yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Күзәтче-очкыч

Күзәтче-очкыч - һава күзәтчелеген алып бара торган очкыч. Күзәт авиациясенең кайбер оча торган аппаратларында корал урнаштырыла, алар табылган тәмекләрне бетерә алалар.
Шулай ук әртиллирия утын төбәү өчен кулланыла.
Күзәт һава көчләренең иң танылган очкычы - U-2 (АКШ): 20 км югарыдан күзәтү алып бара ала.
Күзәтчелек түбәндәге ысуллар ярдәмендә үткәрелә:
* аэрофототөшерү
* радиолокация
* визуаль күзәтү
* радио тотып алу, пеленглау

# Күзәтче-очкыч
## Сылтама

* "Fighter-bombers are dual-purpose". Popular Science 141. Dec 1942. ISSN 0161-7370. Retrieved 25 March 2011.
* Warner, G. The Bristol Blenheim: A Complete History. London: Crécy Publishing, 2nd edition 2005. ISBN 0-85979-101-7
* Shaw, Robert L. (1985). Fighter combat: tactics and maneuvering ([14. Dr.] ed.). Annapolis, Md.: Naval Institute Press. pp. 346–347. ISBN 0-87021-059-9.
* Н. Морозов, Общая тактика (с 33 чертежами в тексте), Серия учебники, руководства и пособия для РККА, Государственное издательство Отдел военной литературы, Москва Ленинград, 1928 год;
# Җәбир ибне Габдуллаһ

Җәбир ибне Габдуллаһ (гарәп. جبر بن عبد الله‎; ? - һ. 77, 696 ел)- Мөхәммәд пәйгамбәрнең сәхабәләренең берсе.
Җәбир Мәдинәдә туа. Хәзрәҗ кабиләсеннән була. Җәбирнең әтисе ислам кабул итә һәм Өхед сугышында үлә. Җәбир Мөхәммәд пәйгамбәр вакытында 19 сугышта катнаша.
Җәбир билгеле хәдис тапшыручы, ул 1540 хәдис тапшыра. Җәбир Пәйгамбәр мәчетендә белем биргән. Ул һ. 77 елда 95 яшендә вафат була. Аның Мәдинәдә вафат булган соңгы сәхабә икәнлеге турында хәбәр бар.
# Пьетретальияте Суд (Трапани)

Пьетретальияте Суд — Италиянең Сицилия төбәге Misiliscemi өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьетретальияте Суд (Трапани)
## Географиясе

Пьетретальияте Суд Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пьетретальияте Суд (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Оссувно

Оссувно — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вежбно гминасында урнашкан авыл.

# Оссувно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха Росио (Ринкон де Ромос)

Гранха Росио — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Гранха Росио (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Росио (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш

«Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш» - Габдулла Тукайның 1908 елда язылып, шул ук елда аерым китап булып чыккан сатирик поэмасы. Әсәр «Кисекбаш» дини поэмасына охшатып язылган.

# Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш
## Тарих

Поэма 1908 елда языла, һәм шул елның 14 октябрь көнендә Тукай аны Казандагы Купеческий собрание залында халык алдында укый. Шул кичәдә катнашкан Фатих Әмирхан «Әл-ислах» газетасында язган рецензиясендә болай ди:
* Тукаев әсәрен ислахчыларның соңгы әдәбият кичәсендә укыганда халык, җөмлә тәмам булганын да көтә алмыйча, самими бер көлкегә тотылып, бөтен залны тутырып кул чабалар һәм, укучыны бүлеп, әллә никадәр вакытлар туктап торырга мәҗбүр итәләр иде... Вакыйган дә, бу әсәр татар әдәбиятында шигырь белән язылган көлкеләрнең иң мөкәммәл вә максудына иң муафикъ чыкканыдыр... Тукаев бу әсәрен һәм «Яшендә» көлке шигырьләрен укый торгач, аңар татар галәменең иң оста юмористы диясем килә башлады. вакыйган дә – чыннан да
* мөкәммәл – камил, яхшы эшләнгән
* максудына муафикъ – куйган максатына җавап бирерлек.

# Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш
## Чыганак

* Габдулла Тукай. Әсәрләр / төзүчеләр һәм редакторлар: Гали Халит, Рашат Гайнанов, Рәис Даутов. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1985. — Т. 2.
# Харвута (елга)

Харвута — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Ямбуринская кылымыгының сул ярына тамагыннан 52 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 25 км.

# Харвута (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Салехард каласынан тамагына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300212115300035033
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303503
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Залессе (Мядзельский районы)

Залессе (белар. Залессе) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.

# Залессе (Мядзельский районы)
## Тарихы

1793 елдан, Речь Посполитаяның икенче бүленешеннән соң, Залессе, бөтен Вилейка төбәге кебек, Россия империясе составына керә. Баштан Минск губернасына, һәм 1843 елдан — Вильно губернасына караган Вилейка өязе (үзәге Вилейка) составында була.
Авыл 1921—1945 елларда Польша Республикасы Вильно воеводалыгы Вилейка өязе, Крывічы гминасы составында булган.

# Залессе (Мядзельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Залессе (Мядзельский районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 126 кеше, 21 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 123 кеше, 21 хуҗалык исәпләнгән.
# HD251616

HD251616 — Җәүза йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,13 ± 0,1 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бернешть

Бернешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Пиржол (коммуна) коммунасына карый.

# Бернешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 364 метр биеклектә урнашкан.
# Зарачаны (Вавкавыский районы)

Зарачаны (белар. Зарачаны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Зарачаны (Вавкавыский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гангалаш

Гангалаш (әзери. Qanqalaş) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
# Рянико (Козенца)

Рянико — Италиянең Калабрия төбәге Ровито өязендә урнашкан торак пункт.

# Рянико (Козенца)
## Географиясе

Рянико Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Рянико (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Янгеча-Виска

Янгеча-Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Шапкина елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Янгеча-Виска
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000082066
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008206
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Башкорт Үргене

Башкорт Үргене — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453388, ГАТОБК коды — 80226825002.

# Башкорт Үргене
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 866 кешенең яшәве мәгълүм.

# Башкорт Үргене
## Шәхесләр

* Азат Абдуллин (1931—2023) — Башкортстанның халык язучысы (2014).
* Мөхәммәт Абдуллин (1888—1936) — хәрби һәм дәүләт эшлеклесе.
* Мохтар Әхтәмов (1929—2020), филология фәннәре докторы (1996), профессор (1994). БАССР атказанган укытучысы (1989), БР атказанган фән эшлеклесе (2009).
# HD244278

HD244278 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,62 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# 170-еллар (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
170-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 179 елда башланган һәм б. э. к. 170 елда тәмамланган унъеллык.
# Вяликае Турове

Вяликае Турове (белар. Вялікае Туроўе) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Вяликае Турове
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Микоте

Микоте — Словениянең Кршко (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Микоте
## Географиясе

Мәйданы — 0,98 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 194,1 метр биеклектә урнашкан.
# Бракен (округ, Кентукки)

Бракен — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бруксвилл шәһәре.

# Бракен (округ, Кентукки)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1796 елда оештырыла.

# Бракен (округ, Кентукки)
## Территориясе

Округ мәйданы 526 км² тәшкил итә.
# Радзейовице-Парцель

Радзейовице-Парцель — Польшаның Мазовия воеводалыгы Радзеёвице гминасында урнашкан авыл.

# Радзейовице-Парцель
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ылыҗакөй (Газипаша)

Ылыҗакөй (төр. Ilıcaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Адамавцы (Глыбоцкий районы)

Адамавцы (белар. Адамаўцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Адамавцы (Глыбоцкий районы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Казлоўшчына гминасы составында авыл.

# Адамавцы (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

# Адамавцы (Глыбоцкий районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 100 кеше, 21 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 92 кеше, 23 хуҗалык исәпләнгән.
# (15939) Fessenden

(15939) Fessenden — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15939) Fessenden
## Тарихы

1997 елның 28 декабрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YP8» саналган.
# Блажовце

Блажовце (словак. Blažovce) — Словакиянең Турчьянске-Теплице округында урнашкан авыл.

# Блажовце
## Тарихы

Авыл 1343 елда нигезләнгән.

# Блажовце
## Географиясе

Мәйданы — 3,605 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 452 метр биеклектә урнашкан.

# Блажовце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Вила-Шан-де-Брасиоза

, һәм
Вила-Шан-де-Брасиоза — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Миранда-ду-Дору муниципалитетына карый.

# Вила-Шан-де-Брасиоза
## Географиясе

Мәйданы — 42,82 км².
# Мнихи

Мнихи — Польшаның Великопольское воеводалыгы Мендзыхуд гминасында урнашкан авыл.

# Мнихи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ныр

Ныр (рус. Ныр) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.

# Ныр
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Ныр
## Сәгать поясы

Ныр Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ныр
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (13%), руслар (86%).
# Рудня (Рэчыцкий районы)

Рудня (белар. Рудня) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Рудня (Рэчыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Дзетшиховице

һәм
Дзетшиховице — Польшаның Любуш воеводалыгы Жагань гминасында урнашкан авыл.

# Дзетшиховице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ганьча (Подлясье воеводалыгы)

Ганьча — Польшаның Подлясье воеводалыгы Пшеросль гминасында урнашкан авыл.

# Ганьча (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Башсөкү (Герзе)

Башсөкү (төр. Başsökü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Герзе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Азиньейра-душ-Барруш-и-Сан-Мамеде-ду-Садан

Азиньейра-душ-Барруш-и-Сан-Мамеде-ду-Садан — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Грандола муниципалитетына карый.

# Азиньейра-душ-Барруш-и-Сан-Мамеде-ду-Садан
## Географиясе

Мәйданы — 172,52 км².
# Вавкавыск (Чэрвеньский районы)

Вавкавыск (белар. Ваўкавыск) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Вавкавыск (Чэрвеньский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Талатпаша (Баһчэлиэвлер)

Талатпаша (төр. Talatpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Баһчэлиэвлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брентвуд (Нью-Гэмпшир)

Брентвуд — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Брентвуд (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1742 елда нигезләнгән.

# Брентвуд (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (6798) Couperin

(6798) Couperin (лат. Couperin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6798) Couperin
## Тарихы

1993 елның 14 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 JK1» саналган.
# Греольер

Греольер (фр. Gréolières) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Греольер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 52,67 км².
# Ламе (ай кратеры)

Ламе (лат. Lamé) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 84,28 км булган кратер.

# Ламе (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Габриель Ламе (1795—1870) хөрмәтенә бирелә.

# Ламе (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
# 1933 елда авиация

1933 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:

# 1933 елда авиация
## Вакыйгалар

* 13 гыйнвар — С.В. Ильюшин исемле ОКБ нигезе салынган.
* 28 март — пассажирлар очкычы Bernard 61T беренче очышы.
* 3 апрель — Эверест аша беренче тапкыр очкыч очып уза.
* 15 апрель — Аргентина пассажирлар очкычы FMA Ae. T.1 беренче очышы, Аргентинада һәм Көньяк Америкада беренче үз классында в.
* 20 май — Turkish Airlines авиакомпаниясы нигезе салынган.
* 27 май — Истребитель И-14 (АНТ-31) беренче очышы. Павел Сухой бригадасы конструкцияләүчеленгән беренче серияле очкычы.
* 18 август — Днепропетровск авиация спорт клубы нигезе салынган.
* 25 август — Киев авиация институты нигезе салынган.
* 4 ноябрь — VASP авиакомпаниясе нигезе салынган.

# 1933 елда авиация
## Вакыйгалар
### Төгәл даталарсыз

* Быково аэропортын эксплуатациялау башлау.

# 1933 елда авиация
## Вакыйгалар
### Авиа һәлакәтләр

* 3 апрель — USS Akron (ZRS-4) америка хәрби дирижабле очу вакытында ватылды. 76 кешедән 73 һәлак булды.

# 1933 елда авиация
## Персоналар
### Вафат булдылар

* 17 июль — Стасис Гиренас, Литва очучы, милли герой. Транс Атлантик очып күчү Алмания территориясында өстендә авиация һәлакәттә һәлак булды.
# Кече Стройково

Кече Стройково (рус. Малое Стройково) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Кече Стройково
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Стройково
## Сәгать поясы

Кече Стройково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Стройково
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Геррин (Иллинойс)

Геррин — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.

# Геррин (Иллинойс)
## Тарихы

Геррин шәһәре 1816 елда нигезләнгән.

# Геррин (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 25,784677 км², 24,516605 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 метр биеклектә урнашкан.
# Баресса

Баресса — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Ористано провинциясе составына керә.

# Баресса
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 165 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Гонноскодина, Симала, Уссараманна, Барадили, Гоннозно, Турри һәм Сидди коммуналары белән чиктәш.
# (20373) Fullmer

(20373) Fullmer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20373) Fullmer
## Тарихы

1998 елның 22 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KX37» саналган.
# NGC 355

NGC 355 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 355
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 4271

NGC 4271 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4271
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Подграчено

Подграчено — Словениянең Брежице (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подграчено
## Географиясе

Мәйданы — 0,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 150,1 метр биеклектә урнашкан.
# Язгы (Һазро)

Язгы (төр. Yazgı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Һазро илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Александр Устинов

Александр Устинов (Александр Виктор улы Устинов, 26 гыйнвар 1968(1968-01-26), Казан, РСФСР, СССР — 16 декабрь 1996(1996-12-16) (28 яшь), ) — РФ спортчысы (ишүче), дөнья чемпионатының көмеш мидәле иясе (1993, 1994).
* 1 2 3 Aleksandr Ustinovhttps://wikidata.org/wiki/Track:P8990https://wikidata.org/wiki/Track:Q21008628https://wikidata.org/wiki/Track:P2091
* 1 2 Aleksandr Ustinovhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875
# GDAP1

GDAP1 (ингл. Ganglioside induced differentiation associated protein 1) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD68457

HD68457 — Зур Җидегән йолдызлыгында урнашкан A7Vm спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,48 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сен-Илер-ле-Гран

Сен-Илер-ле-Гран (фр. Saint-Hilaire-le-Grand, фр. Hilaire-le-Ménissier һәм фр. Montain) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Буковиця-при-Литии

Буковиця-при-Литии — Словениянең Шмартно-при-Литии (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Буковиця-при-Литии
## Географиясе

Мәйданы — 0,44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 620,7 метр биеклектә урнашкан.