yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ярмику-Яха

Ярмику-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Халето-Се елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Ярмику-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300044393
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304439
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Пинчето (Җенова)

Пинчето — Италиянең Лигурия төбәге Изола-дель-Кантоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Пинчето (Җенова)
## Географиясе

Пинчето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пинчето (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 1646

IC 1646 — Хут йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика һәм инфракызыл чыганак .

# IC 1646
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1646, PGC 4357, 2MASX J01124382+1542281, IRAS F01100+1526, MCG+02-04-009, AGC 110126, Z 436-10, UZC J011243.8+154226, Z 0110.1+1527, SDSS J011243.83+154228.1, SDSS J011243.82+154228.1 һәм LEDA 4357 буларак та сурәтләнә.
# Парк-Гилл (Оклахома)

һәм
Парк-Гилл — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Парк-Гилл (Оклахома)
## Географиясе

Парк-Гилл халык санын алу урыны мәйданы — 90,441339 км², 90,441432 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 228 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мисляковице

һәм
Мисляковице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Одживул гминасында урнашкан авыл.

# Мисляковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Күкәйсыман дөя сеңере

Күкәйсыман дөя сеңере (лат. Astragalus testiculatus Pall.) — күбәләкчәчәклеләр гаиләлегенең Дөя сеңере ыруына караган үсемлекләр төре.
# Пиртештий-де-Жос (коммуна)

Пиртештий-де-Жос — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Пиртештий-де-Жос (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 51,27 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 372 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Пиртештий-де-Жос, Делень, Варвата һәм Вирфу-Дялулуй авыллары урнашкан.
# Дубрава (Бялыницкий районы)

Дубрава (белар. Дубрава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Дубрава (Бялыницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Терияка (Изерния)

Терияка — Италиянең Молизе төбәге Маккьягодена өязендә урнашкан торак пункт.

# Терияка (Изерния)
## Географиясе

Терияка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Терияка (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (2987) Sarabhai

(2987) Sarabhai (лат. Sarabhai) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2987) Sarabhai
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4583 P-L» саналган.
# (16985) 1999 AE28

(16985) 1999 AE28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16985) 1999 AE28
## Тарихы

1999 елның 11 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AE28» саналган.
# Ирешть

Ирешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Видра (коммуна, Вранча) коммунасына карый.

# Ирешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 280 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (13224) Такамацуда

(13224) Такамацуда — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13224) Такамацуда
## Тарихы

1997 елның 10 августында T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 PL5» саналган.
# Хулио Гильен Чавез (Ринкон де Ромос)

Хулио Гильен Чавез — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Хулио Гильен Чавез (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Хулио Гильен Чавез (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Казали (Парма)

Казали — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Невьяно-дельи-Ардуини өязендә урнашкан торак пункт.

# Казали (Парма)
## Географиясе

Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казали (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Штоккерау

Штоккерау — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Корнойбург округы составына керә.

# Штоккерау
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 176 метр биеклектә урнашкан. Зирндорф, Лайтцерсдорф, Шпиллерн, Санкт-Андре-Вёрдерн һәм Хауслайтен коммуналары белән чиктәш.
# Асарагач (Теккекөй)

Асарагач (төр. Asarağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ярмовець

һәм
Ярмовець — Словениянең Шентюр (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ярмовець
## Географиясе

Мәйданы — 1,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 315 метр биеклектә урнашкан.
# Шапада-ду-Норти

Шапада-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Шапада-ду-Норти
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 827,958 км².
# HD125695

HD125695 — Сөмбелә йолдызлыгында урнашкан F0III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,44 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Монтан (Франция)

Монтан (фр. Montans) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Монтан (Франция)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,43 км².
# Нюзежуль

Нюзежуль (фр. Nuzéjouls) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 331

NGC 331 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 331
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Топовле

Топовле — Словениянең Брасловче (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Топовле
## Географиясе

Мәйданы — 0,98 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288,4 метр биеклектә урнашкан.
# Сэтагая

Сэтагая (яп. 世田谷区) — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.

# Сэтагая
## Тарихы

Сэтагая шәһәре 1947 елның 13 мартында шәһәр статусын ала.

# Сэтагая
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 855416 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 14728 кеше тәшкил иткән.

# Сэтагая
## Географиясе

Шәһәр территориясе 58.08 км² тәшкил итә.

# Сэтагая
## Кардәш шәһәрләр

* Виннипег, Канада (5 октябрь 1970)
# Үналан (Алаҗа)

Үналан (төр. Ünalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Алаҗа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хила (округ, Аризона)

Хила — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Глобruen шәһәре.

# Хила (округ, Аризона)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1881 елда оештырыла.

# Хила (округ, Аризона)
## Территориясе

Округ мәйданы 12 422 км² тәшкил итә.
# Ильич (Рагачовский районы)

Ильич (белар. Ільіч) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Ильич (Рагачовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Фёдор Уяр

Афанасьев Федор Ермил улы (чуаш. Хветĕр Уяр, Хветер Уяр) (19 апрель, 1914, Сухарь Матак, Самар губернасы -9 июль 2000, Чабаксар) - чуаш язучысы һәм драматургы. Чуаш АССРның халык язучысы.

# Фёдор Уяр
## Биографиясе

Федор Афанасьев 1914 елда Самара губернасының Сухарь Матак авылында (бүгенге Самар өлкәсенең Исаклы районына карый) крестьян гаиләсендә туа. 1936 елда Чабаксарга күчеп килә. Алдан Чабаксар, соңрак Благовещенск педагогия институтларында укый. Бөек Ватан сугышында катнаша.
1936 елда чуаш актрисасы Елена Шорникова белән гаилә коралар, 64 ел бергә тормыш иткән дәвердә ике кыз бала тәрбияләп үстерәләр.
Уярның беренче әсәрләре 1930 елда басыла. Аның хикәяләре аерым басмага 1941 елда чыга («Тропа» — «Сукмак»). 1943-1947 елларда аның хикәяләре, очерклары, фельетоннары һәм «Юллар-йөрүләр» («Ҫулсем-йĕрсем», 1943), «Сок суы елгасында» («Сук шывĕ хĕррринче») язмалары җыентыклары чыга. Уяр 1842 елда Әкрам восстаниесе һәм моңа кадәр булган вакыйгалар турында «Тенета» («Таната») тарихи романының авторы.
Типшар гадәтенә Чуаш яшь тамашачы театрында куелган «Типшар» пьесасын багышлый.
1998 елда, язучы үлеменнән соң, Сухарь Матак урта мәктәбендә язучы музее ачыла, аңа Хведер Уяр үз китапханәсен һәм кулъязмаларын тапшыра.
# (5226) Поллак

(5226) Поллак (лат. Pollack) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5226) Поллак
## Тарихы

1983 елның 28 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 WL» саналган.
# Эшмэли (Эшме)

Эшмэли (төр. Eşmeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# HD127304

HD127304 — Үгезкөтүче йолдызлыгында урнашкан A0V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,05 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кастелана (Варезе)

Кастелана — Италиянең Ломбардия төбәге Лонате-Поццоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Кастелана (Варезе)
## Географиясе

Кастелана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Кастелана (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Катунь (туристлар базасы)

«Катунь» туристлар базасы (рус. Турбаза Катунь) — Алтай Республикасының Чемал районында урнашкан авыл.

# Катунь (туристлар базасы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Катунь (туристлар базасы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (8%), руслар (82%).
# Антем (Аризона)

Антем — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Антем (Аризона)
## Географиясе

Антем халык санын алу урыны мәйданы — 20,693982 км², 20,688416 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1863 Фут биеклектә урнашкан.
# Куатретонда

Куатретонда (кат. Quatretonda) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Куатретонда
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 43,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дён

Дён (фр. Dun) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
# Старе Папроцки-Голендри

Старе Папроцки-Голендри — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кшимув гминасында урнашкан авыл.

# Старе Папроцки-Голендри
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Прегола (Павия)

Прегола — Италиянең Ломбардия төбәге Бралло-ди-Прегола өязендә урнашкан торак пункт.

# Прегола (Павия)
## Географиясе

Прегола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Прегола (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гөдәкгобу

Гөдәкгобу (әзери. Gödəkqobu) — Әзербайҗанның Зәрдаб районына караган авыл.
# 429 ел (б. э. к.)

{{Ел өчен навигация|-429

# Вакыйгалар =
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:429 елда (б. э. к.) туганнар

# Вакыйгалар =
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:429 елда (б. э. к.) вафатлар
# Манка

Манка (фр. Mencas) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Олы Казаклар

Олы Казаклар — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422722.

# Олы Казаклар
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# Бозко Купо (Беневенто)

Бозко Купо — Италиянең Кампания төбәге Сант-Агата-де-Готи өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко Купо (Беневенто)
## Географиясе

Бозко Купо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бозко Купо (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чалдаш (Гәдәбәй)

Чалдаш (әзери. Çaldaş) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
# Безак (коммуна)

Безак (фр. Bézac) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
# Косинка

Косинка (рус. Косинка) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.

# Косинка
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Косинка
## Сәгать поясы

Косинка Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Косинка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Чәбия Чүрчи

Чәбия Чүрчи — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422063.

# Чәбия Чүрчи
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

# Чәбия Чүрчи
## Шәхесләр

* Әбрар Кәримуллин (1925-2000), филолог.
# Аренда

Аренда — милек иясенең яки аның исеменнән эш йөртүче органның теге яки бу төр мөлкәтне билгеле күләмдә түләү шарты белән шартнамә нигезендә физик яки юридик затка (арендаторга) вакытлыча файдалануга биреп торуы. Арендага җитештерү биналары, төрле җиһазлар, транспорт чаралары, җир һәм башка төр мөлкәт бирелергә мөмкин. Файдалану дәверендә аренда объектларында җитештерелгән продукция, җиләк-җимешләр һәм бүтән төр керемнәр, төзелгән шартнамәдә күрсәтелгәнчә, арендатор мөлкәте булып исәпләнәләр.
# Атаюрт

Атаюрт (төр. Atayurt) — Төркия Җөмһүриятенең Мерсин иленә караган бер шәһәре.
# Элберта (Алабама)

Элберта — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Элберта (Алабама)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 18,06801 км², 17,761727 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гүмэли (Алаплы)

Гүмэли (төр. Gümeli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Алаплы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Киригуа

Киригуа (Испан телендә: Quiriguá) — борынгы майяларның каласы, хәзер — Гватемаланың көньяк-көнчыгышы Исабель департаментындагы казулар урыны. Мотагуа елгасының үзәнендә якынча 3 км² мәйданда урнашкан, каланың тантаналар үзәге елганың төньяк яры буенда урнашкан.
Классик чорда (200—900 еллар) Киригуа сәүдә юллары кисешкән җирдә урнаша. Беренче авыл безнең эраның II гасырында барлыкка килә, акрополь төзелеше якынча 550 елда башлана. VI гасырда монда акрополь төзелә, VIII гасырда кала тиз үсә, өстәвенә, күп санлы биналар барлыкка килә, архитектура һәм скульптураның декоратив стиленең Гондурастагы борынгы майя каласы Копанга якынлыгы аларның тыгыз бәйләнештә булуы турында сөйли. 738 елда Копан өстеннән җиңүенә кадәр Киригуа аның вассал дәүләте була. Соңыннан ул бәйсезлек яулый. Кауак Ски (723—784 еллар) идарә итүе вакытында үсеш алган бәйсез дәүләтнең баш каласы була. IX гасыр уртасында Киригуа бөлгенлеккә төшә. Сәбәбе булып сугышлар һәм төбәктә халык тыгыз утыру аркасында ресурсларның җитешмәве тора, һәм шулай ук җир тетрәүләр булуы ихтимал.

# Киригуа
## Тарихы

Киригуа археология паркы Исабель департаментында Пуэрто-Барриос каласының төп шоссесыннан ерак түгел урнашкан. Тыюлык Сьерра-де-лас-Минас һәм Монтана Эспириту-Санто кыялары арасында тора
Киригуа индеец-майяларның иң кечкенә авылларының берсе, әмма үзенең уеп ясалган уникаль баганалары аркасында иң билгеле үрнәк санала.
Киригуа комплексы 22 стеладан тора, алар майя цивилизациясе вакытларында ташта классик уеп ясалган кисү буенча төзелгән иң яхшы өлге. Киригуа дөнья өчен 1839 елда Үзәк һәм Көньяк Америкага килүче Джон Стивенс сүрәтләвеннән ачыла.
1840 елларда Киригуаның хәрабәләрен беренче тапкыр инглиз рәссамы Фредерик Казервуд, ә соңыннан инглиз галиме А. П. Модсли һәм Американың Археология институты һәм Карнеги институты экспедицияләре өйрәнә.

# Киригуа
## Тасвирламасы

Киригуа кызыл комташтан уеп ясалган майя стелалары белән дан тота — бу сүрәтләр һәм язулар белән таштан дүрт кырлы зур колонналар. Аларның күбесе хакимнәрне сүрәтли, ә иероглифлар өлгеләрнең куелу вакытын аңлата. Кайсыберләрендә кеше йөзләре белән мифик затлар сүрәтләнгән — алар, күрәсең, борынгы культның объектлары. Осталар намуслы эшләгән, дымлы тропик климатка карамастан, бизәкләре берничә гасыр яхшы сакланган. Монда табылган стеллаларның берсе — борынгы цивилизациянең иң бөеге дип санала. Иң билгеле скульптура сыннары — скульптура календарьлары һәм майя цивилизациясе турында мөһим белем чыганаклары булып хезмәт иткән мифик албастыларның хикмәтле скульптуралары
1910 елдан «Юнайтед Фрут Компани» Киригуаны хәрабәләре белән мәйданчыгын сатып ала, анда Американың Археология институты белән зур казыну эшләрен оештыра. Комарткыны мародерлардан саклау өчен байтак чаралар башлый. Киң күләмле тикшеренүләр һәм объектны тергезү 1975 елда башлана. Бу проект бүгенге көнгә кадәр дәвам итә һәм Пенсильвания Университеты, Милли география җәмгыяте һәм Гватемала хөкүмәте тарафыннан спонсорлана.
Киригуа 1981 елда ЮНЕСКО-ның Бөтен дөнья мирасы исемлегенә кертелә.
# Казанҗы (Ылгаз)

Казанҗы (төр. Kazancı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Истиклал (Сейһан)

Истиклал (төр. İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 5013

NGC 5013 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5013
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Малинавая

Малинавая (белар. Малінавая) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Малинавая
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Тулава (Зэльвенский районы)

Тулава (белар. Тулава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.

# Тулава (Зэльвенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Касымлар (Гөлпазары)

Касымлар (төр. Kasımlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Гөлпазары илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Коростелевка (Вильва кушылдыгы)

Коростелевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вильва елгасының уң ярыннан 123 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Коростелевка (Вильва кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100712111100011672
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101167
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1