yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яңа ел

Яңа́ ел – күп халыклар тарафыннан елның беренче көнендә уздырылучы бәйрәм.
Милади тәкъвимендә елның беренче көне – 1 гыйнвар – Рим императоры Юлий Цезарь тарафыннан б. э. кадәр 46 елда расланган.

# Яңа ел
## Хәзерге яңа ел
### Милади тәкъвиме

Күпчелек илләрдә яңа елны Милади тәкъвиме буенча 1 гыйнвар көнне каршылыйлар.

# Яңа ел
## Хәзерге яңа ел
### Төрки яңа ел

Элек төрки халыклар яңа ел бәйрәмен 22 март көнне билгеләгәннәр (Нәүрүз). Хәзерге вакытта бу халыкларда яңа ел Хиҗри һәм Милади тәкъвимнәре буенча каршылана. Нәүрүз фар. "яңа көн" табигатьнең яңаруын аңлата.

# Яңа ел
## Хәзерге яңа ел
### Кытай яңа елы

Кытайда яңа ел бәйрәме 21 гыйнвар - 21 февральдән берсе көнендә була. Ләкин милли тәкъвим сирәк файдаланыла һәм кытайлылар баштан Милади тәкъвимендәге, ә аннары соң үз Яңа елны үткәрәләр.

# Яңа ел
## Россиядә һәм Татарстанда яңа ел бәйрәме
### Бәйрәмнең тарихы

Россия һәм Татарстанда яңа ел — рәсми бәйрәм һәм ял көне. XV гасырга кадәр Россиядә яңа ел 1 мартта башлана торган булган (Юлиан тәкъвиме). XV гасырдан башлап исә, яңа ел 1 сентябрьдә билгеләнә. 1700 елда Петр I әмере буенча, яңа елны башка Европа илләрендә кебек 1 гыйнвар көнне билгели башладылар. 2005 елдан башлап елның беренче өлешендә рәсми ял көннәре (башта 1-2 көн, соңарак 10 көн).
* 1699 елның 20 декабрендә император Петр I Россия империясендә елларны яңача исәпләүгә күчү һәм ел башлануны бәйрәм итүне 1 сентябрьдән 1 гыйнварга күчерү турында карар чыгара.
* Әлеге карар буенча, 1700 елның 1 гыйнварында өйләрне Гостиный дворда куелган үрнәк буенча нарат, чыршы ботаклары белән бизәргә кирәк була. Күңелләрне күтәрү өчен кешеләр бер-берсен Яңа ел белән һәм гасыр башы белән мәҗбүри котларга тиеш булалар.
* Кызыл мәйданда утлы өермә уйнатыла, туплардан һәм мылтыклардан салютлар бирелә.
* Мәскәү кешеләре үз өйләре янында мушкеттан атарга һәм ракеталар очырырга тиеш булалар.
* Рус православие чиркәвенең яңа елы 1 сентябрьдә билгеләнүе дәвам итә.
* 1917 елгы инкыйлабтан соң Раштуа һәм Яңа елны бәйрәм итү бетерелә.
* 1935 елда гына әлеге бәйрәм балалар бәйрәме буларак кире кайтарыла.
* 1937 елның гыйнвар башында Мәскәүнең Колонналы залыңда беренче тапкыр рәсми Чыршы утларын кабыза.
* Әлеге вакыйга «Советлар берлеге» (Советский Союз) киножурналында күрсәтелә.
* Алдагы елда бөтен ил буйлап меңнәрчә чыршылар бизәлә.
* 1947 елның 23 декабрендә ССРБ ЮС президиумы указы белән 1 гыйнвар бәйрәм һәм ял көне итеп игълан ителә.

# Яңа ел
## Россиядә һәм Татарстанда яңа ел бәйрәме
### Яңа ел чыршысы

    Төп мәкалә: Яңа ел чыршысы

# Яңа ел
## Россиядә һәм Татарстанда яңа ел бәйрәме
### Яңа ел персонажлары

Төп Яңа ел персонажлары - Кыш бабай һәм Кар кызы.

# Яңа ел
## Фотогалерея

* Сиднейда яңа ел бәйрәме
* Тайваньда яңа ел бәйрәме
# Ходкув (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Ходкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гловачув гминасында урнашкан авыл.

# Ходкув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пазко (Кунео)

Пазко — Италиянең Пьемонт төбәге Моретта өязендә урнашкан торак пункт.

# Пазко (Кунео)
## Географиясе

Пазко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пазко (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Володарское (Бүздәк районы)

Володарское — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
пучтьı индексы — 452725, ГАТОБК коды — 80217819002.
# Браневичы

Браневичы (белар. Браневічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Браневичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Сучевица

Сучевица — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.

# Сучевица
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# HD93500

HD93500 — Кил йолдызлыгында урнашкан ApCrEuSr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,76 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бачу (Клуж)

Бачу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Бачу (коммуна) коммунасына карый.

# Бачу (Клуж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 354 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шкарнице

Шкарнице — Словениянең Добе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шкарнице
## Географиясе

Мәйданы — 1,24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 504,3 метр биеклектә урнашкан.
# Сугышлы (Бөгелмә районы)

Сугышлы — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Почта индексы — 423211.

# Сугышлы (Бөгелмә районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Нове Брусно

һәм
Нове Брусно — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Хорынец-Здруй гминасында урнашкан авыл.

# Нове Брусно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фрайунг (Түбән Бавария)

Фрайунг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Фрайунг (Түбән Бавария)
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Фрайунг (Түбән Бавария)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 655 метр биеклектә урнашкан.
# HD235699

HD235699 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,33 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Казате (Мантова)

Казате — Италиянең Ломбардия төбәге Моттеджана өязендә урнашкан торак пункт.

# Казате (Мантова)
## Географиясе

Казате Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казате (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Брашовице

Брашовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Зомбковице-Слёнске гминасында урнашкан авыл.

# Брашовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# WNT2B

WNT2B (ингл. Wnt family member 2B) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лемат-Яун

Лемат-Яун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пим елгасының уң ярына тамагыннан 78 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 77 км.

# Лемат-Яун
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200046003
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204600
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Раздел (Силистра өлкәсе)

Раздел — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. Дулово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Раздел (Силистра өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 239 метр биеклектә урнашкан.
# Дервиш Паша (Һасса)

Дервиш Паша (төр. Derviş Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Һасса илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Щитниця

Щитниця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Варта-Болеславецка гминасында урнашкан авыл.

# Щитниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Valüta

Valüta yäki Çit il aqçası (inglizçä Currency) - il eçendä yäki çit ildä aqça funktsiäsen ütäwçe tawar. Tar mäğnadä çit illärneñ aqça berämlege. Yäğni valüta - aqça bilgese, täñkä, isäp-xisap berämlege häm başqa törle tüläw öçen täğäyen xaq, äyläneş çarası.
Bu aqça berämlege däwlät qanunnarı häm däwlätara kileşülär belän yaqlana.

# Valüta
## Törlär

Törle çit il aqçaların ayırıp qaraw öçen berniçä qaraş yäşäp kilä häm tübändägeçä bülenälär:
    1. Çığaruçı däwlätkä mönäsäbät buyınça:
* Milli
* Çit il
* Urtaq (mäsälän - evro)
    2. İkençe valütağa alıştıru mömkinlege buyınça:
* irekle alıştırıluçan
* öleşçä alıştırıluçan
* alıştırılmawçan, yomıq
    3. Ğämäldäge aqça sisteması qısalarında aqça sisteması asıl metallar belän tä'min iteleşe:
* altın belän tä'min iteleşe
* kömeş belän tä'min iteleşe
* bimetallik tä'min iteleşe
    4. Totrıqlığı däräcäse buyınça:
* nıq, köçle
* yomşaq, zäğif
    5. Äyläneş territoriäse buyınça:
* Milli
* Töbäktäge
* Şäxsi
# Яңабай Әхмәтҗанов

Яңабай Әхмәтҗанов (Яңабай Шаһибал улы Әхмәтҗанов, 20 февраль 1936(1936-02-20), Баттал, Учалы районы, БАССР, РСФСР, СССР — 25 сентябрь 2010(2010-09-25) (74 яшь), Баттал, Учалы районы, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# Разборе (Шмартно-при-Литии)

Разборе — Словениянең Шмартно-при-Литии (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Разборе (Шмартно-при-Литии)
## Географиясе

Мәйданы — 0,38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 470 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Альбенавка

Альбенавка (белар. Альбенаўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Альбенавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хөсәенбәк кәшәнәсе

Хөсәенбәк кәшәнәсе(баш. Хөсәйенбәк кәшәнәһе) — тарихи һәм архитектура комарткысы. XIV гасырның беренче яртысына карый.

# Хөсәенбәк кәшәнәсе
## Тасвир

Һәйкәл П. С. Паллас, Р. Г. Игнатьев, В. С. Юматов, В. В. Вельяминов-Зернов, Г. В. Йосыпов, шулай ук 1950-се елларда Б. Г. Кәлимуллин һәм 1985 елда Г. Н. Грусти белән рәвештә өйрәнелә. В. С. Юматовның сурәтләве буенча, кәшәкханә стеналары 1,57 метр калынлыгындагы эзиз катнашмасы белән шомартылган ташлардан салынган булган.
Хөсәенбәкнең мәрхүм җылы — 1341-1342 еллар. Төрбә шул чорда төзелә. Ул тура почмак квадрат рәвешендәге (8,5 м × 8,5 м) нигездән тора. Түбәсендәге көмәннең биеклеге — 5,28 м. Эзиз блоклардан төзелгән стеналарның калынлыгы — 1,1 м. Көньякта урнашкан керү урынының киңлеге — 1,07 м, биеклеге — 2,45 м. Стеналарның башка якларында аркалы тәрәзә уемнары бар. Кәшәнәдә 9 кабер табылган.
# Молла Нәсреддин

Молла Нәсреддин (әзери. Molla Nəsrəddin) — Тифлиста (1906—1914, 1917), Тәбриздә (1921) һәм Бакыда (1922—1931) нәшер ителгән азәрбайҗан атналык әдәби-сәнгать иллюстрацияле сатирик журнал. 25 ел эчендә журналның 748 чыгарылышы басылып чыккан (Тифлиста — 340, Тәбриздә — 8, Бакыда — 400).

# Молла Нәсреддин
## Тарих

Журналга 1906 елда Тифлиста Җәлил Мамедкулизадә нигез сала. Журнал 1912 елның мартына кадәр чыга. 1913 елның гыйнварында журнал яңадан торгызыла, ә 1914 елның октябрендә ябыла. Акыл иясе Молла Нәсреддин исеме белән аталган журнал 1905—1907 еллардагы революция идеяләрен, шулай ук Кавказ аръягындагы эш хәрәкәте идеяләрен чагылдыра. Ул бөтен Якын, Урта Көнчыгыш буенча киң таралган була һәм демократик матбугат үсешенә йогынты ясый. Журнал патриархаль-феодаль гореф-гадәтләрне фаш итә, гади халыкны ирек өчен көрәшкә чакыра, шулай ук Көнчыгыш илләрендәге империализмга һәм деспотик режимнарга каршы чыга. 1917 елда басма яңадан торгызыла, әмма шул ук ел ахырында өзелә, чөнки журнал 1917 елда цензура тарафыннан тыела.
1921 елда «Молла Нәсреддин» күпмедер вакыт Тәбриздә чыга. Ә 1922 елдан 1931 елга кадәр Бакыда нәшер ителә. Аның битләрендә Азәрбайҗанның Мирзә Әләкпәр Сабир, Әбдүррәһим-бәк Ахвердиев, Гамгүсар, Мәммәд Сәид Ордубади, Әвәз Садык һ.б. кебек алдынгы язучылар һәм Әзим Әзимзадә, Иосиф Роттер, Оскар Шмерлинг кебек рәссамнар басыла.
Совет чорында, хакимият эшчеләр һәм крестьяннар кулына күчкәч, журнал битләрендә артта калу һәм наданлык белән көрәшү, дини фанатизм һәм ришвәтчелек, Азия һәм Африканың колониаль азат итү өчен көрәшкә өндәүләрне күрергә мөмкин булган. Бу вакытта искелеккә каршы көрәш бара.
Журнал идеологик яктан социализм төзелешенә зур мораль ярдәм күрсәтә. Журналның сатирик стиле көлү һәм ирония белән сугарылган. Мирза Җәлил кулланган стиль халыкка якын һәм аңлаешлы булган. Бернинди аңлатмалар һәм шәрехләр таләп ителмәгән. Аерым подтекст булдыру өчен эмоциональ, ироник тел ярдәмендә лексик, фразеологик һәм грамматик чаралар кулланылган. Алар төрле аралашу алымнарына бай булган.
Журнал йогынтысы ярдәмендә Азәрбайҗанда азәрбайҗан телендә «Бәхлүл» (1907), «Зәнбур» (1909—-1910), «Мират» (1910), «Ары» (1910—1911), «Кәлнийәт» (1912—1913), «Ләк-ләк» (1914), «Түти» (1914—1917), «Мәзәл» (1914—1915), «Бабайи-Әмир» (1915—1916), «Тартан-партан» (1918), «Шәйпур»(1918—1919), «Зәнбүр» (1919), «Мәшәл» (1919—1920), шулай ук рус телендә: «Егет» (1907—1918), «Вай-вай» (1908), «Бакинское горе» (1908—1909), «Бич» (1909—1915), «Адская почта» (1909—1910), «Бакинские стрелы» (1910), «Барабан» (1912—1913) һәм башка журналлар барлыкка килә.

# Молла Нәсреддин
## Журналдагы карикатуралар

* Худ. О. Шмерлинг
* Худ. О. Шмерлинг
* «Җиде караш». Худ. О. Шмерлинг
* Худ. И. Роттер
* Худ. И. Роттер
* Худ. И. Роттер
* Худ. И. Роттер
* «Егерменче гасыр». Худ. Ә. Әзимзадә
* Журналда Ә. Әзимзадәнең беренче карикатурасы (1906)
* «Ирекле мәхәббәт». Худ. О. Шмерлинг
* «Руханилар Исмәгыйль Гаспринскийга каршы». Худ. О. Шмерлинг
* 1910 ел. №11. Рәсемдә Хәйрулла Усманов сүрәтләнгән.
# NLRP12

NLRP12 (ингл. NLR family pyrin domain containing 12) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Хаҗы Иса Ефенди (Мерам)

Хаҗы Иса Ефенди (төр. Hacı İsa Efendi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чиклана-де-ла-Фронтера

Чиклана-де-ла-Фронтера (исп. Chiclana de la Frontera) — Испаниянең Әндәлүс автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Чиклана-де-ла-Фронтера
## Тарих

1303 тә нигезләнә.
# Цереквичка

Цереквичка (чех. Cerekvička) — Чехиянең Высочина крае Цереквичка-Ржосице районында урнашкан авыл.

# Цереквичка
## Географиясе

Мәйданы — 4,337 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 560 метр биеклектә урнашкан.

# Цереквичка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Цереквичка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Цереквичка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 197 |
| 1880 | 177 |
| 1890 | 199 |
| 1900 | 188 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 190 |
| 1921 | 174 |
| 1930 | 182 |
| 1950 | 123 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 122 |
| 1970 | 87 |
| 1980 | 74 |
| 1991 | 71 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 83 |
| 2011 | 87 |
| 2021 | 122 |
# NGC 6231

NGC 6231 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6231
## Тарихы

Әлеге галактика 1654 елда Италия астрономы Giovanni Hodierna тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, unknown зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (7158) IRTF

(7158) IRTF (лат. IRTF) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7158) IRTF
## Тарихы

1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ES8» саналган.
# Gölsem Möxämmädi

Ömmegölsem Möxämmädi Daut qızı (Gölsem Möxämmädi'eva) 1903. yılnıñ 19 sentäberdä Ästerxan şähärendä tuıp, bala çağınnan uq Tatarça qämil tärbiä alğan, soñğa taba meditsina institütın tämamlap fännär nämzäte digän ğilmi däräcägä ireşkän Gölsem Möxämmädi ozın ğömer yulı turıdan-turı Ğälimcan İbrahimov şäxese häm anıñ icat biografiäse belän bäyle diärgä bula. Ul - klassik ädipneñ berençe xatını wä anıñ tarixi äsärlären Urıs telenä berençe tärcemä itüçe. 1930. yıllardağı repressiälärdän soñ, ul Qırımda, annan Urta Asiädä yäşi häm Qazanğa yänä 1977. yılda ğına qayta. Ğömereneñ yegerme-utız yılın Gölsem tulısınça Ğälimcan İbrahimovnıñ tormışın häm icatın öyränügä, anıñ turında istälekle äsärlär yazuğa bağışlıy. Uquçılar tarafınnan cılı qarşıy alınğan «Zur tormış» (1968), «Yäşlek könnäre» (1975), «Ezlänülär» (1987), «Olı yul» (1994) isemle istälekle kitaplar änä şul maqsatçıl icat omtılışınıñ bäräkätle näticäläre bulıp toralar.
1988 yılnıñ 11 martında Gölsem xanum Qazanda wafat buldı.
# Алычлы (Арапгир)

Алычлы (төр. Alıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Арапгир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Раздел (Ямбол өлкәсе)

Раздел — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. Елхово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Раздел (Ямбол өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 211 метр биеклектә урнашкан.
# Сөгүтлү (Рефахие)

Сөгүтлү (төр. Söğütlü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Рефахие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Михаил Озеров

Михаил Яковлевич Озеров (1900-?) — совет дәүләт эшлеклесе. Ерак Көнчыгыш политехник институт директоры (1937-1939), Мариупол металлургия институты ректоры (1939-1941).

# Михаил Озеров
## Биография

1900 елда Смоленск өлкәсендә туган. Әтисе швейцар, әни — Одесса кунакханәләренең берсендә эшләүче булган.
Ул 13 яшендә Амур тимер юлы төзелешендә эшли башлый, аннары тагын берничә эшне үзгәртте - балык тоту тармагында, арба остаханәләрендә эшләп ала.
1919 елда ул Кызыл Армиягә алына, Петроград, Поляк һәм Украина фронтларында политик хезмәткәр булып хезмәт итә. Ул дивизион партия курсларында һәм югары хәрби мәктәбендә укый.
1924 елда авыру аркасында армиядән демобилизацияләнә, аннары Ерак Көнчыгышта партия эшенә күчә. 1930 елда, Бөтен Союз Коммунистлар партиясенең Үзәк Комитеты (большевиклар) В.В. Куйбышев исемендә Ерак Көнчыгын университетына укырга җибәрелә. 1937 елда ул университетны җылылык һәм энергетика белгечлеге буларак тәмамлый, «Главрыбы» суднолар заводында бригадир, аннары цех начальнигы булып эшли.
1937 елның августында, Ерак Көнчыгыш педагогик институты директоры В.Л.Абрамович кулга алынганнан соң, партия органнары аны тәкъдим итәләр. Ул 1939 елның гыйнварына кадәр университет белән җитәкчелек итә, аннары бу вазифасыннан азат ителә. 1939-1941 елларда ул Мариупол металлургия институты ректоры булып эшли.
Сугыштан соң ул суднолар төзелеше Халык Комиссариатында җаваплы урыннарда эшли. Ул Мелитопольдә басып алучы Германия хакимияте белән хезмәттәшлектә гаепләнә, әмма аның гаебе исбатланмый.
Артабангы язмыш билгеле түгел.
# Гөмемиш (Тунҗэли)

Гөмемиш (төр. Gömemiş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Тунҗэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Аляксандравка (Асиповицкий районы)

Аляксандравка (белар. Аляксандраўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Аляксандравка (Асиповицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вой-Вож (Вой-Кузоб кушылдыгы)

Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вой-Кузоб елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Вой-Вож (Вой-Кузоб кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000016293
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001629
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Һүсейнбәйли (Фүзули)

Һүсейнбәйли (әзери. Hüseynbəyli) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
# Спенсервилл (Мэриленд)

Спенсервилл — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Спенсервилл (Мэриленд)
## Географиясе

Спенсервилл халык санын алу урыны мәйданы — 4,052468 км², 4,040785 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 499 Фут биеклектә урнашкан.
# Березовски (Алапай шәһәр бүлгесе)

Березовский (рус. Березовский) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.

# Березовски (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Березовски (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), татарлар (7%).