yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Минсәет (авыл)

Минсәет — Татарстанның Кама Тамагы районындагы юкка чыккан авыл.

# Минсәет (авыл)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# Логодова Виска

Логодова Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Месна елгасының сул ярыннан 107 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.

# Логодова Виска
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000312103000051615
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005161
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вэликөй (Ризе)

Вэликөй (төр. Veliköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ризе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 220

IC 220 — Кит йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 220
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 220, IRAS 02167-1300, 2MASX J02191172-1246536, IRAS F02167-1300, MCG-02-06-057, GSC 05284-00397, PGC 8847, 6dFGS gJ021911.7-124654, PSCz Q02167-1300 һәм LEDA 8847 буларак та сурәтләнә.
# Агызһан (Каракөпрү)

Агызһан (төр. Ağızhan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HD69204

HD69204 — Корма йолдызлыгында урнашкан ApSr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,99 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# 163 (сан)

163 (йөз алтмыш өч) - 162 белән 164 арасындагы натураль сан.

# 163 (сан)
## Математикада

* 163 — өч урынлы так сан.
* 163 санның цифрлар суммасы — 10.
* 163 санның цифрлар тапкырчыгышы — 18.
* 163 санның квадраты — 26569.

# 163 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 163
* 163 ел (б. э. к.)
* Юникодта 00A3₁₆ — «£» символның коды.
# Гералцице (Ниский повяты)

һәм
Гералцице — Польшаның Ополе воеводалыгы Глухолазы гминасында урнашкан авыл.

# Гералцице (Ниский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эль Кано (Мануел Добладо)

Эль Кано — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Эль Кано (Мануел Добладо)
## Географиясе

Эль Кано Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Кано (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Кано (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Попов (Штитна над Вларжи-Попов)

Попов (чех. Popov) — Чехиянең Злин крае Штитна над Вларжи-Попов районында урнашкан авыл.

# Попов (Штитна над Вларжи-Попов)
## Географиясе

Мәйданы — 5,596 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Попов (Штитна над Вларжи-Попов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Попов (Штитна над Вларжи-Попов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Попов (Штитна над Вларжи-Попов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 378 |
| 1880 | 370 |
| 1890 | 402 |
| 1900 | 454 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 421 |
| 1921 | 435 |
| 1930 | 472 |
| 1950 | 489 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 554 |
| 1970 | 511 |
| 1980 | 566 |
| 1991 | 476 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 489 |
| 2011 | 499 |
| 2021 | 448 |
# Сант-Женевиев (Миссури)

Сант-Женевиев — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Сант-Женевиев (Миссури)
## Тарихы

Сант-Женевиев шәһәре 1735 елда нигезләнгән.

# Сант-Женевиев (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,62305 км², 10,623049 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 117 метр биеклектә урнашкан.
# Цётча (авыл)

Цётча (белар. Цётча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Цётча (авыл)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Летино

Летино — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Летино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1050 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Прата-Саннита, Сан-Грегорио-Матезе, Валле-Агрикола, Галло-Матезе һәм Роккамандольфи коммуналары белән чиктәш.
# Дедовица-Ноуе

Дедовица-Ноуе — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Шимиан (коммуна, Мехединць) коммунасына карый.

# Дедовица-Ноуе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (17751) 1998 DN3

(17751) 1998 DN3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17751) 1998 DN3
## Тарихы

1998 елның 22 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DN3» саналган.
# Бабовка (Жлобинский районы)

Бабовка (белар. Бабоўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Бабовка (Жлобинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Банное

Банное (рус. Банное) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.

# Банное
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Банное
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (70%), руслар (30%).
# Енису (Турхал)

Енису (төр. Yenisu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Турхал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# YPEL5

YPEL5 (ингл. Yippee like 5) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жебраки

Жебраки (чех. Žebráky) — Чехиянең Пльзень крае Гоштька районында урнашкан авыл.

# Жебраки
## Географиясе

Мәйданы — 25,017 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Жебраки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Жебраки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Жебраки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1781 |
| 1880 | 1522 |
| 1890 | 1451 |
| 1900 | 1373 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 1430 |
| 1921 | 1377 |
| 1930 | 1201 |
| 1950 | 131 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 145 |
| 1970 | 154 |
| 1980 | 126 |
| 1991 | 77 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 88 |
| 2011 | 89 |
| 2021 | 96 |
# Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена (Чилпансинго де лос Браво)

Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чильпансинго-де-лос-Браво муниципалитеты составына керә.

# Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена (Чилпансинго де лос Браво)
## Географиясе

Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена (Чилпансинго де лос Браво)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Нуево Асентамьенто, Калье де ла Антена (Чилпансинго де лос Браво)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Рокпорт (Кентукки)

Рокпорт — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Рокпорт (Кентукки)
## Тарихы

Рокпорт шәһәре елда нигезләнгән.

# Рокпорт (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,910795 км², 1,9099 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 133 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (8827) Kollwitz

(8827) Kollwitz (лат. Kollwitz) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8827) Kollwitz
## Тарихы

1988 елның 13 августында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PO2» саналган.
# Бунарка

Бунарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары-Нейвинское №1080) су саклагычына 276 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 10 км.

# Бунарка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нейва елгасы башыннан Невьян сусаклагычына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501612111200006336
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200633
* Бассейн коды — 14.01.05.016
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Кодо (Испания)

Кодо (исп. Codo) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кодо (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,356528 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 342 метр биеклектә урнашкан.
# Зур Сондола

Зур Сондола — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кена елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 69 км.

# Зур Сондола
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03010000112103000001922
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000192
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Евфимий Малов

Евфими Малов (Евфими Александр улы Малов, 23 гыйнвар 1835(1835-01-23) яки 23 гыйнвар (4 февраль) 1835, Тирәнкүл, Сөнгәләй өязе, Сембер губернасы, Россия империясе — 25 февраль 1918(1918-02-25) (83 яшь), Казан, РСФСР) — праваслау дин эшлеклесе, төркиятче, миссиянир, Казан руханилар академиясе профессоры, Казан университеты каршындагы археология, тарих һәм этнография җәмгыятенең хакыйкый әгъзасы (1895).
# 637 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 637 — Милади тәкъвим буенча VII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 637 — безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
* 637 — сан.
# Вюрфлах

Вюрфлах — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Нойнкирхен округы составына керә.

# Вюрфлах
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430 метр биеклектә урнашкан. Хёфлайн-ан-дер-Хоэн-Ванд, Виллендорф, Санкт-Эгиден-ам-Штайнфельд, Нойнкирхен (Австрия), Терниц һәм Шраттенбах коммуналары белән чиктәш.
# Акчишмə-2 (Әлмәт районы)

Акчишмə-2 — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Халык саны — 9 тирәсендә. Почта индексы — 423427.

# Акчишмə-2 (Әлмәт районы)
## Тарих

1920-елларда нигезләнгән.

# Акчишмə-2 (Әлмәт районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Акчишмə-2 (Әлмәт районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Борзя

Борзя (рус. Борзя) — Россия Федерациясенең Байкал арты краенда урашкан шәһәр.
Халык саны — 29 822 кеше (2014).

# Борзя
## Сәгать поясы

Борзя Өркет вакыты (Irkutsk Time Zone, IRKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +8:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +5 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+5 итеп күрсәтелә.

# Борзя
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1939 елдан, шәһәр статусын 1950 елдан башлап йөртә.

# Борзя
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (94,2%), бүрәтләр (1,9%).

# Борзя
## Шәхесләр

* Наталья Гвоздикова (1948), актриса, СССР Дәүләт премиясе лауреаты (1978). РФ халык артисты (2013).
# Пестиш

Пестиш (серб. Пестиш) — Сербиянең Топлич округы Прокупле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Пестиш
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 539 метр биеклектә урнашкан.

# Пестиш
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Петрешть (коммуна, Димбовица)

Петрешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.

# Петрешть (коммуна, Димбовица)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 51,98 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Петрешть (Димбовица), Коада-Изворулуй (Димбовица), Гергешть (Димбовица), Греч (Димбовица), Ионешть (Димбовица), Потлоджень-Дял һәм Пунтя-де-Греч авыллары урнашкан.
# Теккеени (Сулусарай)

Теккеени (төр. Tekkeyeni) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Сулусарай илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нуры содур (китап)

Нуры содур - 1997 елда Татарстан китап нәшриятында басылган китап. Китапка Мөхәммәдьярның ике мәшһүр поэмасы - "Төхфәи мәрдан", "Нуры содур" һәм "Насыйхәт" исемле шигыре кергән. Бу әсәрләр башлангыч текстында һәм бүгенге көнгә тәрҗемәсе белән бирелә. Китап шагыйрнең 500 еллык юбилеена багышлана. Китапны әзерләүдә рәссам Рушан Шәмсетдин һәм хаттат Нәҗип Нәкъкаш катнашканнар. Китапның тиражы - 5000 д.

# Нуры содур (китап)
## Эчтәлек

* Хатыйп Миңнегулов. Бөекләребезнең берсе (мөхәррир сүзе)
* Шакир Абилов. Мөхәммәдьяр - гаделлек җырчысы
* Мөхәммәдьяр әсәрләренең тәнкыйди нөсхәләренә һәм хәзерге телдә бирелешенә карата
* Төхфәи мәрдан (тәнкыйди нөсхә)
* Искәрмәләр
* Төхфәи мәрдан (Егетләргә бүләк). Тәрҗемә
* Аңлатмалар
* Нуры содур (тәнкыйди нөсхә)
* Искәрмәләр
* Нуры содур (Күңелләр нуры). Тәрҗемә
* Аңлатмалар
* Нәсыйхәт
* Искәрмәләр
* Нәсыйхәт (Тәрҗемә)
* Библиография
* Миркасыйм Госманов. Мөхәммәдьяр: бөеклек фаҗигасе
# Барбая (Кунео)

Барбая — Италиянең Пьемонт төбәге Левиче өязендә урнашкан торак пункт.

# Барбая (Кунео)
## Географиясе

Барбая Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Барбая (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (6694) 1986 PF

(6694) 1986 PF (лат. 1986 PF) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6694) 1986 PF
## Тарихы

1986 елның 4 августында INAS тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PF» саналган.
# Вя Ардонеге I (Падова)

Вя Ардонеге I — Италиянең Венеция төбәге Бруджине өязендә урнашкан торак пункт.

# Вя Ардонеге I (Падова)
## Географиясе

Вя Ардонеге I Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вя Ардонеге I (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 3191

IC 3191 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3191
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3191 буларак та сурәтләнә.
# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан

Әрмәнстан 2015 елның июнендә Азәрбайҗан башкаласы Бакыда узган I Европа уеннарында 25 спортчы тәкъдим итте.

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Медальләр

Көмеш :
| № | Спортчылар | Спорт төре (дисциплина) | Дата |
| 1 | Мигран Арутюнян | 2015 елгы Европа уеннарында көрәш (2015 елгы Европа уеннарында грек-рим көрәше — 66 кг кадәр) | 14 июнь |
Спорт төрләре буенча медальләр :
| Спорт төре | 1 | 2 | 3 | Барлыгы |
| 2015 елгы Европа уеннарында көрәш | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Барлыгы | 0 | 1 | 0 | 1 |

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Тхэквондо

* Арман Еремян (80 кг кадәр)

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Пуля ату

* Грачик Бабаян

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Самбо

* Тигран Киракосян (57 кг кадәр)
* Ашот Даниелян (90 кг кадәр)
* Сосе Баласанян (52 кг кадәр)

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Дзюдо

* Ованнес Давтян (60 кг кадәр)
* Давид Никогосян (73 кг кадәр)
* Жанна Станкевич (52 кг кадәр)

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Бокс

* Артём Алексанян (49 кг кадәр)
* Нарек Абгарян (52 кг кадәр)
* Арам Авагян (56 кг кадәр)
* Самвел Барсегян (60 кг кадәр)
* Оганес Бачков (64 кг кадәр)
* Никол Арутюнов (81 кг кадәр)

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Ирекле көрәш

* Гарик Барсегян (57 кг кадәр)
* Володя Франгулян (61 кг кадәр)
* Дэвид Сафарян (65 кг кадәр)
* Григор Григорян (74 кг кадәр)
* Муса Муртазалиев (86 кг кадәр)
* Леван Берианидзе (125 кг кадәр)

# 2015 елгы Европа уеннарында Әрмәнстан
## Команда составы
### Грек-рим көрәше

* Роман Амоян (59 кг кадәр)
* Мигран Арутюнян (66 кг кадәр)
* Карапет Чалян (75 кг кадәр)
* Максим Манукян (85 кг кадәр)
# (14966) Jurijvega

(14966) Jurijvega — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14966) Jurijvega
## Тарихы

1997 елның 30 июлендә H. Mikuž тарафыннан Чёрный Верх обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 OU2» саналган.
# Доганкуш (Элазыг)

Доганкуш (төр. Doğankuş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 147 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 147 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 147 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 147 — сан.
# Дамир Йосыпов

Дамир Касыйм улы Йосыпов (1977 елның 15 сентябре, СССР, РСФСР, Красноярск крае, Игарка) — гражданнар авиациясе очучысы, Россия Федерациясе Каһарманы (2019).
2019 елның 15 августында «Урал һава юллары» авиаширкәте Airbus A321 очкычының командиры буларак һәлакәткә эләккән очкычны Жуковский янында кукуруз кырында утырта ала, барлык юлчылар һәм экипаж исән калган. Күрсәткән батырлыгы, кыюлыгы, 233 кешене (226сы ― пассажир, 7се ― экипаж әгъзалары) коткарган өчен 16 августта Россия Каһарманы мактаулы исеменә лаек булган.

# Дамир Йосыпов
## Тормыш юлы

1977 елның 15 сентябрендә Красноярск крае Игарка шәһәрендә өч балалы татар гаиләсендә дөньяга килә. Әтисе дә Ми-8 боралагында эскадрилья командиры булып эшләгән.
1993 елда гаилә Сызрань шәһәренә күчә. 1996 елда Дамир Сызрань политехник көллиятен тәмамлый, армиядә танк гаскәрендә хезмәт итә.
Беренче тапкыр очучы укуханәсенә керә алмый, чөнки күзе белән медкомиссияне узмый. 2005 елда, читтән торып, Чабаксардагы И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университетының юридик факультетнын тәмамлый, юрист булып эшли.
2013 елда Санкт-Петербург дәүләт гражданнар авиациясе университеты(рус.)татар. филиалы ― Богырыслан гражданнар авиациясе очучылары укуханәсен(ингл.)татар. тәмамлый.
Сызраньдә эшләгәндә татар милли-мәдәни автономиясе җитәкчесенең урынбасары була, юридик мәсьәләләрдә күп булыша.
2018 елда, читтән торып, Сембер гражданнар авиациясе институтын(рус.)татар. (аэронавигация) тәмамлый, Сембердә укыганда Дамир мәчеттә торган, җирле мәхәлләнең актив кешесе булган.
2019 елның 16 августында РФ президенты карары буенча күрсәткән батырлыгы өчен очкыч командиры Дамир Йосыповка һәм икенче пилот Георгий Мурзинга Россия Федерациясе Каһарманы мактаулы исеме бирелә.

# Дамир Йосыпов
## Гаилә хәле

Әтисе Касыйм Камил улы Йосыпов тумышы белән Идел буеннан. Очучылар училищесын тәмамлагач, Сызраньнан котыпка ― Красноярск крае Игарка шәһәренә китеп бара, вертолетта оча. Әнисе Мөнзилә Абделхәй кызы аэропортта фельдшер булып эшли. Гаиләдә өч ул үстерәләр. Әти-әнисе, туганнары Сызраньда яши.
* Беренче никахыннан туган уллары ― Ильяс (2002 елгы), Исмаил (2008 елгы). Сызраньда яшиләр.
* Икенче хатыны Наталья Александровна. Уртак уллары Динислам (2017 елгы). Натальяның кызы Анна (2013 елгы).

# Дамир Йосыпов
## Кинодагы образы

* 2022 ― 2019 елның августындагы чын вакыйгалар буенча, Дамир Йосыповның 231 пассажирны коткару тарихына нигезләп эшләнгән «На солнце, вдоль рядов кукурузы» (ru) нәфис фильмы төшерелгән (фильмның режиссеры Сарик Андреасян(рус.)татар., төп рольдә актер Егор Бероев(рус.)татар., прокатка 2023 елның 16 мартында чыга).
* «Фильм, чыннан да, бик тормышчан килеп чыккан. Тамашачылар пассажирлар өчен борчыла, балачактан очучы булырга хыялланган, әмма моңа кадәр уңышка ирешә алмаган геройның чәнечкеле тормыш юлын аның белән бергә уза. Күзгә яшьләр килгән мизгелләр дә җитәрлек»Дамир Йосыпов
# Пе-2

Пе-2 (Пешка) (НАТО кодификациясе буенча: Buck — «Олень») — ССРБ
1943 елда ук Казанның 16 заводында беренче тапкыр Пе-2 очкычына реактив двигатель куеп 27 километр биеклеккә күтәрәләр. Аның очу тизлеген сәгатенә 720 чакрымга җиткергәннәр.
# Илас

Илас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Илас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000039449
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003944
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Седрал (Сан-Паулу)

Седрал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Седрал (Сан-Паулу)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 197,4 км².
# Башагач (Сандыклы)

Башагач (төр. Başağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).