yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вака (кратер)

Вака (лат. Vaka) — Венера планетасының 41°24′ к. к. 8°54′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 11,8 километр озынлыкта булган кратеры.

# Вака (кратер)
## Исеме

Вака кратеры Болгар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Еркен (Саркан районы)

Еркен (каз. Еркін) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Еркен (Саркан районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Тети Миланези (Кунео)

Тети Миланези — Италиянең Пьемонт төбәге Бра өязендә урнашкан торак пункт.

# Тети Миланези (Кунео)
## Географиясе

Тети Миланези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тети Миланези (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ривиль

Ривиль (фр. Riville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Буа (станса)

к·б·ү Зөя — Сембер :
Буа (рус. Буа) — Горький тимер юлы Казан бүлекчәсенең станциясы. Татарстанның Буа районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Буа шәһәре.
# Данби (Нью-Йорк)

Данби — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Данби (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1811 елда нигезләнгән.

# Данби (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 53,77 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 467 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# SECISBP2

SECISBP2 (ингл. SECIS binding protein 2) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# WDR48

WDR48 (ингл. WD repeat domain 48 һәм WD repeat-containing protein 48) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 4506

NGC 4506 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4506
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Севиндик (Гүрпынар)

Севиндик (төр. Sevindik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казе Булот (Торино)

Казе Булот — Италиянең Пьемонт төбәге Корио өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Булот (Торино)
## Географиясе

Казе Булот Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Булот (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вулпень (коммуна)

Вулпень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.

# Вулпень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Вулпень, Которбешть, Гропшань, Мардале, Пескерешть, Плопшорелу, Присака, Симничень, Табач һәм Валя-Сатулуй авыллары урнашкан.
# DHX36

DHX36 (ингл. DEAH-box helicase 36) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ла-Шаплод

Ла-Шаплод (фр. La Chapelaude) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Дуранго (штат)

Дуранго (исп. Durango) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — Виктория-де-Дуранго шәһәре.

# Дуранго (штат)
## Тарих

1824 елда нигезләнгән.

# Дуранго (штат)
## Административ бүленеш

39 муниципалитет (2019).
# Эркмен (Афйонкарахисар)

Эркмен (төр. Erkmen) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Афйонкарахисар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Цвишлери

һәм
Цвишлери — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Цвишлери
## Географиясе

Мәйданы — 6,96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 478 ± 1 метр һәм 474 метр биеклектә урнашкан.
# HD145421

HD145421 — Оҗмах кошында урнашкан A1mA5-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,02 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Стари Малетин

Стари Малетин (чех. Starý Maletín) — Чехиянең Оломоуц крае Малетин районында урнашкан авыл.

# Стари Малетин
## Географиясе

Мәйданы — 14,358 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Стари Малетин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стари Малетин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Стари Малетин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1504 |
| 1880 | 1473 |
| 1890 | 1758 |
| 1900 | 1487 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 1328 |
| 1921 | 1098 |
| 1930 | 1012 |
| 1950 | 275 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 310 |
| 1970 | 277 |
| 1980 | 278 |
| 1991 | 311 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 351 |
| 2011 | 334 |
| 2021 | 351 |
# Шампанье (Югары Сона)

Шампанье (Верхняя Сона) (фр. Champagney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Шампанье (Югары Сона)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,71 км².
# Устянова-Дольна

Устянова-Дольна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Устшики-Дольне гминасында урнашкан авыл.

# Устянова-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Радамель Фалькао

Радаме́ль Фалька́о Гарси́я Са́рате (tat.lat. Radamel Falkao(үле сылтама), исп. Radamel Falcao García Zárate; 10 февральдә 1986, Санта-Марта, Колумбия) — Колумбия футболчысы, Испания футбол клубының "Атлетико-Мадрид" һөҗүмчесе. Аргентина чемпионы (2008 ел, Клаусура), Португалия Суперкубогы иясе (2009/10, 10/11), Португалия Чемпионы (2010/11), Европа Лигасының җиңүчесе 2011/2012, УЕФА Суперкубогының иясе (2012), Лига Европаның иң яхшы һөҗүмчесе 2010/11 (17 туп), 2011/12 (12 туп). Дөньяда иң яхшы һөҗүмчесе берсе.
Фалькао — динчел христиан, яшьлек христиан төркемнәренең «Locos por Jesús» һәм «Campeones para Cristo» җитәкчесе.

# Радамель Фалькао
## Рубин — Атлетико, Европа Лигасы 2012/13

14 һәм 21 февральдә 2013 Фалькао Атлетико составында Рубин каршы Казанда һәм Мадридта уйнарга тиеш.
2013 елның 14 февралендә Мадрид шәһәрендә Рубин азчылыкта икенче таймда уйнап Атлетиконы 0:2 исәбе белән җиңде. Атлетико – Европа Кубогы иясе (2012), УЕФА рейтингы буенча (2013) икенче Дөнья командасы.
2018 елгы дөнья футбол чемпионаты вакытында Казан-Аренада Польша җыелмасы капкасына туп керткән.

# Радамель Фалькао
## Клублар

* Порту (2009; 2011; 51; 41)
* Манчестер Юнайтед (2014; 2015; 26; 4)
* Челси (2015; 2016; 10; 1)
* Калумбия милли аяк тубы җыелмасы (2007; 104; 36)
* Лансерос Бояка (1999; 2001; 8; 1)
* Колумбия милли 17 яшькә кадәрге яшьләр футбол җыелмасы (2001; 2005; 4; 1)
* Колумбия милли яшьләр футбол җыелмасы (2005; 2007; 3; 2)
* Ривер Плейт (футбол клубы) (2005; 2009; 90; 34)
* Атлетико Мадрид (2011; 2013; 68; 52)
* Галатасарай (2 сентябрь 2019; 4 сентябрь 2021; 34; 19)
# Сен-Тюгдюаль

Сен-Тюгдюаль (фр. Saint-Tugdual) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# Вилленова (Нью-Йорк)

Вилленова — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вилленова (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вилленова (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,2 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 479 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Епье (Эр)

Епье (фр. Épieds) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Эвож

Эвож (фр. Évosges) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.

# Эвож
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,08 км².
# Падбалоцце (Лунинецкий районы)

Падбалоцце (белар. Падбалоцце) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.

# Падбалоцце (Лунинецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Лимонсито (Хенерал Элиодоро Кастильо)

Лимонсито — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Элиодоро-Кастильо муниципалитеты составына керә.

# Лимонсито (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Географиясе

Лимонсито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лимонсито (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лимонсито (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Отре-ле-Сер

Отре-ле-Сер (фр. Autrey-lès-Cerre) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Отре-ле-Сер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,48 км².
# Жажар

Жажар — Словениянең Хорюл (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жажар
## Географиясе

Мәйданы — 4,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 445,2 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Канутильо (Хесус Мария)

Эль Канутильо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Хесус-Мария муниципалитеты составына керә.

# Эль Канутильо (Хесус Мария)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Канутильо (Хесус Мария)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Сен-Пьерр-дю-Мон (Ланди)

Сен-Пьерр-дю-Мон (фр. Saint-Pierre-du-Mont һәм окс. Sent Pèr deu Mont) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Кече Дындовский Таз

Кече Дындовский Таз — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Дындовский Таз елгасының сул ярыннан 91 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Кече Дындовский Таз
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300063518
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306351
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# HD14806

HD14806 — Көньяк Гидра йолдызлыгында урнашкан A2mA8-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,93 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Салтер (Тренто)

Салтер — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Ромено өязендә урнашкан торак пункт.

# Салтер (Тренто)
## Географиясе

Салтер Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Салтер (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Велмайо (Варезе)

Велмайо — Италиянең Ломбардия төбәге Арчизате өязендә урнашкан торак пункт.

# Велмайо (Варезе)
## Географиясе

Велмайо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Велмайо (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кавадинешть

Кавадинешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Кавадинешть (коммуна) коммунасына карый.

# Кавадинешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 89 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Петржвалд (Нови Йичин)

Петржвалд (чех. Petřvald) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Нови-Йичин һәм Копршивнице районында урнашкан авыл.

# Петржвалд (Нови Йичин)
## Географиясе

Мәйданы — 12,508379 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 233 метр биеклектә урнашкан.

# Петржвалд (Нови Йичин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Петржвалд (Нови Йичин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Петржвалд (Нови Йичин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1444 |
| 1880 | 1430 |
| 1890 | 1595 |
| 1900 | 1646 |
| 1910 | 1795 |
| 1921 | 1634 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1717 |
| 1950 | 1464 |
| 1961 | 1635 |
| 1970 | 1639 |
| 1980 | 1710 |
| 1991 | 1727 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1727 |
| 2014 | 1807 |
| 2016 | 1804 |
| 2017 | 1815 |
| 2018 | 1817 |
| 2019 | 1807 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1803 |
| 2021 | 1795 |
| 2021 | 1650 |
| 2022 | 1785 |
| 2023 | 1758 |
| 2024 | 1741 |
# Галавенчыцы (Гродзенский районы)

Галавенчыцы (белар. Галавенчыцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Галавенчыцы (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Маллес-Веноста

Маллес-Веноста — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Маллес-Веноста
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1051 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Глоренца, Сеналес, Силандро, Тубре, Курон-Веноста, Лаза, Слудерно, Скуоль, Зент һәм Зёльден (Австрия) коммуналары белән чиктәш.
# Голиад (округ, Техас)

Голиад — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Голиад шәһәре.

# Голиад (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.

# Голиад (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 6928 кеше тәшкил иткән.

# Голиад (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2212 км² тәшкил итә.
# Домарадзин

Домарадзин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гловно гминаcында урнашкан авыл.

# Домарадзин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дружикова

һәм
Дружикова — Польшаның Силезия воеводалыгы Щекоцины гминасында урнашкан авыл.

# Дружикова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ашагы Улупынар (Даренде)

Ашагы Улупынар (төр. Aşağı Ulupınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# VASH2

VASH2 (ингл. Vasohibin 2 һәм Vasohibin-2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Калинин-Жадина йорты (Казан)

Калинин-Жадина йорты — Казанның Бауман урамында, 1877 елда төзелгән бина. 1911 елда архитектор Петр Аникин тарафыннан үзгәртеп төзелгән.
# Монтальба-ле-Шато

Монтальба-ле-Шато (фр. Montalba-le-Château) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Туравичы (Аршанский районы)

Туравичы (белар. Туравічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Туравичы (Аршанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Пуцолово

Пуцолово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Сьрем гминасында урнашкан авыл.

# Пуцолово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лыыла

Лыыла (эст. Lõõla) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Топур (Минский повяты)

һәм
Топур — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мрозы гминасында урнашкан авыл.

# Топур (Минский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монгардон

Монгардон (фр. Montgardon) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# ARPP19

ARPP19 (ингл. CAMP regulated phosphoprotein 19) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Цакканополи

Цакканополи — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Вибо-Валентия провинциясе составына керә.

# Цакканополи
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430 метр биеклектә урнашкан. Бриатико, Драпия, Паргелия, Цамброне һәм Цунгри коммуналары белән чиктәш.
# Зур Кендас

Зур Кендас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Зур Кендас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200009003
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200900
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Грахера

Грахера (исп. Grajera) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Грахера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12,69 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1013 метр биеклектә урнашкан.
# Кватро Страде (Гросето)

Кватро Страде — Италиянең Тоскана төбәге Орбетелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Кватро Страде (Гросето)
## Географиясе

Кватро Страде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Кватро Страде (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шәрәф Мөдәррис

Шәрәф Хасиятулла улы Мөдәррисов — татар шагыйре.

# Шәрәф Мөдәррис
## Биография

Шәрәф Мөдәррис 1919 елның 1 ноябрендә хәзерге Татарстанның Чүпрәле районы Түбән Каракитә авылында крестьян гаиләсендә туган. Башлангыч белемне үз авылында ала, җидееллык мәктәпне күрше Мунчәли авылында тәмамлый һәм 1935 елда Казанга килеп, педагогика институты каршындагы рабфакка укырга керә. Аннары ике еллык укытучылар институтында укый. 1933 елдан ук шигырьләре белән матбугатта күренә башлаган Ш. Мөдәррис студентлык чорында аеруча дәртләнеп иҗат итә. 1937 елда ук инде «Үскәндә» исемле беренче шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. Шагыйрьнең әдәби тәрҗемә өлкәсендәге беренче тәҗрибәләре дә шушы чорда башлана. 1941 елда аның тәрҗемәсендә чуаш әдәбияты классигы Константин Ивановның атаклы «Нарспи» поэмасы басылып чыга.
1941 елда Шәрәф Мөдәррис Кызыл Армия сафына алына. Шул ук елның җәендә Смоленск өлкәсендә барган канлы сугышларның берсендә Ш. Мөдәррис яраланып, контузия ала һәм Мәскәү госпиталенә озатыла, аннан сәламәтлеген ныгыту өчен Казанга һәм туган авылына кайта. 1942 елда ул яңадан сугышка китә, минометчы-солдат булып Төньяк – Көнбатыш фронтында сугыша, шул ук фронтта татар телендә чыга торган «Ватан өчен» газета редакциясендә хәрби мөхбир булып хезмәт итә. 1944–1945 елларда Ш. Мөдәррис бу эшен «Җиңү байрагы», «Фронт хакыйкате» исемле фронт газеталарында дәвам иттерә. Ш. Мөдәрриснең бу чор поэтик иҗатының да төп эчтәлеген тәшкил итә. «Тупчы Ваһап» (1943) исемле күләмле эпик поэмасында шагыйрь үзе аралашып яшәгән гади совет кешеләренең хисләрен, сугыштагы батырлыкларын, аларның гуманизмын, фашизмга үтергеч нәфрәтләрен тасвирлый.
Армиядән кайткач, төрле газета редакцияләрендә әдәби хезмәткәр булып эшли. 1956 елда ул Максим Горький исемендәге әдәбият институтын тәмамлый.
Әдип зур күләмле поэмалар, шигъри повестьлар яза, лирик һәм публицистик шигырьләр, юмор-сатира әсәрләре, хикәяләр һәм памфлетлар иҗат итә, матбугатта халыкара темаларга үткен эчтәлекле мәкаләләр бастыра. Татар поэзиясендә беренчеләрдән булып, ул сонет жанрына юл ача, аның матур үрнәкләрен язып күрсәтә. Шагыйрь тәрҗемә өлкәсендә дә актив эшли.
Шәрәф Мөдәррис шигъри талантының ачылып җиткән чорында, 1963 елның 28 апрелендә вафат булды.

# Шәрәф Мөдәррис
## Иҗаты

Шәрәф Мөдәррис үзе исән чакта:
* “Үскәндә” (1937),
* “Тупчы Ваһап”(1944),
* “Фронтовик татарлар”(1944),
* “Җыр үткән юл”(1947),
* “Биш минут”(1949),
* “Кояш чыга”(1951),
* “Яшел тасма”(1952),
* “Белә барам”(1954),
* “Көлке түгел”(1954),
* “Кызыл мәйдан” (1955),
* “Минем яшьтәш”(1956),
* “Яшәү көче”(1957) исемле китаплары дөнья күрде.
Моннан тыш аның “Дуслар күңеле”(1963), “Йолдыз атыла”(1963), “Ильич нурлары”(1969) исемле китаплары басылды. 1980 елда “ Дуслар күңеле” исемендә лирик шигырьләрен, юмор- сатирик әсәрләрен һәм поэмаларын туплаган сайланма әсәрләре, 1989 елда “ Тупчы Ваһап” исеме белән шигырьләре, поэмалары һәм сонетлары кабат дөнья күрде.

# Шәрәф Мөдәррис
## Иҗаты
### Үткәрелгән тәрҗемәләре

* Константин Иванов. Нарспи/ Шәрәф Мөдәррис тәрҗемәсе - Казан :Татарстан китап нәшрияты, 1958. - 82 б.
# Саркос (коммуна)

Саркос (фр. Sarcos) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 4580

NGC 4580 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4580
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.