yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карлы (Сембер өлкәсе)

Карлинское (рус. Карлинское) — Сембер өлкәсенең Майна районында урнашкан сала.

# Карлы (Сембер өлкәсе)
## Сәгать поясы

Карлы (Сембер өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Карлы (Сембер өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), чуашлар (6,8%).
# Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)

Муса Җәлилгә һәйкәл Казан шәһәренең Авиатөзелеш районы Ленинград урамындагы Муса Җәлил исемендәге 26нчы лицей территориясендә урнашкан.

# Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)
## Тарих

Муса Җәлилгә һәйкәл 1960 елның 10 сентябрендә Казанның Ленин (хәзер Авиатөзелеш) районындагы 26нчы урта мәктәп (ул вакыттагы директоры — Могавия Мөхәммәтов) территориясендә ачылган.
Муса Җәлил бюстының авторы — Бакый Урманче. Ул сөргеннән 1958 елда Казанга кайткач, беренче итеп мәрмәр ташыннан Габдулла Тукайның интерьер өчен портретын ясаган. Ачык һавада корган беренче эше батыр Муса Җәлилгә һәйкәл була.
Һәйкәл җәмәгать тәртибендә ясалган. Һәйкәл кору өчен мәктәп балалары зур тырышлык белән матди фонд җыя. Мәктәпкә шефлык итүче завод та ярдәм итә. Б. Урманче һәйкәлнең иҗади өлешен бушлай (гонорарсыз) эшләсә, балалар туплаган мая техник өлешен башкарырга җитәрлек була.

# Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)
## Сыйфатлама

Мәктәп территориясендәге бакча (сквер) уртасындагы кызыл кирпечтән эшләнгән биек постаментка Җәлилнең бронза бюсты куелган. Һәйкәл янына таш сукмактан барып була.
Ак граниттан ясалган аслыкка алтынланган хәрефләр белән татарча язылган:
   Муса Җәлил 1906-1944

# Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)
## Ачылу

26 нчы мәктәп балалары, укытучылар коллективы, язучылар, Казанның Ленин районы шурасы, фирка комитеты, шефлык итүче завод вәкилләре каршында кыскача кереш сүздән соң Татарстан АССР мәгариф министры Мирза Мәхмүтов һәйкәлне каплап торган чаршауның бауларын кисә. Биек, сылу постамент өстендә урнаштырылган Муса Җәлилнең бронза бюсты ачыла.
# Сыдбарь-Ю

Сыдбарь-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Энды-Ю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Сыдбарь-Ю
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000020244
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002024
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сарлопы

Сарлопы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрочная елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.

# Сарлопы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040010012103000091559
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103009155
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Пинья-де-Кампос

Пинья-де-Кампос (исп. Piña de Campos) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пинья-де-Кампос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 760 метр биеклектә урнашкан.
# Степная (Таловка кушылдыгы)

Степная — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Таловка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Степная (Таловка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200212115200000621
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200062
* Бассейн коды — 13.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Рамзау-ам-Дахштайн

Рамзау-ам-Дахштайн — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Грёбминг округы составына керә.

# Рамзау-ам-Дахштайн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1135 метр биеклектә урнашкан. Халльштатт, Обертраун, Шладминг, Гозау һәм Фильцмос коммуналары белән чиктәш.
# Болонья

Болонья — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Болонья провинциясе составына керә.

# Болонья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 54 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кальдерара-ди-Рено, Казалеккио-ди-Рено, Кастеназо, Пьяноро, Сассо-Маркони, Дзола-Предоза, Анцола-делл'Эмилия, Кастель-Маджоре, Гранароло-делл'Эмилия һәм Сан-Ладзаро-ди-Савена коммуналары белән чиктәш.
# Мартинето (Торино)

Мартинето — Италиянең Пьемонт төбәге Болленго өязендә урнашкан торак пункт.

# Мартинето (Торино)
## Географиясе

Мартинето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мартинето (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тепеҗик Караова (Бодрум)

Тепеҗик Караова (төр. Tepecik Karaova) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Истиклал (Кадынһаны)

Истиклал (төр. İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Токовица (Киров өлкәсе)

Токовица (рус. Токовица) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Токовица (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Токовица (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Токовица (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Токовица (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Акоризал

Акоризал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Акоризал
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 849 км².
# Грушув (Мисленицкий повяты)

Грушув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Рацеховице гминасында урнашкан авыл.

# Грушув (Мисленицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ле-Поэт

Ле-Поэт (фр. Le Poët) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Ларань-Монтеглен кантонына карый.

# Ле-Поэт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,51 км².
# Роберт Һолли

Роберт Һолли (Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 206: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil)., Урбана (Иллинойс), Иллинойс, Америка Кушма Штатлары — 11 февраль 1993(1993-02-11) (71 яшь), Лос-Гатос, Санта-Клара (округ, Калифорния), Калифорния, Америка Кушма Штатлары) — тереклек химиячесе, химик (Америка Кушма Штатлары). Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1968).
# Федор Быков

Федор Быков (1 февраль 1885(1885-02-01) яки 1 (13) февраль 1885, Кувакино, Алатыр районы, Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР — 8 октябрь 1966(1966-10-08) (81 яшь) яки 10 октябрь 1966(1966-10-10) (81 яшь), Раменское, Мәскәү өлкәсе, РСФСР, СССР) — рәссам, СССР рәссамнар берлеге әгъзасы (1934). 1925-1930 елларда Казанда: «Красная Татария» гәҗите рәссамы, Казан берләштерелгән сынлы сәнгать-театр техникумы укытучысы. 1934-1940 елларда Алатыр сынлы сәнгать училищесы директоры.
# (5123) 1989 BL

(5123) 1989 BL (лат. 1989 BL) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5123) 1989 BL
## Тарихы

1989 елның 28 гыйнварында Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 BL» саналган.
# Пяно Каталдо (Потенца)

Пяно Каталдо — Италиянең Базиликата төбәге Лаурия өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяно Каталдо (Потенца)
## Географиясе

Пяно Каталдо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пяно Каталдо (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казалфорцато (Кьети)

Казалфорцато — Италиянең Абруцци төбәге Фурчи өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалфорцато (Кьети)
## Географиясе

Казалфорцато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казалфорцато (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Леваняур

Леваняур — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга Уста елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Леваняур
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400212110000043106
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004310
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Глинишча (Экимански авыл советы)

Глинишча (белар. Глінішча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Глинишча (Экимански авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Бискупице (Прошовицкий повяты)

Бискупице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Кошице гминасында урнашкан авыл.

# Бискупице (Прошовицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан-Джованни-Джемини

Сан-Джованни-Джемини — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Сан-Джованни-Джемини
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 670 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Каммарата коммуналары белән чиктәш.
# (18311) 1981 EV16

(18311) 1981 EV16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18311) 1981 EV16
## Тарихы

1981 елның 6 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EV16» саналган.
# Кароткавичы

Кароткавичы (белар. Кароткавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Кароткавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Высокая Гара (Багушэвицки авыл советы)

Высокая Гара (белар. Высокая Гара) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Высокая Гара (Багушэвицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чептура

Чептура — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.

# Чептура
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 47,05 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Чептура-де-Жос, Чептура-де-Сус, Малу-Рошу, Ротари һәм Шоймешть авыллары урнашкан.
# Сьвентохи

Сьвентохи — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сенница гминасында урнашкан авыл.

# Сьвентохи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эйдек (шәһәр)

Эйдек, Адак — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.

# Эйдек (шәһәр)
## Тарихы

Эйдек шәһәре 2001 елда нигезләнгән.

# Эйдек (шәһәр)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 176,542334 км², 176,542338 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# OR10S1

OR10S1 (ингл. Olfactory receptor family 10 subfamily S member 1) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ласзе

Ласзе — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Гензерндорф округы составына керә.

# Ласзе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 148 метр биеклектә урнашкан. Вайден-ан-дер-Марх, Мархег, Энгельхартштеттен, Эккартсау, Харингзее һәм Унтерзибенбрунн коммуналары белән чиктәш.
# Церрентин

Церрентин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Церрентин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,42 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Соль

Кече Соль — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Кара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.

# Кече Соль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100001631
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100163
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Сан-Лоренцо-ди-Себато

Сан-Лоренцо-ди-Себато — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Сан-Лоренцо-ди-Себато
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 810 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Брунико, Кьенес, Фальцес, Лузон, Мареббе һәм Роденго коммуналары белән чиктәш.
# Сантисима (Порденоне)

Сантисима — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Польчениго өязендә урнашкан торак пункт.

# Сантисима (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бозаро

Бозаро — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Ровиго провинциясе составына керә.

# Бозаро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан. Гуарда-Венета, Полезелла, Понтеккьо-Полезине, Ровиго һәм Арква Полезине коммуналары белән чиктәш.
# Акара (Пара)

Акара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Акара (Пара)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 4343,772 км².
# Портер (ай кратеры)

Портер (лат. Porter) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 51 км булган кратер.

# Портер (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Расселл Уильямс Портер (1871—1949) хөрмәтенә бирелә.

# Портер (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Черни Кржиж

Черни Кржиж (чех. Černý Kříž) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Стожец районында урнашкан авыл.

# Черни Кржиж
## Географиясе

Мәйданы — 52,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 745 метр биеклектә урнашкан.

# Черни Кржиж
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Черни Кржиж
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Черни Кржиж
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2021 | 6 | |
# Хопфгартен (Тюрингия)

Хопфгартен (алман. Hopfgarten) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Хопфгартен (Тюрингия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,11 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 метр биеклектә урнашкан.
# Марата Алта (Терни)

Марата Алта — Италиянең Умбрия төбәге Терни өязендә урнашкан торак пункт.

# Марата Алта (Терни)
## Географиясе

Марата Алта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Марата Алта (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (4297) Эйхгорн

(4297) Эйхгорн (лат. Eichhorn) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4297) Эйхгорн
## Тарихы

1938 елның 19 апрелендә Dieckvoss, W. тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 HE» саналган.
# Лос Тепетатес, Ахолоапа (Чилапа де Алварез)

Лос Тепетатес, Ахолоапа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чилапа-де-Альварес муниципалитеты составына керә.

# Лос Тепетатес, Ахолоапа (Чилапа де Алварез)
## Географиясе

Лос Тепетатес, Ахолоапа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Тепетатес, Ахолоапа (Чилапа де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Тепетатес, Ахолоапа (Чилапа де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Чемберлиташ (Адыяман)

Чемберлиташ (төр. Çemberlitaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Велёнтки-Фольварк

Велёнтки-Фольварк — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жонсник гминасында урнашкан авыл.

# Велёнтки-Фольварк
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Теректе (Костанай өлкәсе)

Теректе (каз. Теректі) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Теректе (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Джексон (округ, Оклахома)

Джексон — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Алтус шәһәре.

# Джексон (округ, Оклахома)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1907 елда оештырыла.

# Джексон (округ, Оклахома)
## Халкы

2019 елда халык саны 28 439 кеше тәшкил иткән.

# Джексон (округ, Оклахома)
## Территориясе

Округ мәйданы 2080 км² тәшкил итә.
# Сарман мәгарифе тарихы

Сарман районы мәгариф үсеше тарихы, һичшиксез, кызыклы һәм гыйбрәтле. Белем бирү агартуда данлы эшләр, исемнәр һәм вакыйгалар булган.

# Сарман мәгарифе тарихы
## Тарих

1552 нче елда Явыз Иван Казанны басып алганнан соң, башка җинаятьләре белән бер рәттән, татар халкының рухи нигезен барлыкка китерүче мәчет һәм мәдрәсәләрне дә юкка чыгарта.
Сарман җирлегендә мәгърифәткә яңадан үсә башлауга XVIII гасыр азакларында мөмкинлек туа. Екатерина II (Әби патша)нең рөхсәте белән мәчетләр яңадан торгызыла, алар каршында мәдрәсәләр ачыла. Ләкин аннан соңгы патшалар заманында мәгърифәткә, мәдәнияткә игътибар бөтенләй бетә диярлек.

# Сарман мәгарифе тарихы
## Беренче мәктәпләр

1905-1907 нче елгы буржуаз революция татар халкына да күпмедер дәрәҗәдә ирек һәм мөмкинлекләр бирми калмады. Беренче театрлар, татар телендә газета-журналлар барлыкка килә:мәдәният, мәгърифәт өлкәсендә алга китү сизелә. Карамалы, Сарман волостьларына кергән авылларда мәктәпләр ачыла башлый. Петровка б/к да(1905), Ләкедә(1905), Петровка-заводта(1910), Александровкада (1914) мәктәпләр ачыла. Күренгәнчә, бу авылларда христиан динендәге балаларны чукындыруның бер чарасы дип караганнар, һәм бу фикерләрдә күпмедер дәрәҗәдә дөреслек тә булган. Өч сыйныфлы югарыда саналган мәктәпләрдә бер үк бинада укытучылар өчен 2-3 бүлмәле фатирлар да төзелгән.
1918 нче елда 7 беренче баскыч мәктәп оеша, аларда дин нигезләре укытыла һәм укырга өйрәтелә.
1925 нче елда район территориясендә мәктәпләр саны 15 кә , 1930 нчы елда 20 гә җитә. Мәктәпләр саны арту Совет дәүләте сәясәтенә кагыла. Рус булмаган халыкларның үз телләрендә уку мөмкинлекләре барлыкка килә.

# Сарман мәгарифе тарихы
## Алфавит

1927 нче елга кадәр укулар гарәп алфавиты нигезендә алып барыла. Ә 1928 нче елда ,,Яңалиф”латин графикасы кертелә. Татар һәм башка милләтләрнең меңәр еллык тарихы искелек калдыгы дип игълан ителә. Алфавит ны үзгәртү тарихны оныттыруның иң эффектлы юлы була. Ә яңадан 10-11 елдан алфавит тагын үзгәртелә. Нәтиҗәдә, элек укый-яза белгән, хәтта үзләре мөгаллим-мөгаллимә вазифаларын башкарганнар да, укый-яза белмәүчеләр рәтенә кертелеп, һәр кичне укырга һәм язарга тиеш булалар. Ә өйдә гарәп алфавиты белән язылган китапларны, бигрәк тә Коръәнне саклаучылар социализмның сәяси дошманнарына тигезләнәләр. Нәтиҗәдә, бик күп китаплар юкка чыга.

# Сарман мәгарифе тарихы
## Сарман авылында мәктәп ачылу

1917 нче елның декабрендә Сарманда беренче баскыч мәктәп ачыла. Аны оештыручы Айдашев Фатыйх, ә мөгаллимнәр Газдал Хаҗый улы һәм Гыймазетдин Борһановлар була. Дин дәресләре белән бергә фән нигезләре дә бирелә башлый. Ә мәктәп итеп Миргасим мулланың бәрәннәр сарае файдаланыла. Башта укырга гына өйрәтсәләр, аннан язарга өйрәтергә дә күчәләр.
1920 нче елда Совет дәүләте тарафыннан Сарман авылында дәүләт башлангыч мәктәбе ачыла. Бу 3 бүлмәле кечкенә генә бинага урнаша. Үзенең исемен дә язарга өйрәнә алмыйча, белемнең барлык төрләреннән мәхрүм калган агайлар үзләренең балаларын ,җитәкләп ,мәктәпкә китерәләр. Башлангыч мәктәптә парталар арасында 13-14 яшьлек малайлар һәм кызлар утыралар.
# Борго Челано (Фоҗа)

Борго Челано — Италиянең Апулия төбәге Сан-Марко-ин-Ламис өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Челано (Фоҗа)
## Географиясе

Борго Челано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Борго Челано (Фоҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Юкселиш (Кепез)

Юкселиш (төр. Yükseliş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ярлово

Ярлово — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Самоков җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Ярлово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1020 метр биеклектә урнашкан.
# (14996) 1997 VY2

(14996) 1997 VY2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14996) 1997 VY2
## Тарихы

1997 елның 5 ноябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VY2» саналган.
# Барки (Полацкий районы)

Барки (белар. Баркі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Барки (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 2777

NGC 2777 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2777
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.