yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Түбән Кама керәшеннәре сөйләшенең бакалы урынчылыгы

Түбән Кама керәшеннәре сөйләшенең бакалы урынчылыгы — татар теленең урта диалектына караган Түбән Кама керәшеннәре сөйләшләре төркеме урынчылыгы. Үз атамасын Башкортстанның Бакалы районы үзәге Бакалы авылы исеменнән ала.

# Түбән Кама керәшеннәре сөйләшенең бакалы урынчылыгы
## Таралышы

Түбән Кама керәшеннәре сөйләшенең бакалы урынчылыгы Башкортстанның төньяк-көнбатышында Бакалы һәм Шаран районнары керәшен татарлары арасында таралган. Алар Бакалы районы Иске Әҗми, Боҗыр, Яңа Балыклы, Әрнәш, Яңа Илек, Утар һәм Шаран районының Базгыя авылларында яшиләр. Әлеге торак пунктлар элегрәк Уфа губернасы Бәләбәй өязенең Бакалы һәм Нугайбәк волостьларына караганнар.

# Түбән Кама керәшеннәре сөйләшенең бакалы урынчылыгы
## Үзенчәлекләре

Сөйләштә татар теленең урта диалектының күпчелек сөйләшләре һәм башка керәшен сөйләшләрендәге кебек җ-лаштыру (җал - йал) хас. Шулай ук, [п], [к], [қ] авазлары сакланган (тупрақ – туфрак, җапрақ – яфрак, қан - хан), әдәби телдәге кебек җ>з тәңгәллеге бар (заный – җаный), [қ]>[х] (хырау – кырау), [л], [г], [з] алдыннан [н] төшеп кала (Мизәлә - Минзәлә), билгеле киләчәк заман формасында [й] төшеп кала (бармачақ – бармаячак), сүз эченә сузык аваз өстәү (керегән – кергән) хас.
Шул ук вакытта бакалы урынчылыгына минзәлә сөйләше йогынтысы күренә: сүз ахырын к-лаштыру (қысқақ – кыска, жуқақ – юка), тау ягы, минзәлә сөйләштләрендге кебек -малы/-мәле инфинитивы куллану (бармалы – барасы, килмәле - килергә кирәк).
Бакалы сөйләше лексиккасы гомумтатар ликасына туры килә, борынгы сүзләр сакланып калган (калта - бөрмә, сырга - алка, кашбау - милли баш киеме).
# «Өмет» (Сембер)

«Өмет» өлкә автоном учреждениесе – Сембер өлкәсе татар газеты.

# «Өмет» (Сембер)
## Тарихы

Газет КПСС өлкә комитеты, өлкә халык депутатлары советы һәм өлкә татарларының мәгърифәтчел «Туган тел» оешмасының бергәләп имзалаган уртак карары белән дөнья күрде. 1989 елның 30 декабрендә өлкә татар газетасы «Өмет» һәм чуаш гәзите «Канаш» чыга башлаганнар.
2011 елда газета атна саен 12 битле булып чыга башлады, июль аеннан Татарстанның «Атна вакыйгалары» дип исемләнгән айлык кушымтасы да өстәлде әле, шуның нәтиҗәсе буларак, газетаның гомуми тиражы 7 мең данәгә кадәр җитте. Тираж күрсәткече буенча Русиянең өлкә татар газеталары арасында хәзер «Өмет» беренче урында тора.

# «Өмет» (Сембер)
## Шәхесләр
### Баш мөхәррирләр

* 1.01.1990-28.02.1990 – Галимҗан Насыйров.
* 28.02.1990-2025 — Исхак Хасибулла улы Хәлимов, (ТР атказанган мәдәният хезмәткәре, Сембер өлкәсе атказанган ММЧ хезмәткәре).

# «Өмет» (Сембер)
## Шәхесләр
### Авторлар

Газета белән җирле авторлар: Лена Садыйкова, Флорис Галимьянов, Равил Шәфигуллин, Рифкать Хисмәт хезмәттәшлек итә.

# «Өмет» (Сембер)
## Шәхесләр
### Танылган хезмәткәрләре

Газетаның барлыкка килгәндә өлкә татарларының Туган тел оешмасының беренче җитәкчесе Айрат Ибраһимның аеруча зур ярдәме тиде. Ул 1997 елга кадәр газетның хатлар бүлеген алып барды. 1995 елдан – Азатлык радиосының Сембер өлкәсендәге хәбәрчесе.
| башлау | тәмамлау | Исем | туу датасы | туу урыны | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1990 | 1996 | Айрат Ибраһим | 1936-02-10 | Мәтәүбаш | | журналист | | 2019-04-18 |
| 1991 | 1992 | Дамир Таҗиев | 1965-01-05 | Яшәүче | Казан (Идел буе) федераль университеты | журналист | | |
# Латва

Латва (белар. Латва) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Латва
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ле-Везине

Ле-Везине (фр. Le Vésinet) — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
# Ногейра (Вила-Нова-ди-Сервейра)

Ногейра — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Reboreda e Nogueira муниципалитетына карый.

# Ногейра (Вила-Нова-ди-Сервейра)
## Географиясе

Мәйданы — 2,44 км².
# Алексей Яковлев (1923)

Алексей Яковлев (Алексей Александр улы Яковлев, 29 март 1923(1923-03-29), Уфа, Өфә кантуны, БАССР, РСФСР, СССР — 5 апрель 1990(1990-04-05) (67 яшь), Уфа, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
# Игорвары

Игорвары (чуаш. Йĕкĕрвар, рус. Игорвары ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429915. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241820002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600004300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Игорвары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 385 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,79%).
# Ле-Жик

Ле-Жик (фр. Le Gicq) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# 93нче Питрәч һөнәри лицее

93нче Питрәч һөнәри лицее, 2013 елдан Казан машина төзелеше техникумы филиалы, 2015 елдан П.В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте филиалы (рус. Пестречинский профессиональный лицей, филиал Казанского авиационно-технического колледжа им. П.В. Дементьева) — Татарстанның Питрәч районы Ленино-Кокушкино авылында (1924 елга кадәр Кокушкино, 1964 елга кадәр Ленино, 1964 елдан, Апакай авылы белән кушылгач, Ленино-Кокушкино авылы) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы (2013 елдан) — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы. Директор (2015 елдан) — Илназ Зиннәтулла улы Шакиров, ТР физик тәрбия һәм спорт отличнигы (2011).

# 93нче Питрәч һөнәри лицее
## Тарих

1976 елда тракторчы-машинистлар әзерләүче укуханә ачыла. Дәресләр үткәрү өчен «Питрәч» совхозының механизатор остаханәләре һәм конторасы бирелә. Беренче оста-укытучы итеп Александр Василий улы Щербинин билгеләнә. Ленино-Кокушкино, Крәш-Сәрдә урта мәктәпләрендә, Казиле авылында укуханәнең филиаллары ачыла.
1990 елда уку йорты 93нче урта һөнәри-техник училищесы (СПТУ-93) итеп үзгәртелә.
1995 елдан 93нче һөнәри лицей (ПЛ-93).
2013 елның 1 ноябреннән, авыл хуҗалыгы юнәлешен саклаган хәлдә, Казан машина төзелеше техникумына филиал итеп кушыла.
2015 елда ТР министрлар кабинеты карары белән Казан машина төзелеше техникумы П.В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллиятенә кушылгач, 93нче һөнәри лицей да көллиятнең (420036, ТР, Казан, Копылов ур., 2нче "б" йорт) филиалы булып исәпләнә
Уку йортының 104 урынлык тулай торагы (өч катлы йортның икенче катында) бар.

# 93нче Питрәч һөнәри лицее
## Белгечлекләр

* Авыл хуҗалыгы җитештерүе остасы (терлекчелек комплексы һәм механикалаштырылган ферма операторы, авыл хуҗалыгы машиналарын ремонтлау буенча слесарь, автомобиль йөртүче, тракторчы-машинист)
* Автомеханик (автомобиль ремонтлау буенча слесарь, ягулык бирү станциясе операторы, автомобиль йөртүче)
* Аш-су остасы, кондитер (пешекче, кондитер)
* Гомуми төзелеш остасы (ташчы, электр белән эретеп ябыштыручы)
* Утар хуҗасы (хуҗабикәсе) (машина белән сыер саву операторы, яшелчәче, пешекче, хисапчы)
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты (авыл хуҗалыгы машиналарын ремонтлау буенча слесарь, автомобиль йөртүче, тракторчы-машинист)
# Фадейкино

Фадейкино (чирм. Элнеттӱр, рус. Фадейкино) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Фадейкино
## Сәгать поясы

Фадейкино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Фадейкино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте

Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте (рус. Духовное управление мусульман Башкортстана, баш. Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты) ― Уфада урнашкан үзәкләштерелгән дини оешма. Башкортстанда теркәлгән җирле мөселман дини оешмаларының бер өлешен берләштерә

# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте
## Тарих

XX гасыр башында кайбер җирле сәясәтчеләр Эчке Россия һәм Себер мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәтеннән аерым дини идарә булдыру кирәклеге турында фикерләрен белдереп килә.
1917 елның 15 ноябрендә Башкорт хөкүмәте составында дини эшләр бүлеге оештырыла (мөдире Сәгыйть Мрясов(башк.)татар.).
1918 елның 2 октябрендә 8 кантонда казыйлар билгеләнүе турында документ кабул ителгән.
1918 елның 26 августында «Башкорт хөкүмәте хәбәрчесе» газетасы Ырынбурда Дини идарә эшли башлавы турында хәбәр итә.
1921 елның мартында Стәрлетамак кантоны Аллагуват авылында узган руханилар корылтаенда 5 кантонның дини оешмалары кергән Дини идарә оешуы игълан ителә.

# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте
## Тарих
### Яңа заман

1992 елның 21 августында Уфада Башкортстан мөселман руханиларының (120 мәхәлләдән 300ләп вәкил) гамәлгә кую съездында республика Диния нәзарәте төзелә, устав кабул ителә, 5 елга мөфти, ике урынбасар һәм ике әгъза составында Президиум сайлана. Башкортстан Республикасы мөфтие итеп Н. М. Нигъмәтуллин сайлана.
2006 ел башында БР мөселманнары Диния нәзарәте составында 259 мәчет теркәлгән, республиканың 211 мәчете Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәтенә караган.
2019 елның 28 апрелендә БР мөселманнарының Диния нәзарәте рәисе мөфти Нурмөхәммәт хәзрәт Нигъмәтуллин отставкага китә.
2019 елның 29 апрелендә БР мөселманнарының Диния нәзарәте рәисе вазифаларын в.б. итеп Айнур хәзрәт Биргалин билгеләнә. 2019 елның 16 октябрендә Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең VIII җыенында күпчелек тавыш белән Айнур хәзрәт Биргалин Диния нәзарәтенең рәисе-мөфти итеп сайлана.
2024 елның 24 октябрендә Уфада узган Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең IX Корылтаенда киләсе биш елга рәис итеп Айнур хәзрәт Биргалин сайланган. Бердәнбер намзәт итеп чыгарылган. Аның намзәтен Корылтайда катнашкан Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров та хуплаган.
2024 елның 1 гыйнварына БР мөселманнары Диния нәзарәте составына 856 җәмгыять керә.

# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте
## Җитәкчелек
### Мөфтиләр

* 1992–2009 ― Нурмөхәммәт хәзрәт Нигъмәтуллин (1946–2019)
* 2019–х. в. ― Айнур хәзрәт Биргалин (1989 елгы)

# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте
## Уку йортлары

* Мәрьям Солтанова исемендәге Ислам көллияте(башк.)татар. (мәдрәсә, Уфа);
* «Галия» ислам көллияте (мәдрәсә, Уфа);
* «Нур-әл-Иман» мәдрәсәсе (Стәрлетамак)

# Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте
## Басма органнары

* «Ислам һәм җәмгыять» газетасы
* «Рисаләт» газетасы
* «Диянәт» журналы
# Кабаново

Кабаново (чуаш. Кабаново, рус. Кабаново ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429113. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250835001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900001300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Кабаново
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 209 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (37,22%), руслар (49,99%), татарлар (8,41%), мордвалар (3,64%).
# Кече Танаково

Кече Танаково (чирм. Шавыксола, рус. Малое Танаково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Кече Танаково
## Сәгать поясы

Кече Танаково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Танаково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Ле Козте (Гросето)

Ле Козте — Италиянең Тоскана төбәге Роккастрада өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Козте (Гросето)
## Географиясе

Ле Козте Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Козте (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Түбән Шорсирма

Түбән Шорсирма (чуаш. Анатри Шурçырма, рус. Нижняя Шорсирма ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600007000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Түбән Шорсирма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 144 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Педраса (Португалия)

Педраса — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Кабесейраш-ди-Башту муниципалитетына карый.

# Педраса (Португалия)
## Географиясе

Мәйданы — 12,49 км².
# Нигина Амонкулова

Нигина Амонкулова (таҗ. Нигина Амонқулова, 1986 елның 30 гыйнвар Пәнҗәкәнт, Согыд вилаяте, Таҗик ССР) — таҗик эстрада җырчы, таҗик халык җырларын һәм ретро стилендәге җырларны башкаручы. Җырчы композитор Сироджиддин Фозилов, Сәидкул Билолов һәм Шәриф Бедаков белән эшли, Студия эшендә тавыш режиссерлары Алишер Зариков, Олим Ширинов белән хезмәттәшлек итә.

# Нигина Амонкулова
## Биографиясе

Амонкулова 1986 елның 30 гыйнварында Пәнҗәкәнтта. Нигинаның дүрт абыйсы бар: Хурсид бизнесмен, Хусрав җырчы, Хайям агачтан уеп ясаган, Хамиджон. Нигина Панджакентның 1 нче урта мәктәбен тәмамлый һәм Панчакент медицина көллиятенә өч еллык укырга керә. Мәктәптә һәм университетта укыганда ул берничә вокал конкурсында җиңү яулый.

# Нигина Амонкулова
## Дискография

* Ишки Туйи
* Асири Нигох
* Ретро
* Борон
* Соддадил
* Дилнома
* Golden Top Collection
* Бадахшан
# Помбал (район)

Помбал — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Помбал муниципалитетына карый.

# Помбал (район)
## Географиясе

Мәйданы — 97,61 км².
# Лауффен-ам-Неккаре

Лауффен-ам-Неккаре (алман. Lauffen am Neckar) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Лауффен-ам-Неккаре
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,64 км² (1961). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 метр биеклектә урнашкан.
# Меруже

һәм
Меруже — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Оливейра-ду-Ошпитал муниципалитетына карый.

# Меруже
## Географиясе

Мәйданы — 7,68 км².
# Ле Казете (Реҗо Эмилия)

Ле Казете — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Карпринети өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казете (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Ле Казете Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Казете (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1932 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1932 (бер мең тугыз йөз утыз икенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1932 елы, II меңьеллыкның 932 елы, XX гасырның 32 елы, XX гасырның 4 унъеллыгының 2 елы, 1930 елларның 3 елы. 1932 елдан бирле 92 ел үтте.

# 1932 ел
## Вакыйгалар

* 27 февраль — Джеймс Чедвик нейтронны ача.
* 10 март — Казанда Зәңгәр мәчетне ябу турында әмер чыга.
* 11 июнь — «Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше буенча 17 кеше хөкем ителә.
* 9 июль — Сан-Паулу штаты Бразилия хакимиятенә каршы баш күтәрә.
* 18 июль — Төркия Милләтләр лигасына 56-нчы әгъза буларак керде.
* 30 июль — Лос-Анджелеста унынчы Олимпия уеннары ачылды.
* 25 сентябрь — Испаниядәге Каталониягә үз байракны, дәүләт телен һәм парламентны тоту рөхсәте белән автономия бирелә.
* 3 октябрь — Гыйрак Бөекбританиядән бәйсезлекне ала.

# 1932 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1932 елда туганнар
* 5 гыйнвар — Раиса Горбачёва, ССРБ-ның беренче һәм соңгы «беренче леди»е.
* 21 гыйнвар — Илшат Йомагулов, РСФСР атказанган артисты.
* 8 февраль — Ильтани Илялова, театр сәнгате белгече, тәнкыйтьче.
* 10 февраль — Шамил Яһүдин, балет артисты, педагог, РСФСР халык артисты.
* 16 февраль — Рафаэль Сафин, татар шагыйре, драматург.
* 4 март — Эрик Сапаев, мари композиторы, беренче мари операсы авторы.
* 8 март — Азат Вергазов, язучы.
* 22 март — Наил Гәрәев, ССРБ-ның спорт остасы, классик көрәш буенча РСФСР-ның атказанган тренеры.
* 7 апрель — Шәзам Сафин, Олимпия чемпионы.
* 27 апрель — Анук Эме, француз кино актрисасы.
* 19 май — Майя Булгакова, РСФСР халык артисты.
* 22 июнь — Зөлфия Таҗуризина, МДУ профессоры (1995).
* 2 июль — Гомәр Саттаров (Муллиле), тел галиме, фән докторы.
* 1 август — Еркегали Рәхмәдиев, казакъ композиторы.
* 27 август — Мохтар Сәгыйтов, әдәбият галиме, Салават Юлаев премиясе лауреаты (1987)
* 13 октябрь — Азат Әхмәдуллин, әдәбиятчы.
* 24 октябрь — Леонид Смагин, КПСС-ның Татарстан ӨК 2-нче сәркатибе, ССРБ министры урынбасары.
* 10 ноябрь — Лирон Хәмидуллин, язучы.
* 10 ноябрь — Шәех Зәбиров, журналист.
* 13 ноябрь — Резеда Ганиева, әдәбият галиме.
* 26 ноябрь — Камил Мостафин, шагыйрь.
* 29 ноябрь — Жак Ширак (фр. Jacques Chirac), Франция президенты (1995-2007).
* 1 декабрь — Әсгать Шәйхетдинов, татарча көрәш остасы, тренер.
* 16 декабрь — Роберт Заһретдинов, кубызчы.
* 23 декабрь — Газиз Мөхәммәтшин, язучы.
* 28 декабрь — Роальд Сәгъдиев, физика галиме, академик.

# 1932 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1932 елда вафатлар
* 30 ноябрь — Җамал Вәлиди, татар тел галиме, тәнкыйтьче, әдәбият тарихчысы.
# Хисаметдинов

Хисаметдинов – татар, башкорт халкында еш очрый торган фамилия. «Хисаметдин» исеменнән ясалган. Кыска вариантлары: Хисами, Хисам.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Айдар Хисаметдинов, балет артисты, Чуашстанның халык артисты (2014).
* Рәбис Хисаметдинов (1947), медицина фәннәре докторы, профессор. БH атказанган табибы.
* Шамил Хисаметдинов (20.09.1950), көрәшче (грек-рим көрәше).

# Хисаметдинов
## Хисаметдинова

* Рәмзилә Хисаметдинова (1949-1995), шагыйрә.
* Сания Хисаметдинова, архитектор, Тукай премиясе иясе (1981).
* Фирдәвес Хисаметдинова (1950―2023), филология фәннәре докторы, профессор.
# Ломба (Сабугал)

һәм
Ломба — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Сабугал муниципалитетына карый.

# Ломба (Сабугал)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Латдорф

Латдорф (алман. Latdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Латдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,16 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 77 метр биеклектә урнашкан.
# Пиньейру-да-Бенпошта

һәм
Пиньейру-да-Бенпошта — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Pinheiro da Bemposta, Travanca e Palmaz муниципалитетына карый.

# Пиньейру-да-Бенпошта
## Географиясе

Мәйданы — .
# Иске Шырдан (Чуашстан)

Иске Шырдан (чуаш. Кивӗ Шуртан, рус. Старые Шорданы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Иске Шырдан (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Шырдан (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 192 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Кече Кайбыч

Кече Кайбыч (Кеçе Qaybıç, рус. Малые Кайбицы) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Ябалак, Бəрлебашы, Морза Бəрлебашы авыллары белән бергә Ябалак авылы җирлегенә керә.

# Кече Кайбыч
## География

Казаннан 100, Олы Кайбычтан 3, Колангы тимер юл станциясеннән 23 чакрымда урнашкан. Авыл аша Бәрле елгасы ага.

# Кече Кайбыч
## Тарих

Авыл бик борынгы булып санала, авылда федераль әһәмияттәге археология һәйкәле булган борынгы татар зираты урнашкан.
Риваятьләр буенча авылга Хəйбуч дигəн кеше тарафыннан нигез салына. Нәкъ бу авылдан чыккан кешеләр Кайбыч районы Олы Кайбыч һәм Буа районы Кайбыч авылларына нигез салалар.

# Кече Кайбыч
## Халык саны

| 1989 | 1997 | 2010 | 2011 |
| 543 | 541 | 441 | 469 |
Авылда татарлар (100 %) яши.

# Кече Кайбыч
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Кәрибулла Миңнуллин
* Мотыйгулла Төхфәтуллин

# Кече Кайбыч
## Социаль өлкә

* Кайбыч башлангыч белем бирү мәктәбе
* Авыл мәдәният йорты
* Китапханә
* Кече Кайбыч мәчете
# Арайкасы

Арайкасы (чуаш. Арайкасси, рус. Арайкасы ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429048. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226855002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100000500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Арайкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 84 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
# Таипов

Таипов – фамилия.
* Зунун Таипов (1917―1984), уйгыр чыгышлы Кытай хәрбие.
* Шәһит Таипов (1937), шәрәфле нефтьче (Әлмәт).
# Моледу (Лориньян)

Моледу — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. São Bartolomeu dos Galegos e Moledo муниципалитетына карый.

# Моледу (Лориньян)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кошкилде

Кошкилде (чуаш. Пухтанкасси, рус. Кошкильдино ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429044. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226835002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100002600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Кошкилде
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 111 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Nikolay Tarabukin (yazuçı)

Nikolay Tarabukin, Nikolay Savva ulı Tarabukin (1910 yılnıñ 26 oktäbere, Yakutsk ölkäse — 1950 yılnıñ 14 dekäbere, YaASSR, Moma rayonı) — even sovet yazuçısı häm şağire.

# Nikolay Tarabukin (yazuçı)
## Biografiäse

1910 yılnıñ 26 oktäberendä tuğan. 1928—1932 yıllarda Yakutskida eşçe fakultetında uqığan.
1937 yılda Leningradta Tönyaq xalıqları institutın tämamlağan. Uqunı tämamlağannan soñ Ust-Yana rayonında even tele uqıtuçısı, Moma olısında izba-çitalnä mödire bulıp eşlägän.
Uqu yıllarında basıla başlağan. 1936 yılda «Minem balaçağım» avtobiografik povesten bastırğan.
1945—1947 yıllarda — Fännär akademiäseneñ Yakutsk filialında keçe xezmätkär, folklor cıyu belän şöğellängän, şiğirlär yazğan.
1950 yılnıñ 14 dekäberendä wafat bulğan.

# Nikolay Tarabukin (yazuçı)
## Äsärläre

* Песни тайги: Индигирские стихи.
* Моё детство. Повесть.
* Полёт золотой девушки: Эвенкийские стихи.
* Моя жизнь: Стихи и проза. — Магадан, 1959. — 144 с.
* Северное сияние: Стихи и проза.
* Тарабукин, Николай Саввич. Кунгарапу / Николай Тарабукин. — Магадан: Кн. изд-во, 1982. — 78 с.
* Тарабукин, Н. С. Куйарапу / Николай Тарабукин. — Л.: Детиздат, 1936. — 76,[4] c. : ил.
* Тарабукин, Николай Саввич. Мин бинив / Николай Тарабукин. — Магадан: Кн. изд-во, 1959. — 128 с.
* Тарабукин, Николай Саввич. Мэнгэн асаткан дэгэдекэн: эвэдыл икэл / Николай Тарабукин. — Л.: Гослитиздат, 1937. — 48 с.: ил.
* Тарабукин, Николай Саввич. Хиги икэлни: Индьигиир икэлни / Николай Тарабукин; В. И. Левин. — Л.: Гослитиздат, 1936.
# Шинер-Туруново

Шинер-Туруново (чуаш. Шинер Тӑрӑн, рус. Шинер-Туруново) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Шинер-Туруново
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шинер-Туруново
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 134 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Мар (Эшпозенде)

Мар — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Belinho e Mar муниципалитетына карый.

# Мар (Эшпозенде)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Латчер (Луизиана)

Латчер — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Латчер (Луизиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Латчер (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 метр биеклектә урнашкан.
# Сутчево

Сутчево (чуаш. Кукашни, рус. Сутчево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Сутчево
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сутчево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 477 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (93%) алып тора.
# Татарстан Җөмһүрияте: Татар халкының тарихи һәм мәдәни һәйкәлләре (XVIII гасыр ахыры - XX гасыр башы)

Татарстан Җөмһүрияте: Татар халкының тарихи һәм мәдәни һәйкәлләре (XVIII гасыр ахыры - XX гасыр башы) - 1995 елда "Фест" нәшриятында (Казан) басылган китап. Авторлары - Радик Салихов, Рамил Хәйретдинов. Бу китап татар халкының Татарстан Республикасы территориясендә урнашкан тарихи һәм мәдәни һәйкәлләр тасвирламасын тәшкил итә. Китапның тиражы - 5000 данә.