yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шилеговица

Шилеговица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Това елгасының сул ярыннан 9,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Шилеговица
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300312110000014597
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001459
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (7848) Bernasconi

(7848) Bernasconi (лат. Bernasconi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7848) Bernasconi
## Тарихы

1996 елның 22 февралендә М. Каванья, А. Теста тарафыннан Сормано обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 DF1» саналган.
# Треҗово (Тренто)

Треҗово — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Novella өязендә урнашкан торак пункт.

# Треҗово (Тренто)
## Географиясе

Треҗово Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Треҗово (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Руэд

Руэд (фр. Rouède) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Тыр (Рутка кушылдыгы)

Тыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Иленең Килемары районы биләмәләрендә ага. Елга Рутка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.

# Тыр (Рутка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400312110000044089
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004408
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гу (коммуна)

Гу (фр. Goux) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Елизавета Литвинова

Елизавета Федоровна Литвинова (кыз фамилиясе Ивашкина; 21 сентябрь 1845, Тула — 1919) — рус математигы, педагог һәм фәнне популярлаштыручы .

# Елизавета Литвинова
## Биографиясе

Литвинова Екатерина Федоровна 1845 елның 21 сентябрендә Тула губернасында дворян гаиләсендә туган. Башлангыч белемне Санкт-Петербург хатын-кыз урта мәктәбендә ала. 1866 елда Елизавета Виктор Литвиновка кияүгә чыга, ул Софья Ковалевскаяның ире В. О. Ковалевскийнан аермалы рәвештә аңа Европага шундагы университетларда уку өчен барырга рөхсәт итми. Математик белемне Петербургта А.Н.Страннолюбский җитәкчелеге астында ала, ул София Ковалевскаяның остазы булган.
1872 елда, ире үлгәннән соң, Литвинова Цюрихка китә, анда политехник институтка укырга керә. 1873 елда император Александр II указ чыгара, анда Россия империясеннән Цюрихта белем алган барлык хатын-кызлар да туган ягына кайтырга тиеш, югыйсә аларга нәтиҗәләр белән очрашырга туры киләчәк, диелә. Литвинова Указга каршы килүчеләрнең берсе иде. Ул укуын дәвам итә, 1876 елда Цюрихта бакалавр дәрәҗәсен ала, ә 1878 елда Берн университетында доктор дәрәҗәсен алып, Людвиг Шлефли җитәкчелеге астында «Решение проблемы отображения» темасына докторлык диссертациясе яклый. 1897 елда Брюссельдә халыкара хатын-кыз конгресында катнашкан дүрт Россия делегатының берсе була.

# Елизавета Литвинова
## Карьерасы

Россиягә кайтып, Литвинова 1873 елдагы указны санга сукмаган өчен университетта эш таба алмый. Хатын-кызлар урта мәктәбендә укытучы булып эшли, С.В.Ковалевская, борынгы грек философы Аристотель, сәясмән һәм җәмәгать эшмәкәре Фрэнсис Бэкон һ.б. кебек билгеле кешеләр турындагы биографик мәкаләләр язу белән килемен тулыландыра. 35 ел уку эчендә фәлсәфә һәм математика укыту практикасы буенча 70 артык мәкаләләр яза.
Пенсиягә китә, һәм, башка ихтималлыклар буенча, Февраль һәм 1917 елгы Октябрь революциясен апасы белән Россиядә каршылый. Е.Ф. Литвинованың вафат датасы ачык билгеле түгел: бәлки, 1919 елда Петроградта ачлык вакытында вафат була, башка фаразлар буенча, 1921 яки 1922 елда вафат була.

# Елизавета Литвинова
## Әсәрләре

* Даламбер, его жизнь и научная деятельность / С портр. Даламбер, грав. в Лейпциге Генном. — СПб., 1891. — 80 с., 1 л. фронт. (портр.) — (Жизнь замечательных людей. Биографические библиотека Ф. Павленков)
* Ф. Бэкон. Его жизнь, научные труды и общественная деятельность. — СПб., 1891.
* Джон Локк, его жизнь и философская деятельность — СПб., 1892. — 77 с.
* С. В. Ковалевская: (Женщина-математик): Ул жизнь и учебная деятельность: Биогр. очерк / С портр. С. В. Ковалевской, грав. в Лейпциге Генном. — СПб., 1894. — 92 с. — (Жизнь замечательных людей. Биографические библиотека Ф. Павленков)
* Кондор, его жизнь и деятельность, научная и политическая. — СПб: дип. т-ва «Обществ. польза», 1894.
* Н. И. Лобачевский. Его жизнь и учёная деятельность — СПб.: дип. П. П. Свойкина, 1895. — 79 б.
# Амбросенки (Шаркавшчынский районы)

Амбросенки (белар. Амбросенкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Амбросенки (Шаркавшчынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HD46593

HD46593 — Җәүза йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,22 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Нова Весь (Кольский повяты)

Нова Весь — Польшаның Великопольское воеводалыгы Осек-Малы гминасында урнашкан авыл.

# Нова Весь (Кольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карси-Дольне

Карси-Дольне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Пацанув гминасында урнашкан авыл.

# Карси-Дольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Цикот

Цикот (серб. Цикот) — Сербиянең Поморав округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Цикот
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 256 метр биеклектә урнашкан.

# Цикот
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Братия-дин-Дял

Братия-дин-Дял — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Галича (коммуна) коммунасына карый.

# Братия-дин-Дял
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 метр биеклектә урнашкан.
# Гадзилавичы

Гадзилавичы (белар. Гадзілавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Гадзилавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Марцинкув (Түбән Силезия воеводалыгы)

Марцинкув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Быстшица-Клодзка гминасында урнашкан авыл.

# Марцинкув (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чарнково (Билогардский повяты)

Чарнково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Тыхово гминаcында урнашкан авыл.

# Чарнково (Билогардский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пуньето (Торино)

Пуньето — Италиянең Пьемонт төбәге Меццениле өязендә урнашкан торак пункт.

# Пуньето (Торино)
## Географиясе

Пуньето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пуньето (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ольштадт

Ольштадт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Ольштадт
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Ольштадт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,17 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 665 метр биеклектә урнашкан.
# Каррингтон (Төньяк Дакота)

Каррингтон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Каррингтон (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Каррингтон шәһәре 1883 елда нигезләнгән.

# Каррингтон (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,472044 км², 5,472046 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 484 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Катунци

Катунци — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Сандански җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Катунци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1665 метр биеклектә урнашкан.
# Тускания

Тускания — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Витербо провинциясе составына керә.

# Тускания
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 165 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арлена-ди-Кастро, Каподимонте, Марта, Монте-Романо, Пьянсано, Тессеннано, Витербо, Канино, Монтальто-ди-Кастро һәм Таркуйния коммуналары белән чиктәш.
# 55 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 55 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр :
Хронологик таблица :
55 (илле бишенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 55 елы, I меңьеллыкның 55 елы, I гасырның 55 елы, I гасырның 6 унъеллыгының 5 елы, 50 елларның 6 елы. 55 елдан бирле 1969 ел үтте.

# 55 ел
## Вакыйгалар

* Чикләрдә Рим империясе белән Парфиянең бәрелешүләре.
* Апостол Павел Көринтлеләргә беренче хатын яза.

# 55 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:55 елда туганнар

# 55 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:55 елда вафатлар
* 11 февраль — Рим императоры Клавдийның улы Тиберий Клавдий Цезарь Британник
* Би (шаньюй) — 48 — 55 елларда идарә иткән (башка чыганаклар буенча 56 елда вафат)
# Брунья (Алесандрия)

Брунья — Италиянең Пьемонт төбәге Понтекуроне өязендә урнашкан торак пункт.

# Брунья (Алесандрия)
## Географиясе

Брунья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Брунья (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казан дәүләт циркы

Казан дәүләт циркы — Казанның тарихи үзгендә урнашкан автономияле оешма ― күңел ачу цирк йорты. ТР мәдәният министрлыгы гамәлгә куйган.

# Казан дәүләт циркы
## Бина

2312 тамашачыны исәптә тоткан заманча бинасы 1967 елда «Татгражданпроект» проекты буенча төзелгән. Цирк Татарстанның мәдәният министрлыгы патронажы астында эшли. 1995 елда цирк каршындагы музей ачылган.

# Казан дәүләт циркы
## Тарих

1996 елдан цирк карамагындагы балалар цирк мәктәбе эшли.

# Казан дәүләт циркы
## Цирк директорлары

* 1967―1973 еллар ― Николай Казимирович Панов, жонглер, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* 1973―1976 еллар ― Булат Миңнулла улы Гыйззәтуллин, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* 1976―1993 еллар ― Михаил Федорович Боголюбов, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* 1993 елдан ― Дамир Минхәид улы Шәрифуллин
* ? ― Артур Наил улы Якушев
* 2019―2021 еллар ― Рамил Дамир улы Шәрифуллин (1979―2023)
* 2022 елның 17 маеннан ― Эльмира Булатова
# Мөгезкатлауның эндотелиаль Фукс дистрофиясе

Эндотелиаль Фукс дистрофиясе — мөгезкатлауның эндотелиаль күзәнәкләренең тиз югалтуы белән сыйфатланган ике яклы чир. Ешрак хатын-кызларда очрый һәм бу патология белән интегүчеләр арасында беренчел ачык почмаклы глаукоманың югары торалышы белән бәйле.
1. Нәселдәнлек төре кайвакыт аутосом-доминатлы, әмма ешрак чир очраклы була.
2. Өлкән яшьтәге пациентларда чирнең әкренләп көчәюе белән билгеләнә.
3. Чорлылык
а) 1 нче стадия (cornea guttata):
- десцемет мембранасының кимчелеге яки күперүе һәм аномаль эндотелиаль күзәнәкләр барлыкка килү (рәс. 9.55а);
- көзгеле микроскопиядә дөрес эндотелиаль мозаика җимерелү белән бәйле кечкенә караңгы таплар күренә (рәс. 9.55б);
- үскәнрәк очракларда меланин утырмасы белән бәйле була алган «ватылган металл» күренеше була (рәс. 9.55в);
б) 2 нче стадия
- эндотелийның киртә үзенчәлекләренең декомпенсациясе мөгезкатлауның үзәк өлешендә стромаль шешү үсешенә һәм күрү начарлануга китерә. Башта шешенкелек иртән күбрәк чагыла, көн дәвамында мөгезкатлау ачыграк була;
- строма калынлыгы якынча 30% артса, эпителий шешүе үсеш ала;
в) 3 нче стадия — микрокисталар һәм кабарчыклар ясалу белән чыдамлы эпителий шешүе (кабарчыклы кератопатия — рәс. 9.55г, д). Аларның ертылуы көчле авыртуга һәм нерв азакларының ачылуы өчен уңайсызлыкка китерә.
4. Дәвалау
а) урынлы 5% натрий хлоридны тамчы яки мазь итеп кулланалар;
б) бандаж контактлы линзалар ачылган нерв азакларын саклап уңайлык тәэмин итә һәм кабарчыклар утыруына булыша;
в) үтәли кератопластика югары нәтиҗәле, аны вакытында куллану кирәк;
г) башка ысуллар — конъюнктиваль кораманы астарлау һәм амнион ярысын күчереп утырту (начар фаразлы пациентлар өчен).
5. Катаракта хирургиясе эндотелиаль күзәнәкләрнең югалтуын тизләтә һәм нәтиҗәдә декомпенсациягә китерә ала. Soft-shell вискоэластикларын куллану белән интраоперацион техника эндотелийны саклый һәм каты төш белән катаракта экстракциясендә кулланырга тиеш. Өчләтә процедура (катаракта хирургиясе, линза имплантациясе һәм кератопластика) эпителий шешүе яки операция алдындагы пахиметрия нәтиҗәсендә мөгезкатлауның калынлыгы 640 мкм күбрәк булган очрагында уйланырга тиеш.
Мөгезкатлау калынлыгы 640 мкм кимрәк булганда күрүгә карата яхшы нәтиҗә мөмкин.
# Касас Вьехас (Петатлан)

Касас Вьехас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Касас Вьехас (Петатлан)
## Географиясе

Касас Вьехас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Касас Вьехас (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Касас Вьехас (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Пралетарый (Касцюковицкий районы)

Пралетарый (белар. Пралетарый) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.

# Пралетарый (Касцюковицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Казечына

Казечына (белар. Казечына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Казечына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Харис Моратхуҗин

Харис Моратхуҗин (Харис Ибраһим улы Моратхуҗин) – дәүләт эшлеклесе, 1929-1932 елларда Татарстан АССР Үзәк башкарма комитеты (ТатҮБК / ТатЦИК) президиумы рәисе.

# Харис Моратхуҗин
## Тәрҗемәи хәле

1895 елда Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге ТР Тукай районы) Останкау авылында туган. Көтүче, батрак, йөкче булып эшли. Бондюг химия заводында эшчеләр сыйныфына кабул ителә. Хәрби хезмәткә алына, аягы авыр яраланып, кире кайта. Бондюг заводында хәрби эшчеләр дружинасы оештыра һәм заводның хәрби комитетының җитәкчесе итеп билгеләнә. 1918 елда большевиклар фиркасенә керә. Ватандашлар сугышында катнаша. Минзәлә өязендә Сәнәкчеләр фетнәсен бастыруда башлап йөри.
* 1924 Алабуга кантоны башкарма комитеты рәисе. Шушы вазыйфада РКП (б) ның XIII корылтаена делегат итеп сайлана.
* 1926 Лаеш кантоны башкарма комитеты рәисе итеп күчерелә.
* 1929 елда ТАССР эчке эшләр халык комиссары. Ачык суд утырышларын гамәлгә кертә.
* 1929 елда 34 яшьлек батрак улы Татарстан АССР Үзәк башкарма комитеты президиумы рәисе итеп сайлана. 1929 елның 15 декабренда ТатҮБКның II сессиясе ТАССР беренче бишьеллык планын кабул итә. Эшчеләр сыйныфының авылга ярдәмен оештыра. Утызынчы елларда ТАССР авыл районнарына 400 «егермебишмеңче» җибәрелә.
* 1933 Яр Чаллы МТСы сәясәт бүлеге мөдире, РКП (б) Чаллы райкомы беренче сәркатибе.
* 1937 Казанда «Кызыл Шәрык» заводы директоры.

# Харис Моратхуҗин
## Бөек Ватан сугышы

1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышында катнаша.

# Харис Моратхуҗин
## Сәяси золым корбаны

Сәяси золым корбаны була. 7 елга хөкем ителә. Вафатыннан соң аклана.
# Трапесковци

Трапесковци — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. Габрово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Трапесковци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 546 метр биеклектә урнашкан.
# Зайцево (Яңавыл районы)

Зайцево — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452821, ГАТОБК коды — 80259870007.
# Черчидереси (Сивас)

Черчидереси (төр. Çerçideresi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зур Казан боҗрасы

Зур Казан боҗрасы (ЗКБ) — Казан шәһәрендә өзлексез хәрәкәтнең боҗра магистрале. Трассаның йомгаклау озынлыгы — 34 километрга якын.

# Зур Казан боҗрасы
## Магистраль тасвирламасы

Трассада төрле дәрәҗәдәге җир асты һәм җир өсте җәяүлеләр кичү юллары төзелгән. ЗКБның күпчелек өлешендә (Киров дамбасыннан һәм Сәед-Галиев, Габдулла Тукай, Техник урамнарыннан тыш) магистральнең аркылыгы 6 полосалы юл, шулай ук магистраль үзәге буенча 13 метрлы аерым полосадагы боҗра тизлекле (тизләтелгән) трамвай юлларын үз эченә ала. Киров һәм Өченче дамбада, Ямашев проспектында, Г. Тукай, Сәид-Галиев, Несмелов, Зур Крыловка, Ленская, Арбузов урамнарында, боҗра тиз йөрешле (тизләтелгән) трамвайдан тыш, гадәти трамвай маршрутлары эшли.
Өченче дамба, Ямашев проспекты һәм Арбузов урамының бер өлеше буенча троллейбус маршрутлары эшли. Җиңү проспекты һәм Зорге урамы киселешендә «Җиңү Проспекты» метрополитен станциясе, ә Ямашев проспекты һәм Декабристлар урамы киселешеннән ерак түгел — «Яшьлек» метрополитен станциясе урнашкан.

# Зур Казан боҗрасы
## Тарих

Казанда зур һәм кече транспорт боҗраларын төзү фикере беренче тапкыр 1969 елның генераль планын эшләү барышында туды, әмма закон белән бары тик 2001 елда гына ныгытылган иде. 2001 елда Казан мэры Камил Исхаков «Казан шәһәренең тарихи үзәген саклау һәм үстерү» федераль максатчан программасына чыгымнарның тиешле статьясын кертү һәм "Казгражданпроект «институтын» юлның генераль проектчысы итеп билгеләү турында карарга кул куйды. Шул ук вакытта гомуми озынлыгы 34 км булган трассаның башлангыч варианты расланды, шуның 5,8 км Кече Казан боҗрасы белән уртак участокка туры килә.
2020 елның 29 августында Мидхәт Булатов урамынан Борисково урамына кадәр 800 м озынлыктагы участок Зур Казан боҗрасының, өченче өлешенең, беренче чираты ачылды.

# Зур Казан боҗрасы
## Трассировка

ЗКБ транспорт хәрәкәтен ачу вакыты буенча 3 өлешкә бүленгән: гамәлдәге, беренче чираты (2010-2013 елларда Генераль планны тормышка ашыру планында каралган) һәм икенче чираты (2020 елга кадәр генераль планда каралган):
* Беренче өлешкә Адмиралтейская (Киров) һәм Өченче транспорт дамбалары, Ямашев һәм Җиңү проспектлары, Несмелов һәм Арбузов урамнары, шулай ук Сәет Галиев, Габдулла Тукай, Техника урамнары керә.
* Икенче өлешкә шәһәр киңлеген радикаль реконструкцияләү барышында ЗКБ өчен махсус төзелгән Ленин һәм Зур Крыловка урамнары буенча яңа участоклар керә.
* Өченче өлешкә ЗБК өчен махсус төзелгән Кояшлы шәһәр һәм Борисково микрорайоннары аша Бакый Урманче һәм Мидхәт Булатов урамнары буенча Техника урамына кадәр яңа участоклар керә
Перспектив өлешкә Техник һәм Киров дамбасы, Идел елгасы буйлап үтү белән, тоташтыручы яңа магистраль корылмасы керә. Бу өлеш ЗКБ проектында алдан ук каралган иде, әмма аны төзү вакытлыча кичектерелде
Адмиралтейская дамба һәм Несмелов, Сәид-Галиев, Г. Тукай урамнары буенча 5,8 км озынлыктагы ЗКБ участогы Кечкенә Казан боҗрасы өлеше белән берләштерелгән.
* ТАССР 100 еллыгы магистрале
* Зур Казан боҗрасы
* Зур Казан боҗрасының 1 этабында төзү-монтаж эшләре
# Апааимбарлар

Апааимбарлар — Анцва юллама тапшыручылары (пәйгамбәрләр), аның яхшы яки яман илаһи ихтиярын башкаручылар.
Апааимбарлар Җирдә булалар, алар дөньяда Анцваның ихтиярын тараталар, апааимбар яхшы яки яман хезмәт үти ала, әгәр дә шуңа Анцва ихтияры булса. Апааимбарлар дөньяда тәртипне күзәтәләр, бөтен кеше барлыкка китерүчеләре Анцва ихтиярын үтәсеннәр өчен.

# Апааимбарлар
## Төшәенчә барлыкка килүе

«Апааимбар» төшенчәсе фарсы килеп чыгышлы һәм «пәйгамбар» сүзеннән килеп чыккан, фарси телендә ул «хәбәр китерүче» дигәнне аңлата. Төшенчә Абхазиягә кайчан үтеп керүе һәм аңа кадәр апааимбарларны ничек атаганнар икәне билгеле түгел.
# Салето (Болонья)

Салето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Бентивольо өязендә урнашкан торак пункт.

# Салето (Болонья)
## Географиясе

Салето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Салето (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сонарето (Реҗо Эмилия)

Сонарето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вилла-Миноццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сонарето (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Сонарето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сонарето (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Верхел де Гвадалупе (Сан Луис де ла Паз)

Верхел де Гвадалупе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Верхел де Гвадалупе (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Верхел де Гвадалупе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Верхел де Гвадалупе (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Верхел де Гвадалупе (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пуазьё

Пуазьё (фр. Poisieux) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.