yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Неро-Паровы

{{ЕлгаВМ |Исем = Неро-Паровы |Милли исем = |Рәсем =
|Рәсем киңлеге =
|Сурәт язуы =
|Харита = |Харита киңлеге = |Харита язуы =
|Озынлык = 16 |Бассейн мәйданы =
|Бассейн = Кара диңгезе
|Елгалар бассейны = (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр |Су чыгымы күләме = |Үлчәү урыны =
|Баш = |Башның урнашкан урыны = |Башның биеклеге =
|Башның координатлары = |Тамак = [[Шуга (Об кушылдыгы)|Шуга]] |Тамакның урнашкан урыны = сул ярына тамагыннан 59 км өстәрәк |Тамакның координатлары =
|Елганың авышлыгы = |Ил = Россия |Төбәк = Ямал-Ненец АО |Викиҗыентыкта төркем =
Неро-Паровы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга [[Шуга (Об кушылдыгы)|Шуга]] елгасының сул ярына тамагыннан 59 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 16 км.

# Неро-Паровы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Салехард каласынан тамагына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300212115300035552
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303555
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Дмитрий Овсянико-Куликовский

Дмитрий Овсянико-Куликовский (рус. Дмитрий Николаевич Овсянико-Куликовский, 23 гыйнвар (4 февраль) 1853 яки 4 февраль 1853(1853-02-04), Каховка, Днепровский уезд, Таврия губернасы, Россия империясе — 9 октябрь 1920(1920-10-09) (67 яшь), Одесса, Украина Совет Социалистик Республикасы) — әдәбият һәм телләр белгече, Новороссия, Казан, Харковь һәм Санкт-Петербург университетлары профессоры, Санкт-Петербург ФАнең шәрәфле әгъзасы (1907).
# Вйонзувка (Подлясье воеводалыгы)

Вйонзувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Домброва-Белостоцка гминасында урнашкан авыл.

# Вйонзувка (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Березовка косшар

Березовка косшар (каз. Березовка қосшар) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Березовка косшар
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Уньи

Уньи (фр. Ougny) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
# Набереҗное (Денисов районы)

Набереҗное (каз. Набережное) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Набереҗное (Денисов районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (4013) Огирия

(4013) Огирия (лат. Ogiria) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4013) Огирия
## Тарихы

1979 елның 21 июлендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 OM15» саналган.
# Бжостовець

Бжостовець — Польшаның Мазовия воеводалыгы Могельница гминасында урнашкан авыл.

# Бжостовець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Долу

Долу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Зимбор (коммуна) коммунасына карый.

# Долу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Демирҗили (Эмирдаг)

Демирҗили (төр. Demircili) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Эмирдаг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мехув (Түбән Силезия воеводалыгы)

Мехув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Нехлюв гминасында урнашкан авыл.

# Мехув (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Егенсу (Алматы өлкәсе)

Егенсу (каз. Егінсу) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Егенсу (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Горни Тинец

Горни Тинец (чех. Horní Týnec) — Чехиянең Устецк крае Тржебушин районында урнашкан авыл.

# Горни Тинец
## Географиясе

Мәйданы — 2,641 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Горни Тинец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горни Тинец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горни Тинец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 211 |
| 1880 | 183 |
| 1890 | 181 |
| 1900 | 186 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 205 |
| 1921 | 211 |
| 1930 | 191 |
| 1950 | 76 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 66 |
| 1970 | 64 |
| 1980 | 38 |
| 1991 | 15 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 26 |
| 2011 | 36 |
| 2021 | 48 |
# Эрроусик (Мэн)

Эрроусик — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эрроусик (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1841 елда нигезләнгән.

# Эрроусик (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 10,79 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кристалл

Криста́ллар (грекча башта бозны, соңрак тау бәллүрен һәм кристаллны аңлаткан κρύσταλλος сүзеннән) – атомнары билгеле бер закончалыкка буйсынып һәм өч үлчәм буенча да периодик кабатланучы кристаллик рәшәткә барлыкка китереп урнашкан каты җисемнәр.
# Маргит (кратер)

Маргит (лат. Margit) — Венера планетасының 60°06′ к. к. 273°06′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 14 километр озынлыкта булган кратеры.

# Маргит (кратер)
## Исеме

Маргит кратеры Маҗар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Богазкая (Меҗитөзү)

Богазкая (төр. Boğazkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Меҗитөзү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Жебри-Корди

Жебри-Корди — Польшаның Мазовия воеводалыгы Чернице-Борове гминасында урнашкан авыл.

# Жебри-Корди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бичура (Свердловск өлкәсе)

Бичура (рус. Бичур) — Свердловск өлкәсенең Артёмовский шәһәр округы составына керүче авыл. Авылны Бичур (Бикчура) атлы татар нигезли.

# Бичура (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Бичура (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
# Амебалар

Амёбалар (Amoebina) - саркодлылар классыннан иң түбән төзелешлеләр отряды. Ялган аяклар (псевдоподийлар) - цитоплазма бүлтәймәләре ярдәмендә хәрәкәтләнеп азык эләктерүче, тән формасы тотрыклы булмаган бер күзәнәкле организмнарны берләштерә. Псевдоподийларның формасы, зурлыгы, үрчү ысулы амёбаларның мөһим билгесе булып тора. Гәүдә зурлыгы 15 тән 700 мкм га кадәр. Бактерияләр, вак суүсемнәр, иң гади организмнар белән тукланалар. Нигездә җенессез юл, ягъни 2 өлешкә бүленеп үрчи. Тискәре шартларда тышкы мохиттә яшәргә сәләтле стадияләр - цисталар барлыкка китерәләр. Тамыраяклар асклассының кайбер ирекле тереклек итүче төрләре (кабырчыклы амёбалар) каты кабырчыклар бүлеп чыгаралар яки, ком бөртекләрен беркетеп, үзләренең шәрә цитоплазмалары тирәли саклагыч катлам хасил итәләр. ТРда төрләренең саны төгәл билгеләнмәгән, суда яшәүче формаларының 10 лап төре ачыкланган. Һәр җирдә киң таралган: сулыкларда (А.протей), яр буендагы комда (кабырчыклы амёбалар - арцеллалар һәм дифлюгияләр). Шулай ук паразит амёбалар да очрый. Кеше һәм хайван организмындагы паразит амёбалар җитди авырулар (амёба дизентериясе һәм амёба менингоэнцефалиты) китереп чыгарырга мөмкин.
# Сэнг-Кикя

Сэнг-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыпа-Коры ль-Кы елгасының сул ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Сэнг-Кикя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300069756
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306975
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Дулово (Римавска Собота)

Дулово (словак. Dulovo) — Словакиянең Римавска-Собота округында урнашкан авыл.

# Дулово (Римавска Собота)
## Тарихы

Авыл 1455 елда нигезләнгән.

# Дулово (Римавска Собота)
## Географиясе

Мәйданы — 4,43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178 метр биеклектә урнашкан.

# Дулово (Римавска Собота)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Чаглаян (Кулп)

Чаглаян (төр. Çağlayan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Кулп илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Карчэвшчына

Карчэвшчына (белар. Карчэўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Карчэвшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ситрес (Калифорния)

Ситрес — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ситрес (Калифорния)
## Географиясе

Ситрес халык санын алу урыны мәйданы — 2,300948 км², 2,300939 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чөрдүк (Черкеш)

Чөрдүк (төр. Çördük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Черкеш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Казчина Бертини (Торино)

Казчина Бертини — Италиянең Пьемонт төбәге Сант'Амброджо-ди-Торино өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Бертини (Торино)
## Географиясе

Казчина Бертини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Бертини (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нурлы Таң (Каменка районы)

Нурлы Таң (рус. Нурлутан) - кайчандыр Пенза өлкәсенең Каменка районына кергән татар авылы.
Авыл 1959-1989 елларда яшәүдән туктый.
# Сакат-Вилледж (Аризона)

Сакат-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сакат-Вилледж (Аризона)
## Географиясе

Сакат-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы — 9,017658 км², 9,017659 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вент-Ана

Вент-Ана (фр. Vingt-Hanaps) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# HD213534

HD213534 — Пегас йолдызлыгында урнашкан kA6hA8mA8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,33 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Эль Нуево Кондадо (Силао)

Эль Нуево Кондадо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Эль Нуево Кондадо (Силао)
## Географиясе

Эль Нуево Кондадо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Нуево Кондадо (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Нуево Кондадо (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Estoniä konservativ xalıq firqäse

Estoniä konservativ xalıq firqäse (est. Eesti Konservatiivne Rahvaerakond, EKRE) — Estoniä säyäsi firqä, anıñ räise — Martin Helme. Millätçelek häm konservatizm ideyalären tota.
2012 yılda Estoniä xalıq berlege agrar-üzäk firqäse häm Eston milli xäräkäte uñ millätçe törkeme berläşüe näticäsendä barlıqqa kilgän.
EKRE — yevroskeptik firqä häm xäzerge yevrointegratsiä säyäsäten kisken tänqitli.
Riygikoguda (il parlamentında) Kersti Kalyulaydnı saylawlarda räsmi räweştä yaklamağan berdänber firqä.
2019 yılnıñ martında parlament saylawları näticäläre buyınça firqä idarä itüçe koalitsiägä kergän (ul şulay uq Üzäk firqädän häm «Watan» millätçelärennän torğan), koalitsiä 2021 yılnıñ ğinwarında Estoniä xökümäte korrupsiä skandalı arqasında otstavkağa kitkännän soñ tarqalğan.
# Яр (Удмуртия)

һәм
Яр — Удмуртиядә урнашкан посёлок (1938—2010 елларда — шәһәр тибындагы бистә), Яр районының административ үзәге.
Халык саны — 6 596 кеше (2010).

# Яр (Удмуртия)
## География

Яр Удмуртиянең төньяк-көнбатышта, Чүпче елгада урнаша. Киров—Пермь тимер юл тармагында эре тимер юл узелы; Яр станциядән Омутнинскка тимер юл тармагы бара.

# Яр (Удмуртия)
## Тарих

Яр 1898 елда нигезләнә. Шәһәр тибындагы посёлогы статусын 1938 елда ала.
2010 елда авыл торак пунктына үзгәртеп корыла.

# Яр (Удмуртия)
## Халык

| 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 4 917 | 5 261 | 6 381 | 6 917 | 7 202 | 6 596 |
Милли состав (2010): арлар — 54,9%, руслар — 39,1%, татарлар — 1,1%.
# Хоря (Сату-Маре)

Хоря — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Санислеу (коммуна) коммунасына карый.

# Хоря (Сату-Маре)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 142 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Канистро

Канистро — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Л’Акуила провинциясе составына керә.

# Канистро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 565 метр биеклектә урнашкан. Капистрелло, Чивителла-Ровето, Филеттино һәм Луко-дей-Марси коммуналары белән чиктәш.
# Монгол теле

Монгол теле ( mongɣol xele, Монгол хэл) — бу төшенчә Монголиянең монголлары телен вә барча Монгол төркеме телләрен аңлата. Моннан тыш «Монгол теле» термины белән шулай ук борынгы гомуми Монгол телен һәм иске язудагы Монгол телен атыйлар.

# Монгол теле
## Монгол теле тар мәгънәдә

Монголиянең төп халкы булган монголларның, Кытайдагы Эчке Монголия һәм башка провинцияләрдә яшәүче монголларның төп аралашу теле. Төп диалект буенча гадәттә халха-монгол яки халха кенә дип атала.
Халха-монгол теленең әдәбият нормасы һәм Монголиянең дәүләт теле статусы бар. Бу телдә сөйләшүчеләр саны 2,3 млн. кеше чамасы (1995). Халха диалекты монгол теле диалектларының үзәк төркеменә керә. Шулай ук көнчыгыш һәм көнбатыш диалекталь группалар да аерыла. Диалектлар арасындагы аермалар нигездә фонетикада ята.
Монголиянең милли теле буларак Монгол халык революциясеннән (1921) соң халха диалекты нигезендә төзелә башлады. 1943 елдан башлап аның язуда кирил әлифбасы кулланыла башлый.

# Монгол теле
## Монгол телләре төркеме

Халха-монгол теле белән монгол язуы теле монгол телләре төркеменә керә. Бу төркем түбәндәге төркемнәргә бүленә: Төньяк-Монгол телләре: бүрәт, калмык, ордос, хамниган, ойрат; Көньяк-Монгол телләре: дагур, шира-югур, дунсян, баоань, ту; Әфганстандагы могол теле башкалардан нык аерылып тора. Бу телләр бер-берсенә бик якын.
Төзелешләре буенча алар флективлык элементлары белән агглютинатив телләр буларак саналалар.

# Монгол теле
## Монгол теле һәм кирилл әлифбасы

Монгол теле әлифбасында 35 хәреф:
| Поз. | Кирилл әлифбасы | Исем | IPA | ISO 9 | Стандарт романизация | THL | Конгресс китапханәсе |
| 1 | Аа | а | a | a | a | a | a |
| 2 | Бб | бэ | p, pʲ, b | b | b | b | b |
| 3 | Вв | вэ | w, wʲ | v | v | w | v |
| 4 | Г г | гэ | ɡ, ɡʲ, k, ɢ | g | g | g | g |
| 5 | Дд | дэ | t, tʲ, d | d | d | d | d |
| 6 | Ее | е | jɛ~jɜ, e | e | ye, yë | ye, yö | e |
| 7 | Ёё | ё | jɔ | ë | yo, yö | yo | ë |
| 8 | Жж | жэ | tʃ, dʒ | ž | j | j | zh |
| 9 | Зз | зэ | ts, dz | z | z | z | z |
| 10 | Ии | и | i | i | i | i | i |
| 11 | Йй | хагас и | i | j | ĭ | i | ĭ |
| 12 | (Кк) | ка | (kʰ, kʰʲ) | k | k | k | k |
| 13 | Лл | эл | ɮ, ɮʲ | l | l | l | l |
| 14 | Мм | эм | m, mʲ | m | m | m | m |
| 15 | Нн | эн | n, nʲ, ŋ | n | n | n | n |
| 16 | Оо | о | ɔ | o | o | o | o |
| 17 | Өө | ө | o | ô | ö | ö | ö |
| 18 | (Пп) | пэ | (pʰ, pʰʲ) | p | p | p | p |
| 19 | Рр | эр | r, rʲ | r | r | r | r |
| 20 | Сс | эс | s | s | s | s | s |
| 21 | Тт | тэ | tʰ, tʰʲ | t | t | t | t |
| 22 | Уу | у | ʊ | u | u | u | u |
| 23 | Үү | ү | u | ù | ü | ü | ü |
| 24 | (Фф) | фэ, фа, эф | (f) | f | f | f | f |
| 25 | Хх | хэ, ха | x, xʲ | h | x | kh | kh |
| 26 | Цц | цэ | tsʰ | c | c | ts | ts |
| 27 | Чч | чэ | tʃʰ | č | č | ch | ch |
| 28 | Шш | ша, эш | ʃ | š | š | sh | sh |
| 29 | (Щщ) | ща, эшчэ | (stʃ) | ŝ | šč | shch | shch |
| 30 | Ъъ | хатуугийн тэмдэг | | ʺ | ı | ʺ | ı |
| 31 | Ыы | эр үгийн ы | i | y | y | î | y |
| 32 | Ьь | зөөлний тэмдэг | ʲ | ʹ | ʹ | ĭ | i |
| 33 | Ээ | э | e | è | e | e | ê |
| 34 | Юю | ю | jʊ, ju | û | yu, yü | yu, yü | iu |
| 35 | Яя | я | ja, j | â | ya | ya | ia |
# Хаджиень (Констанца)

Хаджиень — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Лиману (коммуна) коммунасына карый.

# Хаджиень (Констанца)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 49 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ырмакбашы (Юрегир)

Ырмакбашы (төр. Irmakbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Розто (Салерно)

Розто — Италиянең Кампания төбәге Ночера-Инферьоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Розто (Салерно)
## Географиясе

Розто Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Розто (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (17038) Wake

(17038) Wake — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17038) Wake
## Тарихы

1999 елның 26 мартында Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FO21» саналган.
# .hr

.hr – Хорватиянең югары дәрәҗәле милли домены.
# Зигмунтув (Лодзький-Схидний повяты)

Зигмунтув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Колюшки гминаcында урнашкан авыл.

# Зигмунтув (Лодзький-Схидний повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казчина Олмо (Милано)

Казчина Олмо — Италиянең Ломбардия төбәге Чернуско-суль-Навильо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Олмо (Милано)
## Географиясе

Казчина Олмо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Олмо (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бызовица

Бызовица — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Трекляно җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Бызовица
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1001 метр биеклектә урнашкан.
# Капице (Люблин воеводалыгы)

Капице — Польшаның Люблин воеводалыгы Сточек-Луковски гминаcында урнашкан авыл.

# Капице (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Воля-Желиховска

Воля-Желиховска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Грембошув гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Желиховска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 473

IC 473 — чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 473
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Кастелано (Асколи Пичено)

Кастелано — Италиянең Марке төбәге Венаротта өязендә урнашкан торак пункт.

# Кастелано (Асколи Пичено)
## Географиясе

Кастелано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кастелано (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Матвей Захаров

Захаров Матвей Васильевич (5 (17) август 1898 йыл — 31 гыйнвар 1972, Мәскәү, РСФСР, СССР) — совет хәрби эшлеклесе, Советтар Союзы маршалы (1959), ике тапкыр Советтар Союзы Геройы, КПСС Үзәк Комитеты әгъзасы, СССР Юғары Советы депутаты (4-8 нче чаҡырылыш), профессор.

# Матвей Захаров
## Биографиясе
### Яшлеге

1898 елның 17 августында (иске ысул буенча — 5 августа) Тверь губернасы Старицкий өязе Татарский улусының Войлово авылында крестьян гаиләсендә туа. Рус. 1904 елда гаилә Санкт-Петербургка күченә, анда атасы балта остасы булып эшли. 1913 елда Тверь кала югары башлангыч училищесын тәмамлый, Петроград заводларында слесарь булып эшли. 1917 елда Петроградтагы революцион вакыйгаларның актив катнашучысы, «Сименс и Гальске» заводының Кызыл Гвардия отрядына керә. Бу отрядта 7 ноябрьдә (иске ысул буенча 25 октябрдә) Кышкы сарайны штурмлауда һәм Керенский — Красновның контрреволюцион фетнәсен бастыруда Пулково янындагы алышларда катнаша. 1917 елның декабрендә РСДРП га керә.

# Матвей Захаров
## Биографиясе
### Гражданнар сугышы

Петроградның актив коммунисты буларак, Захаров яңа гына төзелә башлаган Кызыл армияга юнәлтелә. 1918 елда 2 нче Совет Петроград артиллерия курсларын тәмамлый. 1918 елда Гражданнар сугышы фронтларында, шул ук елның декабрендә Царицын янындагы 10 нчы армияда артиллерия батареясы белән командалык итә. Ары генерал А. И. Деникин гаскәренә һәм Төньяк Кавказда һәм Ставрополье краенда ак казак гаскәрләренә каршы сугыша.
# Медовбрук (Виргиния)

Медовбрук — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Медовбрук (Виргиния)
## Географиясе

Медовбрук халык санын алу урыны мәйданы — 21,470396 км², 21,400018 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.