yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Калмак татарлары

Калмак татарлары (калмаклар, калмактар) — Кемерово өлкәсенең төньяк-көнбатышында, Юрга шәһәре янында яшәүче себер татарларының аз санлы этнографик төркеме.

# Калмак татарлары
## Тарих

Чыгышлары белән телеутларга барып тоташалар, бу хәзерге Кемерово өлкәсенең үзәк районнарыннан телеутларның бер өлеше төньякка күчкәч һәм акрынлап көньяк күршеләре белән элемтәне югалткач XVII гасырга карый. XVIII гасыр ахырында исламны кабул итү Идел буе татарлары һәм Урта Азиядән күчеп килүчеләр (бохара татарлары) йогынтысында калмаклар һәм әйләнә-тирә рус халкы арасында эндогам киртә тудыра, шуның нәтиҗәсендә калмак халкы руслашудан сакланып кала.. Калмакларның себер һәм казан татарлары белән тыгыз никахлашуы һәм дини элемтәләре искедим татар-калмакларының этнотерриториаль төркеме барлыкка килүгә китерә.
Билгеле булганча, «калмак» термины кулланылган телеутлар Җунһар ханлыгы составына керә. Телеутлар элек «ак калмыклар», ә аларның күршеләре җунһарлар «кара калмыклар» буларак билгеле булганнар. Шул ук вакытта телеутлар составына җунһар (ойрат) һәм Монголиянең башка ыруларының бер өлеше: чорос, айрот, дербет, меркит, тумат (ак-тумат, кара-тумат), найман (майман) кергән..

# Калмак татарлары
## Хуҗалык итү

Рус килгәнче хуҗалыкта ярымкүчмә терлекчелек, балыкчылык, җыечылыку, ау, китмәнле игенчелек өстенлек иткән.
Торакның төп төре булып балчык дивары һәм бизәлгән яссы түбә ярым җир йотлары торган. Руслар йогынтысында бура йортлар барлыкка килә.
Җиңел өске кием булып күлмәк һәм чалбар (чамбар) торган. Эчке кием киеп йөрмәгәннәр. Хатын-кыз күлмәкләре арасында кинек аерылып торган, анда күнек дигән телеут күлмәкләре белән охшашлыклар күзәтелә. Калмак күлмәге Идел буе татарларының йогынтысында үзгәргән. Идел буе татарларының йогынтысы астында күлмәк өслегенә чигелгән, кысан яки сәйлән белән бизәлгән кыска жилетлар киеп йөрү гадәте керә. Дини бәйрәмнәр көннәрендә халат сапан/чапан кигәннәр. Идел буе татарларына хас булган бәрхет яки йоннан тегелгән бишмәт универсаль кием төре булып тора. XIX гасыр ахырында ир-атлар кыска күлмәк киеп йөргән. Бәйрәм күлмәкләренә шнурлар куйганнар, ә көндәлек киемнәр урынына яңа киемнәр кигәннәр. Ир-атларның өске киемнәре рус крестьяннарыннан һәм Идел буе татарларыннан алына.
Ышанулар өчен синкретизм хас: мөселманнар дине белән традицион диннәрнең кушылмасы сакланган.

# Калмак татарлары
## Таралышлары

XIX-XX гасырлардан калмак-мөселманнар өч торак пунктта: Юрга шәһәре янындагы Кышлау һәм Олы Олыс авылларында, Томск өлкәсенә якынрак урнашкан Юргадан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан Тумаел (Юрты-Константиновы) авылында яшиләр.

# Калмак татарлары
## Къренекле калмаклар

* Р.Н.Хәбетдинов — Европа чемпионы, 1956 елгы Олимпия уеннары призеры, дөнья рекордчысы (Кышлау авылы).
# Казе Пагани (Парма)

Казе Пагани — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Барди өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Пагани (Парма)
## Географиясе

Казе Пагани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Пагани (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чистерна ди Латин

Чистерна ди Латин — Италиянең Лацио төбәге Латина өязендә урнашкан торак пункт.

# Чистерна ди Латин
## Географиясе

Чистерна ди Латин Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Чистерна ди Латин
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Чистерна ди Латин
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 36 923 |
| 2018 | 36 980 |
| 2023 | 36 159 |
# (7750) McEwen

(7750) McEwen (лат. McEwen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7750) McEwen
## Тарихы

1988 елның 18 августында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QD1» саналган.
# TMEM238

TMEM238 (ингл. Transmembrane protein 238) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Завади (гмина Церанув)

Завади — Польшаның Мазовия воеводалыгы Церанув гминасында урнашкан авыл.

# Завади (гмина Церанув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вадковице (Хбани)

Вадковице (чех. Vadkovice) — Чехиянең Устецк крае Хбани районында урнашкан авыл.

# Вадковице (Хбани)
## Географиясе

Мәйданы — 2,73 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 метр биеклектә урнашкан.

# Вадковице (Хбани)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Вадковице (Хбани)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Вадковице (Хбани)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 115 |
| 1880 | 104 |
| 1890 | 98 |
| 1900 | 120 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 114 |
| 1921 | 109 |
| 1930 | 134 |
| 1950 | 44 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 46 |
| 1970 | 54 |
| 1980 | 51 |
| 1991 | 35 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 50 |
| 2021 | 79 |
# Бахчеҗик (Билеҗик)

Бахчеҗик (төр. Bahçecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Билеҗик илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Заставе (Конецкий повяты)

Заставе — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Смыкув гминасында урнашкан авыл.

# Заставе (Конецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD35436

HD35436 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,55 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бодио (Варезе)

Бодио — Италиянең Ломбардия төбәге Бодьо-Ломнаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Бодио (Варезе)
## Географиясе

Бодио Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Бодио (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD123585

HD123585 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан F8:V_Ba2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,23 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# ATXN7L1

ATXN7L1 (ингл. Ataxin 7 like 1 һәм ATXN7L1 protein) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мунуне

Мунуне — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Гирда-де-Сус (коммуна) коммунасына карый.

# Мунуне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1010 метр биеклектә урнашкан.
# Заосиновка

Заосиновка (рус. Заосиновка) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.

# Заосиновка
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Заосиновка
## Сәгать поясы

Заосиновка Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Заосиновка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Кампо (Катанцаро)

Кампо — Италиянең Калабрия төбәге Сеттинджано өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо (Катанцаро)
## Географиясе

Кампо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кампо (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прагрэс (Гарбацэвицки авыл советы)

Прагрэс (белар. Прагрэс) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Прагрэс (Гарбацэвицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Примозоле Бич

Примозоле Бич — Италиянең Сицилия төбәге Катания өязендә урнашкан торак пункт.

# Примозоле Бич
## Географиясе

Примозоле Бич Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Примозоле Бич
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# WDCP

WDCP (ингл. WD repeat and coiled coil containing) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дагдевирен (Гергер)

Дагдевирен (төр. Dağdeviren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гергер илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# .lk

.lk — Шри-Ланканың югары дәрәҗәле милли домены.
# Псориазлы артрит

Псориаз белән авыручыларда артрит якынча 7%'та үсеш ала. Ир-атлар һәм хатын-кызлар бер ешлык белән чирли, чир HLA-В27- һәм HLA-В17 бәйле санала.
1. Гомернең 3-4 дистәсендә билгеләнә.
2. Билгеләре
а) тире:
- псориазлы төерчәләр — калын көмеш кабырчыклар белән төгәл чикле саргылт-алсу чыганаклар (рәс. 24.16а);
- тире җыерчаларының псориазы — гадәттә касык һәм бот арасында урнашкан кабырчыксыз алсу чыганаклар;
б) буыннар
- дисталь фаланга ара буыннарының асимметрияле артриты (рәс. 24.166);
- периферияле олигоартрит;
- симметрияле ревматоидсыман артрит;
- берничә бармакны зарарлаучы мутиляцияләүче артрит (сирәк очрый);
- катнаш анкилозлаучы спондилит;
в) тырнакларның дистрофияле үзгәрешләре. «Уймак» симптомы, аркылы сызылганлык һәм онихолизис (кара рәс. 24.166).
3. Дәвалау. СЯКЧ, авыр барышта — буын эченә стероидлар һәм цитостатиклар кертү.
4. Офтальмологик күренешләре. Алгы увеит, конъюнктивит, мөгезкатлауның кырый инфильтратлары һәм икенчел Шегрен синдромы.
Псориазлы артрит псориаз белән якынча 7% авыруларда үсеш ала. Ике җенес тә бер үк чирли, ешрак HLA-B27 һәм HLA-B17 антигеннарын йөрткәндә. (24 нче бүлекне кара).
1. КАУ якынча 7% авыруда очрый. Аерым псориаз авырулар шулай ук алгы увеитка алшартлы дип санала.
2. Башка күренешләр. Конъюнктивит, мөгезкатлау инфильтратларының күтәренке кырлары белән кератит һәм шулай ук икенчел Шегрен синдромы.
# Вяликая Каплица

Вяликая Каплица (белар. Вялікая Капліца) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Вяликая Каплица
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Хинова (коммуна)

Хинова — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан коммуна.

# Хинова (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 60,13 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Хинова, Бистрица, Киржей һәм Острову-Корбулуй авыллары урнашкан.
# Сергей Иванов (1953)

Иванов Сергей Борисович (31 гыйнвар 1953) — Россия дәүләт эшмәкәре, отставкадагы генерал-полковник. 2011-2016 елларда Россия Президенты Хакимияте башлыгы. Россия Федерациясе Иминлек Советы әгъзасы.

# Сергей Иванов (1953)
## Биографиясе

Сергей Борисович Иваново 1953 елның 31 гыйнварында Ленинград шәһәрсендә туган. 1975 елда А. А. Жданов исемендәге Ленинград дәүләт университеты филология факультетының тәрҗемә бүлеген һәм хәрби кафедрасын белем ала. 1974 елда Лингс техник көллиятендә (бөекбритания) инглиз телен камилләштерә.
1975 елда ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты органнарына хәрби хезмәткә алына. 1976 елда КГБ-ның Югары курсы (Минск шәһәре), 1981 елда ССРБ Дәүләт иминлеге комитетының Кызыл Байраклы институтын белем ала.
1991-1998 елларда Россиянең Тышкы күзәтчелек хезмәтендә эшли.
1998 елдан Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте директоры урынбасары.
2001-2007 елларда Россия Федерациясенең Оборона министры.
2007-2008 елларда Россия Хөкүмәте Рәйесенең беренче урынбасары, 2005-2007 һәм 2008-2011 елларда Россия Хөкүмәте Рәйесенең урынбасары.
2011-2016 еллардаРоссия Президенты Хакимияте башлыгы.
2015 елдан Ростелеком Директорлар советы рәисе
# Жаба (Ополе воеводалыгы)

Жаба — Польшаның Ополе воеводалыгы Намыслув гминасында урнашкан авыл.

# Жаба (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# DDX55

DDX55 (ингл. DEAD-box helicase 55 һәм DEAD (Asp-Glu-Ala-Asp) box polypeptide 55, isoform CRA_c) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 1921 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1921 (бер мең тугыз йөз егерме беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1921 елы, II меңьеллыкның 921 елы, XX гасырның 21 елы, XX гасырның 3 унъеллыгының 1 елы, 1920 елларның 2 елы. 1921 елдан бирле 103 ел үтте.

# 1921 ел
## Вакыйгалар

* 13 март — Монголия Кытайдан үз бәйсезлеген игълан итте.
* 25 июнь — «Татар телен кертү турында» декрет имзалана.
* Җәй коры килү сәбәпле Идел буенда коточкыч ачлык башлана.

# 1921 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1921 елда туганнар
* 20 гыйнвар — Фатыйх Шәрипов, Советлар Берлеге Каһарманы (1944).
* 28 февраль — Геннадий Паушкин, язучы.
* 15 май — Фуат Вәлиев, тарихчы.
* 21 май — Андрей Сахаров, совет физигы.
* 23 май — Гамил Афзал, шагыйрь.
* 13 июнь — Гарәфи Хәсәнов, татар язучысы.
* 15 июнь — Асия Хәйруллина, татар артисткасы, Тукай премиясе лауреаты (1958).
* 11 июль — Әдһәм Тенишев, дөньякүләм танылган тюрколог-галим.
* 20 август — Гази Заһитов, Рейхстаг өстендә Җиңү байрагын куючыларның берсе.
* 15 сентябрь — Васил Булатов, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 15 сентябрь — Иван Кочнев, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 1 октябрь — Шәүкәт Вәлиев, журналист.
* 23 октябрь — Фәхри Насретдинов, татар җырчысы, артист.
* 3 ноябрь — Чарльз Бронсон, АКШ актеры.
* 30 ноябрь — Әхәт Нигъмәтуллин, татар әдәбият белгече, шагыйрь.
* 1 декабрь — Юныс Әминов, драматург.
* 1 декабрь — Әсгать Исхаков, Шеңҗан азатлык хәрәкәте юлбашчысы.
* 15 декабрь — Динис Исламов, язучы, журналист.
* 24 декабрь — Зәки Нури, шагыйрь.
* 28 декабрь — Әнвәр Кәримов, хәрби очучы-сынаучы.
* 30 декабрь — Галия Хантимерова, татар язучыларының әсәрләрен рус теленә тәрҗемә итүче.

# 1921 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1921 елда вафатлар
* 6 гыйнвар — Лев Карпов, инкыйлабчы, Бондюг химия заводы директоры (1915-1918 елларда).
* 5 июнь — Жорж Фейдо, француз драматургы.
* 7 август — Александр Блок, рус шагыйре.
* 24 август — Николай Гумилёв, рус шагыйре.
* 9 октябрь — Дәрдемәнд, татар шагыйре.
* 22 ноябрь — Ибраһим Терегулов, мәгърифәтче.
* 25 декабрь — Владимир Короленко, язучы.
* 28 декабрь — Сергей Рыбаков, музыка белгече-этнограф.
# Джиллетт-Гроув (Айова)

Джиллетт-Гроув — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Джиллетт-Гроув (Айова)
## Тарихы

Джиллетт-Гроув шәһәре елда нигезләнгән.

# Джиллетт-Гроув (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,574985 км², 0,496245 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 398 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD79469

HD79469 — Гидра йолдызлыгында урнашкан B9.5V+DA1.6 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 3,9, 3,82, 3,455 ± 0,182, 4,04 ± 0,02, 3,943 ± 0,016 һәм 3,881347 ± 0,00353 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Илдус Әмирханов

Илдус Әмирхан — татар мәгърифәтчесе. Әмирхановлар нәселеннән. Илдус Госман улы Әмирханов 1941 елда Ульяновск өлкәсенең Иске Кулаткы районы Урта Тирескә авылында укытучы гаиләсендә туган. 1958 елда Иске Мостяк авылында урта мәктәпне тәмамлый, 1960 елда Сембердә тимеръюлчылар мәктәбен. Ике ел тимер юлда эшли.
1964-70 елларда КДУның механика-математика факультетында укый.
Колшәриф исемендәге Татар милли университетны, ТФА нең Гаилә һәм демография үзәген оештыручы.
Балалары - Шамил һәм Чулпан. 2018 елның 18 июнендә вафат, Казанның мөселман зиратында (Самосыр) җирләнде.

# Илдус Әмирханов
## Әсәрләре

* Татар кануны (кануннамә). − Казан: Татар халкының Милли Мәҗлесе, 1996. − 44 б.
* “Әмирхания” рухи-дөньяви мәдрәсәсе. Нигезнәмә. Казан-Чаллы: “Әмирхания” мәгърифәтчелек фонды, 1997. − 54 б.
* Амирханов Ильдус. Проблемы татарского национального просвещения (концептуальные разработки). Казань-Челны: Просветительский фонд «Амирхания», 1997. − 64 с.
* “Әмирхания” мәхәлләсе. Нигезнәмә. Казан-Чаллы: “Әмирхания” мәгърифәтчелек фонды, 1997. − 43 б.
* Татарстан Республикасы милли мәгарифнең концептуаль нигезләре. Проект. − Казан: РИЦ «Школа» нәшрияте, 2000. − 20 б.
* Концептуальные основы национального просвещения Республики Татарстан. Проект. − Казань: РИЦ «Школа», 2000. − 20 с.*
* Татарстан гаиләсенең әхлак кануны. 2002. − 50 б.
* Әмирхан Илдус. Татар фәлсәфәсе һәм милли мәгариф. − Казан: Татар. кит. нәшр., 2003. − 335 б.
Тулырак: https://intertat.tatar/news/avyrganda-da-mill-t-chen-rnede-90nchy-ellarda-milli-m-garif-sistemasyna-nigez-saluchy-ildus-mirhanov-vafat-4986758
# Едгард (Луизиана)

Едгард — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Едгард (Луизиана)
## Географиясе

Едгард халык санын алу урыны мәйданы — 35,807353 км², 36,670592 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 метр биеклектә урнашкан.
# (8109) Danielwilliam

(8109) Danielwilliam (лат. Danielwilliam) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8109) Danielwilliam
## Тарихы

1995 елның 25 февралендә Карл Хердженротер тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DU1» саналган.
# Мориондо Торинезе (Торино)

Мориондо Торинезе — Италиянең Пьемонт төбәге Турин өязендә урнашкан торак пункт.

# Мориондо Торинезе (Торино)
## Географиясе

Мориондо Торинезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мориондо Торинезе (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Мориондо Торинезе (Торино)
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 847 |
| 2018 | 831 |
| 2023 | 856 |
# Boeing P-26 Peashooter

Boeing P-26 Peashooter (рус. Боинг P-26 Пишутер, ингл. Boeing P-26 Peashooter) — америка истребителе.
1930 елларда эшләнелә. 1932 елда беренче очыш ясый. Boeing фирмасы тарафыннан уйлап табылып чыгарыла башлый. Икенче бөтендөнья сугышы елларында АКШ ХҺК-да кулланыла. барысы 150 самплет ясала.
# Грузия аграр университеты

Грузия аграр университеты (гөрҗ. საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი) — Тбилиси шәһәрендә урнашкан авыл хуҗалыгы профилендәге шәхси югары уку йорты. 1929 елда ачылган.

# Грузия аграр университеты
## Тарихы

1917 елда Югары техник институтның авыл хуҗалыгы бүлегендә ике авыл һәм урман хуҗалыгы факультеты эшли. 1919 елда Дәүләт университетында авыл хуҗалыгы факультеты ачыла, 1-21 елда яңа ачылган факультет нигезендә агрономия факультеты оештырыла.
1929 елда Тбилиси дәүләт университетының агрономия факультеты базасында Грузия авыл хуҗалыгы институты төзелә.
1932 елда авыл хуҗалыгы институтыннан зоология факультеты аерылып чыга һәм аның базасында Зоотехника ветеринария институты төзелә. Бу институт 1959 елда Грузиянең Ветеринария тикшеренүләр институтына тапшырыла һәм Зоотехния-ветеринария уку-тикшеренү институты исемен ала.
1970 елга Грузия авыл хуҗалыгы институтында түбәндәге факультетлар эшли: агрономия, җиләк-җимеш, йөземчелек һәм авыл хуҗалыгы продуктлары технологияләре; ефәк; урман хуҗалыгы; авыл хуҗалыгын механикалаштыру һәм электрификацияләү; тышта торып уку һәм авыл хуҗалыгы белгечләренең квалификациясен күтәрү факультеты.
1999 елда югары уку йорты Грузия Дәүләт зоология һәм ветеринария академиясе исемен ала. 2003 елдан Грузия Дәүләт зоология-ветеринария университеты дип исеме үзгәртелщ. Соңрак университетка Батуми дәүләт университетының авыл хуҗалыгы факультетының бер өлеше, шулай ук төбәк учреждениеләре һәм филиаллары керә.
2011 елдан Грузия аграр университеты дип атала.
1946 елда Грузия авыл хуҗалыгы институты Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
2015 елга Грузияның бик популяр ун университеты арасында Грузия аграр университеты дүртенче урында була.
# Виллантерио

Виллантерио — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Виллантерио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Торре-д'Арезе, Валера-Фратта, Джеренцаго, Магерно, Сант'Анджело-Лодиджано, Инверно-е-Монтелеоне һәм Марудо коммуналары белән чиктәш.