# Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены

Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены (рус. III Всероссийский съезд мусульман, ингл. 3rd All-Russia Muslims Congress) — Россия империясенең Нижгар губернасы административ үзәге Түбән Новгород шәһәрендә 1906 елның 16-21 августында үткән җыелыш. 800 ләп делегат катнашында узганы билгеле.

# Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены
## Вакыт һәм урын

Мәкәрҗә ярминкәсе көннәрендә Нижгарның «Общедоступный клуб»ы бинасында (Алексеевски урамы, 3).

# Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены
## Көн тәртибе

* эш-гамәлдә һәм укыту-өйрәтү барышында Мөхәммәт пәйгамбәр күрсәткән юлдан тайпылуларга каршы көрәш,
* мөселман мәктәп-мәдрәсәләре эшен яңартып кору турында
* һ.б. мәсьәләләр

# Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены
## Нәтиҗәләр

* «Иттифак әл-мөслимин» фиркасенең программасы кабул ителә
* 15 кешелек ҮК сайлана
* Төп карарлары:
   * II Дәүләт думасын чакыруны тизләтүгә һәм 17 октябрь Манифестында игълан ителгән ирекнең тормышка ашырылуына ирешергә;
   * халык мәгарифе системасын тулаем үзгәртеп корырга:
   ** 8 яшенә җиткән барлык малай һәм кызларны башлангыч мәктәптә мәҗбүри укытуны кертергә;
   ** барлык мөселман уку йортларында уку-укытуны бердәй программа нигезендә ана телендә башкарырга, рус телен аерым предмет буларак укытылырга;
   ** барлык югары сыйныфларда, мөмкинлек булганда башлангыч сыйныфларда да, төрек телен өйрәнергә;
   ** бердәй уку-укыту программасын тизрәк булдыру өчен Россия шәһәрләрендә 1907 елның маенда укытучылар җыеннарын, шул елның августында Казанда Бөтенроссия мөселман укытучылар корылтаен уздырырга;
   ** мөселман уку йортларын хөкүмәт һәм земство оешмалары финансларга тиеш;
   ** уку йортлары эшчәнлегенә күзәтчелек итүне сайлаулы коллегия башкаруына тапшырырга;
   * мөселманнар диния идарәсе эшчәнлегенә үзгәрешләр кертергә:
   ** мөфти һәр 5 ел саен сайлап куелырга;
   ** мөселман һәм православие дин әһелләре бертигез хокукка ия булырга;
   ** мөселманнарга кагылышлы барлык мәхкәмә эшләрен хәл итү Мәхкәмәи Исламиягә тапшырылырга, аларны караудан дәүләт оешмалары азат ителергә;
   ** Россиядә мөселманнарның сайлап куелган иң югары вәкиле – Рәисүл Голяма вазифасын булдырырга, аңа мөселманнар гозерен белдерү өчен турыдан-туры император җәнапларына мөрәҗәгать итү хокукы бирергә.

# Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены
## Катнашучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Бөтенроссия мөселманнарының өченче җыены катнашучылары.
| Исем | туу датасы | туу урыны | әлма-матер | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| Галимҗан Баруди | 1857-02-17 | Кече Кавал | | галим | | Galimjan Barudi | 1921-12-06 |
| Муса Бигиев | 1874-09-24 | Кикин | Әл-Әзһәр университеты «Касыймия» мәдрәсәсе реаль укуханәсе Бохара Мәккә Мәдинә Darul Uloom Deoband Санкт-Петербург император университеты Мумбай университеты Zıncırlı mädräsäse | голәмә фәлсәфәче тәрҗемәче | Хөсәения мәдрәсәсе Өлфәт Санкт-Петербург шәһәренең җәмигъ мәчете «Әл-Мөнбәр» газетасы | Musa Bigiev | 1949-10-28 |
| Йосыф Акчура | 1876-12-02 1876-11-02 | Сембер | Күләле хәрби лицее Төркия хәрби академиясе Сәяси фәннәр ирекле мәктәбе Париж университеты | сәясәтче язучы журналист университет профессоры тарихчы публицист | Истанбул университеты Төркия тарих җәмгыяте Төркия Кызыл ярымае «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе Казан мөхбире Төркиләр йорты Әнкара университеты Әнкара университеты сәясәт фәннәре факультеты | Yusuf Akçura | 1935-03-11 |