# 2021 ел

3 меңьеллык :
XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр — XXIII гасыр :
Хронологик таблица :
2021 (ике мең егерме беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 2021 елы, III меңьеллыкның 21 елы, XXI гасырның 21 елы, XXI гасырның 3 унъеллыгының 1 елы, 2020 елларның 2 елы. 2021 елдан бирле 3 ел үтте.

# 2021 ел
## Вакыйгалар

* Кытайда тантаналы рәвештә Кытай комунистик партиясе йөзъеллыгы билгеләнәчәк.
* Түбәншәһәр нигезләнүгә 800 ел.
* 20 март ― озак ябылып торганнан соң Татарстан милли китапханәсе урамга куып чыгарылган Казан милли мәдәни үзәгенең бинасында эшен яңадан башлый.
* 23 апрель ― «федераль» СИБУР ТАИФ ширкәтенең нефтехим һәм энергетика активларының контроль пакетына ия була.
* 11 май ― Казанның Совет районы Җәүдәт Фәйзи урамындагы 175нче санлы мәктәбендә булган атыш вакытында 9 кеше һәлак була: 7 укучы, 2 укытучы.
* 31 июль ― Татар Википедиясендә 300 000 нче мәкалә языла (бу көнне мәкалә язучы кулланучылар: Римма Васильева, Юлдашева Луиза, Timlesj, Әмир, Ilnur efende, Ilsinchik, Qaramalitawdan).

# 2021 ел
## Вафатлар
### Гыйнвар

* 1 гыйнвар — Әхәт Гаффар, татар язучысы
* 1 гыйнвар — Нияз Халиков, тарих фәннәре кандидаты, этнограф, археолог
* 7 гыйнвар — Хәдичә Гыйниятова (84), җырчы, педагог. ТАССР атказанган артисты (1974), ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (2003)
* 19 гыйнвар — Рәфикъ Юныс, журналист, язучы, публицист.
* 20 гыйнвар — Булат Солтанбәков (92), тарихчы.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Февраль

* 2 февраль — Галимҗан Хаҗиев (90), нефтьче, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* 12 февраль — Алия Арсланова (40), татар язучысы, журналисты.
* 14 февраль — Рәшит Сәләхов (79), ТР Арбитраж суды рәисе (1996―2011), РФ һәм ТР атказанган юристы.
* 17 февраль — Хуҗиәхмәт Мәхмүтов (88), фольклорчы галим, язучы, Тукай бүләге иясе.
* 22 февраль — Фатих Урманче (84), фольклорчы галим, фән докторы (1989), профессор.
* 26 февраль — Роберт Галиев (Робирт Тимерхан улы Галиев, 67), Казан дәүләт аграр университетының «Тургай» студентлар халык театры режиссеры һәм сәнгать җитәкчесе, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Март

* 4 март — Зәки Зәйнуллин (87), язучы, галим.
* 13 март — Нәҗибә Ихсанова (83), Камал театры актрисасы, РФ һәм ТР халык артисты, Тукай премиясе лауреаты.
* 20 март — Факиһә Тугызбаева (71), БР халык шагыйре, С. Юлаев премиясе лауреаты.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Апрель

* 3 апрель — Николай Бех (75), 1987―1997 елларда КамАЗның генераль директоры.
* 6 апрель — Габделхәмит Равилов (88), ТР ФА академигы, Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү ветеринария институты (ВНИВИ) директоры.
* 10 апрель — Альта Мәхмүтова (83), тарихчы, КФУ укытучысы
* 18 апрель — Азамат Гыйләҗев (65), 2009―2016 елларда Уфа дәүләт «Нур» татар театрының баш рәссамы.
* 30 апрель — Надир Дәүләт (76), тарихчы, Мәрмәрә университеты (Төркия, Истанбул) профессоры.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Май

* 4 май — Йолдыз Исәнбәт (84), музыка белгече, педагог.
* 4 май — Александр Коновалов (87), профессор, Казан университеты ректоры (1979―1990).

# 2021 ел
## Вафатлар
### Июнь

* 27 июнь — Фәридә Зәбирова (67), мигъмарчы, Татарстанның атказанган архитекторы.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Июль

* 4 июль ― Рәфкать Таҗиев (78), табиб (хирург-онколог), фән докторы (1998).
* 5 июль ― Хәлим Җәләй (81), Камал театры актеры, Татарстанның халык артисты (1992).
* 15 июль ― Салават Рәхмәтулла (79), шагыйрь.
* 19 июль ― Харис Нигъмәтҗанов (74), музыкант, педагог, Татарстанның атказанган сәнгать эшлек­ле­се.
* 20 июль ― Саимә Ибраһимова (93), язучы, тәрҗемәче, журналист, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1974)
* 27 июль ― Әлмира Әдиятуллина (82), журналист, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1989).

# 2021 ел
## Вафатлар
### Август

* 1 август ― Марат Садыйков (76), рәссам, Үзбәкстан сәнгать академиясе академигы.
* 4 август ― Шамил Шәйдуллин (74), рәссам, Тукай премиясе иясе (2000)
* 16 август ― Фарсель Зыятдинов (84), фән докторы (2002), профессор, язучы, агроном, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре һәм фән эшлеклесе
* 22 август ― Рәшит Шамкаев (81), Камал театры актеры (1968 елдан), Татарстанның халык артисты (1996).
* 25 август ― Нур Әхмәдиев (74), шагыйрь, язучы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Сентябрь

* 6 сентябрь ― Гәрәй Рәхим (80), шагыйрь, РФ атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстанның халык язучысы, Тукай бүләге лауреаты (1984)
* 23 сентябрь ― Мәрзия Фәйзуллина (91), балалар язучысы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1990)

# 2021 ел
## Вафатлар
### Октябрь

* 10 октябрь ― Фәндәс Сафиуллин (85), җәмәгать эшлеклесе, милли хәрәкәт вәкиле, сәясәтче, ТР ДШ һәм Россия Дәүләт Думасы депутаты.
* 17 октябрь ― Ганҗә Әхмәдиева (77), төзүче-буяучы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980), Түбән Каманың мактаулы гражданины (2021)
* 19 октябрь ― Илдус Якупов (86), композитор.
* 22 октябрь ― Вера Кузьмина (97), чуаш драма актрисасы, СССР халык артисты.
* 29 октябрь ― Мар Байҗиев (86), Кыргызстанның халык язучысы, кино һәм театр режиссеры.
* 31 октябрь ― Ногман Мусин (90), язучы, журналист. БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1981), С. Юлаев премиясе лауреаты (1991), БР халык язучысы (2001).

# 2021 ел
## Вафатлар
### Ноябрь

* 6 ноябрь ― Фәйрүзә Мөслимова (67), шагыйрә.

# 2021 ел
## Вафатлар
### Декабрь

* 8 декабрь ― Азат Әхмәдуллин (89), филология фәннәре докторы, профессор, Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең мөхбир-әгъзасы

# 2021 ел
## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Факил Сафин
* Дания Нуруллина
* Григорий Эйдинов

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары

* Дэвид Джулиус (1955), физиолог (АКШ),
* Ардем Патапутян (1967), нейробиолог (АКШ) ― температура һәм кагылу рецепторларын ачкан өчен

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Физика өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары

* Джорджо Паризи (1948), физик-теоретик (Италия) – тәртипсезлек һәм флуктуацияләрнең физика системаларында атом төшеннән планетага кадәр масштабларда тәэсир итешүен ачкан өчен
* Сюкуро Манабэ (1931), климатолог (Япония ― АКШ) ― «җир климатын физик модельләштерү һәм вариацияләрне сан ягыннан анализлау һәм глобаль җылынуның ышанычлы фаразы» өчен
* Клаус Хассельман (1931), физик, океанолог (Алмания) – «җир климатын физик модельләштерү һәм вариацияләрне сан ягыннан анализлау һәм глобаль җылынуның ышанычлы фаразы» өчен

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Химия өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары

* Дэвид Макмиллан (1968), химик-органик (Бөекбритания ― АКШ) – асимметрик органокатализны үстергән өчен, ½ премия
* Бенджамин Лист (1968), химик (Алмания) ― асимметрик органокатализны үстергән өчен, ½ премия

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары

* Габделразак Гурна (1948), инглиз телендә язучы Танзания язучысы ― колониализм нәтиҗәләрен һәм качак язмышын мәдәниятләр һәм кыйтгалар арасындагы бушлыкта компромисссыз һәм мәрхәмәтле тикшергән өчен

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреатлары

* Дмитрий Моратов (1961), «Новая Газета» баш редакторы (Россия) – Россиядә сүз иреген яклау буенча кыю көрәшкән өчен,
* Мария Ресса (1963), журналист, Rappler басмасын гамәлгә куючы (Филипин) – Филипинда сүз иреген яклау буенча кыю көрәшкән өчен

# 2021 ел
## Ηобель премиясе лауреатлары
### Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе лауреатлары

* Дэвид Кард (1956), Берклидагы Калифорния Университеты (Канада ― АКШ), ½ премия;
* Джошуа Ангрист (1960), Массачусетс технология институты (MIT) (АКШ) / Гвидо Имбенс (1963), Стэнфорд университеты (Голландия ― АКШ), ½ премия ― «табигый экспериментларның җәмгыять тормышында үзәк урын алып торучы сорауларга җавап бирергә сәләтле булуын исбатладылар, мәсәлән, хезмәт базарына минималь хезмәт хакы күләме ничек йогынты ясый һ. б.»/