yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ганбат Нямдагийн

Бу исем — монголча. «Нямдагийн» — фамилия түгел, атасының исеме; бу кешенең шәхси исеме — Ганбат.
Ганбат Нямдагийн (монг. Нямдагийн Ганбат), шулай ук Ганбат Намдан ― Монголия галиме, тарихчы, синолог (Көнчыгыш мәдәнияте, сәнгате, кытай теле белгече), фән докторы, Монголия Фәннәр академиясенең Тарих һәм этнология институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре. Ланьчжоу университетының (Ганьсу, Кытай) шәрәфле профессоры. ЮНЕСКОның Күчмәннәр цивилизациясен өйрәнү халыкара институтының (ингл. IISNC) халыкара хезмәттәшлек координаторы (2019 елдан директоры).

# Ганбат Нямдагийн
## Тәрҗемәи хәле

Ганбат Көнбатыш Монголиядә тургут гаиләсендә туган. Аның бабасы Алтай тирәсендә күчеп йөргән, 1941 елда фронтка эләккән. Сугыштан соң туган ягына — хәзер инде Монголиягә кайта алган. Ганбат үзе совет хәрби часте каршындагы мәктәпкә йөргән һәм рус телен бик яхшы өйрәнгән. Университетта кытай телен камил үзләштергән. Тайваньга стажировкага бару да тел өйрәнүдә ярдәм иткән.
Монголия Фәннәр академиясенең тарих институтында, Кытай чыганакларына таянып, борынгы күчмәннәр тарихын өйрәнә. Көньяк һуннар турында диссертация язган. 2001―2005 елларда 45 кешелек төркем составында биш томлык «Монголия тарихы»н (2010 елда кабат бастырылган), 2018 елда биш кисәктән торган «Борынгы күчмәннәр тарихы»н, шулай ук биш томлык «Урта гасырлар тарихы»н язуда катнашкан. «Монголия тарихы»ның сыгынтысын алып, кыскача «Монголия» дәреслеге язган.
Монголия Фәннәр академиясенең Тарих һәм археология институты директор урынбасары, гыйльми секретаре вазыйфаларында булган. 2019 елда Улан-Баторда Күчмәннәр цивилизациясен өйрәнү буенча ЮНЕСКО халыкара институты (ингл. IISNC) директоры вазыйфасына тәкъдим ителгән.
Һәр җәй археологик һәм этнографик экспедицияләргә бара, күп еллар Россия коллегалары ― РФА академиклары Борис Базаров һәм Николай Крадин (икесе дә Бурятиядән) белән эшләгән.
2015 елдан бирле, Уйгыр каһанлыгының зурлыгы буенча икенче шәһәре булган Байбалык («бай шәһәр») уйгыр шәһәрлеге (торулыгы) мисалында күчмәннәрнең шәһәрләшү тарихын өйрәнүче уртак кытай―монгол―татар (әүвәл кытай―монгол) проектында уртак казу-тикшеренү эшләренең Монголия ягыннан җитәкчесе буларак катнашып килә (Татарстан ягыннан җаваплы ― Айрат Ситдыйков, ТР ФА Археология институты директоры. Проектта Искәндәр Измайлов та катнаша). Байбалык торулыгы Бөек Ефәк юлында (шулай ук Чәй юлы) урнашкан. Ул Кытайдан башланып, Монголия аша узып, Себер тракты белән тоташа, Казанга килеп чыга. Казан әлеге сәүдә юлындагы иң мөһим кәрвансарайларның берсе булган. Проект шулай ук күчмәннәр дөньясы белән утрак тормышка күчкәннәрнең багланышларын да тикшерә.
2023―2024 уку елында Казан (Идел буе) федераль университетында тарихчы студентларга монгол мәдәнияте һәм тарихы буенча лекцияләр укырга, монгол теле дәресләре укытырга чакырылган.
2024 елның октябрь ахырында Казанда узган VI халыкара «Евразия далалары археологиясе» конгрессында «Эпосның килеп чыгышы һәм аларның эчтәлеген археологик һәйкәлләр белән чагышытырып өйрәнү» дигән темага доклад белән катнашкан.
# Лафресгимон-Сен-Мартен

Лафресгимон-Сен-Мартен (фр. Lafresguimont-Saint-Martin) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Надежда Чернова

Чернова Надежда Михайловна (15 гыйнвар 1947 ел) — СССР һәм Казакъстан шагыйре, тәрҗемәче һәм журналист, публицист, әдәби тәнкыйтьче. Казакъстан Язучылар берлеге әгъзасы. «Простор» журналының шигърият бүлеге мөдире.

# Надежда Чернова
## Биографиясе

Чернова Надежда Михайловна 1947 елның 15 гыйнварында Павлодар өлкәсенең Баянаул шәһәрендә туа. Әдәбиятка мәхәббәте А. С. Пушкинны мавыгып укыган атасы - Чернов Михаил Тимофеевичның нәсихәтләреннән башлана. Надежда Чернованың бала чагы Семипалатинскида үтә. 10 яшеннән шигырь яза башлый, ә инде 15 яшендә «Кояш» шигыре «Ленинская смена» һәм «Казахстанская правда» газеталарында да басыла. Аннары Киров исемендәге Казакъстан дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый. 25 ел «Простор» әдәби-нәфис журналында эшли, анда әдәбият өлкәсендәге билгеле шәхесләр: Морис Симашко, Виктор Васильев, Анатолий Ким, Ильяс Есенберлин, Пак Михаил һ. б. белән очраша. Әдәби тәнкыйтьче Павел Косенко һәм Тамарина Руфь аны «икенче Римма Казакова» дип атый.
Надежда Чернованың шигырьләре бик күп телләргә тәрҗемә ителгән. Шулай ук ул үзе дә тәрҗемә белән шөгыльләнә, башлыча казакъ, болгар, француз һәм башка телләрдән тәрҗемә итә. 2006 елга кадәр «Простор» журналының проза бүлеген җитәкли.

# Надежда Чернова
## Гаиләсе

Ике тапкыр кияүдә була. Беренче ире — Башкортстан Республикасының атказанган укытучысы һәм филологы Новожилов Олег Геннадиевич. Беренче никахтан улы Денис, һәм кызы Алена бар. Икенче ире Франциядә эмиграциядә яшәгән рус шагыйре Юрий Софиев һәм Ирина Кнорингның улы Игорь Юрьевич Софиев.1955 елда Игорь атасы белән СССРга күчеп кайта.

# Надежда Чернова
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Курмет ордены.

# Надежда Чернова
## Библиография
### Җыентыклары

* «Кочевница-жизнь»
* «Огнецвет»
* «На два голоса»
* «Солнцеворот»
* «Небесный дом»
* «Возраст августа»
* «Только о любви»
* «Саксаул»
# Парадела (Шавеш)

Парадела — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Шавиш муниципалитетына карый.

# Парадела (Шавеш)
## Географиясе

Мәйданы — 8,22 км².
# Олью-Маринью

Олью-Маринью — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Обидуш муниципалитетына карый.

# Олью-Маринью
## Географиясе

Мәйданы — 18,32 км².
# Ольян (район)

һәм
Ольян — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. Ольян муниципалитетына карый.

# Ольян (район)
## Географиясе

Мәйданы — 9,43 км².
# Түбән Кунаши

Түбән Кунаши (чуаш. Çавалхĕрри Кăнаш, рус. Нижние Кунаши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429920. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824011. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600006800. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Түбән Кунаши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 183 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,84%).
# Ле Кявике (Мантова)

Ле Кявике — Италиянең Ломбардия төбәге Виадана өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Кявике (Мантова)
## Географиясе

Ле Кявике Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Кявике (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иске Морат (Ормар районы)

Иске Морат (чуаш. Кивӗ Вӗренер, рус. Старое Муратово) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Иске Морат (Ормар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Морат (Ормар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 252 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Тоганаши (Кызыл Чутай районы)

Тоганаши (чуаш. Туканаш, рус. Тоганаши ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429055. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100005700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Тоганаши (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 370 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Югары Кунаши

Югары Кунаши (чуаш. Пĕчĕк Кăнаш, рус. Верхние Кунаши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429920. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824010. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002700. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Югары Кунаши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 55 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,83%).
# Урта Околодок

Урта Околодок (таулы чирм. Ло Шошмар, рус. Средний Околодок) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Урта Околодок
## Сәгать поясы

Урта Околодок Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урта Околодок
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Ле-Лардере

Ле-Крозе (фр. Les Crozets) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ле-Лардере
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,59 км².
# Кудаши

Кудаши (чуаш. Кăташ, рус. Кудаши ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429077. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253880005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000004300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Кудаши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 284 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,89%).
# Рабасал (Пенела)

Рабасал — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. São Miguel, Santa Eufémia e Rabaçal муниципалитетына карый.

# Рабасал (Пенела)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Лахи (Гарадоцкий районы)

Лахи (белар. Лахі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Лахи (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Кушлавыш

Кушлавыш (чуаш. Кушлавӑш, рус. Кошлоуши) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Кушлавыш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кушлавыш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 103 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле-Жене-Сент-Иль

Ле-Жене-Сент-Иль (фр. Le Genest-Saint-Isle) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Урта Турша

Урта Турша (чирм. Ошладӱр, рус. Средняя Турша) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Урта Турша
## Сәгать поясы

Урта Турша Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урта Турша
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (79,8%), руслар (13,2%).
# Иске Тугай

Иске Тукай (чуаш. Кивӗ Тукай, рус. Старое Тогаево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Иске Тугай
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Тугай
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 120 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Зур Әтмән (Кызыл Чутай районы)

Зур Әтмән (чуаш. Мăн Этмен, рус. Большие Атмени ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429051. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226818001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100001200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Зур Әтмән (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 242 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Кече Карлыган

Кече Карлыган (чирм. Изи Карлыган, рус. Малый Карлыган) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Кече Карлыган
## Сәгать поясы

Кече Карлыган Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Карлыган
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (92,7%), чирмешләр (3,6%), руслар (3,6%).
# Лгота над Ржогановем

Лгота над Ржогановем (чех. Lhota nad Rohanovem) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Вацов районында урнашкан авыл.

# Лгота над Ржогановем
## Географиясе

Мәйданы — 1,675 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 814 метр биеклектә урнашкан.

# Лгота над Ржогановем
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота над Ржогановем
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота над Ржогановем
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 190 |
| 1880 | 241 |
| 1890 | 296 |
| 1900 | 296 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 332 |
| 1921 | 300 |
| 1930 | 238 |
| 1950 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 163 |
| 1970 | 108 |
| 1980 | 82 |
| 1991 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 56 |
| 2011 | 37 |
| 2021 | 40 |
# Җибути

Җибу́ти (Җибу́ти Җөмһүрияте, гарәп. جمهورية جيبوتي‎) — Африканың төньяк-көнчыгышында урнашкан дәүләт. Эритрея, Сомали, Хәбәшстан белән чиктәш.

# Җибути
## Дәүләт төзелеше

Җибути — унитар дәүләт. Конституция 1992 елда кабул ителә.
Ил һәм башкарма хакимият башлыгы — Президент. Ул ике турда узучы сайлауларда 6 елга сайлана. Президент дәүләт сәясәтенең юнәлешен билгели.
Югары канун чыгару органы — Милли Җыен. Ул бер палатадан тора. Депутатлар 5 елга сайлана.
Югары башкарма орган — Президентка буйсынучы премьер-министр җитәкчелегендәге парламент. Ул киңәшмә орган ролен үти.
Конституция нигезендә илдә дин дәүләттән аерылмаган һәм дәүләт дине — Ислам.
Илдә күппартияле система яши.

# Җибути
## Халык
### Милли состав

* Кушетлар — 89,5 %
** арафа — 48,3 %
** сомали — 41,2 %
* Французлар — 2,3 %
* Гарәпләр — 2,5 %

# Җибути
## Халык
### Шәһәрләрдә яшәүчеләр

* Җибути — 642,8 мең кеше
* Амсабих — 41,3 мең кеше
* Таҗура — 22,9 мең кеше

# Җибути
## Халык
### Дини состав

    Төп мәкалә: Җибутида ислам
Җибутида ислам – дәүләт дине. 1992 елда кабул ителгән Конституция нигезендә, илдә дин дәүләттән аерылмаган һәм дәүләт дине — Ислам. Ил халкы (0, 9 млн, 2016 ел, бәяләү) эчендә мөселманнар ― 94 % (740 000 кеше, 2012 елга), христианнар (католиклар) ― 5 % (7000 кеше, 2006 ел), яһүдләр ― 1 %, индуистлар ― 1 %.
* Мөселманнар — 94 %
* Христианнар — 5 %
* Яһүдләр — 1 %
* Индуистлар — 1 %

# Җибути
## Дәүләт гимны

“Җибути” — Көнчыгыш Африканың шул ук исемдәге гимны атамасы. Илнең рәсми телләрендә бу сүз төрлечә языла һәм укыла: сомали телендә — Jabuuti, афар (кафар) телендә — Gabuuti, гарәп телендә — جيبوتي (Җибути), француз телендә — Djibouti (Джибути). Гимн 1977 елда, ил Франциядән бәйсезлек алганда язылган. Сомали телендә сүзләрен Aden Elmi (Аден Эльми) ­иҗат иткән, көен — Abdi Robleh (Абди Робле). Музыкасы 4х4 тактлы калыпта язылган һәм 20 такттан тора. Соңгы ике юлы кабатлана.
Оркестр башкаруында
| Сомали телендә — “Jabuuti” | Афар телендә — “Gabuuti” | Тәрҗемәләр | Тәрҗемәләр |
| Hinjinne u sara kaca, Calankaan harraad iyo Haydaar u mudateen! Haydaar u mudateen! Hir cagaarku qariyayiyo. Habkay samadu tahayoo; Xiddig dhi igleh hoorshoo, Caddaan lagu hadheeyaay. |: Maxaa haybad kugu yaal! Maxaa haybad kugu yaal! :| | Doogehiik inkih solaa, Simbiliiy kah ningicle Bakaarat kah sugunne! Bakaarat kah sugunne! Bulci kaak qaran sido, Gubi kak way anxar lusa; Cutukti caxte caydu, Qidi wagri silaalo. |: Maysooy heebati kumuu! Maysooy heebati kumuu! :| | Күтәрел, байрагыбыз, Дәррәү торып басыгыз! Алдык аны без яу итеп, Әрнүләр, сусау үтеп. Безнең мәңгелек төсләр: Җирләр — яшел, күкләр — зәңгәр; Ак төс — иминлек хасы, Канлы йолдыздыр — уртасы. |: Байрак — безнең горурлык! Байрак — безнең хозурлык! :| | Kütärel, bayrağıbız, Därräw torıp basığız! Aldıq anı bez yaw itep, Ärnülär, susaw ütep. Bezneñ mäñgelek töslär: Cirlär — yäşel, küklär — zäñgär; Aq tös — tınıçlıq xası, Qanlı yoldızdır — urtası. Bayraq — bezneñ ğorurlıq! Bayraq — bezneñ xozurlıq! |
Сомали телендә видео:
Афар телендә видео:
# Ойкас-Асламасы

Ойкас-Асламасы (чуаш. Уйкас Аслăмас, рус. Ойкас-Асламасы ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429066. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253805001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000008000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Ойкас-Асламасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 197 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,39%).
# Пальейруш

Пальейруш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Noura e Palheiros муниципалитетына карый.

# Пальейруш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Могу-де-Малта

Могу-де-Малта — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Карразеда-ди-Ансьяйнш муниципалитетына карый.

# Могу-де-Малта
## Географиясе

Мәйданы — .
# Нуман (Вила-Нова-ди-Фош-Коа)

Нуман — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Вила-Нова-ди-Фош-Коа муниципалитетына карый.

# Нуман (Вила-Нова-ди-Фош-Коа)
## Географиясе

Мәйданы — 22,87 км².
# Мойта-душ-Феррейруш

Мойта-душ-Феррейруш — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Лориньян муниципалитетына карый.

# Мойта-душ-Феррейруш
## Географиясе

Мәйданы — 24,83 км².
# Портела (Амареш)

һәм
Портела — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Torre e Portela муниципалитетына карый.

# Портела (Амареш)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Алексей Бутягин

Бутягин Алексей Сергеевич (19(7) апрель 1881 ел — 26 сентябрь 1958 ел) — СССР математигы, мәгариф өлкәсендә дәүләт эшлеклесе.1934-1939 елларда МДУ директоры,1939-1943 елеларда ректор, (1941-1942 өзеклек белән), Физика-математика фәннәре докторы,Кызыл Байрак Хезмәт һәм Хөрмәт Билгесе орденнары кавалеры.

# Алексей Бутягин
## Биографиясе

Алексей Сергеевич Бутягин — 1881 елның 19 (7) апрелендә Орел губернасы Елец шәһәрендә туган.
1889—1990 елларда Елец ирләр гимназиясендә укый. Аны тәмамлагач, Мәскәү университетының физика-математика факультетына укырга керә. 1906 елда уңышлы тәмамлый, университетының математика кафедрасы буенча профессор дәрәҗәсенә әзерләү өчен калдыралар.

# Алексей Бутягин
## Хезмәт эшчәнлеге

1917 елның августында меньшевиклар партиясеннән большевиклар партиясенә күчә. 1920 елда Мәскәү ВКП(б) комитеты карары белән В. Н. Подбельский исемендәге бәйләнеш институтына эшкә җибәрелә һәм аның ректоры итеп раслана, аны төзүдә катнаша. 1924-1929 елларда Мәскәү югары техник училищесе ректор (вакытлыча) вазифасын башкара.
1934 елда Мәскәү дәүләт университетының 38-нче җитәкчесе (ул вакытта бу вазифа XIX гасыр башындагы кебек директор дип аталган, ләкин 1939 елдан ректор дип үзгәртелә).
Мәскәү университетында Бутягин Алексей Сергеевич җитәкчелек иткән чорда берничә мөһим үзгәртеп корулар үткәрелә:
* Хөкүмәт карарына ярашлы, 1934 елның 16 маенда, тарих факультеты төзелә — шул чакта Мәскәү университеты структурасында бердәнбер гуманитар факультет.
* 1936/1937 уку елында МГУ-да беренче тапкыр дәүләт имтиханнары үткәрелә.
* 1938 елның июлендә факультетлар оештырыла: геология - туфрак һәм география (туфрак-география факультеты нигезендә).
* 1939 елның 15 августында чираттагы «Мәскәү университеты Уставы» кабул ителә.
* 1940 елның 7 маенда Мәскәү дәүләт университетының 185 еллыгына аңа нигез салучы -Михаил Ломоносов исеме бирелә.
* 1941 елның гыйнварында Мәскәү дәүләт университетының Архив нигезләмәсенә юридик үзгәрешләр кертелә һәм ул турыдан туры ректор һәм аның урынбасарына буйсына.
* 1941 елның 23 июнендә Бутягин университетының укыту һәм гыйльми эшләрен хәрби хәл белән бәйле үзгәртеп кору турындагы боерыкка кул куя.
* 1941 елның 16 октябрендә, төнлә, Мәскәүдә паника вакытында, Бутягин Мәскәүдән качып китә. Профессор Б. П. Орлов ректор вазифасын үз өстенә ала. Орлов оешманы эвакуацияләү белән шөгыльләнә һәм вакытлыча ректор вазифасын башкара. Бу хакта МГУ китапханасендә озак еллар эшләгән китапханә хезмәткәре, күренекле тарихчы һәм туган якны өйрәнүче Сорокин В. В. (1910-2006) «По Москве исторической» (М., Издательский дом ТОНЧУ,2006 й. 439 нчы б.) китабында сөйли.
1944-1953 елларда А. С. Бутягин югары белем бирү буенча хөкүмәт структурасында эшли.
1958 елның 26 сентябрендә вафат була. Мәскәүдә Новодевичье зыяратында җирләнгән.

# Алексей Бутягин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Кызыл Байрак Хезмәт ордены
* «Хөрмәт Билгесе» ордены
# Пенафиел (район)

Пенафиел — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Пенафиел муниципалитетына карый.

# Пенафиел (район)
## Географиясе

Мәйданы — 22,52 км².
# Русиянең алтын боҗрасы

Россиянең "Алтын боҗра"сы—Төньяк-Көнчыгыш Русь иске шәһәрләре аша уза торган, , Россиянең кабатланмас тарихи һәм мәдәни һәйкәлләре, халык һөнәрчелек үзәкләре сакланган туристлык маршруты.
Төшенчә һәм алтын балдак идеясенең авторы— журналист һәм язучы Юрий Бычков, «Алтын боҗра» гомуми рубрикасы астында иске рус шәһәрләре турындагы очерклар сериясе 1967 елның ноябрь- декабрь айларында «Совет культурасы» гәҗитендә бастырылган. Бу атама соңрак туристлык маршрутына бирелә. "Россиянең алтын боҗра" билгесе хокукларына ия булучы бөтенроссия тарихи һәм мәдәни һәйкәлләрне саклау җәмгыяте (ВООПИК) 2020 елның 29 октябрь көнендә архивланган..
"Алтын балдак, традицион рәвештә, үз эченә сигез төп шәһәрләрне ала —Сергиев Посад, Переславлҗ-Залесский, Ростов Великий, Ярославль, Кострома, Иваново, Суздаль, Владимир.

# Русиянең алтын боҗрасы
## Барлыкка килү тарихы

"Совет культурасы" гәҗите биреме буенча Суздаль шәһәренә килгән журналист Юрий Александрович Бычков тарафыннан борыңгы рус шәһәрләрен берләштерү өчен уйлап Алтын боҗра маршруты. Аның фикере буенча Мәскәү шәһәреннән чыгып Владимир һәм Суздаль шәһәрләрен курергә, аннан Кострома ягына барып, кире Мәскәүгә кайтырга мөмкин, тик инде башка юл белән Ярославль өлкәсе аша, Ярославль, Бөек Ростов һәм Переславль-Залесский шәһәрләрен күрергә мөмкин. Ике елдан соң, 1967 нче елның көзендә, Юрий Бычков үзенең автомобилендә шушы уйланылган маршрут буенча сәяхәт кылды. Мәскәүгә кайткач ул үзенең сәфәре турында очерклар язды. 1967 нче елның ноябрь-декабрь айларында "Совет культурасы" гәҗитендә "Алтын боҗрасы " исеме астында булган очерклар бастырыла. Әлбәттә, бу исемне Юрий Бычков уйлап тапкан.
Төрле чыганакларда "Алтын боҗра"га кергән шәһәрләрнен саны һәм составы совет һәм постсовет вакытында үзгәреш кичерә. "Алтын боҗра"га кергән шәһәрләр биш өлкәдә урнашкан (Мәскәү, Владимир, Ивановск, Кострома, Ярославль) һәм үз эченә Сергиев Посад, Переславль-Залесский, Бөек Ростов, Ярославль, Кострома, Иваново, Суздаль, Владимир. Бу маршрутка башка торак пунктлар кертелү бәхәсле булып тора (Алексадров,Боголюбово, Гороховец, Гусь-Хрустальный, Дмитров, Калязин, Кидекша, Мәскәү, Муром, Мышкин, Палех, Плёс,Рыбинск, Тутаев, Углич, Юрьев-Польский, Шуя һ. б.)
Владимир Мединский җитәкчелегендә Россия мәдәният министрлыгы "Алтын боҗра" ислагы турында игълан итте һәм, бу иҗтимагый башлангычны дәүләти итеп, "Алтын боҗрага" кергән теге яки бу торак пунктларны, каршы якта урнашкан гомуми танылган маршрутта күрсәтте (мәсәлән, Мәскәүдән кәньякка таба).
* ↑ Гриньков В.В.. От Шаляпина до Конёнкова (рус.), "Независимая газета" (2016-09-01). 8 март 2018 тикшерелде.
* 1 2 А. Рапопорт, Мироненко И. А. Федин Алтын балдак: Вокруг света. Иярчен путешественника, 2012. — С. 13.
* ↑ Овчинникова Н. А буйлап Сәяхәт Золотому боҗра. Зур путеводитель буенча шәһәрләр һәм вакыт. — М.: АСТ, 2017. — С. 4.
* ↑ Воротынцев К Юрий Бычков: «борынгы архитектурасы выразились сыйфатларны рус халкының» // Газета Мәдәният, 11.06.2014. архив күчермәсе
# Прошкино (Әлек районы)

Прошкино (чуаш. ПрашКушкӑнь, рус. Прошкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Прошкино (Әлек районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Прошкино (Әлек районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 145 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%), руслар (5%) алып тора.
# Вараш

Вараш (Вараш, укр. Вараш, рус. Вараш, пол. Warasz) — Украинаның Ровно өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 40 000 кеше (2024).

# Вараш
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Вараш Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Вараш
## Тарих

1973 елда нигезләнгән.

# Вараш
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 90,4%, рус теле — 9,3%.