yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мансур Вәлиев (1950)

Мансур Мәсгут улы Вәлиев (1950 елның 6 декабре, Нөкес, Үзбәкстан ССР, ССРБ) — Совет һәм Россия хәрби эшлеклесе. Россия ФИХ чик буе хезмәте җитәкчесенең беренче урынбасары (2003—2005)

# Мансур Вәлиев (1950)
## Тормыш юлы

Мансур Вәлиев 1950 елның 6 декабрендә Үзбәкстан ССРның Нөкес шәһәрендә фронтовик офицер гаиләсендә туа. Милләте буенча татар. Ун еллык мәктәпне тәмамлаганнан соң, ССРБ Министрлар Советы каршындагы КГБның Мәскәү югары команда чик буе училищесына укырга керә. 1972 елда аны тәмамлагач, Урта Азия чик буе округына җибәрелә.
1972 елда Кәрке чик буе отрядының Давид Ярошев исемендәге застава башлыгы урынбасары итеп билгеләнә. 1977 елда аның заставасы иң яхшысы дип таныла.
М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академияне тәмамлаганнан соң Урта Азиягә, Термез чик буе отрядына Айвадж участогы коменданты итеп җибәрәләр. 1981 елда отряд штабының беренче урынбасары итеп билгеләнә һәм уку пункты белән җитәкчелек итә. 1984 елда Әфганстанда, Мазары-Шәриф шәһәрендә урнашкан 1 нче кыр оператив төркеме башлыгы итеп билгеләнә. 1985 елда Серахс чик буе отрядының штаб начальнигы итеп билгеләнә. Гаскәрләрне Әфганстаннан чыгарган вакытта Вәлиев Кызыл Байрак Мәскәү чик буе отряды башлыгы була (1987). 1989 елда вакытыннан алда полковник дәрәҗәсе бирелә .
1991 елда полковник Вәлиев Байкал арты чик буе округы штабы башлыгы итеп билгеләнә, бу вазыйфада 1994 елга кадәр хезмәт итә. 1995 елда генерал-майор Вәлиев Урта Азиягә, Ашкабадка, Төрекмәнстандагы Россия Федеральчик буе хезмәтенең оператив төркеме башлыгы буларак кайта. 1998 елда генерал-лейтенант Вәлиев, Байкал арты чик буе округы командующие итеп билгеләнү сәбәпле, Читага китә. 2002 елда Ерак Көнчыгыш региональ чик буе идарәсе башлыгы итеп билгеләнә. 2003 елда генерал-полковник Вәлиев Россия федераль иминлек хезмәтенең чик буе хезмәте җитәкчесенең беренче урынбасары итеп билгеләнә.
2005 елдан отставкада.

# Мансур Вәлиев (1950)
## Бүләкләр

* Хөрмәт Билгесе ордены (1981);
* Кызыл Йолдыз ордены (1984);
* Кызыл Байрак ордены (1989);
* «ССРБ дәүләт чиген саклаудагы казанышлары өчен» медале (1973);
* I дәрәҗә «Мактауга лаеклы хезмәте өчен» медале;
* II дәрәҗә «Мактауга лаеклы хезмәте өчен» медале;
* III дәрәҗә «Мактауга лаеклы хезмәте өчен» медале;
* Исемле корал;
* Россия Федерациясенең атказанган чик сакчысы (2000)
# Аркадий Нестеров

Аркадий Павлович Нестеров (20 июнь, 1923 ел - 7 декабрь, 2009 ел) - Совет галиме, офтальмолог, Медицина фәннәре докторы, профессор, РСФСРның мактаулы галиме (1974), СССР дәүләт премиясе лауреаты (1975), Россия Медицина фәннәре академиясе академигы.

# Аркадий Нестеров
## Биография

Аркадий Павлович Нестеров 1923 елның 20 июнендә Бузулук шәһәрендә туган.
1941 елның июнендә ул урта мәктәпне тәмамлый. 1942 елның июненнән 1946 елның октябренә кадәр Кызыл Армиядә хезмәт итә, Бөек Ватан сугышында катнаша.
Хезмәттән киткәч, Куйбышев дәүләт институтына укырга керә. 3 нче елдан ул шәхси галим һәм студентлар фәнни җәмгыяте председателе була, соңрак клиник стажировка һәм Куйбышев медицина институтының күз авырулары кафедрасы аспиранты да була.
1956-нчы елда ул медицина фәннәре кандидаты дәрәҗәсе өчен диссертациясен уңышлы яклый. 1964 елда докторлык диссертациясен язуны тәмамлый һәм яклый. Конкурс буенча сайланып, Казан дәүләт медицина институтының күз авырулары бүлеге мөдире булып эшкә билгеләнә, 1965 елдан - профессор исемен ала.
1968 елда ул Казан шәһәре Советы депутаты итеп сайлана, сәламәтлек саклау комиссиясендә эшли. 1974 елда ул Икенче Мәскәү медицина институтының медицина факультетының күз авырулары бүлеге мөдире итеп билгеләнә. 1976 елдан күз микрохирургиясенең проблемалы тикшеренү лабораториясе белән эшли. 1975 елда ул СССР дәүләт премиясенә лаек була .
1985-нче елда аның тарафыннан "Кеше күзенең склераль синусы функциональ (кире кайтару) блокадасы феномены - Нестеров эффекты" уйлап табыла. Автор синус блокадасының глаукома патогенезында мөһим ролен күрсәтә һәм бу авыруны дәвалауның яңа мөмкинлекләрен ачып бирә.
1997 елда ул Россия дәүләт медицина университетының күз авырулары бүлегенең мактаулы мөдире итеп сайлана.
Ул 350-дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән 14 монография, нигездә, күзәнәкнең сыеклык әйләнеше проблемасына багышланган. Ул 42 уйлап табуда катнашкан. Аның җитәкчелегендә 42 кандидат һәм 20 докторлык диссертациясе әзерләнде.
Ул 2009 елның 7 декабрендә Мәскәүдә үлә.

# Аркадий Нестеров
## Фәнни эшчәнлеге

Хезмәтләре, монографияләре:
* А.П. Нестеров. Күзнең гидродинамикасы һәм аны өйрәнү ысуллары, диссертация, Куйбышев, 1962;
* А.П. Нестеров. Күзнең гидродинамикасы, Мәскәү, 1968;
* А.П. Нестеров. Беренчел глаукома, Мәскәү, 1973;
* А.П. Нестеров. Күзәнәк басымы, физиология һәм патология мәсьәләләре, Мәскәү, 1974.

# Аркадий Нестеров
## Бүләкләре

Хезмәт казанышлары өчен бүләкләре:
* Кызыл Хезмәт байрагы ордены
* Икенче дәрәҗәдәге Ватан сугышы ордены
* Медаль “1941-1945 елгы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен"
* "Дан" ордены (19 июнь, 2003 ел, Азәрбайҗан) - Азербайҗан Республикасы һәм Россия Федерациясе арасындагы медицина өлкәсендә хезмәттәшлек элемтәләрен ныгытуда казанышлары өчен
* РСФСРның мактаулы галиме (1974)
* СССР дәүләт премиясе (1975)
* Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәтенең премиясе
* М.И. Авербах исемендәге СССР медицина фәннәре академиясе премиясе академигы (1969)
* Н.И. Пирогов исемендәге Россия медицина фәннәре академиясе премиясе (1992)
* Т.И. Ерошевский исемендәге Медицина геронтологиясе өлкәсендә иң яхшы монография өчен премия (2002)
# Усаклы (Кузлаука районы)

Усаклы (чуаш. Услӑх, рус. Осиново ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429438. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219825008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800004300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Усаклы (Кузлаука районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 113 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Юнысов

Юнысов — фамилия.
* Айдар Юнысов (1987), музыкант, автор-башкаручы.
* Алмаз Юнысов:
** Алмаз Юнысов (1948), баянчы (Әлмәт).
** Алмаз Юнысов (1987), музыкант, автор-башкаручы (Уфа).
* Анатолий Юнысов (1934-1997), машина йөртүче, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1986).
* Әхмәт Юнысов (Әхмәт Юныс, 1916-1976), шагыйрь.
* Вахит Юнысов (Вахит Юныс, 1930-2010), илче. Миргазиян Юнысның энесе.
* Габделхәмит Юнысов (Чулпан, 1897—1938), үзбәк совет шагыйре.
* Максуд Юнысов (1920-), социолог, фән докторы.
* Марат Юнысов
** Марат Юнысов (1940), химик, фән докторы.
** Марат Юнысов (16.03.1978), спортчы (футбол).
* Миргазыян Юнысов (Миргазыян Юныс, 1927-2014), татар язучысы.
* Нәбиулла Юнысов (1911-1980), Советлар Берлеге каһарманы (1944).
* Рамил Юнысов, (Рамил Юныс, 1969), мөселман рухание.
* Рафаэль Юнысов (1950), 1994 елдан «Чаллы икмәге» АҖ генераль директоры.
* Рәфикъ Юнысов (Рәфикъ Юныс, 1943), журналист, шагыйрь.
* Тимур Юнысов (Тимати, 1983), җырчы, музыкаль продюсер, актёр, эшкуар. Вахит Юнысовның оныгы (Мәскәү).
* Фәйзерахман Юнысов (1924-), авивция белгече, фән докторы, ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1987), ТР дәүләт бүләге (1995).
* Фәридун Юнысов (1913-1978), актер, ТАССР атказанган артисты (1968).
# Меруфе

һәм
Меруфе — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Монсан муниципалитетына карый.

# Меруфе
## Географиясе

Мәйданы — 28,49 км².
# Гарт Урманчылык заводы

Гарт Урманчылык заводы (чуаш. Гартовский Лесозавод, рус. Гартовский Лесозавод) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — юкка чыгарылган торак пункт.
Почта индексы — 429033. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400000500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Гарт Урманчылык заводы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: юк.
# Зур Нөркәй мәчете

Зур Нөркәй мәчете (рус. Мечеть деревни Большое Нуркеево) ― Татарстанның Сарман районы Зур Нөркәй авыл җирлеге административ үзәге Зур Нөркәй авылында 1998 елда ачылган ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Сарман районы мөхтәсибәте карамагында.

# Зур Нөркәй мәчете
## Тарих

Авылда 1848 елда мәчет эшләве, 1859 елда бер мәчет булуы тарихта мәгълүм. 1866 елдан волость үзәге итеп билгеләнгән Зур Нөркәй авылы тора-бара 4 мәхәлләле, 3 мәктәп һәм мәдрәсәле зур авылга әверелгән.
Беренче мәчеттә эшләгән билгеле дин әһелләре:
* Зәйнетдин Монасыйп улы
* 1823 елдан азанчы, соңрак имам ― Габделсаттар Габдерәшит улы.
* 1829 елдан ― Хөснетдин Габдерәфыйк улы, имам, мөгаллим.
* Габделвахит Габделмәннан улы (1830 елда вафат), имам.
* Фазлыйәхмәт Габделвахит улы, мулла.
* Исхак Байхуҗа улы, имам.
1878 елда төзелгән җәмигъ мәчетенең билгеле дин әһелләре:
* 1879 елдан ― Зарифулла Сафиулла улы Кушаев, имам-хатыйп, мөдәррис.
* 1914 елдан ― Нәгыймулла Габдулла улы, имам.
1885 елда төзелгән җәмигъ мәчетенең билгеле дин әһелләре:
* Мөхәммәтҗан Кадермөхәммәт улы (1836–1910), имам, мөгаллим, 1900 елдан ахун.
* 1896 елдан ― Сабирҗан Мөхәммәтҗан улы (1864 елгы), имам-хатыйп, мөгаллим.
* 1893 елдан ― Габдуллаҗан Мөхәммәтҗан улы (1867 елгы), азанчы, мөгаллим.
1885 елда авылда тагын бер мәчет төзелгән. Билгеле дин әһелләре:
* 1887 елдан азанчы – Мөхәммәделхафиз Гөзәир улы Кудашев (1845 елгы).
* 1891 елдан ― Салих Гатаулла улы Таишев (?–1938), имам-хатыйп, мөгаллим.
* 1910 елдан ― Габделшакир Габделхәлим улы, имам.
1899 елда Уфа губерна идарәсе авылда дүртенче мәчет төзергә рөхсәт бирә. Билгеле дин әһелләре:
* 1902 елдан азанчы – Мөхәммәтсалих Мөхәммәтзариф улы.
* 1910 елдан ― Таҗимөхәммәт Шәмсимөхәммәт улы, имам-хатыйп, мөгаллим.
1912―1913 уку елында Минзәлә өязендә эшләгән 351 мәктәп һәм 28 мәдрәсә исемлегенә Нөркәй мәдрәсәсе дә кергән. Ул чордагы иң зур мәдрәсәләр Яхшыбай, Шыгай, Зур Нөркәй авылларында булган. Нөркәй авылы мәдрәсәендә 9 яшьтән 28 яшькәчә 106 шәкерт белем алган. Аларга дини белемне имам-хатыйп Сабирҗан Мөхәммәтҗан улы (1864 елгы) биргән.
Сәяси репрессия елларында хөкем ителгән дин әһелләре:
* Мулла Таҗимөхәммәт Зәйсанов белән азанчы Габдуллаҗан Мөхәммәтҗанов 1930 елда кулга алынган. Таҗимөхәммәт мулла 5 елга хөкем ителгән. Габдуллаҗан азанчы башта 3 елга, 1937 елда яңадан 10 елга ирегеннән мәхрүм ителә.
* Авыл мулласы Салих Гатаулла Таишевның 1929 елда мөлкәте тартып алына. 1938 елда Минзәлә шәһәре төрмәсендә атып үтерелә.

# Зур Нөркәй мәчете
## Яңа бина

1998 елда ачылган яңа мәчеткә «Рамазан» исеме бирелгән. Бина электр белән җылытыла, су кергән. Гыйбадәт залы ~100 кеше сыйдыра. Манарасы бина түбәсендә булган мәчет. Дин әһелләре:
* 1998–2014 елларда – Фоат хәзрәт Мөхәммәтшин, имам.
* 2014 елдан – Котдус хәзрәт Сабитов, имам.
1970-елларда Зур Нөркәйгә кушылып, бер авыл тәшкил иткән Кече Нөркәй авылында (Болын ур., 34) XXI гасыр башында «Ихлас» мәчетенә нигез салынган.
# Нерядово

Нерядово (чуаш. Нерятӑв, рус. Нерядово) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Нерядово
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Нерядово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 48 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны руслар (92%) алып тора.
# Иваньково

Иваньково (чуаш. Йăвански, рус. Иваньково ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429060. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253825004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000003100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Иваньково
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 81 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (25,20%), руслар (73,98%).
# Георгий Калинкин

Георгий Алексеевич Калинкин (1915 елның 1 апреле, Каменка авылы, Пенза губернасы, Россия империясе — 1983 елның 18 ноябре, Ленинград, ССРБ) — совет рәссамы, Ленинград Рәссамнар берлеге әгъзасы.

# Георгий Калинкин
## Тормыш юлы

Георгий Калинкин 1915 елның 1 апрелендә Пенза губернасының Каменка авылында туа. 1931—1936 елларда П. Власов исемендәге Әстерхан сәнгать техникумында укый. 1936 елда Бөтенроссия Сәнгать академиясенең Ленинград рәсем сәнгате, скульптура һәм архитектура институтының рәсем факультетына укырга керә. А. Каревта шөгыльләнә. 1941 елда Бөек Ватан сугышы башланганнан соң, үз теләге белән армиягә китә. Сугыштан соң I нче һәм II нче дәрәҗә «Ватан сугышы» орденнары, «Батырлык өчен», «Алманияне җиңгән өчен» медальләре белән бүләкләнә.
Армиядән кайткач, 1947 елда рәссам квалификациясе белән Рудольф Френц остаханәсе буенча институтны тәмамлый. Диплом эше — «Яшь М. Горький Иделдә» (Санкт-Петербургтагы Россия Сәнгать академиясе музее, Россия Фәннәр академиясенең Рус әдәбияты институтында автор варианты) картинасы. 1945 елдан 1956 елга кадәр М. Греков исемендәге хәрби рәссамнар студиясендә эшли. 1947—1953 елларда Ленинград Урта сәнгать мәктәбендә укыта.
1947 елдан башлап күргәзмәләрдә катнашкан, үз эшләрен Ленинградның әйдәп баручы рәсем сәнгате осталары эшләре белән бергә экспонацияләгән. Тарихи, баталь һәм жанр картиналары, портретлар, пейзажлар иҗат иткән. Картиналары арасында «Элеккеге сугышлар урынында» (1949), «Елгада», «Пейзаж» (икесе 1951), «„Сталин“ эскадра миноносецы Североморска рейдында», «М. Калинин балачагы», «В губе Долгой», «Төньяк диңгез» (барысы 1954), «Кильдин утравы янында. Ак төн», «Диңгездә» (икесе 1955), «Причалда», «Беренче кар» (икесе 1956), «Зәңгәр көймә белән пейзаж» (1965), «В. И. Ленин крестьяннар белән», «Пирс янында» (икесе 1966), «Челтәрләрне киптерәләр» (1967), «Иртә» (1968), «Яшьләр бригадасы» (1969), «Диңгездән кайттылар» (1971), «Рейхстаг диварлары каршында» (1972), «Элеккеге. Невская дубровка», «Беренче буразна» (икесе 1974) һ.б. Георгий Калинкин әсәрләренең шәхси күргәзмәләре Прагада (1956) һәм Ленинградта (1976) күрсәтелә.
1983 елның 18 ноябрендә Ленинградта 69 нчы яшендә вафат була.
Георгий Калинкинның хезмәтләре Россиядә һәм чит илләрдә музейларда һәм шәхси җыелышларда урнашкан.

# Георгий Калинкин
## Күргәзмәләр

* 1951 ел (Ленинград): Ленинград рәссамнары әсәрләре күргәзмәсе.
* 1951 ел (Ленинград): Дәүләт Рус музеенда «1951 елгы Ленинград рәссамнары әсәрләре күргәзмәсе».
* 1958 ел (Ленинград): Ленинград рәссамнары әсәрләренең көзге күргәзмәсе.
* 1976 ел (Мәскәү): Ленинград сынлы сәнгате.
* 1984 ел (Ленинград): Ленинград батырлыгына багышлана. Ленинград рәссамнарының Ленинградны дошман блокадасыннан тулысынча азат итүгә 40 ел тулуга багышланган әсәрләре күргәзмәсе.
* 1985 ел (Ленинград): Бөек Җиңүнең 40 еллыгы. Бөек Ватан сугышы ветераннары-рәссамнары әсәрләре күргәзмәсе.
# Ле Колоне (Пиза)

Ле Колоне — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Миниато өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Колоне (Пиза)
## Географиясе

Ле Колоне Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Колоне (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домен (биология)

Домен (лат. Domain) — биологиядә таксоннарның иң зуры. Домен патшалыктан (өспатшалыктан) биегрәк тора.
1990 елда Карл Везе белән кертелгән. Везе организмнарны 3 доменга бүлгән:
* архейлар (лат. Archaea);
* бактерияләр (лат. Bacteria);
* эукариотлар (лат. Eukaryota).
Бу классификациянең яңалыгы прокариотлар (лат. Procaryota) доменының архейларга һәм бактерияләргә аеруында. Әмма прокариотлар һәм эукариотлар хәзер дә ике империя булып саклана.
Соңрак вируслар (лат. virus) доменын куша алалар. Хәзерге вакытта вирусларның рангы билгесез.
Кайвакыт археяләрне, бактерияләрне, эукариотларны һәм вирусларны Биота (лат. Biota) супердоменына (өсдоменына) берләштерәләр.
Башка классификацияләрдә Тереклек 5 патшалыкка бүленә (алардан биегрәк ранг юк): прокариотлар, протистлар (лат. Protista), гөмбәләр (лат. Fungi), үсемлекләр (лат. Plantae), хайваннар (лат. Animalia) (соңгы дүртләре эукариотларга тигез).
# Һве

Һве (вьетн. Huế) — Вьетнам үзәгендә урнашкан шәһәр.

# Һве
## Тарих

Хәзерге статусын 1929 елдан башлап йөртә.

# Һве
## Кардәш шәһәрләр

* Блуа, Франция (2007)
* Бруклин, Америка Кушма Штатлары
* Йокьякарта, Индонезия
* Кйоңҗу, Көньяк Корея (2007)
* Нью-Һейвен, Америка Кушма Штатлары
* Ренн, Франция (1990)
* Чидзуока, Япония
* Һонолулу, Америка Кушма Штатлары (3 ноябрь 1995)
* Һонолулу бүлгесе, Америка Кушма Штатлары (3 ноябрь 1995)
# Мойташ-Венда

Мойташ-Венда — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Алканена муниципалитетына карый.

# Мойташ-Венда
## Географиясе

Мәйданы — 6,75 км².
# Куркумбал (Морке районы)

Куркумбал (чирм. Курыкӱмбал, рус. Куркумбал) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Куркумбал (Морке районы)
## Сәгать поясы

Куркумбал (Морке районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Куркумбал (Морке районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,4%), руслар (4,6%).
# Лонгомел

Лонгомел — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. Понти-ди-Сор муниципалитетына карый.

# Лонгомел
## Географиясе

Мәйданы — 46,19 км².
# Повуа-де-Мидойнш

һәм
Повуа-де-Мидойнш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Табуа муниципалитетына карый.

# Повуа-де-Мидойнш
## Географиясе

Мәйданы — 9,44 км².
# Югары Акхуҗа (Чуашстан)

Югары Акхуҗа (чуаш. Тури Çĕрпÿкасси, рус. Верхнее Аккозино ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429046. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226850002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100001300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Югары Акхуҗа (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 365 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Урта Орья

Урта Орья (чирм. Кыдал Орью, рус. Средняя Орья) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Урта Орья
## Сәгать поясы

Урта Орья Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урта Орья
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Томшарово

һәм
Томшарово (чирм. Томшар, рус. Томшарово) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Томшарово
## Сәгать поясы

Томшарово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Томшарово
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,4%), руслар (6,6%).
# Тыва

Тыва́ Җөмһүрияте (Тыва́, Тува́, тыв. Тыва Республика) — Себер федераль округы составында Россия Федерациясенә керүче җөмһүрият.
1944 елның 11 октябрендә барлыкка килә.
Башкаласы — Кызыл шәһәре.
Тыва Республикасы дәүләт хакимиятенең бер палаталы закон чыгару (вәкиллекле) органы ― Тыва Республикасы Югары Хуралы.

# Тыва
## География

Көньякта һәм көнчыгышта Монголия белән, төньякта Красноярск крае белән, төньяк-көнбатышта Хакасия белән, төньяк-көнчыгышта Бурятия һәм Иркутск өлкәсе белән һәм көнбатышта Алтай Республикасы белән чиктәш.

# Тыва
## Халык

Тыва халкы саны — 313 940 кеше (2009), халык тыгызлыгы — 1,86 кеше/ км² (2009). Шәһәр халкы өлеше — 51,22 % (2009).
2002 елгы Россиякүләм халык санын алу мәгълүматлары буенча республиканың милли составы түбәндәгечә:

# Тыва
## Тыва Республикасы дәүләт гимны

2011 елның 11 августында моңа кадәр дәүләт гимны буларак кулланылган "Тооруктуг долгай таңдым" ("Урманнарымда йөргәндә") тыва халык җыры урынына рәсми рәвештә кабул ителде. Окей Шанагаш сүзләре, Кантомур Сарыглар музыкасы.

# Тыва
## Административ бүленеш

* Бай-тайга кожуун
* Барыын-Хемчик кожуун
* Чөөн-Хемчик кожуун
* Каа-Хем кожуун
* Кызыл кожуун
* Монгун-Тайга кожуун
* Өвүр кожуун
* Бий-Хем кожуун
* Сүт-Хөл кожуун
* Таңды кожуун
* Тере-Хөл кожуун
* Тес-Хем кожуун
* Тожу кожуун
* Улуг-Хем кожуун
* Чаа-Хөл кожуун
* Чеди-Хөл кожуун
* Эрзин кожуун

# Тыва
## Мәдәният

* «Саян» — Тыва дәүләт җыр һәм бию ансамбле.
# Ле-Гран-Серр

Ле-Гран-Серр (фр. Le Grand-Serre һәм фр. Serre) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Көзән (Ишембай районы)

Көзән (рус. Кузяново) – Башкортстан Ишембай районындагы авыл, Көзән авыл советы үзәге. Район үзәгеннән төньяк-көнчыгышка 44 км һәм Стәрлетамак тимер юл станциясеннән көньяк-көнчыгышка таба 43 км еракта урнашкан.

# Көзән (Ишембай районы)
## Демография

Халкы: 1906 елда — 1494 кеше; 1920 — 1858; 1939 — 1567; 1959 — 1124; 1989 — 947; 2002 — 866; 2010 — 847 кеше. Татар теленең тепекәй сөйләше таралган.
2002 ел җанисәбе буенча авылда башкортлар яши (97%).

# Көзән (Ишембай районы)
## Социаль һәм мәдәни өлкәләр

Урта мәктәп, фельдшер акушерлык пункты, мәдәният йорты, китапханә, Вәлиди Ә.-З. музее, һәйкәле, мәчет бар. 1990 елларга кадәр мәктәптә укыту татар телендә алып барылган.

# Көзән (Ишембай районы)
## Тарихи белешмә

«Башкорт энциклопедиясе» буенча, авылга 18 гасыр 1нче яртысында Нугай даругасы Юрматы волосте башкортлары үз җирләрендә нигез салган. 1757 елда төзелгән аренда килешүе буенча биредә типтәрләр килеп утырган, 1841 елда шулай ук бобыльләр исәпкә алынган. Беренче төпләнүче исеме белән аталган, уның уллары Чүрәк һәм Әйдәк Көзәновлар билгеле. Шулай ук Көзәк буларак теркәлгән. 1795 елда 25 йортта 120 кеше яшәгән, 1865 елда 125 йортта — 735 кеше. Терлекчелек, игенчелек, умартачылык, күн эше, киез басу, урман кәсепләре белән шөгыльләнгәннәр. Мәчет, училище, су тегермәне булган. 1906 елда 2 мәчет, тимерлек, 2 бакалея кибете, икмәк склады (мөгәҗәй) теркәлгән; шөгыльләр арасында олаучылык, чыпта сугу, кап тегү теркәлгән.

# Көзән (Ишембай районы)
## Танылган шәхесләр

* Әхмәтзәки Вәлиди
* Ә.С.Бәхтияров
* Н.Т.Зарипов
* Т.Рәшитова
* Ф.Ф.Сәгыйтова
# Трусово

Трусово (рус. Трусово) — Коми Республикасының Усть-Цильма районында урнашкан авыл.

# Трусово
## Климат

Трусово климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Трусово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (5%), руслар (95%).
# Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы

Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы – Татарстан Республикасы министрлыкларының берсе. Министр — Мидхәт Шаһиәхмәтов.

# Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы
## Тарих

1922 елда ТАССР икътисади киңәшмәсе (1926 елдан ТАССР ХКШ, 1946 елдан ТАССР МШ) каршындагы Дәүләт план комитеты буларак нигезләнә. 1976 елдан ТАССР Дәүләт план комитеты. 1991 елдан ТССР (ТР) икътисад һәм прогнозлау буенча дәүләт комитеты. 1996 елның 25 апреленнән ТР Икътисад министрлыгы, 1998 елның 27 маеннан ТР Икътисад һәм сәнәгать минстрлыгы, 2007 елдан хәзерге исемен йөртә.

# Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы
## Шәхесләр
### Җитәкчеләр

* 1922-1923 — Кәшшаф Мохтаров
* 1923-1924 — Александр Недачин
* 1924-1924 — Анатолий Злобин
* 1924-1926 — Хаҗи Габидуллин
* 1926-1928 — М.А.Эглит
* 1928-1930 — В.И.Горин
* 1930-1931 — Август Пусеп
* 1931-1932 — Д.С.Белик
* 1932-1934 — Андрей Терский
* 1934-1935 — С.З.Эскин
* 1935-1937 — Я.Ф. Фөдоров
* 1937-1938 — В.Ф. Попов
* 1938-1940 — Виктор Быстров
* 1940-1944 — П. Цыбин
* 1944-1960 — А. Полянский
* 1960-1966 — М. Соколов
* 1966-1970 — Фөдор Кунчий
* 1971-1972 — Всеволод Сластников
* 1972-1982 — Владимир Ермаков
* 1988-1990 — Юрий Воронин
* 1990-1995 — Филзә Хәмидуллин
* 1995-1996 — Алла Габетдинова
* 1996-1998 — Дамир Бикбов
* 1998-1999 — Ринат Гобәйдуллин
* 1999-2002 — Сергей Когогин
* 2002-2005 — Алексей Пахомов
* 2009-2012 — Борис Павлов
* 2007-2010 — Марат Сафиуллин
* 2010-2014 — Мидхәт Шаһиәхмәтов
* 2014-2018 — Артем Здунов
* 2018-2020 — Фәрит Габделганиев
* 2020-2024 — Мидхәт Шаһиәхмәтов

# Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы
## Шәхесләр
### Аерым танылган хезмәткәрләре

| башлау | тәмамлау | исем | тасвирлама | Викиҗыентыктагы төркем | туу датасы | үлем датасы |
| 1937 | 1938 | Василий Попов | | | 1903-03-07 | 1964-12-03 |