yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Имаметдин Сәйфуллин

Имаметдин Сәйфуллин, Имаметдин Җәлалетдин улы Сәйфуллин (1855 елның 3 (16) ноябре, РИ, Уфа губернасы, Бәләбәй өязе, Иске Килем — 1923 елның ахыры, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Әгерҗе районы, Чулпан) — күренекле татар мәгърифәтчесе, педагог, «Яңа әлифба» китабы (1892) авторы.

# Имаметдин Сәйфуллин
## Тәрҗемәи хәле

1855 елның 3 (16) ноябрендә Уфа губернасы Бәләбәй өязе (хәзерге БР Бүздәк районы) Иске Килем авылында Тәфкилев морзалар(рус.)татар. утарында туган. Әтисе — Вятка губернасы (хәзерге Татарстанның Әгерҗе районы) Балтач авылы керәстияны — алпавыт Тәфкилевларда кучер булып торган. Имаметдин кечкенәдән зиһенле бала була. Аның зирәклегенә алпавыт Г. И. Тәфкилев игътибар итеп, Ырынбурдагы Татар укытучылар мәктәбенә укырга керергә булышлык иткән. 1877 елда мәктәпне «бик яхшы» билгеләргә тәмамлаган И. Сәйфуллин земство карамагындагы рус-татар һәм рус-башкорт башлангыч мәктәпләрендә укытучы булып эшли башлый.

# Имаметдин Сәйфуллин
## Хезмәт юлы

1877-1881 елларда Бәләбәй өязе Иске Дамәй авылы башлангыч мәктәбендә рус теле укыта.
1881-1884 елларда Уфа өязе Арслан авылында укыта.
1884-1897 елларда Орск өязе Темәс авылы мәктәбендә укыта.
1897-1902 елларда Бәләбәй өязе Кыргыз-Миякә авылы мәктәбендә эшли.
1903 елда Верхнеуральск өязе рус-башкорт мәктәбендә укыта.
1908-1910 елларда Бәләбәй өязе мәктәпләрендә эшләп, отставкага чыга.
Отставкага чыккач, әтисенең туган ягына (Әгерҗе) кайта һәм укытучы булып эшләвен дәвам итә.
1912 елдан Иж-Бубыйдагы рус-татар ир балалар мәктәбендә укыту бүлеге мөдире булып хезмәт куя.
1915-1917 елларда Әгерҗе, Балтач, Салагыш мәктәпләрендә эшли.
1923 елның ахырында хәзерге Әгерҗе районы Чулпан авылында вафат.

# Имаметдин Сәйфуллин
## «Яңа әлифба»

Татар мәгърифәтчеләреннән беренчеләрдән буларак, аваз методына нигезләнеп язылган «Яңа әлифба» китабын (1892) бастыра.

# Имаметдин Сәйфуллин
## Гаиләсе

Хатыны (1879 елда өйләнешкәннәр) Миңлеҗиһан Шаһвәли кызы Колбарисова (1858 елда Уфада туган) гимназияне алтын медальгә тәмамлаган, татар балаларына 46 ел рус теле укыткан, 1924 елда пенсиягә чыккан, Хезмәт Батыры исеме алган.
Биш бала үстергәннәр, алар да укытучы һөнәрен сайлаган. Сәйфуллиннарның өченче-дүртенче буыннарында да укытучылар бар.
* Икенче кызлары Өммегөлсем Мансурова (1881-1968) Орскида Дәрдемәнд балаларын укыткан.
** Өммегөлсемнең кызы Гөлчәһрә Мансурова-Такташева (1909-), Һади Такташның хатыны, аны соңгы юлга озатучы, хезмәт юлын укытучы булып башлый. Бондюг заводында татар мәктәбендә укыта, соңыннан КДУ тәмамлап, Казан мәктәпләрендә җитәкче булып эшли.
*** Гөлчәһрә Мансурова-Такташеваның оныгы — Айдар Хәбетдинов (1972), галим, язучы, тарих фәннәре докторы (2002), профессор (2010).
* Өченче кызлары Миңлехәнифә (1889-) Уфадагы «Галия» мәдрәсәсендә кызлар укыткан. Галимҗан Ибраһимов, Сәйфи Кудаш хәтирәләрендә искә алына. 1917 елда сеңлесе Хәдичә (1891-) белән Салагыш волостенда суд хезмәтендә була (мировой судья, суд сәркатибе).
* Уллары Мөхәммәтдин (1884-1909), укытучы, соңыннан Уфада һөнәри инкыйлабчы.
# Реннерод

Реннерод — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Реннерод
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,14 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.
# Чамплонг Десуз (Валле д'Аоста)

Чамплонг Десуз — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Вильнёв (Валле-д’Аоста) өязендә урнашкан торак пункт.

# Чамплонг Десуз (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Чамплонг Десуз Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Чамплонг Десуз (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ротенштайн (Тюрингия)

Ротенштайн (алман. Rothenstein) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Ротенштайн (Тюрингия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,45 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 метр биеклектә урнашкан.
# Суцькава

Суцькава (белар. Суцькава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Суцькава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Райново

Райново — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Димитровград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Райново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 96 метр биеклектә урнашкан.
# Михаловице (Прушковский повяты)

һәм
Михаловице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Михаловице гминасында урнашкан авыл.

# Михаловице (Прушковский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эйлер очлы тау түбәсе

Эйлер очлы тау түбәсе (кырг. Эйлер чокусу) — Кыргызстан Памирында, Чоң-Алай тау сыртында урнашкан тау түбәсе.
# Языбейли (Каһраманказан)

Языбейли (төр. Yazıbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бырка (Бүә кушылдыгы)

Бырка — Бүә елгасының кушылдыгы. Пермь краеның Көязе районы биләмәләрендә ага. Бүә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Бырка (Бүә кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101112111100016151
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101615
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (5694) Berenyi

(5694) Berenyi (лат. Berenyi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5694) Berenyi
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3051 P-L» саналган.
# I Корпети (Беневенто)

I Корпети — Италиянең Кампания төбәге Морконе өязендә урнашкан торак пункт.

# I Корпети (Беневенто)
## Географиясе

I Корпети Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# I Корпети (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домброва (Кошалинский повяты)

һәм
Домброва — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Сянув гминаcында урнашкан авыл.

# Домброва (Кошалинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Юнион-Вейл (Нью-Йорк)

Юнион-Вейл — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Юнион-Вейл (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1827 елда нигезләнгән.

# Юнион-Вейл (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 37,81 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Прахомети (Градиште)

Прахомети (чех. Prachomety) — Чехиянең Карловы Вары крае Hradiště Military Area районында урнашкан авыл.

# Прахомети (Градиште)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value). биеклектә урнашкан.

# Прахомети (Градиште)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Прахомети (Градиште)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Прахомети (Градиште)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Антонина (гмина Якубув)

Антонина — Польшаның Мазовия воеводалыгы Якубув гминасында урнашкан авыл.

# Антонина (гмина Якубув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нур-Ихлас мәчете

«Нур-Ихлас» мәчете — Чаллы шәһәрендә урнашкан мәчет. 2023 елга кадәр «Нур-Ихлас» мәчете Чаллы мөхтәсибәте үзәге һәм шәһәрнең җәмигъ мәчете ролен дә үтәп килә.

# Нур-Ихлас мәчете
## Тарих

Мәчет мәхәлләсе 1993 елның мартында шәһәрнең 48нче бистәсендә (комплексында) оеша.
Мәчет 2005 елның 22 октябрендә рәсми төстә ачыла. Бу вакыйга шәһәрдә генә түгел, ә Татарстанда зур җанлылык тудыра. Мәчет ачу тантанасына мөфти Госман Исхакый җитәкчелегендә шәһәр, районнарның имам-мөхтәсибләре кунак булып килгәннәр. Анда шәһәр хакиме Илдар Халиков, мәчет төзелешенә булышлык күрсәтүче предприятие җитәкчеләре, күп санлы мөселманнар да катнашты.
* Җөмһүриятебездә тагын бер шәм кабынды. Бер караңгы бүлмәдә бер шәм яндырсак, якты була. Күз алдына китерегез шундый 12 шәмне. 1200 шәм булса — бөтенләй якты.

# Нур-Ихлас мәчете
## Дини-мәгърифәт үзәге

2023 елның 24 августында «Нур-Ихлас» мәчете янында Дини-мәгърифәт үзәге ачыла. Ул Ринат Җәләлов һәм аның гаиләсе күрсәткән зур ярдәм нәтиҗәсендә төзелгән. Ике катлы Мәгърифәт үзәге бинасында мәчет каршындагы курслар алып барыла, балалар өчен төрле чаралар оештырыла, мөселман товарлары кибете эшли. Бинада уку сыйныфлары заман таләпләренә туры китереп җиһазландырылган, интерактив такталар куелган. Мәгърифәт үзәген тәкъдим итү чарасында Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин, Татарстанның баш казые Җәлил хәзрәт Фазлыев, мөфтинең мөхтәсибәтләр белән эшләү буенча урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров, Татарстан мөфтиятенең Аксакаллар шурасы рәисе Айрат хәзрәт Әюпов, Чаллы шәһәре башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары Рамил Хәлимов һ.б. катнашкан..
# HD152192

HD152192 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан A3III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кече Кия

Кече Кия (Нечко-Сёде) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Кия елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.

# Кече Кия
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000312103000051424
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005142
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мадонела (Беневенто)

Мадонела — Италиянең Кампания төбәге Сан-Лоренцелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадонела (Беневенто)
## Географиясе

Мадонела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Мадонела (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фил (шахмат)

Фил (кайсыбер вакытта “әфисәр” дип тә йөртелә; Юникод ♗♝) — шахмат фигурасы. Партияне уенчылар икешәр фил белән башлыйлар. Ак филләр c1 һәм f1, каралар c8 һәм f8 шакмакларына урнаша.

# Фил (шахмат)
## Фил белән йөрү тәртибе

Юлында фигура тормаган чакта фил диагональ кырлар буенча теләсә нинди шакмакка йөри ала. Шулай итеп һәрбер фил ак яки кара шакмаклар буенча гына йөри ала, шуңа аларны аккырлы фил һәм каракырлы фил дип йөртәләр.
Кара фил (d4) “х” белән тамгаланган һәрбер шакмакка, ә ак фил (f5) нокта белән тамгаланган шакмакларга йөри алалар. Ак фил шулай ук кара пешканы отып алырга да мөмкин. :

# Фил (шахмат)
## Фил белән йөрү тәртибе
### Көч һәм материаль кыйммәте

Фил шакмакларның яртысы гына үз контроле астында тота алганга турадан көчсезрәк дип санала. Моннан тыш тура буш тактада берьюлы 14 шакмакка һөҗүм итә, ә фил бары тик җидедән (фил такта почмагында) унөчкә кадәр (фил тактаның урта кырларында).
Фил якынча атка тиң. Әмма эндшпильгә якынлашканда пешкалар тактаның ике кырыенда урнашкан очракта фил аттан көчлерәк була башлый, ә пешкалар бер якта гына булсалар ат филдән бераз көчлерәк була. Тактада ике шаһ һәм фил генә калса уртак нәтиҗә игълан ителеп уен тәмамлана. Шул ук вакытта ике төрлекырлы филләр, яки ат, фил һәм шаһ ничек тә мат куя алалар.

# Фил (шахмат)
## Фил пешкасыз эндшпильдә

Фил көчле якта:
* Шаһ белән ике фил ялгыз шаһка мат куя.
* Шаһ, фил һәм ат ялгыз шаһка мат куя.
* Шаһ белән бер фил ялгыз шаһка каршы, шаһ белән ике бертөрлекырлы филләр (теориядә пешканы филгә әйләндереп барлыкка килә алган хәл) шаһка каршы—уртак нәтиҗә.
Фил көчсез якта:
* Шаһ белән фил шаһ белән турага каршы — гадәттә уртак нәтиҗә.
* Шаһ һәм төрлекырлы ике фил шаһ белән вәзиргә каршы — гадәттә уртак нәтиҗә (теориядә вәзирле як ота ала, ләкин филле як позицияне 50 тапкыр кабатлап уртак нәтиҗә белән уенны тәмаландыра ала).
# IC 5168

IC 5168 — Көньяк Балык йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5168
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5168, PGC 68133, ESO 467-11, MCG-05-52-033, ESO-LV 467-0110, AGC 35075, 6dFGS gJ220845.6-275124, SGC 220555-2806.1, LEDA 68133 һәм APMBGC 467+096-105 буларак та сурәтләнә.
# Эль Гонзало де Паул (Пенхамо)

Эль Гонзало де Паул — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Эль Гонзало де Паул (Пенхамо)
## Географиясе

Эль Гонзало де Паул Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Гонзало де Паул (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Гонзало де Паул (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Поляне-при-Жужемберку

Поляне-при-Жужемберку — Словениянең Жужемберк (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Поляне-при-Жужемберку
## Географиясе

Мәйданы — 0,48 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 271 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Глинно (Лодзь воеводалыгы)

Глинно — Польшаның Лодзь воеводалыгы Варта гминаcында урнашкан авыл.

# Глинно (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Капителон (Венеция)

Капителон — Италиянең Венеция төбәге Скорце өязендә урнашкан торак пункт.

# Капителон (Венеция)
## Географиясе

Капителон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Капителон (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Озерная (Мехреньга кушылдыгы)

Озёрная — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мехреньга елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Озерная (Мехреньга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000029909
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002990
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тильо (Парма)

Тильо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Барди өязендә урнашкан торак пункт.

# Тильо (Парма)
## Географиясе

Тильо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тильо (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гоэс

Гоэс (фр. Goès) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Торбера (Варезе)

Торбера — Италиянең Ломбардия төбәге Думенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Торбера (Варезе)
## Географиясе

Торбера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Торбера (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NLRP6

NLRP6 (ингл. NLR family pyrin domain containing 6) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Төркиядәге хәрби фетнә (2016)

Төркиядәге хәрби фетнә яки Төркиядәге хәрби түнтәрелеш омтылышы — 2016 елның 15-16 июле төнендә Төркиядә төрек хәрбиләренең бер төркеме хәрби түнтәрелешне үткәрергә омтыла.
Хәрби түнтәрелеш барышында фетнәчеләр Әнкарада һәм Истанбулда берничә стратегик объектларны үл кулына ала, ләкин түнтәрелеш омтылышы уңышсыз булып чыга.
Хәрби түнтәрелеш омтылышы вакытында фетнә иткән гаскәрләр Истанбул һәм Әнкара халыкара һава аланнарын, Әнкарада хакимлек итүче фирканең бинасы, күперләр, төрле дәүләт оешмаларын алган дип белдерелгән.
Төркия кораллы көчләренең Гомуми штабы үз кулына хакимият күчүе һәм Төркия рәсми хөкүмәтен хакимияттән читләштерү хакында белдергән. Илдә хәрби хәл игълан ителгән.
Шулай ук Милли күзләү оешмасының бинасында янгын хакында белдерелә. Танклар Әнкарада парламент бинасын тупка тота.
Берьюлы президент Рәҗәп Таййип Әрдоган тарафдарлары Әнкара һәм Истанбул урамнарына чыгып фетнәчеләргә каршылык күрсәтә.
Болгария, Иран һәм Гөрҗистан белән чикләре ябылган.

# Төркиядәге хәрби фетнә (2016)
## Фетнә барышы

Әлегә мәгълүмат тикшерелә

# Төркиядәге хәрби фетнә (2016)
## Фетнәчеләр

Җиңгән якның белдерүләре буенча хәрби фетнә Төркия гаскәренең урта буыны - хәрби прокурор һәм 46 әфисәр тарафыннан оештырылган.
# Ринат Йосыпов

* Ринат Йосыпов (1947)
* Ринат Йосыпов (1951)
# DMBX1

DMBX1 (ингл. Diencephalon/mesencephalon homeobox 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Махтыли (Гари шәһәр округы)

Махтыли (рус. Махтыли) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.

# Махтыли (Гари шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Махтыли (Гари шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
# (16918) 1998 FF32

(16918) 1998 FF32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16918) 1998 FF32
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FF32» саналган.
# Улу (Османгази)

Улу (төр. Ulu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# GOLT1A

GOLT1A (ингл. Golgi transport 1A) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сумайлы

Сумайлы (әзери. Sumaylı) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Балин (Иновроцлавский повяты)

Балин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Иновроцлав гминаcында урнашкан авыл.

# Балин (Иновроцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Табашка

Табашка — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. Севлиево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Табашка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 562 метр биеклектә урнашкан.
# Холт (округ, Небраска)

Холт — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - О’Нилл шәһәре.

# Холт (округ, Небраска)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1860 елда оештырыла.

# Холт (округ, Небраска)
## Территориясе

Округ мәйданы 6248,09 км² тәшкил итә.
# Пьемонт

Пьемонт (итал. Piemonte) — Италия төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — Торино шәһәре.

# Пьемонт
## Тарих

1948 елда барлыкка килгән.

# Пьемонт
## Административ бүленеш

8 провинция (2019).
# Түбән Әрнәш

Түбән Әрнәш — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422176.

# Түбән Әрнәш
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Мокре (Лодзь воеводалыгы)

Мокре — Польшаның Лодзь воеводалыгы Семковице гминаcында урнашкан авыл.

# Мокре (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Иллинген (Саар)

Иллинген (алман. Illingen) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.

# Иллинген (Саар)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,09 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 352 метр биеклектә урнашкан.
# Фигейро-душ-Виньюш

Фигейро-душ-Виньюш (порт. Figueiró dos Vinhos) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Лейрия округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Фигейро-душ-Виньюш
## Тарихы

Шәһәр 1204 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Бейра-Литорал провинциясенә караган.

# Фигейро-душ-Виньюш
## Географиясе

Мәйданы — 174 км², 173,44 ± 0,00999999999999 км². Муниципалитет составына Агуда (Португалия), Арега, Кампелу (Фигейро-душ-Виньюш) һәм Figueiró dos Vinhos e Bairradas фрегезияләре керә.
# Фудзими (шәһәр)

Фудзими (яп. 富士見市) — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.

# Фудзими (шәһәр)
## Тарихы

Фудзими шәһәре 1972 елның 10 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Фудзими (шәһәр)
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 105286 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 5344 кеше тәшкил иткән.

# Фудзими (шәһәр)
## Географиясе

Шәһәр территориясе 19.70 км² тәшкил итә.

# Фудзими (шәһәр)
## Кардәш шәһәрләр

* Конан, Япония
* Фаа, Франция
* Шабатс, Сербия
# (10708) 1981 UE26

(10708) 1981 UE26 (лат. 1981 UE26) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10708) 1981 UE26
## Тарихы

1981 елның 25 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UE26» саналган.
# Сент-Меттьюс (Кентукки)

Сент-Меттьюс — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Сент-Меттьюс (Кентукки)
## Тарихы

Сент-Меттьюс шәһәре 1950 елда нигезләнгән.

# Сент-Меттьюс (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 11,259487 км², 11,191355 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 168 ± 1 метр биеклектә урнашкан.