,9 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Шапель-Руаяль

Шапель-Руаяль (фр. Chapelle-Royale һәм фр. Chapelle-sur-Yerre) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Айвалҗа (Бозкыр)

Айвалҗа (төр. Ayvalca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Антерзелва ди Мецо (Болцано)

Антерзелва ди Мецо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Разун-Антерсельва өязендә урнашкан торак пункт.

# Антерзелва ди Мецо (Болцано)
## Географиясе

Антерзелва ди Мецо Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Антерзелва ди Мецо (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Щурково

Щурково — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Семпополь гминасында урнашкан авыл.

# Щурково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бөек Луки ныгытмасы

Бастионлы, җир Бөек Луки ныгытмасы - Россиянең Псков өлкәсе Бөек Луки шәһәрендә урнашкан ныгытма. Гадәттә, шәһәр халкы «Вал» яки «Крепость» дип атап йөри.

# Бөек Луки ныгытмасы
## Тарихы

Ныгытма урта гасыр бөек Луки топографиясендә зур урын алып тора, шәһәр киңлеге структурасын формалаштыруга һәм үстерүгә сизелерлек йогынты ясап тора. 1198 елда елъязма хәбәрендә литовлар һәм полочанлылар «пожьгоша хоромы, а лучяне устерегошася и избыша в город» дип беренче тапкыр искә алына. «Город» төшенчәсе ныгытма дип чыганакта искә алына.
Бөек Луки ныгытма корылмалары турындагы киләсе хәбәр аларның 1211 елда төзелүе белән бәйле. «Шәһәрләр» бүгенге Бөек Луки биләгән территориядә торгызылган дип уйларга нигез бар.
Бөек Лукиның чыганакларда чагылдырылган ныгытма корылмалары тарихында яңа этап 1493 елгы елъязма хәбәрләре белән билгеләнә: «Бөек кенәз Иван Васильевичның боерыгы белән, иске нигездә Бөек Лукида агач шәһәр куелган» («повелением великого князя Ивана Васильевича, поставиша град древян на Луках на Великих по старой основе»).
XVII гасыр башындагы смута вакытында ныгытма янә җимерелә. Моның сәбәбе булып полковник А.Лисовский җитәкчелегендәге А. Просовецкий, Дон казаклары отрядлары ярышлары булган. 1610 елгы Псков елъязмалары хәбәрендә билгеләп үтелгәнчә, Григорий Валуевның отряды тарафыннан Бөек Луки христиан халкы юк ителә. Шулай итеп, XVII гасырның икенче унъеллыгы башына ныгытмалар зур зыян күрә һәм Бөек Луки ныгытмасы оборона сәләтен югалта.
1704 елда Төньяк сугыш вакытында, Петр I указы буенча, Ловать елгасының сул як ярында элеккеге иске ныгытма урынына бастион тибындагы ныгытма төзелә. Аның проектын рус математигы Леонтий Филиппович Магницкий эшләгән. Бу төзелешне генерал Нарышкин Семен Григорьевич күзәткән.
Төзелеш тәмамланган елда (1708) ныгытма алтыпочмактан гыйбарәт булган, ул 12 бакыр һәм кырык чуен пушкасы, шулай ук ике мортир белән ныгытылган була.
Бүгенге көндә Федераль әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып тора.
Бүгенге көндә бастионнарның элеккеге конфигурациясе сакланган, озынлыгы периметр буенча 2 км. Валлар һәм үлән белән капланган бастионнар биеклеге уртача 12-16 метр, аларның өслеге буенча җәяүлеләр өчен асфальт юллар салынган. Тышкы якта парк ясалган. Көнбатыш һәм төп капкалар калдыклары сакланган. Кечкенә тау үзәгендә ныгытма бүгенге көнгә кадәрВоскресения Христова соборы фундаментын саклый. Собор җыелмалары XX гасырның 80нче еллар уртасына кадәр сакланган, әлегә, бәхетсезлек очракларын булдырмас өчен, саперлар шартламаган, чөнки шәһәр малайлары Бөек Ватан сугышы чорыннан калган шартлаткыч сугыш кирәк-яракларын даими рәвештә казып алып торганнар.
# Любраньчик

Любраньчик — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любранец гминаcында урнашкан авыл.

# Любраньчик
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Быган

Быган — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шиш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Быган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010100312115300007055
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115300705
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Итәй авыл шурасы

Итәй авыл шурасы — Башкортстан Җөмһүриятенең Илеш районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге — Итәй.

# Итәй авыл шурасы
## Эчке бүленеш

Авыл шурасы составына түбәндәге торак пунктлар керә:
* Буралы (235 241 220)
* Итәй (506 544)
* Теләпән (307 314)
# Танабаево

Танабаево (рус. Танабаево) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Танабаево
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Танабаево
## Сәгать поясы

Танабаево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Танабаево
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91%), руслар (9%).
# Хаҗымемиш (Эрегли)

Хаҗымемиш (төр. Hacımemiş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Приставиця (Рогашка Слатина)

Приставиця — Словениянең Рогашка Слатина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Приставиця (Рогашка Слатина)
## Географиясе

Мәйданы — 0,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 242,6 метр биеклектә урнашкан.
# Жеровниця

Жеровниця — Словениянең Церкниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жеровниця
## Географиясе

Мәйданы — 5,21 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 561,8 метр биеклектә урнашкан.
# SCARF1

SCARF1 (ингл. Scavenger receptor class F member 1) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Истерек

Истерек — Башкортстанның Нуриман районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452443, ГАТОБК коды — 80245805004.

# Истерек
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 222 кешенең яшәве мәгълүм.
# Эрентепе (Кумлуҗа)

Эрентепе (төр. Erentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кумлуҗа илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).