yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юзеф Беляк

Юзеф Беляк (1741, Новогрудек воеводалыгы, Бөек Литва кенәзлеге, Реч Посполита — 11 июнь 1794(1794-06-11), Студҗанки, Закшувек, Красник пәвәте, Лүблин воеводалыгы, Польша) — Польша гаскәрбашы, янарал-майор (1772). Җидееллык, 1792 елгы рус-поляк сугышларында катнашучы. 1764-1772 елларда татар атлы полкы командиры. Костюшко күтәрелеше (1794) вакытында корпус командиры.
# Шарай

Шарай — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423942.

# Шарай
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Унсуэ

Унсуэ (исп. Unzué һәм баск. Untzue) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Унсуэ
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 18,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 649 метр биеклектә урнашкан.
# Монголлар

Монголлар (Mongolian: Монголчууд, ᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠴᠤᠳ, Mongolchuud, [ˈmɔɴ.ɢɔɬ.t͡ʃot]; Chinese: 蒙古族) Көнчыгыш Азиядә яшәүче милләт. Хәзерге вакытта Монголиядә һәм Кытайның Эчке Монголия Мөфтияти Төбәгендә төп халык булып тора. Шулай ук Россия Федерациясендә һәм Уйгур Мөхтерияти Районының азчылыклар булып яши.
Монгол халкына кагылышлы халыклар санына Бурят һәм Калмык халыкларын кертәләр. Калмык һәм Бурят халкын монголларның бер өлеше яки аерым халыклар дип саныйлар.
Монгол теле өчен кириллица һәм халха диалектының язмасы кулланыла.
# Ториль-и-Масегосо

Ториль-и-Масегосо (исп. Toril y Masegoso) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ториль-и-Масегосо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 30,674381 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1490 метр биеклектә урнашкан.
# Инцинг

Инцинг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. Инсбрук округы составына керә.

# Инцинг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 616 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Феликс Юсупов

Феликс Феликс улы Юсупов, граф Сумароков-Эльстон (1887, Санкт-Петербург — 1967, Париж) — Юсуповлар кенәзләренең соңгы кенәзе, Григорий Распутинны үтерүдә катнашучы, ике истәлекле китап авторы.

# Феликс Юсупов
## Татар нәселе

Юсуповлар — Йосыповлар нәселе Сөембикә әтисе Йосыф морзадан башланып китә. Кайбер чыганаклар буенча Йосыф морза бабасы — Идегәй морза булган. 1549-1554 елларда Йосыф морза ногай татарлары Урданың хакиме (бие) булган.

# Феликс Юсупов
## Тормыш юлы

1887 елда кенәзбикә Зинаида Юсупова (Санкт-Петербург беренче гүзәле) һәм граф (1885 елдан кенәз) Феликс Сумароков-Эльстон гаиләсендә дөньяга килә.
Гуревич гимназиясен тәмамлый.
1908 елда аның бертуганы Николай граф Мантейфель белән дуэльда үтерелгәннән соң, Феликс Юсуповлар гаиләсенең бердәнбер мирасчысы булып калган (Россиянең иң бай кешесе).
1909-1912 елларда Оксфорд университетында укый.
1910 елларда Россия беренче автомобиль клубын җитәкли.
1990 елда Кырымда үз ау йорты янында мәчеткә сала, соңрак ул Күккүз Җами (кырымтатарча Kökköz Cami) дип йөртелә башлый.
1914 елда Александр III оныкасы Ирина (Ирен) Александр кызына өйләнә.
1916 елның 17 декабрендә Пуришкевич һәм бөек кенәз Дмитрий Павел улы белән Григорий Распутинны үтерүне оештыра. Соңрак башкаладан куып җибәрелгән.
Сөрген аны коткара, инкыйлабтан соң Кырымга китә, соңрак Парижга күчә.
Икенче бөтендөнья сугышында нацист хакимиятен якларга баш тарта һәм Россиягә кайтырга да ваз кичә.
1967 елда Парижда үлә, Сент-Женевьев-де-Буа зиратында күмелгән.
Хәзер Юсуповлар туры токымнары — Феликс оныкасы Ксения Сфири (тумыштан Шереметьева), аның кызы Татьяна, һәм аның ике кызы — Марилия һәм Жасмин-Ксения. Формаль рәвештә алар Казан ханнары нәселеннән килеп чыкканар.
2009 елда Казан ханбикәсе Сөембикә нәселеннән чыккан Ксения Сфири Казанга сәфәр ясады.
# Градчани (Била)

Градчани (чех. Hradčany) — Чехиянең Либерец крае Била районында урнашкан авыл.

# Градчани (Била)
## Географиясе

Мәйданы — 2,768 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Градчани (Била)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Градчани (Била)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Градчани (Била)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 213 |
| 1880 | 201 |
| 1890 | 184 |
| 1900 | 172 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 170 |
| 1921 | 176 |
| 1930 | 166 |
| 1950 | 108 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 94 |
| 1970 | 64 |
| 1980 | 67 |
| 1991 | 70 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 59 |
| 2011 | 58 |
| 2021 | 67 |
# Дубойзтаун (Пенсильвания)

һәм
Дубойзтаун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Дубойзтаун (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1773 елда нигезләнгән.

# Дубойзтаун (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,68 квадрат миль, 1,759851 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мадалена (Месина)

Мадалена — Италиянең Сицилия төбәге Джойоза-Мареа өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадалена (Месина)
## Географиясе

Мадалена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мадалена (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Норт-Кенсингтон (Мэриленд)

Норт-Кенсингтон — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Кенсингтон (Мэриленд)
## Географиясе

Норт-Кенсингтон халык санын алу урыны мәйданы — 3,943171 км², 3,984709 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 97 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хорат

Хорат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Хорат
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,89 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан.
# Бушиня Вас

Бушиня Вас — Словениянең Метлика (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Бушиня Вас
## Географиясе

Мәйданы — 1,25 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# MCM6

MCM6 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Цемневко

һәм
Цемневко — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соньск гминасында урнашкан авыл.

# Цемневко
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гедил (Акшеһир)

Гедил (төр. Gedil) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Филип (Көньяк Дакота)

Филип — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Филип (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Филип шәһәре 1907 елда нигезләнгән.

# Филип (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,6 квадрат миль, 1,549437 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 660 метр биеклектә урнашкан.
# Велешани

Велешани — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Кырджали җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Велешани
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 664 метр һәм 563 метр биеклектә урнашкан.
# Поиянела (Виченца)

Поиянела — Италиянең Венеция төбәге Брессанвидо өязендә урнашкан торак пункт.

# Поиянела (Виченца)
## Географиясе

Поиянела Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Поиянела (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# №226-тимер юл разъезды

№226-тимер юл разъезды (каз. №226-темір жол айрығы) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# №226-тимер юл разъезды
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# NAP1L4

NAP1L4 (ингл. Nucleosome assembly protein 1 like 4 һәм Nucleosome assembly protein 1-like 4, isoform CRA_b) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Торнако

Торнако — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Новара провинциясе составына керә.

# Торнако
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 122 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Борголавеццаро, Кассольново, Гравеллона-Ломеллина, Тердоббьяте, Весполате һәм Чилавенья коммуналары белән чиктәш.
# Канну (Кастре)

Канну (эст. Kannu) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Антранж

Антранж (фр. Entrange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Антранж
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,99 км².
# Залесна (Польша)

Залесна — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белхатув гминаcында урнашкан авыл.

# Залесна (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 7458

NGC 7458 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7458
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# 962 км (платформа)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
962 км (рус. 962 км) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Киров өлкәсенең Нократ Аланы районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Усть-Люга авылы.
# Гута (Паставский районы)

Гута (белар. Гута) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Гута (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хәфизә (кратер)

Хәфизә (лат. Khafiza) — Венера планетасының 6°00′ к. к. 299°12′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7 километр озынлыкта булган кратеры.

# Хәфизә (кратер)
## Исеме

Хәфизә кратеры гарәп хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Карвово (гмина Радзилув)

Карвово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Радзилув гминасында урнашкан авыл.

# Карвово (гмина Радзилув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валоневина Супериоре (Месина)

Валоневина Супериоре — Италиянең Сицилия төбәге Либрицци өязендә урнашкан торак пункт.

# Валоневина Супериоре (Месина)
## Географиясе

Валоневина Супериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валоневина Супериоре (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нёйи-ла-Форе

Нёйи-ла-Форе (фр. Neuilly-la-Forêt) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Казале (Беневенто)

Казале — Италиянең Кампания төбәге Казальдуни өязендә урнашкан торак пункт.

# Казале (Беневенто)
## Географиясе

Казале Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Казале (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Завыдрына

Завыдрына (белар. Завыдрына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Завыдрына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сан Микеле (Леко)

Сан Микеле — Италиянең Ломбардия төбәге Гальбьяте өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Микеле (Леко)
## Географиясе

Сан Микеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Микеле (Леко)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Залесская

Залесская (рус. Залесская) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Залесская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Залесская
## Сәгать поясы

Залесская Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Залесская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Шийи (Арденны)

Шийи (фр. Chilly) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рокруа кантонына карый.

# Шийи (Арденны)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5.89 км².
# (20761) 2000 EA8

(20761) 2000 EA8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20761) 2000 EA8
## Тарихы

2000 елның 5 мартында D. K. Chesney тарафыннан High Point обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EA8» саналган.
# Сен-Мишель-де-Фронсак

Сен-Мишель-де-Фронсак (фр. Saint-Michel-de-Fronsac һәм фр. Saint-Michel-la-Rivière) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Ураго-д'Ольо

Ураго-д'Ольо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Брешиа провинциясе составына керә.

# Ураго-д'Ольо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 131 метр биеклектә урнашкан. Кальчо (қала), Кьяри, Чивидате-аль-Пьяно, Рудьяно һәм Понтольо коммуналары белән чиктәш.
# Квант буталчылыгы

Квант буталчылыгы (tat.lat. Kvant butalçılığı(үле сылтама)) - квант механикасының күренеше, ике һәм күбрәк квант халәтенең үзара бәйлелеген күрсәтә.
Локальлек принцибы мантыйгый каршылыкны тудыра: әгәр объектлар теләгән тәэсир итешүләр чикләреннән ераклашсалар да, алар барыбер үзара бәйле кала бирә. Мәсәлән, ике фотон буталган халәттә булган очракта, беренче фотонның спинын үлчәп, аның спиральлеге уңай булса, димәк икенче фотонның спиральлеге һаман тискәре була һәм киресенчә. (Спиральлек - хәрәкәт юнәлешенә спинның проекциясе)
Квант буталчылыгы Эйнштейн һәм Бор арасында 1927 елда зур фәнни бәхәсне тудыра. Эйнштейн детерменизм ягын яклый, ә Бор статистик мәсләкне (детерменизмсыз) яклый.
Аларның мәшһүр сөйләшүләре буенча:
    Эйнштейн: Бог не играет в кости.
    Бор: не указывай Богу, что ему делать.
    Эйнштейн: Вы действительно считаете, что Луна существует, только когда вы на неё смотрите?
Шушы бәхәснең җиңүчеләре булмаган.
Хәзерге вакытта квант буталчылыгы актив тикшерелә, чөнки аның кулланышы Квант телепортациясе, квант криптографиясе һәм Квант санагы мөмкинлеген бирә.
# Била Бржиза

Била Бржиза (чех. Bílá Bříza) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Штепанковице районында урнашкан авыл.

# Била Бржиза
## Географиясе

Мәйданы — 0,033 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Била Бржиза
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Била Бржиза
## Тарихы

Авыл җирләре элек Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Била Бржиза
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 50 |
| 1880 | 48 |
| 1890 | 52 |
| 1900 | 57 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 52 |
| 1921 | 55 |
| 1930 | 75 |
| 1950 | 53 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 62 |
| 1970 | 57 |
| 1980 | 61 |
| 1991 | 70 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 65 |
| 2011 | 69 |
| 2021 | 65 |
# Торнтон (Айова)

Торнтон — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Торнтон (Айова)
## Тарихы

Торнтон шәһәре елда нигезләнгән.

# Торнтон (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,228769 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ормож

Ормож — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ормож
## Географиясе

Мәйданы — 39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.
# Верона (Төньяк Дакота)

Верона — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Верона (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Верона шәһәре 1886 елда нигезләнгән.

# Верона (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,65014 км², 0,650139 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 423 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мевлана (Йылдырым)

Мевлана (төр. Mevlana) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Цибуканий-де-Жос

Цибуканий-де-Жос — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Цибукань (коммуна) коммунасына карый.

# Цибуканий-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чалтыҗак (Кыркагач)

Чалтыҗак (төр. Çaltıcak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Михаил Заводовский

Михаил Заводовски (рус. Михаил Николаевич Заводовский, 29 ноябрь 1891(1891-11-29), Петрозаводск, Олонец гөбернәсе, Россия империясе — 5 декабрь 1941(1941-12-05) (50 яшь), Медвежьегорск районы, Карел-Фин Совет Социалистик Республикасы, СССР) — СССР сәламәтлек саклау эшлеклесе, Петрозаводск эшче, керәстиян һәм кызылармия депутатлары шурасының башкарма комитеты рәисе (1918-1919).
# Боздоган (Акчаабат)

Боздоган (төр. Bozdoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шабане (коммуна)

Шабане (фр. Chabanais) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Турско (Кече Польша воеводалыгы)

Турско — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Ценжковице гминасында урнашкан авыл.

# Турско (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ферабо (Кремона)

Ферабо — Италиянең Ломбардия төбәге Деровере өязендә урнашкан торак пункт.

# Ферабо (Кремона)
## Географиясе

Ферабо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ферабо (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Карадаг (Кавак)

Карадаг (төр. Karadağ) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Анкилозлаучы спондилит

Анкилозлаучы спондилит (АС) яки Бехтерев чире ялкынсыну, кальцификация һәм нәтиҗәсендә бәйләвеч аппараты һәм буыннар капсуласының оссификациясе белән сыйфатлана, бу күчәр сөлтәренең сөякле анкилозына китерә. Гадәттә ир-атлар чирли, аларның 95% HLA-B27-уңай, кайберләре эчәклекнең ялкынсынулы чирләре белән интегә (энтеропатияле артрит).
1. Яшь чакта авырту һәм билдә яки әвернә өлкәсендә кысынкылык белән билгеләнә. Симптомнар дәвамлы ялдан соң күбрәк чагыла, ләкин йөкләр күтәргәндә көчәя ала.
2. Билгеләре
а) артрит.Патологик барышка ешрак әвернә-оча, умырткалык, бот, кабырга һәм җилкә буыннары җәлеп ителә. Умырткалыкның көчәюче хәрәкәт чикләнүе барлыкка килә һәм нәтиҗәсендә ул бөгелү торышында кала (рәс. 24.14a). Күкрәк читлеге хәрәкәте кимүе үпкә инфекциясе барлыкка килүенә китерә ала;
б) энтезопатия сеңерләр сөяккә беркетелү урыннарында ялкынсыну һәм авырту белән сыйфатлана.
3. Өзлегүләр. Үпкә очларында фиброз, аорталь җитешсезлек, йөрәк үткәрүчәнлеге бозылу.
4. Ачыклау. ЭУТ күтәренке. Башлангыч стадияләрдә рентгенологик тикшерүләрдә әвернә-оча буыннарының буын яны остеопорозын ачыклыйлар, алар алга таба склероз һәм сөякле облитерациягә дучар була. Умырткалык бәйләвечләре, буыннар кебек, кальцификациягә дучар була ала («бамбуклы» умырткалык — рәс. 24.14б).
NB Рентгенологик үзгәрүләр клиник симптомнар алдыннан еш була.
5. Дәвалауга физиотерапия, СЯКЧ, сульфазалазин һәм стероидларны буын эченә кертеп куллану керә. Сөякле деформацияләрне хирургик юл белән төзәтү кирәклеге барлыкка килә ала.
6. Офтальмологик күренешләре. Кискен алгы увеит (бик еш), склерит (сирәк).
Анкилозлаучы спондилит (АС) ялкынсыну, кальцийлану һәм нәтиҗәдә — бәйләвечләр һәм буын капчыклары сөякләнү белән сыйфатлана, бу күчәр сөлтәрнең сөякле анкилозына китерә. Чир күбесенчә ир-атларны зарарлый, 95% HLA-B27 йөртүче була (24 нче бүлекне кара).
HLA-B27 таралышы:
* АКШ'ның ак тәнле 6-8% халкы арасында.
* Калган тәне сәламәт булган кискен алгы увеит белән 50% авыру арасында.
* Бергә булган спондилоартропатия һәм кискен алгы увеит белән 90% авыру арасында.
HLA-B27 белән бәйле кискен алгы увеит берьяклы зарарлану, авыр кабатланучы барыш белән сыйфатлана һәм арткы синехияләр ясалу белән бергә бара. Алгы камерада еш фибринозлы экссудат билгелиләр. HLA-B27 булмаган авыруларда увеит барышы гадәттә җиңелрәк һәм кабатланулар ешлыгы кимрәк була.
1. КАУ АС белән якынча 25% авыруда үсеш ала һәм киресенчә: кискен алгы увеит белән 25% ир-атта АС үсеш ала. Ике күз дә бер-бер артлы зарарлана ала, ләкин бер үк вакытта ике яклы ялкынсыну хас түгел. Бу очракта күз зарарлану авырлыгы һәм активлыгы буын чире белән тәңгәл түгел. Еш кабатлану белән кайбер авыруларда ялкынсыну әкренләп хроникка әйләнә ала.
2. Башка сирәк күренешләре. Склерит һәм конъюнктивит.
# Царкавишча

Царкавишча (белар. Царкавішча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Царкавишча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# C5orf63

C5orf63 (ингл. Chromosome 5 open reading frame 63) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.