yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лома де лас Анимас (Силао)

Лома де лас Анимас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Лома де лас Анимас (Силао)
## Географиясе

Лома де лас Анимас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лома де лас Анимас (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лома де лас Анимас (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Рентерия

Рентерия (баск. Errenteria) — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рентерия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан.
# Миколайовице (Кече Польша воеводалыгы)

Миколайовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Вежхославице гминасында урнашкан авыл.

# Миколайовице (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Канет-д’Адри

Канет-д’Адри (кат. Canet d'Adri) — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Канет-д’Адри
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 44,4 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217 метр биеклектә урнашкан.
# Пломб

Пломб (фр. Plomb) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# (19399) 1998 EP10

(19399) 1998 EP10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19399) 1998 EP10
## Тарихы

1998 елның 1 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 EP10» саналган.
# Ка Баньоли (Модена)

Ка Баньоли — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сассуоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Баньоли (Модена)
## Географиясе

Ка Баньоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Баньоли (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иванькав (Лоевский районы)

Иванькав (белар. Іванькаў) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.

# Иванькав (Лоевский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нараткүл

Нараткүл (рус. Старое Еремкино) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.

# Нараткүл
## Сәгать поясы

Нараткүл Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нараткүл
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), чуашлар (10,5%), мордва (5,5%), татарлар (3,3%).

# Нараткүл
## Танылган шәхесләр

* Тимофей Кривов (1886-1966), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
# Нова-Эсперанса-ду-Пирия

Нова-Эсперанса-ду-Пирия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Нова-Эсперанса-ду-Пирия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2809,319 км² (2016).
# Паянкур

Паянкур (фр. Paillencourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Камбре кантонына карый.
# Нове Кихари

Нове Кихари — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Двикозы гминасында урнашкан авыл.

# Нове Кихари
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пя-Сядэй-Яха

Пя-Сядэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.

# Пя-Сядэй-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300046564
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304656
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Мевр

Мевр (фр. Moeuvres) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Камбре кантонына карый.
# Казале Кремаско Видоласко

Казале Кремаско Видоласко — Италиянең Ломбардия төбәге Кремона өязендә урнашкан торак пункт.

# Казале Кремаско Видоласко
## Географиясе

Казале Кремаско Видоласко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казале Кремаско Видоласко
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Казале Кремаско Видоласко
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2013 | 1895 |
| 2017 | 1874 |
| 2018 | 1852 |
| 2023 | 1809 |
# Ржадкова Лгота

Ржадкова Лгота (чех. Radkova Lhota) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Пршеров районында урнашкан авыл.

# Ржадкова Лгота
## Географиясе

Мәйданы — 2,098421 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ржадкова Лгота
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадкова Лгота
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадкова Лгота
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 152 |
| 1890 | 188 |
| 1900 | 218 |
| 1910 | 212 |
| 1921 | 193 |
| 1930 | 207 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 126 |
| 1961 | 199 |
| 1970 | 232 |
| 1980 | 221 |
| 1991 | 230 |
| 2001 | 215 |
| 2011 | 225 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 171 |
| 2016 | 223 |
| 2017 | 217 |
| 2018 | 203 |
| 2019 | 198 |
| 2020 | 203 |
| 2021 | 206 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 281 |
| 2022 | 205 |
| 2023 | 190 |
| 2024 | 209 |
# Күмертау тау көллияте

Күмертау тау көллияте, «Күмертау тау көллияте» дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (рус. Государственное автономное профессиональное образовательное учреждение Кумертауский горный колледж) — 1958 елда нигезләнгән Башкортстанның Күмертау шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
кбүБашкортстан мәгарифе :
# Койбагар (авыл)

һәм
Койбагар (каз. Қойбағар) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Койбагар (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Трапп (Пенсильвания)

Трапп — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Трапп (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1763 елда нигезләнгән.

# Трапп (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,06 квадрат миль, 5,337892 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 Фут биеклектә урнашкан.
# Барыштепе (Искендерун)

Барыштепе (төр. Barıştepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (2145) Блаув

(2145) Блаув (лат. Blaauw) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2145) Блаув
## Тарихы

1976 елның 24 октябрендә Ричард Уэст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 UF» саналган.
# Мартин Фраусто, Эль Тексано (Ромита)

һәм
Мартин Фраусто, Эль Тексано — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Мартин Фраусто, Эль Тексано (Ромита)
## Географиясе

Мартин Фраусто, Эль Тексано Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Мартин Фраусто, Эль Тексано (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Мартин Фраусто, Эль Тексано (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Млыны

Млыны (белар. Млыны) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Млыны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Ылату

Ылату (эст. Õlatu) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
# SORCS3

SORCS3 (ингл. Sortilin related VPS10 domain containing receptor 3) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пипичаваско (Тетипак)

Пипичаваско — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Тетипак муниципалитеты составына керә.

# Пипичаваско (Тетипак)
## Географиясе

Пипичаваско Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пипичаваско (Тетипак)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пипичаваско (Тетипак)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Аберер (Болцано)

Аберер — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Валле-ди-Казиес өязендә урнашкан торак пункт.

# Аберер (Болцано)
## Географиясе

Аберер Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Аберер (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Озтерия Туризти (Болцано)

Озтерия Туризти — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Сарентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Озтерия Туризти (Болцано)
## Географиясе

Озтерия Туризти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Озтерия Туризти (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Богдан-Воде (Марамуреш)

Богдан-Воде — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Богдан-Воде (коммуна) коммунасына карый.

# Богдан-Воде (Марамуреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 401 метр биеклектә урнашкан.
# Елак карчыгалар

Ела́к карчыгала́р (лат. Buteo) — карчыга кошлар гаиләлегеннән ерткыч кошлар ыругы. 25 төре билгеле, Европа, Азия, Африка һәм Америкада таралганнар. Татарстан территориясендә 3 төре яши: гади елак карчыга (B. buteo), төкле аяклы елак карчыга (B. lagopus), курган елак карчыгасы (B. rufi­nus). Күчмә кошлар.
Гади елак карчыга катнаш якты урманнарда яши. Гәүдә озынлыгы 50 см га кадәр, иркәкнең авырлыгы 600–800 г, тешенең — 800–1200 г. Канатлары киң, чагыштырмача кыска. Койрыгы кыска, түгәрәкләнгән. Каурый капламының өске өлеше кара коңгырт, асты кызгылт-көрән. Язын, апрельнең икенче яртысында очып килә. Ояны агачларда ясый. Коңгырт тимгелле 2-3 яшькелт ак йомырка сала.
Төкле аяклы елак карчыга октябрьдә килә һәм декабрьгә кадәр тоткарлана, кайвакыт кышларга да мөмкин. Иркәкнең авырлыгы 850 г, тешенең — 1100 г тирәсе. Аркасы кара-коңгырт, каурыйлары соры куныклы. Күкрәгендә тамчысыман тимгелләре бар. Канатлары киң. Койрыгы ачык төстә, түгәрәкләнгән. Төп аерымлык билгесе аякларының шүре өлешенең бармакларга кадәр диярлек йонланган булуы. Ояны җирдә, кайвакыт агачларда ясый. Кызыл-сары тимгелле 2–7 ак йомырка сала.
Курган елак карчыгасы — очраклы очып килүче төр, Нурлат районында очрый. Каурый капламы чуар. Гәүдә озынлыгы 65 см га кадәр, авырлыгы 1000 г га кадәр. Балчыксыл текә ярларда, агачларда оялый. Барлык төрләре дә тычкансыман кимерүчеләр, гомумән алганда, кыр тычканнары, шулай ук җир тычканнары, сукыр тычканнар, сирәк кенә кошлар (миләш чыпчыклары, вак чыпчыклар) белән тукланалар.
# 27 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 27 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 27 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 27 — сан.
# Питтсфилд (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)

һәм
Питтсфилд — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Питтсфилд (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Питтсфилд халык санын алу урыны мәйданы — 3,91 км², 3,905559 км² (1 апрель 2010), 4,145178 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 496 Фут биеклектә урнашкан.
# 1763 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1763 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1763 MDCCLXIII |
| Юлиан тәкъвим | 1762—1763 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7271—7272 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2515—2516 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5523—5524 ה'תקכ"ג — ה'תקכ"ד |
| Һиҗри тәкъвим | 1176—1177 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4255—4256 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1212 ԹՎ ՌՄԺԲ |
| Кытай тәкъвиме | 4459—4460 壬午 — 癸未 кара ат — кара сарык |
| Хәбәш тәкъвим | 1755 — 1756 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1819—1820 |
| - Шака самват | 1685—1686 |
| Шәмси тәкъвим | 1141—1142 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2306 |
| Япон ел исәбе | 13 ел Хорэки |
1763 (бер мең җиде йөз алтмыш өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1763 елы, II меңьеллыкның 763 елы, XVIII гасырның 63 елы, XVIII гасырның 7 унъеллыгының 3 елы, 1760 елларның 4 елы. 1763 елдан бирле 261 ел үтте.

# 1763 ел
## Вакыйгалар

* Аурупада Җидееллык сугыш тәмамлана.
* Бразилия башкаласы Салвадордан Рио-де-Жанейрога күчерелә.

# 1763 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1763 елда туганнар
* 26 гыйнвар — Карл XIV Юхан (Жан-Батист-Жюль Бернадот), Швеция һәм Норвегия кыйралы.
* 7 май — Юзеф Понятовский, Франция маршалы.

# 1763 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1763 елда вафатлар
# Лос Оливос (Силао)

Лос Оливос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Лос Оливос (Силао)
## Географиясе

Лос Оливос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Оливос (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Оливос (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Яктыга

«Яктыга» трилогиясе (баш. «Яҡтыға» трилогияһы)— Башкортстанның халык язучысы Зәйнәп Биишева язган тарихи-революцион әсәр. 1968 елда әлеге трилогиясе өчен З. Биишева Салават Юлаев премиясе белән бүләкләнә. Өч китап-романнан тора: «Кимсетелгәннәр», «Олы Иек буенда», «Җимеш».

# Яктыга
## Кимсетелгәннәр

Вакыйгалар төп каһарман Гөлҗимеш-Җимеш исемле кыз тарафыннан сөйләнелә. Җимешнең әнисе Сәгурә үлеп киткәч, кызның ике апасы — Бибеш, Янеш һәм абыйсы Иштуган өчен яңа тормыш, бер үк вакытта кыенлыклар башлана. Атасы Байгилде күрше авылдан Сәрбиямал исемле, үзенең балалары булмаган усал, үзсүзле хатынны балаларына үги ана итеп алып кайта. Сәрбиямал үзе ана булып карамаган, бу тойгыны татымаган кеше — балаларга артык усал, таләпчән була. Үсмерлектән яңа чыгып килгән Бибешне күрше авылга өлкән яшьтәге кешегә, Хөснелхакка кияүгә, усал каенана янына көчләп бирәләр. Өйдә калган өч балага да «көн» булмый. Аннары үги ана, Байгилдене үгетләп, гаиләсе белән үз авылына күчереп алып кайтуга ирешә. Менә мондагы кимсетелүләр (бигрәк тә, бай балалары тарафыннан), «килмешәк» дип атауларын кечкенә Җимеш авыр кичерә һәм беренче китапның да исеме нәкъ «Кимсетелгәннәр» дип аталуы очраклы түгел. Биредә шулай ук үги ананың Әхмәтша исемле комсыз бер бай белән атасына хыянәт итүе, Иштуганның Айсылу исемле кызны урлап китүен, апасы Янеш белән Сәрбиямал тарафыннан кыерсытылулары турында да сүз бара.

# Яктыга
## Олы Иек буенда

Икенче китап «Олы Иек буенда» — бу Җимешләрнең яшәгән авылы, исеменнән ук күренүенчә, Олы Иек исемле елга ярында яшәүләре турында сүз бара. Китапның башында ук, аклар тарафыннан Янешкә туп ярчыгы тиеп үлә, атасы да үлеп китә. Аларның артыннан ук абыйсы белән җиңгәсе Кызыл Армия сафында кайтып төшәләр һәм Җимеш Бибешләрдә вакытлыча яши башлый. Апасы белән яшәгән чорда Җимеш кодагые Таибә әбинең саф, кыю, тормыш авырлыкларыннн басылып калмаган, уңган кеше-ана икәнен аңлый.

# Яктыга
## Җимеш

Өченче китап — «Җимеш» — төп каһарманның балалык чорыннан чыгып, тормышка яңача каравы, авылда абыйсы Иштуганнар тарафыннан ачылган мәктәптә укуы, аннары Ырынбурга китеп педучилищеда укуы, анда яңа дуслар табуы, Байрас белән беренче мәхәббәт тарихы да языла.
# Ратмансдорф (Саксония)

Ратмансдорф (алман. Rathmannsdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Ратмансдорф (Саксония)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,39 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.
# Энтре-Амбуш-уш-Риуш

Энтре-Амбуш-уш-Риуш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Понти-да-Барка муниципалитетына карый.

# Энтре-Амбуш-уш-Риуш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Хвоенец

Хвоенец (чех. Chvojenec) — Чехиянең Пардубице крае Пардубице һәм Q89751678? районында урнашкан авыл.

# Хвоенец
## Географиясе

Мәйданы — 9,914956 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 245 метр биеклектә урнашкан.

# Хвоенец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хвоенец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хвоенец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 697 |
| 1880 | 778 |
| 1890 | 816 |
| 1900 | 836 |
| 1910 | 772 |
| 1921 | 806 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 827 |
| 1950 | 622 |
| 1961 | 679 |
| 1970 | 598 |
| 1980 | 646 |
| 1991 | 592 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 586 |
| 2014 | 746 |
| 2016 | 748 |
| 2017 | 738 |
| 2018 | 747 |
| 2019 | 709 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 721 |
| 2021 | 731 |
| 2021 | 727 |
| 2022 | 713 |
| 2023 | 826 |
| 2024 | 835 |
# Валя-Сяке (коммуна, Бакеу)

Валя-Сяке — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.

# Валя-Сяке (коммуна, Бакеу)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 47,95 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Валя-Сяке һәм Кукова авыллары урнашкан.
# Леонид Соколов (мәгънәләр)

Леонид Соколов:
* Леонид Соколов (1908—1981), Советлар Берлеге Каһарманы (1943).
* Леонид Соколов (1903—1984), Казан авиация заводы директоры, ССРБ Дәүләт бүләге иясе (1949).
# 1090-еллар

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1090-еллар — 1090 елда башланган һәм 1099 елда тәмамланган унъеллык.
# Маранка-Яха

Маранка-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Хадутей-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.

# Маранка-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300058166
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305816
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кумару (Пернамбуку)

Кумару — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Кумару (Пернамбуку)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 292,242 км².
# Боровецкий чиркәве

Боровецкий чиркәве, Изге Күккә ашу чиркәве, рус. Боровецкая церковь, храм Святого Вознесения — Уфа губернасы Минзәлә өязе Боровецкий авылында (хәзер Яр Чаллы шәһәренә керә) 1882 елда төзелеп беткән гыйбадәтханә (чиркәү). Рус православие чиркәвенең (Мәскәү патриархаты) Татарстан митрополиясе Яр Чаллы (2024 елга кадәр Казан) епархиясе Кама аръягы благочиние округына карый. Әрхәрәй утары статусына ия. XIX гасырның II яртысы архитектура истәлеге.
Адрес: 423800 Татарстан, Яр Чаллы, Чулман проспекты, 127. Чиркәү җитәкчесе — протоиерей Алексей (Дубровин).

# Боровецкий чиркәве
## Тарих

XVIII гасырда Боровецкий авылында агач чиркәү булган. 1828 елда беренче таш чиркәү төзелә. Яңа таш гыйбадәтханә 1872-1882 елларда Алабуга сәүдәгәре, XIX гасыр ахырының күренекле язучысы Д.И. Стахеев (1840-1918) акчасына төзелә. Октябрь инкыйлабына кадәр чиркәү Боровецкий авылы һәм якындагы 3 авыл халкына хезмәт күрсәтә.
* 1937 елда чиркәү ябыла. 1940 елда чаңнары төшерелә.
* 1990 елга кадәр чиркәү эшчәнлеге тукталып тора. Чаллы православныйлары дини бәйрәмнәрдә Казан-Мари епархиясенә караган Минзәлә, Мамадыш, Чистай, Алабуга районы Костенеево авылы чиркәүләренә йөрергә мәҗбүр була. Тукай районының «Майский» күмәк хуҗалыгы бинаның бер өлешендә электр көче белән эшләүче тегермән урнаштыра.
* 1980 еллардан башлап, Чаллы шәһәрендә православие дине җәмгыяте оешып (җәмгыять рәисе Николай Пашутин), гыйбадәтханә бинасын диндарларга кайтару буенча эш башлый.
* 1981 елда гыйбадәт кылу йорты ачарга рөхсәт алына. Гыйбадәт кылу йортының (рус. молельный дом), аннары Боровецкий чиркәвенең беренче настоятеле итеп Ижаудан протоиерей Александр (Кормышаков) билгеләнә.
* 1989 елда Чаллының 2нче Отделстрой идарәсе һәм КамАЗның чуен кою заводы эшчеләре көче белән яңадан торгызу эше башлана. Чиркәү өчен чаңнар Воронеждан кайтартыла.
* 1990 елда Раштуа бәйрәмендә беренче гыйбадәт кылу үткәрелә.

# Боровецкий чиркәве
## Бина

Классика төрендәге эклектика стилендә корылган гыйбадәтханә. Чаң манарасы (рус. колокольня) 3 яруслы. 1990 еллардагы яңартып кору эшләре вакытында гыйбадәтханәнең беренчел халәтенә сизелерлек үзгәрешләр кертелә.
Чиркәү ишегалдында дини кирәк-яраклар сатучы ике кибет, православие китапханәсе, балалар якшәмбе мәктәбе урнашкан ике катлы административ бина бар.

# Боровецкий чиркәве
## Кызыклы факт

1997-2000 елларда чиркәү хорында Владимир Васильев (хәзер Казан консерваториясе укытучысы) җырлый.
# HD77258

HD77258 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан A7 (UV type for hot comp.) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 4,446 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.