yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фәнүзә Гыймалова

Гыймалова Фәнүзә Арыслан кызы (3 октябрь 1957 ел) — галим-химик-органик, химия фәннәре докторы (2007), профессор (2010).

# Фәнүзә Гыймалова
## Биографиясе

Фәнүзә Арыслан кызы Гыймалова (кыз фамилиясе — Акбутина) 1957 елның 3 октябрендә Башкорт АССРның Зиянчура районы Түбәнге Бикбирде авылында туган.
Уфадагы 1-нче башкорт интернат-мәктәбен (хәзер — Рәми Гарипов исемендәге 1-нче Башкорт республика гимназия-интернаты) тәмамлаганнан соң, Башкорт дәүләт университетының химия факультетына керә.
1979 елда БДУны тәмамлый һәм СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалының Органик химия институтына эшкә керә.
Аспирантура тәмамлый. 1993 елдан — өлкән гыйльми хезмәткәр, 2008 елдан — түбән молекуляр биокөйләүчеләр синтезы лабораториясенең төп гыйльми хезмәткәре. Әле дә шул ук институтта эшли.

# Фәнүзә Гыймалова
## Фәнни эшчәнлеге

Фәнүзә Гыймалова — простаноидлар, циклопентаноидлар химиясе, шешкә каршы табигый берләшмәләр синтезы һәм аларның аналоглары өлкәсендә югары квалификацияле белгеч. Гыйльми хезмәтләре 11-простагландинларның ω-перфторароматик аналогларын тикшерү һәм синтезлауга багышланган.
1987 елда кандидатлык диссертациясе яклый. Простагландиннарның ω-перфторароматик аналогларын синтезлауны, простагландиннарның ферутинол нигезендә оптик яңа нораналогларын алуны беренче булып тормышка ашыра. (ЖОрХ, 1992, к.28, вып.10, с.2081).
Аның тарафыннан ферутинолның «тулы» дециклизациясенең каскад тибындагы яңа реакциясе ачыла (MendeleevCommun., 1993, N.6, p. 253). Эпотилоннарның яңа карбааналогы өчен блок-синтоннар синтезының оригиналь ысуллары эшләнә (химия фәннәре кандидаты Н.К. Селезнева белән бергә). 2007нче елда докторлык диссертациясе яклый.
80-ләп гыйльми мәкалә нәшер иткән (автордашлар белән).
Гыймалова Ф.А. җитәкчелегендә 6 кандидатлык диссертациясе яклана.

# Фәнүзә Гыймалова
## Бүләкләре

1985 — Ф. Гыймалованың һәм автордашларының фәнни уңышлары СССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең бронза медале белән билгеләнә.
2003 — «Наука/Интерпериодика»» халыкара академик нәшрият компаниясе нәшер иткән журналларда матбугат иң яхшы публикация өчен Гыймалова лабораториянең берничә хезмәткәре белән компаниянең премиясенә лаек була.

# Фәнүзә Гыймалова
## Гаиләсе

Фәнүзә Арыслан кызының ире биология фәннәре докторы Гыймалов Фуат Рамазан улы Россия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәге Биохимия һәм генетика институтының гыйльми секретаре булып эшли.
Ике кызлары бар. Өлкәне - Галия Гыймалова - биология фәннәре кандидаты, Биохимия һәм генетика институты хезмәткәре, 2016 елда яшь галимнәр һәм аспирантларның РФ Президенты стипендиясен алу буенча конкурста җиңә. Гыймаловларның төпчек кызы Гөлли Гыймалова — юрист, Мәскәүдә Югары икътисад мәктәбен тәмамлаган.
# Бешевлер (Нилүфер)

Бешевлер (төр. Beşevler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сейрани (Коҗасинан)

Сейрани (төр. Seyrani) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# IC 3485

IC 3485 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3485
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3485 буларак та сурәтләнә.
# Бәтке (елга)

Бәтке — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Тукай районы биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Бәтке (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101512111100029102
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102910
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Эмили (Миннесота)

Эмили — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Эмили (Миннесота)
## Тарихы

Эмили шәһәре елда нигезләнгән.

# Эмили (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 93,347124 км², 93,4435 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 394 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Горна-Дыбева

Горна-Дыбева — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. Велинград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Горна-Дыбева
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1305 метр биеклектә урнашкан.
# Рьессек

Рьессек (фр. Rieussec) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Любинка (Тверец кушылдыгы)

Любинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тверца елгасының сул ярыннан 154 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Любинка (Тверец кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тверца, инешенән (ВышневОлывец гидроузеленән) Тверь каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Идел Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100512110000001997
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000199
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Данышмент (Юрегир)

Данышмент (төр. Danışment) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Басавараджа Дэвару

Басавараджа Дэвару Һиндстан гурусы, Дхарвадта урнашкан Мансур Шри Ревана Сиддхешвара Маттның башы. Матт Төньяк Карнатака, Һиндстаннан Вирашайва изгесе Ревана Сиддхешвара тәгълиматына нигезләнгән Шайвизм яклы.

# Басавараджа Дэвару
## Канака Гопура Сангхарша Ятра

Дэвару 2004 елда "Канака Гопура Сангарша Ятра"ны Удупи Маттта Канака Гопураны җимерүгә каршы тоткан. Ятра Карнатаканың барлык районнары буйлап барган һәм соңында кульминация ноктасында Удупида булган. Аның агитациясе Карнатака хөкүмәтенә Удупи Шри Кришна гыйбадәтханәсен үзенә алырга киңәшен алган.
# Каралин (Драгичынский районы)

Каралин (белар. Каралін) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Каралин (Драгичынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Омекур

Омекур (фр. Homécourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Омекур
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,44 км².
# Сарнувка (Великопольское воеводалыгы)

һәм
Сарнувка — Польшаның Великопольское воеводалыгы Равич гминасында урнашкан авыл.

# Сарнувка (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сакробоско (ай кратеры)

Сакробоско (лат. Sacrobosco) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 98 км булган кратер.

# Сакробоско (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Иоанн Сакробоско (якынча 1195—якынча 1256) хөрмәтенә бирелә.

# Сакробоско (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# (3671) Дионис

(3671) Дионис (лат. Dionysus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3671) Дионис
## Тарихы

1984 елның 27 маенда Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 KD» саналган.
# Айрон (округ, Юта)

Айрон — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Парован шәһәре.

# Айрон (округ, Юта)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1850 елда оештырыла.

# Айрон (округ, Юта)
## Территориясе

Округ мәйданы 8549,8 км² тәшкил итә.
# Уездечек

Уездечек (чех. Újezdeček) — Чехиянең Устецк крае Теплице һәм Q89474230? районында урнашкан авыл.

# Уездечек
## Географиясе

Мәйданы — 1,774284 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 243 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Уездечек
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Уездечек
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Уездечек
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 450 |
| 1880 | 793 |
| 1890 | 1085 |
| 1900 | 1578 |
| 1910 | 2078 |
| 1921 | 2065 |
| 1930 | 2188 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 1540 |
| 1961 | 1053 |
| 1970 | 918 |
| 1980 | 984 |
| 1991 | 769 |
| 2001 | 779 |
| 2011 | 885 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 929 |
| 2016 | 899 |
| 2017 | 893 |
| 2018 | 893 |
| 2019 | 887 |
| 2020 | 900 |
| 2021 | 883 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 831 |
| 2022 | 860 |
| 2023 | 851 |
| 2024 | 874 |
# Анатолий Квашнин

Анатолий Квашнин (15 август 1946(1946-08-15), Уфа, РСФСР, СССР) — Рәсәй хәрби-дәүләт эшлеклесе. РФ кораллы көчләре генераль штабы башлыгы — РФ саклану министрының беренче урынбасары (1997-2004), РФ президентының Себер федераль бүлгесендәге тулы вәкаләтле вәкиле (2004-2010). РФ каһарманы (1999), армия генералы (1997).
# HD227467

HD227467 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A1V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,5 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Косагач (Казыгорт районы)

Косагач (каз. Қосағаш) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Косагач (Казыгорт районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Дажовице

Дажовице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Волин гминаcында урнашкан авыл.

# Дажовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җела

Җела (итал. Gela) — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 71,217 кеше (1 гыйнвар 2023).

# Җела
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Җела Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Җела
## Рәсми сайт

* (İnglizçä) Piccolo, Salvatore. Gela. Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.
* Рәсми веб-сәхифәсе
# Атланта (Индиана)

Атланта — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Атланта (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Атланта (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,3 квадрат миль, 0,780987 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Подлесина

һәм
Подлесина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Нароль гминасында урнашкан авыл.

# Подлесина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чаллы (Олы Чирмешән кушылдыгы)

Чаллы — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Чирмешән елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Чаллы (Олы Чирмешән кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000412112100004858
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100485
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Яак (Монтана)

Яак — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Яак (Монтана)
## Географиясе

Яак халык санын алу урыны мәйданы — 72,83381 км², 72,833811 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2986 Фут биеклектә урнашкан.
# IC 619

IC 619 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем һәм спираль галактика .

# IC 619
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 619, GASS 26598, LEDA 31235, 2MASX J10335000+1252426, SDSS J103349.98+125242.0, UGC 5735, UZC J103350.0+125242, MCG+02-27-025, Z 65-56, [HDL96] 65 13 һәм Z 1031.2+1308 буларак та сурәтләнә.
# Вильям Шарп

Вильям Шарп (16 июнь 1934(1934-06-16) (90 яшь), Бостон, Америка Кушма Штатлары Кембриҗ, Массачусетс, Америка Кушма Штатлары — , ) — икътисадчы, университет профессоры (Америка Кушма Штатлары). Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1990).
# Быхав

Быхав (белар. Быхаў) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.

# Быхав
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гихум

Гихум — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Гихум
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,62 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр һәм 31 метр биеклектә урнашкан.
# Ленин исемендәге парк

Ленин исемендәге парк (1917 елга кадәр-Ушаков паркы; 1960-1970 елларда -Матросов исемендәге парк) — Уфада, Башкортстан Җөмһүрият йорты алдында урнашкан парк.
Элек бакча Ушаковский исемен йөртсә, революциядан соң Азатлык бакчасына әйләндерелә, Бөек Ватан сугышы соң Үзәк мәдәният һәм ял паркы дип атала. Революциядан соң паркта Россия ватандашлар сугышы геройлары җирләнә: эчке эшләр комиссары Шәһит Ходайбирдин, Александр Чеверев, шагыйрь Мәҗит Гафурига мемориаллар куела.

# Ленин исемендәге парк
## Ленин исемендәге парк

* Ленин исемендәге парк революциягы кадәр
* Ленин исемендәге парк алдында Софьюшкина аллея
* Паркта революция һәм Гражданларлар сугышы елларында үлгән җирләнгән. Хәзер кабер урынында мемориаль урнашкан, анда Ш. Ходайбирдин һәм А. Чеверев фамилиялары гына күрсәтелгән.
* Ленин исемендәге паркында фонтан
# Подстоле

Подстоле — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ленки-Шляхецке гминаcында урнашкан авыл.

# Подстоле
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Луи (Гваделупа)

Сен-Луи (фр. Saint-Louis) — Франциянең Гваделупа департаментына караган коммуна, Мари-Галант кантонына карый.

# Сен-Луи (Гваделупа)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 119,6 км².
# CCDC130

CCDC130 (ингл. Coiled-coil domain containing 130 һәм Coiled-coil domain-containing protein 130) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мотрефф

Мотрефф (фр. Motreff) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Маньки

Маньки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Ольштынек гминасында урнашкан авыл.

# Маньки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# RNASE9

RNASE9 (ингл. Ribonuclease A family member 9 (inactive)) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Цисув-Ляс

Цисув-Ляс — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Боянув гминасында урнашкан авыл.

# Цисув-Ляс
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ашенайм

Ашенайм (фр. Achenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Ашенайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,03 км².
# IC 254

IC 254 — чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 254
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 2MASX J02420497-1506239 буларак та сурәтләнә.
# Нория дел Рефухио (Сан Мигел де Альенде)

Нория дел Рефухио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Нория дел Рефухио (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Нория дел Рефухио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Нория дел Рефухио (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Нория дел Рефухио (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# CRISP1

CRISP1 (ингл. Cysteine rich secretory protein 1) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Толари (Бергамо)

Толари — Италиянең Ломбардия төбәге Палоско өязендә урнашкан торак пункт.

# Толари (Бергамо)
## Географиясе

Толари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Толари (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пасо Куахулоте Дос (Ометепек)

Пасо Куахулоте Дос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ометепек муниципалитеты составына керә.

# Пасо Куахулоте Дос (Ометепек)
## Географиясе

Пасо Куахулоте Дос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пасо Куахулоте Дос (Ометепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пасо Куахулоте Дос (Ометепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Хавузлубаһче (Сейһан)

Хавузлубаһче (төр. Havuzlubahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (7663) 1994 RX1

(7663) 1994 RX1 (лат. 1994 RX1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7663) 1994 RX1
## Тарихы

1994 елның 2 сентябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 RX1» саналган.
# Велоза

Велоза — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Селорику-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Велоза
## Географиясе

Мәйданы — .
# Епрәч

Епрәч (чуаш. Йӗпреҫ, рус. Ибреси ) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — штб (федераль классификатор буенча).
Почта индексы — 429701. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213551000. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600000100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2133.

# Епрәч
## Халык

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (71%), руслар (26%), татарлар (2%), мордвалар (1%).
# Горянка (Держа кушылдыгы)

Горянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Держа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Горянка (Держа кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100612110000001545
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000154
* Бассейн коды — 08.01.01.006
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Әхмәт тимер юл разъезды поселогы

Әхмәт — Татарстан Республикасының Норлат районына керүче тимер юл разъезды поселогы.

# Әхмәт тимер юл разъезды поселогы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Әхмәт тимер юл разъезды поселогы
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча биредә 583 кеше яши.
# Цивилизация

Цивилизация (лат. civilis — ватандаш, дәүләт) — билгеле бер икътисади формациянең иҗтимагый, рухи һәм матди үсеш кимәле; өләшелгән иҗтимагый үсеш, матди һәм рухи мәдәнилек кимәле.
Цивилизация ул — кешелек җәмгыятенең югары дәрәҗәгә ирешкән җитештерү көчләре, фән-техника казанышларының тулысынча хезмәт ияләре мәнфәгатенә җавап тапшыручы, кешеләрнең тигезлек һәм дөреслек мөнәсәбәтләрен тәэмин итүче баскычы. Цивилизация — бер бөтен система. Ул төрле элементлардан тора. Аңа югары дәрәҗәдәге икътисад, җәмгыятьнең гаделлек белән кызу социаль, хокукый һәм сәяси төзелеше, рухи тормышы, шул исәптән фән, сәнгать, әхлак нормалары, дин һ. б. элементлар хас. Һәр элемент аерым цивилизациянең үзенчәлеген чагылдыралар. Цивилизация ниндидер тышкы йогынтыларга бирелүчән булса да, аның үзәге, төп сыйфатлары эчпошыргыч кала. Борынгы греклар цивилизациясен кытай һәм һинд цивилизацияләр белән, ә урта гасырлар Көнчыгыш цивилизациясен майя цивилизациясе белән бутап булмый. Цивилизациянең нигезен матди җитештерү тәшкил итсә дә, анда рухи факторның йогынтысы да сизелә.
# Камысты Шаңдак

Камысты Шаңдак (каз. Қамысты Шаңдақ) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Камысты Шаңдак
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мистик-Айленд (Нью-Джерси)

Мистик-Айленд — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мистик-Айленд (Нью-Джерси)
## Географиясе

Мистик-Айленд халык санын алу урыны мәйданы — 19,931526 км², 19,945254 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.