yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карасай батыр авылы (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Карасай батыр авылы (каз. Қарасай батыр ауылы) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Карасай батыр авылы (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Эзерце (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Эзерце — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Зблево гминасында урнашкан авыл.

# Эзерце (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вёллерсдорф-Штайнабрюкль

Вёллерсдорф-Штайнабрюкль — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Винер-Нойштадт округы составына керә.

# Вёллерсдорф-Штайнабрюкль
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 315 метр биеклектә урнашкан. Хернштайн, Матцендорф-Хёллес, Феликсдорф, Терезиенфельд, Винер-Нойштадт, Бад-Фишау-Брунн һәм Маркт-Пистинг коммуналары белән чиктәш.
# Efestağı Artemida ğibädätxänäse

Efestağı Artemida ğibädätxänäse - Dönyanıñ cide moğcizasınıñ berse, Efes yunan şähärendä urnaşqan bulğan, bügenge İzmir, Törkiä.
Berençe zur ğibädätxänä VI b.e.q. ğasırda tözelgän, 356 b.e.q. Herostrat tarafınnan yandırılğan, soñraq torğızılğan, III ğasırda gotlar tarafınnan talağan.
IV ğasırda xristiannar mäcüsi tabınu bularaq ğibädätxänäne yabalar häm cimerälär. Ul urında tözelgän çirkäw dä cimerelgän.
# 1459 ел

2 меңьеллык :
XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр :
Хронологик таблица :
1459 (бер мең дүрт йөз илле тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1459 елы, II меңьеллыкның 459 елы, XV гасырның 59 елы, XV гасырның 6 унъеллыгының 9 елы, 1450 елларның 10 елы. 1459 елдан бирле 565 ел үтте.

# 1459 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1459 елда туганнар

# 1459 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1459 елда вафатлар
# Гөрбеяз (Феке)

Гөрбеяз (төр. Görbeyaz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Феке илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Масерия Боцели (Потенца)

Масерия Боцели — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Боцели (Потенца)
## Географиясе

Масерия Боцели Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Масерия Боцели (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PUSL1

PUSL1 (ингл. Pseudouridine synthase like 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Горелино

Горелино (рус. Горелино) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.

# Горелино
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Горелино
## Сәгать поясы

Горелино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Горелино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# HD182127

HD182127 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,52 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# IC 3028

IC 3028 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика һәм HI (21cm) чыганак .

# IC 3028
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3028 буларак та сурәтләнә.
# Эзенг

Эзенг (фр. Hésingue) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.

# Эзенг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,14 км².
# (19450) Sussman

(19450) Sussman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19450) Sussman
## Тарихы

1998 елның 24 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FF125» саналган.
# Алазлы (Дүзкөй)

Алазлы (төр. Alazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Дүзкөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ветос

Ветос — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Чаньва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Ветос
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100007239
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100723
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Баглар (Үзүмлү)

Баглар (төр. Bağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Үзүмлү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Банн (Төньяк Каролина)

Банн — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Банн (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1909 елда нигезләнгән.

# Банн (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,397533 км², 1,397531 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 ± 1 метр һәм 85 метр биеклектә урнашкан.
# Челадна

Челадна (чех. Čeladná) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Фридек-Мистек һәм Q89210192? районында урнашкан авыл.

# Челадна
## Географиясе

Мәйданы — 59,060155 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430 метр биеклектә урнашкан.

# Челадна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Челадна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Челадна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2129 |
| 1880 | 2344 |
| 1890 | 2490 |
| 1900 | 2592 |
| 1910 | 2691 |
| 1921 | 2506 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2655 |
| 1950 | 2311 |
| 1961 | 2495 |
| 1970 | 2410 |
| 1980 | 2179 |
| 1991 | 2016 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 2035 |
| 2014 | 2533 |
| 2016 | 2634 |
| 2017 | 2739 |
| 2018 | 2798 |
| 2019 | 2800 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 2836 |
| 2021 | 2868 |
| 2021 | 2971 |
| 2022 | 2843 |
| 2023 | 2901 |
| 2024 | 2904 |
# Ахпай

Ахпай (рус. Ахпай) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл.

# Ахпай
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Ахпай
## Сәгать поясы

Ахпай Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ахпай
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), чирмешләр (12%).
# Лома (Монтана)

Лома — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лома (Монтана)
## Географиясе

Лома халык санын алу урыны мәйданы — 8,86336 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 785 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гермиян (Кавак)

Гермиян (төр. Germiyan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мәчетбар

Мәчетбар — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан зур булмаган татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 70 кешенең яшәве мәгълүм.

# Мәчетбар
## Тарихи белешмә

Мәчетбарга 1908 елда нигез салынган. Күчеп утыручылар авылда манарасы күккә ашкан мәчет булуын теләп, аңа Мәчетбар исеме биргәннәр. Әмма, кызганычка каршы, ниндидер сәбәп белән ниятләре тормышка ашмый калган.Шуңа карамастан, барлык дини бәйрәмнәр дә зурлап үткәрелә икән.
Мәчетбар һәм Чуенчы-Чупан дигән зур булмаган татар авылы Зианчура, Күгәрчен, Җылаер районнары чигендә урнашканнар. Алардан ерак түгел Олы Сүрәм, Инәк, Мәчетбар елгалары ага, Каратәкә, Чалдар урманнары башлана.
Дмитриевка авыл Советына караган әлеге авыллар район үзәге Җылаердан 40-43 чакрым ераклыкта урнашкан.
2008-9 елларда Чуенчы-Чупан һәм Мәчетбар авыллары бер гасырлык юбилейларын билгеләп үтте. Әлеге авылларның өлкән яшьтәге кешеләре әйтүенчә, бирегә Дәүләкән районының Чуенчы авылыннан егермегә якын татар гаиләсе күченеп килеп нигез салган. Бу авылларда узган “Саумысыз, авылдашлар!” бәйрәменә Дәүләкәннән дә кунаклар килгән. Чуенчы-Чупан, Мәчетбар халкы үзләре дә ата-бабаларының җиренә сәфәр кылганнар. Районда Кызыл таңга язулучыларның күпчелеге шушы авыллардан.

# Мәчетбар
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Сату-Маре

Сату-Маре (рум. Satu Mare, Са́тмар, маҗар. Szatmar) — Румыниянең Сату-Маре өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 102411 кеше (2011).

# Сату-Маре
## Географиясе

Сату-Маре Румыниянең төньяк-көнбатышында, Румыния-Маҗарстан чигеннән 13 км ераклыкта, Румыния-Украина чигеннән 27 километр ераклыкта урнашкан.

# Сату-Маре
## Географиясе
### Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Сату-Маре Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Сату-Маре
## Тарих

Gesta Hungarorum хроникасында бәян иткәнчә, 10 гасырда Сату-Маре урынында Castrum Zotmar дип атлаган кальга урнашкан булган.
Шәһәр статусын 1213 елдан йөртә.
Австрия-Маҗарстан дәүләте таркалганнан соң, 1919 нең 15 апрелендә румын гаскәрләре тарфыннан басып алынган. 1920 да төзелгән Трианон килешүе шәһәрнең Румыниягә караганын рәсмән раслаган. 1940 та Икенче Вена арбитражы Төньяк Трансильванияне, шул исәптә, Сату-Марены Маҗарстанга кайтара. 1944 елда шәһәр Кызыл Гаскәр тарафыннан азат ителгән.

# Сату-Маре
## Халык

Милләтләр (2011): румыннар — 57,5%, маҗарлар — 39,8%.

# Сату-Маре
## Кардәш шәһәрләр

* Зүтфен, Нидерландлар
* Волфенбүттел, Алмания
* Ньиредьһаза, Маҗарстан
* Берегово, Украина
* Жешув, Польша
# Брайтенфельд-ан-дер-Ритчайн

Брайтенфельд-ан-дер-Ритчайн — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Зюдостштайермарк һәм Ригерсбург округы составына керә.

# Брайтенфельд-ан-дер-Ритчайн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 метр биеклектә урнашкан. Гросвильферсдорф коммуналары белән чиктәш.
# Иске Казанчы

Иске Казанчы — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 36 кешенең яшәве мәгълүм.
Авыл өч район: Аскын, Балтач, Тәтешле районнары кисешкән урында тора.

# Иске Казанчы
## Тарихи мәгълүмат

Иске Казанчы авылы турында беренче тапкыр язма рәвештә 1664 елда телгә алына. 1754 елда беренче мәчет төзелеп, дүрт елдан соң мәдрәсә эшли башлый. ХХ гасыр башына Иске Казанчыда өч мәчет була. Сигез мулла, җиде мөәзин халыкка аң-белем, тәрбия дәресләре биргән. Бу чорда авыл да зур, халкы да күп булган — 1642 кеше.
Әлеге вакытта Иске Казанчы авылында 300гә якын йорт бар. Шуның кырык сигезе буш. Кырык алты йортта берәр генә кеше яши. Халык санын авыл Советы хезмәткәрләре 700ләп дип әйтәләр.

# Иске Казанчы
## Мәгариф

Иске Казанчы урта мәктәбе 1941 елда ачыла. Ул өч район өчен өченче урта, югары уку йортларына керергә әзерләгән мәктәп була. Беренче елларда мәктәптә 47 авылдан килеп балалар укыйлар. Иске-Казанчы мәктәбен уңышлы тәмамлаган укучыларны берсүзсез район мәктәпләренә укытучы итеп алганнар.
1948 елны кызлар интернаты ачыла. Аны 1754 елны төзелгән мәчет бинасыннан үзгәртеп коралар.
Җитмеш ел эчендә мәктәпне 3231 укучы тәмамлый. Алар арасында Советлар Союзы Герое Нурулла Сафин, икътисад фәннәре докторы, профессор Тимергази Галиев, Салават Юлаев ордены кавалеры, Корылтай депутаты, атказанган юрист Зөфәр Сафин, халыкны эш белән тәэмин итү хезмәте идарәсе нәчәлниге урынбасары Рәзинә Насыйрова, “Танып” шифаханәсенә нигез салучы Наҗия Фәрхуллина, республика дәрәҗәсендә вазыйфалар башкарган Сәгыйть Шакиров, Әминә Гайфуллина, медицина фәннәре докторы Вафый Хәсәнов һәм башкалар бар. Элекке Башкортстан мәгариф министры, педагогия фәннәре докторы Әлфис Гаязов, язучылар Радик Нуретдин, Гадел Нурихан.
Әлеге вакытта мәктәптә укучылар бик аз — 102. Моңа күрше Урманкүл, Кара, Альягыш, Башкортстан (Бәла-Елга) авылларыннан йөреп укучылар да керә. Татар теле укытылмый.
# Беляви (Ловицкий повяты)

Беляви — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белявы гминаcында урнашкан авыл.

# Беляви (Ловицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Антонела (Виченца)

Антонела — Италиянең Венеция төбәге Монте-ди-Мало өязендә урнашкан торак пункт.

# Антонела (Виченца)
## Географиясе

Антонела Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Антонела (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD137920

HD137920 — Бүре йолдызлыгында урнашкан A2mA5-A7 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,84 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Инстинкт

* Биология порталы
* Психология порталы
Инстинкт — тере организмның туудан башлап күзәтелә алган кыланышларының формалашуына йогынты ясаучы тенденцияләр һәм ашкынулар берлеген белдерүче термин.
# Оберлотербак

Оберлотербак (фр. Oberlauterbach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Оберлотербак
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,32 км².
# Провезано (Порденоне)

Провезано — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Сан-Джорджо-делла-Рикинвельда өязендә урнашкан торак пункт.

# Провезано (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Санта Барбара (Окампо, Гуанахуато )

Санта Барбара — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Окампо муниципалитеты составына керә.

# Санта Барбара (Окампо, Гуанахуато )
## Географиясе

Санта Барбара Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Барбара (Окампо, Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Барбара (Окампо, Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.

# Санта Барбара (Окампо, Гуанахуато )
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2010 | 2058 | |
# Яхранка

һәм
Яхранка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сероцк гминасында урнашкан авыл.

# Яхранка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.

# Яхранка
## Бұл атау

Бұл атау топографиялық ерекшеліктеріне байланысты болса керек ⇒ Нихронка (әскери баспана бермейтін жер, қорғаныссыз жер).
# Alisä Ğällämova

          Википедиядә шундый фамилия белән башка кешеләр турында мәкаләләр бар: Галләмов.
Ğällämova Alisä Mixail qızı (1972), şahmatçı, xalıqara grossmeister (1988).
Profsoyuzlar fizkultura-sport cämğiätendä tärbiälänä (Qazan). 1987. yılda (16 yäşkä qädär qızlar arasında), 1988 yılda (20 yäşkä qädär qızlar arasında), dönya, 1992. yılda (Ukraina cıyılma taqımı sostavında), Awrupa çempionı.
Bötendönya şahmat olimpiadaları büläk iäse: SSRB cıyılma taqımı eçendä 1.-2. urınnar (1990); Ukraina cıyılma taqımı sostavında 2. urın (1992); RF cıyılma taqımı sostavında 2.13. urınnar (1996).
RF çempionı (1997), xatın-qızlar arasında dönya berençelegen däğwalawçılar yarışında (1997) ciñüçe, dönya çempionı isemen alu yarışı finalında uynawçı (1997). Rüssiä çempionatı büläk iäse (1998, 2. urın), dönya çempionı matçında qatnaşuçı (1999., Qazan – Pekiñ).
# Целяпни

Целяпни (белар. Целяпні) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Целяпни
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Күлтоган (Җуалы районы)

Күлтоган (каз. Көлтоған) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Күлтоган (Җуалы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Тюсь

Тюсь — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Тюсь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100009936
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100993
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# C9orf139

C9orf139 (ингл. Chromosome 9 open reading frame 139) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ка Борини (Виченца)

Ка Борини — Италиянең Венеция төбәге Роза өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Борини (Виченца)
## Географиясе

Ка Борини Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Борини (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шәкәрбәй

Шәкәрбәй (әзери. Şəkərbəy) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
# Глиняни-Ляс

Глиняни-Ляс — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Мнюв гминасында урнашкан авыл.

# Глиняни-Ляс
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Марлетт (Мичиган)

Марлетт — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.

# Марлетт (Мичиган)
## Тарихы

Марлетт шәһәре елда нигезләнгән.

# Марлетт (Мичиган)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,259892 км², 4,25721 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нёба

Нёба — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пысса елгасының уң ярына тамагыннан 63 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Нёба
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000044442
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004444
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# HD168611

HD168611 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A1mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,38 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Властельице

Властельице (серб. Властељице) — Сербиянең Моравич округы Лучани җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Властельице
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 704 метр биеклектә урнашкан.

# Властельице
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Добротице (Хановице)

Добротице (чех. Dobrotice) — Чехиянең Пльзень крае Хановице районында урнашкан авыл.

# Добротице (Хановице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,884 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Добротице (Хановице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Добротице (Хановице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Добротице (Хановице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 236 |
| 1880 | 209 |
| 1890 | 158 |
| 1900 | 170 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 159 |
| 1921 | 168 |
| 1930 | 152 |
| 1950 | 120 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 110 |
| 1970 | 100 |
| 1980 | 122 |
| 1991 | 86 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 75 |
| 2011 | 70 |
| 2021 | 61 |