yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Толмовая

Толмовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кече Бачат елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.

# Толмовая
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200612115200005561
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200556
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (20594) 1999 RP183

(20594) 1999 RP183 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20594) 1999 RP183
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP183» саналган.
# (12783) 1995 GV

(12783) 1995 GV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12783) 1995 GV
## Тарихы

1995 елның 7 апрелендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 GV» саналган.
# Забалаць (Любанский районы)

Забалаць (белар. Забалаць) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Забалаць (Любанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Изола (Лука)

Изола — Италиянең Тоскана төбәге Кастильоне-ди-Гарфаньяна өязендә урнашкан торак пункт.

# Изола (Лука)
## Географиясе

Изола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Изола (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Костештий-дин-Вале (коммуна)

Костештий-дин-Вале — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.

# Костештий-дин-Вале (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Костештий-дин-Вале, Мерунцишу (Димбовица) һәм Томшань (Димбовица) авыллары урнашкан.
# Геймвелл (Төньяк Каролина)

Геймвелл — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Геймвелл (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Геймвелл (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 21,029813 км², 21,021816 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 327 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шалочь

Шалочь — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 56 км.

# Шалочь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000007259
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000725
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Lukas Brices

Lukas Brices, Esteban Lukas Brices (isp. Esteban Lucas Bridges; 1874 yılnıñ 31 dekäbre, Uşuaya — 1949 yılnıñ 4 aprele, Buenos-Ayres) — ingliz çığışlı Argentina yazuçısı häm tikşerenüçese.

# Lukas Brices
## Biografiäse

1874 yılnıñ 31 dekäbrendä Uşuaya şähärendä tuğan. Anglikan missioner Tomas Bricesnıñ (1842—1898) öçençe ulı bulğan.
Bricesnıñ ülemenä ber yıl qala bastırılğan «Cirneñ iñ çitendä» (1948) kitabında ul 1871 yılda Utlı Cirgä missiä belän küçep kilgän ğailäseneñ yöz yılğa yaqın tarixın taswirlağan. Anıñ ätise 1856 yıldan tänäfeslär belän äle Keppel utrawında, äle Folklend utrawlarında, äle turıdan-turı Utlı Cirdä yäşägän. Bu klassik ädäbi äsär öç sivilizatsiäneñ: aqlar, yagannar häm selknamnarnıñ bäreleşü tarixın söyli. Lukas Brices Utlı Cirneñ cirle xalqı arasında üskän, cirle ike qäbiläneñ dä tellären häm ğöref-ğädätlären öyrängän. Awrupadan küçep kilüçelärneñ ekspansiv eşçänlege näticäsendä ike qäbilä dä yäşäwdän tuqtağan.
1898 yılda Brices Harberton stansiäsennän tönyaqqa Fanyano küleneñ könçığış öleşenä yul açqan, anda cirlär sarıqlar kötüwe häm ürçetüwe öçen yaraqlı bulğan. 1902 yılda Brices häm anıñ qärdäşläre Utlı Cirneñ Tönyaq öleşendä Viamon stansiäsenä nigez salğan, ä yaña yul ike stansiä arasında terlekne taşu öçen faydalanılğan.
Soñraq Brices Angliägä kitkän, anda xezmätkä kergän häm Berençe bötendönya suğışında qatnaşqan. 1917 yılda ul Jannett Maklaud Jardinğa (1890—1976) öylängän. Suğıştan soñ ul Könyaq Afrikağa küçep kitkän, anda qärdäşe belän bergä ranço tözägän. Axır çiktä, ul Argentinağa qaytqan, häm ğömereneñ soñğı yılların şunda yäşägän. Buenos-Ayresta ülgän häm Çakarita rayonındağı britan ziratında cirlängän, şunda uq anıñ ätise dä cirlängän.
# Иске Җирекле

Иске Җирекле — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423897.

# Иске Җирекле
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# NGC 1796

NGC 1796 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1796
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Садкув-Шляхецкий

Садкув-Шляхецкий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Бельск-Дужы гминасында урнашкан авыл.

# Садкув-Шляхецкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жетале (община)

Жетале — Словениянең Словения җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жетале (община)
## Географиясе

Мәйданы — 38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 323 метр биеклектә урнашкан.
# FLII

FLII (ингл. FLII actin remodeling protein) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ягмурлу (Кыршеһир)

Ягмурлу (төр. Yağmurlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рой-Лейк (Миннесота)

Рой-Лейк — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рой-Лейк (Миннесота)
## Географиясе

Рой-Лейк халык санын алу урыны мәйданы — 1,881569 км², 1,881653 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1509 Фут биеклектә урнашкан.
# Мольдзевичы

Мольдзевичы (белар. Мольдзевічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Мольдзевичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Игл-Гарбор (Мэриленд)

Игл-Гарбор — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Игл-Гарбор (Мэриленд)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1929 елда нигезләнгән.

# Игл-Гарбор (Мэриленд)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,305729 км², 0,302977 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (20139) 1996 QU

(20139) 1996 QU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20139) 1996 QU
## Тарихы

1996 елның 19 августында А. Ваньоцци тарафыннан Стронконе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 QU» саналган.
# Фоллс-Сити (Небраска)

Фоллс-Сити — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.

# Фоллс-Сити (Небраска)
## Тарихы

Фоллс-Сити шәһәре 1857 елда нигезләнгән.

# Фоллс-Сити (Небраска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,64596 км², 7,904493 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 308 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Казчинали ди Торе Роа (Кунео)

Казчинали ди Торе Роа — Италиянең Пьемонт төбәге Кунео өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчинали ди Торе Роа (Кунео)
## Географиясе

Казчинали ди Торе Роа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчинали ди Торе Роа (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PSMD4

PSMD4 (ингл. Proteasome 26S subunit, non-ATPase 4) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гедеровци

Гедеровци — Словениянең Тишина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гедеровци
## Географиясе

Мәйданы — 1,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 метр биеклектә урнашкан.
# HD279299

HD279299 — Персей йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,38 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бандрив

һәм
Бандрив — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Устшики-Дольне гминасында урнашкан авыл.

# Бандрив
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Санда (Письма кушылдыгы)

Санда — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Письма елгасының сул ярына тамагыннан 25 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 13 км.

# Санда (Письма кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр . Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300112110000012601
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001260
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Иске Урҗабаш (Калтасы районы)

Иске Урҗабаш — Башкортстанның Калтасы районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452868, ГАТОБК коды — 80233850009.
# Шортенс

Шортенс — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Шортенс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 68,8 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 метр биеклектә урнашкан.
# Вежховини (Радинский повяты)

Вежховини — Польшаның Люблин воеводалыгы Улян-Маёрат гминаcында урнашкан авыл.

# Вежховини (Радинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Агиейра

Агиейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Carvalhal Redondo e Aguieira муниципалитетына карый.

# Агиейра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Сен-Бонне-де-Кар

Сен-Бонне-де-Кар (фр. Saint-Bonnet-des-Quarts) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Труавиль

Труавиль (фр. Troisvilles) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
# Ранчо Вистаермоса (Апасео эль Гранде)

Ранчо Вистаермоса — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Апасео-эль-Гранде муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Вистаермоса (Апасео эль Гранде)
## Географиясе

Ранчо Вистаермоса Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Вистаермоса (Апасео эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Вистаермоса (Апасео эль Гранде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Горене Сушице

Горене Сушице — Словениянең Доленьське Топлице (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горене Сушице
## Географиясе

Мәйданы — 2,24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 202,2 метр биеклектә урнашкан.
# Вындяда

Вындяда — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Сухая Речка кылымыгының сул ярына тамагыннан 2 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 32 км.

# Вындяда
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Салехард каласынан тамагына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300212115300033473
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303347
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Домбрувка-Пруска

Домбрувка-Пруска — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Миколайки-Поморске гминасында урнашкан авыл.

# Домбрувка-Пруска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тшепецини

Тшепецини — Польшаның Люблин воеводалыгы Адамув гминасында урнашкан авыл.

# Тшепецини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ачык Республика

Ачык Республика яки Ачык Җөмһүрият ― сер булмаган дәүләт мәглүмәтләрен ачуга, хөкүмәт органнары белән эш итүне байларга, аларның эшләренең үтә күренүчәнлеген тәэмин итүгә юнәлтелгән проект.
«Ачык Җөмһүрият» проектының символы - күктә очучы кош. Аның киң җәелгән канатлары проектның киңлеген һәм ачыклыгын чагылдыралар.
Кош сүрәтен төшерүдә кулланылган гадилек һәм җиңеллек – киң, колачлы алымнар - хөкүмәт органнары белән аралашудагы байлыкны символаштыра, дәүләт эшмәкәрлеге процесларын аңлауны җиңеләйтә.
Очучы кош электрон демократияда чагылдырылган азатлыкны белдерә. Очу иреклекне чагылдыралар, шул исәптән фикер иреклеген дә. Очучы кош электрон демократиядәге азатлыкны чагылдыралар һәм дәүләт мәглүмәтләренә ачыклыгын күрсәтә.
Шулай ук галәмәт гражданнарның һәм хөкүмәт органнарының үзара мөнәсәбәтен чагылдыралар. Тарихтан билгеле булуынча, кошлар һәр вакыт кешеләр арасында коммуникация чарасы булган.
# Изола (Ла Специя)

Изола — Италиянең Лигурия төбәге Ла-Специя өязендә урнашкан торак пункт.

# Изола (Ла Специя)
## Географиясе

Изола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Изола (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Инанлы (Дивриги)

Инанлы (төр. İnanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Иванчина

Иванчина (словак. Ivančiná) — Словакиянең Турчьянске-Теплице округында урнашкан авыл.

# Иванчина
## Тарихы

Авыл 1248 елда нигезләнгән.

# Иванчина
## Географиясе

Мәйданы — 3,543 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 455 метр биеклектә урнашкан.

# Иванчина
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Меган (кратер)

Меган (лат. Megan) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 15,8 километр озынлыкта булган кратеры.

# Меган (кратер)
## Исеме

Меган кратеры Валлий хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# ANKFY1

ANKFY1 (ингл. Ankyrin repeat and FYVE domain containing 1) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Галилео Галилей

Галилео Галилей (итал. Galileo Galilei; 1564 елның 15 февралендә Пизада туган – 1642 елның 8 гыйнварында Арчетрида вафат) – Италия физигы, механигы, астрономы, философы һәм математигы. Үз вакытының фәненә зур йогынты ясаган. Беренче булып күк йөзендә булган җисемнәрне күзәтү өчен телескопны кулланган. Күп мөһим астрономия ачышларын эшләгән. Галилей – Экспериментлы физиканың нигезчесе.
Яшәгән вакытта дөньяның гелиоцентрик системасының актив тарафдары булу сәбәпле аның католик чиркәү белән җитди конфликт булган.

# Галилео Галилей
## Биография
### Кече чаклар

Галилей 1564 елда Италиядә урнашкан Пиза шәһәрендә нәселле, ләкин факыйрьләшкән композитор Винченцо Галилей (1520 — 1591) гаиләсендә туа. Галилео Галилейның тулы исеме Галилео ди Винченцо Бонайути де Галилей (итал. Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei). Галилейның нәселе инде XIV гасырдан мәгълум. Аның берничә туры бабасы Флорентий Җөмһүриятенең җитәкчеләре булганнар, хәтта бер бабасы, шулай ук Галилео исемле мәшһүр табиб, 1445 елда җөмһүрият башлыгы булып сайланды.
Винченцо Галилей һәм Җулия Амманнати гаиләсендә алты бала булган, ләкин бары дүртесе өлкән яшькә кадәр җиттеләр. Галилео (балалар арасында иң олы), Вирджиния һәм Ливия исемле кызлар һәм иң кечкенә малай Микеланҗело. Микеланҗело киләчәктә әтисе кебек лютнада уйнаган композитор буларак мәшһүр булыр.
Галилейның яшь чагы турында күп нәрсә мәгълум түгел. Яшь чактан малай сәнгатькә тартылды. Гомере буе аның музыкага һәм рәсемнәргә мәхәббәте булды.
Башлангыч белемне Галилей ерак урнашмаган Валломброза исемле монастырьда алды. Ул бик укырга яратты, һәм сыйныфта беренче укучылар арасында торды. Галилей христиан дине әһеле булырга теләгән иде, ләкин әтисе рөхсәт итмәде.
1581 елда Галилей әтисе киңәше белән табиблык өйрәнү өчен Пиза университетына керде. Студент булып ул өч елдан кимрәк өйрәнде, инде шул вакытта ул борынгы фәлсәфәчеләр китаплары белән танышты. Шул вакытта ул Коперник теориясе белән танышты дип санала.
Ләкин галилей әтисенең финанс хәле начарайды, һәм ул малайның укуын түли алмады. Галилейга бушлай укырга рөхсәт бирмәгәч, ул кире кайтырга мәҗбүр булды. Бәхеткә, аңа Гвидобальдо дель Монте исемле кеше ярдәм итте, һәм тиздән 1589 елда ул Пиза университетына профессор буларак килде.
1591 елда аның атасы вафат булды, һәм гаилә өчен җаваплык Галилейга күчте. Беренче чиратта ул кече сеңле тәрбиясе турында уйларга тиеш иде.

# Галилео Галилей
## Биография
### Падуя, 1592–1610

1592 елда Галилей бай һәм дәрәҗәле Падуя университетында урын ала. Падуядагы вакыт – Галилейның фәнни эшчәнлеге өчен иң әйбәт вакыт.

# Галилео Галилей
## Хәтер
### "Ул барыбер әйләнә!"

Бөтенесенә мәгълум булган риваять: Галилей чиркәү алдында үз версиясеннән баш тарткач "Ул барыбер әйләнә!" дип әйткән, ләкин моны дәллиләгән фактлар юк. Тарихчылар тапканнар ки, әлеге миф журналист Җузеппе Баретти тарафыннан 1757 елда язылган.

# Галилео Галилей
## Хәтер
### Галилей һәм Пиза манарасы

Риваятьләргә күрә Галилей Пиза манарасының аву тизлеген үлчәгән. Галилей чыннап та моның кебек экспериментларны эшләгән, ләкин алар Пиза манарасына кагылышты булганы дәлилләнмәгән.
# Пьедирипа (Мачерата)

Пьедирипа — Италиянең Марке төбәге Мачерата өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьедирипа (Мачерата)
## Географиясе

Пьедирипа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пьедирипа (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сужи-сюр-Луар

Сужи-сюр-Луар (фр. Sougy-sur-Loire һәм фр. Sougy) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
# Суромшчына

Суромшчына (белар. Суромшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Суромшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сан-Мигел-да-Боа-Виста

Сан-Мигел-да-Боа-Виста — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Сан-Мигел-да-Боа-Виста
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 71,922 км².
# Башмагым (музыкаль комедия)

Башмагым — 3 пәрдәлек музыкаль кәмит. Җәүдәт Фәйзи музыкасы, Хәбибулла Ибраһимовның шул исемдәге пьесасы нигезендә Таҗи Гыйззәт либреттосы. Беренче тапкыр 1942 елда Татар опера һәм балет театрында куела. Дирижёры Ильяс Әүхәдиев, режиссёры Сөләйман Вәлиев-Сульва; төп рольләрдә: Галимҗан — Фәхри Насретдинов, Сәрвәр — Галия Кайбицкая, Шәфыйка Котдусова.
# Рокингем (Джорджия)

Рокингем — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рокингем (Джорджия)
## Географиясе

Рокингем халык санын алу урыны мәйданы — 3,051946 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 194 Фут биеклектә урнашкан.
# Кастельнуово-делла-Дауния

Кастельнуово-делла-Дауния — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Фоҗа провинциясе составына керә.

# Кастельнуово-делла-Дауния
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 600 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Казальнуово-Монтеротаро, Казальвеккьо-ди-Пулья, Лучера, Сан-Джулиано-ди-Пулья, Санта-Кроче-ди-Мальяно, Торемаҗоре һәм Пьетрамонтекорвино коммуналары белән чиктәш.
# Соэр (Оклахома)

Соэр — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Соэр (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Соэр (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 22,695988 км², 22,69562 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Борнеш

Борнеш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Bornes e Burga муниципалитетына карый.

# Борнеш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Фельдафинг

Фельдафинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Фельдафинг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Фельдафинг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,15 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 646 метр биеклектә урнашкан.
# Топтушка (Каменушка кушылдыгы)

Топтушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каменушка елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Топтушка (Каменушка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200412115200002395
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200239
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2