yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мотча

Мотча (белар. Мотча) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.

# Мотча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ломас де Тепамал, Гранхас (Ирапуато)

Ломас де Тепамал, Гранхас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Ломас де Тепамал, Гранхас (Ирапуато)
## Географиясе

Ломас де Тепамал, Гранхас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ломас де Тепамал, Гранхас (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ломас де Тепамал, Гранхас (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Гастон (Орегон)

Гастон — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Гастон (Орегон)
## Тарихы

Гастон шәһәре 1911 елда нигезләнгән.

# Гастон (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,696989 км², 0,712289 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр һәм 300 Фут биеклектә урнашкан.
# (20685) 1999 VX48

(20685) 1999 VX48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20685) 1999 VX48
## Тарихы

1999 елның 3 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VX48» саналган.
# Валкалата

Валкалата (белар. Валкалата) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Валкалата
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Гардале (Бреша)

Гардале — Италиянең Ломбардия төбәге Палаццоло-сулл'Ольо өязендә урнашкан торак пункт.

# Гардале (Бреша)
## Географиясе

Гардале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гардале (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шчэчыцы

Шчэчыцы (белар. Шчэчыцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Шчэчыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Жыкавичы

Жыкавичы (белар. Жыкавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.

# Жыкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Элк-Гарден (Көнбатыш Виргиния)

Элк-Гарден — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Элк-Гарден (Көнбатыш Виргиния)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Элк-Гарден (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,667065 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 699 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Янувка (Подлясье воеводалыгы)

Янувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Августув гминасында урнашкан авыл.

# Янувка (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 2890

NGC 2890 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2890
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бржештяни (Билина)

Бржештяни (чех. Břešťany) — Чехиянең Устецк крае Билина районында урнашкан авыл.

# Бржештяни (Билина)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Бржештяни (Билина)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бржештяни (Билина)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Бржештяни (Билина)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Павлюци

Павлюци (белар. Паўлюці) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Павлюци
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гето Фюме (Римини)

Гето Фюме — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Montescudo-Monte Colombo өязендә урнашкан торак пункт.

# Гето Фюме (Римини)
## Географиясе

Гето Фюме Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гето Фюме (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (16451) 1989 SO3

(16451) 1989 SO3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16451) 1989 SO3
## Тарихы

1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SO3» саналган.
# Надольна (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Надольна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хлевиска гминасында урнашкан авыл.

# Надольна (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дзярвели

Дзярвели (белар. Дзярвелі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Дзярвели
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Роккетта-Лигуре

Роккетта-Лигуре — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Алессандрия провинциясе составына керә.

# Роккетта-Лигуре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Альбера-Лигуре, Кабелла-Лигуре, Канталупо-Лигуре, Монджардино-Лигуре һәм Рокафорте Лигуре коммуналары белән чиктәш.
# Филипп Брейтенбах

Филипп Брейтенбах (алман. Philipp Franz Breitenbach, 1770, Майнц, Майнцское курфюршество, Изге Рум империясе — 1845, Санкт-Петербург, Россия империясе) — технология, авыл хуҗалыгы һәм урман хуҗалыгы профессоры, Санкт-Петербург урман институты директоры (1826-1837).
# Кинтанилья-де-Арриба

Кинтанилья-де-Арриба (исп. Quintanilla de Arriba) — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кинтанилья-де-Арриба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 740 метр биеклектә урнашкан.
# Пойербах

Пойербах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Грискирхен округы составына керә.

# Пойербах
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 390 метр биеклектә урнашкан. Нойкирхен-ам-Вальде, Хайлигенберг (Югары Австрия), Вайценкирхен, Михельнбах, Пёттинг, Кальхам, Альтшвендт, Санкт-Виллибальд, Штеген (Австрия) һәм Наттернбах коммуналары белән чиктәш.
# Юзафова (Глуский районы)

Юзафова (белар. Юзафова) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.

# Юзафова (Глуский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Баҗикай

Баҗикай (рус. Бажикаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.

# Баҗикай
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Баҗикай
## Сәгать поясы

Баҗикай Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Баҗикай
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (97%).
# Ражки 1

Ражки 1 (белар. Ражкі 1) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Ражки 1
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Бертонико

Бертонико — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Лоди провинциясе составына керә.

# Бертонико
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 63 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастильоне-д'Адда, Гомбито, Монтодине, Москаццано, Терранова-дей-Пассерини, Турано-Лодиджано һәм Рипальта-Арпина коммуналары белән чиктәш.
# Бали каста системасы

Бали каста системасы Һинд каста системасына охшаш иҗтимагый оешу системасы.
Балиның дүрт кастасы:
* Soedra Шудралар – Бали халкының 90%-тан артыгын тәшкил иткән крестьяннар. Алар халыкның якынча 93%-ын тәшкил итәләр.
* Wesias (Вайшьялар) – сәүдәгәрләр һәм административ рәсмиләр кастасы
* Satrias Кшатриалар (Кшатрийялар) – хәрбиләр кастасы, аңа шулай ук аксөякләр һәм патшалар керә
* Brahmana Браминнар – изге кешеләр һәм каһиннәр.
Касталарның Һиндстанның дүрт варналарына (шудра, вайшья, кшатрия, брамин) охшашлыгына игътибар итегез. Джефф Льюис һәм Белинда Льюис раслаганча, хәзергегә кадәр Балида дүрт каста булган, әмма "бик көчле җәмәгать чишелеш табу һәм үзара бәйлелек традициясе" белән. Дүрт каста түбәндәгечә Soedra (Шудра), Wesia (Вайшьялар), Шатриялар (Кшатрийялар) һәм Брахмана (Брамин).
19-ынчы гасыр галимнәре, мәсьәлән, Кроуфорд һәм Фридрих фараз иткәнчә Бали каста системасының килеп чыгышы Һиндстанныкы булган, әмма Һелен Крис раслаганча Брумунд шикелле Балига килгән һәм торган галимнәр раслаганча аларның кыр өйрәнүләре "кабул ителгән Һинд килеп чыгышы"на каршы килгән.
Дүрт каста әгъзалары төрле касталарга мөрәҗәгать итәр өчен Бали теленең төрле дәрәҗәләрен кулланалар. Урта Бали теле гадәттә очрашканда кастасы мәгълүм булмаган кешеләр белән сөйләшү өчен кулланыла. Катнашучыларның каста статусы мәгълүм булгач, һәрберсенә мөрәҗәгать өчен тиешле тел кулланыла.
Хәзерге вакытта каста системасы күбрәк дини корылмаларда кулланыла, шул вакытта аскы касталар Брахман кастасы әгъзаларын (Пенданаларны) церемонияләрне үткәрергә сорыйлар. Голландия колония елларыннан һәм соңрак Индонезия бәйсезлегеннән соң, каста системасы әгъзаларының икътисади рольләрендә аермалар әкренләп бетә, чөнки дәүләт каста системасына нигезләнгән мөнәсәбәтләрне тыя. Явада һәм Балида күпчелек Кшатрия гаиләләре Маҗапаһит төшүе һәм күпсанлы Ява сугышларыннан соң юкка чыккан. Күпчелек Бали Кшатриялары килеп чыгышын 500 ел элек хөкем иткән Дэва Агунг Патша гаиләсеннән дип әйтәләр. Башта Кшатрия булганнарның кайберәүләре, мәсьәлән, Арья Дамардан килеп чыккан дип әйткәннәр Весиа статусына төшерелгәннәр, шулай итеп Балида бары тик Дэва Агунгтан килеп чыкканнар гына Кшатрийя дип танылалар.
1950-енче һәм 1960-ынчы еллар арасында Балида традицион каста система яклылар һәм аңа каршылар арасында конфликтлар булган. Соңгыларның күпчелеге PKI - Индонезия Коммунистлар Партиясе белән бәйле булганнар, ул 1965-1966 ел Индонезия үтерүләре дәвамында рәхимсез басылган булган.
# Задарожжа (Горацкий районы)

Задарожжа (белар. Задарожжа) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.

# Задарожжа (Горацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сцяпанава Пасека

Сцяпанава Пасека (белар. Сцяпанава Пасека) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Сцяпанава Пасека
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Амаските (Сан Маркос)

Амаските — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Амаските (Сан Маркос)
## Географиясе

Амаските Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Амаските (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Амаските (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сьверже-Панки

Сьверже-Панки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зарембы-Косцельне гминасында урнашкан авыл.

# Сьверже-Панки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Будзишча (Сенненский районы)

Будзишча (белар. Будзішча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Будзишча (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Донико (Бергамо)

Донико — Италиянең Ломбардия төбәге Кастьоне-делла-Презолана өязендә урнашкан торак пункт.

# Донико (Бергамо)
## Географиясе

Донико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Донико (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (8411) Celso

(8411) Celso (лат. Celso) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8411) Celso
## Тарихы

1996 елның 3 октябрендә галимнәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TO» саналган.
# Баххагель

Баххагель — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Баххагель
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Баххагель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,75 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 471 метр һәм 470 метр биеклектә урнашкан.
# Псков губернасы

Псков губернасы (рус. Псковская губерния) — Россия империясенең, РСФСРның һәм ССРБның административ берәмлеге.

# Псков губернасы
## Тарих

Псков губернасы 1772 һәм 1796 елларда оештырылып, 1777 һәм 1927 елларда юкка чыгарылган.

# Псков губернасы
## Халык

Туган тел буенча состав, 1897: рус теле — 94,9%, эстон теле — 2,3%, латыш теле — 1%.
Дини состав, 1897: праваслаулар — 92,9%, искейолачылар — 3,6%, лютераннар — 2,3%.

# Псков губернасы
## Эчке бүленеш

1897 елда Псков губернасы 8 өязгә бүленгән булган.
# Закамолика (Олинала)

Закамолика — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Olinalá муниципалитеты составына керә.

# Закамолика (Олинала)
## Географиясе

Закамолика Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Закамолика (Олинала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Закамолика (Олинала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)

Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Рефухио, Ранчито эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Крысовы (Оричи районы)

Крысовы (рус. Крысовы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Крысовы (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Крысовы (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Крысовы (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Крысовы (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# Шоркина

Шоркина (белар. Шоркіна) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Шоркина
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Норт-Декейтер (Джорджия)

Норт-Декейтер — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Декейтер (Джорджия)
## Географиясе

Норт-Декейтер халык санын алу урыны мәйданы — 12,719481 км², 12,905801 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303 метр биеклектә урнашкан.
# Ходоуни

Ходоуни (чех. Chodouny) — Чехиянең Устецк крае Литомержице һәм Q89474258? районында урнашкан авыл.

# Ходоуни
## Географиясе

Мәйданы — 10,017426 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 154 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ходоуни
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ходоуни
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ходоуни
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 758 |
| 1880 | 855 |
| 1890 | 922 |
| 1900 | 1031 |
| 1910 | 1055 |
| 1921 | 1108 |
| 1930 | 1040 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 675 |
| 1961 | 746 |
| 1970 | 668 |
| 1980 | 663 |
| 1991 | 595 |
| 2001 | 595 |
| 2011 | 610 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 620 |
| 2016 | 642 |
| 2017 | 654 |
| 2018 | 650 |
| 2019 | 667 |
| 2020 | 655 |
| 2021 | 662 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 670 |
| 2022 | 669 |
| 2023 | 672 |
| 2024 | 693 |
# Зембин

Зембин (белар. Зембін) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Зембин
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 11

NGC 11 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 11
## Тарихы

Әлеге галактика 1881 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Qar işelmäse

Qar işelmäse (almança Lawine, lat. işelmä, ubılma, işelü, şuışu) — taw bitennän, sözäklegennän şuıp, işelep töşüçe qar massası.
Qar işelçälärendä keşelär (yış qına tawgizärlär, häwäskär taw çañğıçıları häm snowbordçılar) qorban bula häm zur ğına mätdi zıyan kürä.
Qar işelmäläre zur massası säbäple (berniçä tonnağa citä) asfiksiägä (tın betep ülügä) kiterä, söyäklärne sındıra, hawa ütkärmäwçänlege arqasında qorban häläk bula.
Qayçaqta qar işelmäläre zur häläkätkä kiterä: 1999 yılda massası 170 meñ tonna qar işelmäse Avstriäneñ Haltur awılın tulısınça cimerä häm 30 keşe üterä.
2012 yılda Äfğänstanda qar işelmäläre seriäse küp yortalarnı cimerä, häm 100 keşe qorban itä.
Qar işelmäläre Räsäyneñ bar tawlarında bar. Qışın alar tawlarnıñ tabiği xäweflege bulıp tora.

# Qar işelmäse
## Xasil bulu säbäpläre

Yawım-töşem belän yawğan qar ışqılu köçe isäbenä taw bitendä totqarlanıp qala (anıñ zurlığı küp faktorlärğa bäyle, şul isäptän qar dımlılığı, taw biteneñ awışlığı). Qar massası basımı ışqılu köçeneñ artıq bulğan oçraqta, qar şuışa başlıy.
Qar işelmäse barlıqqa kilü öçen taw biteneñ 25-45° awışlığı uñaylı, läkin şulay da taw biteneñ awışlığı 15—18° bulğanda qar işelmäse bulğan oçraqlar bilgele.
Awışlığı 15° taw bite häm 15 sm qar qatlamı bulğanda qar işelü qurqınıçı bar dip isäplänä, anıñ öçen berniçä şart ütälergä tieş, mäsälän, cepşek könne häm qoyaş cılıtqanda qar eri, soñraq tiz genä suıta, bozlı taw barlıqqa kilä.
Awışlığı 50° bulğanda qar zur külämdä torıqlanmıy häm şuıp töşä bara, läkin 15° sözäkräk häm 60° tekäräk bulğanda tulısınça qar işelü qurqınıçı bar dip isäplänä.

# Qar işelmäse
## Törlär

Qar işelmäseneñ berniçä töre bar:
* başlanğıç forması buyınça
* xäräkäte taswirlaması buyınça
* küläme buyınça
* qar işelmäse relyefı buyınça
* qar sıyfalanması buyınça (qorı, dımlı, yüeş)
Başlanğıç forması:
* Qar işelmäse sızıq buyınça (qarlı-bozlı, bozlı, "qar tayaqları")
* Qar işelmäse noqtadan (qorı, yüeş)
# (1195) Оранжия

(1195) Оранжия (лат. Orangia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1195) Оранжия
## Тарихы

1931 елның 24 маенда Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 KD» саналган.
# Малишы

Малишы (белар. Малішы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Малишы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Будзишча (Гомельский районы)

Будзишча (белар. Будзішча) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Будзишча (Гомельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Испир (Испир)

Испир (төр. İspir) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).