yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 3 июль

3 июль — Милади тәкъвимендә җиденче айның өченче көне. Ел ахырына кадәр 181 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 3 июль
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Америка Виргин утраулары — Эмансипация көне (ингл. Emancipation Day).
* Калып:Байрак/Беларус Беларус — Бәйсезлек көне (белар. Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь).
* Мьянма — Хатын-кызлар көне.

# 3 июль
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Бөтендөнья пластик пакетларны кулланмыйча яшәү көне (фр. Journée mondiale sans sacs plastique).
* Аргентина — Радиотапшырулар алып баручылары көне (исп. Día del Locutor).
* Россия Федерациясе:
** ЮХИДИ көне (рус. День ГИБДД).
** Алтай Республикасы нигезләнүе көне (рус. День образования Республики Алтай, алт. ).
** Хакасия Республикасы көне (рус. День Республики Хакасия, хак. Хакас Чирi).

# 3 июль
## Вакыйгалар

* 1608 — француз сәяхәтчесе Самюель де Шамплен Квебекка нигез сала.
* 1962 — Франция Алжирның бәйсезлеген игълан итә.
* 1915 — Төркиядә беренче тапкыр кәгазь акча чыга.
* 1936 — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦеда Дәүләт автоинспекциясе барлыкка килә.
* 1996 — Борис Ельцин икенче тапкыр Россия президенты булып сайлана.

# 3 июль
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:3 июль көнне туганнар
* 1778 — Отто Розен,
* 1814 — Янис Цимзе,
* 1841 — Павел Якоби,
* 1866 — Мария Лилина,
* 1881 — Наталья Гончарова,
* 1883 — Габдел Мөгыйз, индонезияле язучы, журналист һәм сәясәтчесе.
* 1883 — Франц Кафка, алман һәм чех язучысы.
* 1888 — Солтан Мөхетдинев,
* 1891 — Артемий Павлов,
* 1899 — Сергей Кутяшов,
* 1900 — Маргарита Рудомино,
* 1908 — Сергей Рытов,
* 1913 — Йосыф Байгилдин,
* 1913 — Солтан Гыйрфанов,
* 1913 — Филипп Лукин,
* 1924 — Ләйлә Байтирәкева,
* 1925 — Җәмил Гыйльманов, татар галиме.
* 1942 — Роман Боровик,
* 1946 — Боло Йен,
* 1947 — Яков Золотоносов,
* 1949 — Виктор Колотов,
* 1956 — Илай Әхмәтов,
* 1959 — Наталья Горбачёва,
* 1962 — Ольга Дробот,
* 1962 — Том Круз, АКШ актеры.
* 1968 — Рамуш Харадинай,
* 1971 — Джулиан Ассанж,
* 1976 — Марат Салават улы Гатин,
* 1980 — Боштян Нахбар,
* 1980 — Урал Әмиров,
* 1983 — Марат Җәббаров,
* 1985 — Джена,

# 3 июль
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:3 июль көнне вафатлар
* 72 — Апостол Фома, христианлыкта Гайсә Мәсихнең унике апостолының берсе.
* 1642 — Мария Медичи,
* 1918 — V Мәхмәт,
* 1938 — Айна Солтанова,
* 1943 — Йыван Кырла, мари совет язучысы.
* 1961 — Сергей Коротков,
* 1965 — Иван Антипов-Каратаев,
* 1967 — Александр Цулукидзе,
* 1979 — Луи Дюрей, француз композиторы, җәмәгать эшлеклесе.
* 1987 — Николай Гусев,
* 1995 — Розалия Хладек,
* 1996 — Сабирҗан Кунакбаев,
* 2000 — Лидия Ганцева,
* 2004 — Андриян Николаев, чуаш совет очучы-космонавт.
* 2012 — Дамир Бикбов, ТР икътисад министры.
* 2013 — Әлфия Хәмбәлиева,
* 2016 — Суфиян Поварисов, татар язучысы, профессор.
* 2020 — Рәбига Сыздыкова,
# Аланьяйкын (Салыпазары)

Аланьяйкын (төр. Alanyaykın) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Салыпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Секи (Миһалыччык)

Секи (төр. Seki) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Веневере (Винни)

Веневере (эст. Venevere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Беркидда

Беркидда — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Сассари провинциясе составына керә.

# Беркидда
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 метр биеклектә урнашкан. Ала-дей-Сарди, Монти, Оскири, Темпьо-Паузания һәм Каланджанус коммуналары белән чиктәш.
# Радостув-Дольни

Радостув-Дольни — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Любань гминасында урнашкан авыл.

# Радостув-Дольни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 1162 ел

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1162 (бер мең йөз алтмыш икенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1162 елы, II меңьеллыкның 162 елы, XII гасырның 62 елы, XII гасырның 7 унъеллыгының 2 елы, 1160 елларның 3 елы. 1162 елдан бирле 862 ел үтте.

# 1162 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1162 елда туганнар

# 1162 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1162 елда вафатлар
# Күлтабан (Алматы өлкәсе)

Күлтабан (каз. Көлтабан) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Күлтабан (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# NGC 3155

NGC 3155 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3155
## Тарихы

Әлеге галактика 1801 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ванту (Мозель)

Ванту (фр. Vantoux) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Ванту (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,45 км².
# PTP4A1

PTP4A1 (ингл. Protein tyrosine phosphatase type IVA, member 1) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (6927) Тонэгава

(6927) Тонэгава (лат. Tonegawa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6927) Тонэгава
## Тарихы

1994 елның 2 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 TE1» саналган.
# ZNF492

ZNF492 (ингл. Zinc finger protein 492) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нозия (Пяченца)

Нозия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Боббио өязендә урнашкан торак пункт.

# Нозия (Пяченца)
## Географиясе

Нозия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Нозия (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Йано (Реҗо Эмилия)

Йано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Скандиано өязендә урнашкан торак пункт.

# Йано (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Йано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Йано (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ирексез тибрәнүләр

Ирексез тирбәлүләр яки тибрәнүләр — тышкы периодик көч белән булдырылган тибрәнүләр. Мисал: кул күтәрү һәм төшерү.
Ирексез тирбәлүләр — иске хәленә кайтару, каршы һәм инерция көчләре генә түгел, ә үзгәргән вакытта ирексез итү көчн салынган система.
Ирексез тирбәлүләрне даими коэффициентлар белән юллы дифференциаль тигезләмәсе буенча табып була.

# Ирексез тибрәнүләр
## Басылмаган ирекле тирбәлүләр

(рус. незатухающие свободные колебания)

# Ирексез тибрәнүләр
## Басылган ирекле тирбәлүләр

(рус. затухающие свободные колебания)

# Ирексез тибрәнүләр
## Басылмаган ирексез тирбәлүләр

(рус. незатухающие вынужденные колебания)

# Ирексез тибрәнүләр
## Басылган ирексез тирбәлүләр

(рус. затухающие вынужденные колебания)
Ирексез тирбәлүләрнең иң гади тигезләмәсе гармоник осцилляторның тирбәлүе:
$F(t)=F_{0}\cos \left(\Omega t\right)$.
# Ю Мини (Кочоапа эль Гранде)

Ю Мини — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Кочоапа-эль-Гранде (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Ю Мини (Кочоапа эль Гранде)
## Географиясе

Ю Мини Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ю Мини (Кочоапа эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ю Мини (Кочоапа эль Гранде)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Колбак

Колбак — Башкортстанның Кыйгы районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 322 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 452507, ГАТОБК коды — 80236810005.

# Колбак
## Демография

Халык саны динамикасы:
# 1270-еллар (б. э. к.)

2 меңьеллык (б. э. к.) :
XV гасыр (б. э. к.) — XIV гасыр (б. э. к.) — XIII гасыр (б. э. к.) — XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
1270-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1279 елда башланган һәм б. э. к. 1270 елда тәмамланган унъеллык.
# (586) Фёкла

(586) Фёкла (лат. Thekla) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (586) Фёкла
## Тарихы

1906 елның 21 февралендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 TC» саналган.
# Кизилка (Бурчак кушылдыгы)

Кизилка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төньяк Осетия биләмәләрендә ага. Елга Бурчак елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Кизилка (Бурчак кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000112108200003481
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200348
* Бассейн коды — 07.02.00.001
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ирен Жолио-Күри

Ирен Жолио-Күри (фр. Irène Joliot-Curie, 12 сентябрь 1897(1897-09-12), Парижның 13нче бүлгесе, Париж, Франция — 17 март 1956(1956-03-17) (58 яшь), Париж, Франция) — физик, химик, профессор, сәясәтче, төшче галим, тикшеренүче (Франция). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1935).
Париж университетының табигый фәннәр факультеты, Париж үнивирситите дигән уку йортында белем алган.
Берлин фәннәр академиясе, Рәсәй фәннәр әкәдимиясе, Билгия кыйрал тыйб академиясе, Нидирлан кыйрал фәннәр академиясе, Пүлшә фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Марыль-Кы

Марыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чортово елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 91 км.

# Марыль-Кы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300066731
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306673
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Бастан сөйләше

Бастан сөйләше – татар теленең урта диалекты сөйләше. Сасов татарлары арасында таралган.

# Бастан сөйләше
## Таралышы

Бастан сөйләше Рязань өлкәсенең Сасово районы Агломазово, Ишәй Тавы, Бастан, Зур Студенец, Колдамыш, Тархан, Тинсупин һәм Ставрополь краеның Төрекмән районы Куликовы Копани (Яңа Кое авылы, Бастан авылыннан күчеп килүчеләр) авылларында яшәүче татарлар арасында таралган.

# Бастан сөйләше
## Үзенчәлекләре

Бастан авылындагы сөйләш һәм якындагы Ишәй Тавы, Зур Студенец, Тархан, Тинсупин авыллары белән бер үк булса да, соңгыларында сөйләш мишәр диалектына караган, ә соңрак бастан сөйләше тәэсирендә үзгәргән икәне күренә. Бу авылларда қ, ғ авазлары урынына мишәрчәдәгенә охшаш к, г кулланыла, әдәби телдәге [ч], җ авазларына [тч], [дҗ] (сирәгрәк [ц], [дз]) туры килә.
[а] авазы әдәби телдәгедән аерыла, ул дөбьяз, касыйм, нократ сөйләшләрендәге кебек алгы рәттә, ачык әйтелә. Ә [и] авазы киресенчә түбән, сузыоып әйтелә (ник//ниэк//ниэк, ир//йир), [о — ө] авазлары урынына [ы — е], [у] урынына [о] кулланыла (тырма ваҳыт - торырга вакыт, зор - зур, орман - урман). Сөйләшкә җ-лаштыру хас, ягъни й урынына җ кулланыла.
Иялек килешендә -ның/-нең кушымчасында -ң төшеп кала (безне әти - безнең әти), юнәлеш килешендә алмашлыклар үзенчәлекле: маға — миңа, саға — сиңа, ағары, яки ағар(ы)ға, ағарын — аңарга), яки ғ бөтенләй төшеп кала. Әдәби телдәге қайсы урынына қай алмашлыгы, анда урынына ары кулланыла.
Инфинитив -ма (-маа, -маға) аффиксы белән белдерелә (барма - барырга). Бару, китү фигыльләре юнәлешсез кулланыла (мин Wаршау барам - мин Варшавага барам).
Лексика күберәк татар әдәби теле белән туры килә, шул ук вакытта мишәр, сирәгрәк нугай, кумык телләре белән охшашлыклар бар.
# Ешилалан (Елдызэли)

Ешилалан (төр. Yeşilalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (14897) 1992 GE5

(14897) 1992 GE5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14897) 1992 GE5
## Тарихы

1992 елның 6 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 GE5» саналган.
# Николай Иванов (1832)

Николай Иванов (Николай Алексей улы Иванов, 1832, Казан, Россия империясе — 14 март 1882(1882-03-14), ) — Казанның 1 нче гилдия сәүдәгәре, тиҗарәт киңәшчесе, РИнең Ханькоу шәһәрендәге вице-консулы.
# (867) Ковация

(867) Ковация (лат. Kovacia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (867) Ковация
## Тарихы

1917 елның 25 февралендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1917 BS» саналган.
# Еңбек (Казыгорт районы)

Еңбек (каз. Еңбек) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Еңбек (Казыгорт районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Балатданишмент (Һарманҗык)

Балатданишмент (төр. Balatdanişment) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Һарманҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Олива (Месина)

Олива — Италиянең Сицилия төбәге Сан Пьер Ничето өязендә урнашкан торак пункт.

# Олива (Месина)
## Географиясе

Олива Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Олива (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Оберлин (Огайо)

Оберлин — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.

# Оберлин (Огайо)
## Тарихы

Оберлин шәһәре 1833 елда нигезләнгән.

# Оберлин (Огайо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 12,832382 км², 12,83676 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 248 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кампо (Козенца)

Кампо — Италиянең Калабрия төбәге Бельсито өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо (Козенца)
## Географиясе

Кампо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кампо (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Истомка

Истомка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Истомка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400112110000041691
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004169
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# RNF26

RNF26 (ингл. Ring finger protein 26) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мунцавичы (Паставский районы)

Мунцавичы (белар. Мунцавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Мунцавичы (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Эльтерлайн

Эльтерлайн (алман. Elterlein) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Эльтерлайн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 45,74 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 620 метр биеклектә урнашкан.
# Старейшино

Старейшино — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Кирково җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Старейшино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 метр биеклектә урнашкан.
# Эзак

Эзак (фр. Aizac) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Иксан (авыл)

Иксан (рус. Иксанова) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.

# Иксан (авыл)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Иксан (авыл)
## Сәгать поясы

Иксан (авыл) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Иксан (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (9%), башкортлар (84%).
# Купай (елга)

Купай — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 78 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Купай (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы бассейны (Россия булеге) Сакмар елгасыннан түбенрәк, Илек елгасын кертми. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010001012112200007436
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200743
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ворга-Шор (Ручь-Ю кушылдыгы)

Ворга-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми җөмһүрᴎятсы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ручь-Ю елгасының уң ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Ворга-Шор (Ручь-Ю кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000068149
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006814
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Почкарь

Почкарь — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Земетчино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Выша елгасының сул ярыннан 72 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Почкарь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Цна елгасы, Тамбов каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мукшы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200312110000029867
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002986
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Слухово

һәм
Слухово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Крокова гминасында урнашкан авыл.

# Слухово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пецоназка (Җенова)

Пецоназка — Италиянең Лигурия төбәге Моконези өязендә урнашкан торак пункт.

# Пецоназка (Җенова)
## Географиясе

Пецоназка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пецоназка (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аталай (Курталан)

Аталай (төр. Atalay) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тюте

Тюте — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Чуя елгасының сул ярына тамагыннан 125 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 30 км.

# Тюте
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100005629
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100562
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Кири

Кири — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Халык саны — 35 тирәсендә. Почта индексы — 422515.

# Кири
## Тарих

1651 елда нигезләнгән.

# Кири
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Кири
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Унеево

һәм
Унеево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Брудзень-Дужи гминасында урнашкан авыл.

# Унеево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (8354) 1989 RF

(8354) 1989 RF (лат. 1989 RF) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8354) 1989 RF
## Тарихы

1989 елның 1 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RF» саналган.
# Йольязы (Битлис)

Йольязы (төр. Yolyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сухожець

Сухожець — Польшаның Подлясье воеводалыгы Бакалажево гминасында урнашкан авыл.

# Сухожець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бялянки (Вицебский районы)

Бялянки (белар. Бялянкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Бялянки (Вицебский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.