yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илдар Байбиков

Илдар Байбиков, Илдар Азат улы Байбиков (Ильдар Азатович Байбеков, 1955 елның 1 июне, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― рәссам, декоратив рәсем сәнгате вәкиле, Байбиковлар династиясен дәвам итүче. Татарстан Республикасында Россия Рәссамнар берлеге («Россия Рәссамнар берлеге» Бөтенроссия иҗат иҗтимагый оешмасының «Татарстан Рәссамнар берлеге» төбәк бүлеге) әгъзасы (1992 елдан). Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе.

# Илдар Байбиков
## Тәрҗемәи хәле

1955 елның 1 июнендә Казанда рәссам Азат Мөхәммәт улы Байбиков (1924―2011) гаиләсендә туган. Энесе Ринат Байбиков (1962 елгы), рәссам.
1977 елда Казан сәнгать училищесын тәмамлаган. Циркка рәссам булып эшкә урнашкан. Сәнгать фондыннан заказлар үтәгән.
1992 елдан Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы.

# Илдар Байбиков
## Иҗаты

Традицион һәм авангард стилендәге картиналар авторы. Рәссам үз иҗатында татар халкының тормышын чагылдыра, гаиләгә, аналарга, авыл тематикасына зур әһәмият бирә. Аның эшләре җете ачык төсләргә бай.
«Хуҗабикә» (Хозяйка), «Тимерчеләр» (Кузнецы), «Старт алдыннан» (Перед стартом), «Ял» (Отдых) кебек беренче иҗат иткән хезмәтләрендә импрессионизм техникасын кулланган.
1990-еллар башыннан рәссам иҗатында яңа чор башланган ― ул рәсем һәм форма стилистикасының индивидуаль концепциясен эшли, фовизм стилистикасында иҗат итә. «Кунакларны озату» (Проводы гостей), «Гашыйклар көне. Яшел фәрештә» (День влюбленных. Зеленый ангел), «Туган көн» (День рождения), «Арыган фәрештә» (Уставший ангел) кебек хезмәтләрендә образлар монументаль төс ала бара, рәсем стильләштерелә, фигуралар орнамент функцияләрен ала.
Рәссам республика, зона, бөтенроссия һәм халыкара күргәзмәләрдә даими катнаша. 1993 елда аның җиде әсәре Drouot аукционында (Франция) сатылган. 1994 елда исеме ADEC Бөтендөнья каталогына кертелгән. Кайбер эшләрен Россия, Германия, Голландия, Чехословакия, Польша, Дания музейлары һәм галереялары сатып алган.

# Илдар Байбиков
## Кайбер күргәзмәләре

* 2005 елның 20 июнендә Татарстан Республикасы Рәссамнар берлегенең күргәзмәләр залында Байбиковлар ― династиягә нигез салучы Азат Байбиков һәм аның уллары Илдар һәм Ринат Байбиковларларның беренче уртак күргәзмәсе ачылган.
* 2015 елның 1 октябрендә «Хәзинә» милли сәнгать галереясында Илдар Байбиковның юбилей күргәзмәсе ачылган.

# Илдар Байбиков
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе

# Илдар Байбиков
## Шәхси тормышы

Өйләнгән. Кызы Эльвира.
# Марекуш

һәм
Марекуш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Пенафиел муниципалитетына карый.

# Марекуш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Хорошавино (Мари Ил)

Хорошавино (чирм. Хорошавино, рус. Хорошавино) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Хорошавино (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Хорошавино (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Хорошавино (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Майруш

Майруш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Шавиш муниципалитетына карый.

# Майруш
## Географиясе

Мәйданы — 11,67 км².
# Рифгать Әхмәтьянов

Рифкать Газизҗан улы Әхмәтьянов (Рифгать Әхмәтҗанов) (1933 елның 10 июле, ССРБ, РСФСР, БАССР, Иглин районы, Турбаслы—2018 елның 11 октябре, шунда ук) — татар теленең этимологиясе буенча танылган белгеч, филология фәннәре докторы, профессор.

# Рифгать Әхмәтьянов
## Тәрҗемәи хәле

Рифкать Әхмәтҗанов 1933 елның 10 июлендә Башкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында туган. Урта мәктәпне Таҗикстанда тәмамлап, Башкортстан дәүләт университетының филология факультетындагы татар-рус бүлеген тәмамлый. Берникадәр Туймазы районының Туктагул урта мәктәбендә укыткач, 1963 елда Казанга күченеп, Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтына эшкә урнаша (1963-1995).
1970 елда – “Татар теле лексикасының этимологик нигез­ләре” дигән кандидатлык диссертациясен, 1990 елда “Идел-Урал тел берлегендә татар теле” дип аталган докторлык хезмәтен яклый. 1994 елда Татарстан хөкүмәте каршындагы «Ике дәүләт теле турындагы» кануны гамәлгә ашыру буенча комитетының комиссия рәисе урынбасары.
Соңрак кабат Башкортстанга кайтып, 1995-1997 елларда Стәрлетамак педагогия институты, 1997-2010 елларда Бөре дәүләт педагогика институтында профессорлык итә, биредә татар теле һәм әдәбияты белгечләрен әзерләү эшенә нигез сала.
Бүген ул – Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать инсти­тутының әйдәп баручы фәнни хез­мәткәре.
Р. Әхмәтьяновның 10 монографиясе, 300дән артык фәнни мәкаләсе дөнья күргән.
2018 елның 11 октябрендә Башкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында йөрәк өянәгеннән үлгән. Туган авылы зиратында җирләнгән

# Рифгать Әхмәтьянов
## Хезмәтләре

* Татар терминологиясенең тарихи чыганаклары. Казан, ТКН, 2003 Нәшрият сайтында 2012 елның 14 декабрь көнендә архивланган.
* Татар теленең кыскача тарихи-этимологик сүзлеге. - Казань: тат.кн.изд. — 2001, 272с.
* Этимологический словарь татарского языка. Том 1. Бирск 2005.
* Татарско-русский словарь. Казань, 2007.
* Татарский язык в Волго-Камском языковом союзе. Казань, 1993;
* Сравнительное исследование татарского и чувашского языков. - М., 1978;
* Общая лексика духовной культуры народов Поволжья. - М., 1981;
* Общая материальной культуры народов Поволжья. - М., 1989;
* «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе. Казан;
* Русча-татарча төзелеш атамалары сүзлеге. - Казань, 1995 (кереш сүз авторы);
* Татар терминологиясендә гарәп алынмалары. Казан, 2003;
* Сравнительная татарского и башкирского. - на тат.яз. - Бирск, 2003;
* Татар теленең зур аңлатмалы сүзлеге (авторларның берсе) - 1-3 томнар. - Казан,-1981;
* Татаро-турецкий словарь. -., 1997; 14. Турецко-татарский словарь.., 1998;
* Татарско-русский словарь. -, 2003
* «Аскын татарлары» (авторы Ф. Нуретдинов, Казан 2002 ел) китабына кереш сүз 2016 елның 9 март көнендә архивланган.
* "Татар теленең этимологик сүзлеге". 2015.

# Рифгать Әхмәтьянов
## Кызыклы факт

Рифкать Әхмәтьянов – полиглот галим. Ул татар, чуаш һәм башка төрки телләрдән тыш чирмеш, мукшы, ар, маҗар, фин, гарәп, фарсы, шулай ук инглиз һәм алман телләрен белә.
# Ле-Бускат

Ле-Бускат (фр. Le Bouscat) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Памашсола (Морке районы)

Памашсола (чирм. Памашсола, рус. Памашсола) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Памашсола (Морке районы)
## Сәгать поясы

Памашсола (Морке районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Памашсола (Морке районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Динар Зәйнетдинов

Динар Рафаил улы Зәйнетдинов — юрист, юридик фәннәр докторы (2022).

# Динар Зәйнетдинов
## Тәрҗемәи хәле

1988 елның 21 гыйнварында Владимир өлкәсенең Вәзники шәһәрендә туган. 2010 елда Социаль һәм гуманитар белемнәр институтын тәмамлаган. 2012 елдан Социаль һәм гуманитар белемнәр институтының бүлек җитекчесе. 2016 елдан В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университетында эшли. 2023 елдан профессор.

# Динар Зәйнетдинов
## Хезмәтләре

Фәнни эшчәнлеге дәүләт һәм хокук теориясенә, татар дәүләтчелеге һәм милли хәрәкәт турында тикшеренүләргә юнәлгән.
# Ластавки (Кобрынский районы)

Ластавки (белар. Ластаўкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.

# Ластавки (Кобрынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Мөслим авыл җирлеге

Мөслим авыл җирлеге — Татарстан Җөмһүриятенең Мөслим районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге — Мөслим (Мөслим районы).

# Мөслим авыл җирлеге
## Эчке бүленеш

Авыл җирлеге составына түбәндәге торак пунктлар керә:
* Катмыш ({{{p1082}}})
* Мөслим (Мөслим районы) (8043)
* Мөслим политехника техникумы ({{{p1082}}})
# Икенче Тойзи

Икенче Тойзи (чуаш. Чăрăш Туçа, рус. Вторые Тойзи ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241852002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600003300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Икенче Тойзи
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 48 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (89,39%).

# Икенче Тойзи
## Танылган шәхесләр

* Пётр Алексеев (1881-1954), ЧАССР Баш Мәхкәмәсе Рәисе (1926-1927).
# Нежнурский

Нежнурский (таулы чирм. Нежныр, рус. Нежнурский) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.

# Нежнурский
## Сәгать поясы

Нежнурский Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нежнурский
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86,1%), чирмешләр (13,9%).
# Габдрахман туган якны өйрәнү музее

* Мәдәният порталы
Габдрахман авылы Туган якны өйрәнү музее (рус. Абдрахмановский краеведческий музей) ― Татарстанның Әлмәт районы Габдрахман авылында 2022 елның 6 августында ачылган социаль-мәдәният оешмасы (музей). Әлмәт районы территориясендә ачылган 6нчы музей.

# Габдрахман туган якны өйрәнү музее
## Тарих

Музей 2017 елда төзелә башлаган. Музей Габдрахман авылында туган Тәхаветдиновлар һәм Җәләевлар гаиләсе тарафыннан бирелгән акчага әйдәүче архитектор Айрат Хәйретдин улы Хәмидуллин проекты буенча төзелгән. Экспонатлар җыюда авылның 7 кешелек инициатив төркеме актив ярдәм күрсәткән.
Музей төзүгә «СМУ-8» ҖЧҖ коллективы (участок башлыгы Илшат Гаффаров) зур өлеш керткән.
Ачылу тантанасында Татарстан Республикасы мәдәният министры урынбасары Дамир Данил улы Натфуллин, Әлмәт районы башлыгы Тимур Дмитрий улы Нагуманов, Татарстан Республикасы Президентының нефть сәнәгате мәсьәләләре буенча ярдәмчесе Шәфәгать Фәхрәзи улы Тәхәветдинов һ. б. катнашкан.

# Габдрахман туган якны өйрәнү музее
## Тасвирлама

Габдрахман авылының Туган якны өйрәнү музее 450 кв. м мәйданлы бер катлы бүрәнә бинадан гыйбарәт.
Музей залларын бизәү белән ТР Милли музееның фәнни хезмәткәре Алсу Хәйруллина һәм ТР Милли музее дизайнеры Эльвира Матвеева шөгыльләнгән.
Музейда 5 төр коллекция тәкъдим ителгән:
* Дала һәм урман-дала табигый зоналары җәнлекләре һәм кошларының таксидермик фигуралары коллекциясе;
* Музейда этнографик костюмнарның яңартып эшләнгән нөсхәләре коллекциясе, тарихи агач һәм балчык савыт–саба, йорт көнкүреше әйберләре, ХІХ гасыр азагы - ХХ гасыр башы хезмәт кораллары коллекциясе тәкъдим ителә;
* Бөек Ватан сугышы чорындагы ату коралының яңартып эшләнгән нөсхәләре һәм макетлары коллекциясе;
* Татнефть ААҖ генераль директоры Шәфәгать Тәхәветдиновның эш кабинеты предметлары коллекциясе;
* Совет чорында авылдашларының нефть тармагында, авыл хуҗалыгында, мәгариф һәм социаль өлкәләрдә эшләвен күрсәтүче коллекция.
Экспозицияләр, күргәзмәләр 7000 кв. метрга якын мәйданда ачык һавада да бар. Анда тыл хезмәтчәннәре һәм сугыш чоры балаларына һәйкәл, Бөек Ватан сугышы чорындагы хәрби техника экспозициясе, ретро автомобильләр һәм авыл тормыш-көнкүрешен чагылдыручы макетлар урын алган.
# Ле Риве да Мондин (Тревизо)

Ле Риве да Мондин — Италиянең Венеция төбәге Каэрано-ди-Сан-Марко өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Риве да Мондин (Тревизо)
## Географиясе

Ле Риве да Мондин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Риве да Мондин (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лас-Моравильяс (Нью-Мексико)

Лас-Моравильяс — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лас-Моравильяс (Нью-Мексико)
## Географиясе

Лас-Моравильяс халык санын алу урыны мәйданы — 2,619196 км², 2,646921 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Латышки (Полацкий районы)

Латышки (белар. Латышкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Латышки (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Рефожуш-де-Башту

һәм
Рефожуш-де-Башту — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Refojos de Basto, Outeiro e Painzela муниципалитетына карый.

# Рефожуш-де-Башту
## Географиясе

Мәйданы — .
# Башкортстан Корылтае

Башкортстан Республикасының Дәүләт Җыелышы — Корылтай (баш. Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай) — Башкортстан Республикасының югары кануннар кабул итү органы, парламент. Россия Федерациясе субъектлары арасында Башкортстан парламенты иң зуры (110 депутат).
1938-1995 елларда Башкорт АССР Югары Шурасы.
1995 елда Башкортстан Республикасының Дәүләт Җыелышы — Корылтай нигезләнә.
1995-2003 елларда ике палатадан торган. 2003 елдан бер палаталы.

# Башкортстан Корылтае
## Тарихы

1917 елда I, II һәм III Бөтен башкорт королтайлары үтә. 1917 елның 10 декабрендә дәүләтчелекне булдыралар III Башкорт корылтаенда башлангыч парламент — Кече корылтай сайлана.
1920 елдан 1937 елгача Советларның Бөтен Башкортстан 1–10 съезлары үтә, алар барышында Башкортстан үзәк башкарма комитеты сайлана.
1938 елдан 1995 елгача — 1–12-се чакырылыш Башкорт АССР ы Югары Советының ( 1993 елдан — Башкортстан Югары Советы) сессияләр.
1994 елның 2 мартында "Башкортстан Дәүләт җыелышы — Корылтай турында законы кабул ителә, аңа ярашлы парламент ике палатадан — Вәкиллек палатасы һәм Законнар чыгару палатасына тора.
2002 елның 30 декабрендә яңа "Башкортстан Дәүләт җыелышы — Корылтай турында" законы кабул ителә.
1995 елдан 2013 елгача — 1–4-се чакырылыш Башкортстан Дәүләт җыелышы — Корылтай сессияләр .

# Башкортстан Корылтае
## Кануннар кабул итү органы җитәкчеләре
### Башкорт АССР Югары Шурасы җитәкчеләре

| 1 | Мортазин Муса Лот улы (1891-1937) | БашЦИК Рәисе (1920-1921). |
| 2 | Шәһит Ходайбирдин (1896-1924) | БашЦИК Рәисе (1921-1922). |
| 3 | Кушаев Хафиз Кушай улы (1888-1937) | БашЦИК Рәисе (1922-1929) |
| 4 | Шафиков Таймас Шафик улы (1899-1937) | БашЦИК Рәисе (1929-1931). |
| 5 | Афзал Таһиров (1890-1937) | БашЦИК Рәисе (1931-1937). |
| 6 | Ибраһимов Рәхим Кирәй улы (1904-1971) | БашЦИК Рәисе вазифаcын башкаручы (1937-1838). |
| 7 | Нигъмәтҗанов Гыйльман Вилдан улы (1911-1989) | БАССР Югары Советы Президиумы Рәисе (1946-1950). |
| 8 | Зәгафуранов Фәйзрахман Зәгафуран улы (1913-1975) | БАССР Югары Советы Президиумы Рәисе (1950-1967). |
| 9 | Солтанов Фәйзулла Вәли улы (1922-1992) | БАССР Югары Советы Президиумы Рәисе (1967-1990). |

# Башкортстан Корылтае
## Кануннар кабул итү органы җитәкчеләре
### Корылтай җитәкчеләре

| 10 | Рәхимов Мортаза Гобәйдулла улы(1934) | Башкортстан Республикасы Югары Советы Рәисе (1990-1993). |
| 11 | Демин Юрий Сергеевич (1940-2009) | Рәис вазифасын башкаручы, Башкортстан Республикасы Югары Советы Рәисе (1994-1995). |
| 12 | Зайцев Михаил Алексеевич (1938-2010) | Башкортстан Республикасының Дәүләт Җыелышы - Корылтай Рәисе (1995-1999) |
| 13 | Толкачев Константин Борисович (1953) | Башкортстан Республикасының Дәүләт Җыелышы - Корылтай Рәисе (1999 елдан алып). |
# Садыйков

Садыйков — төрки фамилия. Татар теленә гарәп теленнән кергән «Садыйк» («туры», «эчкерсез») исеменнән ясалган. Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Абдуллабай Садыйков — 112-нче Башкорт атлы дивизиясе яугире, гвардия кызылармеецы, рядовой.
* Данил Садыйков (1999—2012), Чаллы мәктәп укучысы, Батырлык ордены кавалеры (2012, үлгәннән соң).
* Зөфәр Садыйков, архитектор, Кол Шәриф мәчетен корган өчен Тукай бүләге (2012).
* Илдус Садыйков (1932—2001), ТАССР министрлар шурасы рәисе (1982-1985), Түбән Каманың шәрәфле ватандашы (2002).
* Кузьма Садыйков (Пайраш) (1906—1974), чуаш язучысы, табиб.
* Марат Садыйков:
** Марат Садыйков (Марат Борис улы, 1932―), фәлсәфә фәннәре докторы (1979), профессор (1981), ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1979).
** Марат Садыйков (Марат Фәйзи улы, 1945―2021), рәссам, Үзбәкстан сәнгать академиясе академигы (Ташкент).
** Марат Садыйков (Марат Наил улы, 1970―2023), табиб, ТР министры, ТР Дәүләт шурасы депутаты.
* Мөхәммәт Садыйков (1934―2023), шагыйрь, журналист, укытучы, РСФСР халык мәгарифе отличнигы.
* Ревдар Садыйков (1937—1989), балет биючесе, Тукай премиясе лауреаты (1973)
* Ринат Садыйков:
** Ринат Садыйков (1957―2008), полковник, спортчы.
** Ринат Садыйков (1986), министр.
* Тукмөхәммәт Садыйков (1938—2009), тарихчы-галим (Казакъстан).
* Фәнис Садыйков (1936), медицина фәннәре докторы (1990), профессор (1992). БАССР атказанган табибы (1986).
* Шамил Садыйков
** Шамил Садыйков (1977), журналист һәм медиаменеджер. М. Х. Садыйковның улы.
** Шамил Садыйков (1980), педагогика фәннәре кандидаты (2012), өлкән гыйльми хезмәткәр.

# Садыйков
## Садыйкова

* Дина Садыйкова, министр, казый.
* Зидә Садыйкова, телче-галимә.
* Лена Садыйкова-Сабитова (Иделбикә), шагыйрә.
* Мөкәрәмә Садыйкова, язучы.
* Сара Садыйкова, композитор, җырчы.
* Чулпан Садыйкова (Чулпан Казанлы, Чулпан Әскәрова) (1974), Чаллы татар драма театры актрисасы, Муса Җәлил исемендәге Республика (2007), «Тантана» (2024) премияләре лауреаты, Татарстанның атказанган артисты (2014).
# Знаменка (Алатыр районы)

Знаменка (чуаш. Знаменка, рус. Знаменка ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429828. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200004800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Знаменка (Алатыр районы)
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 50 | 33 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 33 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (32%), руслар (68%).
# Липово (Чабаксар районы)

Липово (чуаш. Ҫӑкалӑхъял, рус. Липово) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Липово (Чабаксар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Липово (Чабаксар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 212 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Лаурета (Авелино)

Лаурета — Италиянең Кампания төбәге Мирабелла-Эклано өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаурета (Авелино)
## Географиясе

Лаурета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Лаурета (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Даниил Сулимов

Даниил Егор улы Сулимов (рус. Даниил Егорович Сулимов, 21 декабрь 1890 (2 гыйнвар 1891)(18910102), Меңъяр заводы бистәсе (хәзерге Меңъяр), Өфе өязе, Өфе губернасы, Рәсәй империясе — 27 ноябрь 1937, Мәскәү, ССРБ) — ССРБ дәүләт һәм фирка эшлеклесе.

# Даниил Сулимов
## Тәрҗемәи хәле

Завод эшчесе гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. 14 яшендә атасы эшләгән заводта хезмәт эшчәнлеген башлый. 1905 тән РСДЭ(б)Ф әгъзасы. Беренче Бөтендөнья сугышы вакытында гаскәргә алына, Өфе һәм Глазов шәһәрләрендә солдталар арасында инкыйлаби тәшвикать алып бара.
* 1917 дән фирканең Глазов комитеты әгъзасы.
* 1918—1919 елларда РСФСР ХХЮШда, Уралда хуҗалык эшендә, Пермь шурасы рәисе.
* 1919 да Самар губерна халык хуҗалыгы шурасы президиумы рәисе, ЭККГдә хәрби-сәяси эштә, фирканең Чиләбе губерна комитеты һәм губерна халык хуҗалыгы шурасы рәисе.
* 1920—1922 елларда хуҗалык эшендә.
* 1923 тән Урал өлкә башкармасы рәисе, 1926 дан фирканең Урал өлкә комитеты сәркәтибе.
* 1927—1930 елларда ССРБ элемтә юллары халык кәмисәре беренче урынбасары.
* 1930—1937 елларда РСФСР ХКШ рәисе.
БҮБК һәм ССРБ ҮБК әгъзасы. 1937 дә БК(б)Ф ҮК пленумында БҮБК тәркибеннән чыгарылган.
1937 нең 27 июнендә кулга алынган. 1937 нең 27 ноябрендә «халык хуҗалыгында корткычлык итүдә, шпионлыкта һәм уң шура хакимиятенә каршы террористик оешмада катнашу»да гаепләнеп, ССРБ Югары Мәхкәмәсенең Хәрби коллегиясе тарафыннан атып үтерүгә хөкем ителгән. Хөкем карары шул ук көнне гамәлгә ашырылган.
1956 ның 17 мартында ССРБ Югары Мәхкәмәсенең Хәрби коллегиясе карары белән акланган.

# Даниил Сулимов
## Хәтер

* 1934—1937 елларда Черкесск шәһәре Сулимов дип аталган булган.
# Уэльс һимны

Hen Wlad Fy Nhadau (heːn wlɑːd və ˈn̥adai) (Ата-бабамның борынгы иле) — Уэльсның милли һимны. Һимн сүзләрен Эван Джеймс (Evan James) 1856 елда улы Джеймс Джеймс (James James) көенә вализ телендә язган. Уэльсның Понтиприд (Pontypridd) шәһәрендә авторларга күмәк һәйкәл куелган.

# Уэльс һимны
## Тарих

гимн башлыча җирле вализ телендә башкарыла, ләкин аның инглиз телендәге тексты да (Land of my Fathers) рәсми рәвештә кабул ителгән. Өч куплеттан тора. Гадәттә аның беренче куплеты гына башкарыла, ә җирле милли-мәдәни һәм сәяси чараларда беренче ике яки өч куплеты җырлана. Җырның өченче куплеты тулысынча вализ теленә һәм мәдәниятенә багышланган, аның тәрҗемәсе: "Дошманнар илем туфрагын таптаса да, Кымру теле исән-имин. Һәм сатлык җанның кулы комачаулый алмый: минем илемнең арфасы беркайчан да тынып калмас". Соңрак бу көй шулай ук Франциядәге Бретань провинциясенең һәм Бөекбританиядәге Корнуэл төбәгенең вализларга тугандаш халыклары тарафыннан да үз гимннарына нигез итеп алынган. Аларның атамалары – Bro gozh ma zadoù һәм Bro Goth Agan Tasow. гимннарның исемнәре генә түгел, эчтәлекләре дә бер-берсенә охшаш.
* Беренче куплеты
* Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,
* Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;
* Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,
* Tros ryddid gollasant eu gwaed.
* Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.
* Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,
* O bydded i'r hen iaith barhau.
* Инглиз теленә тәрҗемәсе
* O land of my fathers, O land of my love,
* Dear mother of minstrels who kindle and move,
* And hero on hero, who at honour's proud call,
* For freedom their lifeblood let fall.
* Wales! Wales! O but my heart is with thee!
* And long as the sea your bulwark shall be,
* To Cymru my heart shall be true.

# Уэльс һимны
## Тарих
### Вализ телендәге текстка якынлаштырылган тәрҗемә

1. Ата-бабам иле миңа кадерле. Бардлар, җырчылар, данлыклылар иле; Кыю көрәшче, затлы ватандарлар Ирек өчен кан койганнар. КУШЫМТА: Илем, турылыклы мин аңа; Саф-пакь диңгез Ватан сагында — Борынгы тел яшәр тагын да.
2. Чын оҗмах бу үзән-тау бардларына, Күмелгән ил халкымның моңнарына, Чишмә чылтыравы, дулкыннар шавы — Һәр җырда алар шаңдавы. КУШЫМТА.
3. Күпме дошман җиреңне таптап изгән, Ә борынгы Кымру телебез исән; Сатлык җан аңа һич комачау булмас, Илемнең арфасы тынмас. КУШЫМТА.

# Уэльс һимны
## Икенче-өченче куплетлары

Hen Gymru fynyddig, paradwys y bardd, Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd; Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si Ei nentydd, afonydd, i mi.
    Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.
    Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,
    O bydded i'r hen iaith barhau.
Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed, Mae heniaith y Cymry mor fyw ag erioed, Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad, Na thelyn berseiniol fy ngwlad.
    Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.
    Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,
    O bydded i'r hen iaith barhau.

# Уэльс һимны
## Карагыз

* Милли гимннар исемлеге
# Матриш (Борба)

һәм
Матриш — Португалиянең Эвора округына керә торган фрегезия. Борба муниципалитетына карый.

# Матриш (Борба)
## Географиясе

Мәйданы — 41,32 км².