# Арча педагогика көллияте

Арча педагогика көллияте, Габдулла Тукай исемендәге Арча педагогика көллияте, рус. Арский педагогический колледж имени Габдуллы Тукая — 1920 елдан Казан губернасы Арча кантоны (1920 елның 27 маеннан Татарстан АССР, 1990 елның 30 августыннан Татарстан) Арча шәһәрендә эшләп килүче, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы урта махсус һөнәри белем бирүче дәүләт автоном белем бирү оешмасы. Каюм Насыйри премиясе лауреаты (2007). Көллият директоры — Гөлнара Гарипова.

# Арча педагогика көллияте
## Тарих

* 1920 елда Казан өязе Арча кантонының рус һәм татар мәктәпләре өчен яңа төр совет мөгаллимнәре әзерләү максатында Иске Йорт авылы мөгаллиме Якупов башлангычы белән тизләтелгән (2-3 айлык) педагогик курслар ачыла.
* 1930 елның 24 июнендә әлеге курслар җирлегендә ТАССР мәгариф халык комиссариаты күрсәтмәсе нигезендә Арча агропедагогия техникумы ачыла. Уку йортына 7 сыйныф белемле яшьләрне алалар.
* 1937 елда техникум педагогия училищесы итеп үзгәртелә. Башлангыч сыйныф укытучылары һәм өлкән пионер әйдәманнары әзерләү буенча махсуслаша.
* 1946 елның 26 26 февралендә ТАССР ХКШ һәм РКП (б) Татарстан өлкә комитетының бердәм 117 нче санлы карары нигезендә уку йортына татар халык шагыйре Габдулла Тукай исеме бирелә.
* 1967 елдан педагог-оештыручылар, балалар оешмалары әйдәманнары һәм балаларның буш вакытын оештыручылар әзерләү буенча өстәмә белем дә бирелә.
* 1992 елдан Арча педагогия көллияте.
* 2014 елның гыйнварыннан Казан арты милли кадрлар әзерләү үзәге статусы бирелә.
2011 елда «Иман» продюсерлык үзәге көллият тарихына багышланган «Ягымлы кычыткан» (рус. Ласковая крапива) фильмы төшергән (реж. Николай Морозов).

# Арча педагогика көллияте
## Белгечлекләр

* Башлангыч сыйныфларда укыту
* Мәктәпкәчә тәрбия
* Физик тәрбия
* Музыка белеме
* Компьютер системаларында программалаштыру

# Арча педагогика көллияте
## Кызыклы факт

Көллияттә дөньяда уникаль булган дәүләт «Әлифба» музее ачылган. Музей Бөтенроссия музейлар ресстрына кертелгән. Төп экспозициядә — 37 мәртәбә нәшер ителгән татар «Әлифба»сы һәм аны төзүчеләр Сәләй Вәгыйзов, Рәмзия Вәлитова турында мәгълүмат. Музейда 200 дән артык төрле милләт әлифбалары үрнәкләре җыелган.

# Арча педагогика көллияте
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1920-???? — ...
* 1981-2002 — Илдус Сәгъдиев
* 2002-2013 — Наил Габдрахманов
* 2013-2025 — Гөлнара Гарипова

# Арча педагогика көллияте
## Шәхесләр
### Укытучылар

Укуханәдә рус теле һәм чуаш теле укытучысы булып чуаш язучысы Ефрем Еллиев (1907-1942) эшләгән.
| башлау | тәмамлау | Исем | туу датасы | туу урыны | әлма-матер | һөнәр төре | үлем датасы |
| | | Хәлим Искәндәрев | 1888 | Арслан | «Рәсүлия» мәдрәсәсе «Галия» мәдрәсәсе | | 1958 |
| 1937 | No/unknown value | Сәләй Вәгыйзов | 1908-10-24 | Байтуган (Камышлы районы) | | укытучы | 2005-10-05 |
| 1937 | 1969 | Рәмзия Вәлитова | 1914-03-29 | Стәрлетамак | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | укытучы | 2002-10-22 |
| 1961 | 1990 | Хөсәен Хәйруллин | 1930 | Кече Тормы | | history teacher | |
| 1963 | 2002 | Илдус Сәгъдиев | 1936-12-25 | Ямашурминское сельское поселение | Арча педагогика көллияте Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | mathematics teacher | |

# Арча педагогика көллияте
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Арча педагогия укуханәсен тәмамлаучылар.
Нигез салынганнан бирле, уку йорты 16 меңнән артык башлангыч сыйныфлар укытучысы әзерләп чыгарган.
* Олег Исаев — очучы, майор, РФ каһарманы (вафатыннан соң).
* Лотфулла Мусин — Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Илсур Шәйхетдинов — Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Мөхәммәт Мәһдиев — язучы, Тукай премиясе лауреаты (1990).
* Гариф Ахунов — язучы, Тукай премиясе лауреаты (1973).
* Фәрваз Миңнуллин — язучы, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1982).
* Гөлчәчәк Галиева — язучы.
* Флёра Тарханова — шагыйрә, тәрҗемәче.
* Сания Әхмәтҗанова — шагыйрә.
* Риф Хәйретдинов — тарих фәннәре докторы.
* Сәгыйть Исәнбаев — әдәбият галиме.
* Самат Шакир — язучы.
* Хәнәфи Бәдигый — язучы.
* Равил Галиәхмәтов — РСФСР атказанган укытучысы.
* Газиз Нәбиуллин — язучы.
* Фәрит Шәрифуллин — Татарстанның атказанган укытучысы.
* Флера Саттарова — тарих фәннәре докторы, профессор.
* Мәрьям Хәсәнова — педагогика фәннәре кандидаты, профессор.
* Яхъя Халитов — язучы, тәрҗемәче, РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Кәмәрия Хәмидуллина — Татарстанның атказанган укытучысы.
* Дания Әхмәтова — педагогика фәннәре докторы, профессор.
* Роза Садыйкова — икътисад фәннәре докторы, профессор.
* Илдар Ситдыйков — медицина фәннәре докторы, профессор.
* Валентин Беркутов — педагогика фәннәре докторы, профессор.
* Гаптрәүф Нуриев — филология фәннәре докторы, профессор.
* Лилия Хәмитова — эстрада җырчысы.
* Раяз Фасихов — эстрада җырчысы.
| башлау | тәмамлау | Исем | туу датасы | туу урыны | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1936 | 1939 | Миңлегөл Җәләева | 1910 | Курамьял Арбур вулысы Малмыж өязе | укытучы | | | No/unknown value |
| | 1947 | Мөхәммәт Мәһдиев | 1930-12-01 | Гөберчәк | язучы | | Muhammad Magdeev | 1995-06-14 |
| | | Фәрваз Миңнуллин | 1934-08-05 | Арча районы | язучы | | | |
| | 1956 | Илдус Сәгъдиев | 1936-12-25 | Ямашурминское сельское поселение | mathematics teacher | Арча педагогика көллияте | | |
| 1973 | 1977 | Илдар Абдулла улы Шакиров | 1958-09-02 | Борындык | укытучы мәктәп директоры | Олы Урсак урта мәктәбе Морза (Апас районы) Борындык төп мәктәбе Кайбыч районы мәгариф бүлеге Кайбыч ягы музее | | |
| | | Олег Исаев | 1964-01-14 | Урта Көшкәт | | | | 1996-05-05 |
| | | Лилия Хәмитова | 1970-08-02 | Арча | | | | |
| | | Булат Бәйрәмов | 1979-02-20 | Иж-Бубый | җырчы | Татар радиосы Мәйдан TV | | |
| | | Ирек Миңнеәхмәтев | 1980-12-25 | Казан | эшмәкәр | | Irek Minnakhmetov | 2020-03-13 |