yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Анаткасы (Ормар районы)

Анаткасы (чуаш. Анаткас, рус. Анаткасы) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Анаткасы (Ормар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Анаткасы (Ормар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 84 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Ле Пяначе (Гросето)

Ле Пяначе — Италиянең Тоскана төбәге Сорано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Пяначе (Гросето)
## Географиясе

Ле Пяначе Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Пяначе (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Риашуш

Риашуш — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Торриш-Новаш муниципалитетына карый.

# Риашуш
## Географиясе

Мәйданы — 14,56 км².
# Ле-Бур-Ден

Ле-Бур-Ден (фр. Le Bourg-Dun һәм фр. Bourg-Dun) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Лацарето (Кьети)

Лацарето — Италиянең Абруцци төбәге Ортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Лацарето (Кьети)
## Географиясе

Лацарето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Лацарето (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Меридиан урамы (Казан)

Меридиан урамы (рус. улица Меридианная) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам.

# Меридиан урамы (Казан)
## Географиясе

Сибгать Хәким урамы белән киселештән башланып, Чистай һәм Четаев урамнарын кисеп үтә һәм Хөсәен Ямашев проспекты белән киселештә тәмам була.

# Меридиан урамы (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1990-еллардан йөртә.

# Меридиан урамы (Казан)
## Урам белән бәйле шәхесләр

* Вячеслав Кузнецов
* Рамил Хәйретдинев
# Чулпы

Чулпы
Чулпыны татар хатын-кызлары, балачактан башлап, гомер буена тагып йөргәннәр. Чәчләр, гадәттә, ике толым итеп, очларына чулпы кушып үрелгән. Атлаган саен, чулпы тәңкәләре чылтырап тавыш биргән.
Иң гади чулпылар бер эре тәңкә һәм аңа кушып ныгытылган асылмалардан гыйбарәт. Әлеге асылмалар да төрлечә бизәкләп ясалган. Гарәп хәрефләре белән изге теләкләр, Коръән сүрәләре язылган вак тәңкәләрдән тезеп җыелганнары да бар. Моның өчен Рәсәй, Төркия, кайчагында Ауропада эшләнгән көмеш акчаларны файдаланганнар. Ике башлы бөркет, арыслан сурәтле әлеге тәңкәләр үзләре үк явыз көчләрдән саклый, дип исәпләнелгән. Ни дисәң дә, чәч толымы бизәгечләре нәкъ менә шуның өчен – күз тиюдән саклау, чыны белән явыз көчләрне куркыту максатында тагып йөртелгән.
Казан татарларында бик борынгыдан ук кулланылганы – көянтәле чулпы. Берьюлы ике толымга кушылып, толымнарны янәшә тоткан әлеге чулпылар хатын-кызларның чәчендә искиткеч матур күренгән. Мондый чулпыларның күп төрле үрнәкләре Казандагы тарих музеенда саклана. Чулпыларның тәңкә һәм асылмалары төрледән-төрле асылташлар, төсле пыялалар белән дә бизәлгән. Кызыл сердоликны бик яратып кулланганнар.
Сердолик сәламәтлек, иминлек, шатлык һәм байлык китерүче таш дип исәпләнгән. Чулпы тәңкәләренең формасы лотос һәм башка чәчәк үрнәкләрен хәтерләтә. Шундый ук бизәкләр XII – XIV гасырдан килгән болгар чулпыларына да хас.
Хатын-кызларның чәч толымнарына тагын бер матур бизәк – тезмә – кушып үрелгән. Монысын тыгыз тукымадан ясалган тар гына пар тасма тәшкил итә. Тезмәнең югары очына нәни тартмачык тегеп куелган. Аңарда кечкенә Коръән яисә догалыклар йөртергә мөмкин булган. Тезмәнең буеннан-буена, тыгыз рәт итеп, бизәкле тәңкәләр тегелгән, очына чуклар, кыңгыраучык яисә чулпылар тагылган.
Татар хатын-кызләрының чәчүргечләре милли киемнәре белән үзара ярашып торган. Аеруча очы артка табарак ташлатып киелгән озын бәйләм калфак белән чулпы бик туры килеп торган. Калфакның зиннәтле итеп бизәлүе, чәч толымнарындагы тезмәләрне һәм көянтәле чулпыларның купшылыгын тагын да күркәмрәк иткән.
Калфакларның формасы үзгәрә, үлчәмнәре кечерәя барган саен, көянтәле чулпылар һәм тезмәләр дә кулланылмый башлый. Әмма татар хатын-кызлары, бигрәк тә авылда яшәүчеләр, чулпыларны XX гасыр урталарына кадәр яратып тагалар.
# Сирмапоси (Кызыл Армия районы)

Сирмапоси (чуаш. Ҫырмапуҫ, рус. Сирмапоси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Сирмапоси (Кызыл Армия районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сирмапоси (Кызыл Армия районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 190 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Түмер

Түмер (чуаш. Тĕмер, рус. Тюмерево ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429297. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258830001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200002500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Түмер
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 711 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,51%).
# Тропосфера

Тропосфе́ра (бор. грек. τρόπος — «үзгәреш» σφαῖρα — «шар») — түбәнге, Җирнең иң өйрәнелгән өлеше, аның биеклеге - км булып, уртача киңлеләрдә10-12 км, ә экваторда 16-18 км.
Биеккә таба күтәрелгәндә темпертура 100 метр саен 0,65 градуска төшә.
Тропосферада бөтен атмосфера авырлыгының 80%ы урнашкан.
# Лафант (Тироль)

Лафант — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. Лиенц округы составына керә.

# Лафант (Тироль)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 675 метр биеклектә урнашкан. Дёльзах коммуналары белән чиктәш.
# Лготка (Некмирж)

Лготка (чех. Lhotka) — Чехиянең Пльзень крае Некмирж районында урнашкан авыл.

# Лготка (Некмирж)
## Географиясе

Мәйданы — 3,425 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготка (Некмирж)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготка (Некмирж)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лготка (Некмирж)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 103 |
| 1880 | 110 |
| 1890 | 126 |
| 1900 | 114 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 140 |
| 1921 | 123 |
| 1930 | 106 |
| 1950 | 68 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 75 |
| 1970 | 78 |
| 1980 | 78 |
| 1991 | 69 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 66 |
| 2011 | 66 |
| 2021 | 61 |
# Кубыш-Ключ

Кубыш-Ключ (чирм. Пусаксола, рус. Кубыш-Ключ) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Кубыш-Ключ
## Сәгать поясы

Кубыш-Ключ Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кубыш-Ключ
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,3%), руслар (10,7%).
# Троицкая (Самар өлкәсе)

Троицкая (рус. Троицкая) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.

# Троицкая (Самар өлкәсе)
## Сәгать поясы

Троицкая (Самар өлкәсе) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Троицкая (Самар өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Ле Казеле (Ровиго)

Ле Казеле — Италиянең Венеция төбәге Салара өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казеле (Ровиго)
## Географиясе

Ле Казеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Казеле (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Өченче Вурманкасы

Третьи Вурманкасы (чуаш. Виççĕмĕш Вăрманкасси, рус. Третьи Вурманкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429913. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241808009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600000800. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Өченче Вурманкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 89 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Луи де Сильвестр

Луи́ де Сильве́стр (фр.: Louis de Silvestre; 1675 елның 26 июне, Со — 1760 елның 11 апреле, Париж) — Франция живописецы.

# Луи де Сильвестр
## Тормышы һәм иҗаты

Луи де Сильвестр Франция короле Людовик XIV-нең сарай яны рәссамы һәм гравёры Израэль Сильвестрның кече улы булган. Луиның беренче рәсем ясау остасы әтисе булган. Соңрак яшүсмер чагында инде ул Король живопись һәм сынчылык академиясендә Шарль Лебрен һәм Бон Булонь Олысында шөгыльләнә. Аларның җитәкчелегендә эшләгәндә үк инде яхшы рәсем ясаучы атын казанган, ә соңрак Италиядә Карло Маратти киңәшләрен кулланып камилләшкән булган. Парижга кайткач 1702 елда җирле Король живопись академиясенә “Кешене барлыкка китерү” мифологик картинасын (хәзер Монпелье музеенда) тәкъдим итә һәм шул учреждение әгъзасы итеп кабул ителә һәм соңрак (1706) профессоры итеп сайланган була. 1712 елда Луи де Сильвестр Парижда Король академиясенең ректоры итеп билгеләнә. 1716 елда Саксония һәм Польша короле Август Көчле чакыруы буенча Дрезденга килә, анда утыз елдан артык тора һәм эшли. Саксониядә Луи де Сильвестр Сарайның обер-рәссамы була һәм дворян дәрәҗәсенә ия була. Күпсанлы портретлардан тыш ул рәт Дрезден сарайлары һәм Цвингерның төрле салоннары өчен декоратив бизәкләр барлыкка китерә. 1727 елда Луи де Сильвестр Дрезден Художестволар академиясенең директоры була. Парижга 1752 елда кайтканнан соң живопись Академиясе ректоры постын ала һәм шул вазифаны гомере ахырына кадәр били.
# Яңа Ырым

Яңа Ырым (чуаш. Вăрăмпуç, рус. Новое Урюмово ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429325. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216832001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Яңа Ырым
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 784 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Вотлан (Чуел районы)

Вотлан (чуаш. Вутлан, рус. Вотланы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429917. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241832004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600003100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Вотлан (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 75 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (90,80%), руслар (9,20%).
# Октябрьский (Морке районы)

Октябрьский (чирм. Октябрьский, рус. Октябрьский) — Мари Илнең Морке районында урнашкан бистә.

# Октябрьский (Морке районы)
## Сәгать поясы

Октябрьский (Морке районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Октябрьский (Морке районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (46,5%), татарлар (33,9%), руслар (17,8%).
# Кученяево

Кученяево (чуаш. Лесной, рус. Кученяево ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429805. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200002100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Кученяево
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 54 | 22 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 22 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (90%), руслар (10%).
# Алия Мостафина

Алия Фәрхәт кызы Мостафина (Aliyä Färxät qızı Mostafina) — дөньядагы иң көчле гимнасткаларның берсе, ике тапкыр Олимпия чемпионы (Лондон 2012 ел , Рио 2016 ел , борыслар), 2010 ел Дөнья чемпионатының шәхси абсолют һәм команда беренчелегендә җиңүчесе. Лондон Олимпиадасында (2012 ел) алтын, көмеш һәм ике бронза медальләргә ия булды. Рио-де-Жанейро Олимпиадасында (2016 ел) алтын, көмеш медальләргә ия булды.

# Алия Мостафина
## Тормыш юлы

Алия Мостафина 1994 елның 30 сентябрендә Мәскәү өлкәсе Егорьевск шәһәрендә спорт сөюче гаиләдә дөньяга килгән. Әтисе Фәрхәт Мостафин 1976 елда Монреаль олимпиадасында грек-рим көрәше буенча бронза медаль яулаган. Сеңлесе Наилә — спорт гимнастикасы буенча ил җыелма командасы әгъзасы. Алия алты яшьтә спорт белән шөгыльләнә башлый. Тырышлык үз нәтиҗәсен бирә. Укучыларның өченче спартакиадасында берьюлы биш алтын (!) медаль яулый ул. Бөек Британиядә хатын-кызлар клубларының XXVI ачык беренчелегендә татар кызы “ЦСКА” командасы сафында беренче урын ала. Алия 2008 елда Клермон-Ферран шәһәрендә (Франция) үткән Европа беренчелегендә көмеш медаль иясе була. 2009 елда ил чемпионатында аңар тиңнәр булмый. 2010 елда Доха шәһәрендә (Катар) үткән бөтендөнья бәйгесендә татар гүзәле биш алтын, бер көмеш медаль ала.
2010 елда Роттердамда үткән дөнья чемпионатына Алия бай тәҗрибә туплап бара һәм максатына ирешә. Ул ике алтын, өч көмеш медаль яулап, Россия спортчысы Светлана Хоркинаның 2003 елда Анахаймдагы (АКШ) уңышын кабатлый. Мөгаен, Алия өч алтын медаль иясе булыр иде. Кызганычка каршы, бәйге судьялары татар гүзәленең осталыгын тиешенчә бәяләми. Беренче урын ул кадәр һуш китәрлек чыгыш ясамаган АКШ данын яклаучы Алисия Сакрамонега бирелгәч, барысы да сүзсез дә аңлашыла. Россиянең Спорт гимнастикасы федерациясенең протест белдерүе нәтиҗә бирми. Бу күңелсез, башка сыймаслык гаделсезлек тә Алия Мостафинага шәхси күрсәткечләре буенча беренче урын яуларга комачаулый алмый. Нәкъ Алиянең уңышлары ил җыелма командасына гомум команда беренчелегендә икенче урын алырга булышлык итә.
2013 елда спорт гимнастикасы буенча Универсиада уеннары чемпионы булу өстенә тагын Алия Мостафина зур җиңүгә иреште. Бельгиядә тәмамланган Дөнья чемпионатында ул алтын һәм ике бакыр медаль яулап кайтты.
# Пинела

Пинела — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Браганса (Португалия) муниципалитетына карый.

# Пинела
## Географиясе

Мәйданы — 22,65 км².
# Лата (Вашингтон)

Лата — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лата (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,797041 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 765 метр һәм 2510 Фут биеклектә урнашкан.
# Northstar Electronics

Northstar Electronics Inc. Англиядә Ноттингэмширда Ньюаркта урнашкан.
Башка әйберләр арасында алар су асты элемтә ысулларын һәм су астында дайверларны табу җайланмаларын ясыйлар.
# Черногория

Монтенегро яки Черногория, кайвакыт Каратау (югары луж. Čorna Hora, хорв. Crna Gora, с-х. Crna Gora, серб. Црна Гора, алб. Mali i Zi, итал. Montenegro) — Көньяк-көнчыгыш Европада урнашкан дәүләт. Балкан ярымутравының Әдрән диңгез ярында урнаша.
Көнбатышта Хорватия, төньяк-көнбатышта Босна һәм Һерцеговина, төньяк-көнчыгышта Сербия белән, көнчыгышта Косово, көньяк-көнчыгышта исә Албания белән чиктәш.

# Черногория
## Тарих

* 1912 ел 8 октябрь — Беренче Балкан сугышы барышында Каратау Төркиягә сугыш игълан итә.

# Черногория
## Дин

2003 елда халык исәбен алганда конфессиональ билгеләнеш турында да пункт кертелгән. Аның нәтиҗәләре буенча, ил халкы тоткан дине буенча түбәндәгечә бүленгән:
* Православие — 460 383 (74,24 %)
* Ислам — 110 034 (17,74 %)
** Каратауда ислам
* Католицизм — 21 972 (3,54 %)
* Протестантлык — 383 (0,06 %)
* Оккультизм — 58 (0,01 %)
* Яһүд дине — 12
6 003 кеше (0,97 %) бер нинди дә дин тотмавын белдергән, 2 424 кеше (0,39 %) үзен агностик дип атаган, 13 867 кеше (2,24 %) җавап бирүдән баш тарткан.

# Черногория
## Фотогалерея

* Каратау дини корылмалары
* Солтан Морат II мәчете (Рожае)
* Изге Трифон җәмигы (Котор)
* Хөсәен-паша мәчете (Плевля)
* Ханука (Подгорица)
# Ле Маҗола Овезт (Пиза)

Ле Маҗола Овезт — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Джулиано-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Маҗола Овезт (Пиза)
## Географиясе

Ле Маҗола Овезт Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Маҗола Овезт (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монте-Реал

Монте-Реал — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Monte Real e Carvide муниципалитетына карый.

# Монте-Реал
## Географиясе

Мәйданы — 12,23 км².
# Леди Баг һәм Супер Песи

«Леди Баг һәм Супер Песи» (фр. Miraculous, les aventures de Ladybug et Chat Noir, шулай ук билгеле кебек Miraculous Ladybug яки Miraculous) — ZagToon һәм Method Animation тарафыннан җитештерлгән мультсериал. Мультсериал шәһәрне ике суперъявыздан саклар өчен Леди Баг һәм Супер Песигә әверелгән ике Париж яшүсмере — Маринетт Дүпен-Чен һәм Адриан Агрест турында сөйли. Мультсериал булдыручысы — Томас Астрюк.
Беренче мәртәбә Көньяк Кореянең EBS1 каналында 2015 елның 1 сентябрендә күрсәтелгән.
# Шивбоси

Шивбоси (чуаш. Шывпуҫ, рус. Шивбоси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Шивбоси
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шивбоси
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 177 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Олы Таяба

Олы Таяба (чуаш. Аслă Таяпа, рус. Большая Таяба ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Олы Таяба
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 686 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,07%).
# Майорка (Фигейра-да-Фош)

Майорка — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Фигейра-да-Фош муниципалитетына карый.

# Майорка (Фигейра-да-Фош)
## Географиясе

Мәйданы — 25,14 км².
# Ле-Борд (Эндр)

Ле-Борд (фр. фр. Les Bordes) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Купсола (Медведево районы)

Купсола (чирм. Купсола, рус. Купсола) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Купсола (Медведево районы)
## Сәгать поясы

Купсола (Медведево районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Купсола (Медведево районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (85,8%), руслар (13%).
# Томки

Томки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Збично гминаcында урнашкан авыл.

# Томки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гөрҗистан һимны

“Азатлык” (гөрҗичә — თავისუფლება, “Тависуплеба” дип укыла) — Гөрҗистанның милли һәм дәүләт гимны. Ул 2004 елның 20 маенда ил парламенты тарафыннан кабул ителгән һәм шул елның сентябрендә тәүге кат рәсми төстә башкарылган. Сүзләрен Давид Магъарадзе язган, көен — Захария Палиашвили. Көйязар бу исемдәге җырны 1920 елларда ике мәртәбә үзе иҗат иткән операларга керткән булган. Әсәрне гимн музыкасы буларак Йосеб Кечакмадзе эшкәрткән. “Азатлык” гимны кабул ителгәнче, 1918-1921 һәм 1991-2004 елларда “Дан” (гөрҗичә — დიდება, “Дидеба” дип укыла) исемле гимн кулланышта булган.
Гөрҗистан һимны
| Гөрҗе тексты | Транслитерациясе | Татар теленә тәрҗемәсе |
| ჩემი ხატია სამშობლო, სახატე მთელი ქვეყანა, განათებული მთა-ბარი, წილნაყარია ღმერთთანა. თავისუფლება დღეს ჩვენი მომავალს უმღერს დიდებას, ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება, დიდება თავისუფლებას, თავისუფლებას დიდება. | Чеми хатиа самшобло, сахатэ мт’эли квэҡана, ганат’эбули мт’а-бари, цилнаҡариа ғмерт’т’ана. Т’ависуплэба дғэс чвэни момавалс умғэрс дидэбас, цискрис варсквлави амодис да ор(и) зғвас шуа брцҡиндэба, дидэба т’ависуплэбас, т’ависуплэбас дидэба! | Ватаным — изге иконам, Дөнья җирләре түрендә, Тау-үзәннәре Алладан Без туганнарга бирелгән. Киләчәгебезне данлап Азатлык-ирек яулыйбыз, Ике диңгез арасында Балкыр таңда Чулпан йолдыз, Җырлыйбыз ирекне мактап, Азатлыкка дан җырлыйбыз! |

# Гөрҗистан һимны
### Гөрҗе хәрефләре, аларның атамалары һәм якынча укылышы

Гөрҗе телендә ялгызак авазлар гына бар, дифтонглар юк. Авазларның укылышы белән график язылышы арасында тулай тәңгәллек хөкем сөрә. Баш хәрефләр һәм юл хәрефләре дигән күренеш юк. Күп иҗекле сүзләрдә басым арттан (уң яктан) өченче иҗеккә төшә, дүрт иҗектән кыскарак сүзләрдә — беренче иҗеккә. Тартык авазларның күпләп янәшә килүе — гадәти күренеш. Әйтик, бу текстта: ბრწყინდება — балкып тору (брцкъиндэба). Хәзерге заман гөрҗи телендә беррәттән 8 тартык аваз булган сүз дә бар: გვფრცქვნის (гвпртсквнис дип укыла, "ул безне сафландыра" дигән мәгънәдә, әйтик, насара дине рухание әфсен-төфсен укып чукындырганда). Ә борынгы телдә хәтта тоташтан 11 тартыклы сүз дә булган диләр.
Гөрҗи теле әлифбасы: ა - ани (а), ბ - бани (б), გ - гани (г), დ - дони (д), ე - эни (э), ვ - вини (в), ზ - зени (з), თ - тани (т), ი - ини (и), კ - кяни, ლ - лази (л), მ - мани (м), ნ - нари (н), ო - они (о), პ - пяри (пһ), ჟ - жани (ж), რ - раэ (р), ს - сани (с), ტ - тьяри (тьһ), უ - уни (у), ფ - пари (п), ქ - кани (к), ღ - гъани (гъ), ყ - къари (къ), შ - шини (ш), ჩ - чини (ч), ც - цани (ц), ძ - дзили (дз), წ - цьһили (цьһ), ჭ - дҗһари (дҗһ), ხ - хани (х), ჯ - джани (дж), ჰ - һаэ (һ)
# Сәяси фиркаләр
## Фиркаләрнең төзелеше

Фирканең барлык әгзалары да акчалата взнос түлиләр. Фирка аппараты шулар хисабына яши. Фирка әгъзалары күбрәк булган саен аның казнасы да баерак була.

# Сәяси фиркаләр
## Фиркаләрнең функцияләре

* Сәяси – дәүләт хакимиятен кулга төшерү.
* Вәкиллекле – халыкның аерым төркемнәре һәм катлаулары мәнфәгатләрен чагылдыру.
* Электорат – сайлау кампанияләрендә катнашу.
* Социальләштерү – тугрылыклы әгзалар тәрбияләү
* Рекруторлык – сәяси яктан белемле, кешеләрне парламентка һәм хөкүмәткә үткәрү өчен сайлап алу һәм тәкъдим итү.

# Сәяси фиркаләр
## Россиядә фиркаләр

Хәзерге заманда Россиядә дистәләгән фиркаләр бар. Тик 2007 һәм 2011 елларда узган сайлауларда шуларның дүрте генә Дәүләт Думасына уза алды. Алар: ЛДПР, КПРФ, Бердәм Россия, Гадел Россия.
# Иске Чокалы (Чуашстан)

Иске Чокалы (чуаш. Кивĕ Чукал, рус. Старые Чукалы ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Иске Чокалы (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 908 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95,3%).
# Кызыл Октябрь татар педагогика укуханәсе

Кызыл Октябрь татар педагогика училищесы – А.М. Горький исемендәге Лукоянов педагогия техникумының филиалы буларак, 1990 елда Түбән Новгород өлкәсе Кызыл Октябрь районы үзәге Уразавылда ачылган, милли кадрлар – мөгаллимнәр әзерләүче дәүләт урта һөнәри мәгариф уку йорты.

# Кызыл Октябрь татар педагогика укуханәсе
## Тарих

1929 елның 1 февралендә Түбән Новгород губернасы мәгариф бүлеге карары белән Починки педтехникумының мордва (эрьзя) бүлеге Лукоянов шәһәренә күчерелә һәм мөстәкыйль Лукоянов мордва (эрьзя) педтехникумы булып эшли башлый.

# Кызыл Октябрь татар педагогика укуханәсе
## Тарих
#### Лукоянов уку йорты

* 1930 елның 1 гыйнварыннан укулар башлана
* 1938 елга кадәр – Лукоянов мордва педтехникумы.
* 1938 елдан - Лукоянов мордва педагогика училищесы.
* 1956 елдан - М. Горький исемендәге Лукоянов педагогика училищесы.
* 1966 елда Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
* 1990 елда Кызыл Октябрь районы Уразавыл авылында педагогик укуханәнең филиалы ачыла.
* 2002 елдан - Максим Горький исемендәге Лукоянов педагогика көллияте.

# Кызыл Октябрь татар педагогика укуханәсе
## Тарих
#### Уразавылдагы уку йорты

1990 елда татар мәктәпләре өчен башлангыч сыйныф укытучылары әзерләү өчен Уразавыл авылында укуханәнең филиалы ачыла. Беренче мөдире итеп Рәйхана Гарифулла кызы Айсина билгеләнә. Соңыннан Һәйнур Гарифулла кызы Бәшәрова мөдир була. Уку йорты студентлары Уразавыл кешеләре өчен һәм Кызыл Октябрь районы балалары өчен берсеннән-берсе кызыклы чаралар үткәрәләр. Түбән Новгородда һәм Казанда экскурсияләрдә булалар. Регионда татар халкының милли үзенчәлекләрен саклау һәм бөтәйтү өчен үзләреннән зур өлеш кертәләр. Хәзерге директоры - Давыдов Виктор Александр улы. Уку йортында 50 студент түбәндәге белгечлек ала:
* Башлангыч сыйныф укытучысы
* Рәсем укытучысы (өстәмә белгечлек)
* Мәдәни-ял итү эшчәнлеген оештыручы (әйдәман)
* Татар теле укытучысы