yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карабашлы (Деврек)

Карабашлы (төр. Karabaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сан Винченцо Ферери-Йаманти (Фрозиноне)

Сан Винченцо Ферери-Йаманти — Италиянең Лацио төбәге Сора өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Винченцо Ферери-Йаманти (Фрозиноне)
## Географиясе

Сан Винченцо Ферери-Йаманти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сан Винченцо Ферери-Йаманти (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тлучна

Тлучна (чех. Tlučná) — Чехиянең Пльзень крае Пльзен-Төньяк районы һәм Q89342813? районында урнашкан авыл.

# Тлучна
## Географиясе

Мәйданы — 7,169444 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Тлучна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тлучна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Тлучна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 571 |
| 1880 | 746 |
| 1890 | 1038 |
| 1900 | 1355 |
| 1910 | 1605 |
| 1921 | 1843 |
| 1930 | 2182 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 2173 |
| 1961 | 2680 |
| 1970 | 2633 |
| 1980 | 2432 |
| 1991 | 2241 |
| 2001 | 2317 |
| 2011 | 3036 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 3141 |
| 2016 | 3233 |
| 2017 | 3244 |
| 2018 | 3269 |
| 2019 | 3272 |
| 2020 | 3265 |
| 2021 | 3293 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 3295 |
| 2022 | 3256 |
| 2023 | 3348 |
| 2024 | 3357 |
# Пяндоли (Перуҗа)

Пяндоли — Италиянең Умбрия төбәге Каша (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяндоли (Перуҗа)
## Географиясе

Пяндоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пяндоли (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чыпчык, чык (уен)

Чыпчык, чык — татар халык уены, йөгереклек һәм җитезлек сәләтен үстерүгә ярдәм итүче уен.

# Чыпчык, чык (уен)
## Уйнау тәртибе

Уенда күпме күбрәк бала катнаша, шулкадәр күңеллерәк булачак. Балалар түгәрәккә басалар. Уртада бер бала кала. Ул — сыерчык. Сыерчык бер бала янына килә дә: «Чык әле, әй, кошчык, исемең кем?» — ди. Ул бала: «Чыпчык», — дип җавап бирә һәм: «Ә үзең кем соң син? Йөрисең ник борчып?» — дип сорый. Сыерчык: «Кем дисеңме, чыпчык? Мин булам сыерчык. Бу минем йортым, чык моннан, чык, чык, чык», — ди. Алар икесе дә түгәрәк тышына чыгып, икесе ике якка йөгерәләр һәм, йөгереп килеп, буш «ояга» керергә тырышалар. Урынсыз калган бала түгәрәк эченә баса һәм сыерчык итеп билгеләнә. Уен шулай алга таба озак вакыт дәвам итә.
# Ленинское (Киров өлкәсе)

Ленинское (рус. Ленинское) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан штп.

# Ленинское (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Ленинское (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Ленинское (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ленинское (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
# Һоми Биллимориа

Һоми Фрамҗи Биллимориа Британия Империясе Ордены, Парси килеп чыгышлы Цейлонлы архитектор булган. Ул Ливерпуль Университетын тәмамлаган беренче Цейлонлы булган һәм Британия Архитекторларның Патша Институтының әгъзасы булып сайланган булган. 1938 елда Биллимориа илнең беренче шәһәрчекләр планлаштыручы буларак Хөкүмәт хезмәтенә кергән. Ул 1953 елдан 1956 елга кадәр Җәмәгать Эшләре Департаментының баш архитекторы булып хезмәт иткән. 1948 ел Туган Көн Ихтирамнарында ул баш архитектор урынбасары буларак хезмәт иткәндә ул Британия Империясе Ордены әгъзасы булып билгеләнгән булган, 1953 елда ул Таҗ Кию Медале белән бүләкләнгән булган һәм 1954 Туган Көн Ихтирамнарында ул Британия Империясе Хезмәт Үтәүчесе (Граждан Бүлеге) Орденын кабул иткән. Биллимориа Цейлон Архитекторлар Институтының нигезләүче-әгъзасы булган һәм соңрак Институтның әгъзасы булып сайланган булган.

# Һоми Биллимориа
## Билгеләп үтәргә лаек эшләре

* Мумтаз Маһал, Коломбо (1928)
* Тинтагель Коломбо (1929)
* Бәйсезлек Мемориалы Залы, Коломбо (1948)
* Кәнди Масон Гыйбадәтханәсе (1951)
* Яшь Кешеләрнең Буддачылык Ассоциациясе бинасы, Коломбо (1955)
* Навроз Бауг (Ут Гыйбадәтханәсе), Коломбо.
# (3042) Зелински

(3042) Зелински (лат. Zelinsky) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3042) Зелински
## Тарихы

1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EF10» саналган.
# Грейгем (Төньяк Каролина)

Грейгем — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Грейгем (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Грейгем шәһәре елда нигезләнгән.

# Грейгем (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 24,714835 км², 25,078124 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 199 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Забржези-Ржечице

Забржези-Ржечице (чех. Zábřezí-Řečice) — Чехиянең Кралове Градец крае Трутнов һәм Q89660597? районында урнашкан авыл.

# Забржези-Ржечице
## Географиясе

Мәйданы — 2,446864 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 414 метр биеклектә урнашкан.

# Забржези-Ржечице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Забржези-Ржечице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Забржези-Ржечице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 307 |
| 1880 | 276 |
| 1890 | 301 |
| 1900 | 270 |
| 1910 | 250 |
| 1921 | 261 |
| 1930 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 184 |
| 1961 | 206 |
| 1970 | 162 |
| 1980 | 151 |
| 1991 | 133 |
| 2001 | 142 |
| 2011 | 143 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 154 |
| 2016 | 146 |
| 2017 | 143 |
| 2018 | 141 |
| 2019 | 144 |
| 2020 | 144 |
| 2021 | 149 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 137 |
| 2022 | 146 |
| 2023 | 143 |
| 2024 | 140 |
# Буҗакшейһлер (Манавгат)

Буҗакшейһлер (төр. Bucakşeyhler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ржожмитал на Шумаве

Ржожмитал на Шумаве (чех. Rožmitál na Šumavě) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Чески-Крумлов һәм Q89275964? районында урнашкан авыл.

# Ржожмитал на Шумаве
## Географиясе

Мәйданы — 42,896271 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 623 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ржожмитал на Шумаве
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржожмитал на Шумаве
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржожмитал на Шумаве
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2197 |
| 1880 | 2160 |
| 1890 | 2196 |
| 1900 | 2165 |
| 1910 | 2076 |
| 1921 | 1892 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1758 |
| 1950 | 393 |
| 1961 | 498 |
| 1970 | 447 |
| 1980 | 425 |
| 1991 | 363 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 385 |
| 2014 | 410 |
| 2016 | 408 |
| 2017 | 441 |
| 2018 | 454 |
| 2019 | 449 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 467 |
| 2021 | 447 |
| 2021 | 399 |
| 2022 | 446 |
| 2023 | 435 |
| 2024 | 421 |
# ASPHD1

ASPHD1 (ингл. Aspartate beta-hydroxylase domain containing 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лимбя-Яха (Ярудей кушылдыгы)

Лимбя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ярудей елгасының уң ярына тамагыннан 192 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 73 км.

# Лимбя-Яха (Ярудей кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300051559
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305155
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (14276) 2000 CF2

(14276) 2000 CF2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14276) 2000 CF2
## Тарихы

2000 елның 2 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CF2» саналган.
# Мольина

Мольина (исп. Mollina) — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Мольина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 473 метр биеклектә урнашкан.
# Данелёвице

Данелёвице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Доманюв гминасында урнашкан авыл.

# Данелёвице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Старе Божеево

Старе Божеево — Польшаның Подлясье воеводалыгы Визна гминасында урнашкан авыл.

# Старе Божеево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Райт-Сити (Миссури)

Райт-Сити — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Райт-Сити (Миссури)
## Тарихы

Райт-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Райт-Сити (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,771015 км², 15,695942 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Багут-Сала

Багут-Сала — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шарын-Сала елгасының уң ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Багут-Сала
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терек елгасы, Тын һәм Идел елгаларының агымсыз тармаклары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек су бассейныннан алып РФ-ның Каспий диңгезенең елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07040000112108200000590
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200059
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Исән (Төмән өлкәсе)

Исән (Исеневская) — Төмән өлкәсенең Тубыл районында урнашкан торак пункт.

# Исән (Төмән өлкәсе)
## Сәгать поясы

Исән (Төмән өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Исән (Төмән өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.

# Исән (Төмән өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 100,0%.

# Исән (Төмән өлкәсе)
## Шәхесләр

* Мидхәт Булатов
# Муратколу (Сунгурлу)

Муратколу (төр. Muratkolu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сакони (Авелино)

Сакони — Италиянең Кампания төбәге Пьетрасторнина өязендә урнашкан торак пункт.

# Сакони (Авелино)
## Географиясе

Сакони Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сакони (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Морсүмбүл (Чорум)

Морсүмбүл (төр. Morsümbül) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Әхмәт Закиров

Әхмәт Закиров (Әхмәт Закир улы Закиров, 19 март 1911(1911-03-19), Кәшкәләү, Кизганбашевская волость, Бөре өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — 29 март 1988(1988-03-29) (77 яшь), Уфа, РСФСР, СССР) — Сәвитләр Берелеге каһарманы (1944). Беларус территориясендә барган сугышларында батырлык күрсәткән.
# Элени Букура-Алтамура

Элени Букура-Алтамура (грек. Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα; 1821 ел, Спеце — 1900 елның 19 марты, Спеце) — XIX гасырның 2нче яртысындагы грек рәссамы. Шулай ук хәзерге Грециянең беренче профессиональ рәссамы буларак искә алына. Элени Букура-Алтамура грек язучысы Реа Галанакиның «Элени яки Беркем» романындагы әдәби персонажның һәм грек драматургы Костас Асимакопулосның Урманда яшен — Ачык киңлек — Элени Алтамура театраль трилогиясенең прототибы булып тора.

# Элени Букура-Алтамура
## Тормыш юлы

Элени Букура 1821 елда Спеце утравында туган. Бу елда Греция Азатлык сугышы башлана һәм Спеце, Идра һәм Псара утраулары белән бергә, революцион грек флотының өч ныгытмасының берсе була. Аның әтисе, Яннис Букурас, капитан һәм сугышта катнашучы була, ләкин грек дәүләте торгызылганнан соң Афинаның беренче театр меценаты була. Элениның рәсем сәнгатенә тартымлыгы балачактан ук күренә һәм әтисе кызының талантын күреп, аңа сәнгать мәктәбе укытучысы, итальян Рафаэлло Чекколины өйдә укытучы итеп яллый. Чекколиның тәкъдим хаты белән Элени 1848 елда Италиягә укырга китә.
Италиядә Элени Неапольдә һәм Римда рәсем сәнгатен өйрәнә. Италия академияләрендә хатын-кызларга укырга рөхсәт ителмәгәнлектән, Элени егет булып киенеп укый. Элени итальян рәссамы һәм революционер Франческо Саверио Алтамурага (1822—1897) гашыйк була һәм аның белән бергә яши, никахтан тыш өч бала таба: Иоаннис, София һәм Александр. Алтамур белән мөнәсәбәтләрен законлаштыру өчен, Элени католик динен кабул итә һәм аңа кияүгә чыга. Ләкин 1857 елда ире аны ташлап китә һәм сөяркәсе, инглиз рәссамы Джейн Бенхэм Хей белән китә, үзе белән кече улын Александрны ала.
Элени Букура-Алтамура улы Иоаннис һәм кызы София белән Грециягә кайта. Гаиләсен тәэмин итәргә тырышып, Афина хатын-кызларына рәсем сәнгате дәресләре бирә. 1872 елда кызы туберкулёз белән авырый. Кызына сәламәтрәк яшәү шартларын тәэмин итәр өчен, Элени туган утравына, абыйсының йортына күченергә мәҗбүр була. София 1872 елның ахырында 18 яшендә вафат була. Кызы үлгәч, Элени Афинага кайта.
1876 елда аның улы Иоаннис Алтамурас Копенһагенда укуын тәмамлый һәм Афинага кайта. Элениның шатлыгы озакка сузылмый. Тиздән Иоаннис туберкулёз белән авырый башлый һәм 1878 елның маенда үлә. Балаларының үлеме Эленины нерв төшенкелегенә китерә һәм акылдан яздыра. 60 яшендә Элени Спецега кайта, анда үзенең барлык эшләрен яндыра. Элени 1900 елда үлә, Спецеда Изге Анна зиратында күмелә. Соңрак аның калдыклары, шулай ук София һәм Иоаннис калдыклары, аларның токымнары тарафыннан Беренче Афина зиратында Букурас-Алтамурас гаиләсенең башка әгъзалары каберләре янында күмелә.
2011 елда грек кинорежиссёры Клеони Флесса Элени Букура-Алтамура тормышы турында документаль фильм төшерә.
# Орьё

Орьё (фр. Orieux) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Скобаль (Лайковац)

Скобаль (серб. Скобаљ ) — Сербиянең Колубара округы Лайковатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Скобаль (Лайковац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 89 метр биеклектә урнашкан.

# Скобаль (Лайковац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Эль Фьеро, Лос Раяс (Ирапуато)

һәм
Эль Фьеро, Лос Раяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Эль Фьеро, Лос Раяс (Ирапуато)
## Географиясе

Эль Фьеро, Лос Раяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Фьеро, Лос Раяс (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Фьеро, Лос Раяс (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Томешть (Хунедоара)

Томешть — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Томешть (коммуна, Хунедоара) коммунасына карый.

# Томешть (Хунедоара)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Златече-при-Шентюрю

Златече-при-Шентюрю — Словениянең Шентюр (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Златече-при-Шентюрю
## Географиясе

Мәйданы — 1,65 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 324,4 метр биеклектә урнашкан.
# Семён Тюляев

Семён Иванович Тюляев (1898 елның 18 августы, Мәскәү — 1993 елның 19 декабре, Мәскәү) — Совет сәнгать белгече, индолог, сәнгать белеме докторы, профессор, Көнчыгыш мәдәниятләре Дәүләт музееның Урта һәм Якын Көнчыгыш бүлеге мөдире, ССРБ Фәннәр академиясенең Азия халыклары институты, ССРБ Мәдәният министрлыгының Сәнгать тарихы институтының чит ил Көнчыгыш һәм Африка сәнгате секторы мөдире, Борынгы Һиндстан, Шри-Ланка сәнгатен өйрәнүче.

# Семён Тюляев
## Тормыш юлы

Семён Тюляев Мәскәүдә сәүдәгәрләр гаиләсендә туган. 1927 елда Тюляев Мәскәү көнчыгышны өйрәнү институтының Урта Көнчыгыш факультетын тәмамлый. 1931 елда музей мөдирләре курсларын тәмамлый. 1927—1958 елларда Көнчыгыш мәдәниятләре дәүләт музеенда эшли, 1943 елдан — өлкән фәнни хезмәткәр, 1947—1958 елларда Урта һәм Якын Көнчыгыш бүлеге белән җитәкчелек итә.
1948 елда «Һиндстанның архитектура һәм скульптурасын үстерү чыганаклары һәм борынгы чоры» дигән кандидатлык диссертациясен яклый.
1958—1961 елларда ССРБ Фәннәр академиясенең Азия халыклары институтында эшли. 1961—1993 елларда ССРБ Мәдәният министрлыгының Тарих һәм сәнгать институтының чит ил Көнчыгышы һәм Африка сәнгате секторы мөдире була.
Бер үк вакытта ГИТИСта (1943—1952), МДУда (1948—1956), Тышкы эшләр министрлыгының Югары дипломатик мәктәбендә (1947—1948) укыта.
1963 елда «Һиндстан сәнгате: архитектура, сынлы сәнгать, сәнгать һөнәре борынгыдан бүгенге көнгә кадәр» докторлык диссертациясен яклый.

# Семён Тюляев
## Фәнни эшчәнлек

Семён Тюляевның фәнни мәнфәгатьләр өлкәсе — Һиндстан, күбесенчә Борынгы Һиндстан сәнгате.
«Һиндстан сәнгате. Архитектура, сынлы сәнгать, сәнгать һөнәре» (1968) монографиясе совет сәнгатендә һинд сәнгате тарихын борынгы заманнардан бүгенге көнгә кадәр, палеолит сәнгате рәсемнәреннән, Гандхара сәнгате, урта гасыр архитектурасы һәйкәлләреннән, Аджанта сәнгате һәм Һинд миниатюралары язмаларыннан заманча рәсем һәм сәнгать һөнәренә кадәр үз эченә алган беренче эш була.

# Семён Тюляев
## Бүләкләр

* РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1958).
* Дж. Неру премиясе (1967).

# Семён Тюляев
## Төп хезмәтләр

* Архитектура Индии. М.: Изд-во ВАА, 1939. 100 с.
* Памятники искусства Индии в собраниях музеев СССР. М.: Изогиз, 1956. 125 с.
* Искусство Индии. Альбом / Сост. и вступ. ст. С. Тюляева. М.: Изогиз, 1958. 204 с.
* Государство Гупта // Исторический журнал. 1940. № 8. С. 92-105.
* Археологические открытия в Индии // Исторический журнал. 1941. № 2. С. 7-89.
# Апечки (Ставбцовский районы)

Апечки (белар. Апечкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Апечки (Ставбцовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Межовице

һәм
Межовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Проховице гминасында урнашкан авыл.

# Межовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Айдельштедт

Айдельштедт — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Айдельштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 76,23 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 метр биеклектә урнашкан.
# Теримли (Чаталпынар)

Теримли (төр. Terimli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чаталпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Түбән Изәк

Түбән Изәк — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453457, ГАТОБК коды — 80215819004.

# Түбән Изәк
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 256 кешенең яшәве мәгълүм.
# Сьверже-Келче

Сьверже-Келче — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зарембы-Косцельне гминасында урнашкан авыл.

# Сьверже-Келче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Поль-ан-Шабле

Сен-Поль-ан-Шабле (фр. Saint-Paul-en-Chablais) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Эвьян-ле-Бен кантонына карый.

# Сен-Поль-ан-Шабле
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,88 км².
# Ред-Лейк-Фолс (Миннесота)

Ред-Лейк-Фолс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Ред-Лейк-Фолс (Миннесота)
## Тарихы

Ред-Лейк-Фолс шәһәре елда нигезләнгән.

# Ред-Лейк-Фолс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,451695 км², 5,264938 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 316 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Армония (Риу-Гранди-ду-Сул)

Армония — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Армония (Риу-Гранди-ду-Сул)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 44,579 км².
# Повирджина

Повирджина — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Фэджет коммунасына карый.

# Повирджина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Плежервилл (Кентукки)

Плежервилл — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Плежервилл (Кентукки)
## Тарихы

Плежервилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Плежервилл (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,216384 км², 1,211934 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сакарья (Даренде)

Сакарья (төр. Sakarya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хаетлы-Аһмет Чавуш (Милас)

Хаетлы-Аһмет Чавуш (төр. Hayıtlı-Ahmet Çavuş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мяро-Яха

Мяро-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мессояха елгасының сул ярыннан 90 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 102 км.

# Мяро-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300073738
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307373
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Гарбаты

Гарбаты (белар. Гарбаты) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Гарбаты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бродгед (Кентукки)

Бродгед — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Бродгед (Кентукки)
## Тарихы

Бродгед шәһәре елда нигезләнгән.

# Бродгед (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,564498 км², 4,5645 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 285 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кажати (Сан-Паулу)

Кажати — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Кажати (Сан-Паулу)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 454,436 км².
# Мәшәдиисмаеллы

Мәшәдиисмаеллы (әзери. Məşədiismayıllı) — Әзербайҗанның Зәнгилан районына караган авыл.
# Сирк

Сирк (словак. Sirk) — Словакиянең Ревуца округында урнашкан авыл.

# Сирк
## Тарихы

Авыл 1421 елда нигезләнгән.

# Сирк
## Географиясе

Мәйданы — 18,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 404 метр биеклектә урнашкан.

# Сирк
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.