yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (9994) Grotius

(9994) Grotius (лат. Grotius) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9994) Grotius
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4028 P-L» саналган.
# Эль Танкесито (Пабельон де Артеага)

Эль Танкесито — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Пабельон-де-Артеага муниципалитеты составына керә.

# Эль Танкесито (Пабельон де Артеага)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Танкесито (Пабельон де Артеага)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Пәнаһлылар

Пәнаһлылар (әзери. Pənahlılar) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
# Морини (Рьети)

Морини — Италиянең Лацио төбәге Риети өязендә урнашкан торак пункт.

# Морини (Рьети)
## Географиясе

Морини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Морини (Рьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бунешть (Клуж)

Бунешть — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Минтиу-Герлий (коммуна) коммунасына карый.

# Бунешть (Клуж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тараш

Тараш (серб. Тараш) — Сербиянең Воеводина автоном крае Зренянин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Тараш
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 72 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Тараш
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.

# Тараш
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2002 | 1140 | |
| 2011 | 1009 | |
# Санта Моника (Кампобасо)

Санта Моника — Италиянең Молизе төбәге Кампомарино өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Моника (Кампобасо)
## Географиясе

Санта Моника Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Санта Моника (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ширли (сан алу урыны, Массачусетс)

Ширли — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ширли (сан алу урыны, Массачусетс)
## Географиясе

Ширли халык санын алу урыны мәйданы — 3,44557 км², 3,444462 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 87 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мокра-Гораков

Мокра-Гораков (чех. Mokrá-Horákov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Шлапанице, Брно-пригород һәм Шлапанице районында урнашкан авыл.

# Мокра-Гораков
## Географиясе

Мәйданы — 12,161158 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Мокра-Гораков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мокра-Гораков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Мокра-Гораков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 863 |
| 1880 | 806 |
| 1890 | 996 |
| 1900 | 1173 |
| 1910 | 1382 |
| 1921 | 1318 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1409 |
| 1950 | 1425 |
| 1961 | 1467 |
| 1970 | 2226 |
| 1980 | 2895 |
| 1991 | 2662 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 2587 |
| 2014 | 2743 |
| 2016 | 2772 |
| 2017 | 2768 |
| 2018 | 2760 |
| 2019 | 2770 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 2759 |
| 2021 | 2766 |
| 2021 | 2704 |
| 2022 | 2762 |
| 2023 | 2863 |
| 2024 | 2880 |
# Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба (Сичу)

Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Хичу муниципалитеты составына керә.

# Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба (Сичу)
## Географиясе

Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба (Сичу)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Паблос, Лос Паблос де Ариба (Сичу)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ходаравцы

Ходаравцы (белар. Ходараўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Ходаравцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Тораца (Алесандрия)

Тораца — Италиянең Пьемонт төбәге Стреви өязендә урнашкан торак пункт.

# Тораца (Алесандрия)
## Географиясе

Тораца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тораца (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ситки

Ситки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Дрохичин гминасында урнашкан авыл.

# Ситки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чандреха-де-Кейха

Чандреха-де-Кейха (гал. Chandrexa de Queixa) — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Чандреха-де-Кейха
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 172,75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 993 метр биеклектә урнашкан.
# Емяльянава (Смалявицкий районы)

Емяльянава (белар. Емяльянава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Емяльянава (Смалявицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ешил Җамии (Изник)

Ешил Җамии (төр. Yeşil Camii) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Изник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дирборн (округ, Индиана)

Дирборн — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лоренсберг шәһәре.

# Дирборн (округ, Индиана)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1803 елда оештырыла.

# Дирборн (округ, Индиана)
## Территориясе

Округ мәйданы 790 км² тәшкил итә.
# Химик төзелеш теориясе

Яңа теория нигезләрен 1861 елда Казан университеты профессоры Александр Михаил улы Бутлеров эшли.

# Химик төзелеш теориясе
## Тарих

Ул вакытларда химиядә атомистика идеяләре инде шактый таралган була. Элек бер-берсеннән ачык аерылып тормаган атом һәм молекула төшенчәләренә химикларның 1860 елда үткәрелгән халыкара съездында төгәл билгеләмә бирелә. Ләкин галимнәр молекулаларның атомнардан ничегрәк төзелүенә әле әһәмият итмиләр һәм бу төзелешне химик методлар белән танып белү мөмкин түгел дигән нәтиҗә ясыйлар. Атом һәм молекулаларның барлыгына, гомумән, ышанмаучы галимнәр дә була.
A. M. Бутлеров атомнарны һәм молекулаларны матдәнең реаль кисәкчекләре итеп санау белән генә чикләнми, бәлки атомнар молекулаларда тәртипсез урнашмаганнар, ә билгеле бер эзлеклелектә үзара бәйләнгәннәр, һәм бу эзлеклелекне химик методлар белән билгеләргә, формулада күрсәтергә мөмкин дип исәпли.

# Химик төзелеш теориясе
## Бутлеров теориясенең төп идеясе

A. M. Бутлеров үз теориясенең төп идеясен түбәндәгечә аңлата: «Катлаулы кисәкчекнең химик табигате аны тәшкил иткән элементар кисәкчекләрнең табигате, аларның микъдары һәм химик төзелеше белән аңлатыла». Без күнеккән терминнар белән аңлатканда, бу — молекуланың химик үзлекләре аны тәшкил итүче атомнарның үзлекләренә, аларның санына һәм молекуланың химик төзелешенә бәйле була дигән сүз.
Бутлеров фикеренчә, химик төзелеш, — молекулада атомнарның тоташу эзлеклелеге, аларның үзара бәйлелек һәм бер-берсенә тәэсир итү тәртибе ул. Атомнарның молекулаларга кушылуы аларның атомлыкларының (валентлыклары) нинди булуына карый дип күрсәтә Бутлеров.

# Химик төзелеш теориясе
## Мисаллар

Атомнарның молекулаларга кушылганда бер-берсенә йогынты ясауларын неорганик химия мисалларында күреп була. Мәсәлән, су тудыргыч белән әче тудыргыч кушылып су хасил иткәч, үзара тәэсир итешүдән бик нык үзгәрәләр. Нәтиҗәдә су тудыргыч инде янмый, ә әче тудыргыч януга ярдәм итми, суда су тудыргычның да, әче тудыргычның да үзлекләре юк.
# Совяк (Светий Юрий-об-Щавници)

Совяк — Словениянең Светий Юрий-об-Щавници (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Совяк (Светий Юрий-об-Щавници)
## Географиясе

Мәйданы — 1,31 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 306,3 метр биеклектә урнашкан.
# IC 1119-2

IC 1119-2 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1119-2
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда LEDA 1068507 һәм UZC J152544.2-033915 буларак та сурәтләнә.
# IC 1588

IC 1588 — Кит йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1588
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1588, ESO-LV 474-0330, 2MASX J00505771-2333287, ESO 474-33, PGC 2965, 6dFGS gJ005057.7-233329, LEDA 2965, APMBGC 474-056-067 һәм Gaia DR2 2345805863133275136 буларак та сурәтләнә.
# Домар-ан-Понтье

Домар-ан-Понтье (фр. Domart-en-Ponthieu һәм фр. Domart) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# (9458) 1998 FF97

(9458) 1998 FF97 (лат. 1998 FF97) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9458) 1998 FF97
## Тарихы

1998 елның 31 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FF97» саналган.
# Джорджтаун (Массачусетс)

Джорджтаун — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джорджтаун (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1639 елда нигезләнгән.

# Джорджтаун (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 34,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Михельдорф (Каринтия)

Михельдорф — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. Санкт-Файт-ан-дер-Глан округы составына керә.

# Михельдорф (Каринтия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 622 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Гори (Карлови Вари)

Гори (чех. Hory) — Чехиянең Карловы Вары крае Карловы Вары һәм Karlovy Vary (administrative district) районында урнашкан авыл.

# Гори (Карлови Вари)
## Географиясе

Мәйданы — 7,879019 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 522 метр биеклектә урнашкан.

# Гори (Карлови Вари)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гори (Карлови Вари)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гори (Карлови Вари)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 452 |
| 1880 | 452 |
| 1890 | 647 |
| 1900 | 847 |
| 1910 | 919 |
| 1921 | 928 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1028 |
| 1950 | 391 |
| 1961 | 392 |
| 1970 | 321 |
| 1980 | 197 |
| 1991 | 168 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 185 |
| 2014 | 232 |
| 2016 | 252 |
| 2017 | 256 |
| 2018 | 271 |
| 2019 | 281 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 297 |
| 2021 | 338 |
| 2021 | 364 |
| 2022 | 375 |
| 2023 | 411 |
| 2024 | 439 |
# Лос-Сентенариос (Техас)

Лос-Сентенариос — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лос-Сентенариос (Техас)
## Географиясе

Лос-Сентенариос халык санын алу урыны мәйданы — 0,487244 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Казания (Маса-Карара)

Казания — Италиянең Тоскана төбәге Масса өязендә урнашкан торак пункт.

# Казания (Маса-Карара)
## Географиясе

Казания Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казания (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бан (коммуна)

Бан (фр. Banne) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Гондеч

һәм
Гондеч — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Добрч гминаcында урнашкан авыл.

# Гондеч
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бжозовець (Люблин воеводалыгы)

Бжозовець — Польшаның Люблин воеводалыгы Дубенка гминаcында урнашкан авыл.

# Бжозовець (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Денисовка (Мари Ил)

Денисовка (таулы чирм. Денисовка, рус. Денисовка) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.

# Денисовка (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Денисовка (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Денисовка (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# EIF4E1B

EIF4E1B (ингл. Eukaryotic translation initiation factor 4E family member 1B һәм Eukaryotic translation initiation factor 4E type 1B) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вестец (Збизуби)

Вестец (чех. Vestec) — Чехиянең Урта Чехия крае Збизуби районында урнашкан авыл.

# Вестец (Збизуби)
## Географиясе

Мәйданы — 0,885 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Вестец (Збизуби)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Вестец (Збизуби)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Вестец (Збизуби)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 47 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 40 |
| 1900 | 49 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 48 |
| 1921 | 0 |
| 1930 | 39 |
| 1950 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 0 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 5 |
| 2011 | 11 |
| 2021 | 8 |
# Плещевка (Зур Полюг кушылдыгы)

Плещевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Полюг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Плещевка (Зур Полюг кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008633
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000863
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (757) Портлендия

(757) Портлендия (лат. Portlandia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (757) Портлендия
## Тарихы

1908 елның 30 сентябрендә Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1908 EJ» саналган.
# Штуфенборн

Штуфенборн (алман. Stuvenborn) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Штуфенборн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,98 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# Вок (Чулман кушылдыгы)

Вок — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.

# Вок (Чулман кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100000320
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100032
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# HD143493

HD143493 — Көньяк Өчпомак йолдызлыгында урнашкан A2mA6-A7 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,46 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Вана-Куусте

Вана-Куусте (эст. Vana-Kuuste) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Вилтон (Коннектикут)

һәм
Вилтон — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вилтон (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1802 елда нигезләнгән.

# Вилтон (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 27,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 ± 1 метр һәм 76 метр биеклектә урнашкан.
# Смардзув (Олесницкий повяты)

Смардзув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Олесница гминасында урнашкан авыл.

# Смардзув (Олесницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нейва (шәһәр)

Нейва (исп. Neiva) — Колумбиянең Вила департаментында урнашкан шәһәр.

# Нейва (шәһәр)
## Тарих

1612 елда нигезләнгән.
# Айсдорф

Айсдорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Айсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 184 метр һәм 164 метр биеклектә урнашкан.
# Яүбәзе

Яүбәзе — Башкортстанның Дүртөйле районы биләмәләрендә ага торган елга. Зур Яүбәзе елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.

# Яүбәзе
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100025568
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102556
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# Челие (Гаджин Хан)

Челие (серб. Ћелије ) — Сербиянең Ниш округы Гаҗин-Хан җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Челие (Гаджин Хан)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 807 метр биеклектә урнашкан.

# Челие (Гаджин Хан)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Газараэ

Газараэ (гарәп. العذارى‎ әл-‘әҙара’ — «гыйффәтле кызлар»; Зур Эт ε, Зур Эт эпсилоны, ε CMa) — Зур Эт йолдызлыгының куш йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +1,51ᵐ тәшкил итә һәм ул Җирдән 430 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Иң яхшы күренүчәнлек шартлары кышын була. Россиянең көньяк өлкәләрендә күренә.

# Газараэ
## Йолдыз системасы

Газараэ A — +1,5ᵐ күренмә йолдызча зурлыктагы B2 спектр сыйныфылы күк зур йолдыз. Аның өслегенең температурасы 25 000 К тәшкил итә, ә яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 20 000 тапкыр артыграк. Аның массасы 10 Кояшныкына тигез. Бу йолдыз ультрашәмәхә нурланышның көчле чыганагы.
Газараэ B — +7,5ᵐ йолдызча зурлыктагы йолдыз, A йолдыздан 7,5 почмакча секунд ераклыкта тора.

# Газараэ
## Тарих һәм исемнәр

Әл-Әхсаси әл-Мөвәккыйт якынча 1650 елда тәмамланган зайичәсендә Зур Эт ε — Әүвәл әл-Газраэ (Беренче Кыз), ο² — Сани әл-Газраэ (Икенче Кыз), δ — Салис әл-Газраэ (Өченче Кыз), η — Рабигъ әл-Газраэ (Дүртенче Кыз) гарәп исемнәре йөртәләр, ә берлектә — әл-Газараэ (Гыйффәтле Кызлар).
# Котып көне

Котып көне — Поляр түгәрәк артында кояш 1 тәүлектән озаграк батмый торган чор. Котып көне — экватор яссылыгының эклиптика яссылыгына карата авышканлыгы нәтиҗәсе (ул 23°26′ны тәшкил итә).
Иң кечкенә котып көне якынча ике көнгә тигез һәм ул, 66°33′ (котып түгәрәге) киңлегеннән кояш дискы радиусын һәм атмосфера рефракцияне чыгарып ташлап, 65°43′ киңлегендә күзтелә. Шулай итеп, котып көнне котып түгәрәгеннән бераз көньяктарак торган урыннарда да күзәтеп була. Иң зур котып көне котыпларда күзәтелә — якынча 6 ай (Төньяк котыбында якынча 18 марттан 26 сентябрьгә кадәр, Төньяк котыбында якынча 21 сентябрьдән 23 мартка кадәр). Рефракция күренеше сәбәпле, көн белән төн тигезлеге тирәсендәге көннәрдә котып көнен бервакыт ике котыпта күзәтеп була. Котып түгәрәкләр янында (тышкы ягында) ак төннәрне күзәтеп була.

# Котып көне
## Котып көнен күзәтеп була торган шәһәрләр

* Норвегия: Лонгйир, Тромсө.
* Россия: Апатиты, Билибино, Верхоянск, Воркута, Инта, Гаджиево, Дудинка, Заозёрск, Заполярный, Игарка, Кандалакша , Кировск, Ковдор, Кола, Лабытнанги, Мончегорск, Мурманск, Мезень, Нарьян-Мар, Норильск, Оленегорск, Островной, Певек, Полярные Зори, Полярный, Салехард, Североморск, Снежногорск, Среднеколымск, Усинск.
# Ле-Пюи-Сент-Репарад

Ле-Пюи-Сент-Репарад (фр. Le Puy-Sainte-Réparade) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.

# Ле-Пюи-Сент-Репарад
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 46,29 км².
# Клейборн (округ, Теннесси)

Клейборн — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Тейзуэлл шәһәре.

# Клейборн (округ, Теннесси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.

# Клейборн (округ, Теннесси)
## Халкы

2019 елда халык саны 31 757 кеше тәшкил иткән.

# Клейборн (округ, Теннесси)
## Территориясе

Округ мәйданы 1145 / 1127 км² тәшкил итә.
# Шлюбовшчына

Шлюбовшчына (белар. Шлюбоўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Шлюбовшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Чалыҗы (Доганшар)

Чалыҗы (төр. Çalıcı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Доганшар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (7568) 1988 VJ2

(7568) 1988 VJ2 (лат. 1988 VJ2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7568) 1988 VJ2
## Тарихы

1988 елның 7 ноябрендә Ц. Хиоки, Н. Кавасато тарафыннан Окутама обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VJ2» саналган.
# RAB12

RAB12 (ингл. RAB12, member RAS oncogene family) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.