yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ханбалык

Ханбалык яки Пекин, Бейҗиң (кыт. 北京) — Кытай Халык Җөмһүриятенең башкаласы.
Халык саны якынча 18 млн тирәсе. Төп халыклар - ханьнәр — 96%, манджурлар — 2%, дуңганнар — 2%, монголлар — 0,3% һ.б.

# Ханбалык
## Архитектура

Пекинда урнашкан Күк сараена, тарих раславынча, (Тянь Тань) 1420 елда нигез салына. Шунда ук мәшһүр Кайтаваз стенасы – бу урында пышылдап әйткән сүзләрне 64 метрдан ишетергә мөмкин. Ә менә һәр почмагы сер саклаган Гугун сарае, һичшиксез, таң калдыра. Пекинның нәкъ уртасында – 72 гектар җирдә урнашкан Гугун император сарае 9999 бүлмәдән тора. Дөнья могҗизаларының берсеннән саналган Сарайда 1000 000 экспонат урнашкан. Бүген Гугун – КХРның иң зур күргәзмәсе. Бөек һәм гаҗәеп кул осталары кытайларның бу күргәзмәдә бер сәнгать әсәрен бирелеп карау өчен, ким дигәндә, ярты сәгать вакыт кирәк. Һәм оста куллар тудырган сәнгать әсәрләренең анда иге-чиге юк. Пекинның икенче бер истәлекле һәйкәле – Күк гөмбәзе сарае. Ул Кытай башкаласы Нанкиннан Пекинга күчерелгәч, яки 15 нче гасыр башында төзелә. Гасыр ярым күпсанлы үзгәртеп төзүләрдән соң, сарай бүгенге төсен ала. Даос дине буенча корбаннар китерү өчен тәгаенләнгән Сарай Күк һәм Җиргә багышлап төзелә. Җиһан белән кешеләр арасында гармонияне тоту ышанычы тапшырылган император елына өч тапкыр бу йоланы үзе башкара. Ихэюнань паркында урнашкан императорларның Җәйге сарае Кытай башкаласы кунакларын бик тәэсирләндерә. Гугун һәм Ихэюнань – бербөтеннең ике яртышары, аларны бер-берсеннән аерып карау мөмкин түгел. Җәйге сарай Кышкысы кебек үк заманында гади халык өчен ябык була. Цин династиясе императорлары анда эссе һәм тынчу җәйге айларны үткәрә.
* Ханбалык
* Пекинда смог
# Бриджпорт (Нью-Йорк)

Бриджпорт — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бриджпорт (Нью-Йорк)
## Географиясе

Бриджпорт халык санын алу урыны мәйданы — 4,662431 км², 4,503361 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 119 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3212

NGC 3212 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3212
## Тарихы

Әлеге галактика 1802 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Көньяк-Көнчыгыш Азия

Көньяк-Көнчыгыш Азия (бенг. দক্ষিণ-পূর্ব এশিয়া, кыт. 東南亞, тай. เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, кхмер. អាស៊ីអាគ្នេយ៍, вьетн. Đông Nam Á, мал. һәм индон. Asia Tenggara, тагал. Timog-silangang Asya) — Кытай, Һиндстан һәм Австралия арасындагы континенталь һәм утрау территорияләрен үз эченә алучы зур регион. Континенталь өлешендә Вьетнам, Камбоджа, Лаос, Мьянма, Таиланд, утрауларда — Бруней, Көнчыгыш Тимор, Индонезия, Сингапур, Филипин урнашкан. Малакка ярымутравының көньяк өлешен һәм Борнео утравының төньягын Малайзия биләп тора. Вьетнам, Камбоджа һәм Лаосны шулай ук һиндкытай дәүләтләре дип атыйлар.

# Көньяк-Көнчыгыш Азия
## Халык

Регионда якынча 600 млн кеше яши, бу якынча Җир халкының 8% тәшкил итә. Ява утравы халкы тыгызлыгы аеруча югары.
* Көньяк-көнчыгыш Азиянең топографиясе
* Кинабалу тавы
* Индонезия
* Филипин
* Шривиджая архитектурасы
# Берквилл (Виргиния)

Берквилл — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Берквилл (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,610209 км², 2,610211 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 167 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 27

IC 27 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 27
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# MYF6

MYF6 (ингл. Myogenic factor 6) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ениюрт (Ердемли)

Ениюрт (төр. Yeniyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Ердемли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 7527

NGC 7527 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7527
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Карданьяно Басо (Мачерата)

Карданьяно Басо — Италиянең Марке төбәге Сарнано өязендә урнашкан торак пункт.

# Карданьяно Басо (Мачерата)
## Географиясе

Карданьяно Басо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Карданьяно Басо (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иван Поляков

Иван Поляков (12 [25] ноябрь 1914, Һомел, Могилөв губернасы, Россия империясе—8 февраль 2004, Минск, Беларус) — беларус совет дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы.
БК(б)Ф ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбендә (1946-1949) укыган.
Беларус ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге Һомел өлкә (1944-1945), Минск өлкә (1945-1946) комитетлары беренче сәркәтибе, Беларус К(б)Ф Витебск шәһәр (?-1953), Речица район (1953-1956) комитетлары беренче сәркәтибе, Һомел өлкә шурасы башкарма комитеты рәисе (1956-1957), Беларус К(б)Ф Һомел (1963-1964 елларда — Һомел авыл) өлкә комитеты беренче сәрәктибе (1957-1964), Беларус К(б)Ф Минск өлкә комитеты беренче сәрәктибе (1964-1977), Беларус ССР Югары Шурасы президиумы рәисе (1977-1985). СБКФ ҮК әгъзасы (1966-1986), 5-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
# Баткак (Кармасан кушылдыгы)

Баткак — Кармасан елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Благовар районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.

# Баткак (Кармасан кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201512111100025071
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102507
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Рапид-Велли (Көньяк Дакота)

Рапид-Велли — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рапид-Велли (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Рапид-Велли халык санын алу урыны мәйданы — 17,026361 км², 19,280275 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 962 метр биеклектә урнашкан.
# Аннаполис (Иллинойс)

Аннаполис — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Аннаполис (Иллинойс)
## Географиясе

Аннаполис халык санын алу урыны мәйданы — 0,080133 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 581 Фут биеклектә урнашкан.
# 617 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 617 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр :
Хронологик таблица :
617 (алты йөз унҗиденче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 617 елы, I меңьеллыкның 617 елы, VII гасырның 17 елы, VII гасырның 2 унъеллыгының 7 елы, 610 елларның 8 елы. 617 елдан бирле 1407 ел үтте.

# 617 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:617 елда туганнар

# 617 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:617 елда вафатлар
# Перила

Перила (эст. Perila) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Бэк (ай кратеры)

Бэк (лат. Back) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34,63 км булган кратер.

# Бэк (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Эрнст Бак (1881—1959) хөрмәтенә бирелә.

# Бэк (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# (13677) Alvin

(13677) Alvin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13677) Alvin
## Тарихы

1997 елның 2 июлендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 NK1» саналган.
# Черкасовка (Әртә шәһәр округы)

Черкасовка (рус. Черкасовка) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.

# Черкасовка (Әртә шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Черкасовка (Әртә шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), татарлар (3%).
# Любичин (Люблин воеводалыгы)

һәм
Любичин — Польшаның Люблин воеводалыгы Дембова-Клода гминаcында урнашкан авыл.

# Любичин (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Истиклал (Батталгази)

Истиклал (төр. İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Аидзувакамацу

Аидзувакамацу (яп. 会津若松市) — Япония дәүләтенең Фукусима префектурасында урнашкан шәһәр.

# Аидзувакамацу
## Тарихы

Аидзувакамацу шәһәре 1899 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Аидзувакамацу
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 129388 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 338 кеше тәшкил иткән.

# Аидзувакамацу
## Географиясе

Шәһәр территориясе 383.03 км² тәшкил итә.

# Аидзувакамацу
## Кардәш шәһәрләр

* Йокосука, Япония (17 апрель 2005)
* Лис-Саммит, Америка Кушма Штатлары (21 ноябрь 2002)
* Муцу, Япония (23 сентябрь 1984)
* Цзинчжоу, Кытай (15 июнь 1991)
# Мери-сюр-Шер

Мери-сюр-Шер (фр. Méry-sur-Cher) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Диңгез буе крае

Диңгез буе крае (рус. Приморский край) — Россия Федерациясенең субъекты.
Край 1938 елның 20 октябрендә төзелә.
Административ үзәге — Владивосток шәһәре.
Мәйданы — 165,9 мең км².

# Диңгез буе крае
## География

| Як | Регион |
| Төньяк | Хабарау крае Якутия |
| Көнбатыш | Кытай (Хэйлунцзян) |
| Көньяк-көнбатыш | КХДҖ |
Диңгез буе крае Ерак Көнчыгышның көньяк өлешендә урнашкан. Ярлары көньякта бик ергаланган. Култыкларның иң эресе — Бөек Петр култыгы. Эре утраулар: Русский, Попов, Путятин, Аскольд.
Крайның үзәк өлешен Сихоте-Алинь таулары алып тора (биеклеге 1855 метргача, Облачная тавы), көнбатышта Уссури һәм Ханка күле буе түбәнлекләре бар. Көрән күмер вә ташкүмер, полиметалл мәгъдәннәр, алтын, кургаш, графит, төзелеш материаллары чыганаклары бар.
Климаты уртача муссонлы. Кыш суык һәм кыска. Гынварның уртача температурасы яр буенда -12°…-14°С, эчке районнарда -20°…-27°С. Җәй яңгырлы. Июльнең уртача температурасы +14…+21°. Елга 600–900 мм явым төшә. Вегетация дәвере төньякта 120 —130 көн, көньякта 160—200 көн.

# Диңгез буе крае
## Тарих

Край ССРБ Югары Совет Президиумы указы буенча 1938 елның 20 октябрендә төзелә.

# Диңгез буе крае
## Халык
### Торак пунктлар

| Владивосток↗603 244 Уссурийск↗166 819 Находка↘156 442 Артём↘102 405 Арсеньев↘53 543 Спасск-Дальний↘42 020 Большой Камень↘39 126 Партизанск↘37 778 Лесозаводск↘36 619 Дальнегорск↘35 976 | Дальнереченск↘26 618 Фокино↘23 145 Лучегорск↘19 886 Трудовое↘18 522 Кавалерово↘14 916 Славянка↘12 913 Черниговка↘13 046 Чугуевка↘12 171 Камень-Рыболов↘10 909 Хороль↘10 860 |
# Җевизли (Шавшат)

Җевизли (төр. Cevizli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Муса Җәлил һәйкәле (Тосно)

Муса Җәлилгә һәйкәл Ленинград өлкәсе Тосно шәһәренең үзәк Ленин проспектында урнашкан. Һәйкәлнең авторы — Винера Абдуллина, РФ рәссамнар берлеге әгъзасы, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.

# Муса Җәлил һәйкәле (Тосно)
## Тарих

2012 елның 9 ноябрендә Ленинград өлкәсе Тосно шәһәрендә (1935 елдан эшчеләр бистәсе, 1963 елдан шәһәр) ачылган.
Тосно шәһәренең «Изге ай» татар җәмгыяте 2006 елда, Җәлилнең 100 еллык юбилеен билгеләгән көннәрдә, Тосно шәһәренең бер яңа урамына Муса Җәлил исеме бирү һәм шәһәрдә каһарман шагыйрь хөрмәтенә һәйкәл ачу идеясе белән чыга.
Муса Җәлил 1942 ел башында Волхов фронтының генерал Власов җитәкчелек иткән 2 нче Удар армиясенә «Отвага» фронт газетасының хәрби хәбәрчесе булып килә. 1942 елның маенда 2 нче Удар армия белән чолганышта кала. 1942 елның 26 июнендә Трубников Бор янындагы сугышта шагыйрь каты яралана һәм алман фашистларына әсирлеккә эләгә.

# Муса Җәлил һәйкәле (Тосно)
## Сыйфатлама

Һәйкәл Тосно шәһәренең Ленин проспектында, Балалар иҗат үзәге йорты каршындагы кечкенә скверда урнаштырылган. Баскычлап күтәртелгән коңгырт төстәге мәрмәрдән ясалган аслыкка шагыйрьнең бронза бюсты урнаштырылган. Шагыйрь хәрби киемнән итеп ясалган. Бюсттан астарак, аслыкка алтынланган хәрефләр белән чокып русча мәгълүмат һәм «Кичер, илем!» шигыреннән русча өзек язылган:
   Муса
   Джалиль (1906-1944) Герой Советского Союза, Лауреат Ленинской премии. Поэт, воин, антифашист. Участник Любанской
   наступательной операции.
   «Волхов - свидетель: я не струсил. Пылинку жизни я не берёг.»

# Муса Җәлил һәйкәле (Тосно)
## Ачылу

Һәйкәлне ачу тантанасында Тосно шәһәре башлыгы Сергей Баранов, Татарстан мәдәният министры Айрат Сибагатуллин җитәкчелегендәге Татарстан делегациясе, Татарстанның Ленинград өлкәсе һәм Санкт-Петербургдагы даими вәкиле Шамил Әхмәтшин, Ленинград өлкәсе Кануннар чыгару җыены депутаты Иван Хабаров, татар җәмгыяте вәкилләре катнаша.
# Хармантепе (Адилҗеваз)

Хармантепе (төр. Harmantepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Адилҗеваз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мрози (Диңгез буе воеводалыгы)

Мрози — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Сераковице гминасында урнашкан авыл.

# Мрози (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Длоуга Странь

Длоуга Странь (чех. Dlouhá Stráň) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Брунталь һәм Q12042018? районында урнашкан авыл.

# Длоуга Странь
## Географиясе

Мәйданы — 2,221929 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 517 метр биеклектә урнашкан.

# Длоуга Странь
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Длоуга Странь
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Длоуга Странь
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 329 |
| 1880 | 280 |
| 1890 | 278 |
| 1900 | 281 |
| 1910 | 264 |
| 1921 | 241 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 252 |
| 1950 | 109 |
| 1961 | 112 |
| 1970 | 91 |
| 1980 | 71 |
| 1991 | 47 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 58 |
| 2014 | 84 |
| 2016 | 89 |
| 2017 | 90 |
| 2018 | 87 |
| 2019 | 89 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 90 |
| 2021 | 91 |
| 2021 | 83 |
| 2022 | 93 |
| 2023 | 106 |
| 2024 | 123 |
# Ракитанка

Ракитанка (белар. Ракітанка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Ракитанка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Закоце

Закоце — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пшасныш гминасында урнашкан авыл.

# Закоце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каракүтүк (Бафра)

Каракүтүк (төр. Karakütük) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чичмани

Чичмани (словак. Čičmany) — Словакиянең Жилина округында урнашкан авыл.

# Чичмани
## Тарихы

Авыл 1200 елда нигезләнгән.

# Чичмани
## Географиясе

Мәйданы — 25,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 655 метр биеклектә урнашкан.

# Чичмани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Паддубье (Смалявицкий районы)

Паддубье (белар. Паддуб’е) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Паддубье (Смалявицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чарнотка

Чарнотка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пётркув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Чарнотка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пилото (Виченца)

Пилото — Италиянең Венеция төбәге Кастельгомберто өязендә урнашкан торак пункт.

# Пилото (Виченца)
## Географиясе

Пилото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пилото (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD60908

HD60908 — Кил йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,82 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Александр Кузин

Александр Михайлович Кузин (1906 елның 17 (30) мае — 1999 елның 26 июле) — совет биофизигы һәм радиобиологы. ССРБ фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты (1960). 1946 елдан СБКФ әгъзасы.

# Александр Кузин
## Тормыш юлы

1929 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетының химия бүлеген, аннары ул вакытта оешкан химия факультетының органик химия кафедрасында аспирантураны тәмамлый.
1930—1938 елларда 1 нче Мәскәү медицина институтында эшли. Биология фәннәре докторы (1938). 1938—1951 елларда (тәнәфес белән) — профессор, 3 нче Мәскәү медицина институтының кафедра мөдире.
Сугыш вакытында фронт өчен сывороткалар һәм вакциналар җитештергән микробиология институтында эшли. 1947 елда Александр Опарин чакыруы буенча ССРБ фәннәр академиясенең А. Н. Бах исемендәге Биохимия институтының Үсемлекләрдә углеводларның биохимия фотосинтезы лабораториясен җитәкли.
1950 елда ССРБ ФА Биологик фәннәр бүлеге каршындагы биофизика, изотоп һәм нурланыш лабораториясен радиоавтография һәм радиохроматография алымнарын эшләү өчен оештыра. Тере организмга ионизацияләүче нурланышның тәэсир итү механизмын, күзәнәкләрнең табигый саклагыч молекуляр реакцияләрен өйрәнгән.
ССРБ Фәннәр академиясенең биофизика институтын оештыручы һәм беренче директоры (1952—1957), аннары ССРБ ФА биофизика институтының радиобиология бүлеге мөдире. ССРБ ФА президиумының биофизика, изотоп һәм нурланыш лабораториясен Биологик физика институтына әверелдерү турындагы беренче карары 1952 елның 8 августында барлыкка килә. 1953 елның гыйнварында ССРБ ФА Президиумы карары белән Александр Кузин әлеге яңа институтның директоры итеп билгеләнә.
«Биофизика» (1956—1961) һәм «Радиобиология» (1961—1989) журналларының баш мөхәррире.
Ионизация нурланышның тере организмга, аерым алганда, күзәнәкләрнең радиацион зарарлануына тәэсир итүенең биохимиясе һәм молекуляр нигезләре буенча хезмәтләр авторы. Усемлекләрнең нурландырылган тукымаларында үсеш ингибиторлары белемен ачкан (1968). Радиобиологияда структур-метаболик теория авторы (1970—1986).
Орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә. Лимфоид күзәнәкләренең нурсыз үлү механизмнарын тикшергән өчен ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1987) .
1957 елдан — БМО каршындагы ионизацияләүче нурланыш буенча комитет эксперты. Галимнәрнең атом сугышына каршы Пагуош хәрәкәтен оештыручыларның берсе. Бу өлкәдә казанышлары өчен Лидс университетының honoris causa докторы исеменә лаек була, бу мактаулы исем турында таныклык аңа Бөекбритания патшабикәсе Елизавета II кулыннан тапшырыла.
1999 елның 26 июлендә вафат була. Дон зиратына җирләнгән.

# Александр Кузин
## Фәнни хезмәтләр

Фәнни эшчәнлек дәверендә ул 8 шәхси монография, 8 коллектив монография, 30 фәнни-популяр мәкаләләр, 2 дәреслек һәм 500 дән артык фәнни мәкалә бастырып чыгара.
# (18203) 2837 P-L

(18203) 2837 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18203) 2837 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2837 P-L» саналган.
# Хёхст (Форарльберг)

Хёхст — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. Брегенц һәм Форарльберг округы составына керә.

# Хёхст (Форарльберг)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 метр биеклектә урнашкан. Фусах, Лустенау һәм Гайсау коммуналары белән чиктәш.
# Фирлиуг (коммуна)

Фирлиуг — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.

# Фирлиуг (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 130,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Фирлиуг, Дезешть, Дулеу, Реметя-Погенич, Скеюш һәм Валя-Маре (Караш-Северин) авыллары урнашкан.
# Гшвандт

Гшвандт — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Гмунден округы составына керә.

# Гшвандт
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 523 метр биеклектә урнашкан. Ольсдорф (Югары Австрия), Лакирхен, Кирххам (Югары Австрия), Санкт-Конрад һәм Гмунден коммуналары белән чиктәш.
# Нандраж

Нандраж (словак. Nandraž) — Словакиянең Ревуца округында урнашкан авыл.

# Нандраж
## Тарихы

Авыл 1318 елда нигезләнгән.

# Нандраж
## Географиясе

Мәйданы — 10,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 метр биеклектә урнашкан.

# Нандраж
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Еран (Жиронда)

Еран (фр. Eyrans) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Дол-при-Любляни

Дол-при-Любляни — Словениянең Дол-при-Любляни (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Дол-при-Любляни
## Географиясе

Мәйданы — 0,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 271 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ашагысарайлы (Чорум)

Ашагысарайлы (төр. Aşağısaraylı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Авдан (Ылгын)

Авдан (төр. Avdan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).