yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 647 ел (б. э. к.)

647 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 647 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:647 елда (б.э.к.) туганнар

# 647 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:647 елда (б.э.к) вафатлар
# Тименки (Шабалино районы)

Тименки (рус. Тименки) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.

# Тименки (Шабалино районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Тименки (Шабалино районы)
## Сәгать поясы

Тименки (Шабалино районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Тименки (Шабалино районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# NGC 6161

NGC 6161 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6161
## Тарихы

Әлеге галактика 1870 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Административ-территориаль берәмлек

Административ-территориаль бүленеш белән бутамагыз.
Административ-территориаль берәмлек — илнең сәясәт мөстәкыйль булмаган административ-территориаль бүленешенең структура элементы.
Административ-территориаль берәмлек Россиядә (рус. административно-территориальная единица) — ул идарә иту функциясын үтәр өчен ясалган, билгеләнгән чикләрдә урнашкан, һәм канун буенча урнаштырылган статуслы һәм исем бирелгән Россия Федерациясе субъектының өлеше.
Административ-территориаль берәмлек барлыгы, территория белән идарә иту мәсьәләренә, салымнарны җыюга һәм башка дәүләт функцияләренә җаваплы, система ясай.

# Административ-территориаль берәмлек
## Шулай ук карагыз

* Административ-территориаль төзелеш
* Җирле үзидарә
* Провинция
* Район
# (11284) Белен

(11284) Белен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11284) Белен
## Тарихы

1990 елның 21 гыйнварында Ален Мори тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BA» саналган.
# Ортайол (Һалфети)

Ортайол (төр. Ortayol) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 394

NGC 394 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 394
## Тарихы

Әлеге галактика 1854 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Чаттагучи (Флорида)

Чаттагучи — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Чаттагучи (Флорида)
## Тарихы

Чаттагучи шәһәре 1941 елда нигезләнгән.

# Чаттагучи (Флорида)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,720914 км², 14,662748 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 236 Фут биеклектә урнашкан.
# Егынкая (Хизан)

Егынкая (төр. Yığınkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Хизан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Перарост

Перарост (белар. Перарост) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.

# Перарост
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Карлсфельд

Карлсфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Карлсфельд
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Карлсфельд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,61 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 491 метр биеклектә урнашкан.
# Бурьеж

Бурьеж (фр. Bouriège) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Таһсилли (Юрегир)

Таһсилли (төр. Tahsilli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бертран Мейер

Бертран Мейер (фр. Bertrand Meyer) — француз академигы, автор һәм компьютер телләре өлкәсендә консультант. Ул Эйфель программалау телен һәм контракт программалау идеясын булдырган.

# Бертран Мейер
## Биография

1974 елда Париж политех мәктәбен (École Polytechnique) бетергән һәм инженер булган. Шул елда да Стенфорд университетындв магистр дәрәҗәсен алган. 1985 елда Анри Пуанкаре (Нанси) университетында фән докторы дәрәҗәсен алган.
1974–1983 елларда инженер һәм тикшерүче булып эшләгән. Аннан соң Électricité de France ширкәтендә программа тәэминаты бүлеге башлыгы булган.
1983–1986 елларда Санта-Барбара университетында чакырылган профессор.
2011 елдан башлап Б. Мейер ИТМО милли тикшеренү университеты «Программ инженерия һәм верификация» кафедрасы җитәкчесе була..
2001–2016 елларда Цюрихның югары техник мәктәбендә (ETH) профессор булган һәм гарантияләнгән сыйфатлы кабат кулланылган программ элементлар буенча тикшерүләр ясаган. 2004–2006 елларда ETH Информатика бүлеге җитәкчесе була һәм 13 ел дәвамында (2003–2015) программалау белән танышу курсын укыта.
2014 елдан башлап Иннополис университетында программ инженерия һәм верификация лабораториясенең җитәкчесе. Аннан соң чакырылган профессор булып эшли.
2019 елдан башлап Б. Мейер Schaffhausen Institute of Technology программ инженерия бүлеге җитәкчесе.
# Петровщина (Киров өлкәсе)

Петровщина (рус. Петровщина) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Петровщина (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Петровщина (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Петровщина (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Петровщина (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Славинск (Слуцкий районы)

Славинск (белар. Славінск) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Слуцкий районында урнашкан авыл.

# Славинск (Слуцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Трегльванг

Трегльванг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Лицен һәм Гайсхорн-ам-Зе округы составына керә.

# Трегльванг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 745 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# HD81785

HD81785 — Кил йолдызлыгында урнашкан A3mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,49 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сараус

Сараус (баск. Zarautz) — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сараус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чалдере (Аккуш)

Чалдере (төр. Çaldere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ка Комазтри (Болонья)

Ка Комазтри — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Марцаботто өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Комазтри (Болонья)
## Географиясе

Ка Комазтри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Комазтри (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фрунзе агачлыгы урамы (Казан)

Фрунзе агачлыгы урамы (рус. улица Роща Фрунзе) — Казанның Вахит районында урнашкан урам.

# Фрунзе агачлыгы урамы (Казан)
## Географиясе

Калинин урамыннан башланып, Айвазовски урамы белән киселештә тәмамлана.
# Периньи (Шаранта-Маритим)

Периньи (фр. Périgny) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# (3581) Альварес

(3581) Альварес (лат. Alvarez) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3581) Альварес
## Тарихы

1985 елның 23 апрелендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 HC» саналган.
# IC 2158

IC 2158 — Күгәрчен йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 2158
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2158, ESO-LV 425-0070, PGC 18388, IRAS 06033-2751, 2MASX J06051797-2751251, ESO 425-7, IRAS F06033-2751, MCG-05-15-004, 6dFGS gJ060518.0-275125, SGC 060319-2751.1, PSCz Q06033-2751 һәм LEDA 18388 буларак та сурәтләнә.
# Форни-Авольтри

Форни-Авольтри — Италиянең Фриули-Венеция-Джулия төбәгендә урнашкан коммуна. Удине провинциясе составына керә.

# Форни-Авольтри
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 888 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Палуцца, Риголато, Саппада, Прато-Карнико, Санто-Стефано-ди-Кадоре һәм Лезахталь коммуналары белән чиктәш.
# Барановичи

Барановичи (Баранавичы, белар. Баранавічы, рус. Барановичи, пол. Baranowicze) — Беларусның Брест өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 178889 кеше (2015).

# Барановичи
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Барановичи Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Барановичи
## Тарих

1871 елда нигезләнгән. Шәһәр үсешенә Смоленск — Брест тимер юлы төзелеше этәргеч бирә. 1881 дә Барановичи аша Вилнүс — Пинск, ә 1886 да Барановичи — Белосток тимер юллары үткәрелә. Беренче бөтендөнья сугышы дәверендә (1914-15) биредә Югары башсәргаскәре ирәге (ставкасы) урнашкан була. Беренче бөтендөнья сугышыннан соң Польша составында. 1939 дан ССРБ составында, ССРБ таркалганнан соң Беларус составында. 1939—1954 елларда — өлкә үзәге.

# Барановичи
## Кардәш шәһәрләр

* Һейнола (Финляндия)
* Штоккерау (Австрия)
* Гдыня (Польша)
* Феррара (Италия)
* Карлово (Болгария)
* Бяла-Подляска (Польша)
* Нововолынск (Украина)
* Елгава (Латвия)
* Жодино (Беларус)
* Полтава (Украина)
* Ейск (Россия)
* Накка (Швеция)
# Домбровице (Кутновский повяты)

Домбровице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Домбровице гминаcында урнашкан авыл.

# Домбровице (Кутновский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Окамвиль (Терн һәм Гаронна)

Окамвиль (фр. Aucamville) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Рагозница

Рагозница (белар. Рагозніца) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Рагозница
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Смолуча (Тутин)

Смолуча (серб. Смолућа ) — Сербиянең Рашка округы Тутин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Смолуча (Тутин)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 940 метр биеклектә урнашкан.

# Смолуча (Тутин)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сан Грегорио (Равена)

Сан Грегорио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Альфонсине өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Грегорио (Равена)
## Географиясе

Сан Грегорио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Грегорио (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лунка-Апей

Лунка-Апей — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Апа (коммуна) коммунасына карый.

# Лунка-Апей
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 135 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гардынава

Гардынава (белар. Гардынава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Гардынава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (19523) Paolofrisi

(19523) Paolofrisi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19523) Paolofrisi
## Тарихы

1998 елның 18 декабрендә галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 YX3» саналган.
# Бабадереси (Чат)

Бабадереси (төр. Babaderesi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Чат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Булгари

Булгари (чех. Bulhary) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Бржецлав, Бржецлав һәм Бржецлав районында урнашкан авыл.

# Булгари
## Географиясе

Мәйданы — 15,16135 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 метр биеклектә урнашкан.

# Булгари
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Булгари
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Булгари
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 906 |
| 1880 | 1044 |
| 1890 | 1008 |
| 1900 | 1097 |
| 1910 | 1109 |
| 1921 | 1124 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1144 |
| 1950 | 708 |
| 1961 | 838 |
| 1970 | 816 |
| 1980 | 832 |
| 1991 | 776 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 813 |
| 2014 | 778 |
| 2016 | 790 |
| 2017 | 781 |
| 2018 | 767 |
| 2019 | 754 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 747 |
| 2021 | 746 |
| 2021 | 701 |
| 2022 | 714 |
| 2023 | 723 |
| 2024 | 716 |
# Секалу-де-Педуре

Секалу-де-Педуре — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Бринковенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Секалу-де-Педуре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Изабелина (Маладзечанский районы)

Изабелина (белар. Ізабеліна) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Изабелина (Маладзечанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гүлеч (Мазгирт)

Гүлеч (төр. Güleç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фёдор Советкин

Федор Советкин (1886 - 1967) - совет укытучысы,методист, педагогика фәннәре докторы, профессор, Мордва Автономияле Совет Социалистик Республикасының атказанган фән эшлеклесе . Милли мәктәпләрдә рус телен укыту өлкәсендә галим.

# Фёдор Советкин
## Биография

Фё́дор Фро́лович Сове́ткин 1886 елның 1 июнендә (13) Саратов губернасының Кузнецк өязе Яңа Шаткино авылында туган.
Башта туган авылында мәктәпкә йөри, анда яшь укытучы мордва телен белми. Мордва балалары аны аңламыйлар. Федор моны бик авыр кичерә, шуңа бөтен гомерен милли мәктәпләрдә рус телен укыту методикасына багышлый.

# Фёдор Советкин
## Хезмәт эшчәнлеге

1902 елда Атаман мәктәбендә укытучы булып эшли башлый.
1906 елда Казан укытучылар институтын тәмамлый, шул ук елны Пенза шәһәрендәге 4 класслы училищеда укыта башлый, аннары Мәскәүдәге шәхси сәүдә училищесында эшли.
1917 елда Казанда Мордва мәдәни-агарту җәмгыятен оештыручыларның берсе була.
1919 елда Чистай укытучылар семинариясе нигезендә төзелгән Югары халык мәгарифе институты ректоры була.
1925 -1944 елларда СССР Халык мәгарифе комиссариатының фәнни хезмәткәре булып эшли. Бер үк вакытта 1925 - 1932 елларда икенче дәрәҗә мәктәп директоры, Мәскәүдә мордва укытучыларын әзерләү буенча җәйге курсларның директор урынбасары.
1932 елда Казахстан, 1934 елда Бурят-Монголия, 1935 елда туган ягы Мордовияләргә фәнни экспедицияләр белән җитәкчелек итә.
1943 елдан ул РСФСР педагогик фәннәр академиясендә эшли, туган тел һәм рус теле секторы мөдире була.
1947 елда ул профессор итеп сайлана.
1949 елда ул РСФСР педагогик фәннәр академиясенең Милли мәктәпләр фәнни-тикшеренү институты директоры итеп билгеләнә.
1961 елда докторлык диссертациясен яклый.

# Фёдор Советкин
## Фәнни эшчәнлеге

Федор Советкин Россиянең фин-угор халыклары арасында мәгарифне оештыруга зур өлеш керткән. Рус булмаган мәктәп укытучылары өчен дәреслекләр һәм кулланмалар концепциясен эшли. Ул милли мәктәпләрдә туган тел һәм рус телен укыту буенча эшне оештыручы була, моның өчен ул күп кенә методик кулланмалар яза.
Бөек Ватан сугышы вакытында русча белмәгән Кызыл Армия солдатлары өчен рус телендә кулланмалар хәзерли.
РСФСР педагогик фәннәр академиясендә Россиянең милли мәктәпләрендә туган тел һәм рус телен укыту теориясе һәм методикасы проблемаларын тикшерә.
1959 елда "Мордовия (эрзя) мәктәбендә туган тел методикасы" монографиясен яза. Биредә ул, туган һәм рус телләрен укытуның органик бәйләнешенә нигезләнеп, туган телне өйрәнү системасын тәкъдим итә.

# Фёдор Советкин
## Хезмәтләре

* Избранные труды, т. 1—3, Саранск, 1974—81
* Методика обучения русскому языку в начальной нерусской школе, М., I960 (ред. совм. с В. М. Чистяковым)
* Родной и русский язык в национальной школе, М., 1962 (ред. совм. с В. В. Решетовым)
# Аккышла (Сафранболу)

Аккышла (төр. Akkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Сафранболу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Катарыш (Узян кушылдыгы)

Катарыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Узян елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Катарыш (Узян кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010200212111100017058
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101705
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Негризия (Тревизо)

һәм
Негризия — Италиянең Венеция төбәге Понте-ди-Пьяве өязендә урнашкан торак пункт.

# Негризия (Тревизо)
## Географиясе

Негризия Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Негризия (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каурчак

Каурчак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Лебедь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.

# Каурчак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000489
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100048
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Жаляи

Жаляи (белар. Жаляі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Жаляи
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# План де Герреро (Тистла де Герреро)

План де Герреро‎ — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Тистла-де-Герреро муниципалитеты составына керә.

# План де Герреро (Тистла де Герреро)
## Географиясе

План де Герреро‎ Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# План де Герреро (Тистла де Герреро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# План де Герреро (Тистла де Герреро)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Еньва

Еньва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Южная Кельтма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

# Еньва
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100003246
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100324
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Мосаидо (кратер)

Мосаидо (лат. Mosaido) — Венера планетасының 17°18′ к. к. 75°12′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,4 километр озынлыкта булган кратеры.

# Мосаидо (кратер)
## Исеме

Мосаидо кратеры фульбе халкы хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Кавшова (Мсциславский районы)

Кавшова (белар. Каўшова) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Кавшова (Мсциславский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Хотиня

һәм
Хотиня — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соболев гминасында урнашкан авыл.

# Хотиня
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брюгероль

Брюгероль (фр. Brugairolles) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Буо (Кунео)

Буо — Италиянең Пьемонт төбәге Гайола өязендә урнашкан торак пункт.

# Буо (Кунео)
## Географиясе

Буо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Буо (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Обердишинген

Обердишинген (алман. Oberdischingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Обердишинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,84 км² (1991). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 метр һәм 491 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Гоннери

Сен-Гоннери (фр. Saint-Gonnery) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.