yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (12055) 1997 YR11

(12055) 1997 YR11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12055) 1997 YR11
## Тарихы

1997 елның 30 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YR11» саналган.
# Андрей Фёдоров

Андрей Фёдоров (рус. Андрей Витальевич Фёдоров, 10 апрель 1971(1971-04-10) (53 яшь), Мәргылан, Фәрганә вилаяте, Үзбәкстан ССР, СССР — , ) — СССР һәм Үзбәкстан футболчысы (сакчы), футбол тренеры, Үзбәкстан милли футбол җыелмасы әгъзасы (1994-2006), Азия уеннары чемпионы (1994), Азия чемпионнары кубогының бронза призчысы (1994/95), Үзбәкстан чемпионатларының алтын (1992, 1993, 1994, 1995) һәм бронза (1996, 1997) призчысы, Россия чемпионатларының алтын (2008) һәм бронза (2003) призчысы, Үзбәкстанның Ел футболчысы (1997).
# Линарчик

Линарчик — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Грудзёндз гминаcында урнашкан авыл.

# Линарчик
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мороло

Мороло — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Фрозиноне провинциясе составына керә.

# Мороло
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 397 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Горга, Згургола, Ферентино һәм Супино коммуналары белән чиктәш.
# Соломео (Перуҗа)

Соломео — Италиянең Умбрия төбәге Корчано өязендә урнашкан торак пункт.

# Соломео (Перуҗа)
## Географиясе

Соломео Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Соломео (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (16181) 2000 AC137

(16181) 2000 AC137 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16181) 2000 AC137
## Тарихы

2000 елның 4 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AC137» саналган.
# Порту-Реал

Порту-Реал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.

# Порту-Реал
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 50,587 км².
# Мортиза (Виченца)

Мортиза — Италиянең Венеция төбәге Луго-ди-Виченца өязендә урнашкан торак пункт.

# Мортиза (Виченца)
## Географиясе

Мортиза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мортиза (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Юндалан (Кыркларэли)

Юндалан (төр. Yundalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пуччини (кратер)

Пуччини — Меркурий планетасының 64°30′ к. к. 46°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 110 километрлы кратеры.

# Пуччини (кратер)
## Исеме

Кратер итальян композиторы Джакомо Пуччини хөрмәтенә аталган.
# Павлово (Хойницкий повяты)

Павлово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Хойнице гминасында урнашкан авыл.

# Павлово (Хойницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ожехув (Пабьяницкий повяты)

Ожехув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Лютомерск гминаcында урнашкан авыл.

# Ожехув (Пабьяницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бурбевель

Бурбевель (фр. Bourbévelle) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Бурбевель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,37 км².
# Дембогура (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)

Дембогура — Польшаның Великопольское воеводалыгы Велень гминасында урнашкан авыл.

# Дембогура (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нове Плуди

Нове Плуди — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сомянка гминасында урнашкан авыл.

# Нове Плуди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карлов (Богушов)

Карлов (чех. Karlov) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Богушов районында урнашкан авыл.

# Карлов (Богушов)
## Географиясе

Мәйданы — 3,495 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 275 метр биеклектә урнашкан.

# Карлов (Богушов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Карлов (Богушов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия һәм Силезиядәге Моравия анклавлары тарихи төбәгенә караган.

# Карлов (Богушов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 333 |
| 1880 | 315 |
| 1890 | 327 |
| 1900 | 297 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 304 |
| 1921 | 313 |
| 1930 | 298 |
| 1950 | 161 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 135 |
| 1970 | 96 |
| 1980 | 79 |
| 1991 | 45 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 43 |
| 2011 | 30 |
| 2021 | 33 |
# Нәбиуллина

Нәбиуллина ― фамилия.
* Айгөл Нәбиуллина (1975), сәхнә һәм радио алып баручысы, мөхәррир һәм мәдәният оешмалары җитәкчесе.
* Илүсә Нәбиуллина (1958), укытучы, журналист, язучы.
* Эльвира Нәбиуллина (1963), Россия Үзәк банкы рәисе (2013 елдан).
# (20421) 1998 TG3

(20421) 1998 TG3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20421) 1998 TG3
## Тарихы

1998 елның 14 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 TG3» саналган.
# Ожгиха (Камышлов районы)

Ожгиха (рус. Ожгиха) — Свердловск өлкәсенең Камышлов районы составына керүче авыл.

# Ожгиха (Камышлов районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ожгиха (Камышлов районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
# Хүрриет (Шерефликочһисар)

Хүрриет (төр. Hürriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дигаһ (Лерик)

Дигаһ (әзери. Digah) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# Вяйо (Арецо)

Вяйо — Италиянең Тоскана төбәге Ангьяри өязендә урнашкан торак пункт.

# Вяйо (Арецо)
## Географиясе

Вяйо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вяйо (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чырчына

Чырчына (белар. Чырчына) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Чырчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нидеррёблинген (Хельме)

Нидеррёблинген (алман. Niederröblingen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Нидеррёблинген (Хельме)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,11 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 131 метр биеклектә урнашкан.
# Алтай (шәһәр, Казакъстан)

Алтай (каз. Алтай, Altaý), 2019 елга кадәр Зыряновск (каз. Zyrıanovsk, Зыряновск, рус. Зыряновск) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Алтай (шәһәр, Казакъстан)
## Тарих

Шәһәр статусын 1941 елдан башлап йөртә.
# Миликов (Черна)

Миликов (чех. Milíkov) — Чехиянең Высочина крае Черна (Ждяр над Сазавоу) районында урнашкан авыл.

# Миликов (Черна)
## Географиясе

Мәйданы — 2,696 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Миликов (Черна)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Миликов (Черна)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Миликов (Черна)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 107 |
| 1880 | 115 |
| 1890 | 117 |
| 1900 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 103 |
| 1921 | 103 |
| 1930 | 104 |
| 1950 | 79 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 74 |
| 1970 | 69 |
| 1980 | 54 |
| 1991 | 41 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 38 |
| 2011 | 54 |
| 2021 | 48 |
# Дибувка

Дибувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы Озоркув гминаcында урнашкан авыл.

# Дибувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (10241) Milicevic

(10241) Milicevic (лат. Milicevic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10241) Milicevic
## Тарихы

1999 елның 9 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AU6» саналган.
# (496) Грифия

(496) Грифия (лат. Gryphia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (496) Грифия
## Тарихы

1902 елның 25 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1902 KH» саналган.
# Ош (Мез)

Ош (фр. Osches) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Вильяррабе

Вильяррабе (исп. Villarrabé) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяррабе
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 80,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1001 метр биеклектә урнашкан.
# Олы Бисәр

Олы Бисәр (чуаш. Хупкĕпер)— Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы авыл.
Халык саны — 302 тирәсендә. Почта индексы — 422375.

# Олы Бисәр
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Олы Бисәр
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

# Олы Бисәр
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# NGC 2206

NGC 2206 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2206
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Санкт-Эгидин

Санкт-Эгидин (алман. St. Egidien) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Санкт-Эгидин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,26 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 261 метр һәм 269 метр биеклектә урнашкан.
# E

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
E (e) (tat. lat. E xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында җиденче.
"E e" хәрефе татар кирилл әлифбасының "Э э" һәм татыктан соң барган очракта "е" хәрефенә туры килә (эш - eş, теле - tele), каты ы авазына нечкә ише булып тора, рус э авазыннан нечкә э авазына якынрак. Нечкә сүзләрдә кирилл әлифбасының сүз башыннан һәм сузыктан соң ("i" хәрефтән башка) барган очракта е хәрефе латин әлифбасында ye туры килә, мәсәлән: егет - yeget , ефәк - yefäk , бәет - bäyet , бөек - böyek , эш - eş , эзләү - ezläw , Эльмира - Elmira , Рафаэль - Rafael , гаҗәеп - ğäcäyep , егәр - yegär , җәелү - cäyelü , Ләкин: тиеш - tieş, киен - kien .
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# E
## Бүтән телләрдә

E, e бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.

# E
## Кодлар

Стандарт латин клавиатурасына керә.
# NTN5

NTN5 (ингл. Netrin 5) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ирхенрит

Ирхенрит — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Ирхенрит
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Ирхенрит
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 метр биеклектә урнашкан.
# Бабачай (аянҗык)

Бабачай (төр. Babaçay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле аянҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Амангелде (Казыгорт районы)

Амангелде (каз. Амангелді) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Амангелде (Казыгорт районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Джуэб (округ, Юта)

Джуэб — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нифай шәһәре.

# Джуэб (округ, Юта)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.

# Джуэб (округ, Юта)
## Территориясе

Округ мәйданы 8822,5 км² тәшкил итә.
# Älcäzair xalqı

Älcäzair xalqı - Älcäzair däwläteneñ töp xalqı. Nigezdä ğäräplär häm bärbärlärdän tora.
Yaqınça 80% ğäräpçä, 20% bärbärçä söyläşälär. İldäge xalıqnıñ 90 % tan artığrağı yar buyı polosasında häm taw üzännärendä yäşi.
| Yıl | Xalıq sanı |
| 1 | 4 000 000 |
| 500 | 2 000 000 |
| 1000 | 3 200 000 |
| 1500 | 2 700 000 |
| 1700 | 1 750 000 |
| 1710 | 1 828 000 |
| 1720 | 1 907 000 |
| 1730 | 1 985 000 |
| 1740 | 2 063 000 |
| 1750 | 2 141 000 |
| 1760 | 2 220 000 |
| 1770 | 2 298 000 |
| 1780 | 2 376 000 |
| 1790 | 2 454 000 |
| 1800 | 2 533 000 |
| 1810 | 2 611 000 |
| 1820 | 2 689 000 |
| 1830 | 3 155 000 |
| 1840 | 3 622 000 |
| 1850 | 4 088 000 |
| 1860 | 4 555 000 |
| 1870 | 5 021 000 |
| 1880 | 5 488 000 |
| 1890 | 5 954 000 |
| 1900 | 6 421 000 |
| 1910 | 6 887 000 |
| 1920 | 7 354 000 |
| 1930 | 7 820 000 |
| 1940 | 8 287 000 |
| 1950 | 8 753 000 |
| 1960 | 10 909 294 |
| 1970 | 13 931 846 |
| 1980 | 18 806 061 |
| 1990 | 25 089 032 |
| 2000 | 30 429 227 |
| 2007 | 33 362 742 |
| 2030 (bäyälämä) | 41 640 607 |
| 2050 (bäyälämä) | 44 163 403 |
# Криуха

Криуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Талка елгасының сул ярына тамагыннан 0,2 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 13 км.

# Криуха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000006993
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000699
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Gordiy töyene

Gordiy töyene - borınğı yunan mifologiäse buyınça Frigiä patşası Gordiy bäylägän bik qatlawlı töyen häm soñraq İskändär Zölqärnäyn tarafınnan kiselgän.
"Gordiy töyene" küçerelmä mäğnäsendä - butalçıq xällär, mäs'älälär, wäzğiät, ä "Gordiy töyenen kisü" - qatlawlı, butalçıq mäs'äläne, eşne, qıyınlıqnı turı ısul belän çişü.

# Gordiy töyene
## Riwäyät

BEQ IV ğasırda Frigiä patşalığı xakimsez qalğan. Ber küräzä Zevs ğibädätxänäsenä arbada bara torğan berençe oçrağan keşe - kiläçäk patşa bulaçağın aldan äytep torğan.
Şulay itep, frigiälelär ğadi igençe Gordiy ne oçraşıp, anı patşa itep saylağannar.
Gordiy patşa bulğanda yaña başqalasına nigez salğan, ä kirmändä ul kilğan arbanı urnaştırğan, arbanıñ qamıtı kizil qabığınnan bik qatlawlı töyen belän bäylägän.
Riwäyät buyınça ul töyenne çişä alğan keşe - böten Aziä xakime bulaçaq.
BEQ 334 yılda İskändär Zölqärnäyn Frigiäne basıp alğan. Borınğı ğibädätxanägä kerep, tanılğan töyenne kürep, İskändär qılıç çığarıp töyenne kiskän.
Şunı kürep, qähinnär "Ul dönyanı diplomatiä tügel, ä qılıç belän basıp alaçaq" dip äytkännär.
# NGC 6319

NGC 6319 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6319
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сусирак

Сусирак (фр. Soucirac) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Полянувка (Люблинский повяты)

Полянувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Стшижевице гминаcында урнашкан авыл.

# Полянувка (Люблинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Адмираллык хастаханәсе каршындагы чәсәүнә (Казан)

Адмираллык хастаханәсе каршындагы чәсәүнә — Казанның Столяров урамында урнашкан, 19 гасыр ахырында - 20 гасыр башында төзелгән чәсәүнә.
# Сарыяр (Дураган)

Сарыяр (төр. Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фортуньело (Рагуза)

Фортуньело — Италиянең Сицилия төбәге Рагуса өязендә урнашкан торак пункт.

# Фортуньело (Рагуза)
## Географиясе

Фортуньело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фортуньело (Рагуза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сеймур (сан алу урыны, Висконсин)

Сеймур — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сеймур (сан алу урыны, Висконсин)
## Географиясе

Сеймур халык санын алу урыны мәйданы — 7,59996 км², 7,670829 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (20719) Velasco

(20719) Velasco — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20719) Velasco
## Тарихы

1999 елның 7 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XL99» саналган.
# PAPLN

PAPLN (ингл. Papilin, proteoglycan like sulfated glycoprotein) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Листападавичы

Листападавичы (белар. Лістападавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Салигорский районында урнашкан авыл.

# Листападавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чечулина (Каменски шәһәр округы)

Чечулина (рус. Чечулина) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Чечулина (Каменски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Чечулина (Каменски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), татарлар (5%), башкортлар (8%).
# Надеевы

Надеевы (рус. Надеевы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Надеевы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Надеевы
## Сәгать поясы

Надеевы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Надеевы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# 712 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 712 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр :
Хронологик таблица :
712 (җиде йөз уникенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 712 елы, I меңьеллыкның 712 елы, VIII гасырның 12 елы, VIII гасырның 2 унъеллыгының 2 елы, 710 елларның 3 елы. 712 елдан бирле 1312 ел үтте.

# 712 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:712 елда туганнар

# 712 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:712 елда вафатлар
# Юбилейное (Акмола өлкәсе)

Юбилейное (каз. Юбилейное) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Юбилейное (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Улашлы (Кызылтепе)

Улашлы (төр. Ulaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Намуле (Люблин воеводалыгы)

Намуле — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.

# Намуле (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нифтикам һөнәри көллияте

Нᴎфᴛикам һөнәри көллияте, «Нᴎфᴛикам һөнәри көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (рус. Государственное бүҗетное профессиональное образовательное учреждение Нефтекамcкᴎ профессиональный коллеҗ) — 2011 елда нигезләнгән Башкортстанның Нᴎфᴛикам шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
кбүБашкортстан мәгарифе :
# Вранштица

Вранштица (серб. Вранштица) — Сербиянең Расина округы Александроватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вранштица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 870 метр биеклектә урнашкан.

# Вранштица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (15729) Юмикоитахана

(15729) Юмикоитахана — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15729) Юмикоитахана
## Тарихы

1990 елның 16 октябрендә А. Такахаси, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UB» саналган.
# Владимир Баранов (1889)

Владимир Баранов (21 февраль 1889(1889-02-21), Олы Нырты, Әбде вулысы, Мамадыш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 3 август 1967, Казан, РСФСР, СССР) — ботаник, биология фәннәре докторы (1937), профессор (1932). Пермь һәм Казан университетларында ботаника кафедралары мөдире, Казан университеты ботаника кафедрасында яңа фәнни юнәлешкә (палеоботаникага) нигез салучы.
# Ислаз (Телеорман)

Ислаз — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. Ислаз (коммуна) коммунасына карый.

# Ислаз (Телеорман)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 32 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Норт-Гейвен (Мэн)

Норт-Гейвен — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Норт-Гейвен (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1846 елда нигезләнгән.

# Норт-Гейвен (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 82,49 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 ± 1 метр биеклектә урнашкан.