yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Долина (Ядернә районы)

Долина (чуаш. Кашкăр Çырми, рус. Долина ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429060. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Долина (Ядернә районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 38 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Шихмамат

Шихмамат (чирм. Шихмамат, рус. Шихмамат) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Шихмамат
## Сәгать поясы

Шихмамат Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шихмамат
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,6%), руслар (5,4%).
# Ле Казере (Варезе)

Ле Казере — Италиянең Ломбардия төбәге Вальганна өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казере (Варезе)
## Географиясе

Ле Казере Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Казере (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Русча-татарча мөкәммәл лөгать

Русча-татарча мөкәммәл лөгать (روسچه- تاتارچه مکمّل لغت) ― Солтан Рахманколый, Габдрахман Кәрәм тарафыннан төзелгән татарча — русча сүзлек.
1912 сәнәдә Казан шәһәренең Әхмәд Гәрәй Хәсәнуф нәшрият йортында 624 битле итеп,
1920 сәнәдә Казан шәһәренең «Гасыр» нәшриятында 680 битле булып чыккан.
# Ришат Гыймаев

Ришат Гамир улы Гыймаев (2 февраль 1964(1964-02-02) (61 яшь), Тимәш, Лениногорск районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР), Тимәш, Лениногорск районы, Татарстан АССР, РСФСР, ССРБ) — һөнәри хоккейчы һәм тренер.

# Ришат Гыймаев
## Тормыш юлы

Ришат Гыймаев 1964 елның 2 февралендә Татарстан АССРның Лениногорск районы Тимәш авылында туа. 1989—1992 елларда ССРБ чемпионатында Казан «Итиль» командасы өчен күчмә турнирында уйный. 1991 елда ССРБның соңгы чемпионатында даими сезонда дебют ясый. Турнирда 30 матч уйный һәм 1 алка кертә. 1992—1994 елларда Әлмәт һәм Самар командалары өчен Русиянең икенче лигасында чыгыш ясый.
1995 елдан 1997 елга кадәр Түбән Кама «Нефтехимигы» өчен Русия чемпионатында уйный. Ике сезонда 59 очрашуда катнаша һәм 8 алка кертә. 1997 елдан 2000 елга кадәр Әлмәтнең «Нефтяник» клөбы өчен чыгыш ясый, анда уенчы карьерасын тәмамлый.
2002 елда «Нефтяник»ның баш тренеры ярдәмчесе була, ә киләсе сезонда команданы җитәкли. Клуб белән 12 ел рәттән җитәкчелек итә. 2014 елда, Юрий Мордвинцев отставкага киткәннән соң, команданы тагын 3 елга җитәкли. Команда белән 2016 елда Братина кубогын яулый. 2016/17 сезоныннан соң баш тренер вазифасыннан отставкага китә.
# Ле-Левез-е-Тумераг

Ле-Левез-е-Тумераг (фр. Les Lèves-et-Thoumeyragues) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Ле-Кур

Ле-Кур (фр. Le Cours) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# Лаховце

һәм
Лаховце — Польшаның Люблин воеводалыгы Телятын гминаcында урнашкан авыл.

# Лаховце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ле Ае (Парма)

Ле Ае — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Варано-де-Малегари өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Ае (Парма)
## Географиясе

Ле Ае Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Ае (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ле-Кло

Ле-Кло (фр. Le Claux) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Панояш (Брага)

Панояш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Брага һәм Merelim (São Paio), Panoias e Parada de Tibães муниципалитетына карый.

# Панояш (Брага)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Лафаэтт (Колорадо)

Лафаэтт — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.

# Лафаэтт (Колорадо)
## Тарихы

Лафаэтт шәһәре 1888 елда нигезләнгән.

# Лафаэтт (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 24,70914 км², 24,88163 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1588 метр биеклектә урнашкан.
# 26 октябрь

26 октябрь — Милади тәкъвимендә унынчы айның егерме алтынчы көне. Ел ахырына 66 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 26 октябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Науру — Ангам көне.
* Австрия — һәрчак нейтралитет саклау турында декларация кабул итү көне.

# 26 октябрь
## Вакыйгалар

* 1774 — АКШ конгрессы Канада һәм Яңа Скотияне АКШга кушылырга чакырды.
* 1991 — Төрекмәнстанда узган референдумда халыкның күпчелеге ил бәйсезлеге өчен тавыш биргән.
* 2002 — Мәскәүдәге Театраль үзәкне штурмлау нәтиҗәсендә 100дән артык тамашачы һәлак була.

# 26 октябрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:26 октябрь көнне туганнар
* 1685 — Доменико Скарлатти, итальян композиторы.
* 1841 — Яков Богородский,
* 1864 — Евгений Вотчал,
* 1866 — Константин Бицютко,
* 1872 — Михаил Хвостов,
* 1874 — Бруно Адлер,
* 1880 — Дмитрий Карбышев, хәрби эшлекле, профессор, СССР Герое.
* 1889 — Иван Домрачев,
* 1895 — Баһаветдин Кәбиров,
* 1895 — Таһир Имаков,
* 1896 — Дмитрий Живов,
* 1908 — Сәрвәй Бикбов,
* 1908 — Сергей Коротков,
* 1926 — Лев Зефиров,
* 1927 — Зоя Коротанова,
* 1929 — Сергей Вицин,
* 1932 — Миңнегали Якупов,
* 1941 — Андалис Хәлимов,
* 1947 — Һиллари Клинтон, АКШ сәясәтчесе, демократик фиркасе әгъзасе.
* 1952 — Ларс Петер Һансен,
* 1956 — Евгений Кунин,
* 1964 — Дамир Шәмсин,
* 1966 — Резеда Галимова, җырчы (лирик сопрано), РФ атказанган артисты.
* 1991 — Станислав Калашников,

# 26 октябрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:26 октябрь көнне вафатлар
* 1835 — Фёдор Лихачёв,
* 1859 — Николай Арендт,
* 1896 — Авксентий Батуев,
* 1909 — Ито Хиробуми, япон дәүләт эшлеклесе.
* 1918 — Владимир Заленский, зоология галиме, Казан университеты профессоры.
* 1935 — Пётр Заболотнов,
* 1937 — Александр Догадов,
* 1937 — Константин Уханов,
* 1937 — Моисей Гуревич,
* 1942 — Низам Карипов, язучы.
* 1951 — Гавриил Лихов,
* 1957 — Герти Тереза Кори,
* 1961 — Милан Стоядинович,
* 1972 — Игорь Сикорский,
* 1973 — Семён Будённый, совет гаскәр башлыгы.
* 1977 — Тимур Нәҗметдинов,
* 1978 — Константин Бушуев,
* 1981 — Василий Филиппов,
* 1989 — Чарлз Педерсен,
* 1999 — Мариус Максютов, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар шагыйре.
* 2001 — Федор Безденежный,
* 2003 — Леонид Филатов,
* 2007 — Артур Корнберг,
* 2020 — Венера Гәрәева, Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленең хормейстеры.
# Салах Межиев

Салах Межиев, Салах Митаевич Межиев (чеч. Са́лахь Мита́евич Межи́ев, 1977 елның 10 гыйнвары, СССР, РСФСР, Чечен-Ингуш АССР, Грозный, Мичурино) ― дин әһеле, Чечня Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте рәисе һәм мөфти (2014 елдан). Төньяк Кавказ мөселманнарының координация үзәге рәисе (2024 елдан). Чечня Республикасы Каһарманы (2024).

# Салах Межиев
## Тәрҗемәи хәле

1977 елның 10 гыйнварында Чечен-Ингуш АССР башкаласы Грозный шәһәренең Мичурино шәһәр яны бистәсендә туган. 1982 елның сентябреннән 1993 елның июнь аена кадәр шунда ук 16нчы урта мәктәптә укыган. 10 яшеннән өйдә күренекле чечен дин белгечләреннән (алимнардан) гарәп теле һәм ислам фәннәрен өйрәнгән.

# Салах Межиев
## Хезмәт юлы

1996 елдан ― Грозный шәһәренең Мичурино шәһәр яны бистәсендә «Имам Газали исемендәге Ислам мәдрәсәсе» дини белем бирү учреждениесендә укытучы, аннары әлеге мәдрәсә ректоры.
2005 елда Чечня Республикасы мөфтие карары белән Чечня Республикасы мөфтие киңәшчесе вәкаләтләре бирелгән. 2007 елның 20 февраленнән 2014 елның 11 июнендә кадәр Чечня мөфтие урынбасары вазыйфасында булган.
2014 елның 11 июнендә Чечня Республикасы мөселманнары съездының бертавыштан кабул ителгән карары белән Чечня Республикасы мөфтие, «Чечня Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте» үзәкләштерелгән дини оешмасы рәисе итеп сайланган.
2017 елның 19 апрелендә Төньяк Кавказ мөселманнарының координация үзәге (КЦМСК) утырышында Совет әгъзаларының бертавыштан кабул ителгән карары белән КЦМСК Рәисенең беренче урынбасары итеп сайланган.
Чечня Республикасы Башлыгы Рамзан Кадыйровның 2014 елның 20 июнендәге 126-рг номерлы боерыгы белән Чечня Республикасы Башлыгы киңәшчесе вазыйфасына билгеләнгән.
2019 елның 25 декабреннән Чечня Республикасы мөселманнары съездының бертавыштан кабул ителгән карары белән икенче срокка Чечня Республикасы мөфтие, Чечня Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте рәисе итеп сайланган.
2024 елның 28 сентябрендә Төньяк Кавказ мөселманнарының координация үзәге рәисе итеп сайланган.

# Салах Межиев
## Дини карашлары

Кадыйрия тарикатеның Хаҗи-мөрид суфи вирдына карый һәм ваһһабичылыкның теләсә нинди формасын тыю тарафдары булып тора.

# Салах Межиев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2024 ― Чечня Республикасы Каһарманы
* 2019 ― Дуслык ордены (Россия)
* 2017 ― Кадыйров ордены (Чечня Республикасы)
һ. б.
# Калия

Калия (IAST:Kāliya, Дэванагари: कालिय), Һинд динендә агулы Нага булган, ул Вриндаванда, Ямуна Елгасында яшәгән. Аның тирәли Ямунада су дүрт лигага кайнаган һәм агу белән куыкланган. Аңа якын бернинди кош та, җәнлек тә килә алмаган һәм елга буенда бер генә Кадамба агачы үсә алган. Ул биюче һәм еланны буйсындыручы Ходай Кришна белән ассоциацияләнгән һәм Наг Натхайя яки Наг Нритхья буларак бәйрәм ителгән.
Калияның чын өе Раманака Двипа булган, әмма аны аннан барлык еланнарның дошманы Гаруда куып чыгарган. Гаруда Вриндаванда яшәүче йоги тарафыннан каһәр сугылган булган, шуннан соң ул Вриндаванга үлемен очратмыйча килә алмаган. Шулай итеп, Калия Вриндаванны үзенең яшәү урыны булып сайлаган, ул аны Гаруда килә алмый торган бердәнбер урын икәнен белгән.
Берьюлы Кришна һәм көтүче малайлар туп уйнаганнар, туп Ямуна елгасына төшкән һәм Кришна аның артыннан сикермәгән. Калия үзенең йөз ун капюшоны белән баскан һәм агу төкергән. Барлык Гопилар һәм Нандагокула кешеләре киеренкелек кичергәннәр һәм куркыныч Калия басып торганда Кришна суга сикергәч, Ямуна ярына йөгергәннәр. Шул ук вакытта, елга төбендә, Калийя үзен Кришнаның тәне тирәли төргән. Кришна шулкадәр зур булып киткән ки, һәм "нага"лар башларында биеп үзенең табаннары белән вакытны сукканнар. Калийя канны төкерә башлаган һәм әкренләп үлә башлаган. Әмма шуннан соң "нага"ларның хатыннары килгән һәм бергә куелган учлары белән Кришнага гыйбадәт кылганнар һәм ирләре өчен мәрхәмәтлелек сораганнар. Калийя, Кришнаның бөеклеген таныгач, чигенгән һәм беркемне дә борчымаска вәгъдә биргән. Шулай итеп, Кришна аны кичергән һәм аңа азат булырга вәгъдә биргән. Кришна Калийяны елганы калдырырга һәм Раманака Двипага барырга кушкан. Раманака Двипаны Фиджи дип идентификациялиләр.
Ямуна ярларында җыелган кешеләр суның агу төсенә үзгәрүен карап курыкканнар. Әкренләп, күл төбеннән Калийя башында биюче Кришна чыккан. Кришнаны күргәч һәрберсе шат булган һәм алар Калийя башларында экстатик биюләрен башлаганнар. Бу эпизод Көньяк Һиндстанда 'Калинга Нартана'да искә алына.
Пураналар буенча Калийя патала лока кысрыклап чыгарылган булган.

# Калия
## Тарихы

Кришна һәм Калийяның тарихы Бхагавата Пурананың унынчы җырының уналтынчы бүлегендә сөйләнелә. Калийя шулай ук Һиндстанда раджпут кастасы.
Пәнҗабта бу Калираманга керүче хөкемдарларның ике кечкенә хәкиме булган. Болар Синпура һәм Бхаговал булганнар.
Матурадан алар башка Джатлар - Ядавалар белән Кабул - Газнига барганнар. Алар Гарх - Газни Патшалыгын нигезләгәннәр. Ислам үсеше вакытында алар кире Бхатнерга - Ширшага кайтканнар. Алар Патан һәм Сисвад авылын нигезләгәннәр. Патан Чаудхари Сишу Сисайга килгән. Аның иртуганы Сунда Сандва һәм Салайвала авылын нигезләгән.
Бу сәхнәнең Тамил Надуда, Тируварур районында Оотхуккадуда сваямбху (үзлектән ясалган) сурәте бар дип әйтелә.
# Синьял-Шатьма

Синьял-Шатьма (чуаш. Ҫӗнъял Шетмӗ, рус. Синьял-Шатьма) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Синьял-Шатьма
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Синьял-Шатьма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Чумаши

Чумаши (чуаш. Чумаш, рус. Чумаши) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Чумаши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чумаши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Беренче Чурашево

Беренче Чурашево (чуаш. Урхас Кушкӑ, рус. Первое Чурашево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Беренче Чурашево
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Беренче Чурашево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 524 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Ле-Буа

Ле-Буа (фр. Le Bois) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Мутье кантонына карый.

# Ле-Буа
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,55 км².
# Лузино (Мари Иле)

Лузино (таулы чирм. Лузин, рус. Лузино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Лузино (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Лузино (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лузино (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (57,1%), чуашлар (42,9%).
# Анютино

Анютино (чуаш. Анютино, рус. Анютино ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429805. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200000300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Анютино
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 119 | 98 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 98 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (43%), руслар (43.
# Сомалиленд

Сомалиленд — Сомалиның төньяк өлеше, танылмаган дәүләт. Фактик башкала — Һаргейса шәһәре.

# Сомалиленд
## Дәүләт гимны

| Сомали телендә | Гарәп телендә | Тәрҗемәсе |
| |: Samo ku waar, samo ku waar :| Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan |: Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar :| |: Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay, qarannimada Soomaaliland :| |: Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar :| |: Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa :| Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee |: Midnimo walaalnimo Goobanimo :| |: Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo :| |: Samo ku waar, samo ku waar, Soomaaliland, Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland. :| | :| حياة طويلة مع السلام, حياة طويلة مع السلام |: إلى العلم العالي يجلب الجمال لأرضنا حياة طويلة مع السلام، والاعجاب  :| نحييكم بفرح، حياة طويلة مع السلام |:  :| الأبطال الذين ضحوا بحياتهم، لأمة أرض الصومال |:  :| نحييكم مع الذاكرة، حياة طويلة مع السلام |:  :| وعودة حامل النجاح |: لرمز النهضة للدستور الموثوق  :| نحييكم بالوحدة الاخوان |:  :| السيادة والإسلام |:  :| حياة طويلة مع السلام، حياة طويلة مع السلام، أرض الصومال |:  :| حياة طويلة مع السلام، حياة طويلة مع السلام، أرض الصومال! |: | |: Мәңге яшә тынычлыкта :| Җилфердәгән байрак астында, матурлыкта Куанып яшә, ил, мәңге тынычлыкта, |: Сәлам сиңа, мәңге яшә тынычлыкта. :| |: Кадерлибез фидаи батырларың — тоталар сине туганлыкта. :| |: Сәлам ихлас күңелдән, яшә тынычлыкта :| |: Ачылсын юл яңа казанышларыңа, :| Гәүдәләнеш булсын яңарышыңа, Ышанычлы дәүләт кануннарыңа. |: Сәлам синең бердәмлегең-туганлыгыңа. :| |: Яшәсен бәйсезлегең һәм Ислам динебез. . :| |: Мәңге яшә, Сомалиленд, бердәмлектә, Мәңге яшә, Сомалиленд, иминлектә :| |
Балалар хоры башкаруында:
# Иске йолалык

Иске йолалык яки Борынгы православие, Иске тәртип православиесе — 1650-1660 елларда патриарх Никон һәм патша Алексей Михаил улы үткәргән чиркәү реформасын кабул итмәгән рус православие чиркәвенең дини оешмалар җыелмасы.
Никон үткәргән чиркәү реформасы рус Чиркәве, юнан Чиркәве, ә беренче чиратта Константинополь Чиркәве дини тартибен бердәйләштерү максатыннан ясалган булган.
Дини реформа рус Чиркәвен аера. 1905 елның 17 апреленә кадәр Россия империясендә иске йолалык тарафдарлары "таркатучылар" (раскольниклар) дип йөртелә.
1971 елда Мәскәү патриархаты үз карашын иске йолалык тарафдарларына карата йомшарта һәм аларга каршы ләгънәтләрне (анафемалар) юкка чыгара.
Ләгънәтләрне юкка чыгару Рус Православие Чиркәве һәм Иске Йолалык Православие Чиркәве арасындагы евхаристик аралашуны торгызмаган. Иске йолалык тарафдарлары тик үзен тулы мәгънәдәге православилеләр булып саныйлар, ә Мәскәү патриархатындагы Рус Чиркәвенә "читләтеп чиркәү" буларак карыйлар.
Иске йолалык бер агымы - попчычар (поповцы) Мәскәү патриархатындагы Рус Чиркәвен "икенче дәрәҗәдәге еретик" дип саный, попсызчылар (безпоповцы) Мәскәү патриархатындагы Рус Чиркәвен "беренче дәрәҗәдәге еретик" дип саный (иске йолалыкка керү өчен яңадан чукындыру кирәк).
Россиянең иң зур иске йолалык берләшмәсе - Рус православие иске йолалык чиркәве, ул попчылар агымына карый.

# Иске йолалык
## Төп агымнар

* Попчылар
* Попсызчылар
* Диндәшлеклеләр
Казан шәһәрендә Иске йолалык төп чиркәве - 1909 елда ачылган Казан Покрау чиркәве, аның гамәлдәге епискобы — Евфимий (Дубинов).

# Иске йолалык
## Тарих

1682 елда Никон яклы епископлар Мәскәү Җыенынан соң иске йолалык тарафдарлары эзәрлекләнә башлый, аларга каршы төрле бастыру чаралары, җәзалау ысуллары да кулланыла.
Күп иске йолалыклылар Себергә, Төньяк Россиягә (Соловки) качарга мәҗбүр була, күп кеше үтерелә, Никон яклы тарафдарларына бирешмәс өчен үз-үзен яндыра, ләкин чигенми.
Борынгы православие тарафдарлыннан күп күренекле шәхесләр, аеруча күп сәүдәгәрләр чыкканнар:
* Павел Третьяков - Третьяков галереясенә нигез салучы
* Савва Морозов — Россия күренекле эшкуары, иганәче.
# Markus Vandt

Markus Vandt (şved. Marcus Wandt; 1980 yılnıñ 22 sentäbre, Stokholm) — Şvetsiä oçuçı-sınawçısı häm astronavtı, AĞA rezerv astronavtları törkeme äğzası.

# Markus Vandt
## Biografiäse

Marqus Vandt 1980 yılda Şvetsiädä tuğan. 1999 yılda Vandt Sundsta-Elvkullen urta mäktäben tämamlağan. 2000 yılda ul Göteborgtağı Çalmers texnologiä universitetında uqıy başlağan, elektronika häm yasalma intellektta, kommunikatsion texnologiälär häm baza ğälämi injeneriäsendä maxsuslaşqan. 2007 yılda elektrotexnika ölkäsendä magistr däräcäsen alğan. 2004 yılda Vandt Şvetsiä xärbi-hawa köçläreneñ oçu mäktäbenä kergän, baza oçu äzerlegen uzu öçen. 2005 yılda äzerlekne tämamlağan, annarı 2006 yılda oçqıçnı beterüçelär baza äzerlegen tämamlağan. Vandt Şvetsiä xärbi-hawa köçläreneñ hawa operatsiäläre särğäskärläre mäktäbendä äzerlek uzğan häm Halmstad xärbi akademiäsendä kapitan bulğan. 2013 yıldan 2014 yılğa qädär Vandt Pataksent-River xärbi-diñgez aviabazasında AQŞ xärbi-diñgez köçläreneñ oçuçı-sınawçılar mäktäbendä bulğan. Vandt şulay uq eskadrilya komandirı häm qanat komandirı bulğan, Şvetsiä xärbi-hawa köçläre operatsiälär särğäskärläre mäktäbendä oçıp. Markus Vandtnıñ Şvetsiä xärbi-hawa köçläre aviatsiäsendä 20 yıldan artıq eş täcribäse bar.

# Markus Vandt
## Ğälämi oçışı

2023 yılnıñ 12 sentäbrendä NASA häm Axiom Space kompaniäse SpaceX AX-3 kommersiä missiäse ekipajın formalaştırunı tämamlawı turında iğlan itkännär, anıñ sostavına Markus Vandt kertelgän.
2024 yılnıñ 18 ğinwarında Markus Vandt Crew Dragon (Freedom) qorabı bortında SpaceX AX-3 missiäse belgeçe sıyfatında Xalıqara ğälämi stansiägä start alğan. Ğälämi stansiä bortında dürt astronavttan torğan missiä ekipajı 30dan artıq törle fänni-texnik eksperimentlar ütkärgän. Ekspeditsiä 2024 yılnıñ 9 fevralendä tämamlanğan.
# Зеленовка (Урнар районы)

Зеленовка (чуаш. Алманчӑк, рус. Зеленовка) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Зеленовка (Урнар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зеленовка (Урнар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.
# Морканаш

Морканаш (чирм. Морканаш, рус. Морканаш) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Морканаш
## Сәгать поясы

Морканаш Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Морканаш
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (88,9%), руслар (11,1%).
# Евгений Асс

Евгений Викторович Асс (1946 елның 15 августы, Мәскәү, ССРБ) — совет һәм Россия архитекторы һәм рәссам, МАРШ архитектура мәктәбенә нигез салучы һәм ректоры, Мәскәү архитектура институты профессоры (1995—2013), 1999 елда «Алтын кисмә» премиясе, 2015 елда «Бәллүр Дедал» премиясе лауреаты.

# Евгений Асс
## Тормыш юлы

Евгений Асс 1946 елда Мәскәүдә туган. 1970 елда Мәскәү архитектура институтын тәмамлый, шуннан соң Моспроект-1 Идарәсендә архитектор булып эшли. 1978 елдан Архитекторлар берлеге әгъзасы. 1978—1981 елларда аспирантурада укый. 1986 елга кадәр Мәскәү технология университеты (ВНИИТЭ) шәһәр мохитенең дизайн тикшеренүләре Төркеме җитәкчесе булып тора.
1994 елда Чикаго Арт Институтында «Мәскәү архитектура авангарды» күргәзмәсенең кураторы һәм проектчысы була. Шул ук елны бәйсез «Архитектура лабораториясе» проект-тикшеренү төркеменә нигез сала. 1995 елда рәссам сыйфатында Венеция биенналендә катнаша. 1997 елда үзенең «АСК архитекторлары» проект бюросын (2003 елдан «АСС архитекторлары») ача.
1989 елдан Мәскәү архитектура институтында укыта, 1995 елдан профессор. Эксперименталь Укыту Проектлаштыру Остаханәсе җитәкчесе һәм укытучысы. 1996 елдан 2006 елга кадәр Мәскәү архитекторлары берлегенең беренче вице-президенты була. 2002 елда Аурупа Мәдәни парламенты әгъзасы була. 2004—2006 елларда Венециядә Архитектура биенналында Россия павильонының сәнгать җитәкчесе була. 2011 елның июнендә Россия Архитекторлар берлегененә ачык хат белән чыгыш ясый, анда архитекторлар берлегенең, Берлек әгъзаларының ризалыгын сорамыйча, Гомумроссия халык фронтына керүенә ачулануын белдерә. Башка архитекторлар белән бергә Россия Архитекторлар берлеге җитәкчелегенә ГХФка керүенә каршы Ачык хатка кул куя.
2012 елда МАРШ архитектура мәктәбенә нигез сала һәм аның белән җитәкчелек итә.
2014 елның мартында кайбер фән һәм мәдәният эшлеклеләре белән бергә Кырымда Россия хакимияте сәясәте белән килешмәүләрен белдерә.
2017 елда Мәскәү Архитектура премиясе эксперт советына керә.

# Евгений Асс
## Тормыш юлы
### Гаилә

* Бабаның атасы — Диего Яковлевич Эшаппар (Дюбрейль-Эшаппар, якынча 1815—1867), беренче рус инженер-механигы, Флот инженер-механигы корпусы подполковнигы.
* Бабасы — Евгений Львович Асс, Россиядә һәм ССРБда тимер-бетон конструкцияләр буенча беренче белгечләрнең берсе.
* Әтисе — Виктор Евгеньевич Асс (1911—1987), совет архитекторы, рәссам. Йолдыз шәһәрчегенең баш архитекторы (1972—?). РСФСР Атказанган архитекторы.
* Абыйсы — Леонид Евгеньевич Асс (1907—1980), совет архитекторы.
* Улы — Кирилл Евгеньевич Асс (1974 елда туган), Россия архитекторы, рәссам, архитектура тәнкыйтьчесе. Александр Бродский остаханәнең архитекторы (2004 елдан).

# Евгений Асс
## Проектлар һәм корылмалар

* Н. Н. Прямиков исемендәге Таган балалар паркы
* Музеон (парк)
# Ле-Верже

Ле-Верже (фр. Le Verger) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Иваново (Чуел районы)

Иваново (чуаш. Йăванкасси, рус. Иваново ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429911. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600004200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Иваново (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 128 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (64,41%), руслар (33,05%).