yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тозканело (Козенца)

Тозканело — Италиянең Калабрия төбәге Корильяно-Россано өязендә урнашкан торак пункт.

# Тозканело (Козенца)
## Географиясе

Тозканело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Тозканело (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кече Игол

Кече Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вах елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Игол
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200037562
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203756
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ханагаһ (Исмаеллы)

Ханагаһ (әзери. Xanagah) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Тредарзек

Тредарзек (фр. Trédarzec) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Трегье кантонына карый.

# Тредарзек
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,01 км².
# Яңа Башкарка (Горноуральски шәһәр бүлгесе)

Яңа Башкарка (рус. Новая Башкарка) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Яңа Башкарка (Горноуральски шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Башкарка (Горноуральски шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
# Фервью (Орегон)

Фервью — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Фервью (Орегон)
## Тарихы

Фервью шәһәре 1908 елда нигезләнгән.

# Фервью (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 9,275337 км², 9,2729 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34,8 метр һәм 114 Фут биеклектә урнашкан.
# Хаҗыевһат (Малкара)

Хаҗыевһат (төр. Hacıevhat) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# 1236 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1236 (бер мең ике йөз утыз алтынчы) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1236 елы, II меңьеллыкның 236 елы, XIII гасырның 36 елы, XIII гасырның 4 унъеллыгының 6 елы, 1230 елларның 7 елы. 1236 елдан бирле 788 ел үтте.

# 1236 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1236 елда туганнар

# 1236 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1236 елда вафатлар
# Миддлборо-Сентер (Массачусетс)

Миддлборо-Сентер — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Миддлборо-Сентер (Массачусетс)
## Географиясе

Миддлборо-Сентер халык санын алу урыны мәйданы — 10,432557 км², 10,430152 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Немнюга (Кулой кушылдыгы)

Немнюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кулой елгасының уң ярыннан 117 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 201 км.

# Немнюга (Кулой кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000312103000042026
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004202
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# 559 (сан)

559 (биш йөз илле тугыз) - 558 белән 560 арасындагы натураль сан.

# 559 (сан)
## Математикада

* 559 — өч урынлы так сан.
* 559 санның цифрлар суммасы — 19.
* 559 санның цифрлар тапкырчыгышы — 225.
* 559 санның квадраты — 312481.

# 559 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 559 ел
* 559 ел (б. э. к.)
* Юникодта 022F₁₆ — «ȯ» символның коды.
# Арынды (Гүрпынар)

Арынды (төр. Arındı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Адамово (Дзялдовский повяты)

Адамово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Лидзбарк гминасында урнашкан авыл.

# Адамово (Дзялдовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Турна

Турна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Корытница гминасында урнашкан авыл.

# Турна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 312 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 312 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
312 (өч йөз уникенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 312 елы, I меңьеллыкның 312 елы, IV гасырның 12 елы, IV гасырның 2 унъеллыгының 2 елы, 310 елларның 3 елы. 312 елдан бирле 1712 ел үтте.

# 312 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:312 елда туганнар

# 312 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:312 елда вафатлар
# Каменка (Касцюковицкий районы)

Каменка (белар. Каменка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.

# Каменка (Касцюковицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Баутцен

Баутцен (алман. Bautzen) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Баутцен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 66,67 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 204 метр биеклектә урнашкан.
# Сакла

Сакла (фр. Saclas) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# Сан-Жуан-да-Рибейра

Сан-Жуан-да-Рибейра — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. São João da Ribeira e Ribeira de São João муниципалитетына карый.

# Сан-Жуан-да-Рибейра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Тубылтора

Тубылтора (Тоболтура) — Төмән өлкәсенең Тубыл районында урнашкан торак пункт.

# Тубылтора
## Сәгать поясы

Тубылтора Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Тубылтора
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.

# Тубылтора
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 89,1%, руслар — 6,7%, үзбәкләр — 2,7%.
# Алмашу-де-Мижлок

Алмашу-де-Мижлок — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Алмашу-Маре (коммуна) коммунасына карый.

# Алмашу-де-Мижлок
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 406 метр биеклектә урнашкан.
# Барко (Рагуза)

Барко — Италиянең Сицилия төбәге Комизо өязендә урнашкан торак пункт.

# Барко (Рагуза)
## Географиясе

Барко Сицилия утравында, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Барко (Рагуза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ка Чиконьяра (Ферара)

Ка Чиконьяра — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вигарано-Майнарда өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Чиконьяра (Ферара)
## Географиясе

Ка Чиконьяра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Чиконьяра (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кызыл мәйдан (Чабаксар)

Кызыл мәйдан (чуаш. Хĕрлĕ лапам/площадь, рус. Красная площадь) — Чабаксар үзәгендәге мәйдан. Чабаксар култыгы һәм элеккеге Плеханов урамы арасында урнашкан.
Мәйданда чуаш шагыйре Константин Ивановка һәм тарихчыга Василий Ниолаевка һәйкәлләр, Чуашстанда туган күренкле спортчылар исемнәре белән Чемпионнар аллеясе урнаша.
Мәйдан чабаксарлыларның вә шәһәр кунакларның танылган ял итү үзәге булып тора.

# Кызыл мәйдан (Чабаксар)
## Тарих

Инкыйлабка кадәр шул урыныда Базар мәйданы бар булган, совет вакытында ул колачлы рәвештә үзгәртеп тәзелгән һәм аңа Кызыл мәйдан исеме кушылган.
Элек мәйдан аша Түбән Новгород вә Плеханов урамнары узганнар, әмма 1996 елда Чабаксар култыгының тулуы сәбәпле, бу ике урамнарың өлешләре су астында калганнар, Плеханов урамының калган өлешендә торган каралтылар соңыннан Кызыл мәйдан составына кертелгәннәр.

# Кызыл мәйдан (Чабаксар)
## Биналар вә корылмалар

* № 3 — Табипларны камилләштерү үзәге
* № 5 — Чуаш милли музее
* № 7 — Чуаш драмтеатры
* № 15/1 — Заманча сәнгать үзәге
# (1674) Груневельд

(1674) Груневельд (лат. Groeneveld) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1674) Груневельд
## Тарихы

1938 елның 7 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 DS» саналган.
# Церово (Крупина)

Церово — Словакиянең округында урнашкан авыл.

# Церово (Крупина)
## Тарихы

Авыл елда нигезләнгән.

# Церово (Крупина)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Церово (Крупина)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Сен-Бозиль (Тарн)

Сен-Бозиль (фр. Saint-Beauzile) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Сен-Бозиль (Тарн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,23 км².
# Акөренчаршак (Гөлбашы)

Акөренчаршак (төр. Akörençarşak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Петриньяно Бивио (Терамо)

Петриньяно Бивио — Италиянең Абруцци төбәге Тоссичия өязендә урнашкан торак пункт.

# Петриньяно Бивио (Терамо)
## Географиясе

Петриньяно Бивио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Петриньяно Бивио (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гертсборо (Алабама)

Гертсборо — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гертсборо (Алабама)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,674546 км², 2,674548 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мадонуца (Палермо)

Мадонуца — Италиянең Сицилия төбәге Петралия-Сопрана өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадонуца (Палермо)
## Географиясе

Мадонуца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мадонуца (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Посада-де-Вальдеон

Посада-де-Вальдеон (исп. Posada de Valdeón) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Посада-де-Вальдеон
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 164,06 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 927 метр биеклектә урнашкан.
# Аккодык (Актүбә өлкәсе)

Аккодык (каз. Аққұдық) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Аккодык (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Волта-Гранди

Волта-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Волта-Гранди
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 208,874 км².
# Засбах (Ортенау)

Засбах (алман. Sasbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Засбах (Ортенау)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,74 км² (2001). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 метр биеклектә урнашкан.
# Мас-Блан-дез-Альпий

Мас-Блан-дез-Альпий (фр. Mas-Blanc-des-Alpilles) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.

# Мас-Блан-дез-Альпий
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,57 км².
# Быза

Быза — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юг елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Быза
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100812111100013668
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101366
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Горня Лисина

Горня Лисина (серб. Горња Лисина) — Сербиянең Пчинья округы Босилеград җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Лисина
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1027 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Лисина
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Бочкари (Тугылым шәһәр округы)

Бочкари (рус. Бочкари) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче авыл.

# Бочкари (Тугылым шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Бочкари (Тугылым шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
# Вя Фяно (Торино)

Вя Фяно — Италиянең Пьемонт төбәге Варизелла өязендә урнашкан торак пункт.

# Вя Фяно (Торино)
## Географиясе

Вя Фяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вя Фяно (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Санта Инес (Акамбаро)

Санта Инес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Акамбаро муниципалитеты составына керә.

# Санта Инес (Акамбаро)
## Географиясе

Санта Инес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Инес (Акамбаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Инес (Акамбаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Җарык (Акмола өлкәсе)

Җарык (каз. Жарық) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Җарык (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Желязково (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Желязково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Нова-Весь-Лемборска гминасында урнашкан авыл.

# Желязково (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мазе (Мен һәм Луара)

Мазе — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Сабын чәчәге

Сабын чәчәге (лат. Lychnis chalcedonica; рус. Зорька обыкновенная) – канәферчәләр семьялыгыннан туры сабаклы, ланцетсыман яфраклы, кызыл чәчәкле, сапонинга бай тамырын киптереп сабын урынына кулланыла торган күпьеллык үләнчел үсемлек; сабын чәчәге.

# Сабын чәчәге
## Исеме

Чыганакларда түбәндәге исемнәр очрый: зорька, халцедон лихнисы, хәләл лихнис, хәләл, бакча күгәрчене, барс сабыны, татар сабыны, эт сабыны.
Халык исемнәре: бояр җырлары, кыр гвоздикасы, кызларның матурлыгы, гүзәллеге, американ чибәре, кызыл тәре, ут төсе, сабын савыты (Кузбассның төньягы) һ. б.

# Сабын чәчәге
## Ботаник тасвирлама

Сабын чәчәге – күпьеллык тамырчыл үләнчел үсемлек. Стеналар туры, аз тармаклы, каты йонлы, 0,5 м дан 1 м га кадәр биеклеккә җитә.
Тамыр яфраклары көрәксыман. Сызыклы ланцет яфракларыннан күкәй формасына кадәр, буе 12 см га кадәр, ике якта да йон белән капланган, кырыйда һәм аскы ягыннан уртача төкле яфраклар.
Чәчәкләр бәбәк очындагы ачык төстәге чәчәкләргә 10-50 шәр см, утырма диярлек, диаметрында 1-1,5 см җыелган. Чашкасы көпшәсыман, тар, тешле кырыйлы. Венчик гадәттә ачык алсу, сирәгрәк ак яки алсу, таҗ яфраклары ике өлешкә бүленгән. Тычинкалары касәләрнең озынлыгы буенча тигез
Җимеш - диаметрында 1 см га кадәр күкәй тартмасы, ул биш көпшә белән ачыла. Факелсыман, кызгылт-көрән орлыклар.
Хромосомалар саны 2n = 24.

# Сабын чәчәге
## Тарату

Гадәти Сабын чәчәгеның табигый ареалы – Россиянең Европа өлеше һәм якын дәүләтләр.

# Сабын чәчәге
## Мәгънәсе һәм куллану

Сабын чәчәге элек-электән Европада һәм Төньяк Америкада декоратив бакча үсемлекләре сыйфатында үстерелә, анда еш кына кыргыйлана.
# Демьян Бедный урамы (Казан)

Демьян Бедный урамы (рус. улица Демьяна Бедного) — Казанның Вахит районында, Калуга бистәсендә урнашкан кече урам.

# Демьян Бедный урамы (Казан)
## Географиясе

Иске Пугачев урамы белән киселештән башланып, Әйлән-бәйлән урамы белән кисешә һәм Адмирал Нахимов урамы белән киселештә тәмамлана.

# Демьян Бедный урамы (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
# Җарсуат (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)

Җарсуат (каз. Жарсуат) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Җарсуат (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Аренача (Напуль)

Аренача — Италиянең Кампания төбәге Масса-Лубренсе өязендә урнашкан торак пункт.

# Аренача (Напуль)
## Географиясе

Аренача Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Аренача (Напуль)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Травник (авыл, Болгария)

Травник — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. Каварна җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Травник (авыл, Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 143 метр биеклектә урнашкан.
# Турышовка (Әртә шәһәр округы)

Турышовка (рус. Турышовка) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.

# Турышовка (Әртә шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Турышовка (Әртә шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), чирмешләр (11%).
# Золтан Келемен

Золтан Келемен (рум. Zoltán Kelemen; 1986 елның 31 июле, Меркуря-Чук, Харгита, Румыния) — Румыния тимераякта фигуралы шуучысы. Җиде тапкыр Румыния чемпионы (2007—2013).

# Золтан Келемен
## Карьера

Золтан 1986 елның 31 июлендә Румыниянең Меркуря-Чук шәһәрендә туа. 1991 елдан фигуралы шуу белән шөгыльләнә башлый. Җиде яшендә уң күзе күрми башлый. Сул күзендә дә күрү сәләтен югалтмас өчен табиблар аңа ярышларда катнашмаска киңәш иткән. Һәр сезон башында ул ярышларда «үз җаваплылылык астында» катнаша, дигән формага кул куярга тиеш булган.
2005 елда Золтан беренче тапкыр яшьүсмерләр арасында дөнья чемпионатында катнаша һәм 19 нчы урында урнаша.
2007 елгы Румыния чемпионатында беренче тапкыр җиңүгә ирешә. 2007 елның гыйнварында Европа чемпионатында дебюты була һәм анда ул 32 нче була. Шулай ук беренче тапкыр дөнья чемпионатында катнаша һәм 41 нче урында була.
2009 елның сентябрендә Nebelhorn Trophy 2009 ярышында чыгыш ясый, 13 нче урында була һәм 2010 елгы Олимпия уеннарына Румыния өчен бер урын яулый. Ванкуверда узган Олимпия уеннарында 29 нчы була.
2012 елгы дөнья чемпионатында үзе өчен иң яхшы нәтиҗәгә ирешә, ярышны ул 14 нче урында тәмамлый.
Nebelhorn Trophy 2013 ярышында яхшы нәтиҗә күрсәтә, ул 6 нчы урында урнаша һәм Сочида узган Олимпия уеннарына урын яулый ала. 2014 елгы Олимпия уеннарында 23 нче була.
# 139 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 139 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 139 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 139 — сан.
# Көтүче кубызы

Көтүче кубызы (лат. Alisma) – көтүче кубызчалар семьялыгыннан күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы.

# Көтүче кубызы
## Атамасы

Ыругның фәнни атамасы Борынгы Грек теленнән килеп чыккан. шундый атамалы үсемлекне безнең эраның беренче гасырында Диоскорид үзенең "Дару матдәләре турында" (лат. De materia medica) дип аталучы хезмәтендә телгә алган.

# Көтүче кубызы
## Таралуы

Төньяк ярымшарның уртача поясында, Австралия, Көньяк-Көнчыгыш Азия, Көнчыгыш Африка һәм Үзәк Америкада үсүче 11 төре билгеле.
Татарстан территориясендә 4 төре бар. Бака яфрагысыман көтүче кубызы (A. plantago-aquatica) барлык районнарда очрый; кыяклы көтүче кубызы (A. gramineum), Юзепчук көтүче кубызы (A. juzepczukii) һәм ланцет яфраклы көтүче кубызы (A. lanceolatum) – республика өчен сирәк төрләр. Сулык ярлары буенда, сай сулыкларда, уйсулыклы сазлыкларда, сазлыклы болыннарда үсәләр.
3 төре Казакъстанның ярлы сулыкларында, сазлы урыннарында һәм казылып алынган траншеяләрдә үсе: Бака яфрагысыман көтүче кубызы (A. plantago-Aquatica), ланцет яфраклы көтүче кубызы (Alisma lanceolatum), Ләзәл көтүче кубызы (А. loeselіі).

# Көтүче кубызы
## Ботаник тасвирлама

10-70 см биеклектәге үсемлекләр. Сабагы туры, өч кырлы. Яфраклары күксел яшел, озынча түгәрәк-ланцетсыман, озын саплы, тамыр яны таралгысында. Чәчәкләре ак яки аксыл алсу, себеркәч чәчәк төркемендә. Ике җенесле, касә яфраклары һәм таҗ яфраклары өчкә өч, серкәчләре алты, җимешлекләре күп. Бер өйле. Җимеше – бер орлыклы коры җимешчектән торучы күп чикләвекчек. Июнь-июльдә чәчәк ата. Бөҗәкләр тарафыннан серкәләнә. Җимешләре июль-августта өлгерә. Орлыктан үрчи.
Җимешен су һәм суда йөзүче кошлар тарата.

# Көтүче кубызы
## Куллану

Бака яфрагысыман көтүче кубызының тамырчасында крахмал, шикәр матдәләре, эфир мае, үләнендә агулы алкалоидлар бар.
Халык медицинасында үлән төнәтмәсе бөер авырулары вакытында, геморрой, сары судан дәвалау өчен кулланыла.
Көтүче кубызы ондатра һәм үрдәкләр өчен азык булып тора.
Мөгезле терлек өчен агулы.
Ланцет яфраклы көтүче кубызы һәм кыяклы көтүче кубызы ТРның Кызыл китабына кертелгән (2006)..
# Юговець

Юговець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Сьрода-Слёнска гминасында урнашкан авыл.

# Юговець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.