yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Била-Парцеля (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Била-Парцеля — Польшаның Лодзь воеводалыгы Бяла гминаcында урнашкан авыл.

# Била-Парцеля (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Репуш

Репуш — Словениянең Добе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Репуш
## Географиясе

Мәйданы — 1,22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 565,8 метр биеклектә урнашкан.
# Җемалчавуш (Эшме)

Җемалчавуш (төр. Cemalçavuş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (2640) Хяллстрём

(2640) Хяллстрём (лат. Hällström) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2640) Хяллстрём
## Тарихы

1941 елның 18 мартында Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1941 FN» саналган.
# (12007) Ферма

(12007) Ферма — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12007) Ферма
## Тарихы

1996 елның 11 октябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TD7» саналган.
# HD87500

HD87500 — Әсәт йолдызлыгында урнашкан F2Vn спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,36 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Байонет-Пойнт (Флорида)

Байонет-Пойнт — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Байонет-Пойнт (Флорида)
## Географиясе

Байонет-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы — 14,99623 км², 14,997572 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 7235

NGC 7235 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7235
## Тарихы

Әлеге галактика 1830 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Садон (Ардон кушылдыгы)

Садон — Россия территориясеннән ага торган елга. Төньяк Осетия биләмәләрендә ага. Елга Ардон елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Садон (Ардон кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000112108200003191
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200319
* Бассейн коды — 07.02.00.001
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Лесна (Тржебич)

Лесна (чех. Lesná) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Q89269382? районында урнашкан авыл.

# Лесна (Тржебич)
## Географиясе

Мәйданы — 2,46798 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 664 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лесна (Тржебич)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лесна (Тржебич)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лесна (Тржебич)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 180 |
| 1880 | 226 |
| 1890 | 232 |
| 1900 | 227 |
| 1910 | 222 |
| 1921 | 258 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 228 |
| 1950 | 203 |
| 1961 | 210 |
| 1970 | 175 |
| 1980 | 129 |
| 1991 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 93 |
| 2014 | 87 |
| 2016 | 94 |
| 2017 | 91 |
| 2018 | 92 |
| 2019 | 93 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 91 |
| 2021 | 93 |
| 2021 | 97 |
| 2022 | 94 |
| 2023 | 92 |
| 2024 | 91 |
# Казе Чивьеро (Тревизо)

Казе Чивьеро — Италиянең Венеция төбәге Кастелло-ди-Годего өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Чивьеро (Тревизо)
## Географиясе

Казе Чивьеро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Чивьеро (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 24-нче танк корпусы (ССРБ)

24-нче танк корпусы рус. 24-й танковый корпус (2тк) — Бөек Ватан сугышы вакытында ЭККГ танк корпусы.

# 24-нче танк корпусы (ССРБ)
## Сугыш еллары

1942 елның 17 апрелендә танклар бригадалардан 24-нче танк корпусы оештырыла.

# 24-нче танк корпусы (ССРБ)
## Урнашу

* 26-нчы танклар бригадасы
* 27-нче танклар бригадасы
* 148-нче авыр танклар танк бригадасы
* 2-нче мотоукчы бригадасы
# Ужень

Ужень — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мелеча елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 35 км.

# Ужень
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000005484
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000548
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# SPINK5

SPINK5 (ингл. Serine peptidase inhibitor Kazal type 5) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD209947

HD209947 — Пегас йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,77 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Шарсыман яшен

Шарсыман яшен — уникаль сирәк табигать күренеше, балкый торган һәм очучы шарсыман объект булып күренә.
Кайбер тасвирлама буенча шарсыман яшен - яшенле-яңгырлы вакытта сирәк кенә хасил булучы кайнар ионлашкан газның яктылык сибүче куерыгы булып тора.
Тәҗрибәханәдә шарсыман яшенне чыгару рәсми рәвештә расланмаган, аның барлыкка килүе һәм күренешнең барышы бердәм физик теориясе әлегә юк, хәттә саташу (галлюцинация) булуы белән күренешне аңлатучы теорияләр бар.
Таралган караш буенча шарсыман яшен - электромагнит күренеше, озак вакыттагы һәм алдан уйламаган юл буенча таратучы яшеннең аерым махсус төре.
Күренешне күзе белән күрүчеләр буенча гадәттә шарсыман яшен яңгырлы-яшенле вакытта, гади яшеннәр бергә барлыкка килә, үткәргечтән "чыга" яки гади яшен белән булдырыла, кайчакта болытлардан "төшә", сирәк кенә ниндидер әйберләрдән (агачтан, баганадан) "чыга". Очраклы шаһитлар еш каршылыклы тасвир бирәләр, ә тәҗрибәдә тасвирланган күренеш булдырылмый.
2012 елда Тибетта Кытай галимнәре беренче тапкыр шарсыман яшеннең спектрын үлчи алганнар. Әгәр гади яшен спектрында күбесенчә ионлашкан азот сызыклары булса, ә шарсыман яшеннең спектрында тимер, кремний, кальций (туфракның баш элементлары) бар икән.

# Шарсыман яшен
## Кызыклы фактлар

* 2008 елның июнендә Казанда яңгырлы-яшенле вакытта барлыкка килгән шарсыман яшен 20-номерлы троллейбуска очып кергән һәм кондуктор Ләлә Хайбуллина валидатор белән шарсыман яшенне троллейбус очына ыргыткан, нәтиҗәдә объект шартлаган, ә троллейбус эшли туктаган (коллекторда кыска ялганыш булган).
# Вильре (Эна)

Вильре (фр. Villeret) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Сально (Бидгозький повяты)

Сально — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Короново гминаcында урнашкан авыл.

# Сально (Бидгозький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Торонто (Айова)

Торонто — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Торонто (Айова)
## Тарихы

Торонто шәһәре 26 июль 1909 елда нигезләнгән.

# Торонто (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 492 097 квадрат метр, 0,482623 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шляси-Умеми

Шляси-Умеми — Польшаның Мазовия воеводалыгы Красне гминасында урнашкан авыл.

# Шляси-Умеми
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# JADE3

JADE3 (ингл. Jade family PHD finger 3 һәм Protein Jade-3) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пяно Инзедияменти Продутиви Карено (Варезе)

Пяно Инзедияменти Продутиви Карено — Италиянең Ломбардия төбәге Ведано-Олона өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяно Инзедияменти Продутиви Карено (Варезе)
## Географиясе

Пяно Инзедияменти Продутиви Карено Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Пяно Инзедияменти Продутиви Карено (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яхъя бине Сәфәргали

Яхъя бине Сәфәргали, Яхъя бине Сәфәргали бине Арслан әл-Бәрәзәви (1758 ел, РИ, Казан губернасы, Зөя провинциясе, Чар өязе, Олы Бәрәзә — 1838 ел, РИ, Казан губернасы, Казан өязе, Шекә) — мәгърифәтче, XVIII гасырның соңгы чирегендә әдәбият мәйданына чыккан шагыйрь, фәлсәфәче, табиб-гипнозчы. Яхъя бине Сәфәргалинең исемен татар тарихына башлап Шиһабетдин Мәрҗани кайтарган. «Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар» китабында аның фәлсәфә галиме булуын расларлык мәгълүматлар язып калдырган.

# Яхъя бине Сәфәргали
## Тәрҗемәи хәле

1758 елда Казан губернасы Зөя провинциясе Чар өязе (хәзерге Татарстанның Әтнә районы) Олы Бәрәзә авылында игенче гаиләсендә туган. Туган ягы һәм Ырынбур төбәгендәге Каргалы мәдрәсәләрендә укыган. Казан губернасы Казан өязе (хәзерге Арча районы) Шекә авылында имам һәм хатыйб була. Шәехлек белән, шулай ук гипноз һәм табибчылык белән дә шөгыльләнгән.
Халык телендә «Яхъя ишан» исеме белән мәшһүр була. Исеме риваятьләргә уралып яшәгән. Бигрәк тә «ул җеннәр белән кайнаша, аларны буйсындыра ала» дигән, аның кулы белән язылган китапларның күп булуы, аларны җеннәр, кунаклар кулы белән күчерүе турында риваятьләр таралган була.
1838 елда Казан губернасы Казан өязе (хәзерге Арча районы) Шекә авылында вафат. Кабере, ташындагы язулары сакланган.

# Яхъя бине Сәфәргали
## Иҗаты

Яхъя хәзрәт татар һәм фарсы телләрендә касыйдәләр һәм тәхмисләр язган. Шигырьләрендә Аллаһыны танырга, аңа зекер әйтергә өндәгән юллар бар. Педагогик эшчәнлегенең төп юнәлешләре: дин һәм мәгърифәт мәсьәләләре.
Яхъя бине Сәфәргали тарафыннан 1798 елда язылган бер китап Татарстан Фәннәр академиясе мирасханәсендә саклана. Анда «Васыятьнамә» исемле көйле әсәре урын алган. Анда XVIII гасыр ахырында татар мәгърифәтчеләрен борчыган милли укыту системасын камилләштерү проблемалары яктыртыла.

# Яхъя бине Сәфәргали
## Васыятьнамә

Яхъя хәзрәт мәгарифне үз дәверенең иң мөһим мәсьәләсе итеп исәпли. Укымышлыларны, мөдәррисләрне мәгарифтәге торгынлык өчен, канәгатьлек белән яшәүләрен гаепли.
   Мәгарифдер гыйлемдән асыл максат. Мәгариф юк, голүм күбдер ничек сад. Галимлекнең асыл максаты мәгариф, Мәгариф юк икән, барлык фәннәр дә Сад хәрефе кебек каты булырлар.
   Хәрдәлидер безгә бәс гыйлем гыйрфан,
   Дәхи сыйххәт ула әгмалу икән. Тәм бирүчедер безгә гыйлем, белем, Сәламәт ясаучыдыр гамәлне анык белү.
# Лилия Гыйбадуллина

Лилия Гыйбадуллина, Лилия Фаис кызы Гыйбадуллина (1987 елның 22 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Актаныш районы, Әҗмәт) ― язучы, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2021).

# Лилия Гыйбадуллина
## Биография

Лилия Фаис кызы Гыйбадуллина Әҗмәт авылында урманчы гаиләсенда дөньяга килә, әнисе ― хастаханәнен шәфкать туташы. Лилиягә шигъри сәләт ерак әбисе Нәсимә Исмәгыйль кызының Иске Жияштәге нәсел тамырларыннан килә. Кызның сәләте Гамил Афзалга багышлап мөхәррият оештырган бәйге барышында кинәттән ачылып китеп, гаҗәеп аһәңле иҗат җимешләре бер-бер артлы туа, газетада дөнья күрә башлады.
Районда уза торган Нур Баян исемендәге фестивальда 2002, 2003 елларда урын, "Иделем акчарлагы" яшь язучылар бәйгесендә 2003 елда Гран-при, икенче елны бүләк алды. Татар әдәбияты буенча республика фән олимпиадасында (2003, 2004), нәфис сүз осталары конкурсында (2003) жиңде. Күренекле шагыйрь Рәдиф Гаташ "Таң кызы" дип атаган Лилия 2004 елда Такталачык урта мәктәбен көмеш медальгә тәмамлый, КДУның татар филологиясе һәм тарихы факультетына имтихансыз кабул ителә, 5 елдан аны кызыл дипломга тәмамлый.
Анда укыганда Татарстан Язучылар берлегенә әгъза итеп алына.
Чаллы мәгариф идарәсендә, «Мәйдан» журналында эшли, хәзер "Халкым минем" газетасы мөхәррире хезмәтен башкара. Читтән торып ҚДУ аспирантурасында укый. Мәктәптә белем алганда уҡ, 2004 елны "Мин бәхетне күрәм" дигән шигъри җыентыгы Казанның "Мәгариф" нәшриятында басылып чыкты. 2010 елның 30 июлендә фамилиясен Гыйбадуллинадан Сираевага үзгәртте: әнисе ягыннан тамыры Актаныш районының Калмаш авылына тоташкан, Тукай районынын Күзкәй авылы егете, КамПИ төгәлләгән Илһамның яры булды.

# Лилия Гыйбадуллина
## Әсәрләре

Берничә жыентык авторы.
* "Мин бәхетне күрәм" шигъри җыентыгы (2004)
* «Кайту» шигырьләр җыентыгы

# Лилия Гыйбадуллина
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2003 ― «Иделем акчарлагы» яшь язучылар бәйгесе ― Гран-при
* 2021 ― Саҗидә Сөләйманова премиясе ― «Кайту» шигырьләр җыентыгы өчен

# Лилия Гыйбадуллина
## Бәя

   * — Марсель абый, бүгенге әдәбиятта сез өметле дип санаган яшьләр бармы?
   * — Бар. Гөлүсә Батталова белән Лилия Гыйбадуллинага зур өметләр баглыйм. Татар теле бетә-бетә дигәндә дә, шул сүзләргә үч иткәндәй ярсып-ярсып иҗат итүче, камил тел, сурәтләүләр белән тел байлыгын ачучы шушы кызларга өметем зур Марсель Галиев, Татарстанның халык язучысы, Тукай премиясе лауреаты
# Свистуны

Свистуны (белар. Свістуны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Свистуны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Татарстан Республикасы бәйрәмнәре

Татарстан Республикасы бәйрәмнәре — Татарстанда рәсми рәвештә билгеләнгән эш көне булмаган бәйрәм көннәре, милли бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар. Барлык рәсми бәйрәмнәр Татарстан Республикасы кануннары белән билгеләнә.
"Татарстан Республикасы бәйрәм көннәре һәм истәлекле даталары турында"гы Канун Республика Югары Советы тарафыннан 1992 елның 27 февралендә кабул ителә.

# Татарстан Республикасы бәйрәмнәре
## Эш көне булмаган бәйрәмнәр

| Уздырылу вакыты | Исеме | Искәрмә |
| 30 август | Татарстан Республикасы көне | Татарстан Дәүләт Суверенлыгы Декларациясе кабул ителгән көндә билгеләнә |
| 6 ноябрь | Татарстан Республикасы Конституциясе көне | 1992 елда Республика Югары Советы тарафыннан Татарстан Конституциясе кабул ителгән көндә билгеләнә |
| | Ураза бәйрәме, яки Ураза гаете | Ураза һәм Корбан бәйрәмен билгеләп узу Ай календаре һәм гадәткә кергән традицияләр нигезендә Татарстан Республикасы Рәисе указы белән өч ай алдан билгеләнә |
| | Корбан бәйрәме, яки Корбан гаете | Ураза һәм Корбан бәйрәмен билгеләп узу Ай календаре һәм гадәткә кергән традицияләр нигезендә Татарстан Республикасы Рәисе указы белән өч ай алдан билгеләнә |

# Татарстан Республикасы бәйрәмнәре
## Башка бәйрәм көннәре

Туган тел көне — татар шагыйре Габдулла Тукайның (1886—1913) туган көненә туры китереп, һәр ел 26 апрельдә билгеләп узыла.
Татарстан Республикасында язгы кыр эшләре тәмамлану уңаеннан татар халык бәйрәме Сабан туе һәм рус халык бәйрәме Каравон уздырыла.
Шулай ук милли бәйрәмнәрдән: төрки халыклар бәйрәме Нәүрүз (21 мартта), мари мәдәнияте бәйрәме Семык (15 июньдә), удмурт мәдәнияте бәйрәме Гырон Быдтон (29 июньдә), чуаш мәдәнияте бәйрәме Уяв (6 июльдә), керәшен мәдәнияте бәйрәме Питрау (12 июльдә), славян мәдәнияте бәйрәме Иван Купала (5 июльдә), мордва мәдәнияте бәйрәме Валда Шинясь (30 июньдә) оештырыла.
Әлеге бәйрәмнәрне уздыру вакытлары ел саен Татарстан Республикасы Рәисе указы белән билгеләнә (2023 елның 6 апрелендәге 24-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законы редакциясендә).

# Татарстан Республикасы бәйрәмнәре
## Истәлекле көннәр

Идел Болгарстанының Ислам динен рәсми кабул иткән көне 21 майда билгеләп үтелә. Искә алу чаралары Татарстанның Болгар ш. «Изге Болгар җыены» кысаларында уза. Чара, 1989 елдан башлап, Идел буе болгарлары тарафыннан 922 елда дәүләт дине сыйфатында Ислам динен кабул итү көне һәм болгар ханы Алмушның Ибне Фадлан җитәкчелегендәге Багдад хәлифе делегациясе белән очрашуы истәлегенә үткәрелә. «Изге Болгар җыены» бөтен илдән дистәләгән мең кешене һәм чит илдән күп ватандашларны җәлеп итә.
Шулай ук Татарстан Республикасының Россия Федерациясе субъекты законнары белән билгеләнгән башка әһәмиятле даталары да билгеләп үтелә.
# Юкарыкарабаш (Биреҗык)

Юкарыкарабаш (төр. Yukarıkarabaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Воксайон

Воксайон (фр. Vauxaillon) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# PRUNE1

PRUNE1 (ингл. Prune exopolyphosphatase 1 һәм Protein prune homolog) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Семашки

Семашки (белар. Семашкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Семашки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Икод-де-лос-Винос

Икод-де-лос-Винос (исп. Icod de los Vinos) — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Икод-де-лос-Винос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 95,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Людвикув (Радомский повяты)

Людвикув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Едлиньск гминасында урнашкан авыл.

# Людвикув (Радомский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Синеглазово

Синеглазово (рус. Синеглазово) — Чиләбе өлкәсенең Копейск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Синеглазово
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Синеглазово
## Сәгать поясы

Синеглазово Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Синеглазово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
# Дерекөй (Һавза)

Дерекөй (төр. Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Югунур

Югунур (рус. Югунур) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.

# Югунур
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Югунур
## Сәгать поясы

Югунур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югунур
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Доруклу (Торослар)

Доруклу (төр. Doruklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# 424 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 424 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр :
Хронологик таблица :
424 (дүрт йөз егерме дүртенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 424 елы, I меңьеллыкның 424 елы, V гасырның 24 елы, V гасырның 3 унъеллыгының 4 елы, 420 елларның 5 елы. 424 елдан бирле 1600 ел үтте.

# 424 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:424 елда туганнар

# 424 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:424 елда вафатлар
# Ка Смергето (Венеция)

Ка Смергето — Италиянең Венеция төбәге Каваллино-Трепорти өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Смергето (Венеция)
## Географиясе

Ка Смергето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Смергето (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ранчо лос Парахес (Ометепек)

Ранчо лос Парахес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ометепек муниципалитеты составына керә.

# Ранчо лос Парахес (Ометепек)
## Географиясе

Ранчо лос Парахес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо лос Парахес (Ометепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо лос Парахес (Ометепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Реденсан-ду-Гургея

Реденсан-ду-Гургея — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Реденсан-ду-Гургея
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2468,006 км².
# Репушница

Репушница (серб. Репушница) — Сербиянең Заечар округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Репушница
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 956 метр биеклектә урнашкан.

# Репушница
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.