yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ентерпрайз (Невада)

Ентерпрайз — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ентерпрайз (Невада)
## Географиясе

Ентерпрайз халык санын алу урыны мәйданы — 120,207609 км², 120,466994 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 778 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 5151

NGC 5151 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5151
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Иркутск авиация заводы

'Иркутск авиация заводы (рус. Иркутский авиационный завод) — Россия авиатөзелеш предприятиесе.' .
«Иркут» корпорациясе составына керә. Хәрби һәм ватандашлар очкычларны, халык куллану тауарларны җитештерә.

# Иркутск авиация заводы
## Тарих
### Барлыкка килү

1930 еллар чигендә башланган Кытайга һәм Кореяга Япон экспансиясе.
# Кампомато (Бергамо)

Кампомато — Италиянең Ломбардия төбәге Сарнико өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампомато (Бергамо)
## Географиясе

Кампомато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Кампомато (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тойгар (Җаник)

Тойгар (төр. Toygar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HD16305

HD16305 — Кит йолдызлыгында урнашкан A3mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,9 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Цезий

Цезий (лат. Caesium, Cs) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 1 төркем элементы. Тәртип номеры - 55. Гади матдә цезий — йомшак, селтеле металлар, көмешсу-сары төстә. Атамасын эмиссия спектрындагы ачык күк төстәге ике сызыгы буенча алган (лат. caesius — күк йөзендәй зәңгәр).

# Цезий
## Символы

Цезий элементының символы - Cs (Цезий дип укыла).

# Цезий
## Тарих

1860 елда немец галимнәре Р. В. Бунзен һәм Г. Р. Кирхһоф тарафыннан Германиядагы Бад-Дюркһайм минераль чыганагы суларында оптик спектроскопия ысулы белән ачыла, шулай итеп, ул спектраль анализ ярдәмендә ачылган беренче элемент була. Цезийны саф килеш беренче тапкыр 1882 елда швед химигы К. Сеттерберг тарафыннан электролиз үткәргән вакытында цезий цианиды (CsCN) һәм барий катнашмасыннан аерып алган.

# Цезий
## Табигатьтә

Төп цезий минералы булып поллуцит тора. Цезий кушылмалар сыйфатында кайсыбер алюмосиликатларга керә:лепидолит, флогопит, биотит, амазонит,петалит, берилл, циннвальдит, лейцит,карналлит. Шулай ук сирәк очрый торган минерал авогадрит та бар. Сеймал сыйфатында сәнәгатьтә поллуцит һәм лепидолит файдаланыла.
Цезийның расланган дөнья запасы 2012 ел башына 70 000 тонн.
Цезий рудасы (поллуцит) чыгару буенча Канада алдынгы — аның ятмаларында дөнья цезий микъдарының якынча 70 проценты тупланган. Поллуцит шулай ук Намибия һәм Зимбабведа чыгарыла. Рәсәйдә поллуцит ятмалары Кола ярымутравында, Көнчыгыш Саянда һәм Байкал аръягында бар. Мондый поллуцит ятмалары шулай ук Казакъстан, Монголия һәм Италия дәүләтләрендә (Эльба утр.) бар, әмма запаслары әз, һәм аларның мөһим икътисади әһәмияте юк.
Дөньяда баетылган цезий мәгдәнен чыгару елына 20 тонна чамасы тәшкил итә. Металл (саф) цезий җитештерү күләме — дөньяда елына 9 тонна чамасы.
кайсыбер чыганаклар раславынча, цезийга ихтыяҗ чыгарылганына караганда 8,5 тапкырга күбрәк, цезий металлургиясендә борчылырга урын бар.

# Цезий
## Куллану

Цезий бары тик XX гасыр башында гына кулланыла башлый, шул вакытта аның минераллары табыла һәм саф килеш табу технологиясе җитештерелә. Хәзерге вакытта цезий һәм аның кушылмалары электроникада, радио-, электро-, рентгенотехникада, химия сәнәгатендә, оптикада, медицинада, төш энергетикасында кулланыла. Гомумән алганда, тотрыклы табигый цезий-133, чикләнгән рәвештә - аның атом электростанцияләре реакторларында уран, плутоний, торийны кушудан бүлеп чыгарылган цезий-137 радиоактив изотобы кулланыла.

# Цезий
## Биологик әһәмияте

Рубидий хлориды һәм хлорид цезий хлориды газ алмашуда катнаша, оксидлаучы ферментларның эшчәнлеген активлаштыра, бу элементларның тозлары организмның гипоксиягә тотрыклылыгын арттыра.

# Цезий
## Биологик әһәмияте
### Цезий тере организмнарда

Цезий-137 — цезийзың радиоактив изотобы, бета-нурланыш һәм гамма-квантлар чыгарып, биосфераның техноген һәм радиоактив пычрануында төп сәбәпләрнең берсе.

# Цезий
## Шулай ук карарга мөмкин

* Цезий-137
# Монтии-сюр-Нуаро

Монтии-сюр-Нуаро (фр. Montilly-sur-Noireau һәм фр. Montilly) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# HD197560

HD197560 — Аккош йолдызлыгында урнашкан ApSi һәм A P SI спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Агҗашар (Яһьялы)

Агҗашар (төр. Ağcaşar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Яһьялы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рофеле-Каҗованикола (Арецо)

Рофеле-Каҗованикола — Италиянең Тоскана төбәге Бадия-Тедальда өязендә урнашкан торак пункт.

# Рофеле-Каҗованикола (Арецо)
## Географиясе

Рофеле-Каҗованикола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Рофеле-Каҗованикола (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ай-Соим (Соим кушылдыгы)

Ай-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Соим елгасының уң ярына тамагыннан 39 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Ай-Соим (Соим кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100112115200042419
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204241
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Зур Рассоха (Сарёда кушылдыгы)

Зур Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Сарёда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Зур Рассоха (Сарёда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000080239
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008023
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мансфилд (Нью-Йорк)

Мансфилд — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мансфилд (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Мансфилд (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 39,66 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 571 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 1989 елда авиация

1989 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:

# 1989 елда авиация
## Вакыйгалар

* 2 гыйнвар — уртамагистраль пассажир Ту-204 очкычының беренче очышы.
* 17 июль — Northrop B-2 Spiritның беренче очышы.
# Фалоппио

Фалоппио — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Фалоппио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 376 метр биеклектә урнашкан. Альбьоло, Colverde, Угджате-Тревано һәм Ольджате-Комаско коммуналары белән чиктәш.
# Ковтозлей

Ковтозлей — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовия Республикасының Әтәш районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Сарка елгасының сул ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Ковтозлей
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000037514
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003751
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# IC 385

IC 385 — Эридан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика һәм HI (21cm) чыганак .

# IC 385
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 385, 2MASX J04393149-0705508, PGC 15746, 6dFGS gJ043931.5-070551, HIPASS J0439-07, NPM1G -07.0165, LEDA 15746 һәм Gaia DR2 3198325397868938880 буларак та сурәтләнә.
# Брукленд (Арканзас)

Брукленд — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Брукленд (Арканзас)
## Тарихы

Брукленд шәһәре елда нигезләнгән.

# Брукленд (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 19,55274 км², 5,31375 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 80 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мота-дель-Маркес

Мота-дель-Маркес (исп. Mota del Marqués) — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Мота-дель-Маркес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 31,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 736 метр биеклектә урнашкан.
# Воткинск районы

Вавож районы (рус. Воткинский район, удм. Вотка ёрос) – Удмуртиянең көнчыгышында муниципаль район.
Административ үзәге – Воткинск шәһәре (район составына керми).

# Воткинск районы
## География

| Як | Район яки регион |
| Көнбатыш Көньяк-көнчыгыш Көньяк | Пермь крае (Чайковский районы, Елау районы) |
| Көньяк-көнбатыш | Завьялово районы |
| Төньяк-көнбатыш | Якшур-Бодья районы |
| Көньяк | Шаркан районы |
Районның көньягы Үзәк Удмуртия түбәнлектә, ә көньягы – Сарапул калкулыгында урнаша; район җире аша Чулман, Сива, Вотка, Чернушка, һ. б. елгалар ага.

# Воткинск районы
## Тарих

Воткинск районы 1926 елның 4 ноябрендә Урал өлкәсе составында барлыкка килә. 1937 елда Киров өлкәсенең составыннан Удмурт АССР составына тапшырылган. 1963 елда Воткинск авыл районы (рус. Воткинский сельский район) балыкка килә, аның составына Шаркан районының өлешләр тапшырылганнар, 1965 елда район хәзерге чикләренә керә.

# Воткинск районы
## Халык

Милли состав: арлар – 22,4 %, руслар – 71 %, татарлар – 2 % (2002 елның җанисәбе буенча).

# Воткинск районы
## Социаль инфраструктура

Мәгариф системы үз эченә 20 мәктәп һәм 21 балалар бакчасын ала. Медицина ярдәмен дүрт хастаханә һәм 20 фельдшер-акушерлык пункты күрсәтә.

# Воткинск районы
## Икътисад

Район икътисисадында авыл хуҗалыгы зур роль уйный.
Сәнәгать: нефть сәнәгате, тимер-бетон әйберләрнең җитештерү предприятиеләр эшлиләр.
Транспорт: район җире аша тимер юл уза, 6 станция һәм туктау пункты урнаштырган.
# Сапкөй (Назымие)

Сапкөй (төр. Sapköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Назымие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Долхешть (коммуна, Сучава)

Долхешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Долхешть (коммуна, Сучава)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 259 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Долхештий-Мари, Долхештий-Мич һәм Валя-Боурей авыллары урнашкан.
# План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. (Атояк де Алварез)

План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атояк-де-Альварес (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. (Атояк де Алварез)
## Географиясе

План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. (Атояк де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# План де лас Делисияс, Делисияс дел План Где. (Атояк де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Монбар (округ)

һәм
Монбар — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Кот-д’Ор департаментына карый.

# Монбар (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 3596 км². Округ 12 кантоннан тора, алар үз чиратында 254 коммунага бүленгән.
# Эмилияно Запата, Завала (Сан Фелипе)

Эмилияно Запата, Завала — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Эмилияно Запата, Завала (Сан Фелипе)
## Географиясе

Эмилияно Запата, Завала Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эмилияно Запата, Завала (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эмилияно Запата, Завала (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ранчо Каскабел (Сан Мигел де Альенде)

Ранчо Каскабел — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Каскабел (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Ранчо Каскабел Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Каскабел (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Каскабел (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Моца (Виченца)

Моца — Италиянең Венеция төбәге Соссано өязендә урнашкан торак пункт.

# Моца (Виченца)
## Географиясе

Моца Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Моца (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ганнибал (Нью-Йорк)

Ганнибал — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ганнибал (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ганнибал (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,984713 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 103 метр биеклектә урнашкан.
# Чилликоти (Огайо)

Чилликоти — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.

# Чилликоти (Огайо)
## Тарихы

Чилликоти шәһәре 1803 елда нигезләнгән.

# Чилликоти (Огайо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,441733 км², 27,442043 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (14700) Johnreid

(14700) Johnreid — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14700) Johnreid
## Тарихы

2000 елның 6 гыйнварында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AC240» саналган.
# PRRT2

PRRT2 (ингл. Proline rich transmembrane protein 2) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# PRTG

PRTG (ингл. Protogenin) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Буҗало (Комо)

Буҗало — Италиянең Ломбардия төбәге Сорико өязендә урнашкан торак пункт.

# Буҗало (Комо)
## Географиясе

Буҗало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Буҗало (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1715 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1715 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1715 MDCCXV |
| Юлиан тәкъвим | 1714—1715 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7223—7224 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2467—2468 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5475—5476 ה'תע"ה — ה'תע"ו |
| Һиҗри тәкъвим | 1127—1128 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4207—4208 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1164 ԹՎ ՌՃԿԴ |
| Кытай тәкъвиме | 4411—4412 甲午 — 乙未 яшел ат — яшел сарык |
| Хәбәш тәкъвим | 1707 — 1708 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1771—1772 |
| - Шака самват | 1637—1638 |
| Шәмси тәкъвим | 1093—1094 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2258 |
1715 (бер мең җиде йөз унбишенче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1715 елы, II меңьеллыкның 715 елы, XVIII гасырның 15 елы, XVIII гасырның 2 унъеллыгының 5 елы, 1710 елларның 6 елы. 1715 елдан бирле 309 ел үтте.

# 1715 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1715 елда туганнар
* 23 октябрь — Петр II, Россия императоры.

# 1715 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1715 елда вафатлар
# Навасёлки (Мажэйкавски авыл советы)

Навасёлки (белар. Навасёлкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Навасёлки (Мажэйкавски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Илгиз Кәшшафетдинов

Илья (Илгиз) Кәшшафетдинов (Илгиз Бари улы Кәшшафетдинов, 1936, Казан, РСФСР, СССР — 2006, Павловская Слобода, Истра районы, Мәскәү өлкәсе, Россия) — рус телендә иҗат иткән язучы, журналист, фотограф.
# IC 4055

IC 4055 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 4055
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4055 буларак та сурәтләнә.
# Рифкать Гайнуллин

Рифкать Гайнуллин (Рифкать Хәйрулла улы Гайнуллин, 11 гыйнвар 1924(1924-01-11), Барҗы-Умга, Алабуга кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 22 июль 2009(2009-07-22) (85 яшь), Түбəн Кама, Түбән Кама районы, Татарстан, Россия) — разведчик, Дан орденының тулы кавалеры (?, 1944, 1944).

# Рифкать Гайнуллин
## Тәрҗемәи хәле

Рифкать Хәйруллович Татарстан Республикасы Әгерҗе районы Вәрза авылында укытучы гаиләсендә туган. Авылда өч абый белән үскән. 1939 елда җидееллык мәктәпне бишле билгеләренә тәмамлый. Казан авыл хуҗалыгы техникумына укырга керә, бер үк вакытта аэроклубта шөгыльләнә, очучы-истребитель булырга тели. Әмма укуын тәмамларга насыйп булмый аңа, сугыш башлана. Ул туган авылына кайта һәм күпмедер вакыт элемтә бүлеге мөдире булып эшли. Беренче булып фронтка әтисе китә. Унҗиде яшьлек егет хәрби комиссариатка аны фронтка җибәрү үтенече белән үзе килә. Тик аңа: «Син яшь әле, вакыт җиткәч - барырсың, әлегә эшлә», - дип җавап бирәләр. Күпмедер вакыттан соң Рифкать Хәйрулловичны да сугышка алалар. 1942 елның җәеннән минометчы, разведчик булып сугышның иң алгы сызыгында көрәш алып бара, Кызыл Йолдыз ордены, өченче дәрәҗә Дан ордены, "Батырлык өчен» медальләре белән бүләкләнә. 18 тапкыр Гайнуллин разведка төркеме белән дошманның тылына йөри, анда барлыгы 150 көн үткәрә. Фашист Германиясе капитуляциясе турында рация буенча белә. Командованиесе разведчикны Җиңү һәм Кызыл Байрак ордены белән бүләкли.
Сугыштан соң Рифкать Хәйрулла улы 30 ел Алабугада яши, ЕГПУДА укыта. 1989 елда безнең шәһәргә, Түбән Камага күчеп килә. Дан орденының кавалеры, шәһәрнең Мактаулы гражданины, танылган педагог, җәмәгать эшлеклесе 86 нче яшендә якты дөньядан китә.

# Рифкать Гайнуллин
## Хәтер

Түбән Кама шәһәренең Бакый Урманче исемендәге 2нче татар гимназиясендә мемориаль музее ачылган.
# Саут-Ковентри (сан алу урыны, Коннектикут)

һәм
Саут-Ковентри — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Саут-Ковентри (сан алу урыны, Коннектикут)
## Географиясе

Саут-Ковентри халык санын алу урыны мәйданы — 8,383155 км², 8,38012 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 ± 1 метр һәм 160 метр биеклектә урнашкан.
# Варноленка

һәм
Варноленка — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Нове-Варпно гминаcында урнашкан авыл.

# Варноленка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валченка

Валченка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Соминское күле (Соминки елгасы башы) кушыла. Елга озынлыгы 37 км.

# Валченка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000006818
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000681
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шале (кантон)

Шале — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.