yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зөһрә Габдүханова

Абдүханова Зөһрә Мортаза кызы — 1989 елдан Түбән Новгород өлкәсе татар «Туган як» мәдәният үзәгенең фольклор җыр төркеме җитәкчесе. Борынгы җырларны барлау, пропагандалау белән шөгыльләнә, үзе дә җырлый. «Маһинур» мәдрәсәсе ярдәме белән аның жырлары альбомы чыга.
1934 елны Сергач районы Камка авылында туган. Гомере буе Түбән Новгородда яши. 1949 елны җиде еллык мәктәпне, 1962 елны эшче яшьләр мәктәбен, 1974 елны техникум тәмамлый, товаровед була.
1952–62 елларны – «Искра» артелендә тегүче-мотористка, өлкән мастер. 1963–78 елларны – «Продхимснаб» бер-ләшмәсендә товаровед. 1978–89 елларны – «Горьковколхозстрой», «Горький-стройкомплект» трестларында инженер. Соңгы эш урынында профком рәисе итеп сайланган. «Ветеран труда» һәм башка медальләр белән бүләкләнгән.
# Тозман (Инхисар)

Тозман (төр. Tozman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Инхисар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (13784) 1998 UN20

(13784) 1998 UN20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13784) 1998 UN20
## Тарихы

1998 елның 23 октябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UN20» саналган.
# Баязит Ягафәров

Баязит Ягафәров (1 июнь 1956, БАССР Бөрҗән районы Галиәкбәр авылы )— комсомол органнары һәм мәгариф ветераны.
1978-1982 елларда ВЛКСМның Бөрҗән район комитетының бүлек мөдире, икенче һәм беренче секретаре; 1983 елдан район мәктәпләре укытучысы. Россия Федерациясенең мактаулы гомуми белем бирү хезмәткәре (2007).

# Баязит Ягафәров
## Биографиясе

Ягафәров Баязит Гыйбәт улы 1956 елның 6 маенда БАССРның Бөрҗән районы Галиәкбәр авылында туган.
Октябрьнең 40 еллыгы исемендәге Башкорт дәүләт университетының тарих факультетын (1978 ел, Г-1-нче диплом), марксизм-ленинизм университетын (1981 ел, 143-нче диплом) тәмамлаган.
1976-1978 елларда "Уфгорхлебторг" трестында йөкче булып эшли. 1978 елда Иске Собхангол урта мәктәбендә тарих укытучысы, мәктәп каршындагы интернат мөдире булып эшли башлый. Шул ук елда ВЛКСМның Бөрҗән район комитетының оештыру бүлеге мөдире итеп сайлана, 1980 елда — икенче, 1981 елның гыйнварыннан комсомол район комитеты секретаре итеп сайлана.
1982-1989, 1991-1993 елларда агитация һәм Иске Собхангол урта мәктәпләрендә тарих укытучысы һәм хәрби җитәкче булып эшли.
1990 елда район Советы Башкарма комитеты эшләр идарәчесе булып эшли.
1993 елдан Иске Собхангол авылы урта гомуми белем бирү мәктәбенең җәмгыять укытучысы.

# Баязит Ягафәров
## Җәмәгать эшчәнлеге

* 1980-1982 елларда — район халык контроле комитеты рәисе урынбасары.
* 1983-1989 елларда — ДОСААФ-ның район комитеты рәисе урынбасары.
* 1981-1987 елларда — район Советы депутаты.
* 2011-2017 елларда — район туган якны өйрәнүчеләр җәмгыяте рәисе урынбасары.
* 2015 елдан — район башкортлары королтаеның тарих һәм туган якны өйрәнү секциясе җитәкчесе.
* 2019 елдан — район Ветераннар советы президиумы әгъзасы.
* Иске Собхангол авылында һәйкәлләр төзүдә катнашучы һәм катнаша:
* Бөрҗән халкына — 1812 елгы Ватан сугышында һәм 1813-1814 елларда чит ил походларында катнашучыларга (2012 ел).
* Ватандашлар сугышы корбаны (2018 ел).
* Воинам- "әфганчыларга" (2015 ел).
* Хәрби хәрәкәтләрдә катнашучыларга (2018 ел).
* Тыл эшчәннәренә һәм сугыш балаларына (2018 ел).
* Шулай ук мемориаль стенада ветераннарның "онытылган" исемнәрен (2014-2015 еллар) тулыландыруда каралган Каһарманова Л.А. истәлегенә мемориаль тактаташны реставрацияләүдә
* Билгеле якташларына мемориаль тактаташлар әзерләү һәм кую:врачлар Вәлиуллин Р.Х. һәм Исхаков Н.С., артист Газизов Ю.Х., металлург Әхтәм Әхтәмовка, укытучылар Гумәрова М.А., Рысбаева М.Ә., Сәгыйтова Ә.К

# Баязит Ягафәров
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Россия Федерациясенең мактаулы гомуми белем бирү хезмәткәре (2007 ел, 127485-нче кала, РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының 1005 / 11 нче боерыгы),
* Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы (2017 ел, 58214-нче Указы, Башкортстан Республикасы башлыгының 11.02-нче Указы). 2017 ел),
* Башкортстан Республикасының Почетлы туган якны өйрәнүче (2012 ел),
* БАССР Мәгариф һәм фән министрлыгының Грамотасы (1987, 2000, 2010 еллар), ведомство, юбилей һәм җәмәгать медальләре.

# Баязит Ягафәров
## Китаплары

1."Туган төбәгем — Бөрҗән" туган якны өйрәнү буенча укыту-методик кулланма
2."Иске Собхангол авылының тарихы (2021 ел).
# (3885) Богородский

(3885) Богородский (лат. Bogorodskij) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3885) Богородский
## Тарихы

1979 елның 25 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 HG5» саналган.
# Габастон

Габастон (фр. Gabaston) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Грушачка

Грушачка (белар. Грушачка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Грушачка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тондым

Тондым — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кама елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 68 км.

# Тондым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300018089
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301808
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Әвилә

Әвилә (әзери. Əvilə) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# SS18

SS18 (ингл. SS18 subunit of BAF chromatin remodeling complex һәм Synovial sarcoma translocation, chromosome 18) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чкалова (Чиләбе өлкәсе)

Чкалова (рус. Чкалова) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.

# Чкалова (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Чкалова (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Чкалова (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Чкалова (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), украиннар (17%), казахлар (6%).
# (3068) Ханина

(3068) Ханина (лат. Khanina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3068) Ханина
## Тарихы

1982 елның 23 декабрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 YJ1» саналган.
# Липовець (гмина Мирче)

Липовець — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.

# Липовець (гмина Мирче)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мураццано

Мураццано — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Мураццано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 739 метр биеклектә урнашкан. Бельведере-Ланге, Бонвичино, Клавезана, Ильяно, Марсалья, Момбаркаро, Парольдо, Сан-Бенедетто-Бельбо, Боссоласко һәм Торрезина коммуналары белән чиктәш.
# Астравиты (Чэрвеньский районы)

Астравиты (белар. Астравіты) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Астравиты (Чэрвеньский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Терзикөй (Гөйнүҗек)

Терзикөй (төр. Terziköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Гөйнүҗек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Парду (Югары Вьенна)

Сен-Парду (фр. Saint-Pardoux) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 4639

NGC 4639 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4639
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Фрәңк Вилчек

Фрәңк Вилчек (ингл. Frank Wilczek, 15 май 1951(1951-05-15) (73 яшь), Минеола, Нью-Йорк, Америка Кушма Штатлары — , ) — физик, профессор, физик-назарияче, университет профессоры (Америка Кушма Штатлары). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2004).

# Фрәңк Вилчек
## Белем

Принстон үнивирситите, Чикаго университеты дигән уку йортларында белем алган.

# Фрәңк Вилчек
## Оешмаларда әгъзалык

АКШ милли фәннәр академиясе, Америка фән үсешенә ярдәм күрсәтү бергәлеге, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Нидирлан кыйрал фәннәр академиясе, Америка фәлсәфә җәмгыяте, Америка физика җәмгыяте дигән оешмаларда әгъза булган.
# Риу-Майор

Риу-Майор (порт. Rio Maior) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Сантарен округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Риу-Майор
## Тарихы

Шәһәр 1836 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Рибатежу провинциясенә караган.

# Риу-Майор
## Географиясе

Мәйданы — 272,76 ± 0,00999999999999 км². Муниципалитет составына Алкоберташ, Azambujeira e Malaqueijo, Marmeleira e Assentiz, São João da Ribeira e Ribeira de São João, Outeiro da Cortiçada e Arruda dos Pisões, Аррокелаш, Ассейсейра (Риу-Майор), Фрагуаш (Риу-Майор), Риу-Майор (район) һәм Сан-Себаштиан (Риу-Майор) фрегезияләре керә.
# HD74611

HD74611 — Гидра йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,63 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ницца-Монферрато

Ницца-Монферрато — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Асти провинциясе составына керә.

# Ницца-Монферрато
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 138 метр биеклектә урнашкан. Каламандрана, Кастель-Больоне, Кастельнуово-Бельбо, Кастельнуово-Кальчеа, Инчиза-Скапаччино, Момбаруццо, Сан-Марцано-Оливето, Вальо-Серра, Винкьо һәм Фонтаниле коммуналары белән чиктәш.
# Самурчай (Турхал)

Самурчай (төр. Samurçay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Турхал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Педарви (Катанцаро)

Педарви — Италиянең Калабрия төбәге Платания өязендә урнашкан торак пункт.

# Педарви (Катанцаро)
## Географиясе

Педарви Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Педарви (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Топо ди Счосчо (Потенца)

Топо ди Счосчо — Италиянең Базиликата төбәге Руоти өязендә урнашкан торак пункт.

# Топо ди Счосчо (Потенца)
## Географиясе

Топо ди Счосчо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Топо ди Счосчо (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Барысава (Кобрынский районы)

Барысава (белар. Барысава) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.

# Барысава (Кобрынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Сейитлер (Лүлебургаз)

Сейитлер (төр. Seyitler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вилямова

, һәм
Вилямова — Польшаның Ополе воеводалыгы Пачкув гминасында урнашкан авыл.

# Вилямова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аллинёк

Аллинёк (фр. Allineuc) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Мюр-де-Бретань кантонына карый.

# Аллинёк
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24,09 км².
# Самут (Акъюрт)

Самут (төр. Samut) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Акъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (483) Сеппина

(483) Сеппина (лат. Seppina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (483) Сеппина
## Тарихы

1902 елның 4 мартында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1902 HU» саналган.
# Ницпоня

Ницпоня — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Гнев гминасында урнашкан авыл.

# Ницпоня
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лодай (Висконсин)

Лодай — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Лодай (Висконсин)
## Тарихы

Лодай шәһәре 1846 елда нигезләнгән.

# Лодай (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,313383 км², 4,579651 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 184 метр биеклектә урнашкан.
# Боровой (Тобыш кушылдыгы)

Боровой — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Тобыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Боровой (Тобыш кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000080321
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008032
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# CWF19L2

CWF19L2 (ингл. CWF19 like cell cycle control factor 2) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чиконья (Арецо)

Чиконья — Италиянең Тоскана төбәге Террануова-Браччолини өязендә урнашкан торак пункт.

# Чиконья (Арецо)
## Географиясе

Чиконья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чиконья (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Енимаһалле (Акөрен)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акөрен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# EML4

EML4 (ингл. EMAP like 4) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Валя-Винцулуй

Валя-Винцулуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Винцу-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Винцулуй
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ешилбарак (Каш)

Ешилбарак (төр. Yeşilbarak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Каш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Даллас (округ, Миссури)

Даллас — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Баффало шәһәре.

# Даллас (округ, Миссури)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.

# Даллас (округ, Миссури)
## Халкы

2019 елда халык саны 16 637 кеше тәшкил иткән.

# Даллас (округ, Миссури)
## Территориясе

Округ мәйданы 1404 км² тәшкил итә.
# Иванск

Иванск (белар. Іванск) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Иванск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (5031) Свейцар

(5031) Свейцар (лат. Svejcar) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5031) Свейцар
## Тарихы

1990 елның 16 мартында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 FW1» саналган.
# HD96120

HD96120 — Кил йолдызлыгында урнашкан A 3 M A6-A8/9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,11 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Енимаһалле (Элмалы)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Игиша

Игиша (Игиса, Илиша) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожа елгасының сул ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 94 км.

# Игиша
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03010000112103000003346
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000334
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (3615) Сафронов

(3615) Сафронов (лат. Safronov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3615) Сафронов
## Тарихы

1983 елның 29 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 WZ» саналган.
# Бернадетт Сель

Бернадетт Сель (Сейл, мадьярса Szél Bernadett, тумыштан Надь, 9 март 1977, Печ, Маҗарстан) — венгр иктисадчысы һәм сәясәтчесе. «Сәясәт башка булырга мөмкин» (Lehet Más a Politika; LMP) партиясенең рәистәше, 2013—2018 елларда 2012 елдан Венгрия милли җыелышы әгъзасы һәм премьер-министрга фирка кандидаты.

# Бернадетт Сель
## Биографиясе

Сель 1977 елның 9 мартында Печ шәһәрендә туган. Залаэгерсегта Миклош Зринья исемендәге гимназияне тәмамлый. 2000 елда Корвин Университетын тәмамлый (халыкара мөнәсәбәтләр) анда 2011 елда фәлсәфә докторы дәрәҗәсен ала.
2000 һәм 2002 елларда Phillip Morris компаниясендә корпоратив мәсьәләләр буенча департаментта эшли. Моннан соң эшкә җәмәгать секторына күчә, 2002 елның мартыннан алып июленә кадәр «Сыену урыны — мигрантларга ярдам берләшмәсе» хокук саклау оешмасының җитәкчесе була. 2002 елның сентябреннән өч ел дәвамында Венгрия Фәннәр академиясенең гыйльми хезмәткәре була. 2006 елдан венгр Үзәк статистика идаралыгында эшли, шулай ук Аурупа берлеге докладчысы буларак чыгыш ясый.
Аның фәнни кызыксыну сферасы гаилә социологиясе, гаилә сәясәте һәм дәүләт потенциалы. Берничә гыйльми коллектив әгъзасы булып тора, шулай ук венгр һәм халыкара проектларда катнаша. Инглиз һәм немец телендә иркен сөйләшә. Әлеге вакытта ул Будакесида ире һәм ике кызы белән яши.

# Бернадетт Сель
## Сәяси карьерасы

Сель үзенең сәяси карьерасын сул үзәк Гуманистик партияда башлый. Яңа яшел «Сәясәт башка булырга мөмкин» фиркасе төзелгәннән соң 2010 елда аңа күчә. 2010 елда Венгрия парламентының сайлауларында кандидатлык була. 2010 елда урындагы сайлауларда Будакеси мэры креслосы өчен көрәшә, 10,89% тавыш җыя.
Сель 2012 елның 13 февралендә 1 февральдә отставкага киткән коллегасы Вираг Кауферны алмаштырып, парламент әгъзасы була. 20 февральдә хезмәт һәм мәшгульлек буенча комитет әгъзасы итеп сайлана, ә аннары 2013 елның 23 сентябрендә яшьләр эшләре, социаль, торак һәм гаилә эшләре буенча комитет әгъзасы, тотрыклы үсеш буенча рәис урынбасары була.
Җыелышның сигез әгъзасы яңа «Венгрия өчен диалог» партиясен төзү өчен киткәннән соң LMP парламент группасы таркалгач, 2013 елның февраленнән сентябрьгә кадәр азат депутат булып исәпләнә. Бернадетт Сель һәм Андраш Шиффер 2013 елның 24 мартында партиянең съезында яңа рәистәш итеп сайлана.
2013 елның сентябрендә парламент дебатлары барышында Сель әйләнә тирә мохит мәсьәләләре буенча дәүләт секретары Золтан Иллешка Румыниядагы Roșia Montană проекты турында сорау бирә, ул аның адресына карата кәмсетеп җавап бирә (башлыча «сез матур икән, сез акыллы дигәнне әле аңлатмый»), соңрак аннан гафу үтенә.
Сель 2014 елда парламент сайлауларында LMP гомуми милли исемлек буенча парламент әгъзасы булып яңадан сайлана, 6 майда милли иминлек мәсьәләләре буенча комитеты әгъзасы булып китә. Эржебет Шмукның отставкасыннан соң 2017 елның 16 февралендә үз партиясенең парламент группасы лидеры булып сайлана. 2017 елның сентябрендә, Бернадетт Сель киләсе 2018 елгы парламент сайлауларында премьер-министр вазифасына фирка кандидаты итеп тәкъдим ителә. Анда калган кандидатларны узып, Пешт округларының берсе буенча сайлана.