yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кече Уксунай

Кече Уксунай — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уксунай елгасының сул ярыннан 134 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.

# Кече Уксунай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200412115200002289
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200228
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Карма (Лельчыцкий районы)

Карма (белар. Карма) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.

# Карма (Лельчыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Эль Агва Буена (Кузамала де Пинзон)

Эль Агва Буена — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куцамала-де-Пинсон муниципалитеты составына керә.

# Эль Агва Буена (Кузамала де Пинзон)
## Географиясе

Эль Агва Буена Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Агва Буена (Кузамала де Пинзон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Агва Буена (Кузамала де Пинзон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Кампу-Белу

Кампу-Белу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Кампу-Белу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 526,753 км².
# Дьюарт (Пенсильвания)

һәм
Дьюарт — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Дьюарт (Пенсильвания)
## Географиясе

Дьюарт халык санын алу урыны мәйданы — 5,277053 км², 5,277765 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Çat Kobcitti

Çat Kobcitti (tay. ชาติ กอบจิตติ; 1954 yılnıñ 25 iyüne, Tailand, Samutsakhon) — Tailand yazuçısı. Berniçä populär roman häm qısqa xikäyälär cıyıntığı avtorı.

# Çat Kobcitti
## Karyerası

Çat Kobcitti 1954 yılda Samutsakhon provinsiäsendä tuğan. 1969 yılda, 15 yäşendä, ul mäktäp publikatsiäse sıyfatında üzeneñ berençe «Mäktäp uquçıları-xuligannar» xikäyäsen bastırğan. Aña tanılu kitergän berençe äsär «Xökem» dip atala. «Xökem» yıl kitabı dip iğlan itelgän, häm Çat Kobcitti Könyaq-Könçığış Aziä ädäbi premiäsen alğan. Bu äsär ingliz telendä basılıp çıqqan. Monnan tış, kitap motivları buyınça tulı metrajlı «Ay Fak» filmı töşerelgän (2004).
1994 yılda anıñ «Waqıt» romanı tänqitçelär tarafınnan yuğarı bäyälängän. Bu romanı öçen Çat Kobcitti ikençe tapqır Könyaq-Könçığış Aziä ädäbi premiäsenä layıq bulğan. 2004 yılda yazuçı «Ädäbiät» kategoriäsendä Tailand xalıq artistı dip iğlan itelgän. «Ğädäti tarix» häm «Çığu yuq» romannarı şulay uq avtornıñ kürenekle äsärläre bulıp sanala.
Çat Kobcitti Tailandnıñ berniçä mäktäbendä häm universitetında leksiälär belän çığış yasağan. Böten ğömeren yazuçılıqqa bağışlağan keşe bularaq, Çat Kobcitti yış qına yäş talantlı keşelärgä bu ölkädä üz yulın tabarğa, döres yunäleştä üsärgä yärdäm itärgä äzer buluwın äytä.
Samnakphim Hon (Howling Books) näşriät yortına nigez salğan. Çat Kobcittinıñ xezmätläre ingliz, fransuz, alman, qıtay, yapon, malaya tellärenä tärcemä itelgän.

# Çat Kobcitti
## «Xökem» romanı

«Xökem» romanınıñ töp geroyı — Fak isemle yäş keşe. Waqiğalar keçkenä awılda bara, anda barısı da ber-bersen belä. Elek Fak monastırdä posluşnik bulğan, böten ğömeren monaxlıqta ütkärergä xıyallanğan. Läkin Faknıñ ätise nıq sälämätlekkä iä tügel, aña xucalıqta yärdäm kiräk. Şul säbäple Fakqa, ätisenä yärdäm itär öçen, ruxani xezmätennän kitärgä turı kilgän. Xäzer ul ğibädätxanä qarşındağı provinsial’ mäktäptä cıyıştıruçı bulıp eşli. Ätise ülgäç, Fak anıñ tol xatının xatınlıqqa ala. Anı doşman cämğiätennän saqlarğa tırışıp, ul üze xorafatlar häm kürşeläre tarafınnan añlamawnıñ qorbanı bula. Ul xämerdä yuwanıç taba.
# NGC 6037

NGC 6037 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6037
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Хүкүмет (Енипазар)

Хүкүмет (төр. Hükümet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Крутой Овраг (Киров өлкәсе)

Крутой Овраг (рус. Крутой Овраг) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.

# Крутой Овраг (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Крутой Овраг (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Крутой Овраг (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Крутой Овраг (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Болгар ишарә теле

Болгар ишарә теле (болгар телендә:"български жестомимичен език (БЖЕ)") - ул Болгариядә кулланыла торган ишарә теле, яки, мөгаен, телләр. Ишетмәүче балалар өчен башлангыч мәктәпләр нигезләнгән булган. 1910 елда рус ишарә теле кертелгән булган һәм сыйныфта кулланылган булган. Бу тел рус ишарә теленнән килеп чыкканмы, әллә аның диалектымы, әллә яңа тел барлыкка китереп креоллашкан булуымы турында галимнәрнең төрле карашлары бар.
# Инга (Параиба)

Инга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Инга (Параиба)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 287,969 км².
# Бобровички

Бобровички — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Славно гминаcында урнашкан авыл.

# Бобровички
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 6847

NGC 6847 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6847
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Күктас (Җамбыл өлкәсе)

Күктас (каз. Көктас) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Күктас (Җамбыл өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Загоржани (Коваржов)

Загоржани (чех. Zahořany) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Коваржов районында урнашкан авыл.

# Загоржани (Коваржов)
## Географиясе

Мәйданы — 3,586 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 метр биеклектә урнашкан.

# Загоржани (Коваржов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Загоржани (Коваржов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Загоржани (Коваржов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 438 |
| 1880 | 381 |
| 1890 | 370 |
| 1900 | 389 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 351 |
| 1921 | 313 |
| 1930 | 294 |
| 1950 | 210 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 235 |
| 1970 | 219 |
| 1980 | 195 |
| 1991 | 153 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 151 |
| 2011 | 145 |
| 2021 | 141 |
# Ашагы Җүрәли

Ашагы Җүрәли (әзери. Aşağı Cürəli) — Әзербайҗанның Биләсувар районына караган авыл.
# TM7SF3

TM7SF3 (ингл. Transmembrane 7 superfamily member 3 һәм Transmembrane 7 superfamily member 3) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Слабодка (Гарадоцкий районы)

Слабодка (белар. Слабодка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Слабодка (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Арыҗан (Акчакале)

Арыҗан (төр. Arıcan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бярозавая Рошча (Буда-Кашалёвский районы)

Бярозавая Рошча (белар. Бярозавая Рошча) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.

# Бярозавая Рошча (Буда-Кашалёвский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гори Матки Божи

Гори Матки Божи (чех. Hory Matky Boží) — Чехиянең Пльзень крае Велгартице районында урнашкан авыл.

# Гори Матки Божи
## Географиясе

Мәйданы — 1,066 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 676 метр биеклектә урнашкан.

# Гори Матки Божи
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гори Матки Божи
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Гори Матки Божи
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 596 |
| 1880 | 571 |
| 1890 | 575 |
| 1900 | 654 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 665 |
| 1921 | 645 |
| 1930 | 537 |
| 1950 | 392 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 370 |
| 1970 | 266 |
| 1980 | 185 |
| 1991 | 164 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 121 |
| 2011 | 101 |
| 2021 | 96 |
# Олы Копёнка

Олы Копёнка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Медведица елгасының сул ярына тамагыннан 406 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 27 км.

# Олы Копёнка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010300112107000008566
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000856
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Плониця (Любуш воеводалыгы)

Плониця — Польшаның Любуш воеводалыгы Дещно гминасында урнашкан авыл.

# Плониця (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дыржава

Дыржава — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Чирпан җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Дыржава
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161 метр биеклектә урнашкан.
# Винари (Усти над Орлици)

Винари (чех. Vinary) — Чехиянең Пардубице крае Усти-над-Орлици һәм Q89751685? районында урнашкан авыл.

# Винари (Усти над Орлици)
## Географиясе

Мәйданы — 3,472677 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 метр биеклектә урнашкан.

# Винари (Усти над Орлици)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Винари (Усти над Орлици)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Винари (Усти над Орлици)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 380 |
| 1880 | 395 |
| 1890 | 402 |
| 1900 | 339 |
| 1910 | 313 |
| 1921 | 305 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 320 |
| 1950 | 242 |
| 1961 | 242 |
| 1970 | 205 |
| 1980 | 171 |
| 1991 | 144 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 127 |
| 2014 | 131 |
| 2016 | 124 |
| 2017 | 132 |
| 2018 | 132 |
| 2019 | 130 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 126 |
| 2021 | 132 |
| 2021 | 132 |
| 2022 | 136 |
| 2023 | 135 |
| 2024 | 134 |
# Швагрув

Швагрув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Осек гминасында урнашкан авыл.

# Швагрув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бон-Жезус (Параиба)

Бон-Жезус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Бон-Жезус (Параиба)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 47,421 км².
# Смардзув (Вроцлавский повяты)

Смардзув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Сехнице гминасында урнашкан авыл.

# Смардзув (Вроцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новий Двур (Косцянский повяты)

Новий Двур — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кшивинь гминасында урнашкан авыл.

# Новий Двур (Косцянский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вентура (Айова)

Вентура — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Вентура (Айова)
## Тарихы

Вентура шәһәре елда нигезләнгән.

# Вентура (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6 293 671 квадрат метр, 6,308299 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 385 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шумнатица

Шумнатица — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Кирково җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Шумнатица
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 метр биеклектә урнашкан.
# Зажече (Подлясье воеводалыгы)

Зажече — Польшаның Подлясье воеводалыгы Пшеросль гминасында урнашкан авыл.

# Зажече (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мутово

Мутово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Шамотулы гминасында урнашкан авыл.

# Мутово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Куйсух

Куйсух — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 808 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Куйсух
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200007320
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200732
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Аралтогай

Аралтогай (каз. Аралтоғай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Аралтогай
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Попеаска (Штефан Воды)

Попеаска (рум. һәм молдав. Popeasca ) — Молдова Республикасының Штефан Воды районына караган авыл.
# IC 3596

IC 3596 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3596
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# IC 744

IC 744 — Әсәт йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 744
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 744, PGC 37333, 2MASX J11540473+2311318, SDSS J115404.74+231131.9, Z 127-102, Z 1151.5+2329, CAIRNS J115404.75+231131.8, NPM1G +23.0279, LEDA 37333 һәм Gaia DR2 4000882780640350336 буларак та сурәтләнә.
# Мерзлякова

Мерзлякова (белар. Мерзлякова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.

# Мерзлякова
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сюрен (Де-Севр)

Сюрен (фр. Surin) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Tatarica (энциклопедия)

Tatarica. Татар энциклопедиясе — ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты тарафыннын төзелгән мультимедиалы универсаль интернет-ресурс. 6 томлы «Татар энциклопедиясе» нә нигезләнеп, «Татар халкының милли үзенчәлеген саклау (2014 – 2019 еллар)» проекты кысаларында төзелә. Энциклопедия даими яңартылып тора һәм татарларның хәзерге халәтен чагылдыра.

# Tatarica (энциклопедия)
## Партнерлары

* Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы
* Татарстан Республикасының Архив эше буенча дәүләт комитеты
* «Яңа гасыр» телерадиокомпаниясе
* Татарстан Республикасы Милли музее
* Татарстан Республикасы Дәүләт сынлы сәнгать музее
* Татарстан Республикасы Милли китапханәсе
* 2021 елда без күп томлы Татар энциклопедиясен туплап бетердек. Ул 13 томнан тора. Аның алты томы рус телендә, ә җидесе – татар телендә язылган. Соңгы томы эшләнеп беткәнче, без аның онлайн вариантын ясарга булдык. 2018 елның декабрендә ул интернетка куелды. Хәзер Tatarica порталы Россиянең энциклопедик басмалары арасында, Википедиядән генә калышып, икенче урында тора
* Фәрит Ялалов, Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты директоры урынбасары, педагогика фәннәре докторы
# Балакино (Горноуральски шәһәр округы)

Балакино (рус. Балакино) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Балакино (Горноуральски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Балакино (Горноуральски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Роксерьер

Роксерьер (фр. Roquesérière) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Безенгем

Безенгем (фр. Bezinghem) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Каньково

Каньково — Польшаның Мазовия воеводалыгы Малкиня-Гурна гминасында урнашкан авыл.

# Каньково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Реаль-де-Гандия

Реаль-де-Гандия (кат. el Real de Gandia) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Реаль-де-Гандия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 21 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# XAGE1E

XAGE1E (ингл. X antigen family member 1B) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Отрадновка

Отрадновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының уң ярыннан 700 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Отрадновка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501212111200005005
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200500
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# HD192061

HD192061 — Бөркет йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 6844

NGC 6844 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6844
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (11832) Pustylnik

(11832) Pustylnik — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11832) Pustylnik
## Тарихы

1984 елның 21 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SC6» саналган.
# Бузто ди Феро (Павия)

Бузто ди Феро — Италиянең Ломбардия төбәге Валле-Салимбене өязендә урнашкан торак пункт.

# Бузто ди Феро (Павия)
## Географиясе

Бузто ди Феро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Бузто ди Феро (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Атнагол (Күгәрчен районы)

Атнагол — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453334, ГАТОБК коды — 80238875002.

# Атнагол (Күгәрчен районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 180 кешенең яшәве мәгълүм.
# Теребиловка (Киров өлкәсе)

Теребиловка (рус. Теребиловка) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Теребиловка (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Теребиловка (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Теребиловка (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Теребиловка (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (4%).
# Марсико-Нуово

Марсико-Нуово — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. Потенца провинциясе составына керә.

# Марсико-Нуово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 865 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Абриола, Бриенца, Марисковетере, Патерно, Сала-Консилина, Сассо-ди-Касталда, Кальвелло һәм Падула коммуналары белән чиктәш.