yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Корпускуляр-дулкынча дуализм

Корпускуляр-дулкынча дуализм (tat.lat. Kisäkçä-dulqınça dualizm(үле сылтама)) - һәрбер объект дулкынча һәм корпускуляр (кисәкчә) үзлекләрен күрсәтә ала.
Мисал өчен: яктылык электромагнит дулкын буларак һәм фотоннар (корпускуллар) агымы буларак тасвирланып була. Дулкын озынлыгы масштабында яктылык дулкынча үзлекләрен күрсәтә: дифракция һәм интерференция. Ләкин зур ешлыклы электромагнит дулкын кыска дулкын озынлыгы белән карпускуляр үзлекләрен күрсәтә: Фотоэффект, Комптон эффекты. Фотон кисәкчек үзлекләрен күрсәтә.

# Корпускуляр-дулкынча дуализм
## Луи де Бройль дулкыннары

Француз галиме Луи де Бройль (1892—1987) 1923 елда корпускуляр-дулкынча дуализмның универсализмы гөманын тәкъдим итә. Луи де Бройль корпускуляр-дулкынча дуализм мәсләген фотоннар гына өчен түгел, ә бөтенесе җисемнәр өчен тәкъдим итә.
Луи де Бройль буенча һәр объектта кисәкчек үзлекләре - энергия Е һәм импульс р, башка яктан дулкын үзлекләре - дулкын ешлыгы һәм озынлыгы - бар.

# Корпускуляр-дулкынча дуализм
## Луи де Бройль тигезләмәләре

Луи де Бройль буенча һәр объектта дулкын озынлыгы $\lambda$ бар:
    $\lambda ={\frac {h}{p}}={\frac {h}{mv}},$
биредә
    $m$ — кисәкчек массасы
    $v$ — кисәкчек тизлеге
    $p$ - кисәкчек импульсы
    $h$ — Планк даимие.
яки
    $\mathbf {p} ={\frac {h}{2\pi }}\mathbf {k} =\hbar \mathbf {k} ,$
биредә
    $\mathbf {k} ={\frac {2\pi }{\lambda }}\mathbf {n}$ — дулкынча вектор, аның модуле $k={\frac {2\pi }{\lambda }}$ — дулкынча сан
    $\mathbf {n}$ — дулкын юнәлеше векторы
    $\hbar ={\frac {h}{2\pi }}=1{,}05\cdot 10^{-34}$ Дж·с.
Релятив түгел $W_{k}$-кинетик энергияле кисәкчек өчен:
    $\lambda ={\frac {h}{\sqrt {2mW_{k}}}}.$
Электр $\Delta \varphi$-көчәнешле кырында электрон өчен:
    $\lambda ={\frac {12{,}25}{\sqrt {\Delta \varphi }}}\;{\overset {\circ }{\mathrm {A} }}.$
Луи де Бройль дулкыннары фаза тизлеге:
    $v_{f}={\frac {\omega }{k}}={\frac {E}{p}}={\frac {mc^{2}}{mv}}={\frac {c^{2}}{v}}\simeq {\frac {c^{2}}{h}}m\lambda ={\frac {c^{2}p^{2}}{2Wh}}\lambda ,$
    $\omega =2\pi \nu$ — әйләнү тизлеге
    $W$ — кинетик энергия
    $E$ — тулы энергия
    $p={\frac {mv}{\sqrt {1-{\frac {v^{2}}{c^{2}}}}}}$ — импульс
Луи де Бройль дулкыннары төркем тизлеге $u$ кисәкчек тизлегенә $v$ тигез:
    $u={\frac {d\omega }{dk}}={\frac {dE}{dp}}=v$.
Луи де Бройль дулкыннары энергиясе
    $E=h\nu =\hbar \omega ,$
Луи де Бройль дулкыннары амплитудының квадраты кисәкчек табышы ихтималлыгына тигез.
Луи де Бройль тигезләмәләре күп тәҗрибәләрдә исбатлана.
Макроскопик җисемнәрдә дулкынча үзлекләр күренми, чөнки аларның дулкын озынлыгы бик аз.
# (8214) Mirellalilli

(8214) Mirellalilli (лат. Mirellalilli) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8214) Mirellalilli
## Тарихы

1995 елның 29 мартында S. Mottola тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FH» саналган.
# Сардис (Кентукки)

Сардис — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Сардис (Кентукки)
## Тарихы

Сардис шәһәре елда нигезләнгән.

# Сардис (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,589934 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 291 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сент-Андре-д'Алла

Сент-Андре-д'Алла (фр. Saint-André-d'Allas һәм фр. Allas-la-Liberté) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Вртовче

һәм
Вртовче — Словениянең Айдовщина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Вртовче
## Географиясе

Мәйданы — 1,81 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 256

NGC 256 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 256
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эль Питайо (Абасоло)

Эль Питайо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Эль Питайо (Абасоло)
## Географиясе

Эль Питайо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Питайо (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Питайо (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# IC 3088

IC 3088 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3088
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3088 буларак та сурәтләнә.
# Эскамилья

Эскамилья (исп. Escamilla) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эскамилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 39,27 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1019 метр биеклектә урнашкан.
# Кауза (Сьена)

Кауза — Италиянең Тоскана төбәге Кьюздино өязендә урнашкан торак пункт.

# Кауза (Сьена)
## Географиясе

Кауза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Кауза (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Астравок 1

Астравок 1 (белар. Астравок 1) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Астравок 1
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Каталой

Каталой — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. Фрекецей (коммуна, Тулча) коммунасына карый.

# Каталой
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 40 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Люк (Мэриленд)

Люк — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Люк (Мэриленд)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1922 елда нигезләнгән.

# Люк (Мэриленд)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,792152 км², 0,793376 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мелурень (Арджеш)

Мелурень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Мелурень (коммуна) коммунасына карый.

# Мелурень (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 метр биеклектә урнашкан.
# Франкюэй

Франкюэй (фр. Francueil) — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Голянка-Гурна

Голянка-Гурна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Кунице гминасында урнашкан авыл.

# Голянка-Гурна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Касино ди Сото (Пяченца)

Касино ди Сото — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Понтенуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Касино ди Сото (Пяченца)
## Географиясе

Касино ди Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Касино ди Сото (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Островел

Островел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Риу-де-Мори (коммуна) коммунасына карый.

# Островел
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Эрбсайм

Эрбсайм (фр. Herbsheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Эрбсайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,60 км².
# Чеккано

Чеккано — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Фрозиноне провинциясе составына керә.

# Чеккано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арнара, Кастро-дей-Вольши, Фрозиноне, Джулиано-ди-Рома, Пофи, Вилла-Санто-Стефано һәм Патрика коммуналары белән чиктәш.
# Лупа (Павия)

Лупа — Италиянең Ломбардия төбәге Бознаско өязендә урнашкан торак пункт.

# Лупа (Павия)
## Географиясе

Лупа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Лупа (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Елизавета капкасы

Елизавета капкасы (рус. Елизаветинские ворота)- 1755-1757 елларда баш күтәрүчеләрнең башкортларны тотуга хөрмәтенә Җаек елгасының биек ярына Азияга таба ачылган Ырынбурда символик капка, архитектура комарткысы. Неплюев Иван Иванович карары буенча куелган.
# Шахендорф

Шахендорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. Оберварт округы составына керә.

# Шахендорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 286 метр биеклектә урнашкан. Гроспетерсдорф, Вайден-бай-Рехниц, Маркт-Нойходис, Рехниц, Bucsu, Narda, Шандорф һәм Ханнерсдорф коммуналары белән чиктәш.
# Апа (Сивас)

Апа (төр. Apa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Олы Ляждур

Олы Ляждур (чирм. Кугу Лаждӱр, рус. Большой Ляждур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Олы Ляждур
## Сәгать поясы

Олы Ляждур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Ляждур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,1%), руслар (5,9%).
# Голлсбург (Техас)

Голлсбург — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Голлсбург (Техас)
## Тарихы

Голлсбург шәһәре елда нигезләнгән.

# Голлсбург (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,735806 км², 13,735811 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 152 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Саракеле (Потенца)

Саракеле — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Саракеле (Потенца)
## Географиясе

Саракеле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Саракеле (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Забеле (Түбән Силезия воеводалыгы)

Забеле — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Котля гминасында урнашкан авыл.

# Забеле (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Драговац (Бойник)

Драговац (серб. Драговац ) — Сербиянең Ябланич округы Бойник җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Драговац (Бойник)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 245 метр биеклектә урнашкан.

# Драговац (Бойник)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Григгс (округ, Төньяк Дакота)

Григгс — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Куперстаун шәһәре.

# Григгс (округ, Төньяк Дакота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1882 елда оештырыла.

# Григгс (округ, Төньяк Дакота)
## Халкы

2019 елда халык саны 2258 кеше тәшкил иткән.

# Григгс (округ, Төньяк Дакота)
## Территориясе

Округ мәйданы 1854 / 1836 км² тәшкил итә.
# Касас Бланкас (Ирапуато)

Касас Бланкас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Касас Бланкас (Ирапуато)
## Географиясе

Касас Бланкас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Касас Бланкас (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Касас Бланкас (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Хидры (Драгичынский районы)

Хидры (белар. Хідры) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Хидры (Драгичынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Венсобр

Венсобр (фр. Vinsobres) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Воробьева Гора

Воробьева Гора (рус. Воробьева Гора) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.

# Воробьева Гора
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Воробьева Гора
## Сәгать поясы

Воробьева Гора Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Воробьева Гора
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), татарлар (2%), чичәннәр (2%).
# Караула

Караула — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Долж коммунасына карый.

# Караула
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Финтинеле (Мергеритешть, Бузеу)

Финтинеле — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Мергеритешть (коммуна) коммунасына карый.

# Финтинеле (Мергеритешть, Бузеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 336 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Леневка (Горноуральски шәһәр округы)

Леневка (рус. Леневка) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Леневка (Горноуральски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Леневка (Горноуральски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
# NGC 2119

NGC 2119 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2119
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Белчуняса

Белчуняса — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Стенишешть (коммуна) коммунасына карый.

# Белчуняса
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 269 метр биеклектә урнашкан.
# IC 3463

IC 3463 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 3463
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3463 буларак та сурәтләнә.
# ASF1B

ASF1B (ингл. Anti-silencing function 1B histone chaperone) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Голаше-Пуща

Голаше-Пуща — Польшаның Подлясье воеводалыгы Высоке-Мазовецке гминасында урнашкан авыл.

# Голаше-Пуща
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ерткычлык

Ерткычлар белән бутамагыз.
Бер төр хайваннары икенче төр хайваннарын аула­салар, үтерсәләр һәм ашасалар, мондый мөнәсәбәтләр ерткычлык дип атала.
Ерткычлар үсемлек ашаучы хайваннарның санын көйләүдә зур роль уйный: алар бу хайваннарның артык күп үрчүен булдырмый. Моннан тыш, ерткыч хайван­нар — «санитарлар»да булып торалар, беренче чиратта, алар хәлсез һәм авыру хайваннарны тоталар (аулыйлар). Шулай итеп, алар үзләренең «корбаннары» арасында, авырулар таралуга тоткарлык ясап, иң көчлеләре, сәла­мәтләре генә исән калуга булышлык итәләр.
Ерткычлар отряды башка хайваннардан нык үсеш алган казык тешләре һәм туклану өчен башка хайваннарны табышы итүче ерткычлык гадәтләре белән аерылып торган, төрле зурлыктагы җәнлекләрне берләштерә. Җылы илләрдә яшәп, эре табыш аулаучы эре ерткычлар — юлбарыс, арыслан, гиена, леопард. Ач ерткычлар терлекләргә ташланырга мөмкин, шулай ук алар кеше өчен дә куркынычлы. Шул сәбәпле ерткыч хайваннарны озак еллар буена эзәрлекләделәр һәм кайда күренсәләр, шунда аттылар. Ләкин шуны онытмаска кирәк: ерткычлар табигатьтә мөһим роль уйный. Теләсә нинди ерткыч үзенең корбаннары санын, беренче чиратта кимерүчеләрнең һәм күп санлы тояклыларның санын көйли. Алар, башлыча, хәлсезләнгән һәм авыру хайваннарны тотып, корбаны популяциясен сәламәтләндерүгә булышлык итәләр, авыруларның таралуын киметәләр. Ерткычлар үз-үзләрен тотышлары катлаулы булу белән аерылалар, бик яхшы чабалар, исне үткен сизәләр, яхшы ишетәләр.
# Церквиште

Церквиште — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Златица җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Церквиште
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 764 метр биеклектә урнашкан.
# Бязодница

Бязодница (белар. Бязодніца) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Бязодница
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ирзек

Ирзек — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Уни районы биләмәләрендә ага. Елга Лумпун елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.

# Ирзек
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300512111100039023
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103902
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (4533) ОРТ

(4533) ОРТ (лат. Orth) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4533) ОРТ
## Тарихы

1986 елның 7 мартында Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 EL» саналган.
# Василий Соколовский

Василий Данилович Соколовский (бел. Васіль Сакалоўскі Данілавіч;; 9 (21) июль 1897 — 10 май 1968 ел, Мәскәү) — совет хәрби эшмәкәре, Советлар Берлеге маршалы (3 июль 1946 ел), Советлар Берлеге Герое. КПСС Үзәк Комитеты әгъзасы (1952—1961).
Бөек Ватан сугышы вакытында — штаб начальнигы һәм фронтлар командующие. Сугыштан соң теоретик буларак билгеле, «Военная стратегия» хезмәте авторы.
Совет хәрби начальниклары И. Г. Захаркин һәм А. М. Пронинның кодасы.

# Василий Соколовский
## Биографиясе

1897 елның 9 (21) июлендә Гродно губернасы Белосток өязенең (хәзерге вакытта — Польшаның Подлякск воеводствосы Белосток повяты) Козлики авылында туа. Белорус.
1905 елда чиркәү-мәхәллә мәктәбен тәмамлый һәм Заблудоводагы күн заводында эшли башлый. Анда эшләгәндә үзаллы белем ала, аннары 1912 елда — ике сыйныф укытучылар мәктәбен, ә 1918 елда Невельск укытучылар семинариясен тәмамлый. Семинарист буларак, Беренче дөнья сугышына чакырылмый, әммә 1915 елда мобилизация буенча берничә ай оборона рубежларын төзүдә эшли.
Кызыл армиядә хәрби хезмәттә 1918 елның февраленнән, үз теләге белән аңа тәүгеләрдән булып керә. 1918 елның маенда Мәскәү хәрби-инструктор курсларын үтә. Ватандашлар сугышы вакытында Көнчыгыш, Көньяк һәм Кавказ фронтларында сугыша. Курслар төгәлләнгәннән соң җибәрелгән 2нче Урал полкына җибәрелә: 1918 елның маеннан рота командиры була, 1918 елның июненнән — батальон штабы начальнигы һәм Лопатинның кызыл гвардиячылар отрядлары инструкторы, 1918 елның июленнән — яңадан Совет тау полкының 2нче ротасы командиры, августтан — полк командиры ярдәмчесе, 1918 елның сентябреннән — полк командиры вазыйфасын башкара.
1918 елның октябреннән 1918 елның июленә кадәр — РККА-ның Хәрби академиясе тыңлаучысы. Курс тәмамлаганнан соң, фронтка, 10 нчы армия Реввоенсовет карамагына җибәрелә. 1919 елдан — 32нче укчылар дивизиясе штабы начальнигының өлкән ярдәмчесе һәм Көньяк фронтта бу дивизиянең вакытлыча бригада командиры. 1919 елның 19 июленнән 7 августына чаклы — Көнчыгыш фронтның 5нче армиясе Җыелма атлы дивизиясе начальнигы. 1919 елның 6 — 16 октябреннән 13нче Себер атлы дивизиясе начальнигы.
# Стафал (Валле д'Аоста)

Стафал — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Грессоне-Ла-Трините өязендә урнашкан торак пункт.

# Стафал (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Стафал Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Стафал (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Левая Мудуй-Яха

Сул Мудуй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мудуй-Яха елгасының сул ярыннан 237 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.

# Левая Мудуй-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300073264
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307326
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Алексей Шляпкин

Алексей Викторович Шляпкин (1987 елның 17 августы, Әлмәт, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия футболчысы, ярымсакчы.

# Алексей Шляпкин
## Тормыш юлы

Алексей Шляпкин 1987 елның 17 августында Татарстан АССРның Әлмәт шәһәрендә туган. Футбол белән җирле футбол мәктәбендә шөгыльләнә башлаган. Чыгарылышка кадәр ике ел калганда, секция «Алнас» клубы каршындагы спорт мәктәбенә үзгәртеп корыла, анда уенчының профессиональ карьерасы башлана.
2004 елдан башлап Шляпкин төп состав матчларына җәлеп ителә башлый, ә 2006 елдан башлап Роберт Евдокимов җитәкләгән «Алнас»ның төп уенчыларының берсе була. «Алнас» таркалганнан соң, 2009 елда «Балтика» ФНЛ клубы белән контрактка кул куя, аның өчен 12 матч уйный һәм 1 гол кертә. Сезон тәмамлангач, Роберт Евдокимов җитәкләгән «КАМАЗ» ФНЛның башка клубына күчә. Алга таба Евдокимов җитәкчелегендәге «Газовик»та чыгыш ясый, аның белән «Урал-Идел буе» ПФЛ зонасы җиңүчесе була. 2014 елда моңа кадәр аның белән «Алнас»та эшләгән тренер Константин Галкин чакыруы буенча «Тюмень»га күчә. 2018 елның март башында «Сызрань-2003»кә күчә.

# Алексей Шляпкин
## Казанышлар

«Газовик»
* ПФЛ беренчелеге җиңүчесе (Урал-Идел буе зонасы): 2012/2013
«Тюмень»
* ПФЛ беренчелеге җиңүчесе (Урал-Идел буе зонасы): 2013/2014
# Красновидово

Красновидово (Каратун) — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.
Халык саны — 570 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422813.

# Красновидово
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Красновидово
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Красновидово
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

# Красновидово
## Истәлекле урыннар

* Максим Горькийның әдәби-мемориаль музее.
# Потока (Польша)

Потока — Польшаның Подлясье воеводалыгы Михалово һәм Заблудовская волость гминасында урнашкан авыл.

# Потока (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Стпице

Стпице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сверче гминасында урнашкан авыл.

# Стпице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.