# Иранда ут гыйбадәтханәләре исемлеге

Ут гыйбадәтханәсе, Агиарий, Атәшкадәһ (фарсы телендә: آتشکده), Атәшгаһ (фарсы телендә: آتشگاه) яки Дар-э Меһр (фарсы телендә:در مهر) ул Иранның (Фарсы иленең) борынгы дине Зәрдөштлек тарафдарларының табыну урыны. Зәрдөштлек динендә "ут (карагыз: атар), чиста су белән (карагыз: абан) ритуаль чисталыкның агентлары". "Пакьләнү церемонияләре өчен чиста, ак көл ритуаль тормышның нигезе буларак карала, алар аеруча йорт утына караган тиешле ритуаллар, чөнки гыйбадәтханә уты ул яңа изгелеккә күтәрелгән учак ут". Чөнки "кулында утын белән корбан биргән берәүгә ..., бәхет бирелә".

# Иранда ут гыйбадәтханәләре исемлеге
## Иранның ут гыйбадәтханәләре исемлеге

| Исем | Урнашу | Билгеләмәләр |
| Адриан | Тәһран | Адриан Тәһран провинциясе, Тәһран даирәсендә урнашкан Каҗар династиясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Адур Бурзен-Миһр (Кашмар Ут Гыйбадәтханәсе) | Кашмар | Кашмар Ут Гыйбадәтханәсе Кашмарда Зәрдөшт соравы буенча Виштаспа тарафыннан төзелгән беренче Зәрдөштлек ут гыйбадәтханәсе булган. Фирдәүсинең Шаһнамәсе өлешендә Заратуштраны табу һәм Виштаспаның динен кабул итү хикәясе буенча Зәрдөштлек динен кабул иткәннән соң, Виштаспа бөтен Галәм буенча каһиннәрне җибәрә һәм Азар ут гыйбадәтханәләренә (гөмбәзләр) керә һәм шуларның беренчесе Адур Бурзен-Миһр ул Кашмарда ут гыйбадәтханәсе алдында кипарис агачын нигезләгән һәм аны Баһи динен кабул итү символы иткән һәм каһиннәрне бөтен дөнья буенча җибәргән һәм барлык мәшһүр ир кешеләргә һәм хатын-кызларга шул табыну урынына килергә кушкан. Пайкули язмасы буенча, Сасанид Империясе вакытында, Кашмар Зур Хорасанның өлеше булган һәм Сасанидлар борынгы динне яңартыр өчен нык тырышканнар. Ул һаман да борынгы Кашмар шәһәре берничә километр өстәрәк Атәшгяһ кальга комплексында тора. |
| Адур Фарнбаг | Ларестан даирәсе | Адур Фарнбаг Фарс Провинциясендә, Ларестан даирәсендә урнашкан Сасанид Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. Адур Фарнбаг шул вакытта Иранда өч Атәш Бәһрамнарның берсе булган. |
| Адур Гушнасп | Көнбатыш Азәрбайҗан провинциясе | Адур Гушнасп исламга кадәр Иранда өч иң иңге утларның берсе булып хезмәт иткән иң югары дәрәҗә (Атәш Бәһрам) Зәрдөштлек изге утының исеме булган; ике башкасы Адур Фарнбаг һәм Адур Бурзен-миһр булып тора. Өчәүдән, Адур Гушнасп гыйбадәтханә корылмасы ачылган һәм "археологик, сигиллографик һәм текст шәһадәте булган" бердәнбер ут булып тора. |
| Эспи Магзет | Резваншәһр даирәсе | Эспи Мазгет Сасанид Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе һәм мәчете. |
| Амол ут гыйбадәтханәсе | Амол | Амол ут гыйбадәтханәсе Иранда, Мазандаранда, Амолда Амол ут гыйбадәтханәсе. Ул Сассанид (безнең эраның 226- 651 елы) чоры борынгылыгы бинасы. Бина вакыт белән җимерелгән булган. |
| Аспаху ут гыйбадәтханәсе | Боҗнорд даирәсе | Аспаху ут гыйбадәтханәсе Төньяк Хорасан Провинциясендә, Боҗнорд даирәсендә урнашкан Сасанидлар Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Азар Җу Ут Гыйбадәтханәсе | Дараб Даирәсе | Азар Җу тарихи Ут гыйбадәтханәсе Сасанид Империясенә карый һәм Фарс провинциясендә, Дараб даирәсендә урнашкан. |
| Барднешандеһ Ут Гыйбадәтханәсе | Масҗед Сөләйман Даирәсе | Барнешандеһ ут гыйбадәтханәсе Хузестан провинциясендә Масҗед Сөләйман Даирәсендә урнашкан Ахеменид Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Базе Хоор ут гыйбадәтханәсе | Мәшһәд даирәсе | Базе Хоор ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар империясенә караган һәм Рәзәви Хорасан провинциясендә, Мәшһәд даирәсендә урнашкан. |
| Чам Намешт ут гыйбадәтханәсе | Дарреһ Шәһр даирәсе | Чам Намешт Ут Гыйбадәтханәсе Илам провинциясендә, Дарреһ Шәһр даирәсендә урнашкан Парфия Империясе һәм Сасанид Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Фарашбанд ут гыйбадәтханәсе | Фарашбанд даирәсе | Фарашбанд ут гыйбадәтханәсе Фарс провинциясендә, Фарашбанд даирәсендә урнашкан һәм Сасанид Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Фишвар ут гыйбадәтханәсе | Эваз даирәсе | Фишвар ут гыйбадәтханәсе Сасанид Империясенә карый һәм Фарс провинциясендә, Эваз даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Харпак Ут Гыйбадәтханәсе | Натанз даирәсе | Харпак Ут Гыйбадәтханәсе Исфаһан провинциясендә, Натанц даирәсендә урнашкан һәм Сасанидлар Империясенә караган тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Иҗ Ут Гыйбадәтханәсе | Эстаһбан даирәсе | Иҗ Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына карый һәм Фарс провинциясендә, Эстаһбан даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Исфаһан ут гыйбадәтханәсе | Исфаһан | Исфаһан Ут гыйбадәтханәсе Иранда, Исфаһан шәһәр үзәгеннән якынча сигез километрда шул ук исемле калкулыкта урнашкан Сассанид чоры археологик комплексы. Уратучы үзән өстеннән якынча 210 метрга күтәрелеп торган калкулык элек якындагы авыл хөрмәтенә Марас яки Марабин дип аталган булган һәм гарәп тарихчылары бу урынны шул исем белән атыйлар. |
| Изадхаст ут гыйбадәтханәсе | Абадеһ даирәсе | Изадхаст ут гыйбадәтханәсе Сасанид чорына караган һәм Фарс провинциясендә, Абадеһ даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Җереһ ут гыйбадәтханәсе | Казерун даирәсе | Җереһ Ут гыйбадәтханәсе Сасанид империясе чорына карый торган һәм Фарс провинциясендә Казерун даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Каркуйеһ ут гыйбадәтханәсе | Хирманд даирәсе | Каркуйеһ ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясенә караган һәм Систан һәм Балучестан провинциясендә, Хирманд даирәсендә урнашкан тарихи Ут гыйбадәтханәсе. |
| Казерун ут гыйбадәтханәсе | Казерун | Казерун ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясенә караган һәм Фарс провинциясендә, Казерун даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Керман Ут Гыйбадәтханәсе | Керман даирәсе | Керман Ут гыйбадәтханәсе Пәһләви династиясенә караган һәм Керман провинциясендә, Керман даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Ханеһ Див Ут Гыйбадәтханәсе | Даварзан Даирәсе | Ханеһ Див Ут Гыйбадәтханәсе Парфия Империясе чорына караган һәм Разави Хорасан Провинциясендә, Даварзан даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Хәйрабад Ут Гыйбадәтханәсе | Гачсаран даирәсе | Хәйрабад Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Конгилуйеһ һәм Бойер-Әхмәд Провинциясендә, Гачсаран даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Конар Сиаһ Ут Гыйбадәтханәсе | Фирузабад Даирәсе | Конар Сиаһ Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Разави Хорасан Провинциясендә, Фирузабад даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Кусан Ут Гыйбадәтханәсе | Бешаһр даирәсе | Кусан Ут гыйбадәтханәсе Ислам булу башлаганнан соң тарихи периодларның иртә гасырларына карый торган һәм Мазандаран Провинциясендә, Бешаһр даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Мил Аждеһа Ут Гыйбадәтханәсе | Мамасани даирәсе | Мил Аждеһа Ут Гыйбадәтханәсе Парфия Империясе чорына караган һәм Фарс Провинциясендә, Мамасани даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Милгеһ Мил Ут гыйбадәтханәсе | Эсламабад-э Гһарб | Мил Милгеһ Ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Керманшаһ Провинциясендә, Эсламабад-э Гһарбда урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Нагһареханеһ Ут гыйбадәтханәсе | Фарашбанд даирәсе | Нагһареханеһ Ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Фарс Провинциясендә, Фарашбанд даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Натанз ут гыйбадәтханәсе | Натанз даирәсе | Натанз ут гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Исфаһан Провинциясендә, Натанз даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Нейясар Ут Гыйбадәтханәсе | Кашан даирәсе | Нейясар Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Фарс Провинциясендә, Кашан даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Котбабад Ут Гыйбадәтханәсе | Җаһром даирәсе | Котбабад Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Фарс Провинциясендә, Җаһром даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Шийян Ут Гыйбадәтханәсе | Эсламабад-э Гһарб Даирәсе | Шийян Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Керманшаһ Провинциясендә, Эсламабад-э Гһарб даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Сиаһ Гол Ут Гыйбадәтханәсе | Эйван даирәсе | Сиаһ Гол Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Илам Провинциясендә, Эвьян даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Тәхт-э Рөстәм Ут Гыйбадәтханәсе | Шәһрияр даирәсе | Тәхт-э Рөстәм Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Тәһран Провинциясендә, Шәһрияр даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Ташвир Ут Гыйбадәтханәсе | Таром даирәсе | Ташвир Ут Гыйбадәтханәсе Сасанидлар Империясе чорына караган һәм Зәнҗан Провинциясендә, Таром даирәсендә урнашкан тарихи ут гыйбадәтханәсе. |
| Йәзд ут гыйбадәтханәсе | Йәзд | Йәзд Ут Гыйбадәтханәсе Иранда, Йәзд провинциясендә, Йәздтә урнашкан Зәрдөштлек ут гыйбадәтханәсе. Анда безнең эраның 470 елы белән даталанган "Җиңүче Ут" дигәнне аңлаткан Атәш Баһрам изге урыны урнашкан. Атәшпәрәстләр диннәрен безнең эрага кадәр 400 елдан бирле практикалаган борынгы Иранда иң югары дәрәҗә утларның берсе, тугыз Атәш Баһрамларның берсе; башка сигез Атәш Баһрманар Һиндстанда. Шәрифабадның Ага Рөстәм Ношираван Беливани буенча Анҗуман-и Насири (сайланган Зәрдөштлек рәсмиләре) Йәзд Атәш Бәһрамны 1960-ынчы елларда Зәрдөштлек динендә булмаган килүчеләр өчен ачкан. |
| Нушиҗан (Нушиҗан Ут Гыйбадәтханәсе) | Малайер | Нушиҗан Ут Гыйбадәтханәсе Мидияга караган тарихи ут гыйбадәтханәсе һәм Хамадан провинциясендә, Малайер даирәсендә урнашкан ут гыйбадәтханәсе. |
| Тариханәһ гыйбадәтханәсе | Дамгһан | Бу борынгылыгы 2300-ел корылма башта Сасанид чорында Зәрдөштлек ут гыйбадәтханәсе буларак кулланылган булган, шулай да Сассанид Империясе егылуыннан соң ул 8-енче гасырда мәчеткә әверелдерелгән булган. Һәйкәл, шулай итеп, Иранда борынгы мәчет буларак мәгълүм. |
| Хворһеһ Гыйбадәтханәсе | Маһаллат Даирәсе | Хворһеһ Гыйбадәтханәсе Селевкид чорына карый торган һәм Маркази провинциясендә, Маһаллат даирәсендә урнашкан тарихи даирә. |
| Меһ гыйбадәтханәсе | Марагһеһ даирәсе | Меһр гыйбадәтханәсе тарихчага кадәр вакытка карый һәм Көнчыгыш Азәрбайҗан Провинциясендә, Марагһеһ даирәсендә урнашкан. |
| Меһри гыйбадәтханәсе | Марагһеһ даирәсе | Меһри гыйбадәтханәсе Парфия Империясе һәм Сасанид Империясе чорына карый һәм Көнчыгыш Азәрбайҗан Провинциясендә, Марагһеһ даирәсендә урнашкан. |
| Сорх Дом Лури Гыйбадәтханәсе | Куһдашт Даирәсе | Сорх Домм Гыйбадәтханәсе Лорестан провинциясендә, Куһдашт даирәсендә урнашкан Бронза гасырга караган тарихи гыйбадәтханә. |

# Иранда ут гыйбадәтханәләре исемлеге
## Шулай ук карарга мөмкин

* Һиндстанда ут гыйбадәтханәләре исемлеге