yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Моньки (Валожынский районы)

Моньки (белар. Монькі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Моньки (Валожынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ташкәсән

Ташкәсән (әзери. Daşkəsən) — Азәрбайҗанның Ташкәсән районында урнашкан шәһәр.
# Немаколин (Пенсильвания)

Немаколин — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Немаколин (Пенсильвания)
## Географиясе

Немаколин халык санын алу урыны мәйданы — 4,055667 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1024 Фут биеклектә урнашкан.
# Дмитрий Таюрский

Дмитрий Альбертович Таюрский (1963 елның 23 ноябре, Казан, Татарстан АССР, РСФСР, ССРБ) — совет һәм Россия галиме, физик, физика-математика фәннәре докторы (2001), профессор (2003). Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (2006). 2021 елның 23 декабреннән Казан университеты ректоры вазыйфаларын вакытлыча башкаручы.

# Дмитрий Таюрский
## Тормыш юлы

Дмитрий Таюрский 1963 елның 23 ноябрендә Казанда туган. Әти-әнисе — физик Альберт Георгиевич (1939 елда туган) һәм радиофизик Галина Васильевна (1940 елда туган), Казан университеты доцентлары.
1980 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының физика факультетына укырга керә, анда теоретик физика кафедрасында махсуслаша. Университетны тәмамлаганнан соң, 1985 елдан 1988 елга кадәр шул ук кафедрада аспирантурада укый. 1989 елда Казан университетында «Түбән температураларда парамагнит кристалларда спин кинетикасы» темасына профессор Борис Кочелаев җитәкчелегендә диссертация яклый, физика-математика фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен ала.
1988 елда гомуми физика кафедрасына күчә, анда 1991 елга кадәр ассистент булып эшли. 1992 елда доцент исемен ала. 1996 елда — Алманиядә Байройт университетында чакырылган галим, 1997—1998 елларда Япониядә Канадзава университетында чакырылган лектор була. 2001 елда Е. К. Завойский исемендәге Казан физика-техник институтында профессор Мурат Таһиров җитәкчелегендә «Сыек 3Не һәм диэлектрик ванфлеков парамагнетикларының магнит бәйләнеше» темасына диссертация яклап, физика-математика фәннәре докторы дәрәҗәсен ала. 2003 елда профессор исемен ала.
2008—2010 елларда — Казан (Идел буе) федераль университетының физик факультетының укыту эшләре буенча декан урынбасары, 2010—2012 елларда — КФУ физика институтының белем бирү эшчәнлеге буенча директор урынбасары, 2012 елдан иИнститутның гомуми физика кафедрасы мөдире булып эшли. 2015 елда Рияз Минзарипов урынына, мәгариф эшчәнлеге буенча университет проректоры булып эшли. Түбән һәм югары температураларда каты тән һәм квант сыеклыкларының магнетизмы, физика өлкәсендә конденсацияләнгән халәт һәм катлаулы системалар, нанофизика, тигез булмаган термодинамика мәсьәләре буенча эшләр авторы булып тора.
Илшат Гафуров заказлы үтерүгә карата шикләнеп, кулга алынганнан соң, 2021 елның 23 декабрендә Таюрский Казан университеты ректоры вазыйфаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләнә.

# Дмитрий Таюрский
## Бүләкләр һәм мактаулы исемнәр

* Татарстан Республикасының фән һәм техника өлкәсендә дәүләт премиясе (2006 ел) — «Ванфлеков парамагнетиклары физикасы» эшләре циклы өчен;
* Яшь галимнәр өчен Е. К. Завойский исемендәге премия (1998 ел);
* Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе мактаулы исеме (2019 ел);
* Россия Федерациясе югары һөнәри белем бирү мактаулы хезмәткәре (2011 ел);
* Соросовский доценты (2000 ел).

# Дмитрий Таюрский
## Шәхси тормыш

Өйләнгән, кызы бар. Инглиз һәм япон телләрен белә.
# Монтаньола (Козенца)

Монтаньола — Италиянең Калабрия төбәге Акри өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтаньола (Козенца)
## Географиясе

Монтаньола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Монтаньола (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Милославци

Милославци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Трын җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Милославци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 818 метр биеклектә урнашкан.
# Люли-Я

Люли-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 668 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.

# Люли-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300023720
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302372
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сарыкөйнәк

Сарыкөйнәк (әзери. Sarıköynək) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
# Филетоле (Прато)

Филетоле — Италиянең Тоскана төбәге Прато өязендә урнашкан торак пункт.

# Филетоле (Прато)
## Географиясе

Филетоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Филетоле (Прато)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зялёная (Минский районы)

Зялёная (белар. Зялёная) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Зялёная (Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Переломка (Түбән Шарда кушылдыгы)

Переломка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Шарда елгасының уң ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Переломка (Түбән Шарда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000037521
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003752
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шербеняса (Вилча)

Шербеняса — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Николае-Белческу (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Шербеняса (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пуфеле (Виченца)

Пуфеле — Италиянең Венеция төбәге Lusiana Conco өязендә урнашкан торак пункт.

# Пуфеле (Виченца)
## Географиясе

Пуфеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пуфеле (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# RBSN

RBSN (ингл. Rabenosyn, RAB effector һәм Rabenosyn-5) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нидеркирхен-Дайдесхайм

Нидеркирхен-Дайдесхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нидеркирхен-Дайдесхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,78 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 метр биеклектә урнашкан.
# Печнов

Печнов (чех. Pěčnov) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Прахатице һәм Q62004352? районында урнашкан авыл.

# Печнов
## Географиясе

Мәйданы — 1,982621 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 600 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Печнов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Печнов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Печнов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 156 |
| 1880 | 137 |
| 1890 | 159 |
| 1900 | 157 |
| 1910 | 153 |
| 1921 | 149 |
| 1930 | 139 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 99 |
| 1961 | 104 |
| 1970 | 80 |
| 1980 | 47 |
| 1991 | 43 |
| 2001 | 53 |
| 2011 | 125 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 137 |
| 2016 | 142 |
| 2017 | 150 |
| 2018 | 146 |
| 2019 | 146 |
| 2020 | 143 |
| 2021 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 146 |
| 2022 | 154 |
| 2023 | 169 |
| 2024 | 169 |
# Пантазь

Пантазь — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Валя-Келугеряске (коммуна) коммунасына карый.

# Пантазь
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 126 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Җакомо (Павия)

Сан Җакомо — Италиянең Ломбардия төбәге Белджойозо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җакомо (Павия)
## Географиясе

Сан Җакомо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Җакомо (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Буштя

Буштя — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Минзелешть (коммуна) коммунасына карый.

# Буштя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 733 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Калише (Железники)

Калише — Словениянең Железники җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Калише (Железники)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 743 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Өренкую (Чермик)

Өренкую (төр. Örenkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Площадь Революции (метро станциясе)

«Площадь Революции» метро станциясе (рус. станция метро «Площадь Революции») — Мәскәү метрополитенының Арбат-Покровка сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - А. Н. Душкин.
Станция 1938 елның 13 март көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Тверской районнарында урнашкан.
# Аркадий Марков

Аркадий Марков (12 июнь [25 июнь] 1915, Кече Бодья, Сарапул өязе, Вәтке губернасы, Россия империясе—25 февраль 1994, Ижау, Удмуртия, Россия) — удмурт совет дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы.
БК(б)Ф ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбен (1954) бетергән. Якшур-Бодья район халык мәгарифе бүлеге мөдире (1946-1947), Якшур-Бодья район шурасы башкарма комитеты рәисе (1947-1951), СБКФ Воткинск район комитеты беренче сәркәтибе (1954-1956), СБКФ Якшур-Бодья район комитеты беренче сәркәтибе (1956-1958), СБКФ Удмурт өлкә комитеты фирка органнары бүлеге мөдире (1958-1963), СБКФ Удмурт өлкә комитеты икенче сәркәтибе (1963-1967), Удмурт АССР Министрлар шурасы рәисе (1967-1978). 6-7 чакырылышлары РСФСР Югары шурасы депутаты, 8-9 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
# Паляны (Вилейский районы)

Паляны (белар. Паляны) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Паляны (Вилейский районы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе Давгинава гминасы составында авыл.

# Паляны (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Паляны (Вилейский районы)
## Халык саны

* 1866 елда авылда 117 кеше, 10 хуҗалык исәпләнгән.
* 1921 елда авылда 233 кеше, 34 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 244 кеше, 41 хуҗалык исәпләнгән.
# Примельио (Асти)

Примельио — Италиянең Пьемонт төбәге Пассерано-Марморито өязендә урнашкан торак пункт.

# Примельио (Асти)
## Географиясе

Примельио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Примельио (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Воля-Громбецка

Воля-Громбецка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Завидз (гмина) гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Громбецка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нуриев

Нуриев — фамилия.
* Айдар Нуриев (1994), автоузышчы, халыкара класслы спорт мастеры.
* Вакыйф Нуриев (1958), язучы, журналист.
* Габдулла Нуриев (1923-), табиб-дерматовенеролог, фән докторы.
* Гаптрәүф Нуриев (1951), галим-филолог, фән докторы (2002), Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Дамир Нуриев (1941), фәлсәфә фәннәре докторы (1996), профессор (1996). БР атказанган фән эшлеклесе (2004).
* Зыя Нуриев (1915—2012), КПСС Башкортстан ӨК беренче сәркатибе (1957—1969), СССР Министрлар Советы Рәисе урынбасары (1973—1985). Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Марат Нуриев (1966), эшмәкәр, сәясәтче һәм җәмәгать эшлеклесе.
* Рудольф Нуриев (1938—1993), балет биючесе, балетмейстер.

# Нуриев
## Нуриева

* Ирина Нуриева (1959), этномузыка белгече, сәнгать фәннәре докторы (2015), Удмурт дәүләт университеты профессоры. Удмурт Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе.
* Рәисә Нуриева, опера җырчысы.
# Минзәлә Казан Изге Ана иконасы чиркәве

Минзәлә Казан изге Ана иконасы чиркәве (рус. храм в честь иконы Казанской Божией Матери) — Рус православие чиркәвенең (Мәскәү патриархаты) Татарстан митрополиясе Яр Чаллы (2024 елга кадәр Казан) епархиясе Чулман аръягы благочиние округына караучы дини оешма.
Чиркәү җитәкчесе — иерей Алексей Павлов. Адресы - 423700, ТР, Минзәлә, Октябрь урамы, 1нче йорт.

# Минзәлә Казан Изге Ана иконасы чиркәве
## Тарих

XIX гасыр башында ук Минзәлә шәһәре зиратында Изге Николай чиркәвенә караучы зур булмаган Элҗен чиркәве (рус. Ильинская церковь) булган. 1840 елларда әлеге чиркәү нигезендә Элҗен пәйгамбәр хатын-кызлар монастыре (рус. Пророко-Ильинский женский монастырь) оеша. 1886 елда Изге Николай чиркәве акчасына (агачтан) яңа бина корыла, чиркәүнең исеме «Могҗиза тудыручы Казан изге Ана иконасы хөрмәтенә» дип атала.
XX гасырның 30нчы елларында советлар хакимияте тарафыннан Изге Николай чиркәве ябылгач, православие динен тотучылар Казаннан тыш Татарстанда ябылмый калган бердәнбер әлеге чиркәүгә йөри башлый. 1982-1987 елларда ак кирпечтән чиркәүнең яңа бинасы корыла.
# Ольга Бардина

Ольга Васильевна Бардина (1932—2001) — совет Россия опера һәм камера җырчысы (лирик-драматик сопрано). ССРБның Халык артисты(1978).

# Ольга Бардина
## Биографиясе

Ольга Бардина 1932 елның 23 декабрендә Бәк-Буди шәһәрендә (хәзерге Каршы, Үзбәкстан) туган.
1954 елда Ташкентта Урта Азия дәүләт университетының тарих факультетын (хәзер Үзбәкстанның Милли университеты), 1959 елда — Ташкент консерваториясен (хәзер Үзбәкстанның Дәүләт консерваториясе ) Е.В.Радомскаядә җырклассы буенча тәмамлый
1959—1962 елларда — Ташкентта А.Навои исемендәге Дәүләт опера һәм балет театры (хәзер Алишер Навои исемендәге Дәүләт Академия Зур Театры) солисты, аннан соң, Уфада Башкорт опера һәм балет театры солисты.
1962 елдан 1983 елга кадәр - Н.Г.Чернышевский исемендәге Сарытау опера һәм балет театры солисты. Аның репертуарында 40тан артык партия бар.
1984 елдан ул " Росконцерт" (Мәскәү) РСФСР дәүләт концерты һәм гастрольләр ассоциациясенең солисты (хәзерге ФГБУК "Росконцерт" ).
Ул концертларда чыгыш ясый. Классик әсәрләрдән тыш, ул иске рус җырларын һәм романсларын башкара.
Ул СССР һәм чит илләрдә була, граммофон язмаларына языла .
Ольга Бардина 2001 елның 1 маенда вафат була. Аны Мәскәүдәге Щербин зиратында җирлиләр .

# Ольга Бардина
## Бүләкләре һәм исемнәре

* РСФСРның атказанган артисты ( 1967 )
* РСФСР халык артисты ( 1974 )
* ССРБның Халык артисты ( 1978 )

# Ольга Бардина
## Партиялары

* Наташа — «Русалка» А. С.Даргомыжский
* Татьяна — «Евгений Онегин» П. И. Чайковский
* Лиза — «Пиковая дама» П. И. Чайковский
* Настасья — «Чародейка» П. И. Чайковский
* Ярославна — «Князь Игорь» Александр Бородин
* Аида — «Аида» Дж. Верди
* Дездемона — «Отелло» Дж. Верди
* Елизавета — «Дон Карлос» Дж. Верди
* Тоска — «Тоска» Дж. Пуччини
* Чио-Чио-сан — «Мадам Баттерфляй» Дж. Пуччини
* Кармен - «Кармен” Ж.Бизе
* Mapo — «Даиси» З. П.Палиашвили
* Ортруда — «Лоэнгрин» Рихард Вагнер
* Маргарита — «Фауст» Ш. Гуно
* Марфа — «Царская невеста» Н. А.Римский-Корсаков
* Наталья — «В бурю» Т. Н.Хренников
* Анна Снегина — «Анна Снегина» А.Холминов
* Надежда Петровна — «Русская женщина» К. В.Молчанов.
# (18416) 1993 QW

(18416) 1993 QW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18416) 1993 QW
## Тарихы

1993 елның 22 августында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 QW» саналган.
# Серш

Серш (фр. Serches) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Марамзино (Киров өлкәсе)

Марамзино (рус. Марамзино) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.

# Марамзино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Марамзино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Марамзино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Марамзино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# IC 3048

IC 3048 — чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 3048
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3048 буларак та сурәтләнә.
# Сен-Мишель-ле-Клук

Сен-Мишель-ле-Клук (фр. Saint-Michel-en-l'Herm һәм фр. L'Union-sur-Mer) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# Вильчковице-Дольне (Лодзь воеводалыгы)

Вильчковице-Дольне — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ленчица гминаcында урнашкан авыл.

# Вильчковице-Дольне (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лишни 1.дил

Лишни 1.дил (чех. Líšný 1.díl) — Чехиянең Либерец крае Лишни районында урнашкан авыл.

# Лишни 1.дил
## Географиясе

Мәйданы — 0,14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лишни 1.дил
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лишни 1.дил
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лишни 1.дил
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 30 |
| 1880 | 68 |
| 1890 | 64 |
| 1900 | 46 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 42 |
| 1921 | 33 |
| 1930 | 102 |
| 1950 | 58 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 43 |
| 1970 | 80 |
| 1980 | 59 |
| 1991 | 42 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 38 |
| 2011 | 41 |
| 2021 | 36 |
# Мурень

Мурень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Винетори (коммуна, Муреш) коммунасына карый.

# Мурень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Плеецу

Плеецу — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Менечу коммунасына карый.

# Плеецу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Тигровое

Тигровое (рус. Тигровое) — Диңгез буе краеның Партизан шәһәр округында урнашкан авыл.

# Тигровое
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Тигровое
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2%.
# Шурбино

Шурбино (рус. Шурбино) — Мордовиянең Темников районына керүче татар авылы.
Авылда 1869 елда 16 йорт булган.
Авыл атамасы йомышлы темников татарлары, авыл хуҗалары Шурвиннар фамилиясеннән чыккан.
# PTPN4

PTPN4 (ингл. Protein tyrosine phosphatase non-receptor type 4 һәм Tyrosine-protein phosphatase non-receptor type 4) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Хирево

Хирево — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. Севлиево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Хирево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 356 метр биеклектә урнашкан.
# Люткувка-Друга

Люткувка-Друга — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мщонув гминасында урнашкан авыл.

# Люткувка-Друга
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рөнтген нурланышы

Рөнтге́н нурланышы (tat.lat. Röntgen nurlanışı(үле сылтама))— фотон энергияләре энергетик шкалада ультрашәмәхә һәм гамма-нурланыш арaсында урнашкан электромагнитик дулкыннар. Дулкын озынлыклары - ⁻² - 10³ Å (10⁻¹² - 10⁻⁷ м).
1895 елда Вилһелм Рөнтген югары ешлыклы нурланыш, кыска дулкын озынлыгы 10⁻² - 10³ Å (10⁻¹² - 10⁻⁷ м) белән тикшереп ача. Шушы электромагнит дулкыннарының озынлыгы (ешлыгы, дәрманы) иңшәмәхә (ультрафиолет) һәм гамма нурланышлары арасында тора. Кыска дулкын озынлыгы булганлыктан Рөнтген нурланышы кристалл рәшәткәсендә сибелмичә каты һәм сыек җисемнәрендә үтеп керәләр. Тыгыз кристалл рәшәткәсе Рөнтген нурланышын сеңдерә, мәсәлән сөякләр, кургаш - Pb. Кургаш экраннары, махсус электромагнит җайланмалы кулланып Рөнтген сурәте ясала.
Шушы Рөнтген кыска дулкын озынлыклы (югары ешлыклы) нурланышы медицинада, фәнни тикшеренүләрдә, сәнәгатьтә киң кулланыла.

# Рөнтген нурланышы
## Нурланыш бәяләмәләре

Рөнтген дулкыннарының бәяләмәләре:
* дәрман = 100 эВ - 250 кэВ
* ешлык = 3×10¹⁶ - 6×10¹⁹ Гц (Һерз)
* дулкын озынлыгы = 0,005—10 нм

# Рөнтген нурланышы
## Ачу

Рөнтген нурланышын Вилһелм Конрад Рөнтген ачкан.
# HD19400

HD19400 — Көньяк Гидра йолдызлыгында урнашкан B8III/IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,499 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Досон (Төньяк Дакота)

Досон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Досон (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Досон шәһәре 1880 елда нигезләнгән.

# Досон (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,881088 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 534 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Балатлы (Акчакоҗа)

Балатлы (төр. Balatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Акчакоҗа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чурешть (Арджеш)

Чурешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Ведя (коммуна, Арджеш) коммунасына карый.

# Чурешть (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Терри (Монтана)

Терри — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Терри (Монтана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1884 елда нигезләнгән.

# Терри (Монтана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,023365 км², 1,833795 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 686 ± 1 метр биеклектә урнашкан.