yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (2796) Крон

(2796) Крон (лат. Kron) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2796) Крон
## Тарихы

1980 елның 13 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 EC» саналган.
# NGC 1113

NGC 1113 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1113
## Тарихы

Әлеге галактика 1863 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Авор

Авор (фр. Avord) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Бедняк (гәҗит)

«Бедняк» — көнлек иҗтимагый-сәяси гәҗит. Казан эшче, керәстиян һәм кызылармияче депутатлар шурасы, аннары РКП(б)ның Казан губерна комитеты органы. 1918 елның 10 дикәбреннән 1919 елның 23 синтәбренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 200 саны чыга.
# CPNE2

CPNE2 (ингл. Copine 2 һәм Copine-2) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Яңа Ямово (Алапай шәһәр бүлгесе)

Яңа Ямово (рус. Новоямово) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.

# Яңа Ямово (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Ямово (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
# Толлон-ле-Мемиз

Толлон-ле-Мемиз (фр. Thollon-les-Mémises) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Эвьян-ле-Бен кантонына карый.

# Толлон-ле-Мемиз
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7.07 км².
# ELP3

ELP3 (ингл. Elongator acetyltransferase complex subunit 3 һәм Elongator complex protein 3) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Зур Ульзи

Зур Ульзи — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сысола елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Зур Ульзи
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000018785
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001878
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шазель-сюр-Лион

Шазель-сюр-Лион (фр. Chazelles-sur-Lyon) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Борис Варнеке

Борис Варнеке (рус. Борис Васильевич Варнеке, 3 (15) июнь 1874, 15 июль 1874(1874-07-15) яки 3 (15) июль 1874, Мәскәү, Россия империясе — 31 июль 1944(1944-07-31) (70 яшь), Киев, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР) — РИ һәм СССР филологы, театр тарихчысы, УССРның атказанган фән эшлеклесе (1941).
# Волла-Волла (Вашингтон)

Волла-Волла — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Волла-Волла (Вашингтон)
## Тарихы

Волла-Волла шәһәре 1856 елда нигезләнгән.

# Волла-Волла (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 33,255568 км², 13,87 квадрат миль, 33,248704 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 метр һәм 942 Фут биеклектә урнашкан.
# Пометешть

Пометешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Гоешть (коммуна) коммунасына карый.

# Пометешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гиллсборо (Техас)

Гиллсборо — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Гиллсборо (Техас)
## Тарихы

Гиллсборо шәһәре елда нигезләнгән.

# Гиллсборо (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 28,417823 км², 26,607515 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 193 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Уборак (Барысавский районы)

Уборак (белар. Уборак) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Уборак (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Лома де Сан Хуан (Сан Дьего де ла Унион)

Лома де Сан Хуан — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Диего-де-ла-Унион муниципалитеты составына керә.

# Лома де Сан Хуан (Сан Дьего де ла Унион)
## Географиясе

Лома де Сан Хуан Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лома де Сан Хуан (Сан Дьего де ла Унион)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лома де Сан Хуан (Сан Дьего де ла Унион)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сент-Мари (Ньевр)

Сент-Мари (фр. Sainte-Marie) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
# Мындра (Теленешти)

Мындра (рум. һәм молдав. Mîndra ) — Молдова Республикасының Теленешти районына караган авыл.
# Хебертсхаузен

Хебертсхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Хебертсхаузен
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Хебертсхаузен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 29,57 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 489 метр биеклектә урнашкан.
# Буен (Вандея)

Буен (фр. Bouin һәм фр. Île-Marat) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# (11206) Bibee

(11206) Bibee — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11206) Bibee
## Тарихы

1999 елның 19 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FR29» саналган.
# Языкөй (Боябат)

Языкөй (төр. Yazıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# FGF18

FGF18 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ломец (Клатови)

Ломец (чех. Lomec) — Чехиянең Пльзень крае Клатови һәм Клатови районында урнашкан авыл.

# Ломец (Клатови)
## Географиясе

Мәйданы — 3,60412 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 413 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ломец (Клатови)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ломец (Клатови)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ломец (Клатови)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 206 |
| 1880 | 241 |
| 1890 | 239 |
| 1900 | 200 |
| 1910 | 205 |
| 1921 | 216 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 190 |
| 1950 | 137 |
| 1961 | 134 |
| 1970 | 96 |
| 1980 | 110 |
| 1991 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 114 |
| 2014 | 129 |
| 2016 | 130 |
| 2017 | 136 |
| 2018 | 132 |
| 2019 | 133 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 133 |
| 2021 | 133 |
| 2021 | 134 |
| 2022 | 133 |
| 2023 | 132 |
| 2024 | 128 |
# Соксюр (Түбән Рейн)

Соксюр (фр. Saulxures) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Соксюр (Түбән Рейн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,84 км².
# Грохи-Лентовниця

Грохи-Лентовниця — Польшаның Подлясье воеводалыгы Замбрув гминасында урнашкан авыл.

# Грохи-Лентовниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кече Сынь-Ега

Кече Сынь-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сынь-Ега елгасының сул ярына тамагыннан 113 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 36 км.

# Кече Сынь-Ега
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200051724
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205172
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (13267) 1998 QV32

(13267) 1998 QV32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13267) 1998 QV32
## Тарихы

1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QV32» саналган.
# Валлертхайм

Валлертхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Валлертхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,1 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 127 метр биеклектә урнашкан.
# Вотерлу

Вотерлу (ингл. Waterloo) — Канаданың Онтарио правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Вотерлу
## Тарих

19 нчы йөздә нигезләнә.
# Сен-Жорж-д’Оне

Сен-Жорж-д’Оне (фр. Saint-Georges-d'Aunay) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Валдитака (Парма)

Валдитака — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Монкьо-делле-Корти өязендә урнашкан торак пункт.

# Валдитака (Парма)
## Географиясе

Валдитака Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валдитака (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сааболда

Сааболда (эст. Saabolda) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Делгадильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Делгадильо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Делгадильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Делгадильо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Делгадильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Делгадильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ил Феруци (Фиренца)

Ил Феруци — Италиянең Тоскана төбәге Греве-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Ил Феруци (Фиренца)
## Географиясе

Ил Феруци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ил Феруци (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Парк (Герменҗык)

Парк (төр. Park) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Жакирана

Жакирана — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Жакирана
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 907,936 км².
# Вудвилл (Джорджия)

Вудвилл — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.

# Вудвилл (Джорджия)
## Тарихы

Вудвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Вудвилл (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 12,702095 км², 12,693927 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 214 метр биеклектә урнашкан.
# Лидо ди Тарквиния (Витербо)

Лидо ди Тарквиния — Италиянең Лацио төбәге Таркуйния өязендә урнашкан торак пункт.

# Лидо ди Тарквиния (Витербо)
## Географиясе

Лидо ди Тарквиния Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Лидо ди Тарквиния (Витербо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ранчо Реес (Мануел Добладо)

Ранчо Реес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Реес (Мануел Добладо)
## Географиясе

Ранчо Реес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Реес (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Реес (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Плацанеко (Сондрио)

Плацанеко — Италиянең Ломбардия төбәге Вальфурва өязендә урнашкан торак пункт.

# Плацанеко (Сондрио)
## Географиясе

Плацанеко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Плацанеко (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Анамур

Анамур (төр. Anamur) — Төркия Җөмһүриятенең Мерсин иленә караган бер шәһәре.
# Эхутейяга

Эхутейяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коврига елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Эхутейяга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000052185
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005218
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кширодакашайи Вишну

Кширодакашайи Вишну Нараянаның Пуруша аватарларның берсе.
Вишнуизмның бер мәктәбендә Гаудия Вайшнавизмда, Сатвата-тантрада Вишнуның өч төрле формасы, яки аспекты тасвирлана Махавишну, Гарбходакашайи Вишну һәм "Кширодакашайи Вишну". Кширодакашайи Вишну һәрбер яшәүче мәхлукатның йөрәгендә Махавишнуга охшаш дүрт куллы экспансия формасында яши. Ул шулай ук "Параматма" яки "супер-җан" дип атала. Аның яшәү урыны Вайкунтха. Аның шәхси урыны Кширасагара (Сөт Океаны) һәм ул Нараянаның Анируддха экспансиясе буларак реализацияләнә.

# Кширодакашайи Вишну
## Саттва гуна

Вишну яки материаль дөньяда яхшылык сыйфаты Илаһы Кширодакашайи Вишну яки Параматма буларак мәгълүм пурушаватара.

# Кширодакашайи Вишну
## Шулай ук карарга мөмкин

* Гарбходакашайи Вишну
* Махавишну
* Нараяна
* Самудра мантхан
* Саттва
* Вишну
# Кострово (Киров өлкәсе)

Кострово (рус. Кострово) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.

# Кострово (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кострово (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Кострово (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кострово (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Эвреси (кантон)

Эвреси (кантон) (фр. canton d'Évrecy) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Хабиллер (Гүнейсыныр)

Хабиллер (төр. Habiller) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Гүнейсыныр илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Түңкерес (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)

Түңкерес (каз. Төңкеріс) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Түңкерес (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Газиосманпаша (Чанкая)

Газиосманпаша (төр. Gaziosmanpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кабаҗык (Бозова)

Кабаҗык (төр. Kabacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Прасвет (Гомельский районы)

Прасвет (белар. Прасвет) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Прасвет (Гомельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 955

NGC 955 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 955
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Братчиково (Горноуральски шәһәр округы)

Братчиково (рус. Братчиково) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Братчиково (Горноуральски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Братчиково (Горноуральски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), алманнар (18%).
# Чиртер

Чиртер (каз. sherter, «бармак белән чиртергә» гыйбарәсеннән) — төрки халыкларның һәм казакъ милли музыка коралы. Урта гасырлардан билгеле. Күбесенчә ялгыз җырлаучылар көйләр, легендалар, хикәятләрне башкарганда уйнала торган була. Уйнау ысулы белән думбырага, ясалу ысулы белән кылкубызга охшаган.

# Чиртер
## Тарих

Чиртер — борынгы чиртеп (кылларын тартып) уйный торган ике яки өч кыллы музыка коралы (әсбабы). Күпчелек далада мал багучы көтүчеләр арасында таралган була. Вакытлар узу белән кулланылыштан төшеп калган. Этнограф Бронислав Залесскийның (1819-1880) 1865 елда Парижда басылып чыккан «La vie des Steppes Kirghizes» (тат. Кыргыз (казакъ) далаларындагы тормыш) альбом-китабында сакланып калган сурәте һәм тасвирламасы буенча, 1969 елда музыка коралы ясау остасы О. Бейсенбаев тарафыннан торгызылган. Тагын да камилләштерелгән төрен 1972 елда музыка уен коралы ясау остасы Ә. Әүхәдиев ясаган. Чиртердә уйнаучылар репертуарында Зәмзәгөл Изморатова нотага салган «Ой-толгау», «Сал-курен» халык көйләре сакланып калган.

# Чиртер
## Тасвирламасы

Чиртернең корпусы агачтан, аның тоташ бер кисәгеннән уеп, авыш итеп ясала. Тоташ агач кисәгеннән ясауның сере — «агачның җаны тоташ агачтан ясалган уен коралында гына саклана һәм коралның тавышын да көчле итә», дип ышануда. Корпус арткы яктан күн белән тышлана, кыллары итеп ат ялы (сирәк кенә терлек малы сеңере) файдаланыла. Кылларын бармак белән чирттереп уйнаганга күрә, музыка коралының исеме дә «чиртер» дип аталган. Корпусының озынлыгы 650-700 мм. Элекке төрләрендә бер генә боргычы булган.
Тавыш тезмәсе (строй) — ре², ля¹, ми¹. Диапазоны яки тавыш тирбәлеше — ике ярым октава . Тавышының көче корпусны тышлаган күннең юка-калынлыгына, беркетелгән кылларның нечкә булу-булмавына бәйле.
Тышкы кыяфәте һәм ясалу ысулы (тоташ агач кисәгеннән уеп) белән кубызга охшаган. Ике кылын да коралның баш өлешеннән уздыралар, бер кылны чиртернең башына беркетсәләр, икенче кылны, башны арттан уратып төшереп, боргычка беркетәләр. Башына беркетелгән кылны кул белән тарттыралар, икенчесен беренче кылның тавыш тирбәлешенә тәңгәлләп, көйлиләр.
Заманча чиртерләрнең кыяфәте үзгәртелгән: коралның грифы ладларга бүленгән, кылларын лескадан ясыйлар. Казакъ фольклор-этнография ансамбльләрендә («Отрар сазы», «Җидегән», «Айгөл» һ.б.) чиртердә уйнаучылар бар.
# Мерень (Франция)

Мерень (фр. Mayrègne) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Будешть (Марамуреш)

Будешть — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Будешть (коммуна, Марамуреш) коммунасына карый.

# Будешть (Марамуреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Сәтбаев (Түркестан өлкәсе)

Сәтбаев (каз. Сәтбаев) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Сәтбаев (Түркестан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Извоареле (Хунедоара)

Извоареле — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Телиуку-Инфериор (коммуна) коммунасына карый.

# Извоареле (Хунедоара)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 346 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зур Рошня

Зур Рошня — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Ингушетия, Төньяк Осетия — Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Рошня елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Зур Рошня
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, инештән Грозный каласына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020001112108200005772
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200577
* Бассейн коды — 07.02.00.011
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сареда-Яга

Сарёда-Яга (Сареда) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Наулъяга елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.

# Сареда-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000055919
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005591
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Драва (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Драва — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бартошице гминасында урнашкан авыл.

# Драва (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шиеу (Бистрица-Несеуд)

Шиеу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. Шиеу (коммуна, Бистрица-Несеуд) коммунасына карый.

# Шиеу (Бистрица-Несеуд)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 ± 1 метр биеклектә урнашкан.