yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вя д'Анунцио (Варезе)

Вя д'Анунцио — Италиянең Ломбардия төбәге Арсаго Сеприо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вя д'Анунцио (Варезе)
## Географиясе

Вя д'Анунцио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вя д'Анунцио (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (12327) Terbruggen

(12327) Terbruggen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12327) Terbruggen
## Тарихы

1992 елның 21 сентябрендә Шмадель Л. Д., Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SX1» саналган.
# Строешть (коммуна, Сучава)

Строешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Строешть (коммуна, Сучава)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,88 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 347 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Строешть, Вилчелеле һәм Захарешть авыллары урнашкан.
# Аплинг (округ, Джорджия)

Аплинг — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Баксли шәһәре.

# Аплинг (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1818 елда оештырыла.

# Аплинг (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 1318 км² тәшкил итә.
# (4147) Леннон

(4147) Леннон (лат. Lennon) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4147) Леннон
## Тарихы

1983 елның 12 гыйнварында Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 AY» саналган.
# Казе Кянгали (Потенца)

Казе Кянгали — Италиянең Базиликата төбәге Потенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Кянгали (Потенца)
## Географиясе

Казе Кянгали Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Кянгали (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шеһитли (Һайрат)

Шеһитли (төр. Şehitli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Һайрат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Горни Ждяр (Гайнице)

Горни Ждяр (чех. Horní Žďár) — Чехиянең Кралове Градец крае Гайнице районында урнашкан авыл.

# Горни Ждяр (Гайнице)
## Географиясе

Мәйданы — 9,627 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Горни Ждяр (Гайнице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горни Ждяр (Гайнице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горни Ждяр (Гайнице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1271 |
| 1880 | 1238 |
| 1890 | 1106 |
| 1900 | 1054 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 974 |
| 1921 | 839 |
| 1930 | 800 |
| 1950 | 253 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 148 |
| 1970 | 149 |
| 1980 | 89 |
| 1991 | 73 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 69 |
| 2011 | 90 |
| 2021 | 109 |
# Громотуха (Маралиха кушылдыгы)

Громотуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Маралиха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Громотуха (Маралиха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100003274
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100327
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Вартманнштеттен

Вартманнштеттен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Нойнкирхен округы составына керә.

# Вартманнштеттен
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 419 метр биеклектә урнашкан. Вимпассинг-им-Шварцатале, Терниц, Нойнкирхен (Австрия), Начбах-Лойперсбах, Шайблингкирхен-Тернберг, Варт (Түбән Австрия) һәм Графенбах-Санкт-Валентин коммуналары белән чиктәш.
# Бошары (Мураши районы)

Бошары (рус. Бошары) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.

# Бошары (Мураши районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Бошары (Мураши районы)
## Сәгать поясы

Бошары (Мураши районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Бошары (Мураши районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Лисс

Лисс (фр. Lisses) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# Бушмичы

Бушмичы (белар. Бушмічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Бушмичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Дуньковички

Дуньковички — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Орлы гминасында урнашкан авыл.

# Дуньковички
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Масерия Каталано (Таранто)

Масерия Каталано — Италиянең Апулия төбәге Кастеланета өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Каталано (Таранто)
## Географиясе

Масерия Каталано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Масерия Каталано (Таранто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бакьелино (Реҗо Эмилия)

Бакьелино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Луццара өязендә урнашкан торак пункт.

# Бакьелино (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Бакьелино Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бакьелино (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зур Утка

Зур Утка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Усьва елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.

# Зур Утка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100712111100011597
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101159
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ницолино (Вербано-Кузио-Осола)

Ницолино — Италиянең Пьемонт төбәге Каннобио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ницолино (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Ницолино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ницолино (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Геджешть (коммуна)

Геджешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.

# Геджешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 65 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Геджешть, Джуркань, Пейкань, Попень (Геджешть, Васлуй) һәм Тупилаць авыллары урнашкан.
# Видякино

Видякино (чирм. Видякин, рус. Видякино) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Видякино
## Сәгать поясы

Видякино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Видякино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (62,5%), чирмешләр (37,5%).
# Таказлы (Бешикдүзү)

Таказлы (төр. Takazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Инта

Инта (рус. Инта, коми Инта) — Россия Федерациясенең Коми Җөмһүриятендә урашкан шәһәр.
Халык саны — 27 723 кеше (2015).

# Инта
## Сәгать поясы

Инта Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Инта
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1944 елдан, шәһәр статусын 1954 елдан башлап йөртә.

# Инта
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (75,9%), украиннар (8,1%), комилар (7,3%), татарлар (2,0%), белоруслар (1,4%).
# Чабыртмалы тиф

Чабыртмалы тиф (тимгелле тиф) — эпидемик чабыртмалы тиф, кешенең кискен йогышлы авыруы. Rickettsia Prowazekii тудыра. Беренчел һәм рецидив (Брилл авыруы) чабыртмалы тифтан аерыла.

# Чабыртмалы тиф
## Авыру барышының чорлары

Башлангыч (4-5 көн), көчәю (4-12 көн), савыга башлау (2-4 атна). Чабыртмалы тиф йөртүчеләрнең (кием һәм баш бетләре) эчәкләреннән чыккан бүлендекне кеше тәнен тырнаганда аның лайлалы тирәсенә эләгүеннән йога. Тудыручылар кан тамырларының эндотелиаль күзәнәкләрен (некроз, тромбоз үсешә), нервы (менингоэнцефалит) һәм йөрәк‑кан тамырлары системаларын зарарлый. Инкубация чоры 6-21 көн дәвам итә.

# Чабыртмалы тиф
## Төп билгеләре

Тән температурасының 39-40°С кадәр күтәрелүе, тән тиресенә розеолезлы-петехиаль тимгел (чабыртма) таралуы, көчле баш авырту, психомотор ачулану һ.б. Диагностика өчен клиник-эпидемиологик һәм лаборатория (серологик) тикшерү мәгълүматлары кулланыла. Дәвалау медикаментоз (антибактериаль, кардиотроп, седатив һ.б. препаратлар).

# Чабыртмалы тиф
## Мөмкин өзлегүләр

Пневмония, тромбоэмболия, миокардит һ.б.

# Чабыртмалы тиф
## Искәртү

Педикулезга каршы көрәш.
# Ашагыкарасу (Сулуова)

Ашагыкарасу (төр. Aşağıkarasu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Сулуова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гедвижин

һәм
Гедвижин — Польшаның Люблин воеводалыгы Билгорай гминаcында урнашкан авыл.

# Гедвижин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Палацизи (Авелино)

Палацизи — Италиянең Кампания төбәге Ариано-Ирпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Палацизи (Авелино)
## Географиясе

Палацизи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Палацизи (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чаризчели (Терамо)

Чаризчели — Италиянең Абруцци төбәге Бизенти өязендә урнашкан торак пункт.

# Чаризчели (Терамо)
## Географиясе

Чаризчели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чаризчели (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Радзишево-Сеньчух

Радзишево-Сеньчух — Польшаның Подлясье воеводалыгы Цехановец гминасында урнашкан авыл.

# Радзишево-Сеньчух
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Верту

Верту (фр. Vertou) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
# NDST3

NDST3 (ингл. N-deacetylase and N-sulfotransferase 3) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Базельга-ди-Пине

Базельга-ди-Пине — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Трентино провинциясе составына керә.

# Базельга-ди-Пине
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 964 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бедолло, Форначе, Лона-Лазес, Палу-дель-Ферсина, Перджине-Вальсугана, Сант'Орсола-Терме, Сегонцано, Тельве һәм Вальфлориана коммуналары белән чиктәш.
# Бразос (округ, Техас)

Бразос — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Брайан шәһәре.

# Бразос (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.

# Бразос (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 152 415 кеше тәшкил иткән.

# Бразос (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1518 км² тәшкил итә.
# Грессенберг

Грессенберг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Дойчландсберг һәм Шванберг округы составына керә.

# Грессенберг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1247 метр биеклектә урнашкан. Остервиц коммуналары белән чиктәш.
# NFE2L1

NFE2L1 (ингл. Nuclear factor, erythroid 2 like 1 һәм Nuclear factor erythroid 2-related factor 1) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 1007 км (платформа)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
1007 км (рус. 1007 км) — Горький тимер юлы Ижау бүлекчәсенең станциясе. Удмуртиянең Можга районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Чупья авылы.
# TMEM173

TMEM173 (ингл. transmembrane protein 173) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# TSTD1

TSTD1 (ингл. Thiosulfate sulfurtransferase like domain containing 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (9083) Рэмбэм

(9083) Рэмбэм (лат. Ramboehm) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9083) Рэмбэм
## Тарихы

1994 елның 28 ноябрендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 WC4» саналган.
# (9143) Беркхид

(9143) Беркхид (лат. Burkhead) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9143) Беркхид
## Тарихы

1955 елның 16 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1955 SF» саналган.
# Шоймень (Харгита)

Шоймень — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Пеулень-Чук (коммуна) коммунасына карый.

# Шоймень (Харгита)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Халыкара тәҗрибә термотөш реакторы

Халыкара тәҗрибә термотөш реакторы яки ITER (инглизчә International Thermonuclear Experimental Reactor, шулай ук латинча iter - юл) - халыкара тәҗрибә термотөш реакторының проекты. ИТЭРның төп максаты - термотөш реакторын табыш алу кулланылышында мөмкинлек күрсәтү һәм шул юлда физик, технологик проблемаларны чишү.
Реактор Франция көньягында, Марсельдән 60 чакрым арада, Кадараш тикшерү үзәгендә төзеләчәк, ул 180 га мәйданында урнашачак.
Башта төзү 5 миллиард евро белән бәяләнә иде, ләкин 2016 елда гомум бәясе 19 миллиард еврога җитә, ә тәҗрибәләр тик 2025 елда башланасы.

# Халыкара тәҗрибә термотөш реакторы
## Максат

Фәнни бәяләр буенча 2100-2150 елларда Җирдә бөтен нефть, газ, уран бетер диярлек һәм энергетик коллапс булмас өчен яңа энергия чыганакларын кулланырга мәҗбүр булачак. Иң күп энергия чыгара торган ысул - термотөш синтезы булып тора: ике җиңел атом берләшү нәтиҗәсендә күп энергия чыгарыла, иң табышлы вариант - дейтерий һәм тритий синтезы:
    $_{1}^{2}{\mbox{H}}+_{1}^{3}{\mbox{H}}\rightarrow_{2}^{4}{\mbox{He}}+_{0}^{1}{\mbox{n}}+17.6{\mbox{ MeV}}$
Дейтерий океанда чиксез күп бар, тритий бу реакторда чыгарыла.
    Әлеге реакция бик югары температурада бара (100 000 000 К), шул температурага җиткерү һәм плазма тоту - иң авыр проблема, ул 65 ел дәвамында чишелмәгән әле. Нәкъ ИТЭРда чишеләсе дип көтелә.

# Халыкара тәҗрибә термотөш реакторы
## Катнашучы илләр

* Европа Берлеге
* Россия:
** Курчатов институты
** Росатом ширкәте
** Ефремов НИИ
** НИКИЭТ
** Кулланма физика институты (РАН)
** ТРИНИТИ
** Йоффе ФТИ
** ВНИИНМ
** Төш физикасы институты (РАН) һ.б.
* АКШ
* Һиндстан
* Кытай
* Корея
* Япония
* Казакъстан
# HD98880

HD98880 — Зур Җидегән йолдызлыгында урнашкан A5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,02 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (2783) Чернышевский

(2783) Чернышевский (лат. Chernyshevsky ) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2783) Чернышевский
## Тарихы

1974 елның 14 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 RA2» саналган.
# Беленли (Байрамөрен)

Беленли (төр. Belenli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Байрамөрен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ил (мәгънәләр)

Ил ― күпмәгънәле сүз.

# Ил (мәгънәләр)
## География

* Ил — билгеле бер чикләргә, дәүләт суверенлыгына ия географик территория.
* Ил — Төркиянең административ бүленеше берәмлегенең исеме; элек «вилаять» термины кулланылган.

# Ил (мәгънәләр)
## Гидроним

* Ил ― Чүпче кушылдыгы.

# Ил (мәгънәләр)
## Матбугат

* «Ил» ― 1913―1918 елларда Санкт-Петербург (1913―1914) һәм Мәскәүдә татар телендә нәшер ителгән газета.
# (19490) 1998 HC150

(19490) 1998 HC150 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19490) 1998 HC150
## Тарихы

1998 елның 19 апрелендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HC150» саналган.
# Раче-Фрам (община)

Раче-Фрам — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Раче-Фрам (община)
## Географиясе

Мәйданы — 51,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ка Сега (Виченца)

Ка Сега — Италиянең Венеция төбәге Маростика өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Сега (Виченца)
## Географиясе

Ка Сега Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Сега (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ориоло (Павия)

Ориоло — Италиянең Ломбардия төбәге Вогера өязендә урнашкан торак пункт.

# Ориоло (Павия)
## Географиясе

Ориоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ориоло (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Барзас (елга)

Барзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2542/339/268 урнашкан. Елга озынлыгы 110 км.

# Барзас (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400312115200020363
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202036
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (1274) Дельпортия

(1274) Дельпортия (лат. Delportia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1274) Дельпортия
## Тарихы

1932 елның 28 ноябрендә Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 WC» саналган.
# Сьвинице-Варцки

һәм
Сьвинице-Варцки — Польшаның Лодзь воеводалыгы Свинице-Варцке гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвинице-Варцки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хвощевка

Хвощевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Адуй елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Хвощевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501812111200006747
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200674
* Бассейн коды — 14.01.05.018
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Улучешме (Диҗле)

Улучешме (төр. Uluçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вимислянка (Великопольское воеводалыгы)

Вимислянка — Польшаның Великопольское воеводалыгы Львувек гминасында урнашкан авыл.

# Вимислянка (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фрәнсис Арнольд

Фрәнсис Арнольд (25 июль 1956(1956-07-25) (68 яшь), Питтсбург, Пенсилвания, Америка Кушма Штатлары — , ) — тереклек химиячесе, уйлап табучы, университет профессоры, инженер (Америка Кушма Штатлары). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2018).
# Липовски (Түре шәһәр округы)

Липовское (рус. Липовское) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Липовски (Түре шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Липовски (Түре шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).