# Калинга премиясе

Калинга премиясе (рус. премия Калинги, ингл. Kalinga Prize) — гади кешеләр арасында фәнни белемгә кызыксыну уятуда аеруча уңышлы мәгърифәтчеләрне тану бүләге. 1952 елдан бирле ел саен Бөтендөнья мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы тарафыннан тапшырыла.
Бүләкләү ел саен 10 ноябрь көнне Һиндстан башкаласы नई दिल्ली Яңа-Дәһлидә билгеләнгән Бөтендөнья тынычлык һәм үсеш өчен фән көне(рус.)татар. мөрәсиме чикләрендә үтә.

# Калинга премиясе
## Бүләге

Һәр җиңүчегә 20 000 АКШ доллары, рәсми сертификаты һәм көмеш Альберт Эйнштейн исемендәге халыкара ЮНЕСКО медале(рус.)татар. тапшырыла. һинд сәясәтчесе Биджу Патнаик(рус.)татар. 1951 елда булдырган максатчан Калинга вакфы тарафыннан финанслана. Һиндстан хөкүмәте моңа үз сертификатын һәм 5 000 АКШ долларын өсти.

# Калинга премиясе
## Бүләкләнү нигезе

Бүләк алучысы танылган язучы, мөхәррир, укытучы, продюсер, радио яки телевизион тапшырулар булдыручысы яки алып баручысы булырга, киң җәмәгатьчелеккә фәнни фикерләрне ирештерүгә талантны күрсәтергә тиеш. Боларның фән һәм техниканың халыкара әһәмиятен, иҗтимагый хәлләрне яхшыртуга, мәдәни мирасны баетуга һәм кешелек алдында торган мәсьәләләрне чишүгә өлешләрен күрсәтүләре бәяләнә.
Намзәтләрне әгъза-илләренең ЮНЕСКО комиссияләре җирле фәнне үстерү һәм башка фәнни ассоциацияләре, фәнни язучылар яки журналистлар тәкъдиме белән тапшыра.
Шорт-листны 4 кешелек жюри әзерли — 3се гадел географик вәкиллеге буенча ЮНЕСКО тарафыннан билгеләнә, 1се Калинга фонды тарафыннан тәкъдим ителә.
Лауреат ЮНЕСКО Генераль сәркәтибе тарафыннан сайланыла.

# Калинга премиясе
## Ияләре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Калинга премиясе лауреатлары.
| Ел | Исем | ватандашлык | эшчәнлек өлкәсе | әлма-матер | туу датасы | үлем датасы |
| 1979 | Сергей Капитса | ССРБ Россия Бөекбритания | физика | Мәскәү авиация институты | 1928-02-14 | 2012-08-14 |
| 1957 | Бертран Рассел | Бөекбритания Бөекбритания һәм Ирландиянең берләшкән патшалыгы (1801-1922/1927) | күплек теориясе фәлсәфә тарихы эпистемология мантыйк математика philosophy of language фән фәлсәфәсе этика дин mathematical logic җәмгыять белеме фәлсәфә | Кембриҗ университеты Тринити көллияте | 1872-05-18 | 1970-02-02 |
| 1976 | Александр Опарин | ССРБ | тереклек химиясе биология химия | Мәскәү университетының физика-математика факультеты Мәскәү дәүләт университеты | 1894-03-02 | 1980-04-21 |
| 1961 | Arthur C. Clarke | Бөекбритания | фәнни фантастик science fiction literature | Лондон король көллияте Richard Huish College, Taunton | 1917-12-16 | 2008-03-19 |
| 1956 | George Gamow | Россия империясе ССРБ Америка Кушма Штатлары | Теоретик физика астрофизика Төш физикасы physical cosmology тереклек химиясе әдәби эшчәнлек фән әдиәбияты popular science literature children's and youth literature | Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты Одесса университеты Санкт-Петербург дәүләт университеты | 1904-03-04 | 1968-08-19 |
| 1958 | Карл фон Фриш | Австрия | италугия | Вена университеты Мүнхен университеты | 1886-11-20 | 1982-06-12 |
| 1978 | Hoimar von Ditfurth | Германия | | | 1921-10-15 | 1989-11-01 |
| 1969 | Konrad Lorenz | Австрия | италугия фәлсәфә | Колумбия үнивирситите Вена университеты | 1903-11-07 | 1989-02-27 |
| 1952 | Луи де Бройль | Франция | Теоретик физика | Париж университетының табигый фәннәр факультеты Жансон-де-Сайи лицее | 1892-08-15 | 1987-03-19 |
| 1986 | Николай Басов | Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы ССРБ Россия | Радиофизика физика quantum electronics | «МИФИ» төш милли-тикшеренү үниверситеты | 1922-12-14 | 2001-07-01 |
| 1976 | Җорҗ Портер | Бөекбритания | химия физик химия chemical kinetics | Лидс университеты Emmanuel College Кембриҗ университеты Trinity Academy | 1920-12-06 | 2002-08-31 |
| 1996 | Jayant Vishnu Narlikar | Британия Һиндстаны Индия берлеге Һиндстан | | Фицвильям көллияте Бенарес Индуизм Университеты Кембриҗ университеты Central Hindu Boys School Тата фундаменталь тикшеренүләр инеститүте | 1938-07-19 | |
| 1970 | Margaret Mead | Америка Кушма Штатлары | cultural anthropology volkerpsychologie psychological anthropology ethnology | Barnard College Колумбия үнивирситите DePauw University Solebury School | 1901-12-16 | 1978-11-15 |
| 1981 | Дэвид Аттенборо | Бөекбритания | conservation әйләнә-тирә мохитне саклау әдәби эшчәнлек natural science popular science educational television | Лундын үнивирситите көллияте Clare College Wyggeston Grammar School for Boys | 1926-05-08 | |
| 1968 | Fred Hoyle | Бөекбритания | астрономия | Emmanuel College Bingley Grammar School | 1915-06-24 | 2001-08-20 |
| 1985 | Peter Medawar | Бөекбритания Америка Кушма Штатлары | хайванатбелем | Магдален көллияте Marlborough College Оксфорд университеты | 1915-02-28 | 1987-10-02 |
| 1953 | Джулиан Һаксли | Бөекбритания Бөекбритания һәм Ирландиянең берләшкән патшалыгы (1801-1922/1927) | биология transhumanism evolutionary biology яралгыбелем фәлсәфә | Баллиол көллияте Итон көллияте | 1887-06-22 | 1975-02-14 |
| 1959 | Jean Rostand | Франция | биология | Париж университеты | 1894-10-30 | 1977-09-04 |
| 1965 | Eugene Rabinowitch | Америка Кушма Штатлары | Биофизика Атом-төш энергиясе Атом-төш коралы фотосинтез | Санкт-Петербург дәүләт университеты Берлин үнивирситите | 1901-04-27 | 1973-05-15 |
| 2009 | Trinh Xuan Thuan | Вьетнам Америка Кушма Штатлары | extragalactic astronomy астрофизика астрономия Киек Каз Юлы галактика Галәм | Калифорния технология институты Принстон үнивирситите | 1948-08-20 | |
| 1986 | David Suzuki | Канада | генетика | Чикаго университеты Амһерст көллияте London Central Secondary School Leamington District Secondary School | 1936-03-24 | |
| 1988 | Björn Kurtén | Финляндия | | Хельсинки университеты Уппсала университеты | 1924-11-19 | 1988-12-28 |
| 1972 | Philip Abelson | Америка Кушма Штатлары | физика Төш физикасы химия | Washington State University Берклидәге Калифорния университеты | 1913-04-27 | 2004-08-01 |
| 1964 | Warren Weaver | Америка Кушма Штатлары | | Мәдисендәге Висконсин университеты | 1894-07-17 | 1978-11-24 |
| 1971 | Pierre Victor Auger | Франция | атом физикасы Төш физикасы cosmic radiation | Югары нормаль мәктәп Париж университетының табигый фәннәр факультеты | 1899-05-14 | 1993-12-24 |
| 2003 | Pervez Hoodbhoy | Пакьстан | Төш физикасы quantum chromodynamics | Karachi Grammar School Массачусетс технология институты | 1950-07-11 | |
| 1994 | Николай Дроздов | ССРБ Россия | biogeography zoogeography экология | МДУның география факультеты Мәскәү дәүләт университеты | 1937-06-20 | |
| 1972 | Nigel Calder | Бөекбритания | | Сидни Сассекс көллияте | 1931-12-02 | 2014-06-25 |
| 1984 | Yves Coppens | Франция | paleoanthropology | University of Rennes | 1934-08-09 | 2022-06-22 |
| 1968 | Gavin de Beer | Бөекбритания Бөекбритания һәм Ирландиянең берләшкән патшалыгы (1801-1922/1927) | хайванатбелем яралгыбелем evolutionary theory палеонтология museum management | Магдален көллияте Һерроу | 1899-11-01 | 1972-06-21 |
| 2019 | Karl Kruszelnicki | Австралия | | Яңа Көньяк Уэльс университеты Sydney Medical School University of Wollongong Сидней университеты | 1948 | |
| 1966 | Paul Couderc | Франция | | école normale supérieure Париж университеты | 1899-07-15 | 1981-02-05 |
| 2021 | Jean-Pierre Luminet | Франция | космология | Экс-Марсел университеты Paris Diderot University Lycée Thiers | 1951-06-03 | |
| 1993 | Piero Angela | Италия | журналистика әдәби эшчәнлек телетапшыру television direction музыка | | 1928-12-22 | 2022-08-13 |
| 1977 | Fernand Seguin | Канада | тереклек химиясе | | 1922-06-09 | 1988-06-19 1988-06-10 |
| 2004 | Jean Audouze | Франция | | Бөек Лүдовик литсие Югары нормаль мәктәп Париж университеты Сент-Луи лицее | 1940-11-13 | |
| 1987 | Marcel Roche | Венесуэла | | Җон Һопкинс тыйб мәктәбе | 1920-08-15 | 2003-05-03 |
| 2009 | Yash Pal | Һиндстан Британия Һиндстаны Индия берлеге | физика | Массачусетс технология институты Panjab University Тата фундаменталь тикшеренүләр инеститүте | 1926-11-26 | 2017-07-24 |
| 1996 | Jiří Grygar | Чехия | | Masaryk University Faculty of Science Карл университеты Gymnázium Elgartova | 1936-03-17 | |
| 1999 | Emil Gabrielian | ССРБ Әрмәнстан | | Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты | 1931-01-31 | 2010-07-21 |
| 1984 | Igor Petryanov-Sokolov | ССРБ Россия | | МДУның химия факультеты | 1907-06-05 | 1996-05-19 |
| 1983 | Abdullah Al-Muti | Бангладеш Британия Һиндстаны Пакьстан | | University of Dhaka Чикаго университеты Chattogram Collegiate School Muslim Government High School | 1930-01-01 | 1998-11-30 |
| 2023 | Ana María Cetto | Мексика | | Гарвард университеты Мексика милли автономияле университеты | 1946-02-18 | |
| 1981 | Dennis Flanagan | Америка Кушма Штатлары | | | 1919-07-22 | 2005-01-14 |
| 1998 | Ennio Candotti | Бразилия | | University of São Paulo | 1942 | 2023 |
| 2000 | Ernst W. Hamburger | Бразилия | | University of São Paulo Питтсбург университеты | 1933-06-08 | 2018-07-04 |
| 1962 | Gerard Piel | Америка Кушма Штатлары | фән әдиәбияты фәнни журнал | Гарвард университеты Филлипс академиясе | 1915-03-01 | 2004-09-05 |
| 1955 | August Pi i Sunyer | Испания | | Барселона университеты Мадрид үзәк университеты | 1879-08-12 | 1965-01-12 |
| 1995 | Джульета Норма Фиерро Госсман | Мексика | астрофизика science communication | Мексика милли автономияле университеты | 1948-02-24 | |
| 1974 | Luis Estrada Martínez | Мексика | | Массачусетс технология институты Мексика милли автономияле университеты | 1932 | 2016-04-12 |
| 2011 | René Drucker Colín | Мексика | | Мексика милли автономияле университеты | 1937-05-15 | 2017-09-17 |
| 1974 | José Reis | Бразилия | | Faculty of Medicine at the Federal University of Rio de Janeiro | 1907-06-12 | 2002-05-16 |
| 1989 | Saad Ahmed Shabaan | Мисыр | | Александрия университеты | 1928 | 2017-02-11 |
| 1982 | Oswaldo Frota-Pessoa | Бразилия | | Колумбия тыйб-җәррах көллияте Rio de Janeiro State University | 1917-03-30 | 2010-03-24 |
| 1954 | Waldemar Kaempffert | Америка Кушма Штатлары | science journalism | Нью-Йорк шәһәр көллияте | 1877-09-27 | 1956-11-27 |
| 1980 | Arístides Bastidas | Венесуэла | | | 1924-03-02 | 1992-09-23 |
| 2015 | Diego Golombek | Аргентина | chronobiology | Буйныс-Айрыс үнивирситите | 1964-11-22 | |
| 2005 | Jeter Bertoletti | Бразилия | | | 1939-01-11 | |
| 1960 | Peter Ritchie Calder | Бөекбритания Бөекбритания һәм Ирландиянең берләшкән патшалыгы (1801-1922/1927) | | Forfar Academy | 1906-07-01 | 1982-01-31 |
| 1999 | Marian Ewurama Addy | Гана | тереклек химиясе herbalism | Пенсилвания штаты университеты University of Ghana Holy Child High School, Ghana St Monica's Senior High School | 1942-02-07 | 2014-01-14 |
| 1963 | Jagjit Singh | Һиндстан Британия Һиндстаны Индия берлеге | | | 1912 | 2002 |
| 1992 | Jorge Flores Valdés | Мексика | | Мексика милли автономияле университеты | 1941-02-01 | 2020-11-19 |
| 1991 | Narender K. Sehgal | Һиндстан Британия Һиндстаны Индия берлеге | particle physics | Мәдисендәге Висконсин университеты Һавай үнивирситите Пәнҗаб университеты | 1940-11-07 | |
| 2013 | Xiangyi Li | Кытай | | | 1938 | |
| 1997 | Dorairajan Balasubramanian | Һиндстан Британия Һиндстаны Индия берлеге | | | 1939-08-28 | |
| 1998 | Gina Lopez | Филипин | | Assumption University, Worcester Бостон көллияте | 1953-12-27 | 2019-08-19 |
| 2017 | Erik Jacquemyn | Бельгия | | Лөвен католик университеты | | |
| 2001 | Stefano Fantoni | | | | 1945-06-04 | |
| 2002 | Marisela Salvatierra | Венесуэла | | | | 2003 |