yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Петр һәм Павел чиркәве (Казан)

* Мәдәният порталы
Петр һәм Павел чиркәве, Изгеләр Петр Һәм Павел соборы (рус. Петропавловский собор) — Казанда урнашкан православие дине гыйбадәтханәсе, рус дини архитектура истәлеге. 1722 елда төзелә башлап, 1726 елда тәмамланган барокко стилендәге дини бина. 1890 елда хәзерге кыяфәтен алган. Шәһәр үзәге панорамасын барлыкка китерүдә әһәмиятле урын тота. Чиркәү янәшәсендә 5 яруслы (45 м) чаң манарасы урнашкан.

# Петр һәм Павел чиркәве (Казан)
## Тарих

Казан посады бистәсендә изгеләр Петр һәм Павел исемендәге агачтан салынган зур булмаган чиркәү 1565 елда ук корылган була. Казанда әледән-әле чыккан янгыннар вакытында башка корылмалар белән бергә агач чиркәү дә берничә мәртәбә янып бетә һәм яңадан корыла.
Яңа бинаның корылу тарихы Петр I исеме белән бәйле. Россия императоры, Фарсы сугышына (ru) барышлый, 1722 елның 27 маенда Казанга да керә. Ул билгеле сәүдәгәр һәм сәнәгатькәр Иван Афанасий улы Михляевның (дөрес фамилиясе Микляев, 1667-1728) ике катлы таш йортында (Җәлил урамы, 19нчы йорт – 4нче тегү фабригы, хәзерге «Адонис» ҖЧҖ ишегалды) туктала, чөнки XVII гасыр ахыры – XVIII гасырның I яртысында 1нче гилдия сәүдәгәр Микляевның таш пулатлары Казанның иң күренекле биналары булып торганнар. Император шәһәрне, Казан адмираллыгын, берничә казна заводын карагач, армия өчен постау әзерләүче казна фабригына тикшерү белән бара. Постауның сыйфатыннан канәгать калмыйча, постау фабригын сәүдәгәр Михляевка тапшыра. Постауның артык җитештерелгәнен сәүдәгәргә үз файдасына сатарга рөхсәт бирә. Аннары шәһәрдә үзенең 50 яшен билгеләп үтәргә карар кыла. И. Михляев, патша тарафыннан үзенә күрсәтелгән зур ышанычка сөенеп, мәҗлес вакытында, иске агач чиркәү урынында «кадерле, сөекле һәм күп хөрмәткә лаеклы илбашы-атакай» хөрмәтенә зур таш чиркәү корырга тантаналы рәвештә сүз бирә. Таш чиркәүне торгызу шул ук елны башлана. Ләкин 1723 елда төзелеп бетә язган храм җимерелеп төшә. Әлеге хәлне ишеткән Петр I Казанга үзенең осталарын җибәрә. 1726 елның язына Мәскәү осталары рус бароккосы (башка исемнәре: Мәскәү бароккосы, Нарышкиннар бароккосы) стилендә салынган храмны корып бетерәләр. Вакытлар үтү белән бинаның кыяфәте дә үзгәрешләр кичерә. 1890 елда храм хәзергәчә сакланган соңгы кыяфәтен ала. Михляевның үзенең йортыннан әлеге чиркәүгә турыдан-туры керү юлы булган. Төньяктарак Микляев гаиләсенең йорт чиркәве — Косма Һәм Дамиан чиркәве торган.

# Петр һәм Павел чиркәве (Казан)
## Чиркәү 1917 елдан соң

Чиркәү 1939 елда совет хакимияте тарафыннан ябыла. Бинада фирка архивы урнаша. 1964 елда бинаның бер өлешендә планетарий ачыла. 1967 елда ТАССР дәүләт музее каршындагы Татар махсуслашкан фәнни-реставрация сәнагый остаханәләре һ.б. өчен урын бүленә. 1980 еллар ахырында бинаны православие динен тотучыларга кайтару буенча хәрәкәт башлана. 1989 елның 25 июленнән бинаны төзекләндерү эшләре бара. 1993 елдан гамәлдә.
# HD76421

HD76421 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A1mA7-A8/9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,94 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Леонид Васильев

Леонид Васильев (Леонид Васили улы Васильев, 14 июнь 1926(1926-06-14), Порхов өязе, Псков губернасы, РСФСР, СССР — 2 сентябрь 2015(2015-09-02) (89 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — СССР һәм РФ тел белгече, БР ФА шәрәфле академигы (2002), филология фәннәре докторы (1972), профессор (1974), БАССРның атказанган фән эшлекесе (1977), РФнең шәрәфле югары мәгариф хезмәткәре (2001), ССРБның югары мәктәп отличнигы (1970).
# Понте Сан Марко

һәм
Понте Сан Марко — Италиянең Ломбардия төбәге Кальчинато өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Сан Марко
## Географиясе

Понте Сан Марко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Понте Сан Марко
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мазенгьян

Мазенгьян (фр. Mazinghien) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
# (5882) 1992 WW5

(5882) 1992 WW5 (лат. 1992 WW5) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5882) 1992 WW5
## Тарихы

1992 елның 18 ноябрендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WW5» саналган.
# Газе (кратер)

Газе (лат. Gaze) — Венера планетасының 17°54′ к. к. 240°12′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 33,3 километр озынлыкта булган кратеры.

# Газе (кратер)
## Исеме

Газе кратеры совет астрономы Вера Газе хөрмәтенә аталган.
# Викинг (Миннесота)

Викинг — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Викинг (Миннесота)
## Тарихы

Викинг шәһәре елда нигезләнгән.

# Викинг (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,335185 км², 1,323085 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 326 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 4539

IC 4539 — Төньяк таҗ йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4539
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4539, PGC 54642, MCG+06-34-003, IRAS F15165+3234, 2MASX J15183111+3223345, SDSS J151831.15+322334.2, LEDA 54642 һәм Gaia DR2 1278059469881684224 буларак та сурәтләнә.
# Райфершайд

Райфершайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Райфершайд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,13 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 метр биеклектә урнашкан.
# Мений-де-Сенон

Мений-де-Сенон (фр. Ménil-de-Senones һәм фр. Ménil) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Меруока

Меруока — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Меруока
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 144,94 км².
# Пивка

Пивка — Словениянең Пивка (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пивка
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 554 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ка де Җорҗи (Павия)

Ка де Җорҗи — Италиянең Ломбардия төбәге Пинароло-По өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка де Җорҗи (Павия)
## Географиясе

Ка де Җорҗи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ка де Җорҗи (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сөгүтөзү (Зара)

Сөгүтөзү (төр. Söğütözü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Көлмез (елга)

Көлмез (удм. Калмез, рус. Кильмезь, чирм. Кӱльмӱж) – Россиянең Европа өлешендә елга, Нократның сул кушылдыгы. Киров өлкәсе һәм Удмуртия аша ага.

# Көлмез (елга)
## Характеристика

Елганың озынлыгы 270 км, бассейн мәйданы – 17 200 км². Кар һәм яңгырлар белән туендырыла. Ноябрь башында туңа, апрельның икенче яртысында ачыла.

# Көлмез (елга)
## Су реестры мәгълүматлары

Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Аркүл штб-дан Нократ Аланы шәһәренә кадәр Нократ елгасы. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы тарафынан әзерләнгән Россия Федерациясе территориясын су хуҗалыгы буенча районлау геоинформация системасы мәгълүмәтләре буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010300512111100038569
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111103856
* Бассейн коды – 10.01.03.005
* ГӨ буенча томы – 11
* ГӨ буенча чыгарылыш – 1

# Көлмез (елга)
## Торак пунктлар

* Көлмез (Киров өлкәсе)
* Көлмез (Удмуртия)

# Көлмез (елга)
## Кушылдыклар

| 9,2 км: Ундула (Мундала) 11 км: Кульма 40 км: Юг 55 км: Большой Юг (Юг) 71 км: Лобань 77 км: Вала 89 км: Лумпун 118 км: Сюмсилка 123 км: исемсез елга | 125 км: Сюнык 136 км: исемсез елга 136 км: Визирма 143 км: исемсез елга 144 км: Кырчма 156 км: Сардык 162 км: Средний Сардык 173 км: Нузык 175 км: Сынык | 177 км: Большой Сардык 188 км: Уть 214 км: Арлеть 219 км: Кутык (Большой Кутык) 220 км: Мулык 235 км: Пестерь 254 км: Юшур 259 км: исемсез елга 262 км: исемсез елга |
# Коңыр (Алакүл районы)

Коңыр (каз. Қоңыр) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Коңыр (Алакүл районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Күмер ударниклары (гәҗит)

Күмер ударниклары — эшчеләр өчен гәҗит. Ерак Көнчыгыш край һөнәри берлекләр шурасы, край күмерчеләр шурасы һәм ВКП(б)ның Артем шәһәр комитеты органы. 1932 елның 27 гыйнварыннан 1933 елның 23 апреленә кадәр Артем эшчеләр бистәсендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 109 саны чыга.
# Блейденсбург (Мэриленд)

Блейденсбург — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Блейденсбург (Мэриленд)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1742 елда нигезләнгән.

# Блейденсбург (Мэриленд)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,60175 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 метр биеклектә урнашкан.
# (14373) 1989 LT

(14373) 1989 LT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14373) 1989 LT
## Тарихы

1989 елның 3 июнендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 LT» саналган.
# Гүргеньятак (Җаник)

Гүргеньятак (төр. Gürgenyatak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Веррей

Веррей — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. Валле д'Аоста провинциясе составына керә.

# Веррей
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1017 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Шамбав, Фенис, Нюс, Торньон һәм Сен-Дени (Валле-д’Аоста) коммуналары белән чиктәш.
# Караяһья (Бозкыр)

Караяһья (төр. Karayahya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кампо Фредо (Беневенто)

Кампо Фредо — Италиянең Кампания төбәге Кальви өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо Фредо (Беневенто)
## Географиясе

Кампо Фредо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Кампо Фредо (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Знаменка (Касли районы)

Знаменка (рус. Знаменка) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.

# Знаменка (Касли районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Знаменка (Касли районы)
## Сәгать поясы

Знаменка (Касли районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Знаменка (Касли районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Хырхатала

Хырхатала (әзери. Xırxatala) — Әзербайҗанның Гәбәлә районына караган авыл.
# Крус-Машаду

Крус-Машаду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Крус-Машаду
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1478,351 км².
# Бишки (Пильский повяты)

Бишки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Уйсце гминасында урнашкан авыл.

# Бишки (Пильский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бачира (кратер)

Бачира (лат. Bachira) — Венера планетасының 26°30′ к. к. 10°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,3 километр озынлыкта булган кратеры.

# Бачира (кратер)
## Исеме

Бачира кратеры Әлҗәзаир хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Сан-Жозе-да-Боа-Виста

Сан-Жозе-да-Боа-Виста — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Сан-Жозе-да-Боа-Виста
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 399,67 км².
# Тонала (Аютла де лос Либрес)

Тонала — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Аютла-де-лос-Либрес муниципалитеты составына керә.

# Тонала (Аютла де лос Либрес)
## Географиясе

Тонала Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тонала (Аютла де лос Либрес)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тонала (Аютла де лос Либрес)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Кара (Румыния)

Кара — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Кожокна (коммуна) коммунасына карый.

# Кара (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 363 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Балахонка (елга)

Балахонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/247 урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Балахонка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300412115200012131
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201213
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Валя-Мерулуй (Галац)

Валя-Мерулуй — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Валя-Мерулуй (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Мерулуй (Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 126 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чипресино (Фиренца)

Чипресино — Италиянең Тоскана төбәге Барберино Таварнелле өязендә урнашкан торак пункт.

# Чипресино (Фиренца)
## Географиясе

Чипресино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чипресино (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чёрмоз (елга)

Чёрмоз — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Чермозский залив елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 121 км.

# Чёрмоз (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100009097
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100909
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Головановка (Ак Холуница кушылдыгы)

Головановка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ак Холуница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Головановка (Ак Холуница кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100032287
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103228
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Оля (кратер)

Оля (лат. Olya) — Венера планетасының 51°24′ к. к. 291°48′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 13.4 километр озынлыкта булган кратеры.

# Оля (кратер)
## Исеме

Кратер рус исеме Оля хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
# Виндберген

Виндберген (алман. Windbergen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Виндберген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,31 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан.
# Оминьяно

Оминьяно — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Салерно провинциясе составына керә.

# Оминьяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 540 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Лустра, Сесса-Чиленто, Стелла-Чиленто, Казаль-Велино һәм Саленто коммуналары белән чиктәш.
# Морето (Кьети)

Морето — Италиянең Абруцци төбәге Роккамонтепьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Морето (Кьети)
## Географиясе

Морето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Морето (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Леһтметса (Муһу)

Леһтметса (эст. Lehtmetsa) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
# Фуэнтелисендо

Фуэнтелисендо (исп. Fuentelisendo) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнтелисендо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 851 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фельсберг (Гессен)

Фельсберг — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Фельсберг (Гессен)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 83,32 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (17714) 1997 WR38

(17714) 1997 WR38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17714) 1997 WR38
## Тарихы

1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WR38» саналган.
# Нови Плес

Нови Плес (чех. Nový Ples) — Чехиянең Кралове Градец крае Наход һәм Q89660577? районында урнашкан авыл.

# Нови Плес
## Географиясе

Мәйданы — 7,122787 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 269 метр биеклектә урнашкан.

# Нови Плес
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нови Плес
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нови Плес
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 457 |
| 1880 | 565 |
| 1890 | 550 |
| 1900 | 488 |
| 1910 | 497 |
| 1921 | 450 |
| 1930 | 435 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 361 |
| 1961 | 350 |
| 1970 | 309 |
| 1980 | 320 |
| 1991 | 287 |
| 2001 | 285 |
| 2011 | 342 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 343 |
| 2016 | 344 |
| 2017 | 350 |
| 2018 | 347 |
| 2019 | 346 |
| 2020 | 339 |
| 2021 | 345 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 337 |
| 2022 | 349 |
| 2023 | 357 |
| 2024 | 362 |
# Йоглав

Йоглав — Болгариянең Ловеч өлкәсендә урнашкан авыл. Ловеч җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Йоглав
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 метр биеклектә урнашкан.
# Гуимар

Гуимар (исп. Güímar) — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Гуимар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 102,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 289 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# SSUH2

SSUH2 (ингл. Ssu-2 homolog) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вила-ду-Порту

Вила-Нова-да-Баркинья (порт. Vila Nova da Barquinha) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Сантарен округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Вила-ду-Порту
## Тарихы

Шәһәр 1836 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Рибатежу провинциясенә караган.

# Вила-ду-Порту
## Географиясе

Мәйданы — 97 км², 96,89 ± 0,010000000000005 км². Муниципалитет составына Алмагрейра (Вила-ду-Порту), Санту-Эшпириту, Санта-Барбара (Вила-ду-Порту), Вила-ду-Порту (район) һәм Сан-Педру (Вила-ду-Порту) фрегезияләре керә.
# Меса де Коралес (Ахучитлан дел Прогресо)

Меса де Коралес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ахучитлан-дель-Прогресо муниципалитеты составына керә.

# Меса де Коралес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Географиясе

Меса де Коралес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Меса де Коралес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Меса де Коралес (Ахучитлан дел Прогресо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Арсье

Арсье — Италиянең Венеция төбәге Беллуно өязендә урнашкан торак пункт.

# Арсье
## Географиясе

Арсье Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Арсье
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Арсье
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 2328 |
| 2018 | 2275 |
| 2023 | 2192 |
# Вяликия Крывичы

Вяликия Крывичы (белар. Вялікія Крывічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Вяликия Крывичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Atıp üterü

Atıp Üterü - üterü törläreneñ berse. Üläçäk keşegä atuçı qoral (mıltıq, avtomat, pistolet belän başına (sirägräk - başqa tän öleşenä) atıla.
Moña birle atıp üterü AQŞ, Qıtay, Törkiä, Törekmänstan häm başqa qayber illärdä qullanıla. Tatarstanda 1994 yıldan birle atıp üterü cazasını moratoriy (tıyu) salınğan.
Atıp üterelgän şäxeslär
Musa Cälil - Tatar yazuçısı häm şagire, Sovetlar Berlege häm Tatarstan qaharmanı. 1944. yılda Alman Plötzensee törmäsendä atılğan.
Lavrentiy Beriä - Räsäyneñ Sovet çorı säyäsätçeläreneñ berse, NKVD başı. 1956. yılda atılğan.
Nikolay Çauşesku - rumın diktatorı. 1989. yılda Rumın oppozisiäse tarafınnan uzdırılğan mäxkämä qararı buyınça xatını Yelena Çauşesku belän atılğan.
# Озтерия дел Гало (Болонья)

Озтерия дел Гало — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастель-Маджоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Озтерия дел Гало (Болонья)
## Географиясе

Озтерия дел Гало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Озтерия дел Гало (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.