yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сактенг

Сактенг (ингл. Sakteng) — Бутан дәүләтенең Трашиганг дзонгхагында урнашкан авыл.

# Сактенг
## Географиясе

Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 537 метр биеклектә 27°23′00″ т. к. 91°52′00″ кб. о. координаталы буенча урнашкан.
# XAB2

XAB2 (ингл. XPA binding protein 2) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Еничукурһисар (Тепебашы)

Еничукурһисар (төр. Yeniçukurhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Поенари (Сучава)

Поенари — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Долхаска коммунасына карый.

# Поенари (Сучава)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 408 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Даньеле (Падова)

Даньеле — Италиянең Венеция төбәге Саонара өязендә урнашкан торак пункт.

# Даньеле (Падова)
## Географиясе

Даньеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Даньеле (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Сорлен-ан-Бюже

Сен-Сорлен-ан-Бюже (фр. Saint-Sorlin-en-Bugey) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.

# Сен-Сорлен-ан-Бюже
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,27 км².
# Камжак

Камжак (фр. Camjac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сеор-Сегала кантонына карый.

# Камжак
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,03 км².
# Калдара

Калдара — Италиянең Калабрия төбәге Реҗҗо-ди-Калабрия өязендә урнашкан торак пункт.

# Калдара
## Географиясе

Калдара Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Калдара
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кларк (округ, Көньяк Дакота)

Кларк — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кларк шәһәре.

# Кларк (округ, Көньяк Дакота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.

# Кларк (округ, Көньяк Дакота)
## Территориясе

Округ мәйданы 2505,8 км² тәшкил итә.
# Монакино (Пистоя)

Монакино — Италиянең Тоскана төбәге Самбука-Пистойезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Монакино (Пистоя)
## Географиясе

Монакино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Монакино (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шәмсетдин Хөсәенов

Шәмсетдин Хөсәен улы Хөсәенов (17 февраль 1878) мулла, Нократ губернасыннан I чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты.

# Шәмсетдин Хөсәенов
## Биографиясе

Шеңшеңәр авылында туган (хәзер — Татарстан Республикасының Балтач районында).
Милләте буенча татар. Сөннит исламын тоткан. Тумышы белән крестьян гаиләсеннән. Семипалата мәдрәсәсен тәмамлаган, Константинопольдә укуын дәвам иткән. 1904 елда мулла итеп сайланып туган ягына кайта. Шеңшеңәр авылында магометан училищесында закон укытучы була.
1906 елның 16 апрелендә I чакырылыш Дәүләт Думасына Нократ губерниясе сайлаучылары гомуми составыннан сайлана. Кадетлар фракциясенә керә. Шул ук партиянең мөселман төркеменә карый. Дәүләт Думасында актив эш алып бармый .
Алга таба язмышы һәм үлем датасы билгеле түгел.
# Дейли-Сити

Дейли-Сити (ингл. Daly City) — АКШның Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Дейли-Сити
## Тарих

1911 дә нигезләнә.

# Дейли-Сити
## Кардәш шәһәрләр

* Кесон-Сити, Филипин
# Кабеза де Аройо Нуево (Сочистлавака)

Кабеза де Аройо Нуево — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Xochistlahuaca Municipality муниципалитеты составына керә.

# Кабеза де Аройо Нуево (Сочистлавака)
## Географиясе

Кабеза де Аройо Нуево Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Кабеза де Аройо Нуево (Сочистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Кабеза де Аройо Нуево (Сочистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Казьянки

Казьянки (белар. Каз’янкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Казьянки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Каланов

Каланов ― фамилия.
* Николай Каланов (1956), рус телендә иҗат итүче язучы, тарихчы.
* Рим Каланов (1955), медицина фәннәре докторы (1995), профессор (1996). БР атказанган табибы.
# Ловолето (Болонья)

Ловолето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Гранароло-делл'Эмилия өязендә урнашкан торак пункт.

# Ловолето (Болонья)
## Географиясе

Ловолето Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ловолето (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# RPH3AL

RPH3AL (ингл. Rabphilin 3A like (without C2 domains) һәм Rab effector Noc2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Извор (Бабушница)

Извор (серб. Извор ) — Сербиянең Пирот округы Бабушница җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Извор (Бабушница)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 486 метр биеклектә урнашкан.

# Извор (Бабушница)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сан Донато (Империя)

Сан Донато — Италиянең Лигурия төбәге Санремо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Донато (Империя)
## Географиясе

Сан Донато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Донато (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Окроугла Ржадоунь

Окроугла Ржадоунь (чех. Okrouhlá Radouň) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Йиндржихув-Градец һәм Йиндржихув-Градец районында урнашкан авыл.

# Окроугла Ржадоунь
## Географиясе

Мәйданы — 9,07912 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 625 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Окроугла Ржадоунь
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Окроугла Ржадоунь
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Окроугла Ржадоунь
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 492 |
| 1880 | 490 |
| 1890 | 530 |
| 1900 | 552 |
| 1910 | 542 |
| 1921 | 510 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 474 |
| 1950 | 332 |
| 1961 | 311 |
| 1970 | 246 |
| 1980 | 206 |
| 1991 | 185 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 165 |
| 2014 | 196 |
| 2016 | 208 |
| 2017 | 200 |
| 2018 | 201 |
| 2019 | 197 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 189 |
| 2021 | 211 |
| 2021 | 214 |
| 2022 | 216 |
| 2023 | 222 |
| 2024 | 218 |
# Лиздиньга

Лиздиньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Семженьга елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Лиздиньга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000028537
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002853
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# TEX50

TEX50 (ингл. Testis expressed 50) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Били Кунь

Били Кунь (чех. Bílý Kůň) — Чехиянең Пардубице крае Стржемошице районында урнашкан авыл.

# Били Кунь
## Географиясе

Мәйданы — 1,567 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Били Кунь
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Били Кунь
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Били Кунь
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 213 |
| 1880 | 171 |
| 1890 | 156 |
| 1900 | 185 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 203 |
| 1921 | 195 |
| 1930 | 171 |
| 1950 | 163 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 134 |
| 1970 | 104 |
| 1980 | 89 |
| 1991 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 68 |
| 2011 | 64 |
| 2021 | 58 |
# Акбүзат

Акбүзат (Кәүкәб, Кече Җидегән β, Кече Җидегән бетасы, β UMi) — Кече Җидегән йолдызлыгының яктырыш буенча икенче йолдызы. Җирдән 126 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Б.ч.к. 1900 елдан б.ч. 500 елгача бу йолдыз күк йөзенең төньяк котыбына иң якын йолдыз булган һәм котып йолдызы сыйфатыны башкарган. Бу хәл, бәлки, аның гарәп исемендә сурәтләнгән.
Акбүзат +2,07 йолдызча зурлыктагы кызгылт-сары зур йолдыз. Аның өслегенең температурасы якынча 4000 К тәшкил итә.

# Акбүзат
## Тарих

Татарларда бу йолдызны Акбүзат дип атыйлар. Башка халыкларда бу йолдызны Кәүкәб (гарәп. الكوكب الشمالي‎ әл-кәүкәб әш-шимали — «төньяк йолдыз», рус. Кохаб) дип атыйлар. Клавдий Птолемей «Әлмагест» китабында аны «киләсе якның көньяк йолдызы» дип атады. Әл-Бируни үзенең 1030 елда тәмамланган «Мәсгуд канунында» аны «турыпочмакның икенче кырның көньяктагы» һәм «Ике Бозаудан яктырагы» дип атады.
# Расселлвилл (Алабама)

Расселлвилл — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.

# Расселлвилл (Алабама)
## Тарихы

Расселлвилл шәһәре 1819 елда нигезләнгән.

# Расселлвилл (Алабама)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 34,995085 км², 34,979705 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 233 ± 1 метр һәм 232 метр биеклектә урнашкан.
# IC 4736

IC 4736 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4736
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4736, ESO-LV 140-0340, PGC 62181, 2MASX J18383982-5753357, ESO 140-34, IRAS F18343-5756, AGC 32005, SGC 183420-5756.3, HIPASS J1838-57 һәм LEDA 62181 буларак та сурәтләнә.
# Базто (Терамо)

Базто — Италиянең Абруцци төбәге Валле-Кастеллана өязендә урнашкан торак пункт.

# Базто (Терамо)
## Географиясе

Базто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Базто (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Пьерр-Ланже

Сен-Пьерр-Ланже (фр. Saint-Pierre-Langers) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Казе Нуове (Кунео)

Казе Нуове — Италиянең Пьемонт төбәге Монастероло-ди-Савильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Нуове (Кунео)
## Географиясе

Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Нуове (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Земская неделя (журнал)

Земская неделя — көнлек рәсемле журнал. Казан губерна земство башкармасы органы. 1915 елның 7 гыйнварыннан 1918 елның мартына кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә. Мөхәррирләр – Дмитрий Теренин, Николай Мельников, Владимир Молоствов.
# Самборовице (Силезия воеводалыгы)

Самборовице — Польшаның Силезия воеводалыгы Петровице-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Самборовице (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IRF2BP2

IRF2BP2 (ингл. Interferon regulatory factor 2 binding protein 2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дульиоло (Болонья)

Дульиоло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Будрио өязендә урнашкан торак пункт.

# Дульиоло (Болонья)
## Географиясе

Дульиоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Дульиоло (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Двораки-Пикати

Двораки-Пикати — Польшаның Подлясье воеводалыгы Соколы гминасында урнашкан авыл.

# Двораки-Пикати
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сцилла тезмәсе

Сцилла тезмәсе (лат. Dorsum Scilla) — Айның 32°48′ т. к. 60°24′ кб. о. координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 108 километр озынлыкта булган җирлек катламы.

# Сцилла тезмәсе
## Исеме

Сцилла тезмәсе Агустино Сцилла (1639—1700) хөрмәтенә аталган.
# (18024) Dobson

(18024) Dobson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18024) Dobson
## Тарихы

1999 елның 20 маенда Джеймс Роу тарафыннан Оахака обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 KK4» саналган.
# 1904 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1904 (бер мең тугыз йөз дүртенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1904 елы, II меңьеллыкның 904 елы, XX гасырның 4 елы, XX гасырның 1 унъеллыгының 4 елы, 1900 елларның 5 елы. 1904 елдан бирле 120 ел үтте.

# 1904 ел
## Вакыйгалар

* 9 февраль — Рус-япон сугышы башлана.
* 4 май — Англиядә Генри Ройс һәм Чарльз Роллс «Роллс-Ройс» исемле автомобильләрне җитештерә башлыйлар.
* 29 август — Сент-Луиста III Олимпия уеннары ачылды.
* 27 октябрь — Нью-Йорк метрополитены ачыла.
* 8 ноябрь — АКШ президент сайлауларында Теодор Рузвельт җиңү яулый.

# 1904 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1904 елда туганнар
* 4 февраль — Климент Русаков, Советлар Берлеге Каһарманы, полковник.
* 20 март — Йосыф Гәрәй, татар шагыйре.
* 11 май — Сальвадор Дали (Salvador Dali), испан рәссамы.
* 15 июль — Газиз Зыятдинов, Академия театры артисты.
* 14 сентябрь — Семен Игнатьев, Совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
* 16 сентябрь — Максуд Сөндекле, татар шагыйре.
* 8 октябрь — Ширван Гыйззәтов, Советлар Берлеге Каһарманы (1945).
* 25 ноябрь — Ильяс Әүхәдиев, татар дирижеры.
* 25 декабрь — Герхард фон Менде, алман тарихчысы, тюрколог.
* 30 декабрь — Риф Рәимов, Башкортстан тарихчысы.
* Тимурбәк Дәүләтшин, советолог-галим (Алмания).

# 1904 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1904 елда вафатлар
* 6 июль — Абай Кунанбаев, казак шагыйре.
* 15 июль — Антон Чехов, рус язучысы.
* 9 август — Фридрих Ратцель, алман географы, этнограф.
* 26 сентябрь — Лафкадио Херн, АКШ язучысы.
# Монкольно (Түбән Силезия воеводалыгы)

һәм
Монкольно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Злоты-Сток гминасында урнашкан авыл.

# Монкольно (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казель-Гольциг

Казель-Гольциг — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Казель-Гольциг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,35 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 56 метр биеклектә урнашкан.
# Кырчыл

Кырчыл (лат. Agrostis, бор. грек. ἄγρωστις «азык үләне») — кыяклылар семьялыгыннан күпьеллык, сирәк кенә берьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы.

# Кырчыл
## Таралуы

Төньяк ярымшарның уртача зоналарда һәм тропикларның таулы төбәкләрендә таралган. 150гә якын төре исәпләнә. Җиңел туфракларда, дымлы урыннарда: болыннарда, сазлыкларда, сирәкләнгән урманнарда, болын тугайларында яки сулыклар яннарында үсә. Су баса торган болыннарның төп үсемлекләренең берсе.
Татарстан территориясендә 6 төре бар. Гигант кырчыл (A. gigantea), нәзек кырчыл (A. tenuis), үрентеле кырчыл (A. stolonifera), йөземле кырчыл (A. vinealis) ара-тирә барлык районнарда очрый. Эт кырчылы (A. canina) һәм Корчагин кырчылы (A. korczaginii) Идел алдында үсә.

# Кырчыл
## Тасвирлау

1 метрдан артык биеклеккә җитүче, кәс ясаучы күпьеллык болын үләннәре. Яфраклары чиратлашкан, яссы, ланцет рәвешендә, очлы. Кыяктан гыйбарәт. Яфрак кырыйлары шома. Сабак яфраклары 1-6 мм киңлектә.
Сабагы туры, көпшәле, буынлы.
Чәчәк төркеме — 1,2-3 мм озынлыктагы бер чәчәкле вак башакчыклардан торучы җәенке себеркәч. Башак кабыклары тигезсез, төсле. Чәчәк ату вакыты — июнь-июль. Җимеше — бөртекчә. Җимешләре июль-августта өлгерә. Орлыктан һәм вегетатив юл белән (тамырчалардан) үрчи.
* Сабак һәм яфрак ||

# Кырчыл
## Куллану

Бу үләннәр терлекләр өчен сусыл һәм коры азык буларак, шулай ук күп кенә төрләре декоратив максатларда газоннар чәчү өчен кулланыла.

# Кырчыл
## Синонимнар

Ыруг синонимиясе түбәндәге исемнәрне үз эченә ала:
* Agraulus P.Beauv.
* Agrestis Bubani
* Anomalotis Steud.
* Bromidium Nees & Meyen
* Candollea Steud.
* Decandolia Bastard
* Didymochaeta Steud.
* Heptaseta Koidz., nom. inval.
* Neoschischkinia Tzvelev
* Notonema Raf.
* Pentatherum Nábelek
* Podagrostis (Griseb.) Scribn. & Merr.
* Senisetum Honda
* Trichodium Michx.
* Vilfa Adans.

# Кырчыл
## Төрләр

«The Plant List» үсемлекләр исемлеге мәгълүматларына караганда, ыругка 228 төр керә, аларның кайберләре:
* Agrostis alpina
* Agrostis avenacea
* Agrostis canina
* Agrostis clavata
* Agrostis gigantea
* Agrostis mackliniae
* Agrostis nebulosa
* Agrostis rupestris
* Agrostis stolonifera
* Agrostis vinealis
# Илфак Смаков

Илфак Смаков — башкорт эстрадасының күренекле җырчысы. Башкортстанның (1978) һәм Россиянең (1989) атказанган артисты, Башкортстанның халык артисты (1985).
Илфак Смаков Чакмагыш районының Рапат исемле татар авылында туып үскән.

# Илфак Смаков
## Уку еллары

Мәктәпнең тугызынчы сыйныфында укыганда, Уфада сәләтле укучыларның республика олимпиадасында беренче зур уңышка ирешә. Башкорт халык җыры “Азамат”ны һәм Әкрам Даутовның “Әниемә хат”ын искиткеч осталык белән башкарып, бәйгедән лауреат исеме белән кайта. Уфа сәнгать училищесында, мөгаллимә Миләүшә Мортазинның сыйныфында укый. Училищеда белем алганда, төрле дәрәҗәле иҗат бәйгеләрендә катнаша. Дүртенче курста укыганда Мәскәүдә, эстрада артистлары Бөтенроссия ярышында дипломант исеме ала.

# Илфак Смаков
## Иҗат

Илфак Смаков 1963 елдан башлап, гомеренең азагына кадәр Башкортстан дәүләт филармониясендә хезмәт итте. Илфак Смаковның концерт репертуарында Башкортстан композиторларының вокаль әсәрләре һәм татар, башкорт халык җырлар өстенлек итә. Татар белән башкортлар яшәгән төбәкләрне үз концерт программасы белән урап чыга. Илфак Смаков башкаруындагы
* “Җиз кыңгырау моңнары”,
* “Зимфирәкәй”,
* “Син кайтмадың”,
* “Җил, җирәнем”,
* “Гүзәл Өфем — баш калам”,
* Шайморатов генерал
* “Былбылым”,
* “Туган илем”,
* “Синдер ул дип уйладым”,
* “Дусларыңны онытма!”,
* “Әкълимә”,
* “Әйткән идең”,
* “Ак пароход”,
* “Өфе юкәләре” (Рим Хәсәнов музыкасы),
* “Сиңа тагын мин бер киләм әле” (Наҗар Нәҗми шигыре, Рим Хәсәнов музыкасы)
кебек дистәләрчә популяр җырлары татар һәм башкорт җыр сәнгатенең алтын фондына кереп калды.
# Черри (округ, Небраска)

Черри — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Валентайн шәһәре.

# Черри (округ, Небраска)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1883 елда оештырыла.

# Черри (округ, Небраска)
## Территориясе

Округ мәйданы 15437,42 км² тәшкил итә.
# Киза (коммуна)

Киза (фр. Chisa) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Фьюморбо-Кастелло кантонына карый.

# Киза (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,92 км².
# Дадылар (Агачөрен)

Дадылар (төр. Dadılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Агачөрен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Льё-Лафенас

Сен-Льё-Лафенас (фр. Saint-Lieux-Lafenasse) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Сен-Льё-Лафенас
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,19 км².
# Спидвей (Индиана)

Спидвей — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Спидвей (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1926 елда нигезләнгән.

# Спидвей (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 12 354 243 квадрат метр, 12,344731 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 227 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Евгений Кычанов

Евгений Кычанов (22 июнь 1932(1932-06-22), Сарапул, Урал өлкәсе, РСФСР, СССР — 24 май 2013, Санкт-Петербург, Россия) — совет һәм Рәсәй Кытайны өйрәнүчесе, Санкт-Петербургдагы РФА Көнчыгыш кулъязмалары институтының баш фәнни хезмәткәре, тарих фәннәре докторы, профессор. Фәнни кызыксыну өлкәләре: тангутны өйрәнү, Кытайның һәм Урта Азиянең урта гасырдагы тарихы, күчмәннәр тәмәдденнәре, КХҖ милли азчылыклары. 300 дән артык фәнни хезмәт авторы.
# Урдьялес-дель-Парамо

Урдьялес-дель-Парамо (исп. Urdiales del Páramo) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Урдьялес-дель-Парамо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,84 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 812 метр биеклектә урнашкан.
# Александр Филиппов (1949)

Александр Филиппов (20 ноябрь 1949 ел) — галим-физик, югары мәктәп укытучысы. 1992 елдан Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалында теоретик физика кафедрасы мөдире, 1999-2011 елларда — директорның фәнни эшләр буенча урынбасары. Техник фәннәр докторы (1991), профессор (1992). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2002), Россия Федерациясенең почетлы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2000), СССР ның атказанган уйлап табучысы (1985).

# Александр Филиппов (1949)
## Биографиясе

Филиппов Александр Иванович Башкорт АССРның Җылаер районы Надеждин утарында туа. Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң Башкорт дәүләт университетының физика-математика факультетына укырга керә һәм 1972 елда дипломлы белгеч булып, шунда ук эшкә кала.
1990 елдан — теоретик физика кафедрасы мөдире; 1992 елдан — БДУ-ның Стәрлетамак филиалының теоретик физика кафедрасы мөдире, 1999—2011 елларда — фәнни эшләр буенча директор урынбасары; бер үк вакытта 1996 елдан алып Башкортстан Фәннәр Академиясенең Гамәли тикшеренүләр институты лабораториясе мөдире, 1997—2009 елларда — гыйльми секретаре.

# Александр Филиппов (1949)
## Гыйльми эшчәнлеге

Фәнни тикшеренүләре геофизикага, сыеклык һәм газлар механикасына, молекуляр физика, термодинамика һәм җылылык физикасына, теоретик физикага багышланган. Александр Филиппов тарафыннан катламнардагы баротермик һәм радиогеохимик эффектларның закончалыклары ачылган һәм өйрәнелгән, җылылык физикасының сызыклы булмаган мәсьәләләрен чишүнең асимптотик ысулы үстерелгән, трансцилляторлы күчерү теориясе, термометрик үлчәү аппаратлары, суның колоннадан соңгы хәрәкәтенең интервалларын билгеләү ысуллары һ.б. эшләнгән. 250‑дән артык фәнни хезмәт һәм 30 уйлап табу, 7 монография авторы.

# Александр Филиппов (1949)
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2002)
* Россия Федерациясенең почетлы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2000)
* СССРның атказанган уйлап табучысы (1985)
* Америка физиклар җәмгыяте әгъзасы.

# Александр Филиппов (1949)
## Хезмәтләре

** Баротермический эффект в жидкостях. Уфа: Гилем, 2006. 186 с.
** О диффузии под воздействием звука // Акустический журнал. 1999. Т. 45, № 3. С. 414—417 (в соавт.).
** Основная задача термокаротажа // Теплофиз. высоких температур. 2006. Т. 44, № 5. С. 447—455 (в соавт.).
** Скважинная термометрия переходных процессов. Саратов, 1990;
** Термодинамика фильтрационных нефтегазовых потоков. Стерлитамак, 2002..