yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Латэвка

Латэвка (белар. Латэўка) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Латэвка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Машиу

һәм
Машиу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Пампильоза-да-Серра муниципалитетына карый.

# Машиу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кырынды

Кырынды — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Халык саны — 643 тирәсендә. Почта индексы — 422212.

# Кырынды
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Кырынды
## Танылган кешеләр

* Ирек Шәрипов (1969), V чакырылыш ТР Дәүләт шурасы депутаты, ТР халыкларының Дуслык йорты директоры.
* Эльвира Әхмәтова (1978), ТР Министрлар Кабинетының ЗАГС идарәсе башлыгы (2024 елның 14 ноябреннән).

# Кырынды
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Кырынды
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.1 °C | -5.7 °C | 3.6 °C | 12.4 °C | 18 °C | 19.8 °C | 16.7 °C | 11.2 °C | 3.5 °C | -5.6 °C | -10.7 °C | 3.4 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
# Дһуначи

Дһуначи (धुनाची,धुनुची)(ধুনুচি)- ул Бәнгәл хушбуй яндыргычы (гадәттә традицион церемонияләр өчен Һинд хушбуе яки "Дһуно" ("धूना")("ধুনো") белән кулланыла), ул аарти яки ритуаль бию табынуы вакытында кулланыла. Ул еш арати вакытында прадип (җөп сан фитильле лампа) белән кулланыла.  Дһуначи клешланылган формада ясалган, астында аскуйма һәм өстендә зур куышлык һәм традицион рәвештә ул балчыктан ясала. Латуньнан яки көмештән ясалганда ул зуррак тоткыч белән ясала, чөнки бик эссе була. Аны төбендә янып торучы күмер белән кабызып җибәрәләр, ул әкрен янучы кокос кабыгын яндыра, аңа хушбуй (гадәттә Һинд хушбуе яки "Дһуно" ("धूना")("ধুনো")) сибелә.  Көнчыгыш Һиндстанда Дурга Пуджа вакытында еш дһунучи нритья яки кадило белән бию, аккомпанемент булып дәртле дһак музыка коралы булып тора. Күп пуджа традицияләрендә иң яхшы бию бәйгеләре уздырыла, монда күп башкаручылар өч дһунучи белән барырга мөмкин – өченчесе тешләр арасында. Дһуначи арати шулай ук "дһуп арати" буларак мәгълүм.
# Үшарал (Талас районы)

Үшарал (каз. Үшарал) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Үшарал (Талас районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.

# Үшарал (Талас районы)
## Шәхесләр

* Рифат Гомәров (1958), Үзбәкстан Язучылар берлеге әгъзасы.
# Кивсерткасы

Кивсерткасы (чуаш. Кивҫурткасси, рус. Кивсерткасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Кивсерткасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кивсерткасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 341 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Төмәннәр

Төмәннәр — Оренбургта (1865 елдан - Уфа губернасында) яшәүче татарларның аерым этник-иҗтимагый катлавы.

# Төмәннәр
## Сыйфатлама

Төмәннәр — XVII-XVIII гасырларда патша самодержавиесының христианлаштыру сәясәте аркасында, башлыча Тамбов губернасының Төмән өязеннән һәм Пенза губернасыннан, Башкортстан җирләренә күченгән татарлар. Татар теленең урта диалекты һәм мишәр диалекты сөйләшләрендә сөйләшәләр.
Иҗтимагый хәле буенча башка төр татарлардан һәм башкортлардан аерылып торганнар, бу аларның аерым үзатамаларында да күренә.
Чагыштыру өчен, аларга кадәр Башкортстанда төпләнгән Сембер һәм Түбән Новгород губерналары татарлары да аерым алатырлар милли-иҗтимагый катлавын тәшкил иткәннәр (алар тел үзенчәлекләре буенча байкыбаш сөйләшенә карый).
Төмәннәрнең зур өлеше иске урыннарда дворяннар катлавына керә, морзалар, кайберләре – кенәз титулын йөртәләр. Титуллар аеруча әһәмияткә ия, чөнки төмәннәрнең иң билгеле нәселләре, мәсәлән, Акчуриннар, Еникеевлар, Кугушевларларның ерак бабалары - Алтын Урда аксөякләре. Патша хезмәтенә күчкәч, алар кенәз яки морза титулына ия булалар. Рус диненә чукынырга баш тарту сәбәпле, алар үзәк җирләрдәге биләмәләрен югалта һәм яңа урыннарга китәргә мәҗбүр ителә. Казан артыннан һәм Тау ягыннан күченгән татарлардан аермалы буларак, аларга башкортлардан җирне хокукый нигездә сатып алырга рөхсәт ителгән. Шуңа күрә кагыйдә буларак алар аерым авыллар итеп урнаша һәм үз диалектларын саклый, күрше халыклар белән аз аралаша, кыз алышмый һәм кушылмый диярлек.
Төмәннәрең матди хәле тирә-юньдәге халыклардан әлләни аерылмый. Шуны аларның махсус экзоэтнонимы чагылдыра, күрше халыклар аларны “чабаталы морзалар” дип атый.

# Төмәннәр
## Яшәү географиясе

Хәзерге вакытта төмәннәр Башкортстанның Әлшәй, Болгавар, Бүздәк, Чишмә районнарында яшиләр, аерым авыллар Бакалы, Кушнаренко, Чакмагыш районнарына керә.

# Төмәннәр
## Төмәннәр яши торган авыллар

* Абзан
* Аблай
* Арслан
* Ахун
* Байморза
* Бәшир
* Бүздәк
* Иске Бүздәк
* Югары Аташ
* Югары Бишенде
* Ярми
* Ихсан
* Каргалы, Каргалыбаш, Каргалытамак
* Кәмәй
* Күзәй
* Күчәрбай
* Мәүлет (Кушнарен р-ны)
* Мортаза
* Яңа Калмаш
* Рапат
* Рәсмәкәй
* Иске Сабай
* Сарайлы-Моталип
* Иске Биккенә
* Иске Калмаш
* Сынташ
* Тукмаклы
* Төмәнәк
* Өйдрәкбаш
* Уйбулат
* Өчтүбә
* Шланлыкүл
* Чакмагыш
* Чишмә авылы
* Азнакай районының Мөслим авылы.
# Лесгафт урамы (Казан)

Лесгафт урамы (рус. улица Лесгафта) – Казанның Вахит районында, элекке Академия бистәсендә урнашкан урам. Айвазовский урамыннан башланып, Волков, Чехов, Һади Атласи урамнары белән кисешә һәм Вишневский урамы белән киселештә тәмамлана. Анатом Пётр Лесгафт (1837-1910) исемен йөртә.

# Лесгафт урамы (Казан)
## Тарих

1927 елның 2 ноябренә кадәр Моратов урамы дип аталган.

# Лесгафт урамы (Казан)
## Игътибарга лаек объектлар

* Vakhitovsky Districtional Court
* Кирилл һәм Нипудый чиркәве
# Ай юрганы: Дөнья халыклары әкиятләре

Ай юрганы: Дөнья халыклары әкиятләре - 2011 елда Татарстан китап нәшриятында басылган китап. Китапта дөнья халыклары әкиятләре туплап бирелде. Тәрҗемәчесе һәм төзүчесе Разил Вәлиев, рәссамы Диләрә Нәүрузова. Китапның тиражы 5000 д.
# Антраки

Антраки (чуаш. Антрак, рус. Антраки ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429908. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241868002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600001600. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Антраки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95,00%).
# Яншык-Норваш

Яншык-Норваш (чуаш. Енĕш-Нăрваш, рус. Яншихово-Норваши ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.

# Яншык-Норваш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1241 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,75%).

# Яншык-Норваш
## Танылган шәхесләр

* Николай Юшунев (1895―1942), Чуаш АССР үзәк башкарма комитеты рәисе (1927-1929).
* Вера Кузьмина (1923―2021), ССРБ халык артисты (Чабаксар).
# Лахи-Влосцянски

Лахи-Влосцянски — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жевне гминасында урнашкан авыл.

# Лахи-Влосцянски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мужайнш

Мужайнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Виана-ду-Каштелу муниципалитетына карый.

# Мужайнш
## Географиясе

Мәйданы — 4,72 км².
# Мендига

һәм
Мендига — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Arrimal e Mendiga муниципалитетына карый.

# Мендига
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кужмары

Кужмары (чуаш. Тури Кушмара, рус. Кужмары) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Кужмары
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кужмары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Латыгаль (Глыбоцкий районы)

Латыгаль (белар. Латыгаль) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Латыгаль (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Острог (шәһәр)

Острог (Остроһ, укр. Острог, рус. Острог, пол. Ostróg) — Украинаның Ровно өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 13600 кеше (2024).

# Острог (шәһәр)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Острог Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Острог (шәһәр)
## Тарих

1100 елда нигезләнгән.

# Острог (шәһәр)
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 97,3%, рус теле — 2,4%.
# Парада-де-Куньюш

Парада-де-Куньюш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Вила-Реал муниципалитетына карый.

# Парада-де-Куньюш
## Географиясе

Мәйданы — 7,04 км².
# Закиров

Закиров — фамилия.
* Айрат Закиров (1937-2010), радиомөһәндис.
* Әнәс Закиров (1931), рәссам, журналист, «Турист» журналы (Мәскәү) баш рәссамы
* Батыр Закиров
* Гали Закиров:
       Гали Закиров (1910-1944), Советлар Берлеге Каһарманы.
       Гали Закиров (1911-1973), дини-мәдәни оешма рәисе (Швеция).
       Гали Закиров (1928), педагог.
* Вәкил Закиров (1928-1969), Камал театры артисты.
* Зыя Закиров (1918―1985), 1947―1973 елларда «Гигант» күмәк хуҗалыгы (1972 елдан совхоз) рәисе. Татарстан АССРның атказанган зоотехнигы (1968).
* Илгиз Закиров (1954), композитор. ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.

# Закиров
## Илдар Закиров

    Илдар Мөхәммәтдин улы Закиров (195?), журналист, Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2010).
    Илдар Рәфкат улы Закиров (1978―2022), табиб, Республика Балалар клиник хастаханәсе директоры.
* Илдус Закиров (1938), техника фәннәре докторы.
* Илнур Закиров (1985 ), Камал театры артисты (2008 елдан).
* Исхак Закиров (1911-1941), язучы.
* Локман Закиров (1928), хәрби очучы, язучы.
* Мансур Закиров
** Мансур Закиров (Мансур Салих улы Закиров; 1937), рәссам.
** Мансур Закиров (Мансур Муллаян улы Закиров; 1968–2004), рәссам.
* Марат Закиров:
       Марат Закиров, язучы.
       Марат Закиров, спортчы (су полосы).
       Марат Закиров, рәссам-пластинер.
* Мөхәммәт Закиров (1950-2014), «Кызыл таң» журналисты, шагыйрь.
* Нәкый Закиров (Нәкый Исәнбәт, 1899-1992), татар язучысы.
* Нәфис Закиров (1957), техник фәннәр кандидаты, 2006-2014 елларда Сарман районы башлыгы. Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.
* Равил Закиров:
       Равил Закиров (1935), укытучы.
       Равил Закиров (1946), авыл хуҗалыгы белгече.
* Рафаиль Закиров (1949—2020), РФ гадәттән тыш хәлләр министры ярдәмчесе (2004-2014).
* Реваль Закиров (1941), уйлап табучы, техник фәннәр кандидаты. И. Закиров энесе.
* Ринат Закиров (1948), БТК идарәсе рәисе. Ш. Закиров энесе.
* Рифкать Закиров (1938―2007), шагыйрь, җырлар авторы.
* Рөстәм Закиров (1967), җырчы, ТР атказанган артисты.
* Сөмбәт Закиров (1936), техника фәннәре докторы, нефтьче-галим.
* Фәррух Закиров (1946), җырчы, композитор. «Ялла» ВИА сәнгать җитәкчесе (1976 елдан). Үзбәкстан ССР халык артисты (1987).
* Шамил Закиров (1945-2012), Камал театры директоры (1985-2012).
# Латушки (Дзяржынский районы)

Латушки (белар. Латушкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Латушки (Дзяржынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Березовка (Канаш районы)

Березовка (Канаш районы) (чуаш. Хурăнлăх, рус. Березовка ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429307. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216828002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700001300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Березовка (Канаш районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 45 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (92%).
# Тайсуган

Тайсуган — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Почта индексы — 423441.

# Тайсуган
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Тайсуган
## «Тайсуган»

Зәй буенда таглары вар — мисле кальга мәүзүнат, Таг буенда баглары вар — васфи делдә мәүзүнат. Кем хосусан, Тайсуганның
әтрафында урманы — Мисле байлар бостаныдыр, сәрвиләр дик мәүзүнат.
Зәй буенда таулары бар — кальгаләргә тиң. Тау буенда бакчалар бар — Шигырь теленә лаек. Атап әйтсәк, Тайсуганның Тирә-ягында урманы — Гүя байлар бакчасы, Кипарисларга тиң. Гали Чокрый
* Зәлидә Зарипова (1952), шагыйрә, Рафаил Төхфәтуллин премиясе иясе.
* Илсөяр Зарипова (1964), җырчы, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (2020).
* Нәҗип Зыятдинов (1925-2008), Социалистик Хезмәт Каһарманы, «Гигант» күмәк хуҗалыгы рәисе (Тукай районы).
* Шакир Насыйров (1899-1970), «Сәйяр» артисты, музыка укытучысы.
# Күәм

Күәм — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Халык саны — 776 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

# Күәм
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Күәм
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Күәм
## Күренекле кешеләр

* Фәнис Рәдиф улы Җиһаншин — Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының артисты.
* Габдрахман Сәлимов (1926—1990), биюче, хореограф, либретто язучы.
* Самат Шакир (Шакиров Самат Фәтхрахман улы, 1924―1998) – шагыйрь, СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1962), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1984)

# Күәм
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
# Хәлисә Ширмән

Халисә Ширмән, әдәби псевдоним, чын исем―фамилиясе Халисә Хатыйп кызы Кузьмина (1969 елның 8 июне, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Лениногорск районы, Зәй-Каратай) — татар язучысы, шагыйрә, галимә, филология фәннәре кандидаты.
Ул 1969 елның 8 июнендә туа. Мәктәпкә укыганда ук каләм тибрәтә башлый. Язучылык эшен Вахит Хаковка багышлап язылган хикәяләрдән башланды.
Аның «Язмышлардан узмыш юк икән», «Ерактагы якты йолдызым» сценарийлары буенча ТЯГ каналы фильмнар төшерде.
Хәзерге вакытта Хәлисә Ширмән Казан федераль университетының татар филологиясе бүлегендә эшли.
КФУның Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты студентларыннан оешкан «Әллүки» әдәби берләшмәсенә җитәкчелек итә.
# Чичикә

Чичикә (Тархан, Тарган, Чечкино) — Төмән өлкәсенең Яркәү районында урнашкан торак пункт.

# Чичикә
## Сәгать поясы

Чичикә Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Чичикә
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулытора өязенә караган.

# Чичикә
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 97,8 %, руслар — 2,2 %.
# Лашапель-ан-Блези

Лашапель-ан-Блези (фр. Lachapelle-en-Blaisy) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Лашка Вас (Лашко)

Лашка Вас — Словениянең Лашко (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лашка Вас (Лашко)
## Географиясе

Мәйданы — 1,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 573,6 метр биеклектә урнашкан.
# Повуа-де-Пенела

Повуа-де-Пенела — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Пенедону муниципалитетына карый.

# Повуа-де-Пенела
## Географиясе

Мәйданы — 9,28 км².
# Томиока Тэссай

Томиока Тэссай (япон телендә: 富岡 鉄斎), шулай ук Томиока Юсукэ, 1836-нчы елның 25 январендә Киотода туган; шунда ук 1924 елның 31 декабрендә үлгән — япон рәссамы һәм хаттаты. Япониядә эшләрен нихонга стилендә ясаучы беренче живописецларның берсе.

# Томиока Тэссай
## Тормышы һәм иҗады

Томиока изге киемнәр сатучы сәүдәгәр Томиока Корэнобу гаиләсендә икенче угыл булган. Әти-әнисе кушканча яшүсмер башта Киотода, Идзумода һәм Яматада синтоист гыйбадәтханә эшләре белән эш итүче чиновник була. Шулай ук фәлсәфә өйрәнгән, беренче чиратта Конфуций һәм Буддачылык монахинясы Отагаки Ренгецу эшләрен өйрәнгән. Япониядә императорның чикләнмәгән вәкаләтләре өчен сәяси көрәштә катнашкан, шуның нәтиҗәсендә 1859 елда Нагасакига качарга мәҗбур булган. Монда Томиока күпмедер вакыт синтоист монах буларак Отори һәм Цоноками монастырьларында тора. 1881 елда ул сыену урыныннан тәмам китә һәм шуннан бирле бары тик живопись белән шөгыльләнә. Киләсе елга рәссам Киотога килә һәм шәһәр сәнгать мәктәбенә остаз буларак керә, 1904 елга кадәр укыта. Балачагында ук Томиока милли сәнгать һәм әдәбият, япон һәм кытай живописе традицияләрендә тәрбияләнгән булган. Ул рәсем сабакларын беркайчан да алмаган һәм үзеннән өйрәнгән булган. Шул ук вакытта аның эшләрендә япон һәм кытай живописенең борынгы әсәрләренең ачык күренә торган йогынты эзләре бар. Бундзинга мәктәбе стилендә рәсем ясарга башлаган. Мэйдзи чоры Европа йогынтысы астына эләкмәгән аз күренекле япон рәссамнарының берсе булып тора. Хаттатлык сәнгате остасы булып, Томиока пумала белән язуның үзенең үзенчәлекле стилен үстергән. Томиока Тэссайның казанышлары югары бәяләнгән булган: 1917 елда аңа сарай яны рәссамы дәрәҗәсе бирелә, ә 1919 елда ул япон художестволар Академиясе әгъзасы була.
# Мөнир Һади

Мөнир Һади (Мөхәммәт-Мөнир Мөхәммәт-Һади улы; 10 декабрь 1876 ел — 10 август 1913 ел) — тарихчы, мөселман дин әһеле. Ырынбур губернасы гыйльми архив комиссиясен мөхбир әгъзасы (1911).

# Мөнир Һади
## Биографиясе

Һадиев Мөнир Һади улы 1876 елның 10 декабрендә Казан губернасы Чистай өязе Иске Әлмәт вулысының Яңа Әмзә авылында туган.
Казандагы Галекәй мәдрәсәсендә белем ала. Шул ук шәһәрнең «Мөхәмәдия» мәдрәсәсен тәмамлый. 1902-1904 елларда «Мөхәммәдия» мәдрәсәсендә мөгаллимлек итә.
1905 елдан Чиләбе шәһәре мәдрәсәсендә укытучы, шул ук елның ноябреннән кала җәмиг мәчетенең 2-нче мулласы итеп сайлана. 1906 елдан җәмигъ мәчетенең имам-хатибы һәм мәдрәсә мөдәррисе була. Җәдитчелек яклы була. 1906 елның февралендә Чиләбе мөселман хәйрия җәмгыйәтенең оештыручыларның берсе булып тора.
Мәхәлләнең уку йортларында җәдитчелек нигезендә реформалар үткәрә. 1912 елда Чиләбе укытучылар семинариясендә укытырга рөхсәт ала.

# Мөнир Һади
## Гыйльми эшчәнлеге

Ризаитдин Фәхретдинов белән элемтә тота. «Шура» журналында мәкаләләрен, шул исәптән 1909-1910 елларда «Башкортлар» дигән мәкәләсен бастырып чыгара.
Һади Мөнир 1912 елда нәшер ителгән «Башкорт тарихы» хезмәтендә башкортларның традицион рухи һәм матди мәдәниятен, хуҗалыгын, социаль корылышын һәм йолаларын тавсирлый. Биредә башкортларның Башкорт күтәрелешләре (1735 - 1740), 1755-1756 еллардагы күтәрелеше, 1773-1775 еллардагы Е. И. Пугачев җитәкчелегендәге крестьяннар сугышында катнашуы һ. б. буенча фактик материаллар бар.
Ямалетдин әл-Әфганинең «Афганстан тарихы»н тәрҗемә итә, гомеренең соңгы елларында казакъларның тарихын өйрәнү белән шөгыльләнә.

# Мөнир Һади
## Хезмәтләре

* Башкорт тарихы. — Казан: «Өмет» электротипография, 1912. (тат.)
* Хадыев М., Фахретдинов А. История башкир. — Уфа: Китап, 2007. — 136 с. — ISBN 978-5-295-04231-7.(рус.)
# Александр I

          Википедиядә шундый фамилия белән башка кешеләр турында мәкаләләр бар: Романов.
Александр I (23 декабрь 1777 ел, Санкт-Петербург — 1 декабрь 1825 ел, Таганрог) — Романовлар династиясеннән Россия императоры.

# Александр I
## Хәтер

    Төп мәкалә: Александр I бюсты (Казан)
* 2024 елның 22 ноябрендә Казан дәүләт университеты бакчасында рәсми рәвештә император Александр I-гә һәйкәл ачылган (һәйкәл кую турында фикер алышу оештырылмаган, сынны җәмәгатьчелектән качып шыпырт кына урнаштырганнар). Бюстны ачу тантанасында РФ Мәгариф һәм фән министрлыгы башлыгы Валерий Фальков, КФУ ректоры Ленар Сафин, РФ Дәүләт Думасының фән һәм югары белем бирү комитеты рәисе Сергей Кабышев катнашкан.
# Болгар радиосы

«Болгар радиосы» — Татарстанда татар һәм рус телләрендә эшләүче радио.

# Болгар радиосы
## Тарихы

2002 елдан бирле Казанда 91,5 FM ешлыгында эшли. Исеме Идел буе Болгары дәүләтенең тарихи башкаласы Болгар һәм заманча исемдәш шәһәре хөрмәтенә бирелгән. Шигаре: «Болгар радиосы» — һәр татарның йөрәгендә.
2017 елның февраль ае башында Тәртип FM радиосы контенты Болгар радиосына тапшырылачагы, һәм аның ешлыкларында эфирга чыгуы дәвам итәчәге хакында мәгълүматлар пәйда булды.

# Болгар радиосы
## Шәхесләр
### Җитәкчеләр

* 2002-???? — ???
* ????-2025 — ???

# Болгар радиосы
## Шәхесләр
### Танылган хезмәткәрләре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Болгар радиосы хезмәткәрләре.
# Сабанчы (Ялчык районы)

Сабанчы (чуаш. Тăрăм, рус. Сабанчино ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Сабанчы (Ялчык районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 417 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,4%).
# Юрдур (Морке шәһәр җирлеге)

Юрдур (чирм. Ердӱр, рус. Юрдур) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Юрдур (Морке шәһәр җирлеге)
## Сәгать поясы

Юрдур (Морке шәһәр җирлеге) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Юрдур (Морке шәһәр җирлеге)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,2%), руслар (2,8%).
# Лонгейра /-Алмограве

Лонгейра /-Алмограве — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Одемира муниципалитетына карый.

# Лонгейра /-Алмограве
## Географиясе

Мәйданы — 91,724 км².