# Жан Бурдишон

Жан Бурдишон (француз телендә: Jean Bourdichon; 1457, Тур — 1521, Тур) — Француз Ренессансы чоры рәсем ясаучысы һәм живописецы. миниатюрист, дүрт король: Людовик XI, Карл VIII, Людовик XII һәм Франциска I сарайлары янында XV гасыр ахыры - XVI гасыр башы иллюминирланган манускриптлар остасы. Жан Бурдишон күбрәк Парижда Франциянең Милли китапханәсендә саклана торган уникаль басма «Анна Бретонлының зур часословы» (1503—1508) миниатюралары авторы буларак мәгълүм. Сәнгать белгечләре Бурдишонның иҗатын китап миниатюрасының «Париж мәктәбе»нә кертәләр.

# Жан Бурдишон
## Тәрҗемәи хәле

Жан 1456 яки 1457 елда, мөгаен, Турда туган булган һәм күбесенчә Луара Үзәне төбәгендә торган. Рәссамның шәхесе 1508 елда архив документы – королева Анна Бретонлының “Зур часослов” (Grandes Heures) турында түләү әмерен тапкан француз тарихчысы Андре Стейер (1830—1904) хезмәтләренә рәхмәтле мәгълүм булган, ул документта Бурдишон Франсуа де Польнең 1513 елда канонизациясендә аңа илле алты яшь тулганын игълан итә, һәм, шулай итеп, ул 1456 яки 1457 елда туган булган. 1520 елда Бурдишон соңгы мәртәбә искә алына, ә 1521 елның июлендә аның кызы әтисенең утарында өлеше турында яза, шулай итеп ул 1520 яки 1521 ел башында үлгән булган.
Жан Бурдишон живопись миниатюрасы сәнгатен Жан Фуке яки аның улларының берсенең остаханәсендә өйрәнгән булган. 1470-енче еллар уртасында ул Жан Фукеның ярдәмчесе, Мюнхен остасы Боккаччо белән эшләгән, ул, һичшиксез, Фукеның ике улының берсе, Луи яки Франсуа булган. 1481 елда Бурдишон Жан Фукены король Людовик XI-нең «живописец һәм камердинер» (peintre et valet de chambre) вазыйфасында алыштырган. Аның исеме күбесенчә орнамент рәсемнәре һәм төрле бәйрәмнәр өчен эфемер бизәкләр һәм шулай ук тәңкә, алтын эшләнмәләр һәм витражлар эскизлары өчен король хисап язмаларында очрый. Живописец буларак ул агачта күп картина, король гаиләсе әгъзалары портретларын ясаган, әмма берничә генә картина сакланып калган. Аның манускриптлар иллюминаторы буларак эше заказлар күп булганга бик киң булган.

# Жан Бурдишон
## Иҗаты

Жан Бурдишон «Фуке мәктәбе»ннән килеп чыгышлы; ул остазының күп элементларын кулланган, мәсәлән, перспектива яки итальян архитектурасы фрагментларын сурәтләү, фигураларның билдән рамлануы, бу фигураларны караучыга якынайта сыман. Миниатюралар тирәли нечкә сызыклар еш язмалы алтынланган һәм штрихланган рамнар белән алышына. Рәссам күбрәк зәңгәр төсне ярата һәм мул итеп алтын белән каплауны куллана. Аңа персонажларын зәңгәр күләгәле төнге атмосферага урнаштырырга ошый, анда алар алтын нур белән яктыртылган. Әгәр дә фон булып пейзаж тора икән, ул калкучы яки батучы Кояш белән яктыртылган. Төп каһарманнарның киемнәре алтын тасмалар белән бизәлгән. Беренче миниатюралар бик анык һәм алтын штриховка белән көчәйтелгән. Дини сурәтләрдә персонажларның ак белән аерып күрсәтелгән күзләре алкышлы хәрәкәттә күккә төбәлгән. Бурдишон миниатюраларының хасиятләренең берсе булып «алдау» манерасында ясалган бөҗәкләр, чәчәкләр һәм җимешләрдән рамнар куллану тора. Фламанд иллюминациясендә кулланылган киселгән чәчәкләрдән гирляндалар урынына Бурдишон ботаник атласта кебек, нигездән бутонга кадәр, кайманың бөтен биеклегенә бөтен үсемлекләрне тәкъдим итә.
* Өч патшаның иелеше. Жак де Боне миссалы
* Мәрьям Ана догада. Агач, темпера, алтын белән каплау. С. Фогг тупламасы, Лондон
* Бала һәм изгеләр белән Мадонна. Триптих. Як. 1500. Агач, темпера. Чертоза-ди-Сан-Мартино, Неаполь
* Благовещение. 1480 һәм 1485 арасында. Пергамент, темпера, алтын белән каплау. Гетти Үзәге, Лос-Анджелес
* Вирсавиянең коенуы. 1498— 1499. Пергамент, темпера, алтын белән каплау. Гетти Үзәге, Лос-Анджелес
* Анна Бретонлының зур часословы. 1503 һәм 1508 ел арасында. Пергамент, темпера, алтын белән каплау. Франциянең Милли китапханәсе, Париж
* Изге Маргарита. Анна Бретонлының зур часословы. 1503 һәм 1508 арасында. Пергамент, темпера, алтын белән каплау. Франциянең Милли китапханәсе, Париж
* Табутка салу. Як. 1488. Агач, май. Пётр һәм Павел чиркәве, Гонес