# Стоик дәртләре

Һелленистик фәлсәфәнең атаклы бер мәктәбе булган стоиклыкта «стоик дәртләре» дигән төркемгә төрле эмоциональ газапланулар кертелә.

# Стоик дәртләре
## Кулланылу

Татар теленә «стоик дәртләре» дигән төшенчә инглиз телендәге passions гыйбарәсен тәрҗемә итү нәтиҗәсендә керә, ә инглиз телендә исә борынгы грек телендәге pathê сүзе үзгәрү нәтиҗәсендә барлыкка килә.
Хрисипп фикеренчә, кайгы, ләззәт, курку һәм теләк бәяләү мәгънәсенә ия булган фикерләр булганнар.

# Стоик дәртләре
## Төп дәртләр

Стоиклар дүрт төп дәрт турында язып калдырганнар. Родослы Андроник Дәртләр турында исемле хезмәтендә бу дәртләрнең билгеләмәләрен хәбәр итә:

# Стоик дәртләре
## Төп дәртләр
### Кайгы

    Кайгы – хәзерге мизгелдә нинди дә булса начар хәл яки халәт тора, шуңа күрә кәефнең начар булуы дөрес дип санала торган иррациональ төшенкелек яки шундый яңа фикер.

# Стоик дәртләре
## Төп дәртләр
### Курку

    Курку – көтелә торган куркынычтан иррациональ рәвештә качу яки аны булдырмаска омтылу.

# Стоик дәртләре
## Төп дәртләр
### Шәһвәт

    Шәһвәт – көтелә торган яхшылыкны иррациональ рәвештә көчле итеп теләү яки аны эзәрлекләү.

# Стоик дәртләре
## Төп дәртләр
### Куаныч

    Куаныч – хәзерге мизгелдә нинди дә булса яхшы хәл яки халәт тора, шуңа күрә кәефнең бик күтәренке булуы дөрес дип санала торган иррациональ күтәренкелек яки шундый яңа фикер.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр

Төп дәртләрдән тыш, шуларның төркемнәренә карый торган аерым төр дәртләр дә бар. Алар Цицеронның «Тускулан нотыкларында» аңлатыла.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Көнләшү

    Көнләшү – күршеңнең уңышы аркасында барлыкка килгән кайгы (стресс).

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Көндәшлек

    Көндәшлек – берәүдә теләнелә торган әйбер булып, башка берәүдә ул булмый торган халәттә килеп чыга торган кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Көнчелек

    Көнчелек – бер кеше үзендә булуын тели торган әйбернең башка кешенең кулында булуы аркасында туган кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Кайгы уртаклашу

    Кайгы уртаклашу – күршеңнең нахакка газап чигүен уртаклашу аркасында килеп чыккан кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Эч пошу

    Эч пошу – авыр кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Матәм

    Матәм хисе – яраткан затның вакытсыз вафаты уңаеннан туган кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Сагыш

    Сагыш – күз яшьләре тулы кайгыдыр.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Борчылу

    Борчылу – мәшәкатьле кайгыдыр.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Хәсрәт

    Хәсрәт – җәфалы кайгыдыр.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Зарлану

    Елау һәм сукранулы кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Депрессия

    Депрессия – кеше уйга бата торган кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Үкенеч

    Үкенеч – шәһвәтле кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Кайгы
#### Төшенкелек

    Төшенкелек – халәте яхшыру өмете булмаган кайгы.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Акрынлык

    Акрынлык – соңрак кирәк булачак хезмәттән курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Оят

    Оят – хур калудан курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Кот очу

    Кот очу – тешләрне, кулларны калтырата, тәнне агарынырга мәҗбүр итә торган, тораташтай катыра торган курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Юашлык

    Юашлык – явызлыкның якынаюыннан курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Шүрләү

    Шүрләү – зиһенне чуалта торган курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Йөрәксезлек

    Йөрәксезлек – кот очуның хезмәтчесе булган куркудыр.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Аптыраш

    Аптыраш – уйсыз калдыра торган курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Курку
#### Җебегәнлек

    Җебегәнлек – шәһвәтле курку.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Ачу

    Лаексыз җәрәхәт ясаган дип саналучы кешене җәзалау шәһвәте.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Ярсу

    Ярсу – әкренләп үсеп, кинәт кенә үзен күрсәтә торган ачу.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Нәфрәт

    Нәфрәт – күптәннән җыелып килгән ачу.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Дошманлык

    Дошманлык – үч итү мөмкинлеген эзли торган ачу.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Ярсулы ачу

    Ярсулы ачу – йөрәкнең һәм җанның үзендә үк тупланган ачы ачу.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Шәһвәт
#### Комсызлык

    Комсызлык – бетмәс сусаудыр.
Сагыну
    Сагыну – чынлыкта булмаган кешенең янда булуын теләү шәһвәте.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Куаныч
#### Усаллык

    Күршенең уңышсызлыгына сөенү аркасында куаныч.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Куаныч
#### Таң калу

    Таң калу – колакка ишетелгәннәргә сокланып, җанны тынычландыра торган куаныч.

# Стоик дәртләре
## Өстәмә төрләр
### Куаныч
#### Мактану

    Мактану – тышкы кыяфәттә чагылыш таба торган, үзен чиктән тыш бай итеп күрсәтүдән гыйбарәт куаныч.