yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Прагматизм

Прагматизм – практиканы (тәҗрибәне) төп методологик принцип итеп караучы һәм төрле теорияләр һәм тәгълиматларның гамәли нәтиҗәлелеге аларның дөреслегенең төп критерие дип өйрәтүче фәлсәфи агым.
Прагматизмның иң мөһим идеяләре 19 гасыр ахырында АКШта барлыкка киләләр, ләкин фәлсәфи агым буларак ул шул ук Америкада һәм Европада 20 гасырның беренче яртысында гына төзелә. Өстәвенә, АКШта 1930-елларда прагматизм рәсми философия дәрәҗәсендә тора.
Бу агымга нигез салучы – Чарльз Пейс (1839 – 1914), аның үсешенә әһәмиятле өлеш кертүчеләр – Уильям Джемс (1842 – 1910) һәм Джон Дьюи (1859 – 1952), соңгысы прагматизмның үз төрен – инструментализмны барлыкка китерә.

# Прагматизм
## Фәлсәфи карашлар

19 гасыр ахыры – 20 йөз башында үтә абстракт һәм тормыштан аерылган идеалистик өйрәтмәләр киң таралган була. Нәкъ менә аларны Европа һәм Төньяк Америка университетларында укытканнар. Прагматизм исә фәлсәфәне яңарту буенча үз “программасын” тәкъдим итә, аның нигезендә фәлсәфә кеше алдында килеп чыгучы аеруча авыр проблемнарны хәл итү чараларын табу ысулы булырга тиеш.
Кеше яши торган хакыйкый дөнья кеше үз тәҗрибәсендә сизә, аңлый торган нәрсә дип, ә кешенең тормышы – кешенең аңында баручы “тәэсирләр агымы” дип аңлатыла. Моннан чыгып, тышкы дөнья белән бәйле бөтен фәлсәфи һәм фәнни проблематика, үз үзенчәлекләре һәм кануннары белән бергә, яраксыз дип табыла. Дөньяның барлыкка килүе дә, аның яшәеш кагыйдәләре дә кирәк түгел, бары тышкы дөньяның безгә йогынтысы һәм кеше үзенә кирәк нәтиҗәгә ирешер өчен эшләргә тиешле гамәлләр генә мөһим.
# Гемианопсия

(hemianopsia; гр. hemi ярты + ан- + opsis күрү), яки гемианопия - ике күздә күрү мәйданының (кырының) өлешчә югалуы.
Ретрохиазмаль патология күрү кырының бинокуляр контралатераль кырлар җәлеп ителгән кимчелекләренә китерә. Шулай итеп, ретрохиазмаль зарарлануда ике күз дә өлешчә яки тулысынча кире яктан 50% күрү кырын югалта. Ике күзнең дә күрү нервының бер үк ягына кагылган күрү кыры кимчелегеннән торган гемианопсияне гомоним дип атыйлар, ә хиазмаль кысылуда күзәтелгән һәр күзнең кире яктагы күрү кырлары зарарланганда гетероним (битемпораль) гемианопсия үсеш ала.

# Гемианопсия
## Конгруэнтлык булмау

Гомоним гемианопсия тулы һәм тулы булмаган була. Тулы булмаган гемианопсиядә конгруэнтлык бер күзнең күрү кыры үзгәрешләре икенче күзнең үзгәрешләренә күпме туры килгәне турында аңлата. Ике күзнең бер үк диярлек күрү кыры кимчелекләре югары конгруэнтлы була, шул ук вакытта кимчелекләр туры килмәү конгруэнтлык булмауны аңлата. Алгы ретрохиазмаль күрү юллары патологиясе өчен барлыкка килгән гемианопсия гадәттә конгруэнтлы түгел, ә арткылары зарарланса (мәсәлән күрү нурланышы) югары дәрәҗәдәге конгруэнтлык билгеләнә.

# Гемианопсия
## Клиник күренешләре

1. Гомоним гемианопсия. Күрү трактлары хиазманың арткы өлеше дәвамы була, тарала һәм артка таба ми аяклары тирәли барып латераль буынлы җисемнәрдә тәмамлана. Һәр күрү тракты челтәркатлауның контралатераль борын өлешенең кисешкән һәм челтәркатлауның ипсилатераль чигә яртысының кисешмәгән җепселләреннән тора. Әмма челтәркатлауның туры килгән өлкәләреннән киткән нерв җепселләре якын урнашмаган, шуңа күрә күрү тракты зарарлануы чыгарган гемианопсия гадәттә конгруэнтлы түгел. Латераль буынтыклы җисем зарарлануы шулай ук ассиметрияле гемианопсияле кимчелекләргә китерә. Күрү трактлары һәм хиазма зарарлану сәбәпләре охшаш,әмма хиазма артта урнашканда тракт аеруча йомшак була.
2. Гемианопсияле Вернике бәбәге. Күрү трактларында күрү һәм пупилломотор җепселләр бар. Күрү җепселләре латераль буынтыклы җисемдә тәмамлана, ә пупилляр җепселләр күрү трактын латераль буынтыклы җисем алдыннан китәләр, калкулыкның өске кулы аша үтәләр һәм претекталь төшләрдә тәмамлана. Шулай итеп, күрү тракты зарарлануы афферент бәбәк кимчелеге үсеше сәбәбе була ала. Челтәркатлауның сакланган өлешен ярсытканда бәбәкнең яктылык рефлексы нормада булачак, ә зарарланган өлешне ярсытканда (гемианопсияле яктан юнәлтелгән яктылык) рефлекс юк. Тәҗрибәдә гемианопсияле Вернике бәбәген ачыклау катлаулы, ягъни яктылык күздә тарала, шуңа ачыклау өчен бик юка яктылык бәйләме кирәк.
3. Күрү нервы атрофиясе күрү трактлары зарарланганда үсеш ала, чөнки аларда челтәркатлауның ганглионар күзәнәкләренең аксоннары бар. Ипсилатераль дискта нейроретиналь билбавының өске һәм аскы өлешендә атрофия барлыкка килә (челтәркатлауның чигә бүлеге җепселләре), ә контралатераль дискта «күбәләк галстугы» сыман атрофия үсеш ала (челтәркатлауның борын бүлеге җепселләре).
4. Контралатераль пирамидаль трактның зарарлану билгеләре күрү тракты һәм шулай ук минең ипсилатераль аяклары зарарланганда барлыкка килә
# RBBP8NL

RBBP8NL (ингл. RBBP8 N-terminal like) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ком калач

Ком калач — татар балалар уены.

# Ком калач
## 1нче вариант

Балалар бер көтүче сайлап куялар һәм үзләре аллы-артлы тезелешеп, бер-берсенә тотынышкан хәлдә сыңар аякта тыраклап торалар. Көтүче белән иң беренче торган кыз арасында шундый әйтешү була:
— Ком калач, ком калач, Артыңда нинди кызлар бар? — Бәкчәр күзле кызлар бар. — Аның берсен миңа бир. Көчең җитсә, сатып ал! — Алам, алам, аксак кыз. — Бирәм, бирәм, туксак кыз!
Шулай әйтешеп, көтүче кызларны берәм-берәм йолкып алып бетерергә тиеш. Кызлар алынып беткәч, уен яңадан башлана.

# Ком калач
## 2нче вариант

Кызлар аллы-артлы тезелеп басалар. Алда торганы башлык була. Артка тезелгән кызларның берәрсен яулап алу өчен каршыларына көчлерәк бер кыз баса. Башлык аны үз артына чыгармаска, кызларын бирмәскә тырыша. Әйтеш һәм тартыш башлана:
— Ком калач, ком калач, Артыңда нинди кызлар бар? — Бәкчәр күзле кызлар бар. — Аның берсен миңа бир! — Көчең җитсә, сатып ал! — Алам, алам аксак кыз! — Бирәм, бирәм туксак кыз!
Яуланган кызлар аның ягына күчәләр. Уен бер як җиңгәнче дәвам итә.
# Казчина Кутер (Бергамо)

Казчина Кутер — Италиянең Ломбардия төбәге Цаника өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Кутер (Бергамо)
## Географиясе

Казчина Кутер Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Кутер (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Авелар

Авелар — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Ансьян муниципалитетына карый.

# Авелар
## Географиясе

Мәйданы — 8,5 км².
# Мота ди Сото (Сондрио)

Мота ди Сото — Италиянең Ломбардия төбәге Камподольчино өязендә урнашкан торак пункт.

# Мота ди Сото (Сондрио)
## Географиясе

Мота ди Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мота ди Сото (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GPR89B

GPR89B (ингл. G protein-coupled receptor 89A, G protein-coupled receptor 89B һәм Golgi pH regulator B) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Каменка (Кызыл районы)

Каменка (рус. Каменка) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы составына керүче авыл.

# Каменка (Кызыл районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Каменка (Кызыл районы)
## Сәгать поясы

Каменка (Кызыл районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Каменка (Кызыл районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (15%), башкортлар (48%), казахлар (35%).
# Медҗуречъе (Кральево)

Медҗуречъе (серб. Међуречје ) — Сербиянең Рашка округы Кралево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Медҗуречъе (Кральево)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 743 метр биеклектә урнашкан.

# Медҗуречъе (Кральево)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (8899) 1995 SX29

(8899) 1995 SX29 (лат. 1995 SX29) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8899) 1995 SX29
## Тарихы

1995 елның 22 сентябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 SX29» саналган.
# Кече Комша

Кече Комша — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Комша елгасының уң ярына тамагыннан 16 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Комша
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000048716
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004871
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Студце

Студце (чех. Studce) — Чехиянең Урта Чехия крае Loučeň районында урнашкан авыл.

# Студце
## Географиясе

Мәйданы — 0,925 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Студце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Студце
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Студце
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 264 |
| 1880 | 257 |
| 1890 | 267 |
| 1900 | 283 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 288 |
| 1921 | 283 |
| 1930 | 252 |
| 1950 | 167 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 165 |
| 1970 | 158 |
| 1980 | 134 |
| 1991 | 88 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 71 |
| 2011 | 55 |
| 2021 | 81 |
# Молино-Моци-Битарели (Виченца)

Молино-Моци-Битарели — Италиянең Венеция төбәге Алтисимо өязендә урнашкан торак пункт.

# Молино-Моци-Битарели (Виченца)
## Географиясе

Молино-Моци-Битарели Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Молино-Моци-Битарели (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гөлсем Исәнголова

Гөлсем Исәнголова (Гөлсем Сабир кызы Исәнголова, 10 июнь 1938(1938-06-10) (86 яшь), Дәүләткол, Мәләвез районы, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — актер, ТАССРның һәм БРның халык артисты (1989, 1996). 1961 елдан Камал театрында. Иң әһәмиятле рольләр: Корри («Кануннан тыш», А. Муис), Маһисәрвәр, Зәмзәмбану («Чаткылар», «Ташкыннар», Т. Гыйззәт), Айсылу, Бибкәй («Миркәй һәм Айсылу», «Әбүгалисина», Н. Исәнбәт), Шәфәкъ, Гера («Ай тотылган төндә», «Ташлама утны, Прометей!», М. Кәрим), Ханбикә («Таһир белән Зөһрә», Ф. Борнаш).
# Пироговка (елга)

Пироговка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Завьялово районы һәм Ижау шәһәр округы биләмәләрендә ага. Елга Иж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Пироговка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101212111100027118
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102711
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Иске Байсар авыл җирлеге

Иске Байсар авыл җирлеге — Татарстан Җөмһүриятенең Актаныш районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге — Иске Байсар.

# Иске Байсар авыл җирлеге
## Эчке бүленеш

Авыл җирлеге составына түбәндәге торак пунктлар керә:
* Иске Байсар (71 330 78 418 575 629 200 1331 84 807 935 2034 2038)
* Чишмәбаш (Актаныш районы) ({{{p1082}}})
* Чиялек (Актаныш районы) ({{{p1082}}})
* Яңа Байсар ({{{p1082}}})
# IC 3329

IC 3329 — чикләрендә урнашкан йолдызлар төркеме .

# IC 3329
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3329 буларак та сурәтләнә.
# Камилски-Дол

Камилски-Дол — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Ивайловград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Камилски-Дол
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 метр биеклектә урнашкан.
# Калчуро (Пезаро һәм Урбино)

Калчуро — Италиянең Марке төбәге Сассокорваро-Аудиторе өязендә урнашкан торак пункт.

# Калчуро (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Калчуро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Калчуро (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Койган (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Койган (каз. Құйған) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Койган (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Асофра

Асофра (исп. Azofra) — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Асофра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,84 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 559 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Итанкур

Итанкур (фр. Itancourt) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Проте (Перуҗа)

Проте — Италиянең Умбрия төбәге Сполето өязендә урнашкан торак пункт.

# Проте (Перуҗа)
## Географиясе

Проте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Проте (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Содрю

Содрю (фр. Saudrupt) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Атилони (Мачерата)

Атилони — Италиянең Марке төбәге Серравалле-ди-Кьенти өязендә урнашкан торак пункт.

# Атилони (Мачерата)
## Географиясе

Атилони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Атилони (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Арк-су-Сикон

Арк-су-Сикон (фр. Arc-sous-Cicon) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Коттингбрунн

Коттингбрунн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Баден округы составына керә.

# Коттингбрунн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 251 метр биеклектә урнашкан. Баден (Түбән Австрия), Бад-Фёслау, Леоберсдорф, Шёнау-на-Тристинге, Гюнзельсдорф һәм Тесдорф коммуналары белән чиктәш.
# Агарх

Агарх (әзери. Ağarx) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
# Мадона дей Монти (Милано)

Мадона дей Монти — Италиянең Ломбардия төбәге Сан-Коломбано-аль-Ламбро өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадона дей Монти (Милано)
## Географиясе

Мадона дей Монти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мадона дей Монти (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Синава (Пунгарабато)

Синава — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Пунгарабато муниципалитеты составына керә.

# Синава (Пунгарабато)
## Географиясе

Синава Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Синава (Пунгарабато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Синава (Пунгарабато)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бурчакова

Бурчакова — Россия территориясеннән агучы елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Бурчакова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300013388
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301338
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Котышев

Котышев ― фамилия.
* Әхмәт Котышев (1900—1973), журналист, тәрҗемәче, югары мәктәп укытучысы, «Башкортстан» гәҗитенең җаваплы мөхәррире (1929―1930).
* Наил Котышев (1926—2007), КПСС Туймазы район, шәһәр комитетларының 1нче сәркатибе (1961―1966), БАССР көнкүреш хезмәт күрсәтү министры (1970―1987), БАССР МШ рәисе урынбасары (1956―960, 1966―1970). БАССР атказанган хезмәтләндерү тармагы хезмәткәре (1996).
* Салават Котышев (1976), «Уфа» (2008―2011), «Калуга» (2014 елдан) халыкара аэропортлары генераль директоры. БР атказанган юристы (2010).
# Камень (Августивский повяты)

Камень — Польшаның Подлясье воеводалыгы Штабин гминасында урнашкан авыл.

# Камень (Августивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Александровка (Кайбыч районы)

Александровка — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Гөбенә елгасы ярында, Чуашстан чигендә урнашкан.

# Александровка (Кайбыч районы)
## Тарих

XIX гасырда нигезләнгән.

# Александровка (Кайбыч районы)
## Демография

Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): татарлар (100%). Халыкның төп шөгыле - умартачылык.

# Александровка (Кайбыч районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Небраска

Небра́ска (ингл. Nebraska) — АКШның Төньяк-Көнбатыш Мәркәзе регионында (West North Central States) урнашкан штат. Халык саны — 1,7 млн кеше (2000). Этник состав: алманнар — 38,6 %, ирландлар — 12,4 %, инглизләр — 9,6 %, шведлар — 4,9 %, чехлар — 4,9 %.
Штатның башкаласы — Линкольн (Lincoln), шулай ук Омаха (Omaha) дигән зур шәһәр бар.
Небраска мәйданы 200,5 мең км²-ны тәшкил итә. Төньякта штат Көньяк Дакота, көнбатышта Колорадо һәм Вайоминг, көньякта Канзас, көнчыгышта Айова һәм Миссури белән чиктәш.
# ZXDB

ZXDB (ингл. Zinc finger X-linked duplicated B) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вигозтано (Пяченца)

Вигозтано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастелл'Аркуато өязендә урнашкан торак пункт.

# Вигозтано (Пяченца)
## Географиясе

Вигозтано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вигозтано (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Добри До (Иваньица)

Добри До (серб. Добри До ) — Сербиянең Моравич округы Иваница җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Добри До (Иваньица)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 831 метр биеклектә урнашкан.

# Добри До (Иваньица)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# IC 4775

IC 4775 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика, HI (21cm) чыганак һәм инфракызыл чыганак .

# IC 4775
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4775, ESO 183-14, PGC 62447, ESO-LV 183-0140, 2MASX J18482629-5711014, IRAS F18441-5714, AGC 32116, 6dFGS gJ184826.3-571101, SGC 184411-5714.4, 2MFGC 14593 һәм LEDA 62447 буларак та сурәтләнә.
# Qazan-"Qorqaçıq" (hawa alanı)

"Qorqaçıq" hawa alanı :
| "Qorqaçıq" hawa alanı |||
| Däwlät: Cömhüriät: | Räsäy Tatarstan | Räsäy Tatarstan |
| Aeroport tibı: | grajdan / iske xärbi (DOSAAF) | grajdan / iske xärbi (DOSAAF) |
| IСAO kodı: IATA kodı: | yuq XWKR | yuq XWKR |
| Diŋgez östennän bieklege: Koordinatlar: | +144 м 55°57′33″ т. к. 49°35′09″ кч. о. | +144 м 55°57′33″ т. к. 49°35′09″ кч. о. |
| Waqıt zonası: | UTC +4 | UTC +4 |
| Сайт: | airport.kazan.ru | airport.kazan.ru |
| Oçıp menü-töşü yulları |||
| Sanı | Zurlığı | Tüşämäse |
| 17 / 35 | 2120 х 60 m | tufraq |
Qazan-"Qorqaçıq" aerodromı (hawa alanı) (рус. аэродром Казань-"Куркачи") yäki "Qurqaçı" hawa alanı (ICAO=XWKR) - 3-nçe klass xosusıy grajdan aerodromı, 3-nçe, 4-nçe oçqıç klassları tufraqqa utırtu öçen häm 3-nçe, 4-nçe boralaq klassları öçen, aerostat, deltaplan, avtojir, paraşüt belän sikerü öçen hawa alanı bulıp tora. "Qorqaçıq" hawa alanında An-2, Mi-2, İl-103, Yak-18T, Yak-52, L-29, Vilga-35A,S-150, S-172, R-44, Bell-407, SLA oçqıçları häm boralaqları toralar.
"Qorqaçıq" hawa alanı 35 km. tönyaq-könçığış yünaleşendä Qazannan, 3 km. "Qorqaçıq" timer yul stansiädän urnaşa. "Qorqaçıq" hawa alanı tönyaq yünäleşenä, 4 km yıraqlıqta "Atlas" Mi-2 boralaqlar öçen utırtu mäydanı (56°00's 49°35'v) urnaşa.
"Qorqaçıq" hawa alanında tärtiple räweştä keçe aviatsiä bäyräme "Min kükne saylıym" ( рус. "Я выбираю небо") ütkärelä.

# Qazan-"Qorqaçıq" (hawa alanı)
## Oçıp menü-töşü yulları (VPP)

Aerodrom oçıp menü, oçıp töşü kursları 17/35. Yaqtılığı - yuq. Yaqtı waqıtında ğına eşli. Oçu tügäräge RR. Yışlıq: manara - 124.5 MHz, "Vinitel'".
| Sanı | zurlığı | tüşämäse |
| 17sul/35uñ | 2120х60 m | tufraq |
Yal könnäre: düşämbe, sişämbe.
# PDLIM3

PDLIM3 (ингл. PDZ and LIM domain 3) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 3073

IC 3073 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан неправильная галактика .

# IC 3073
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3073, PGC 39215, UGC 7274, VCC 155, Z 69-109, Z 1213.1+1353 һәм LEDA 39215 буларак та сурәтләнә.
# Яңа Сәфәр (Мөслим районы)

Яңа Сәфәр — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы поселок.
Почта индексы — 423983.

# Яңа Сәфәр (Мөслим районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

# Яңа Сәфәр (Мөслим районы)
## Шәхесләр

* Зөфәр Дәүләтов (1953), төзүче-инженер, шагыйрь, язучы.
# Ривьер-ле-Буа

Ривьер-ле-Буа (фр. Rivières-le-Bois) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Сен-Венсан-Рив-д'О

Сен-Венсан-Рив-д'О (фр. Saint-Vincent-du-Pendit) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# LCE3B

LCE3B (ингл. Late cornified envelope 3B) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.