yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кожары

Кожары (чуаш. Кушар, рус. Кожары) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Кожары
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кожары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 119 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Валентина Эльпи

Валентина Андрей кызы Эльпи (паспортта - Андреева; 1913 елның 31 гыйнвар, Иске Буян, Цивильск өязе, Казан губернасы (хәзерге Чуашстанның Янтык районы) - 2014 елның 28 сентябрь, Чабаксар) - чуваш язучысы һәм драматургы. Чуваш АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1989)

# Валентина Эльпи
## Тәрҗемәи хәле

Ярлы крестьян гаиләсендә туган. Башлангыч мәктәптә укыган, аннан соң Чувашиянең Ормар районы Ковали авылында сигезьеллык мәктәпне тәмамлаган. 1930 елда Чабаксар медтехникумына укырга керә, ләкин укуын тәмамлый алмаган.
Бер ел Урмара районының Бортас хастаханәсендә шәфкать туташы булып эшләгән. 1932-1934 елларда Козлов районы райгазетасы редакциясендә эшли. 1934 елда "Канаш" редакциясенә эшкә күчте (хәзер "Хыпар"). 1936-1938 еллар редакция хезмәткәрләрен әзерләү мәктәбендә белемнәрен арттырды. 1938-1968 елларда Чуаш АССР Совмины каршындагы радиотапшырулар һәм телевидение комитетының балалар тапшыруы мөхәррире вазифасына эшләгән.

# Валентина Эльпи
## Китаплар

Валентина Эльби үз эшләрен балаларга багышлаган. Язучының беренче хикәяләре республика газеталарында һәм журналларында 1946 елдан башлап языла.
* «Куçса çӳрекен çурт» (Күчүче йорт - хикәяләр) (1956);
* «Вунтăваттă тултарас умĕн» (Ундүрт яшьлек алдыннан - повесть) ( 1959),
* «Калавсем» (хикәяләр)(1960);
* «Çав кунсен чапĕ çухалмĕ» (Бу көннәрнәң даны югалмый - драма) ( 1960);
* «Кочующий домик» (Күчүче йорт - хикәяләр)(1960);
* «Эпĕ халь телейлĕ» (Мин бәхетле хәзер) (1963);
* «Аппапа пĕрле» (Апасы белән бергә)(1963);
* «Тăрăр вăйă картине» (Уйнарга чыгыгыз - повестьлар, хикәяләр)(1964);
* «Чĕнтĕрлĕ кĕпер» (Челтәрле күпер - повестьлар)(1967);
* «Юратнă мăшăрсăр» (Ярату ишсыз - повестьлар, хикәяләр) (1983);
* «Пулас кинсем» (Киләчәк киленнәр - роман), (2013)
# Изванкино

Изванкино (чуаш. Исванкӑ, рус. Изванкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Изванкино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Изванкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 223 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%), руслар (3%) алып тора.
# Красное Селище

һәм
Красное Селище (таулы чирм. Красный Май, рус. Красное Селище) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Красное Селище
## Сәгать поясы

Красное Селище Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Красное Селище
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91,3%), урыслар (8,7%).
# Ө

Ө, ө — кирилл әлифбасының хәрефе. Күбесенчә төрки телләрдә кулланыла, кайда /œ/ авазны белдерелә. О һәм Е хәрефләрнең йөгертү нәтиҗәсендә барлыкка килде. Татар әлифбасынын егерменче хәрефе.

# Ө
## Куллану

| Әлифба | № | Нинди авазны беледерелә |
| казакъ әлифбасы | 21 | œ~ø |
| татар әлифбасы | 20 | œ~ø |
| башкорт әлифбасы | 21 | œ~ø |
| кыргыз әлифбасы | 18 | œ~ø |
| якут әлифбасы | 21 | œ~ø |
| тува әлифбасы | 18 | œ~ø |
| тофалар әлифбасы | 22 | œ~ø |
| төркмән әлифбасы | 19 | œ~ø |
| азәрбайҗан кирилл әлифбасы | 20 | œ~ø |
| каракалпак әлифбасы | 21 | œ~ø |
| калмык әлифбасы | 21 | œ~ø |
| монгол әлифбасы | 17 | ɞ |
| бүрәт әлифбасы | 17 | ɞː |
| кет әлифбасы | 20 | o |
| эвенк әлифбасы | 18 | o~ʊ |

# Ө
## Алмашулар

* Азәребайҗан латин әлифбасында «Ö, ö» хәрефе кулланыла.
* Төркмән латин әлифбасында «Ö, ö» хәрефе кулланыла.
* Татар латин әлифбасында «Ö, ö» (язылышта «Ɵ, ɵ») хәрефе кулланыла.

# Ө
## Юинкодта

| Хәреф | Код | Исеме |
| Баш хәреф | 1256 | CYRILLIC CAPITAL LETTER BARRED O |
| Юл хәрефе | 1257 | CYRILLIC SMALL LETTER BARRED O |

# Ө
## Охшаган хәрефләр

* Ɵ ɵ (латин хәрефе)
* Ӧ ӧ : («умлаут белән О» кирилл хәрефе)
* Ӫ ӫ : («умлаут белән Ɵ» кирилл хәрефе)
# Вутакасы

Вутакасы (чуаш. Вăтакас, рус. Вутакасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429913. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241854004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600003800. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Вутакасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 54 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (94,20%).
# Риба-де-Анкора

Риба-де-Анкора — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Каминья муниципалитетына карый.

# Риба-де-Анкора
## Географиясе

Мәйданы — 8,54 км².
# Сявал-Сырма

Сявал-Сырма (чуаш. Ҫавал Ҫырма, рус. Сявал-Сирма) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Сявал-Сырма
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сявал-Сырма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 49 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Колмәт (Татарстан)

Колмәт — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Почта индексы — 423358.

# Колмәт (Татарстан)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

# Колмәт (Татарстан)
## Дин
### Ислам

* «Миңнесәйдә» мәчете
# Иске Шуматово

Иске Шуматово (чуаш. Кивъял Шăмат, рус. Старое Шуматово ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429068. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253860007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000010200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Иске Шуматово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 105 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Зур Шиуши

Зур Шиуши (чуаш. Мӑн Шӗвӗш, рус. Большие Шиуши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Зур Шиуши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Шиуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 318 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Мурзакасы

Мурзакасы (чуаш. Мăрсакасси, рус. Мурзакасы ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429078. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253895005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000006300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Мурзакасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 138 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Бихори

Бихори (чех. Býchory) — Чехиянең Урта Чехия крае Колин һәм Колин районында урнашкан авыл.

# Бихори
## Географиясе

Мәйданы — 6,515941 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 214 метр биеклектә урнашкан.

# Бихори
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бихори
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бихори
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 539 |
| 1880 | 629 |
| 1890 | 568 |
| 1900 | 642 |
| 1910 | 645 |
| 1921 | 635 |
| 1930 | 550 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 519 |
| 1961 | 524 |
| 1970 | 540 |
| 1980 | 531 |
| 1991 | 506 |
| 2001 | 503 |
| 2011 | 600 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 601 |
| 2016 | 624 |
| 2017 | 616 |
| 2018 | 616 |
| 2019 | 610 |
| 2020 | 619 |
| 2021 | 635 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 645 |
| 2022 | 636 |
| 2023 | 666 |
| 2024 | 683 |
# Кара урман (җыр)

Кара урман, шулай ук Иске кара урман — озын көй жанрында язылган татар халык җыры.

# Кара урман (җыр)
## Төзелеше

Җырның төзелеше гадәттәгечә вакыйгалар чылбырына нигезләнми. Җырның бар матурлыгы аның нәфис, үзенчәлекле метафораларында. Җыр ирләр дуслыгы темасын ача. Җырның асылында "кешенең мөрәҗәгать итерлек иптәшләре булмаса, ул кара урман сыман гомер итә", дигән тема ята. Җыр күп очракта ирләр тарафыннан башкарыла.
Җырда строфалар һәм кушымта зур контрастка ия: строфаларда кара төс өстенлек итсә, кушымта якты төсләргә бай.

# Кара урман (җыр)
## Башкаручылар

Бүгенге көндә татар халкына җыр Зәки Мәхмүтов, Илһам Шакиров, Мәсгут Имашев һ.б. язмалар нигезендә билгеле.

# Кара урман (җыр)
## Кызыклы фактлар

1974 елда Илһам Шакиров Мәскәүдә концерт бирә. Билетлар калмаган, һәм бер көтелмәгән чакта җырчы янына режиссер Ростропович килә һәм сәхнә артыннан аның җырлавын тыңларга тели. Бу вакытта алар инде таныш булалар, М.Ростропович Казан консерваториясендә чыгышлар ясаганы була. Концерт тәмамлангач, М.Ростропович аңа көтелмәгән сүзләр әйтә:
   «Син мине бу җырың белән үтердең!»
Сүз "Кара урман" җыры турында барган. Шуннан соң Илһам Шакиров Мстислав Леопольдович янына кунакка чакырыла. Аяз Гыйләҗевнең "Өч аршын җир" әсәрендә баш каһарман Мирвәли бер күренештә "Иске кара урман" җырын башлап җибәрә.
   "Кара гы-най урма-а-ан, караң-ы-ы тө-ө-өн,/ Яхшый-ы-ый атлар кирəк үтəргə-ə-ə-əй!", - Мирвәли, А.Гыйләҗевнең "Өч аршын җир" әсәре.
Мирвәли ат белән туган ягына кайткан чагында, күп әхлакый үзгәрешләргә үзе сизмәстән ирешә. Җыр ярдәмендә А.Гыйләҗев бу үзгәрешләрнең башланып китүен сурәтли.

# Кара урман (җыр)
## Профессиональ музыкада кулланылышы

1949 елда Нәҗип Җиһанов "Татар темаларына сюита" әсәрен иҗат итә, аның икенче кисәгендә "Кара урман" көе инструменталь рәвештә кулланыла. Шамил Шәрифуллин үзенең симфоник оркестр өчен "Җыен" концертында "Кара урман" җырын инструменталь рәвештә куллана.

# Кара урман (җыр)
## Сүзләре

   "Кара урман" җыры :
   | Кара да гынай урман, караңгы төн, Яхшы атлар кирәк лә үтәргә; | Кушымта I: Карурманны чыккан чакта Кисеп алдым пар усак, Ай, аерылмас дус булсак. |
   | Заманалар авыр, еллар ябык, Дус-иш кирәк гомер итәргә; | |
   | | Кушымта I. |
   | Кара да гына елан, ай, туз башлы, Йөридер лә камыш буенча; | |
   | | Кушымта I. |
   | Ялгыз башым, юк юлдашым, Йөримен лә язмыш буенча; | |
   | | Кушымта II. |
   | | Карурманга кергән чакта Кисеп алдым пар каен, Ай, аерылмаек, дускаем. |
   | Кара да гына урман, караңгы төн, Нинди юллар белән лә үтәрбез; | |
   | | Кушымта I |
   | Дус-иш белән бергә эш иткәндә, Теләкләргә тизрәк лә җитәрбез; | |
   | | Кушымта II |
# Пера-Велья

Пера-Велья — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Моимента-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Пера-Велья
## Географиясе

Мәйданы — .
# Латера (Фиренца)

Латера — Италиянең Тоскана төбәге Барберино-ди-Муджелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Латера (Фиренца)
## Географиясе

Латера Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Латера (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мапучелар

Мапучелар, Мапуче (Mapuche), шулай ук Арауканнар — Чилиның көньягында һәм Аргентинаның төньяк-көнбатышында яшәүче халык.
# Чар Дһам

Чар Дһам Непалда дүрт Һинду дини урыны булып тора. Алар Пашупат Кшетра, Мукти Кшетра, Руру Кшетра һәм Бараһа Кшетра.

# Чар Дһам
## Пашупати Кшетра

Пашупат Кшетра Непалның башкаласы Катмандуда изге Багмати елгасы ярында урнашкан. Пашупатинатх гыйбадәтханәсе Пашупатинатх изге урынына хезмәт итүче мәшһүр һәм изге гыйбадәтханә. Пашупати кшетраның урынында һариһар кшетра бар.

# Чар Дһам
## Мукти Кшетра

Мукти Кшетра Мустанг районында урнашкан һәм ул Һинд дине тарафдарлары өчен дә, Буддачылык тарафдарлары өчен дә изге булып тора.

# Чар Дһам
## Руру Кшетра

Руру Кшетра Кали-Гандаки елгасы ярында урнашкан. Һинд дине тарафдарлары бирегә Магһе Санкранти вакытында зиярәт кылалар һәм Кали-Гандаки елгасында изге коену алалар һәм мокша ирешүгә ышанып Ришикеш гыйбадәтханәсендә табыналар.

# Чар Дһам
## Бараһа Кшетра

Бараһа Кшетра Сунсари районында Кока һәм Коши елгасы кушылуында урнашкан.
# Тимер Сырма

Тимер-Сирма (чуаш. Тимӗр Ҫырма, рус. Тимер-Сирма) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Тимер Сырма
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тимер Сырма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 135 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Олдройнш

Олдройнш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Пенафиел муниципалитетына карый.

# Олдройнш
## Географиясе

Мәйданы — 5,33 км².
# Выкса

Выкса (рус. Выкса) — Россиянең Түбән Новгород өлкәсендәге кече шәһәр.
Халык саны — 56 201 кеше (2010).

# Выкса
## География

Выкса Выксунка елгасы (Ука бассейны) өстендә, Түбән Новгороддан 189 километрга көньяк-көнбатышрак урнаша. Якындагы тимер юл станциясе — Навашино (26 км). Р161 (Навашино — Выкса) автоюлның ахыргы пункты.

# Выкса
## Тарих

Выкса 1762 елда тимер ясау заводы янындагы бистә буларак нигезләнә.
1921—1929 елларда — Түбән Новгород губернасы Выкса өязенең үзәге; 1929 елдан — Выкса районының үзәге.
1927 елда шәһәр тибындагы бистә статусын ала, 1934 елда шәһәр статусын ала.

# Выкса
## Икътисад

Металлургия заводы, төзү материлларны ясау, металл конструкцияләр заводы, тимер-бетон әйберләр заводы, эре панельле йортлар төзү заводы, ваклау техникасы заводы.
# Колхоз газетасы

«Колхоз газетасы» (25.02.1930 кадәр «Крестьян газеты») — юкка чыккан газета, ВКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты һәм ТАССР игенчелек халык комиссариаты басмасы.
1924 елның 25 апреленнән 1935 елның 30 августына кадәр Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 733 саны чыга.
1932 елда үз исемен саклап, «Авыл хуҗалыгы эшчесе» газетасы белән берләштерелә.
# Карашай-Саклау

Карашай-Саклау — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Халык саны — 347 тирәсендә. Почта индексы — 423378.

# Карашай-Саклау
## Тарих

1735 елда нигезләнгән.

# Карашай-Саклау
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Карашай-Саклау
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

# Карашай-Саклау
## Авылда туган күренекле кешеләр

* Әзһәр Хөсәенов (1941―2019), Минзәлә, Курчак театры, Камал театры директоры.
* Әмирҗан Гәрәев (1940―2005), генерал-майор, хәрби табиб, РСФСР атказанган табибы.
* Әлфинә Сибгатуллина (1962), филология фәннәре докторы, профессор, әдәбият галиме (Төркия).
* Нәкыя Cәфәрова (1923―2021), Бөек Ватан сугышы ветераны, укытучы; сәясәтче Әсгать Сәфәровның әнисе.
* Рафаэль Солтанов (1946―1974), спорт мастеры, татарча көрәш буенча РСФСР чемпионы.
* Розалия Таҗиева ( Солтанова; 1954), Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы.

# Карашай-Саклау
## Дин
### Ислам

* Гаязетдин мәчете
# Алексеевск аграр көллияте

Алексеевск аграр көллияте, «Алексеевск аграр көллияте» дәүләт автономияле һөнәри белем учреждениесе (рус. Алексеевский аграрный колледж) — Татарстанның Алексеевское шәһәр тибындагы бистәсендә (1965 елдан шәһәр тибындагы бистә) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. 2011 елдан Казан дәүләт аграр университетының фәнни-белем бирү кластерына керә. «Татарстанның элиталы орлыклары» (рус. Элитные семена Татарстана) берлегенә керә. Гамәлгә куючысы (2013 елдан) — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы.

# Алексеевск аграр көллияте
## Тарих

* 1976 елда Алексеевское бистәсендә 4нче Лаеш һөнәри-техник училещесынең (ПТУ-4) филиалы ачыла. Беренче директоры — Дамир Салих улы Мөхетдинов.
* 1979 елда мөстәкыйль 31нче авыл урта һөнәри-техник училещесы (ССПТУ-31) ачыла.
* 1984 елда 97нче һөнәри-техник укуханә (СПТУ-97) итеп үзгәртелә. 1989 елда 300 урынлык яңа уку корпусы, 150 урынлык тулай торак сафка баса.
* 1994 елдан 97нче һөнәри укуханә (ПУ-97). 1998 елда көллият музее оештырыла.
* 1999 елда 97нче һөнәри укуханә 97нче һөнәри лицей (ПЛ-97) итеп үзгәртелә.
* 2007 елдан Алексеевское аграр көллияте. Шул ук елны көллияткә Әлки районынының 95нче Базарлы Матак һөнәри училещесы филиал итеп кушыла.
* 2013 елда Яңа Чишмә районының 118нче Яңа Чишмә һөнәри училещесы көллияткә филиал итеп кушыла.
* 2017-2018 уку елына Алексеевск аграр көллиятенә (филиаллары белән бергә) ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 250 студент кабул ителә.

# Алексеевск аграр көллияте
## Белгечлекләр

* Аш-су остасы, кондитер
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты
* Җәмәгать туклануы азык-төлек технологиясе
* Авыл хуҗалыгын механикалаштыру
* Ветеринария

# Алексеевск аграр көллияте
## Филиаллары

* 1нче филиал (95нче Базарлы Матак һөнәри училещесы). Адресы: 422870 ТР Әлки районы, Базарлы Матак, Үзәк утар ур., 1нче йорт.
Филиал җитәкчесе — Замир Йосыф улы Зарипов.
* 2нче филиал (118нче Яңа Чишмә һөнәри училещесы).Адресы: 423190, ТР Яңа Чишмә районы, Яңа Чишмә, Совет ур., 72 нче йорт.
Филиал җитәкчесе — Рәис Ринат улы Хәсәнов.

# Алексеевск аграр көллияте
## Шәхесләр
### Багучылар

* ????-???? — Айрат Хәйруллин, «Кызыл Шәрык Агро» ААҖ җитәкчесе, IV-VI чакырылышлар РФ Дәүләт Думасы депутаты

# Алексеевск аграр көллияте
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1976-1979 — Дамир Салих улы Мөхетдинов;
* 1979-1981 — Михаил Яковлевич Круглов;
* 1981-1994 — Леонид Васильевич Валдавин;
* 1994-1998 — Валентина Вениаминовна Зайцева;
* 1998-20?? — Николай Николаевич Сторожев, ТР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре;
* 20??-20?? — Валерий Фадеев;
* 20??-2017 — Сергей Владимирович Денисов;
* 2017-2024 — Александр Алексей улы Солдатов.
* 2024-2024 — Альбина Валентиновна Симашева

# Алексеевск аграр көллияте
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Алексеевск аграр көллиятен тәмамлаучылар.
Көллияттә 19 юнәлеш буенча 7 меңнән артык белгеч әзерләнгән.
# Пьер-Александр Вилль

Пьер-Александр Вилль (Вилле) (француз телендә: Pierre-Alexandre Wille; 1748, Париж — 1821 елдан соң үлгән, Париж) — немец килеп чыгышлы француз рәссамы.

# Пьер-Александр Вилль
## Тормышы һәм иҗаты

Пьер-Александр Вилль рәссам һәм график Иоганн Георг Вилленың улы булган. 1761—1763 елларда Жан-Батист Грёз остаханәсендә рәсем ясауны өйрәнгән, соңыннан Жозеф-Мари Вьеннан өйрәнгән. 1774 елда П.-А. Вилль Король академиясе әгъзасы була. Француз короле Людовик XVI-ның сарай яны рәссамы булган. жанр живописе әсәрләрен барлыкка китергән; шулай ук сәяси эчтәлекле рәт картинаның авторы булган, алар буенча әтисе бакыр буенча гравюралар эшләгән. Бөек француз инкыйлабыннан соң П.-А. Вилль әкренләп художество иҗатыннан китә. П.-А. Вилльнең картиналарын төрле француз музейларында (шул исәптән Луврда), Санкт-Петербург музейларында (Эрмитажда), Кёльн музейларында һ. б. күрергә була.
# Лузианиш-Гари

Лузианиш-Гари — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Одемира муниципалитетына карый.

# Лузианиш-Гари
## Географиясе

Мәйданы — 96,98 км².
# Тимерчекасы

Тимерчекасы (чуаш. Тимӗрҫкасси, рус. Тимерчкасы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Тимерчекасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тимерчекасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 129 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лас Хунтас де Чакамеро (Пунгарабато)

Лас Хунтас де Чакамеро — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Пунгарабато муниципалитеты составына керә.

# Лас Хунтас де Чакамеро (Пунгарабато)
## Географиясе

Лас Хунтас де Чакамеро Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Хунтас де Чакамеро (Пунгарабато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Хунтас де Чакамеро (Пунгарабато)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Владимир Беликов

Владимир Беликов (29 август 1925 ел — 3 сентябрь 2012 ел) — совет галиме, фармацевтика фәннәре докторы (1970), профессор (1972).
450-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 4 монография, «Фармацевтик химия» дәреслеге һәм «Синтетик һәм табигый дарулар» белешмәсе авторы. Аның 15 уйлап табу таныклыгы һәм патенты бар.

# Владимир Беликов
## Биографиясе

Беликов Владимир Георгиевич 1925 елның 29 августында Ставрополь округының (хәзерге Ставрополь краеның) Степное авылында туган.
Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, 1943 елда Кызыл Армия сафына чакырыла, Бөек Ватан сугышында катнаша. Хәрби-диңгез флотында хезмәт итә һәм Төньяк Кавказдагы алышларда катнаша. Сугыштан соң хәрби хезмәтен дәвам итә.
1950 елда демобилизацияләнгәч, Владимир Беликов Пятигорск фармацевтика институтына (ПФИ, хәзер Пятигорск медицина-фармацевтика институты, 2012 елдан Волгоград дәүләт медицина университеты филиалы) укырга керә.
1954 елда укудагы яхшы күрсәткечләре өчен, И. В. Сталин исемендәге стипендиягә лаек була.
1955 елда югары уку бинасын тәмамлап, фармацевтика химиясе кафедрасының аспирантурасына укырга керә. Аспирантурада укуы белән беррәттән туган институтында лаборант һәм төрле кафедраларда өлкән лаборант булып эшли.
1960 елда В. Г. Беликов кандидатлык диссертациясе яклый, ПФИ-ның фармацевтика химиясе кафедрасында ассистент һәм доцент була. 1961 елда аны институтның укыту һәм фәнни эш буенча проректоры вазыйфасына билгелиләр, ә 1964 елда Пятигорск фармацевтика институтын җитәкли, шул вазифада 31 ел эшли. 1970 елда «Аерым фармацевтик препаратларның дифференциаль фотометрия өлкәсендә тикшеренүләр» темасына фармацевтика фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. Ә аның җитәкчелегендә 4 докторлык һәм 59 кандидатлык диссертацияләре яклана, шул исәптән чит илләрдән — Вьетнам, Эфиопия, Йемен һәм Перудан аспирантлар.
1972 елда Беликов Пятигорск фармацевтика институтының фармацевтика химиясе кафедрасы профессоры була.
2012 елның 3 сентябрендә Пятигорскида вафат була. Ул шәһәрнең Краснослободск зиратында җирләнгән.

# Владимир Беликов
## Казанышлары

* II дәрәҗә Ватан сугышы, Хезмәт Кызыл Байрак һәм «Хөрмәт Билгесе» орденнары, шулай ук бик күп медальләр, шул исәптән «Кавказны обороналаган өчен» медальләре белән бүләкләнгән. Шулай ук «Ватан сәламәтлек саклау алдындагы казанышлары өчен» һәм «Ставрополь крае алдындагы хезмәтләре өчен» медальләре белән бүләкләнгән.
* РСФСР-ның атказанган фән эшлеклесе (11 сентябрь ел), Россия Федерациясе Хөкүмәтенең мәгариф өлкәсендәге премиясе лауреаты (1999).
* «Кавказ өчен алышта катнашучы» һәм «Сәламәтлек саклау отличнигы» мактаулы билгеләре, «СМС-ка нигез салынуга 200 ел» һәм «Пятигорск алдындагы казанышлары өчен» юбилей медальләры белән бүләкләнә