yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Александр Петров (1837)

Александр Васильевич Петров (1837 ― 1885 ел, Казан) ― рус патологоанатомы, профессор, Казан университетының патология анатомиясе кафедрасы мөдире.

# Александр Петров (1837)
## Тормыш юлы

Александр Петров 1837 елда туган. 1859 елда Казан университетының медицина факультетын тәмамлый, шуннан соң Якутск өлкәсендә табиб булып эшли.
Алманиядә күренекле алман табибы һәм галим Рудольф Вирховта патологик анатомия буенча специализация уза.
1865 елдан Казан университетында профессор буларак патология анатомиясен укыта. Авыл участок табибын әзерләү программалары реформасын үткәргән.
Гигиена укытуны яхшыртуда, медицина географиясе һәм статистикасы курсын кертүдә катнаша. Александр Петровның укучылары арасында И. И. Молессон, Н. И. Тезяков, Е. А. Осипов бар.
1870 елда Казан табиблар җәмгыяте рәисе була, Казан губернасының санитар торышын өйрәнә. «Иҗтимагый медицина журналы» программасын эшләгән, анда авыруларны кисәтү табиб эшчәнлегенең төп бурычы дип игълан ителгән, әмма Россия империясенең Эчке эшләр министрлыгы әлеге журналны бастыруга рөхсәт бирмәгән.
1885 елда Казанда вафат була.

# Александр Петров (1837)
## Иншалар

* К учению об уремии, дисс., Казан, 1862
* О задачах и направлении Общества врачей при Императорском Казанском Университете, Дневник Казанск, об-ва врачей, с. 28, 1873, с. 23, 1874, с. 455, 1881
* О принятии мер к охранению здоровья городского населения в Казани, там же, с. 468, 1873 (совм, с Соколовским Н.)
* О необходимости новой организации городской медицины в Казани, там же, с. 336, 1883.
# Ивановның табыш йорты (Казан)

Ивановның табыш йорты — Казанның Бауман урамында, 1840 елда Казан сәүдәгәре Иванов өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина.
# Маезта дей Салди (Маса-Карара)

Маезта дей Салди — Италиянең Тоскана төбәге Личчана-Нарди өязендә урнашкан торак пункт.

# Маезта дей Салди (Маса-Карара)
## Географиясе

Маезта дей Салди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Маезта дей Салди (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Безуот

Безуот (фр. Bézouotte) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Мирбо-сюр-Без кантонына карый.

# Безуот
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1.1 км².
# Рибьера (Кунео)

Рибьера — Италиянең Пьемонт төбәге Беллино өязендә урнашкан торак пункт.

# Рибьера (Кунео)
## Географиясе

Рибьера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рибьера (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пюже-Ростан

Пюже-Ростан (фр. Puget-Rostang) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Пюже-Ростан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,76 км².
# Эмек (Антакья)

Эмек (төр. Emek) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Марс Фәтхуллин

Марс Фәтхуллин (Марс Нургали улы Фәтхуллин (Фәткуллин), 14 март 1939(1939-03-14), Иске Шәйморза, Будённый районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 15 апрель 2003(2003-04-15) (64 яшь), ) — физик, СССР ФА Җир магнетизмы, ионосфера һәм радиодулкыннарның таралуы институтында лаборатория мөдире, консмонавтлыкка кандидат (1966-1968).
# Бестовице

Бестовице (чех. Běstovice) — Чехиянең Пардубице крае Усти-над-Орлици һәм Q89751685? районында урнашкан авыл.

# Бестовице
## Географиясе

Мәйданы — 4,190071 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 метр биеклектә урнашкан.

# Бестовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бестовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бестовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 402 |
| 1880 | 406 |
| 1890 | 395 |
| 1900 | 372 |
| 1910 | 382 |
| 1921 | 347 |
| 1930 | 368 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 298 |
| 1961 | 335 |
| 1970 | 367 |
| 1980 | 323 |
| 1991 | 376 |
| 2001 | 417 |
| 2011 | 449 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 450 |
| 2016 | 455 |
| 2017 | 442 |
| 2018 | 438 |
| 2019 | 439 |
| 2020 | 440 |
| 2021 | 433 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 407 |
| 2022 | 431 |
| 2023 | 440 |
| 2024 | 441 |
# Марс Сафиуллин

Сафиуллин Марс Галим улы (12 март 1952 ел — 16 сентябрь 2019 ел) — биюче, югары һәм махсус урта мәктәп укытучысы. Башкорт АССР-ының халык артисты (1989).

# Марс Сафиуллин
## Биографиясе

Марс Галим улы Сафиуллин 1952 елның 12 мартында Башкорт АССР-ының Бишбүләк районы Кынгыр-Мәнәвез авылында туган.
1970 елда Стәрлетамак каласындагы Республика мәдәни-агарту училищесын (педагоглары К. С. Цыганков, В. А. Цыпля) тәмамлагач, Бишбүләк авылындагы район мәдәният йортына методист булып эшкә килә.
Бишбүләктә эшләү дәверендә Уфада сәнгатьле үзешчән конкурсларында катнаша. 1973 елда аны Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт академиягә халык биюләре ансамбленә эшкә чакыралар.
1991 елдан — Уфа «Нур» татар дәүләт театрының бию репетиторы, 1995 елдан 1998 елга кадәр — Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясендә балет солисты булып эшли.
Педагогик эшчәнлек алып бара: 1991-1995 елларда Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтында, әлеге вакытта Уфа сәнгать училищесында, хореография училищесында һәм шулай ук Уфа сәнгать институтында укыта.
Марс Галим улы Сафиуллин 2019 елның 16 сентябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.

# Марс Сафиуллин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкорт АССР-ның халык артисты (1989)
* Башкорт АССР-ның атказанган артисты (1983)
# (9693) Блекер

(9693) Блекер (лат. Bleeker) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9693) Блекер
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6547 P-L» саналган.
# Сведскае

Сведскае (белар. Сведскае) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Сведскае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сонора

Сонора (исп. Sonora) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — Эрмосильо шәһәре.

# Сонора
## Тарих

1824 елда нигезләнгән.

# Сонора
## Административ бүленеш

72 муниципалитет (2019).
# Саут-Дейтона (Флорида)

Саут-Дейтона — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Саут-Дейтона (Флорида)
## Тарихы

Саут-Дейтона шәһәре 1878 елда нигезләнгән.

# Саут-Дейтона (Флорида)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,082117 км², 13,045169 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан.
# Матабуэна

Матабуэна (исп. Matabuena) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Матабуэна
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 21,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1156 метр биеклектә урнашкан.
# Турз-ан-Савуа

Турз-ан-Савуа (фр. Tours-en-Savoie) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Альбервиль-1 кантонына карый.

# Турз-ан-Савуа
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,74 км².
# Гантингдон (Теннесси)

Гантингдон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гантингдон (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гантингдон (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 30,91803 км², 30,918034 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 метр биеклектә урнашкан.
# Ревматоидлы артрит

Ревматоидлы артрит (РА) — тәңгәл, җимергеч, деформацияле, ялкынсынулы полиартропатия белән бергә буыннардан тыш күренешләр һәм әйләнештәге антиглобулин антитәнчекләре (ревматоид факторлары) белән сыйфатланган системалы аутоиммун чир. Хатын-кызлар ешрак чирли.
1. Ешрак гомернең 4 нче дистәсендә буыннар шешүе белән билгеләнә, гадәттә чук зарарлана (рәс. 24.1а).
2. Билгеләре
* Чукның вак буыннарының тәңгәл ялкынсынуы, гадәттә проксималь фаланга ара, дисталь буыннар зарарланмый. Өстәвенә, еш уч-фаланга һәм чук буыннары зарарлана.
* Хроник ялкынсыну өчен буыннарның икенчел нигезсезлеге өлешчә тайпылуга һәм буыннар деформациясенә китерә ала, мәсәлән уч-фаланга буыннарында терсәк тайпылышы (рәс. 24.1б).
* Сирәк очракта табан, җилкә, терсәк, бот буыннары һәм умырткалыкның муен өлеше буыннары җәлеп ителә.
* Тире күренешләре: сөякле чыгынтыларда ревматоидлы төерләр (рәс. 24.1в), тире җәрәхәтләнүенә китерә алган васкулит (рәс. 24.1г) һәм гангреноз пиодермия (сирәк).
3. Өзлегүләр
* Үпкә төерләре һәм фиброз.
* Мультифокаль нейропатия.
* Сепсислы артрит.
* Икенчел амилоидоз.
* Беләзек туннель синдромы.
4. Дәвалау. СЯКЧ, алтын тозлары, Д-пеницилламин, гидроксихлорохин, сульфасалазин, глюкокортикоидлар һәм цитостатиклар куллану.
5. Офтальмологик күренешләре. Коры кератоконъюнктивит (икенчел Шегрен синдромы), склерит, җәрәхәтле кератит, өске кыек мускулның булдырылган сеңер җиңсәсе синдромы (сирәк).
# Праделона (Анкона)

Праделона — Италиянең Марке төбәге Санта-Мария-Нуова өязендә урнашкан торак пункт.

# Праделона (Анкона)
## Географиясе

Праделона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Праделона (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Соналы (Караганды өлкәсе)

Соналы (каз. Соналы) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Соналы (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Казайш (Томар)

Казайш — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Томар муниципалитетына карый.

# Казайш (Томар)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Пынарлар (Дүзҗе)

Пынарлар (төр. Pınarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Валенсуэла (Испания)

Валенсуэла (исп. Valenzuela) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Валенсуэла (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 341 метр биеклектә урнашкан.
# Инҗебаер (Алаҗакая)

Инҗебаер (төр. İncebayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Алаҗакая илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Капысую (Куруҗашиле)

Капысую (төр. Kapısuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Куруҗашиле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нойнкирхен

Нойнкирхен (алман. Neunkirchen) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45794 кеше (2014).

# Нойнкирхен
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Нойнкирхен Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Нойнкирхен
## Тарих

Беренче мәртәбә 1281 елда телгә алына.

# Нойнкирхен
## Кардәш шәһәрләр

* Көнигс-Вустерһаузен, Германия
* Люббен, Германия
* Эс-Зибадан, Сүрия

# Нойнкирхен
## Рәсми сайт

* https://www.neunkirchen.de/
# Фонелас

Фонелас (исп. Fonelas) — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фонелас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 810 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 802

IC 802 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 802
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Сенадор-Кортис

Сенадор-Кортис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Сенадор-Кортис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 98,43 км².
# NGC 7136

NGC 7136 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7136
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Frank Muller тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Хосусый милек

Хосусый милек — законнар тарафыннан икърар ителгән милек формасының бер төре; ул физик һәм юридик затның мәгълүм бер күчемле яки күчемсез милеккә хокуклы булуын аңлата. Хосусый милек иясе үз мөлкәтенә хуҗа булуын, аңардан файдалануны һәм аның белән эш йөртүне үзе теләгәнчә тормышка ашыра. Хосусый милек — аерым гражданнарның һәм алар берләшмәләренең теләсә кайсы төр икътисади ресурслар ку ләменә (өлешенә) ия булуга, файдалануга һәм идарә итугә дәуләт тарафыннан танылган хокукы.
Иң элек хосусый милеккә хокук бары тик корал көче белән генә яклана, ә милекчеләр рәтендә бары тик корольләр һәм феодаллар гына була. Әмма соңрак, сугыш һәм революцияләр кайнаган озьш юл узганнан соң, кешелек милек алырлык кереме булган һәр граждан хосусый милекчегә әверелерлек цивилизация төре ала.
Хосусый милеккә хокук икътисади ресурслар хуҗаларына алардан ничек файдалануны мөстәкыйль хәл итү мөмкинлеге бирә (бары тик җәмгыять мәнфәгатьләренә генә зыян китерерлек булмасын). Шуның белән бергә, икътисади ресурслардан чикләнмәгән файдалану ирегенең икенче ягы да бар: хосусый милек хуҗалары аннан файдалануньщ үзләре сайлаган вариантлары өчен икътисади яктан тулысынча җаваплы булалар. Башкача әйтсәк, алар сайлаган вариант уңышлы булып чыкса, файда күрәләр, ә ялгышкан очракта үз милекләренең бер өлешен яки тулысынча ук югалтырга мөмкиннәр.
# IC 2730

IC 2730 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2730
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2730 буларак та сурәтләнә.
# Епсемҗе (Пасинлер)

Епсемҗе (төр. Epsemce) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Йолдызлар йомры тупланышы

Йолдызлар йомры тупланышы — йолдызлар сибелгән тупланышына караганда күп йолдызлы йолдызлар тупланышы, төгәл сызылган сферага якын симметрик рәвешле, тупланыш үзәгенә таба йолдызлар куелыгы арттыруы белән.
Йомры тупланышлар диаметрлары 20–60 пк була, массалар — 10⁴–10⁶ Кояш массасы була. Безнең галактикада йомры тупланышлар күмәк әгъзалар булып торалар һәм аның йомры ассистемага керәләр. Алар галактиканың масса үзәге тирәсендә бик сузылган орбиталарда ≈200 км/с тизлек белән һәм 10⁸–10⁹ ел периодлы әйләнәләр. Безнең галактиканың йомры тупланышлары яше аның яшенә якын. Башка галактикаларда (мәсәлән, Магеллан Болытларында) чагыштырмача яшь йомры тупланышларны күзәтәләр.
# (6541) Yuan

(6541) Yuan (лат. Yuan) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6541) Yuan
## Тарихы

1984 елның 26 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DY» саналган.
# Пряра (Виченца)

Пряра — Италиянең Венеция төбәге Вальданьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Пряра (Виченца)
## Географиясе

Пряра Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пряра (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Белчонць (Люблин воеводалыгы)

Белчонць — Польшаның Люблин воеводалыгы Чемерники гминаcында урнашкан авыл.

# Белчонць (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Изюга

Изюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 720 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.

# Изюга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000034834
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003483
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Жункал-ду-Кампу

Жункал-ду-Кампу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Каштелу-Бранку муниципалитетына карый.

# Жункал-ду-Кампу
## Географиясе

Мәйданы — 22,18 км².
# Пуи-ле-Нонен

Пуи-ле-Нонен (фр. Pouilly-les-Nonains) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Сивильияно (Удине)

һәм
Сивильияно — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Rivignano Teor өязендә урнашкан торак пункт.

# Сивильияно (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (2896) Прайсс

(2896) Прайсс (лат. Preiss) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2896) Прайсс
## Тарихы

1931 елның 15 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 RN» саналган.
# Франция географиясе

    Төп мәкалә: Франция
Франция мәйданы — 547 030 км² (диңгез арты җирләре белән бергә — 674 843 км²). Ил көньяктан төньякка һәм көнбатыштан көнчыгышка 1000 км-га сузыла. Зурлыгы буенча Франция Аурупада тулысынча урнашкан илләр арасында икенче урынны алып тора (Украинадан соң).
Франция җирләре аша Пиреней, Альп, Юра сузыла.

# Франция географиясе
## Чиктәшлек

Франциянең күпчелек өлеше Көнбатыш Аурупада урнаша. Төньяк-көнчыгышта ул Бельгия, Люксембург һәм Алмания белән, көнчыгышта Алмания һәм Швейцария белән, көньяк-көнчыгышта Монако һәм Италия белән, көньяк-көнбатышта исә Испания һәм Андорра белән чиктәш.
Көнбатышта һәм төньякта Франция Атлантик океан (Бискай култыгы һәм Ла-Манш бугазы), көньякта Урта диңгез тарафыннан юыла.

# Франция географиясе
## Чикләр нокталары
### Метрополия

* Иң төньяк нокта — Bray-Dunes, Nord 51°05′ т. к. 2°32′ кч. о.
* Иң көньяк нокта — Îles Lavezzi, Corsica 41°20′ т. к. 9°15′ кч. о.
* Иң көнбатыш нокта — Île d'Ouessant, Brittany 48°27′ т. к. 5°08′ кб. о.
* Иң көнчыгыш нокта — Cervione, Haute-Corse 42°17′ т. к. 9°33′ кч. о.

# Франция географиясе
## Чикләр нокталары
### Кыйтга өлеше

* Иң төньяк нокта — Bray-Dunes, Nord 51°05′ т. к. 2°32′ кч. о.
* Иң көньяк нокта — Puig de Comanegra, Pyrénées-Orientales 42°20′ т. к. 2°31′ кч. о.
* Иң көнбатыш нокта — Pointe de Corsen, Finistère 48°24′ т. к. 4°47′ кб. о.
* Иң көнчыгыш нокта — Lauterbourg, Bas Rhin 48°58′ т. к. 8°13′ кч. о.
# Зубровшчына

Зубровшчына (белар. Зуброўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Зубровшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Томире

Томире (фр. Thomirey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Блиньи-сюр-Уш кантонына карый.

# Томире
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 52,33 км².
# Айрат Мәрдиев

Айрат Мәрдиев (1 гыйнвар,1987 ел, Яр Чаллы ) "КАМАЗ-Мастер" командасының Россия автоузышчысы. "Дакар ралли- 2015" җиңүчесе.
Айрат Илгизәр улы Мәрдиев 1987 елның 1 гыйнварында Яр Чаллыда туган. Аның әтисе Илгизәр Мәрдиев - шулай ук раллий пилоты, 2014 елның 24 августында фаҗигале төстә һәлак булган. Айрат Дакар-2015 раллиендагы Җиңүен әтисенә багышлый.

# Айрат Мәрдиев
## Дакар ралли нәтиҗәләре

| Ел | Класс | Йөк машинасы | Позиция | Этаплар җиңде |
| 2013 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | 2 | бер |
| 2014 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | финишка килеп җитмәде | бер |
| 2015 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | бер | 2 |
| 2016 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | 2 | 0 |
| 2017 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | 5 | 0 |
| 2018 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | 3 | бер |
| 2019 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | финишка килеп җитмәде | 0 |
| 2021 | Йөк машиналары | </img> КамАЗ | 3 | бер |

# Айрат Мәрдиев
## Спорт казанышлары

* 2007 ел, "Хазар далалары", И.Мәрдиев экипажында механик - 1 урын
* 2008 ел , "Тын Дон" Россия Чемпионатының этабы, пилот - 3 урын
* 2009 ел , "Дакар", И.Мәрдиев экипажында механик - 4 урын
* 2010 ел , "Хазар далалары", пилот - 4 урын
* 2011 ел, "Дакар",И.Мәрдиев экипажында механик - 4 урын
* 2011 ел , "Каган Алтыны", пилот - 2 урын
* 2011 ел, "Себер тракты", пилот - 1 урын
* 2011 ел , "Ефәк юл" - "Дакар" сериясе, пилот - 5 урын
* 2012 ел , "Каган Алтыны", пилот - 2 урын
* 2012 ел, "Себер тракты", пилот - 1 урын
* 2012 ел, "Ефәк юл" раллие, пилот - 1 урын
* 2013 ел, ралли-рейд буенча Россия чемпионаты - 1 урын
* 2013ел, "Дакар", пилот - 2 урын
* 2014 ел, "Каган Алтыны", пилот - 1 урын
* 2015 ел, "Дакар", пилот - 1 урын
* 2015 ел, "Каган Алтыны", пилот - 2 урын
* 2015 ел, "Зур дала", пилот - 2 урын
* 2016 ел, "Дакар", пилот - 2 урын
* 2016 ел, "Ефәк юл", пилот - 1 урын
* 2017 ел. "Зур дала - Дон", пилот - 1 урын
* 2017 ел. "Ефәк юл", пилот - 3 урын
* 2018 ел, "Дакар", пилот, пилот - 3 урын
* 2018 ел. "Ефәк юл", пилот - 2 урын
* 2019 ел. "Ефәк юл", пилот - 3 урын
* 2021ел, "Дакар", пилот - 3 урын

# Айрат Мәрдиев
## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

* 2011 - Татарстан Республикасы Премьер-Министрының рәхмәт хаты
* 2013 -"Фидакарь хезмәт өчен" медале
* 2015 - "Татарстан Республикасының атказанган машина төзүчесе"
* 2017 - "Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре"
# 121 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 121 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр :
Хронологик таблица :
121 (йөз егерме беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 121 елы, I меңьеллыкның 121 елы, II гасырның 21 елы, II гасырның 3 унъеллыгының 1 елы, 120 елларның 2 елы. 121 елдан бирле 1903 ел үтте.

# 121 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:121 елда туганнар

# 121 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:121 елда вафатлар
# Гүлдереси (Чаералан)

Гүлдереси (төр. Gülderesi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Чаералан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сарга (Ут кушылдыгы)

Сарга — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсенең Әчет районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ут елгасының уң ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Сарга (Ут кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201112111100021305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102130
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (4637) Одорико

(4637) Одорико (лат. Odorico) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4637) Одорико
## Тарихы

1989 елның 8 февралендә J. M. Baur тарафыннан Chions обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 CT» саналган.
# Ювикани (Кочоапа эль Гранде)

Ювикани — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Кочоапа-эль-Гранде (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Ювикани (Кочоапа эль Гранде)
## Географиясе

Ювикани Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ювикани (Кочоапа эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ювикани (Кочоапа эль Гранде)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.