yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD84597

HD84597 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан A9IV(p) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,34 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ле-Ме (Уаза)

Ле-Ме (фр. Le Meux) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Варзеа (Сантарен)

һәм
Варзеа — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Сантарен (Португалия) муниципалитетына карый.

# Варзеа (Сантарен)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кырныш

Кырныш — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423884.

# Кырныш
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Фуэнтес-де-Карбахаль

Фуэнтес-де-Карбахаль (исп. Fuentes de Carbajal) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнтес-де-Карбахаль
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,13 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 803 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гаттео

Гаттео — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Форли-Чезена провинциясе составына керә.

# Гаттео
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 метр һәм 0 метр биеклектә урнашкан. Чезенатико, Лонджано, Савиньяно-суль-Рубиконе һәм Гамбеттола коммуналары белән чиктәш.
# Ла-Шапель-дю-Бар

Ла-Шапель-дю-Бар (фр. La Chapelle-du-Bard) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, О-Грезиводан кантонына карый.

# Ла-Шапель-дю-Бар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 27,70 км².
# Новая Слабада (Жлобинский районы)

Новая Слабада (белар. Новая Слабада) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Новая Слабада (Жлобинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Минден (Зауэр)

Минден — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Минден (Зауэр)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,75 км², 3,72 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 метр биеклектә урнашкан.
# Санта Тереза (Верона)

Санта Тереза — Италиянең Венеция төбәге Роверкьяра өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Тереза (Верона)
## Географиясе

Санта Тереза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Тереза (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мильденау

Мильденау (алман. Mildenau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Мильденау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 31,67 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 515 метр биеклектә урнашкан.
# Ениҗе (Мидьят)

Ениҗе (төр. Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мидьят илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Подленже (Лодзь воеводалыгы)

Подленже — Польшаның Лодзь воеводалыгы Свинице-Варцке гминаcында урнашкан авыл.

# Подленже (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кресей

Кресей (фр. Creysseilles) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Бюсси-ла-Пель

Бюсси-ла-Пель (фр. Bussy-la-Pesle) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.

# Бюсси-ла-Пель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11.47 км².
# Куәтле Елга (мәгънәләр)

Куәтле Елга, Куәтле елга ― күп мәгънәле сүз, топоним һәм гидроним.
* † Куәтле Елга, Азнакай районында бетерелгән авыл.
* Куәтле елга, Кәкре елганың (Мәллә, Ык елгалары бассейны) уң кушылдыгы.
# Ногаре (Виченца)

Ногаре — Италиянең Венеция төбәге Скио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ногаре (Виченца)
## Географиясе

Ногаре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ногаре (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гложъе

Гложъе (серб. Гложје) — Сербиянең Пчинья округы Босилеград җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Гложъе
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 897 метр биеклектә урнашкан.

# Гложъе
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ченнелвъю (Техас)

Ченнелвъю — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ченнелвъю (Техас)
## Географиясе

Ченнелвъю халык санын алу урыны мәйданы — 46,082689 км², 46,966066 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Служатки

Служатки (чех. Služátky) — Чехиянең Высочина крае Гавличкув-Брод һәм Q89270527? районында урнашкан авыл.

# Служатки
## Географиясе

Мәйданы — 3,07631 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 467 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Служатки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Служатки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Служатки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 93 |
| 1880 | 130 |
| 1890 | 138 |
| 1900 | 146 |
| 1910 | 182 |
| 1921 | 175 |
| 1930 | 180 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 213 |
| 1961 | 121 |
| 1970 | 161 |
| 1980 | 147 |
| 1991 | 127 |
| 2001 | 142 |
| 2011 | 155 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 161 |
| 2016 | 163 |
| 2017 | 165 |
| 2018 | 163 |
| 2019 | 161 |
| 2020 | 160 |
| 2021 | 157 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 142 |
| 2022 | 150 |
| 2023 | 158 |
| 2024 | 159 |
# Долни Место

Долни Место (чех. Dolní Město) — Чехиянең Высочина крае Гавличкув-Брод һәм Q89270527? районында урнашкан авыл.

# Долни Место
## Географиясе

Мәйданы — 18,811107 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Долни Место
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Долни Место
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Долни Место
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1647 |
| 1880 | 1520 |
| 1890 | 1524 |
| 1900 | 1648 |
| 1910 | 1729 |
| 1921 | 1700 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1637 |
| 1950 | 1260 |
| 1961 | 1328 |
| 1970 | 1217 |
| 1980 | 1022 |
| 1991 | 876 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 856 |
| 2014 | 898 |
| 2016 | 892 |
| 2017 | 890 |
| 2018 | 903 |
| 2019 | 906 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 912 |
| 2021 | 919 |
| 2021 | 905 |
| 2022 | 925 |
| 2023 | 939 |
| 2024 | 944 |
# Гаррисон (округ, Индиана)

Гаррисон — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Коридон шәһәре.

# Гаррисон (округ, Индиана)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1808 елда оештырыла.

# Гаррисон (округ, Индиана)
## Территориясе

Округ мәйданы 1254,9 км² тәшкил итә.
# NGC 2675

NGC 2675 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2675
## Тарихы

Әлеге галактика 1861 елда Алмания астрономы Генрих Луи д’Арре тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бедмар-и-Гарсиэс

Бедмар-и-Гарсиэс (исп. Bedmar y Garcíez) — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бедмар-и-Гарсиэс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 119 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 643 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 968-2

IC 968-2 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 968-2
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 6dFGS gJ140038.0-025422, LEDA 1080186, 2MASX J14003799-0254221, SDSS J140037.96-025422.7 һәм Gaia DR2 3657628032271208960 буларак та сурәтләнә.
# Баньи Форленца (Салерно)

Баньи Форленца — Италиянең Кампания төбәге Контурси-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Баньи Форленца (Салерно)
## Географиясе

Баньи Форленца Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Баньи Форленца (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сульки (Мазовия воеводалыгы)

Сульки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вежбно гминасында урнашкан авыл.

# Сульки (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ноксвил

Ноксвил (ингл. Knoxville) — АКШның Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Ноксвил
## Тарих

1786 да нигезләнә.

# Ноксвил
## Кардәш шәһәрләр

* Гаосюн, Кытай Җөмһүрияте
* Йесан, Көньяк Корея
* Лариса, Греция
* Муроран, Япония
* Неукен, Аргентина
* Хелм, Польша (7 апрель 1998)
* Чыңду, Кытай
# Сегузино

Сегузино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Тревизо провинциясе составына керә.

# Сегузино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 230 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Алано ди Пяве, Куэро-Вас һәм Вальдоббьадене коммуналары белән чиктәш.
# Байморза (Бәләбәй районы)

Байморза — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452022, ГАТОБК коды — 80209807003.
# Нову-Арипуанан

Нову-Арипуанан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.

# Нову-Арипуанан
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 41 187,892 км².
# Кабаньяс-де-Эбро

Кабаньяс-де-Эбро (исп. Cabañas de Ebro) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кабаньяс-де-Эбро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 8,52678 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 метр биеклектә урнашкан.
# Лалиони

Лалиони (гөр. ლალიონი, чын исеме һәм фамилиясе Арсен Антонович Мамулашвили, 23 гыйнвар 1866, Двабзу, Кутаис губернасы-17 сентябрь 1918, Тифлис)—гөрҗи язучысы-беллетрист.
Шагыйрь Иосиф Гришашвилиның туган абыйсы.

# Лалиони
## Биография

Вак-төяк дворянының улы. Әтисен балачагында югалтып, фәкыйрьлелектә яши.
Тифлис укытучылар семинариясен тәмамлый. Аны тәмамлаганнан соң Шомах һәм Нахичеванида укытучы булып эшли. 1897 елдан Тифлиста яши һәм эшли.
Беренче әсәре — «Юлбасар Давладзе» повесте - «Моамбе» журналында 1895 елда басыла.
Авылда класслы таралышу, дворянлыкны мәсхәрәләү һәм капиталистик мөнәсәбәтләр үсеше («Юлбасар Давладзе») турында яза. Крестьяннарның патриархаль традицияләрен, аларның наданлыгын, аларның иске көнкүрешенең шәҗәрәсен тәнкыйтли. Реакция чорында (1905-1906) Гуриядә җәза отрядларының кырыс картиналарын тасвирлый.
1918 елның 26 маенда Гөрҗистан бәйсезлеге декларациясен имзалый.
Дидубий пантеонында җирләнгән.

# Лалиони
## Хәтер

Тбилисида Лалиони яшәгән һәм эшләгән өйдә мемориаль такта куелган.

# Лалиони
## Библиография

* «Юлбасар Давладзе»// Моамбе. — Кн. IV—V. — 1895 (гөрҗи тел.)
* Цулукидзе А. Инша. — Тифлис, 1927 (гөрҗи тел.)
# Языкая (Чаерлы)

Языкая (төр. Yazıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Чаерлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пизчитело (Трапани)

Пизчитело — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Пизчитело (Трапани)
## Географиясе

Пизчитело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пизчитело (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Балцарини (Сондрио)

Балцарини — Италиянең Ломбардия төбәге Фаэдо-Вальтеллино өязендә урнашкан торак пункт.

# Балцарини (Сондрио)
## Географиясе

Балцарини Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Балцарини (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сориуэла-дель-Гуадалимар

Сориуэла-дель-Гуадалимар (исп. Sorihuela del Guadalimar) — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сориуэла-дель-Гуадалимар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 54 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 647 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сантана-ду-Мату

Сантана-ду-Мату — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Коруши муниципалитетына карый.

# Сантана-ду-Мату
## Географиясе

Мәйданы — 103,06 км².
# Торроэлья-де-Монгри

Торроэлья-де-Монгри (кат. Torroella de Montgrí) — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Торроэлья-де-Монгри
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 65,9 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 31 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Инфанта Мария Тереза портреты

«Инфанта Мария Тереза портреты» — 1651 елдан 1654 елга кадәр чорда барлыкка китерелгән испан рәссамы Диего Веласкес картинасы. Хәзерге вакытта картина Нью-Йоркта Метрополитен-музее тупланмасында. Веласкес тормышының соңгы елларында аның төс белән эшләү манерасы иркенрәк һәм ачыграк булып киткән. Рәссам өчен бу яңа стильдә «Инфанта Мария Тереза портреты» да ясалган. Мөгаен, портрет аның киләчәк ире Людовик XIV өчен ясалган булган. Испания короле Филипп IV кызы Мария Тереза 1646 елда тәхетнең фараз ителгән варисәсе булган. Ул никахка керү яшенә җиткәч бөтен Европадан титуллы кияүләр яшь инфантаның портретына ия булырга теләгәннәр. Күбәләк тасмалар белән парикта Мария Терезаның образы, мөгаен, Веласкес ассистентлары тарафыннан күчермәләр ясау өчен шаблон булган, чөнки аларга яшь принцессаның портретларына зур сорау белән эш итәргә туры килгән.
Картина инфантаның тулы буй портретының фрагменты булуы бик ихтимал. Картина үлчәмнәре турында беренче теркәлгән искә алу — 1897 елның «Exposition des Portraits de Femmes» каталогында — 36 x 42 см. (14 1/8 x 16 1/2 дюйм); 13 3/4 x 15 дюйм үлчәмнәре картина музейга бирелгәндә 1920 ел белән даталанган картина фотографиясенең кире ягында язылган булган. 1927 һәм 1928 ел арасында портрет бертуган Дувиннарда булганда картина киселгән булган, ә кырыйларында тасмалар өстәлгән булган. Баче коллекциясеннән картиналар каталогында (1937 ел) картина үлчәмнәре 17 1/2 x 15 3/4 дюйм дип язылган булган; алар 1984 ел сентябренә кадәр сакланган булган, шуннан соң картина яңартып эшләнгән булган, ә өстәлгән тасмалар күбесенчә алып куелган булган.
Бу портретның инфанта билдән югары сурәтләнгән күчермәсе Филадельфиянең художество музеенда.
# Одрессен

Одрессен (фр. Audressein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
# Яңа Кыргый

Яңа Кыргый (баш. Яңы Кирге) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан удмурт авылы.
Почта индексы — 452812, ОКАТО коды — 80259875004.
# Һаҗысамлы

Һаҗысамлы (әзери. Hacısamlı) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
# Ламейраш

Ламейраш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Пиньел муниципалитетына карый.

# Ламейраш
## Географиясе

Мәйданы — 16,77 км².
# Баһчелиевлер (Өзватан)

Баһчелиевлер (төр. Bahçelievler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Өзватан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Опты

* Балыклар порталы
* Зоология порталы
Опты яки бәртәс (лат. Leuciscus idus) — карплылар гаиләсендәге балык, тышкы күренеше белән сабакка охшаш. Озынлыгы 90 см- га кадәр һәм 6—8 кг авырлыкка кадәр җитәргә мөмкин.
Аның озынлыгы 30—50 см, авырлыгы 1 кг. Ул 15тән 20 елга кадәр яши. Сабактан күзе сары һәм тәңкәләренең вагырак булуы белән аерыла. Төсе сорыдан алып көмөштәй ялтыр, алтынсу була. Арка ягы корсагына караганда тоныгырак.
Опты — төче су балыгы, әмма ярым төче диңгез култыкларында ла очрый.
Бөҗәкләр, моллюскалар, чуалчаннар һәм башка ризыклар белән дә туклана. Уылдык чәчүе язның тәүге яртысына тура килә.
Опты Аурупаның һәм Себернең күпчелек су яткылыкларында очрый. Идел бассейны елгаларында да очрый.
# Гошен (Коннектикут)

Гошен — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гошен (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1739 елда нигезләнгән.

# Гошен (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 45,2 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 402 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Симонов урамы (Казан)

Симонов урамы, Михаил Симонов урамы (рус. улица Симонова, улица Михаила Симонова) — Казанның Авиатөзелеш районындагы урам. Шатура урамының Челюскин урамы белән киселешеннән башлана, Годовиков урамы белән киселештә тәмамлана. Ленинград, Лукин, Кече Печёра, Чапаев урамнары белән кисешә. Советлар Берлеге каһарманы очучы-сынаучы Михаил Симонов (1913-2004) исемен йөртә.

# Симонов урамы (Казан)
## Тарих

Элек Шатура урамының бер өлеше булган. 2005 елда Казан шәһәр администрациясе башлыгы карары белән Казанның Авиатөзелеш районындагы Шатура урамының Годовиков һәм Челюскин урамнары арасындагы өлешенә Советлар Берлеге каһарманы, Хәрби-Һава көчләре полковнигы, сугыштан соң очучы-сынаучы, С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация җитештерү берләшмәсендәге очучылар отряды командиры булып эшләгән Михаил Васильевич Симонов (1913-2004) истәлегенә Симонов урамы исеме бирелә.

# Симонов урамы (Казан)
## Игътибарга лаек объектлар

* 5нче йорт — 62нче урта мәктәп
* 17нче йорт — 33нче урта мәктәп
# Гошен (Массачусетс)

Гошен — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гошен (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гошен (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 17,7 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 442 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Оссио (Висконсин)

Оссио — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Оссио (Висконсин)
## Тарихы

Оссио шәһәре елда нигезләнгән.

# Оссио (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,546999 км², 5,409634 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 292 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дизчеза дел Монте (Бари)

Дизчеза дел Монте — Италиянең Апулия төбәге Конверсано өязендә урнашкан торак пункт.

# Дизчеза дел Монте (Бари)
## Географиясе

Дизчеза дел Монте Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Дизчеза дел Монте (Бари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гранд-Джанкшен (Теннесси)

Гранд-Джанкшен — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Гранд-Джанкшен (Теннесси)
## Тарихы

Гранд-Джанкшен шәһәре 1854 елда нигезләнгән.

# Гранд-Джанкшен (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,059708 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 174 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чапаевск

Чапаевск (рус. Чапаевск) — Самар өлкәсендә урнашкан шәһәр. Дары заводы белән һәм кискен экологик вазгыять белән билгеле.
Халык саны — 72 689 кеше (2010).

# Чапаевск
## Исеме

Шәһәрнең тарихы 1909 елны Самар өязендәге Титовка һәм Губашево авыллары арасында дары заводы төзүдән башлана. Заводны иген игәргә яраксыз дигән кырларда төзиләр. Ул 1911 елның 15 сентябрендә ачыла. Бу – Россиядә шартлаткыч матдә (тротил) эшләп чыгаручы беренче хәрби завод була. Завод тирәсендәге эшчеләр поселокларын төзелеш җитәкчесе Владимир Иващенко хөрмәтенә Владимирский һәм Иващенково дип атап йөртә башлыйлар. Шушы ук елда биредә шәхси химия заводы “Ушаков и товарищество” төзелә башлый.
1927 елда Иващенково поселогы шәһәр статусы ала һәм аңа Лев Троцкий хөрмәтенә Троцк дигән исем бирәләр. Ике елдан исемен үзгәртәләр – ул Чапаевск булып китә (Василий Чапаев хөрмәтенә). Совет чорында җирле ширкәтләрдә артиллерия снарядлары, патроннар, миналар, торпедалар, шартлаткыч матдәләр, хәрби-сугышчан агулы матдәләр – иприт, люизит, фосген эшләп чыгарыла.
Элек заводта эшләгән кешеләрнең сөйләүләре буенча, агулы матдәләр эшләгәндә, химик снарядларга иприт һәм люизитны чәйнектән агызып салганнар, ә кондицион булмаган (некондицион) матдәләрне, бөтен тирә-юньне пычратып, канауларга агызганнар. Иприт ясаучы цехлардагы һава атмосферага чистартылмыйча гына чыгарылган. Ә рәттән генә торак йортлар тезелеп киткән. Сәламәтлекләре мәсьәләсендә завод администрациясенә претензия белгертмәячәкләре турында эшчеләрдән подписка ала торган булганнар. Шундый шартларда эшләп һәм яшәп, завод ветераннары әйтүенчә, күп кеше инвалидка әйләнгән һәм үлгән. 1990 еллар башында Чапаевскида 98 мең кеше яшәсә, 2012 елга бу сан 73 меңгә калган. Агуланган шәһәрне күп кеше ташлап киткән.
2008 елның апрелендә Чапаевск администрациясе башлыгы Н.Малахов шәһәрне икенче бер урынга күчерү турындагы тәкъдим белән чыга.

# Чапаевск
## География

Чапаевск Чапаевка елгасы (Идел кушылдыгы) өстендә, Самардан 43 километр төньяк-көнбатыштарак урнаша. Куйбышев тимер юлының Чапаевск станциясе (Сызран — Самар сызыгы).
Әллә ничә дистә еллар буе завод калдыклары агызылган Чапаевка елгасы, экологлар фикеренчә, Самар өлкәсенең иң пычрак сулыгы. Идел бассейны институты белгечләре әйтүенчә, балыкчыларга мутант – күзсез, койрыксыз, бик җете төстәге балыклар эләгә.

# Чапаевск
## Икътисад

Шартлаучан матдәләрне җитештерү («Полимер» ҖБ), химик ашламалар, силикат кирпеч, механика, капсюль заводлары.
# Скалигер (ай кратеры)

Скалигер (лат. Scaliger) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 86 км булган кратер.

# Скалигер (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Жозеф Жюст Скалигер (1540—1609) хөрмәтенә бирелә.

# Скалигер (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Ляккато-Се

Ляккато-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 166 км.

# Ляккато-Се
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300045611
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304561
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3