yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Буда Красновская

Буда Красновская (белар. Буда Красноўская) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.

# Буда Красновская
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бяла-Вода (Бургас өлкәсе)

һәм
Бяла-Вода — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. Малко-Тырново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Бяла-Вода (Бургас өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 метр биеклектә урнашкан.
# Чуашстан татарлары

Чуашстан татарлары — татарларның Чуашстанда яшәүче территориаль төркеме.

# Чуашстан татарлары
## Тарихлары

Республика территориясе алдан Идел буе Болгары, Алтын Урда, Казан ханлыгы һәм Казан губернасы составына кергән.
XVI гасрының икенче яртысында Сыры елгасы юуенча чик буе ныгытмаларын саклау өчен йомышлы татар-мишәрләр күчерелә, XVII гасырда Гөбенә һәм Бола елгалары бассейннары үзләштерелә.
XVIII гасырда казан татарлары авыллары (Янгелде һәм Әлмән авыллары) нигезләнә.

# Чуашстан татарлары
## Таралышлары

2010 елда Чуашстанндә 34 214 татар кешесе яшәгән (1959 елда — 31 357, 1989 елда — 35 689, 2002 елда — 36 279 кеше).
Татарлар, тупланып, Чабаксар (2010 елда — 4777 кеше), Канаш (3956), Яңа Чабаксар (1600) шәһәрләрендә; Батыр (10512), Комсомол (7370), Шомырша (1601), Епрәч (656), Козловка (605) һәм Ялчык (332) районнарында яшиләр.
Республикада унтугыз татар (Каенлык, Кече Шыгырдан, Кызыл Камыш, Кызыл Чишмә, Кыр Бикшеге, Озын Куак, Сориле, Татар Согыты, Татар Тимәше, Татар Шорыты, Тигәнәле, Тукай, Урмай, Шыгырдан, Янгелде, Яңа Бикшек, Яңа Чепкас, Әлмән, Әхмәт) һәм ун чуаш-татар (Албус-Сөрби, Асан, Байтирәк, Баскак, Имәнкисәге, Көчек, Муллалы, Татар Ивашкиносы, Яңа Александровка (Комсомол районы), Өч Балтай) 2 чуаш-мордва-татар (Мордва Төкесе, Буа) авылы бар.

# Чуашстан татарлары
## Күренекле кешеләре

* Советлар Союзы Геройлары Г. Г. Гобәйдуллин, Б. С. Рәхимов һәм М. Г. Салихов,
* Дан орденының тулы кавалерлары Я. Г. Бикчәнтәев һәм Б. С. Төхфәтуллов,
* биология фәннәре докторы Р. А. Абзалов,
* техник фәннәр докторлары С. М. Миңнуллин һәм ТР ФА академигы Җ. Ш. Сөләйманов,
* философия фәннәре докторы Ә. З. Фәизов,
* журналист Д. М. Гыйсметдинов.
# Мьосенс-Ланюс

Мьосенс-Ланюс (фр. Miossens-Lanusse) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Бешагыл (Каратай)

Бешагыл (төр. Beşağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Струков

Струков (чех. Strukov) — Чехиянең Оломоуц крае Оломоуц һәм Штернберк районында урнашкан авыл.

# Струков
## Географиясе

Мәйданы — 0,528775 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 229 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Струков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Струков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Струков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 189 |
| 1880 | 196 |
| 1890 | 205 |
| 1900 | 189 |
| 1910 | 222 |
| 1921 | 223 |
| 1930 | 237 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 187 |
| 1961 | 210 |
| 1970 | 213 |
| 1980 | 202 |
| 1991 | 179 |
| 2001 | 157 |
| 2011 | 137 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 145 |
| 2016 | 142 |
| 2017 | 141 |
| 2018 | 142 |
| 2019 | 146 |
| 2020 | 150 |
| 2021 | 158 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 158 |
| 2022 | 163 |
| 2023 | 162 |
| 2024 | 162 |
# Полди (Парма)

Полди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Sorbolo Mezzani өязендә урнашкан торак пункт.

# Полди (Парма)
## Географиясе

Полди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Полди (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Соторипа (Җенова)

Соторипа — Италиянең Лигурия төбәге Монтебруно өязендә урнашкан торак пункт.

# Соторипа (Җенова)
## Географиясе

Соторипа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Соторипа (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Угорка (село)

һәм
Угорка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Розвеница гминасында урнашкан авыл.

# Угорка (село)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нача (Вороново районы)

Нача (белар. Нача, рус. Нача) — Беларусьның Гродно өлкәсендә урнашкан элеккеге татар авылы. Вороново районына карый. Авыл Радунь бистәсеннән төньяк-көнбатышка таба урнашкан. Нача Литва белән чиктәш тора.

# Нача (Вороново районы)
## Халкы

Халык саны — 453 кеше (2009).

# Нача (Вороново районы)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Нача Көнчыгыш Аурупа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Нача (Вороново районы)
## Тарих

Авылны XV гасырда беларус татарлары нигезләгән. Беренче тапкыр 1517 елда телгә алына. 1529 елда биредә католиклар мәхәлләсенә нигез салынган.
1631 елда татар авылы буларак билгеле.
Күпчелек халкы, шул исәптән татарлар да, кырым татарлары кебек сөрелүдән куркып, Икенче Бөтендөнья сугышыннан соң Польшага, азрак өлеше Литвага, соңрак Беларусь шәһәрләренә күченә.
1863 елның февралендә Нача авылында Людвик Нарбут отряды формалашкан. Аның әтисе, Теодор Нарбут, танылган тарихчы, этнограф һәм инженер Начада католик чиркәү янындагы зиратта җирләнгән.
1939 елдан БССР составында, 1940 елдан - Радунь авыл советы үзәге.Ә 1962 елдан Вороново районының авыл советы үзәге. Бөек Ватан сугышы вакытында Нача немец оккупациясе астында булган.
1998 елда биредә 445 кеше булган.

# Нача (Вороново районы)
## Истәлекле урыннар

* 1863-64 елгы баш күтәрүдә катнашучыларга мемориаль таш.
* Теодор Нарбут кабере.
# Валожына 1

Валожына 1 (белар. Валожына 1) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Валожына 1
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Элизабет (Нью-Джерси)

Элизабет — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.

# Элизабет (Нью-Джерси)
## Тарихы

Элизабет шәһәре елда нигезләнгән.

# Элизабет (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Загорски (авыл)

Загорски — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Кирково җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Загорски (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 436 метр биеклектә урнашкан.
# Варнавугал

Варнавугал (белар. Варнавугал) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Варнавугал
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тернер (Монтана)

һәм
Тернер — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Тернер (Монтана)
## Географиясе

Тернер халык санын алу урыны мәйданы — 1,151439 км², 1,151438 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3041 Фут биеклектә урнашкан.
# Гержманов (Чейковице)

Гержманов (чех. Heřmanov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Чейковице районында урнашкан авыл.

# Гержманов (Чейковице)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гержманов (Чейковице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гержманов (Чейковице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Гержманов (Чейковице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1869 | 241 | |
| 1880 | 242 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1890 | 251 | |
| 1900 | 235 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1910 | 253 | |
| 1921 | 266 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1930 | 248 | |
| 1950 | 113 | |
# Свошовице (Казимерский повяты)

Свошовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Чарноцин гминасында урнашкан авыл.

# Свошовице (Казимерский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пасковац

Пасковац (серб. Пасковац) — Сербиянең Мачва округы Лознитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Пасковац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 метр биеклектә урнашкан.

# Пасковац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Брейнигсвилл (Пенсильвания)

Брейнигсвилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Брейнигсвилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Брейнигсвилл халык санын алу урыны мәйданы — 8,344085 км², 8,353361 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 427 Фут биеклектә урнашкан.
# Мало Накло

Мало Накло — Словениянең Накло (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мало Накло
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 407,3 метр биеклектә урнашкан.
# (20737) 1999 XJ189

(20737) 1999 XJ189 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20737) 1999 XJ189
## Тарихы

1999 елның 12 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XJ189» саналган.
# IC 1244

IC 1244 — Геркулес йолдызлыгы чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 1244
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1244, MCG+06-38-003, PGC 59746, 2MASX J17103364+3618127, UGC 10739, NPM1G +36.0419, Z 198-15, Z 1708.8+3621, UZC J171033.7+361812, SDSS J171033.68+361812.3 һәм LEDA 59746 буларак та сурәтләнә.
# Тийи-ла-Кампань

Тийи-ла-Кампань (фр. Tilly-la-Campagne) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Әрмәнәт

Әрмәнәт (әзери. Ərmənət) — Әзербайҗанның Огуз районына караган авыл.
# Жолобово (Киров өлкәсе)

Жолобово (рус. Жолобово) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.

# Жолобово (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Жолобово (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Жолобово (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Жолобово (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Ржапотин

Ржапотин (чех. Rapotín) — Чехиянең Оломоуц крае Шумперк һәм Шумперк районында урнашкан авыл.

# Ржапотин
## Географиясе

Мәйданы — 14,036207 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 345 метр биеклектә урнашкан.

# Ржапотин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржапотин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржапотин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2080 |
| 1880 | 2152 |
| 1890 | 2405 |
| 1900 | 2386 |
| 1910 | 2589 |
| 1921 | 2346 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2889 |
| 1950 | 2192 |
| 1961 | 2499 |
| 1970 | 2686 |
| 1980 | 2799 |
| 1991 | 2731 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 2898 |
| 2014 | 3238 |
| 2016 | 3234 |
| 2017 | 3256 |
| 2018 | 3263 |
| 2019 | 3252 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 3291 |
| 2021 | 3291 |
| 2021 | 3046 |
| 2022 | 3259 |
| 2023 | 3315 |
| 2024 | 3314 |
# Яков Попелянский

Яков Попеләнски (рус. Яков Юрьевич Попелянский, 12 (25) ноябрь 1917, Самһородок, Бердичев өязе, Киев гөбернәсе, Россия империясе — 12 гыйнвар 2003(2003-01-12) (85 яшь), Сиэтл, Вашингтон, Америка Кушма Штатлары) — нерв авырулары белгече, медицина фәннәре докторы (1963), профессор (1963), РФның атказанган фән эшлеклесе (1997), КДМИнең нерв авырулары кафедрасы мөдире (1967-?).
# Упорова (Талица шәһәр округы)

Упорова (рус. Упорова) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.

# Упорова (Талица шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Упорова (Талица шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# Эль Зорильо (Асьентос)

Эль Зорильо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Асьентос муниципалитеты составына керә.

# Эль Зорильо (Асьентос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Зорильо (Асьентос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Хопферау

Хопферау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Хопферау
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Хопферау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,15 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 811 метр биеклектә урнашкан.
# Бродек (Детенице)

Бродек (чех. Brodek) — Чехиянең Кралове Градец крае Детенице районында урнашкан авыл.

# Бродек (Детенице)
## Географиясе

Мәйданы — 6,959 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Бродек (Детенице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бродек (Детенице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бродек (Детенице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 394 |
| 1880 | 439 |
| 1890 | 449 |
| 1900 | 452 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 472 |
| 1921 | 443 |
| 1930 | 418 |
| 1950 | 344 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 289 |
| 1970 | 248 |
| 1980 | 205 |
| 1991 | 154 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 125 |
| 2011 | 115 |
| 2021 | 124 |
# Серне (Вьенна)

Серне (фр. Cernay) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# (11280) Sakurai

(11280) Sakurai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11280) Sakurai
## Тарихы

1989 елның 9 октябрендә М. Янай, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TY10» саналган.
# Бистренци (Болгария)

Бистренци — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. Бяла җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Бистренци (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 270 метр биеклектә урнашкан.
# Цетине (Чехия)

Цетине (чех. Cetyně) — Чехиянең Урта Чехия крае Пршибрам һәм Q10817119? районында урнашкан авыл.

# Цетине (Чехия)
## Географиясе

Мәйданы — 3,505697 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 метр биеклектә урнашкан.

# Цетине (Чехия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Цетине (Чехия)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Цетине (Чехия)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 299 |
| 1880 | 274 |
| 1890 | 252 |
| 1900 | 225 |
| 1910 | 240 |
| 1921 | 226 |
| 1930 | 210 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 163 |
| 1961 | 171 |
| 1970 | 163 |
| 1980 | 180 |
| 1991 | 182 |
| 2001 | 174 |
| 2011 | 146 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 152 |
| 2016 | 153 |
| 2017 | 152 |
| 2018 | 155 |
| 2019 | 157 |
| 2020 | 161 |
| 2021 | 160 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 148 |
| 2022 | 165 |
| 2023 | 159 |
| 2024 | 152 |
# Тихвин бистәсе

Тихвин бистәсе - XVI гасырның икенче яртысында — XVII йөздә Болак артындагы шәһәр бистәсе, XVII гасыр азагына шәһәр эчендә кала.
# Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо (Ирапуато)

Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо (Ирапуато)
## Географиясе

Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Луис дел Ханамо, Эль Морадо (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Протопланета

Протопланета — протопланета дискындагы эчке эрү чорын узган зур планета яралгысы. Эчке эрү барышы өслек астындагы катламнар дифференцияциясенә (бүленешенә) китерә.
Әлеге күк җисемнәре километр зурлыгындагы планетезимальләрдән барлыкка килә. Планетезимальләр үзара тартышып һәм бәрелешеп, протопланетаны булдыра.
Планеталар формалашу теориясе буенча протопланеталар бер-берсе орбиталарына тәэсир иткәннәр, нәтиҗәдә бәрелешкәннәр һәм эре планеталарны булдырганнар.
Баштагы протопланеталарда күп радиоактив элементлар булган, вакыт белән алар таркалганнар. Таркалудан һәм гравитацион басымнан чыгарылган җылылык протопланеталар эчендәге катламнарны эреткән һәм планеталарга әйләндергән.
Эретелгән катламнарда авыр элементлар планета үзәгенә төшкән, ә җиңел элементлар планета өслегенә күтәрелгән. Әлеге процесс гравитацион аеру (дифференлаштыру) дип йөртелә.
Метеоритларны өйрәнү кайбер астероидларда гравитацион аеру булганын күрсәтә.

# Протопланета
## Кояш системасы

Кояш системасында планетезимальләр бәрелешләре берничә йөз планета яралгысын булдырган. Әлеге яралгылар Церера һәм Плутонга охшаш булган, аларның массасы 10²² — 10²³ кг, ә диаметры берничә мең километр тәшкил иткән.
Йөзләр миллион ел дәвамында планета яралгылары бер-берсе белән бәрелешкәннәр, нәтиҗәдә зурлыклары арткан, ә саны кимегән. Калган планета яралгылары чын планетага берләшкән.
Бик зур бәрелешү теориясе буенча Кояш системасының баштагы тарихында фараз ителгән Тейя протопланетасы Җир белән бәрелешү нәтиҗәсендә Ай иярчене барлыкка килгән.
Кояш системасында өч калган протопланета - Церера, (2) Паллада һәм (4) Веста сакланган. Протопланеталарга шулай ук Койпер билбавының кәрлә планеталары карый.
Җирдә тимер метеоритлар табылганга күрә астероидлар билбавында металлик төшле протопланеталар булган, ә аларның җимерелүе әлеге метеоритлар барлыкка килүенә китергән.
# Пантелиц

Пантелиц — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Пантелиц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,41 км², 14,42 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 метр биеклектә урнашкан.
# Хейбэли (Эрзинҗан)

Хейбэли (төр. Heybeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тымбай

Тымбай — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Шагирт елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Тымбай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101112111100016212
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101621
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# IC 4977

IC 4977 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 4977
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4977 буларак та сурәтләнә.
# NGC 482

NGC 482 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 482
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 2834

NGC 2834 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2834
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Очаково (Мари Иле)

Очаково (чирм. Йыраҥъял, рус. Очаково) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Очаково (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Очаково (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Очаково (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Нелюбы

Нелюбы (белар. Нелюбы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Нелюбы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# ENTPD5

ENTPD5 (ингл. Ectonucleoside triphosphate diphosphohydrolase 5 (inactive) һәм Ectonucleoside triphosphate diphosphohydrolase 5) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мазл (Болцано)

Мазл — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Рио-ди-Пустерия өязендә урнашкан торак пункт.

# Мазл (Болцано)
## Географиясе

Мазл Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мазл (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фильияро (Комо)

Фильияро — Италиянең Ломбардия төбәге Берегаццо-кон-Фильяро өязендә урнашкан торак пункт.

# Фильияро (Комо)
## Географиясе

Фильияро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Фильияро (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мале Брасловче

һәм
Мале Брасловче — Словениянең Брасловче (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мале Брасловче
## Географиясе

Мәйданы — 1,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 302 метр һәм 298 метр биеклектә урнашкан.
# Храмцовская (Белоярски шәһәр округы)

Храмцовская (рус. Храмцовская) — Свердловск өлкәсенең Белоярский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Храмцовская (Белоярски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Храмцовская (Белоярски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), татарлар (7%).
# Ивранш

Ивранш (фр. Yvrench) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.