yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы

Казакъстан президенты кубогы 2016 елның 8 августыннан 12 августына кадәр Чимкәнттә узды.

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Катнашучылар

| Команда | Төркем | Нәтиҗә | Турнирда катнашу | Бер-бер артлы | Соңгы катнашу | Иң яхшы нәтиҗә |
| Азәрбайҗан Азәрбайҗан | В | 5 урын | 6 | 6 | 2015 | Җиңүче (2011) |
| Албания Албания | А | 4 | 1 | 1 | 2016 | дебют |
| Иран Иран | В | 3 урын | 4 | 1 | 2013 | Җиңүче (2012) |
| Казакъстан Казакъстан Казакъстан | А | Җиңүче | 5 | 5 | 2015 | Җиңүче (2013) |
| Кыргызстан Кыргызстан | А | 6 урын | 4 | 4 | 2015 | 6 урын (2013) |
| Бразилия Крузейро-Казакъстан | А | 7 урын | 1 | 1 | 2016 | дебют |
| Россия Федерациясе Россия-2 | В | 8 урын | 3 | 3 | 2015 | 5 урын (2015) |
| Таҗикстан Таҗикстан | В | 2 урын | 3 | 3 | 2015 | 4 урын (2014) |

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Стадионнар

Төркем этабы матчлары 7 нче кырда һәм «Намыс» стадионында узды. Өченче урын өчен матч «БИИК» ФЦда, ә финал «Хаджимукан Мунайтпасов исемендәге стадион» да узды.
Чимкәнт :
| Хаджимукан Мунайтпасов исемендәге стадионда |
| Тамашачылар саны: 20 000 |
| | Хаджимукан Мунайтпасов исемендәге стадионда | Хаджимукан Мунайтпасов исемендәге стадионда |
Чимкәнт :
| ФЦ БИИК |
| Тамашачылар саны: 3 000 |
| | ФЦ БИИК | ФЦ БИИК |
Чимкәнт :
| Намыс |
| Тамашачылар саны: 1 000 |
| | Намыс | Намыс |
Шымкент :
| 7 нче кыр |
| Тамашачылар саны: 1 000 |
| | 7 нче кыр | 7 нче кыр |

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Бомбардирлар
### 7 гол

* Азәрбайҗан Хагани Садыхов

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Бомбардирлар
### 6 гол

* Азәрбайҗан Камран Гулиев (1 пен.)

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Бомбардирлар
### 3 гол

* Казакъстан Казакъстан Еркебулан Сейдахмет
* Таҗикстан Шахром Самиев

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Бомбардирлар
### 2 гол

* Иран Алиреза Асадабади
* Иран Юнес Делфи
* Иран Хоссейн Ноходхар
* Казакъстан Казакъстан Дмитрий Бачек
* Казакъстан Казакъстан Денис Краснопёров
* Кыргызстан Гулжигит Борубаев
* Кыргызстан Сыргаболот Орозбек уулу
* Таҗикстан Вахдат Ханонов (1 пен.)

# 2016 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
## Бомбардирлар
### 1 гол

* Албания Алдрит Ошафи (1 пен.)
* Азәрбайҗан Шакир Сейидов
* Азәрбайҗан Иззат Муштагов
* Азәрбайҗан Мухаммад Махаррамов
* Иран Саид Хоссейнпур
* Иран Вахид Намдари
* Иран Мохаммад Гадери
* Иран Саид Ахани
* Иран Мохаммад Шарифи (1 пен.)
* Иран Таха Шариати
* Иран Ареф Мохаммадалипур (1 пен.)
* Казакъстан Казакъстан Дарын Кайнолла
* Казакъстан Казакъстан Динмухаммед Караман
* Казакъстан Казакъстан Дамир Жанбаев
* Казакъстан Казакъстан Динмухаммед Кашкен (1 пен.)
* Казакъстан Казакъстан Мади Жакипбаев
* Казакъстан Казакъстан Руслан Махан
* Казакъстан Казакъстан Жасулан Каиркенов
* Кыргызстан Гулжигит Аликулов
* Кыргызстан Рыскелди Артыкбаев
* Россия Федерациясе Гога Гогричиани
* Таҗикстан Хувайло Малиев
* Таҗикстан Далер Эдгоров
# Ахорн-им-Мюльфиртель

Ахорн-им-Мюльфиртель — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Рорбах һәм Хельфенберг округы составына керә.

# Ахорн-им-Мюльфиртель
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 828 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Пахомов

Пахомов (Пахо́мов) ― фамилия.
* Алексей Пахомов (1945), совет һәм Россия инженеры, эшмәкәр.
* Андрей Пахомов (1947—2015), совет һәм Россия графигы.
* Юрий Пахомов (1956), генерал-майор.
# Жавнеравшчына

Жавнеравшчына (белар. Жаўнераўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Жавнеравшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Тугызлы

Тугызлы — Башкортстанның Кыйгы районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 507 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 452511, ГАТОБК коды — 80236810007.

# Тугызлы
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Делавэр (округ, Нью-Йорк)

Делавэр — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Делхай шәһәре.

# Делавэр (округ, Нью-Йорк)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1797 елда оештырыла.

# Делавэр (округ, Нью-Йорк)
## Территориясе

Округ мәйданы 3802 км² тәшкил итә.
# Боброво (Киров өлкәсе)

Боброво (рус. Боброво) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Боброво (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Боброво (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Боброво (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Боброво (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Букшешть

Букшешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Подури (коммуна) коммунасына карый.

# Букшешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 446 метр биеклектә урнашкан.
# 143 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
143 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 143 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:143 елда (б. э. к.) туганнар

# 143 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:143 елда (б. э. к.) вафатлар
# Пасьма (Нельша кушылдыгы)

Пасьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нельша елгасының уң ярыннан 86 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.

# Пасьма (Нельша кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300312110000016386
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001638
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мифтахов

Мифтахов — фамилия.
Татарча Википедиядә бу фамилия кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр бар:
* Айрат Мифтахов (1990), Әлмәт театры актеры (2011 елдан), «Тантана» премиясе лауреаты (2022).
* Альберт Мифтахов (1932-), компрессор төзү белгече, фән докторы, ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1987).
* Бәйрәм Мифтахов (1953), укытучы-методист.
* Вәдүт Мифтахов (Вәдүт Мифтах, 1915—1942), шагыйрь, Бөек Ватан сугышында һәлак булган.
* Зөфәр Мифтахов (1938), тарихчы, профессор.
* Каюм Мифтахов (1892—1948), галим-фольклорчы, «Манас» эпосын язып алучы.
* Мансур Мифтахов (1947), химия фәннәре докторы (1988), профессор (1991). БР (1994), РФ (2007) атказанган фән эшлеклесе. БР ФА мөхбир әгъзасы (1998).
* Ринат Мифтахов (1937-), актер, ТАССР халык артисты (1988).
* Риф Мифтахов (17.09.1939), шагыйрь, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1990).
* Рөстәм Мифтахов (1957), биомеханика белгече, фән докторы.
* Сәгыйть Мифтахов (1907—1942), язучы, драматург.
* Фәрид Мифтахов (1968) — эшмәкәр, танылган меценат һәм җәмәгать эшлеклесе, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (2020 ел).
# Енверр

Енверр (фр. Unverre) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Раковица (Горж)

Раковица — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Половраджи (коммуна) коммунасына карый.

# Раковица (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 546 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Страдонице (Перуц)

Страдонице (чех. Stradonice) — Чехиянең Устецк крае Peruc районында урнашкан авыл.

# Страдонице (Перуц)
## Географиясе

Мәйданы — 5,878 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Страдонице (Перуц)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Страдонице (Перуц)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Страдонице (Перуц)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 436 |
| 1880 | 458 |
| 1890 | 479 |
| 1900 | 488 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 539 |
| 1921 | 527 |
| 1930 | 549 |
| 1950 | 424 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 391 |
| 1970 | 297 |
| 1980 | 265 |
| 1991 | 239 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 202 |
| 2011 | 203 |
| 2021 | 227 |
# Забава (Чавуский районы)

Забава (белар. Забава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Забава (Чавуский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бжухово

Бжухово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Кенсово гминаcында урнашкан авыл.

# Бжухово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вьё-Месниль

Вьё-Месниль (фр. Vieux-Mesnil) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ольнуа-Эмери кантонына карый.
# (11579) Tsujitsuka

(11579) Tsujitsuka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11579) Tsujitsuka
## Тарихы

1994 елның 6 маенда К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 JN» саналган.
# Бикбау

Бикбау — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Халык саны — 770 тирәсендә. Почта индексы — 423727.

# Бикбау
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Бикбау
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Бикбау
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

# Бикбау
## Шәхесләр

* Рөстәм Маликов (1949), җырчы (тенор), Башкортстан АССР атказанган (1984), Татарстанның халык (1994) артисты.
* Юныс Йосыпов (1926—2018), төбәк тарихчысы, авыллар тарихы буенча китаплар авторы.
# Сакаловка (Пинский районы)

Сакаловка (белар. Сакалоўка) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.

# Сакаловка (Пинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Таубаш-Бадрак

Таубаш-Бадрак — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452305, ГАТОБК коды — 80224847011.
# Гадел мәчете

Гадел мәчете - Казанның Оренбург трактының 193 йорт адресы буенча урнашкан мәчет. 2001 елда төзелгән. Төзү-оештыруны башлап җибәрүче - Фирдинат Гарифҗан улы Әхмәтҗанов. 2014 елда мәчет киңәйтелде. Киңәйтү проектын архитектор Айвар Саттаров ясаган.
Имам-хатыйблар:
* 2001-2013 елларда - Рамил Шириев
* 2013 елдан Рөстәм Бакиров
# Радановци (Косъерич)

Радановци (серб. Радановци ) — Сербиянең Златибор округы Косьерич җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Радановци (Косъерич)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 764 метр биеклектә урнашкан.

# Радановци (Косъерич)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (12137) Williefowler

(12137) Williefowler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12137) Williefowler
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4004 P-L» саналган.
# SPATS2L

SPATS2L (ингл. Spermatogenesis associated serine rich 2 like һәм SPATS2-like protein) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# RACGAP1

RACGAP1 (ингл. Rac GTPase activating protein 1 һәм Rac GTPase-activating protein 1) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# АФК Азия кубогы

АФК Азия кубогы (ингл. AFC Asian Cup) — АФК тарафыннан 1956 елдан башлап дүрт елга бер тапкыр үткәрелә торган турнир. 2004 елга кадәр җөп санлы елларда үткәрелсә, 2007 елдан так санлы елларда үткәрелә башлаган.
| Ел | Исем | Кабул итүче ил | Җиңүче | Катнашучылар | Уеннар | Голлар | Тамашачылар |
| 1956 | 1956 елгы Асия купысы | Кытай | Көньяк Кәрия милли аяк тубы җыелмасы | 4 | 6 | 27 | 136000 |
| 1960 | 1960 елгы Асия купысы | Көньяк Корея | Көньяк Кәрия милли аяк тубы җыелмасы | 4 | 6 | 19 | |
| 1964 | 1964 елгы Асия купысы | Исраил | Исраил милли аяк тубы җыелмасы | 4 | 6 | 13 | 99000 |
| 1968 | 1968 елгы Асия купысы | Иран | Иран милли аяк тубы җыелмасы | 5 | 10 | 32 | |
| 1972 | 1972 елгы Асия купысы | Таиланд | Иран милли аяк тубы җыелмасы | 6 | 13 | 45 | |
| 1976 | 1976 елгы Асия купысы | Иран | Иран милли аяк тубы җыелмасы | 6 | 10 | 25 | |
| 1980 | 1980 елгы Асия купысы | Күвәйт | Кувәйт милли аяк тубы җыелмасы | 10 | 24 | 76 | |
| 1984 | 1984 елгы Асия купысы | Сингапур | Согуд Гарәпстаны милли аяк тубы җыелмасы | 10 | 24 | 44 | |
| 1988 | 1988 елгы Асия купысы | Катар | Согуд Гарәпстаны милли аяк тубы җыелмасы | 10 | 24 | 40 | |
| 1992 | 1992 елгы Асия купысы | Япония | Япунстан милли аяк тубы җыелмасы | 8 | 16 | 31 | 316496 |
| 1996 | 1996 елгы Асия купысы | Берләшкән Гарәп Әмирлекләре | Согуд Гарәпстаны милли аяк тубы җыелмасы | 12 | 26 | 80 | 448000 |
| 2000 | 2000 елгы Асия купысы | Ливан | Япунстан милли аяк тубы җыелмасы | 12 | 26 | 77 | 236600 |
| 2004 | 2004 елгы Асия купысы | Кытай | Япунстан милли аяк тубы җыелмасы | 16 | 32 | 96 | 937650 |
| 2007 | 2007 елгы Асия купысы | Вьетнам Малайзия Индонезия Таиланд | Гыйрак милли аяк тубы җыелмасы | 16 | 32 | 84 | 724222 |
| 2011 | 2011 елгы Асия купысы | Катар | Япунстан милли аяк тубы җыелмасы | 16 | 32 | 90 | 405361 |
| 2015 | 2015 елгы Асия купысы | Австралия | Аустралия милли футбол җыелмасы | 16 | 32 | 85 | 649705 |
| 2019 | 2019 елгы Асия купысы | Берләшкән Гарәп Әмирлекләре | Катар милли аяк тубы җыелмасы | 24 | 51 | 130 | 644307 |
| 2024 | 2023 елгы Асия купысы | Катар | | 24 | | | |
| | 2027 AFC Asian Cup | | | 24 | | | |
# Борзия

Борзия — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Рестолица (коммуна) коммунасына карый.

# Борзия
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Протагор (ай кратеры)

Протагор (лат. Protagoras) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 21 км булган кратер.

# Протагор (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Протагор (якынча 490 — якынча 420, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.

# Протагор (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Кече Ушайка

Кече Ушайка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/68/23 урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.

# Кече Ушайка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300412115200012872
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201287
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (158) Коронида

(158) Коронида (лат. Koronis) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (158) Коронида
## Тарихы

1876 елның 4 гыйнварында Виктор Кнорре тарафыннан Берлин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# HD63634

HD63634 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,08 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фрассинелло-Монферрато

Фрассинелло-Монферрато — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Алессандрия провинциясе составына керә.

# Фрассинелло-Монферрато
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 529 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Челла-Монте, Оттильо, Розиньяно-Монферрато, Каманья-Монферрато, Оливола һәм Виньяле-Монферрато коммуналары белән чиктәш.
# (20084) Buckmaster

(20084) Buckmaster — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20084) Buckmaster
## Тарихы

1994 елның 6 апрелендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GU9» саналган.
# Филипанто-Валон Фаҗано (Мачерата)

Филипанто-Валон Фаҗано — Италиянең Марке төбәге Чивитанова-Марке өязендә урнашкан торак пункт.

# Филипанто-Валон Фаҗано (Мачерата)
## Географиясе

Филипанто-Валон Фаҗано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Филипанто-Валон Фаҗано (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SPAG7

SPAG7 (ингл. Sperm associated antigen 7) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гүнейсыныр

Гүнейсыныр (төр. Güneysınır) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесенең Конья иленә караган бер илчедер.

# Гүнейсыныр
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Тогучин районы

һәм
Тогучин районы (рус. Тогучинский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Тогучин.

# Тогучин районы
## География

| Як | Район яки регион |

# Тогучин районы
## Тарих

Тогучин районы 1929 елда Себер краеның Новониколаевск округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.

# Тогучин районы
## Административ бүленеш

* Борцово авыл җирлеге
* Буготак авыл җирлеге
* Вассино авыл җирлеге
* Гутово авыл җирлеге
* Завьялово авыл җирлеге
* Заречное авыл җирлеге
* Киик авыл җирлеге
* Кирово авыл җирлеге
* Коурак авыл җирлеге
* Кудельный Ключ авыл җирлеге
* Кудрино авыл җирлеге
* Лебедево авыл җирлеге
* Мирновка авыл җирлеге
* Нечаевский авыл җирлеге
* Репьёво авыл җирлеге
* Степногутово авыл җирлеге
* Сурково авыл җирлеге
* Усть-Каменка авыл җирлеге
* Чемское авыл җирлеге
* Шахта авыл җирлеге
# LONRF2

LONRF2 (ингл. LON peptidase N-terminal domain and ring finger 2) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 871 км (платформа)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
871 км (рус. 871 км) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Татарстанның Саба районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Курса-Почмак авылы.
# Новка (Давгапольски авыл советы)

Новка (белар. Ноўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Новка (Давгапольски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# 83 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр :
Хронологик таблица :
83 ел (б. э к.) — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.

# 83 ел (б. э. к.)
## Вакыйгалар

* Рим императоры Марк Антоний туа.

# 83 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:83 елда (б.э.к.) туганнар

# 83 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:83 елда (б.э.к) вафатлар
# Сыпаная Гара

Сыпаная Гара (белар. Сыпаная Гара) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Сыпаная Гара
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Прато (Козенца)

Прато — Италиянең Калабрия төбәге Сан-Марко-Арджентано өязендә урнашкан торак пункт.

# Прато (Козенца)
## Географиясе

Прато Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Прато (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Караңгылык адаптометриясе

Караңгылыкка җайлашу (КҖ) — бу күрү системасына (бәбәк, челтәркатлау һәм баш миенең арткы кабыгы) түбән яктылыкка җайлашырга ярдәм итүче феномен. Сынауны күбесенчә төнлә күрү кимүенә зарарланган авыруларда кулланалар (никталопия). Челтәркатлауга 25% яки аннан да күбрәк родопсинны таркатырга җитәрлек вакыт эчендә яктылык белән йогынты ясыйлар. Аннан соң нормада таякчыклар яктылыкка сизгерлеген югалта, ә колбачыклар бик якты ярсыткычка гына җавап бирә. Яктылык сизгерлегенең алга таба кайтуын авыруны караңгы бүлмәгә урнаштырып, вакыт-вакыт төрле киеренкелектәге күрү кыры чигендә яктылык кабынуларын күрсәтеп күзәтергә була һәм авыруга бу утлар сизелгәч хәбәр итәргә кушалар.

# Караңгылык адаптометриясе
## Голдман-Викс адаптометриясе техникасы

а) авыру караңгы бүлмәдә һәм фоторецепторларны бикләүче якты утка карый;
б) авыру яктылыкны сизгән чикне билгелиләр;
в) яктылык кабынуларын билгеле бер арада кабатлыйлар һәм күзнең яктылыкка сизгерлеге әкренләп арта.

# Караңгылык адаптометриясе
## Сизгерлек кәкресе

Сизгерлек кәкресе — күз кабул иткән минималь яктылык киеренкелеген вакыт белән чагыштырып күрсәтүче график. График ике өлештән тора (рәс. 1.30):
а) колбачыклы кисем — бу колбачыкларның сизгерлеге тиз кайткан караңгылыкка җайлашуның 5-10 минут чорын күрсәткән сызык. Таякчыклар шулай ук бу вакыт эчендә торгызыла, ләкин күпкә әкренрәк;
б) таякчык-колбачык кисеме сызыгы нормада 7-10 минуттан була, ул вакытта колбачыклар максималь актив була, ә таякчыклар колбачыкларга караганда сизгеррәк;
в) таякчык кисеме сызыгы яссырак һәм таякчыкларның сизгерлеге арта торган вакытны күрсәтә. 15-30 минуттан соң таякчыклар караңгылыкка тулысынча җайлаша һәм әйбер колбачыклар белән чагыштырганда 100 тапкыр төгәлрәк күренә башлый. Әгәр дә яктылык кабынулары фовеолага гына юнәлгән булса (таякчыклар булмаган урынга), димәк, сызыкта тиз җайлашу кисеме генә булачак, ягъни колбачыклар җайлашуы.