yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Наталья Котова

Наталья Петровна Котова (1965 елның 14 августы, Чиләбе өлкәсе) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2019 елның 19 ноябреннән Чиләбе башлыгы.
Чиләбе шәһәре башлыгы постында беренче хатын-кыз.

# Наталья Котова
## Тормыш юлы

Наталья Котова 1965 елның 14 августында Чиләбе өлкәсендә туа. 1987 елда Чиләбе дәүләт педагогия институтын урта мәктәпнең физика һәм астрономия укытучысы профиле буенча тәмамлый, белгечлеге буенча Чиләбенең 63 нче мәктәбендә эшли.
1994 елда Дәүләт милке белән идарә итү буенча Чиләбе өлкә комитетына эшкә күчә. Ике елдан соң «юриспруденция» белгечлеге буенча Урал дәүләт хезмәте академиясенең Чиләбе институтын тәмамлый. 1996—1999 елларда — Бөлгенлек (банкротлык) эшләре буенча федераль идарәнең территориаль агентлыгының әйдәп баручы белгече, ә аннары бүлек башлыгы. 2001 елга кадәр — финанс савыктыру һәм банкротлык буенча Россия Федераль хезмәтенең Урал төбәкара территориаль органы җитәкчесе урынбасары, ә соңрак — Чиләбе өлкәсе буенча Федераль салым хезмәте идарәсенең бүлек башлыгы.
2005 елдан Чиләбе мэриясендә — торак сәясәте идарәсе башлыгы, аннары — беренче вице-мэр. 2019 елның 24 июнендә Чиләбе шәһәре башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә, бу вазыйфада Владимир Елистратовны алмаштыра. 19 ноябрьдә шәһәр Думасы утырышында бертавыштан Чиләбе шәһәре башлыгы итеп сайлана, ә икенче көнне вазыйфага керешә.
Вазыйфага керешү оппозицион сәясәтчеләр тарафыннан дәгъва белдерелгән. Аерым алганда, «Яблоко» партиясенең Чиләбе төбәк бүлеге рәисе Ярослав Щербаков 2020 елның февралендә Наталья Котованы Чиләбе мэры итеп сайлау буенча конкурс нәтиҗәләрен гамәлдән чыгару турында гариза биргән. 5 июнь көнне Совет районы суды Наталья Котова җиңгән Чиләбе шәһәре мэры вазыйфасына конкурс нәтиҗәләрен законсыз дип тану турындагы дәгъваны канәгатьләндерүдән баш тарткан.

# Наталья Котова
## Гаилә

Балалары: кызы, улы.
Абыйсы — Владимир Котов, Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы башлыгы.
# Аккая (Улаш)

Аккая (төр. Akkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Улаш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (109) Фелица

(109) Фелица (лат. Felicitas) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (109) Фелица
## Тарихы

1869 елның 9 октябрендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Вайдеень (коммуна)

Вайдеень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.

# Вайдеень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 157,59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Вайдеень, Черна, Корнет, Извору-Рече (Вайдеень, Вилча) һәм Марица авыллары урнашкан.
# DNASE1L3

DNASE1L3 (ингл. Deoxyribonuclease 1 like 3) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эгрефёй-д’Они

Эгрефёй-д’Они (фр. Aigrefeuille-d'Aunis һәм фр. Aigrefeuille) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# (11671) 1998 BG4

(11671) 1998 BG4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11671) 1998 BG4
## Тарихы

1998 елның 21 гыйнварында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BG4» саналган.
# RICTOR

RICTOR (ингл. RPTOR independent companion of MTOR complex 2) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (18445) 1994 PC12

(18445) 1994 PC12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18445) 1994 PC12
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PC12» саналган.
# Ратынцы

Ратынцы (белар. Ратынцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Ратынцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Доганкөй (Османҗык)

Доганкөй (төр. Doğanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Османҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ö

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
Ö (ö) (tat. lat. Ö xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында егерме икенче. Ö хәрефе кирилл әлифбасының Ө хәрефенә туры килә. Язылышта Ө кулланып була.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# Ö
## Бүтән телләрдә

Ö, ö (алман телендә — «о-умлаут») — герман телләренең хәрефе (Алман теле, Швед теле), Төрки имләсендә (Төркия, Әзәрбайҗан) һәм кайбер башка әлифбада (Финляндия, Эстония, Словакия, Маҗарстан) кулланыла.
Киңәйтелгән латин имләсенә керә, Көнбатыш Европа (West Europe) шрифтлары.
# NGC 4686

NGC 4686 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4686
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вест-Колумбия (Техас)

Вест-Колумбия — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Вест-Колумбия (Техас)
## Тарихы

Вест-Колумбия шәһәре елда нигезләнгән.

# Вест-Колумбия (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6,675472 км², 6,675473 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 11 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вейо (Юта)

Вейо — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вейо (Юта)
## Географиясе

Вейо халык санын алу урыны мәйданы — 5,350015 км², 5,355265 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4485 Фут биеклектә урнашкан.
# Карабаш (Караганды өлкәсе)

Карабаш (каз. Қарабас) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Карабаш (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Сан-Матеус (Эспириту-Санту)

Сан-Матеус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.

# Сан-Матеус (Эспириту-Санту)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2338,727 км².
# Равништа

Равништа — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. Мадан җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Равништа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 733 метр биеклектә урнашкан.
# Грую (Илфов)

Грую — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. Грую (коммуна) коммунасына карый.

# Грую (Илфов)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# HD168561

HD168561 — Телескоп йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,68 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кампо ди Рома (Кьети)

Кампо ди Рома — Италиянең Абруцци төбәге Буккианико өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо ди Рома (Кьети)
## Географиясе

Кампо ди Рома Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Кампо ди Рома (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Горнешть

Горнешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Горнешть (коммуна) коммунасына карый.

# Горнешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кастийон (Диңгез буе Альплары)

Кастийон (фр. Castillon) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Кастийон (Диңгез буе Альплары)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,51 км².
# Фикрет Сибгатуллин

Фикрәт Сибгатуллин (1973 елның 20 гыйнвар Татарстан Республикасының Зәй районы Югары Нәлим авылы) — Татарстан Республикасының атказанган артисты.

# Фикрет Сибгатуллин
## Тәрҗемәи хәле

Фикрәт Сибгатуллин 1973 елның 20 гыйнварында Татарстан Республикасы Зәй районы Югары Нәлим авылында туган. 1995 елда Алабуга мәдәният училищесының халык уен кораллары бүлеген , читтән торып Казан театр училищесының актерлык факультетын тәмамлаган. 1995-2011 елларда Әлмәт татар драма театрында актер булып эшләгән. 2003 елдан 2011 елга кадәр музыка бүлеге мөдире.

# Фикрет Сибгатуллин
## Иҗаты

Фикрәт Сибгатуллин яхшы актерлык күрсәткечләре, сәхнә пластик, гитара, баян, курайда уйный. Аңа кыска гына вакыт эчендә истә калырлык сәхнә образлары тудырыла:
* Шаман - З. «Хәкимнең «каһәрләү»,
* Мәсәлим - «гөнаһ түгел»,
•Р. Хәмиднең «өйләнергә» (барысы да-1996),
•Галиәхмәт - «үч» Д. Салиховның (1998),
•Самат - «Саубуллаш»,
•З. Хәкимнең «саубуллаш» (1998),
•Зөлфәт - «Г. Каюмовның»,
•Алла «үзе кушкан» (1997),
•Рим - «Җаненька» (1998),
•т. Миңнуллинның «Җаненька» (1998),
•т. Миңнуллинның «мәхәббәт» (1998),
•Шиллерның «мәкерлелек һәм мәхәббәт» (1999),
•Низам - «җырсыз җыр» М. Кәрим (2000),
•Мирзаһит - «яшьлек, йөрәкне яндырып...» Ф.Садриев (2001),
•Закир - «Тигезсезләр» Ф. Әмирханның (2005),
•Шокер - «Кыз урлау» М. Кәримнең (2006),
•Бибинур әтисе, «Рая капкасы» М. Гыйләҗеваның (2008),
•Марат - «бала минем» и. Зәйниевның (2009),
•Г. Камалның «Банкрот» ка ышанычлы кешесе (2010).

# Фикрет Сибгатуллин
## Иҗаты
### «Фалян-туган» спектакле

А.Чернобровкинның «Фалян-туган» спектаклендә (2009) актер җиде төрле йөздә, әмма бер ипостасада чыгыш ясаган.

# Фикрет Сибгатуллин
## Иҗаты
### спектакльләр өчен музыка

•"Тылсымлы чүлмәк" (режиссеры И.Мөхәммәтгалиев, 2007),
•Кырлай исемле Казан артындагы авыл бар " (режиссеры Мосафир, 2006).

# Фикрет Сибгатуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2010 - Татарстан Республикасының атказанган артисты
* "Фестиваль дебюты" номинациясендә лауреат
# Гастин (Калифорния)

Гастин — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Гастин (Калифорния)
## Тарихы

Гастин шәһәре 11 ноябрь 1915 елда нигезләнгән.

# Гастин (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,017002 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 30 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вото (Кантабрия)

Вото (исп. Voto) — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вото (Кантабрия)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 77,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр биеклектә урнашкан.
# Deep Purple

Deep Purple (tatar äyteleşe – Dip Pöpl) Böyekbritaniä rok-törkeme, Hertford şähärendä 1968 yılda barlıqqa kilgän.
1970 yıllarda iñ populyar "awır muzıkasında" törkem bulıp sanala. Muzıkal' tänqitçelär Deep Purple törkemen xard-rok nigezlänüçese bulıp sanıylar, progressiv rok üseşenä zur kertem yasağanın bäyälilär.
Deep Purple rok-muzıkasında iñ uñışlı törkemnär arasında qala, alarnıñ albomnar tirajı 100 million artıq satılğan.
Gitarist Riçi Blekmor, klavişçı Djon Lord, barabançı Yan Peys muzıkal' dönyada instrumentalist-ostası bulıp sanala.
Rusiäneñ elekke prezidentı häm xäzerge premyer-ministrı Dmitriy Medvedev Deep Purple törkemeneñ zur xörmätläwçese bulıp tora, anıñ tulı Deep Purple diskografiäse bar. Medvedev niäte buyınça Deep Purple törkeme berniçä tapqır Rusiägä çaqırılğan bula.
İñ mäşhür Deep Purple cırları dönyanıñ rok-Şöhräte zalına kerä: "Lalena", «Sometimes I Feel Like Screaming», "Wasted Sunsets", "Child In Time", «Soldier Of Fortune», «When A Blind Man Cries» .

# Deep Purple
## Diskografiä

* 1968 – Shades of Deep Purple
* 1968 – The Book of Taliesyn
* 1969 – Deep Purple
* 1970 – Deep Purple in Rock
* 1971 – Fireball
* 1972 – Machine Head
* 1973 – Who Do We Think We Are
* 1974 – Burn
* 1974 – Stormbringer
* 1975 – Come Taste the Band
* 1984 – Perfect Strangers
* 1987 – The House of Blue Light
* 1990 – Slaves & Masters
* 1993 – The Battle Rages On…
* 1996 – Purpendicular
* 1998 – Abandon
* 2003 – Bananas
* 2005 – Rapture of the Deep
* 2013 – Now What?!
* 2017 – Infinite
* 2020 – Whoosh!
* 2021 – Turning to Crime
* 2024 – =1
# 843 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 843 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр — XI гасыр :
Хронологик таблица :
843 (сигез йөз кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 843 елы, I меңьеллыкның 843 елы, IX гасырның 43 елы, IX гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 840 елларның 4 елы. 843 елдан бирле 1181 ел үтте.

# 843 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:843 елда туганнар

# 843 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:843 елда вафатлар
# (17379) 1981 ED8

(17379) 1981 ED8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17379) 1981 ED8
## Тарихы

1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ED8» саналган.
# Демирачма (Коҗаалы)

Демирачма (төр. Demiraçma) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Коҗаалы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Едма

Едма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лохма елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Едма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000035008
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003500
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (20036) 1992 UW1

(20036) 1992 UW1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20036) 1992 UW1
## Тарихы

1992 елның 21 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UW1» саналган.
# Нидермор

Нидермор — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нидермор
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,12 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 метр биеклектә урнашкан.
# Эз

Эз (фр. Èze) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Эз
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,47 км².
# Башкорт-мишәр гаскәре

Башкорт-мишәр гаскәре − 1798-1863 елларда Ырынбур, Самар, Пермь һәм Нократ губерналарында Башкорт һәм Мишәр гаскәрләрен берләштереп төзелгән хәрби регуляр булмаган гаскәр. Соңрак гаскәргә типтәр полклары да кушыла.
XIX гасыр башында мишәрләр 5 кантоннан (4702 йорт) − 1103, ә башкортлар 11 кантоннан (22,7 мең йорт) 6,5 мең атны бирә. 1812 елда көнбатыш чиктә 1-нче һәм 2-че башкорт казаклары полклары көнбатыш чик сагында тора.

# Башкорт-мишәр гаскәре
## 1812 елгы Ватан сугышы чорлары

1812 елга сугыш хәрәкәте барышында 1-нче башкорт полкы Бородино сугышында Платонов һәм Уваров рейдларында катнаша. Соңыннан Мәскәү янында сугышта катнаша. 2-се башкорт полкы Слоним, Волковыск сугышында катнашып 1812 елның декабрендә чигенүче австро-саксон гаскәрен эзәрлекли. 1813 елда чит ил походын дәвам итә.
1812 елгы Ватан сугышы чорында Кызыл мәйдан Наполеон I гаскәрләре белән басыла. Башкорт кавалериясе кенәз Кудашев отряды составында Кремль шартлауына юл куймай.
* Башкорт кавалериясе кенәз Кудашев отряды составында Кремль шартлауына юл куймай.Владимир Путин
# Радошки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Радошки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бартничка гминаcында урнашкан авыл.

# Радошки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валту

Валту (эст. Valtu) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Каза Бицари (Модена)

Каза Бицари — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Серрамаццони өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Бицари (Модена)
## Географиясе

Каза Бицари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каза Бицари (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ешилдурак (Вираншеһир)

Ешилдурак (төр. Yeşildurak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Молдовенешть (коммуна)

Молдовенешть — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.

# Молдовенешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 139 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 408 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Молдовенешть, Бедень, П'етроаса, Плеешть, Подень һәм Стежериш авыллары урнашкан.
# HD178880

HD178880 — Бөркет йолдызлыгында урнашкан B9II/III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,87 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (5836) 1993 MF

(5836) 1993 MF (лат. 1993 MF) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5836) 1993 MF
## Тарихы

1993 елның 22 июнендә Элеанор Хелин, Кеннет Лоуренс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 MF» саналган.
# DDX59

DDX59 (ингл. DEAD-box helicase 59 һәм Probable ATP-dependent RNA helicase DDX59) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (13091) 1992 PT3

(13091) 1992 PT3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13091) 1992 PT3
## Тарихы

1992 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PT3» саналган.
# Минерал (округ, Невада)

Минерал — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хоторн шәһәре.

# Минерал (округ, Невада)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1911 елда оештырыла.

# Минерал (округ, Невада)
## Территориясе

Округ мәйданы 9731 км² тәшкил итә.
# Инфузорияләр

Инфузо́рияләр яки керфеклеләр (лат. Ciliophora) — бер күзәнәкле хайваннар төркеме. Alveolata төркеменә керә. 6 меңгә якын төре бар, Татарстанда 70 тән артык төре билгеле.
Инфузорияләр башка бер күзәнәкле хайваннардан органеллалары — хәрәкәт функциясен башкаручы керфекчәләр һәм икеләтелгән төше булу белән аерылып тора. Инфузорияләрнең 2 астибын билгелиләр: иркен йөзүче керфеклеләр (Ciliata) һәм беркетелүче имүчеләр (Suctoria), аларның калынайган очында корбанын параличлый һәм үтерә торган матдәләр бүлеп чыгаручы ау кармавычлары бар.
Инфузорияләр әйләнә-тирәлек пычрануның органик индикаторы булып тора. Бактерияләр белән тукланып сулыкларны чистартуда һәм сәламәтләндерүдә, агым суларны биологик чистартуда мөһим роль уйныйлар.

# Инфузорияләр
## Төзелеш

Инфузорияләрнең тәне тышкы яктан пелликула белән капланган цитоплазмадан тора. Цитоплазмада су балансын, сулышны көйләүче һәм осмотик басымны көйләүче 1-3 кыскарту вакуольләре, һәм 2 тип төш бар: макронуклеуслар - тереклек процессларын көйләүче һәм микронуклеуслар - җенси процесста, ягъни нәсел информациясен тапшыруда катнашучылар.
Инфузорияләр бактерияләр, иң түбән төзелешлеләр һ.б. микроорганизмнар белән күзәнәкнең өске ягында урнашкан авыз куышлыгы (цитост) аша туклана. Ашкайнату процессы ашкайнату вакуольләрендә бара. Җенессез (күзәнәкнең икегә бүленүе) һәм җенси юл белән үрчи.
# (12755) Balmer

(12755) Balmer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12755) Balmer
## Тарихы

1993 елның 20 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OS10» саналган.
# NGC 1038

NGC 1038 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1038
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Льюис Свифт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IC 532

IC 532 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 532
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 532 буларак та сурәтләнә.