yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гласнице (Трпин)

Гласнице (чех. Hlásnice) — Чехиянең Пардубице крае Трпин районында урнашкан авыл.

# Гласнице (Трпин)
## Географиясе

Мәйданы — 3,222 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гласнице (Трпин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гласнице (Трпин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гласнице (Трпин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 364 |
| 1880 | 363 |
| 1890 | 347 |
| 1900 | 381 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 366 |
| 1921 | 310 |
| 1930 | 301 |
| 1950 | 215 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 193 |
| 1970 | 141 |
| 1980 | 104 |
| 1991 | 81 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 64 |
| 2011 | 63 |
| 2021 | 55 |
# (10193) Nishimoto

(10193) Nishimoto (лат. Nishimoto) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10193) Nishimoto
## Тарихы

1996 елның 8 августында AMOS тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PR1» саналган.
# Кече Томбаш

Кече Томбаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Томбаш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Томбаш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000024358
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002435
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Муллагалиев

Муллагалиев — фамилия.
# FST

FST (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сол Янг-Яха

Cол Янг-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Янг-Яха елгасының сул ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.

# Сол Янг-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300071261
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307126
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ганделлино

Ганделлино — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Ганделлино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 675 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Громо, Вальгольо, Карона һәм Вальбондионе коммуналары белән чиктәш.
# Бәләбәй районы

һәм
Бәләбәй районы (рус. Белебеевский район) – Башкортстанга керүче муниципаль район. Административ үзәге – Бәләбәй шәһәре Уфадан 180 км, шул ук районда урнашкан Аксаково тимер юл станциясенә кадәр 8 км.

# Бәләбәй районы
## Тарих

1930 елның 20 августында Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән.

# Бәләбәй районы
## География

Бәләбәй муниципаль районы Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгынын уртасында, иң югары җирендә урнашкан. Мәйданы 1 869 км² тәшкил итә. Бәләбәй районы Туймазы, Ярмәкәй, Бишбүләк, Әлшәй, Дәүләкән, Бүздәк районнары белән чиктәш. Районның төп су артериясе Ык кушылдыклары Үсән белән Рә ялгалары. Районның 32%ын урманнар алып тора.

# Бәләбәй районы
## Халык

Районда 2023 елның башында 95852 кеше яшәгән. 85 авыл бар, иң эреләре: Аксаково (3 мең), Знаменка (2009 елда 2,03 мең кеше яши), Горький ис. Племзавод үзәге (1,21 мең), Баженово (1,17 мең), Үсән-Ивановское (0,92 мең), Мәтәүбаш (0,78 мең).

# Бәләбәй районы
## Район җирендә туган танылган кешеләр

* Мәгубә Сыртланова
* Айрат Ибраһим
* Мөнир Вафин
* Яков Ухсай
* Константин Иванов
* Кев Салихов
* Нур Даутов
* Камил Фазлый (1949, Тузлыкуыш), язучы, БР атказанган укытучысы.

# Бәләбәй районы
## Икътисад

Районда Башнефть АҖҖ «кызлары» НГДУ «Октябрьскнефть» һәм «Ишембайнефть» НГДУлары 81 нефть тишемен хезмәтләндерә.
Төп җитештерүче предпприятиеләр: «Бәләбәй заводы «Автонормаль» ААҖ; ООО «Бәләбәй предприятиесе «Автодеталь» – 183,9% һәм «Бәләбәй заводы «Автокомплект». Ул ширкәтләрнең тотрклылыгы Тольяттидагы («ВАЗ») и Чаллыдагы («КАМАЗ») автомобиль төзү ширкәтләренә бәйле.

# Бәләбәй районы
## Икътисад
### Авыл хуҗалыгы

2010 елның 1 июленә Бәләбәй муниципаль районында авыл хуҗалыгы продукциясен 176 предприятие җитештерә, шул исәптән 1 дәүләт предприятиесе, 1 ААҖ, 14 ҖЧҖ, 3 авыл хуҗалыгы кооперативы, 120 игенче (фермер) хуҗалык һәм 37 хосусый эшмәкәр. Аларга 109 мең гектар авыл хуҗалыгы җирләре туры килә, аларның 58,8% – игеннәр.
2009 елда эре хуҗалыклар 35-39% продукция җитештергән, фермерлар – 6,6-8,7%, шәхси хуҗалыкларда – 58,4-52,3%.

# Бәләбәй районы
## Мәгариф өлкәсе

Бәләбәй районында 37 мәктәп әлегә бар: 9 – төп, 23 тулы урта, 4 гимназия, 1 кичке мәктәп, 4 филиал (башлангыч). 9900 укучы. Гимназияләр – татар, башкорт, рус, чуаш гимназияләре. 21 мәктәп авылларда урнашкан.
9 милли мәктәпнең 5се – чуашныкы, икесе – татар-чирмешнеке (Мәтәүбаш мәктәбе, аларда төрле авыл балалары укый), 1 – чиста татар, 1 «татар-башкорт» мәктәбе.
Башлангыч һөнәри белемне алып була: һөнәри лицейларда – №№40, 46, 89. Урта һәм югары һөнәри белем: медицина һәм педагогика көллиятләре, машина төзү техникумы, Бәләбәй механизация һәм авыл хуҗалыгын электрификацияләү машина төзү техникумы. Самар архитектура-төзелеш университетының филиалы.

# Бәләбәй районы
## Матбугат

«Бәләбәй хәбәрләре». Иҗтимагый-сәяси газета. Оештыручылары: Бәләбәй шәһәр Советы, газета редакциясе. Башкортстандагы газеталар арасында иң борынгылардан санала, ул 1918 елдан башлап атнага 3 тапкыр чыга.
# NGC 4193

NGC 4193 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4193
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Добра (коммуна, Димбовица)

Добра — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.

# Добра (коммуна, Димбовица)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 49,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Добра (Димбовица) һәм Мерчешть (Димбовица) авыллары урнашкан.
# (16882) 1998 BO13

(16882) 1998 BO13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16882) 1998 BO13
## Тарихы

1998 елның 24 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BO13» саналган.
# Казаците

Казаците — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Джебел җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Казаците
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 410 метр биеклектә урнашкан.
# HD51379

HD51379 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Benzol

Benzol — bik tiz qaynıy, suda eremi torğan, üzenä bertörle isle, tössez sıyıqlıq. Suıtqanda ul erü temperaturası 5,5 °C bulğan aq kristallik massa xasil itep qata.
Benzolnıñ molekulär formulası C₆H₆. Monnan benzolnıñ nıq tuyındırılmağan quşılma ikäne kürenä: çikle uglevodorodlarnıñ sostav formulasına citkerü öçen, anıñ molekulasında sigez vodorod atomı citmi.
Ägär dä benzolnı bromlı suğa yäki kaliy permanğanatı eremäsenä salıp bolğatsaq, çiksez quşılmalarğa xas bulğan reaktsiälär barmawın kürep ğäcäpkä qalabız. Monıñ säbäben matdäneñ ximik tözeleşennän çığıp añlatırğa kiräkter.
Benzolnıñ tözeleşen açıqlawnı anıñ sintezınnan başlıy alabız. Benzolnı 650 °C qa qädär cılıtılğan, aktivlaştırılğan kümer tutırılğan köpşä aşa atsetilen uzdırıp tabarğa mömkin.
# Текке (Ташова)

Текке (төр. Tekke) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Ташова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сьверчек (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Сьверчек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Скаржыско-Косцельне гминасында урнашкан авыл.

# Сьверчек (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Маунт-Моррис (Нью-Йорк)

Маунт-Моррис — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Маунт-Моррис (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Маунт-Моррис (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 50,31 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1079 Фут биеклектә урнашкан.
# Пароне (Верчели)

Пароне — Италиянең Пьемонт төбәге Варалло өязендә урнашкан торак пункт.

# Пароне (Верчели)
## Географиясе

Пароне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пароне (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бугрянка

Бугрянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ременка борыны урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.

# Бугрянка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040010012103000092150
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103009215
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ливри-Гарган

Ливри-Гарган (фр. Livry-Gargan һәм фр. Livry) — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
# Андреевка (Акмола өлкәсе)

Андреевка (каз. Андреевка) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Андреевка (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Протекшен (Канзас)

Протекшен — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Протекшен (Канзас)
## Тарихы

Протекшен шәһәре елда нигезләнгән.

# Протекшен (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,459806 км², 2,459807 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 564 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез (Ромита)

Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез (Ромита)
## Географиясе

Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Тальер, Эхидо Колония Хуарез (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Татарлы (Арсуз)

Татарлы (төр. Tatarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Арсуз илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Леспезь (Вранча)

Леспезь — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Хомоча (коммуна) коммунасына карый.

# Леспезь (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 109 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Метрәй (Мишкә районы)

Метрәй — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452344, ГАТОБК коды — 80243825005.
# Онтангас

Онтангас (исп. Hontangas) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Онтангас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12,22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 840 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гориця-при-Оплотници

һәм
Гориця-при-Оплотници — Словениянең Оплотниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гориця-при-Оплотници
## Географиясе

Мәйданы — 0,73 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 390 метр биеклектә урнашкан.
# Пас-Се

Пас-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сед-Яга елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.

# Пас-Се
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000086597
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008659
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Акташ (Амасья)

Акташ (төр. Aktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Агалы (Агдаш)

Агалы (әзери. Ağalı) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
# Бенано (Терни)

Бенано — Италиянең Умбрия төбәге Орвието өязендә урнашкан торак пункт.

# Бенано (Терни)
## Географиясе

Бенано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бенано (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (19550) Samabates

(19550) Samabates — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19550) Samabates
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JP61» саналган.
# Тшцинець (Свентокшиж воеводалыгы)

Тшцинець — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Нагловице гминасында урнашкан авыл.

# Тшцинець (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Калюга 2

Калюга 2 (белар. Калюга 2) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Калюга 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (13668) Tanner

(13668) Tanner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13668) Tanner
## Тарихы

1997 елның 28 апрелендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 HQ1» саналган.
# Станенцице

Станенцице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Завоня гминасында урнашкан авыл.

# Станенцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шиманув (Липский повяты)

һәм
Шиманув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Липско гминасында урнашкан авыл.

# Шиманув (Липский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 643 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 643 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр :
Хронологик таблица :
643 (алты йөз кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 643 елы, I меңьеллыкның 643 елы, VII гасырның 43 елы, VII гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 640 елларның 4 елы. 643 елдан бирле 1381 ел үтте.

# 643 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:643 елда туганнар

# 643 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:643 елда вафатлар
# (15416) 1998 DZ2

(15416) 1998 DZ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15416) 1998 DZ2
## Тарихы

1998 елның 21 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DZ2» саналган.
# Аттрактантлар

Аттрактантлар (лат. attraho — үземә тартып торам) — табигый һәм синтетик матдәләр (сигнал бирүче матдәләр), аларны тоючы затларда ис таратучы чыганак ягына хәрәкәт итү теләген тудыра.

# Аттрактантлар
## Белешмә

Аттрактантлар бөҗәкләрдә, нематодаларда, үрмәкүчсыманнарда, кысласыманнарда, балыкларда, имезүчеләрдә һәм суүсемнәрдә табылган. Аттрактантлар хайваннарның, бигрәк тә бөҗәкләрнең, үз-үзләрен тоту реакцияларын тизләтә (мәсәлән, азык, йомырка салу урыннарын, җенси партнёрлар табу; кушылу һ.б.) һәм күзәтү астына ала. Азык аттрактантлар бөҗәкне үсемлеккә җәлеп итә. Бөҗәкләрнең җенси аттрактантлар көчле биологик актив матдәләр булып тора. Аларның тирә-якка тараткан аттрактантлар (10-9 г кадәр) йөзәрләгән метр ераклыктан каршы җенес затларының антенна рецепторлары ярдәмендә берничә молекула дәрәҗәсендә кабул ителә. Җенси аттрактантлар үзенчәлеге һәм нәтиҗәлелеге аларның төзелешенә (шул исәптән геометрик һәм оптик изомериясенә) бәйле.
# MYO15B

MYO15B (ингл. Myosin XVB һәм Unconventional myosin-XVB) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Данвилл (Вашингтон)

Данвилл — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Данвилл (Вашингтон)
## Географиясе

Данвилл халык санын алу урыны мәйданы — 0,46 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1745 Фут биеклектә урнашкан.
# Reyxstagnı yandıru

Reyxstagnı yandıru (almança Reichstagsbrand) - 1933 yılnıñ 27 fevralendä bulğan waqiğa Almaniädä natsistlar xakimiäten nığaytuda zur röl uynağan.

# Reyxstagnı yandıru
## Tarix

1933 yılnıñ 30 ğinwarında Weymar Cömhüriäte prezidentı Paul fon Hindenburg Hitlernı reyxskansler itep raslağan.
1 fevral'dä Hitler Hindenburgnı reyxstagnı taratırğa sorıy (Natsist firqäsendä 32% urın ğına bulğan), Hindenburg rizalaşa, yaña saylawlar 5 martqa bilgelänä.

# Reyxstagnı yandıru
## Yanğın

27 fevral'dä kiçke 22 säğättä Reyxstag binası yana başlağan, tik 23:30 säğättä yanğın sünderelä. Yana torğan binada elekke bäysez kommunist Marinus van der Lübbe qulğa alına.
Yanğın urınına Hitler, Göbbels, Papen, şahzadä Günter kilä, alarnı reyxstag räise Göring qarşı ala.
Şul uq waqıtta Hitler reyxstagnı yandıruda kommunistlarnı ğäyeplägän, tüntäreleşkä signal bulğandır dip beldergän.

# Reyxstagnı yandıru
## Tikşerenü

1960 yıllarda Spiegel jurnalı üz tikşerenülären alıp bara häm yomğaq yasıy: van der Lübe yalğız piromaniak bulıp binanı yandığandır, läkin abruylı tarixçılar natsist Karl Ernst citäkçelegendäge şturmoviklar ber alayı cir astındağı yul buyınça reyxstagqa kergänen häm binanı yandırğanın isbatlağannar.

# Reyxstagnı yandıru
## Näticälär

28 fevral'dä Hindenburg "Xalıq häm däwlätne saqlaw turında" färmanın imzalıy, anıñ buyınça şäxes, cıyılışlar, berleklär, süz, matbuğat irege yuqqa çığarıla.
* Almaniäneñ Kommunistik firqäse tıyıla
* Küp kenä kommunistlar häm sotsalist-demokratlar qulğa alına, şul isäptän reyxstag äğzaları.
* Oppozitsiä gäzitlären yabu
Şuña qaramastan natsistlar 1933 yılnıñ 5 martında üzğan saylawlarda ciñä almağannar (647 urınnıñ 288 urını). Natsistlar tağı 81 mandat yuqqa çığara.
Tizdän Natsist firqäsennän tış barlıq firqälär quıp taratıla.
14 iyüldä Natsist-sotsialist firqäse Almaniä berdänber bulırğa mömkin firqä bulıp iğlan itelä.

# Reyxstagnı yandıru
## Leyptsig xökeme

Reyxstagnı yandıruda turıdan-turı E. Torgler, Bolgariä kommunistları Georgiy Dimitrov , V. Tanev, B. Popov ğäyeplänä.
Xökem 1933 yılda Leyptsig qalasında uza.
Näticädä Dimitrov häm Bolgariä kommunistları aqlana, soñraq Mäskäwgä cibärelä.
Van der Lübbe üterelä.
Küp alman kommunistları mäxkämä bulmağanda törmädä qalğan , ä soñraq üterelä, şul isäptän Ernst Telman.
# (4079) Бриттен

(4079) Бриттен (лат. Britten) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4079) Бриттен
## Тарихы

1983 елның 15 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CS» саналган.
# Стефенс (округ, Джорджия)

Стефенс — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Токкоа шәһәре.

# Стефенс (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1905 елда оештырыла.

# Стефенс (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 464 км² тәшкил итә.
# Каменна Поруба

Каменна Поруба (словак. Kamenná Poruba) — Словакиянең Жилина округында урнашкан авыл.

# Каменна Поруба
## Тарихы

Авыл 1365 елда нигезләнгән.

# Каменна Поруба
## Географиясе

Мәйданы — 14,18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 484 метр биеклектә урнашкан.

# Каменна Поруба
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Крутое

Крутое — топоним:

# Крутое
### Беларусия

* Крутое (рус. Крутое) — Гомель өлкәсеның Чечерск районында урнашкан авыл.

# Крутое
### Русия

* Крутое (рус. Крутое) — Киров өлкәсеның Санчурск районында урнашкан авыл.
* Крутое (рус. Крутое) — Красноярск краеның Эвенкия районында урнашкан авыл.
# Армандаритс

Армандаритс (фр. Armendarits) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Шеневьер

Шеневьер (фр. Chenevières) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Шеневьер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,54 км².
# Ферере (Бьела)

Ферере — Италиянең Пьемонт төбәге Валле-Сан-Николао өязендә урнашкан торак пункт.

# Ферере (Бьела)
## Географиясе

Ферере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ферере (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Доганлар (Тавшанлы)

Доганлар (төр. Doğanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).