yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Улымсос (Ивдел шәһәр бүлгесе)

Улымсос (рус. Улымсос) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл. 2013 елда юкка чыгарылган.

# Улымсос (Ивдел шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Улымсос (Ивдел шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
# Вяликая Страча

Вяликая Страча (белар. Вялікая Страча) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Вяликая Страча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Завадки (Томашивский повяты)

Завадки — Польшаның Люблин воеводалыгы Сусец гминаcында урнашкан авыл.

# Завадки (Томашивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оймаагач (Байрамөрен)

Оймаагач (төр. Oymaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Байрамөрен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Анизиу-ди-Абреу

Анизиу-ди-Абреу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Анизиу-ди-Абреу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 326,822 км².
# Устроне (Влоцлавский повяты)

Устроне — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любане гминаcында урнашкан авыл.

# Устроне (Влоцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тыба

Тыба (рус. Кирельское, мрд.-кар. Тыба) — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы поселок.

# Тыба
## Тарих

1615 елда нигезләнгән.

# Тыба
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 54%, татарлар — 32%.

# Тыба
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

# Тыба
## Танылган шәхесләр

* Михаил Чирков (1897-1945), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Гартфорд-Сити (Көнбатыш Виргиния)

Гартфорд-Сити — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гартфорд-Сити (Көнбатыш Виргиния)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1853 елда нигезләнгән.

# Гартфорд-Сити (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,207919 км², 3,207923 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 177 ± 1 метр һәм 177 метр биеклектә урнашкан.
# Левски (Пазарҗык өлкәсе)

Левски — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. Панагюриште җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Левски (Пазарҗык өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 метр биеклектә урнашкан.
# Майрон Шоулз

Майрон Шоулз (1 июль 1941(1941-07-01) (83 яшь), Тимминс — , ) — икътисадчы, математик, тикшеренүче (Канада). Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1997).
# MED17

MED17 (ингл. Mediator complex subunit 17) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мидравшчына

Мидравшчына (белар. Мідраўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Мидравшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Җумалы (Ортакөй)

Җумалы (төр. Cumalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гралья

Гралья — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Биелла провинциясе составына керә.

# Гралья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 596 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Камбурцано, Лилльян, Муццано, Сеттимо-Виттоне, Донато, Монграндо, Нетро һәм Сордеволо коммуналары белән чиктәш.
# Монро (округ, Флорида)

Монро — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ки-Уэст шәһәре.

# Монро (округ, Флорида)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1823 елда оештырыла.

# Монро (округ, Флорида)
## Территориясе

Округ мәйданы 2582 км² тәшкил итә.
# Alt (төймә)

Alt (ингл. alternate — алмаштырырга, чиратлаштырырга) — Amiga-дагы һәм IBM PC’га ярашлы санак төймәсарындагы төймә. Аның төп билгеләнеше — башка төймәләрнең әһәмиятен үзгәртү. Apple Macintosh төймәсарында аңа ⌥
Кагыйдә буларак, санак төймәсарында ике Alt төймәсе була. Берсе аның Буш ара төймәсенең уң ягыннан, икенчесе сул ягыннан, урнашканнар. Гадәттәгечә, бу төймәләр «сулдагы Alt төймәсе» (Alt) һәм «уңдагы Alt төймәсе» (AltGr) дип аталалар.
105 төймәле IBM/Windows санак төймәсары җәеме к·б·ү :
| PrtSc SysRq | Scroll Lock | Pause Break | | | | |
| Ins | Home | PgUp | NumLk | / | * | − |
| Del | End | PgDn | 7 | 8 | 9 | + |
| | | | 4 | 5 | 6 | + |
| | ↑ | | 1 | 2 | 3 | Ent |
| ← | ↓ | → | 0 | 0 | , | Ent |
Өстәмә символларлы латин әлифбасы белән куллана торган тел өчен җәемле төймәсарларда (мәсәлән, AZERTY дигән француз теле өчен җәем — диакритик билгеләре белән) махсус символларның бер өлеше киңәйтелгән әлифба хәрефләренә алмаштырылган. Аларны кертү өчен уңдагы Alt төймәсе белән кулланырга кирәк; андый төймәсарларда уң яктагы Alt төймәсе гадәттәгечә Alt Gr дип маркировкаланган. Шул ук төймә күптән түгел барлыкка килгән символларын (мәсәлән, евро € валютасы символын) кертү өчен кулланыла, ә кайбер төймәсарларда — диакритиклы символларны кертү өчен.
Xkb-да (X.Org Server) ⇧
Шул ук вакытта Alt төймәсенең берәр әлифба-саннар төймәсе белән комбинациясы ничек «үлгән төймәләр» кебек, шулай ук гадәти символларны кертү өчен дә кулланыла ала.
Еш кына күренә торган төймәләр тиңдәшлекләре:
| Төймәләр тиңдәшлекләре | Программа | Гамәл |
| Alt + F4 | Барлык программаларда | Программаны ябу (сирәгрәк — аерым тәрәзәне) |
| Alt + F7 | Кайбер программаларда | Эзләү диалогын чакыру |
| Alt + F10 | Кайбер файл менеджерларында | Каталоглар агачын чакыру |
| Alt + Tab ↹ | Windows-ларда, DE-ның һәм кайбер *nix өчен WM-ның зур өлешләрендә | Икенче ачылган программага күчү (төгәлрәге — тәрәзәгә) |
# Шлайх

Шлайх — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Шлайх
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,59 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 метр биеклектә урнашкан.
# MRPL19

MRPL19 (ингл. Mitochondrial ribosomal protein L19 һәм 39S ribosomal protein L19, mitochondrial) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (2427) Кобзар

(2427) Кобзар (лат. Kobzar) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2427) Кобзар
## Тарихы

1976 елның 20 декабрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 YQ7» саналган.
# Позос де Агва, Позас де Агва (Куахиникуилапа)

һәм
Позос де Агва, Позас де Агва — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куахиникуилапа муниципалитеты составына керә.

# Позос де Агва, Позас де Агва (Куахиникуилапа)
## Географиясе

Позос де Агва, Позас де Агва Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Позос де Агва, Позас де Агва (Куахиникуилапа)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Позос де Агва, Позас де Агва (Куахиникуилапа)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# IC 5074

IC 5074 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5074
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5074, ESO-LV 107-0010, PGC 65902, ESO 107-1, IRAS 20569-6320, 2MASX J21010043-6309096, 6dFGS gJ210100.5-630910, LEDA 65902 һәм APMBGC 107+115-088 буларак та сурәтләнә.
# Ка Ториоли (Перуҗа)

Ка Ториоли — Италиянең Умбрия төбәге Сан-Джустино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Ториоли (Перуҗа)
## Географиясе

Ка Ториоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Ториоли (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ariçelek

Ariçelek (arilär töşençäsennän kilep çığa: avest airya, farsı ariya, sanskritta - namuslı, layıq, kürkäm) - arilär rasası xaqında fänni bulmağan rasaçılıq teoriä nigezendäge töşençä, xäräkät. Termin XIX ğasırda rasalar teoriälärе tarafdarları tarafınnan uylap çığarıla häm soñraq Almaniä natsional-sotsialistları belän qullanıla.
1855 yılda Fransiä ädibe Artür de Gobino ärilär tarixı nigezendä ütä millätçelek teoriäsen eşkärtä, anıñ buyınça keşelekneñ iñ yuğarı rasası - aq arilär - Awrupa rasası yäki "nordik rasa" bulıp sanala. Gobino buyınça nordik rasa - aq çäçle, kük küzle, "ärsez keşelär" bulıp taswirlana.
Fänni qaraş buyınça ariçelek - fängä qarşı täğlimat, çönki tarix buyınça arilär - hind-farsı telle xalıqlar toqımnarı bulıp sanala. Citmäsä, hind-awrupa telle xalıqlar urtaq rasağa iä bulmıy, ğomum fizik üzlekläre iäse tügellär. Arilär telle xalıqlar antropomorfik üzleklär buyınça törle xalıqlar (hind, farsı, Awrupa xalıqları).
Ütä millätçelek, natsist teoriäse buyınça "arilär watanı" - Tönyaq Awrupa bulğandır, anda iñ çista arilär yäşägänder. Näq şuşı qaraşnı Hitler yaqlıy.
Ütä millätçelär, natsistlar "arilär rasası" "semitlar rasası"na qarşı quya, şunnan antisemitizm töşençäse çığa. Hitler tarafdarları "semit rasası"na tiskäre sıyfatlarnı yazıp quya, ä arilär - turı qarşılığı bulıp qarala.
# Инверзо Буфа (Торино)

Инверзо Буфа — Италиянең Пьемонт төбәге Виллар-Пелличе өязендә урнашкан торак пункт.

# Инверзо Буфа (Торино)
## Географиясе

Инверзо Буфа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Инверзо Буфа (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вроцанка (Ясельский повяты)

һәм
Вроцанка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Тарновец гминасында урнашкан авыл.

# Вроцанка (Ясельский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Макувка (Мазовия воеводалыгы)

Макувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гродзиск-Мазовецкий гминасында урнашкан авыл.

# Макувка (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чаславско

Чаславско (чех. Čáslavsko) — Чехиянең Высочина крае Пельгржимов һәм Q55743752? районында урнашкан авыл.

# Чаславско
## Географиясе

Мәйданы — 9,566529 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 578 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Чаславско
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чаславско
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Чаславско
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 804 |
| 1880 | 731 |
| 1890 | 746 |
| 1900 | 669 |
| 1910 | 659 |
| 1921 | 630 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 559 |
| 1950 | 408 |
| 1961 | 391 |
| 1970 | 361 |
| 1980 | 261 |
| 1991 | 173 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 116 |
| 2014 | 114 |
| 2016 | 107 |
| 2017 | 111 |
| 2018 | 109 |
| 2019 | 113 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 121 |
| 2021 | 122 |
| 2021 | 108 |
| 2022 | 120 |
| 2023 | 126 |
| 2024 | 115 |
# Кортай

Кортай (каз. Құртай) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Кортай
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Стржитеж (Йиглава)

Стржитеж (чех. Střítež) — Чехиянең Высочина крае Йиглава һәм Йиглава районында урнашкан авыл.

# Стржитеж (Йиглава)
## Географиясе

Мәйданы — 7,46458 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Стржитеж (Йиглава)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стржитеж (Йиглава)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Стржитеж (Йиглава)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 950 |
| 1880 | 801 |
| 1890 | 861 |
| 1900 | 917 |
| 1910 | 906 |
| 1921 | 1010 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1070 |
| 1950 | 844 |
| 1961 | 841 |
| 1970 | 489 |
| 1980 | 338 |
| 1991 | 319 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 332 |
| 2014 | 426 |
| 2016 | 431 |
| 2017 | 433 |
| 2018 | 436 |
| 2019 | 440 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 449 |
| 2021 | 465 |
| 2021 | 457 |
| 2022 | 457 |
| 2023 | 471 |
| 2024 | 479 |
# Йоһанн Фридрих Христиан Вуттиг

Йоһанн Фридрих Христиан Вуттиг (алман. Johann Friedrich Christian Wuttig, 22 март 1783(1783-03-22), Вундерслебен, Зёммерда, Түрингия, Изге Рум империясе — 23 апрель 1850(1850-04-23) (67 яшь), Берлин, Пруссия кыйраллыгы) — химик, технолог һәм фармацевт, Казан университеты профессоры.
# Дарио (Падова)

Дарио — Италиянең Венеция төбәге Санта-Джустина-ин-Колле өязендә урнашкан торак пункт.

# Дарио (Падова)
## Географиясе

Дарио Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Дарио (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (4023) Ярник

(4023) Ярник (лат. Jarnik) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4023) Ярник
## Тарихы

1981 елның 25 октябрендә Л. Брожек тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UN» саналган.
# NGC 4310

NGC 4310 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4310
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Синлабахос

Синлабахос (исп. Sinlabajos) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Синлабахос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 20 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 829 метр биеклектә урнашкан.
# Мад-Бей (Аляска)

һәм
Мад-Бей — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мад-Бей (Аляска)
## Географиясе

Мад-Бей халык санын алу урыны мәйданы — 31,422105 км², 31,422116 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Калвертон (Мэриленд)

Калвертон — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Калвертон (Мэриленд)
## Географиясе

Калвертон халык санын алу урыны мәйданы — 11,925347 км², 11,965193 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 84 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (6202) Georgemiley

(6202) Georgemiley (лат. Georgemiley) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6202) Georgemiley
## Тарихы

1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3332 T-1» саналган.
# NGC 2079

NGC 2079 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2079
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сен-Дени-де-Кудре

Сен-Дени-де-Кудре (фр. Saint-Denis-des-Coudrais һәм фр. Denis-des-Coudrais) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Фазыл Фасиев

Фазыл Салих улы Фасиев — татар тел галиме, тәрҗемәче. Философия фәннәре кандидаты.
Ул 1925 елның 18 октябрендә Татарстанның Лениногорский районы Сугышлы авылында туа.
Ул — татар әдәби теле тарихы, язма ядкарьләр теле һәм текстологиясе, шәҗәрә, генеология, кабер ташы язмалары, лексикология, лексикография, ономастика, тарихи география һ.б. өлкәләрдә зур эшчәнлек алып бара торган олпат галим.
1983 елда Татарстан китап нәшриятында Кол Галинең «Кыйссаи Йосыф» китабы басылып чыкты. Аның төп текстын (транскрипцияне) әзерләүче, кереш мәкаләне, искәрмә һәм аңлатмаларны, кулъязмаларның тасвирламасын язучы Фазыл Фасиев иде. Бу хезмәтнең басылып чыгуы татар мәдәниятында зур бер вакыйга булды.
1966 елда Мәскәүдә «Совет энциклопедиясе» нәшриятында 38 мең сүзне эченә алган «Татарча-русча сүзлек» басылып чыкты. Фазыл абый анда, “К” хәрефенә башланган сүз статьяларын язу белән бергә, сүзлекнең ахырында рус телендә “Татар теленең кыскача грамматик белешмәсе”н урнаштырган.
Галимнең дистәдән артык монографияләре, йөздән артык фәнни мәкаләләре тел белеменең алтын фондын тәшкил итә.

# Фазыл Фасиев
## Басма китаплар

Фасеев Ф.С. Старотатарская деловая письменность XVIII в. – Казань: Тат. кн. изд-во, 1982.
# Воскресеновка (Костанай районы)

Воскресеновка (каз. Воскресеновка) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Воскресеновка (Костанай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Дмитриевка (Вьюница кушылдыгы)

Дмитриевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вьюница елгасының сул ярына тамагыннан 2,7 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 6,6 км.

# Дмитриевка (Вьюница кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Орехово-Зуево каласыннан Владимир каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшадан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300712110000031993
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003199
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Михайлавск (Гомельский районы)

Михайлавск (белар. Міхайлаўск) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Михайлавск (Гомельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Красноармейск (Сарытау өлкәсе)

Красноармейск (рус. Красноармейск, алман. Balzer) — Россия Федерациясенең Сарытау өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 23 736 кеше (2014).

# Красноармейск (Сарытау өлкәсе)
## Сәгать поясы

Красноармейск Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Красноармейск (Сарытау өлкәсе)
## Тарих

1765 елда Бальцер исеме астында алман күчеп килүчеләрнең колониясе буларак нигезләнгән.1768 елдан аның рәсми исеме Голый Карамыш булган.
Шәһәр статусы 1918 елдан бирелгән, 1927 елдан яңадан Бальцер дип атала.
1942 елда, Сарытау өлкәсендә алман атамаларын юк итү кампаниясе кысаларында Бальцерга Красноармейск исеме кушылган.

# Красноармейск (Сарытау өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (91,7%), татарлар (1,6%), украиннар (1,5%).
# Бельре

Бельре (фр. Belleray) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Дедекаргын (Язиһан)

Дедекаргын (төр. Dedekargın) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Язиһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мочиле

Мочиле — Словениянең Чрномель (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мочиле
## Географиясе

Мәйданы — 13,31 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378,9 метр биеклектә урнашкан.
# Энтри-Риус (Баия)

Энтри-Риус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Энтри-Риус (Баия)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1215,296 км².
# Моджеево (гмина Тухоме)

Моджеево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Тухоме гминасында урнашкан авыл.

# Моджеево (гмина Тухоме)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кошею (коммуна)

Кошею — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.

# Кошею (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,32 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Кошею, Аркид һәм Килиоара авыллары урнашкан.
# Богештий-де-Сус

Богештий-де-Сус — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Богешть (коммуна) коммунасына карый.

# Богештий-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 205 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Татарстан (журнал, 1928)

Татарстан — айлык фәнни-популяр журнал. Татарстанны өйрәнү җәмгыяте һәм Татарстан икътисад фәнни-тикшеренү институты органы. 1928-1931 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, 30 га якын саны чыга.
# STMN1

STMN1 (ингл. Статмин) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Трошенка

Трошенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Жиздра елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Трошенка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100512110000020179
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002017
* Бассейн коды — 09.01.01.005
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вудсток (Миннесота)

Вудсток — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Вудсток (Миннесота)
## Тарихы

Вудсток шәһәре елда нигезләнгән.

# Вудсток (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,396876 км², 1,35506 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 556 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зехов

Зехов (чех. Zechov) — Чехиянең Урта Чехия крае Смилков районында урнашкан авыл.

# Зехов
## Географиясе

Мәйданы — 1,185 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Зехов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Зехов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Зехов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 39 |
| 1880 | 47 |
| 1890 | 46 |
| 1900 | 41 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 51 |
| 1921 | 45 |
| 1930 | 33 |
| 1950 | 22 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 18 |
| 1970 | 14 |
| 1980 | 10 |
| 1991 | 6 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 3 |
| 2011 | 8 |
| 2021 | 4 |