yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Глодово (Косьцерский повяты)

Глодово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Линево гминасында урнашкан авыл.

# Глодово (Косьцерский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казати (Тревизо)

Казати — Италиянең Венеция төбәге Зеро-Бранко өязендә урнашкан торак пункт.

# Казати (Тревизо)
## Географиясе

Казати Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казати (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 4

NGC 4 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Си-Ранч (Калифорния)

Си-Ранч — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Си-Ранч (Калифорния)
## Географиясе

Си-Ранч халык санын алу урыны мәйданы — 42,019647 км², 41,907287 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 33 метр биеклектә урнашкан.
# (17606) Wumengchao

(17606) Wumengchao — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17606) Wumengchao
## Тарихы

1995 елның 28 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 ST53» саналган.
# Öternäs

56°6′43″N, 50°24′58″E Öternäs şähärlege (Urısça: Утернясское городище): Tatarstannıñ Saba rayonında Baylar Sabası häm Şämärdän arasındağı Qala Taw isemle cirdä urnaşqan bulğan qala urınında arxeologiä häykäle. Xäzerğe köndä ul tirädä Öternäs, İleber häm Ezmä awılları urnaşqan. 1552. yılnı Qazan yawlap alınğan 15 meñ çaması keşe bu tiräğä küçenep, şähär qorıp cibärep, möcädälälären monnan däwam ittererğä tırışqannar. 1553-1554. yıllarnı Şuyski citäkçelğendäğe ğaskärlär bu yaña şähärne yawlap ut törkännär. 1998. yılnıñ Yül ayında bu tirälärdä tikşerenü öçen arxäologiä törkeme lager qordı.

# Öternäs
## Çıganaqlar

* ↑ ЗИАЭ-98, Утерняськое городище(үле сылтама)
# Дзиснити (Ельблонзький повяты)

Дзиснити — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Рыхлики гминасында урнашкан авыл.

# Дзиснити (Ельблонзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD68161

HD68161 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан B8Ib/II спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,654 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Челтикчи (Мустафакемалпаша)

Челтикчи (төр. Çeltikçi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Заставе

Заставе (белар. Застаўе) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Заставе
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Вашкели

Вашкели (белар. Вашкелі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Вашкели
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ка Брентеле (Венеция)

Ка Брентеле — Италиянең Венеция төбәге Венеция өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Брентеле (Венеция)
## Географиясе

Ка Брентеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Брентеле (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кампичино (Мачерата)

Кампичино — Италиянең Марке төбәге Фьястра өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампичино (Мачерата)
## Географиясе

Кампичино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кампичино (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шодре

Шодре (фр. Chaudrey) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
# Казчина Ривалта Скривия (Алесандрия)

Казчина Ривалта Скривия — Италиянең Пьемонт төбәге Тортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Ривалта Скривия (Алесандрия)
## Географиясе

Казчина Ривалта Скривия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Ривалта Скривия (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дёрплинг

Дёрплинг (алман. Dörpling) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Дёрплинг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,82 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 метр биеклектә урнашкан.
# PSMC2

PSMC2 (ингл. Proteasome 26S subunit, ATPase 2) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Алмус

Алмус (төр. Almus) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Токат иленә караган бер илчедер.

# Алмус
## Географиясе

Илче мәйданы — 946,3 км².
# Шкофи

Шкофи — Словениянең Комен (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шкофи
## Географиясе

Мәйданы — 0,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 214,3 метр биеклектә урнашкан.
# Тюли (Ханты-Мансийск районы)

Тюли (рус. Тюли) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Ханты-Мансийск районына керүче авыл.

# Тюли (Ханты-Мансийск районы)
## Халык саны

| Ел | Даими яшәүче халык |
| 2002 | 2 139 |
| 2008 | ? |
| 2010 | |
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (68%), татарлар (4%), хантлар (17%), украиннар (8%).

# Тюли (Ханты-Мансийск районы)
## Климат

Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
# Готтлоб

Готтлоб — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Готтлоб (коммуна) коммунасына карый.

# Готтлоб
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бердзеж

Бердзеж — Польшаның Мазовия воеводалыгы Полична гминасында урнашкан авыл.

# Бердзеж
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Камолино (Павия)

Камолино — Италиянең Ломбардия төбәге Монтезегале өязендә урнашкан торак пункт.

# Камолино (Павия)
## Географиясе

Камолино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Камолино (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Халазала (Тлапа де Комонфорт)

Халазала — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Тлапа-де-Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Халазала (Тлапа де Комонфорт)
## Географиясе

Халазала Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Халазала (Тлапа де Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Халазала (Тлапа де Комонфорт)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Рекитиш (Бакеу)

Рекитиш — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Гимеш-Феджет коммунасына карый.

# Рекитиш (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1020 метр биеклектә урнашкан.
# IC 1307

IC 1307 — чикләрендә урнашкан йолдызлар төркеме .

# IC 1307
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Арва (Вранча)

Арва — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Броштень (коммуна, Вранча) коммунасына карый.

# Арва (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Масерия Барета (Фоҗа)

Масерия Барета — Италиянең Апулия төбәге Манфредония өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Барета (Фоҗа)
## Географиясе

Масерия Барета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Масерия Барета (Фоҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1710-еллар

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1710-еллар — 1710 елда башланган һәм 1719 елда тәмамланган унъеллык.

# 1710-еллар
## Төп вакыйгалар

* Испан мирасы өчен сугышта (1701—1714) төп килешүләр имзалана.
# Велике Блоке

Велике Блоке — Словениянең Блоке (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Велике Блоке
## Географиясе

Мәйданы — 6,37 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 729,4 метр биеклектә урнашкан.
# Близница (Полацкий районы)

Близница (белар. Блізніца) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Близница (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Була (Ивацэвицкий районы)

Була (белар. Була) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.

# Була (Ивацэвицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Подгориье (Жилина)

Подгориье (словак. Podhorie) — Словакиянең Жилина округында урнашкан авыл.

# Подгориье (Жилина)
## Тарихы

Авыл 1393 елда нигезләнгән.

# Подгориье (Жилина)
## Географиясе

Мәйданы — 6,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 460 метр биеклектә урнашкан.

# Подгориье (Жилина)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Лобачевский урамы, 10 (Казан)

Лобачевский урамы, 10 — Казанның Лобачевский урамында урнашкан, 1906 елда Фердинанд Амлонг проекты буенча төзелгән йорт.
# (15006) Самкристофоретти

(15006) Самкристофоретти — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15006) Самкристофоретти
## Тарихы

1998 елның 27 февралендә Д. Форти, тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DZ32» саналган.
# Пецоло (Равена)

һәм
Пецоло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Русси өязендә урнашкан торак пункт.

# Пецоло (Равена)
## Географиясе

Пецоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пецоло (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аланшейһи (Везиркөпрү)

Аланшейһи (төр. Alanşeyhi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Южны Жабин

Южны Жабин (белар. Южны Жабін) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Южны Жабин
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ерондель

Ерондель (фр. Érondelle) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 7402

NGC 7402 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7402
## Тарихы

Әлеге галактика 1856 елда инглиз астрономы William Parsons тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сысья

Сысья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няис елгасының уң ярыннан 133 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Сысья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300023867
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302386
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Няшабож

Няшабож (рус. Няшабож) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.

# Няшабож
## Климат

Няшабож климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Няшабож
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (97%).
# Алтуна (Канзас)

Алтуна — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Алтуна (Канзас)
## Тарихы

Алтуна шәһәре елда нигезләнгән.

# Алтуна (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,379012 км², 1,42511 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 253 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ляшчылава

Ляшчылава (белар. Ляшчылава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Ляшчылава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Чамлык (Бодрум)

Чамлык (төр. Çamlık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вест-Виндзор (Вермонт)

Вест-Виндзор — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вест-Виндзор (Вермонт)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 64 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 319 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Виркур

Виркур (фр. Virecourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Виркур
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,06 км².
# NBPF9

NBPF9 (ингл. NBPF member 9 һәм Neuroblastoma breakpoint family member 9) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фикитешть

Фикитешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Поду-Туркулуй (коммуна) коммунасына карый.

# Фикитешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 метр биеклектә урнашкан.
# Длутово

Длутово — Польшаның Мазовия воеводалыгы Нарушево гминасында урнашкан авыл.

# Длутово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бойиште (Гавличкув Брод)

Бойиште (чех. Bojiště) — Чехиянең Высочина крае Гавличкув-Брод һәм Q89270527? районында урнашкан авыл.

# Бойиште (Гавличкув Брод)
## Географиясе

Мәйданы — 7,260462 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 474 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Бойиште (Гавличкув Брод)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бойиште (Гавличкув Брод)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бойиште (Гавличкув Брод)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 534 |
| 1880 | 508 |
| 1890 | 529 |
| 1900 | 469 |
| 1910 | 443 |
| 1921 | 402 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 410 |
| 1950 | 430 |
| 1961 | 294 |
| 1970 | 308 |
| 1980 | 252 |
| 1991 | 229 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 253 |
| 2014 | 266 |
| 2016 | 270 |
| 2017 | 269 |
| 2018 | 258 |
| 2019 | 269 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 287 |
| 2021 | 298 |
| 2021 | 290 |
| 2022 | 296 |
| 2023 | 299 |
| 2024 | 295 |
# Винт

Винт (алман. Gewinde — сыр, пол. gwint аша) — эчендә сыр булган детальләрне тоташтыру өчен ныгыткыч әйбере. Беренче очында тышкы сырлы стержень, икенче очында көч моментын бирү өчен конструкция элементы бар. Көчәнешне бирүче элемент төрле очлар, стержин аркылы кисемендә шлицлар һ.б моңа охшаш әйберләр була ала.
Шөреп — винт төре, очында конуссынман тараюы, һәм сирәгрәк сыр белән аерыла. Борып кертү вакытында сырны барлыкка китерүче шөреп «үзсырлагыч» дип атала.
# HD181549

HD181549 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан B9V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,33 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сера Гарофало (Рагуза)

Сера Гарофало — Италиянең Сицилия төбәге Рагуса өязендә урнашкан торак пункт.

# Сера Гарофало (Рагуза)
## Географиясе

Сера Гарофало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сера Гарофало (Рагуза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лекартув

Лекартув — Польшаның Силезия воеводалыгы Петровице-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Лекартув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 913

NGC 913 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 913
## Тарихы

Әлеге галактика 1878 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кече Зыкины

Кече Зыкины (рус. Малые Зыкины) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Кече Зыкины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Зыкины
## Сәгать поясы

Кече Зыкины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Зыкины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# (13558) 1992 PR6

(13558) 1992 PR6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13558) 1992 PR6
## Тарихы

1992 елның 5 августында Анри Дебеонь, А. Лопес-Гарсиа тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PR6» саналган.
# Банн (Марна)

Банн (фр. Bannes) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Шипотени (Хынчешти)

Шипотени (рум. һәм молдав. Șipoteni ) — Молдова Республикасының Хынчешти районына караган авыл.
# Аршешам

Аршешам (фр. Harchéchamp) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Бөюк Хыныслы

Бөюк Хыныслы (әзери. Böyük Xınıslı) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# Сан Җовани (Фрозиноне)

Сан Җовани — Италиянең Лацио төбәге Пильо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җовани (Фрозиноне)
## Географиясе

Сан Җовани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сан Җовани (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Багларпынары (Адаклы)

Багларпынары (төр. Bağlarpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Адаклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тәкья (Шабран)

Тәкья (әзери. Təkyə) — Әзербайҗанның Шабран районына караган авыл.
# Чорлито (Салерно)

Чорлито — Италиянең Кампания төбәге Капаччо-Пестум өязендә урнашкан торак пункт.

# Чорлито (Салерно)
## Географиясе

Чорлито Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Чорлито (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 4614

NGC 4614 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4614
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Генрих Луи д’Арре тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бетола (Модена)

Бетола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сольера өязендә урнашкан торак пункт.

# Бетола (Модена)
## Географиясе

Бетола Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бетола (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Боз яву

Боз яву (рус. Град) — елның җылы вакытында (күбесенчә, җәй көне) бик куәтле яңгырлы өем болытлардан җир өстенә төшә торган каты атмосфера явым-төшеме.

# Боз яву
## Тарих

Һаваның температурасы + 10° тан күтәрелгәндә, гадәттә, яшенле яңгыр вакытында ява. Тыгыз боз кисәкчекләре рәвешендә була. Боз кисәкчекләре төрле формада очрый. Бозның диаметры 2-5 мм була. Кайбер боз кисәкләре (рус. градины) күгәрчен йомыркасы, хәтта тавык йомыркасы зурлыгына җитә. Бу вакытта боз яву зур афәтләр китереп чыгара (үсемлекләрне харап итә, автомобильләргә техник-матди зыян китерә, бина тәрәзәсе пыялаларын вата, түбәләрне, коймаларны тишә һ. б.)

# Боз яву
## Боз явуны булдырмау

Боз явуны булдырмас өчен:
* бозга каршы ракеталар яки снарядлар кулланалар
* очкычтан болыт өстенә реагентлар (гадәттә, көмеш иодиды яки кургаш иодиды) сиптерәләр. Боз кисәкләре вакланалар һәм җиргә төшкәнче эреп бетәләр.
Боз яву озакка бармый: 1-2 минуттан 10-20 минутка кадәр сузылырга мөмкин. Күпчелек очракта боз яву коеп яуган яшенле яңгыр белән бер вакытта була.