yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Катервьель

Катервьель (фр. Cathervielle) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Лос Сируелос, Эль Сируело (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)

һәм
Лос Сируелос, Эль Сируело — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коауаютла-де-Хосе-Мария-Исасага муниципалитеты составына керә.

# Лос Сируелос, Эль Сируело (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Географиясе

Лос Сируелос, Эль Сируело Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Сируелос, Эль Сируело (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Сируелос, Эль Сируело (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Там-Яга

Там-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Носи-Яга елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.

# Там-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000087259
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008725
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тритений-де-Сус

Тритений-де-Сус — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Тритений-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Тритений-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бломберг (Көнчыгыш Фризия)

Бломберг — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Бломберг (Көнчыгыш Фризия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,8 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 метр биеклектә урнашкан.
# Сантаньи

Сантаньи (кат. Santanyí) — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сантаньи
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 124,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 метр биеклектә урнашкан.
# Сэсэнг-Юхль

Сэсэнг-Юхль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вогулка елгасының сул ярыннан 155 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Сэсэнг-Юхль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300029210
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302921
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Рудаки (Вицебский районы)

Рудаки (белар. Рудакі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Рудаки (Вицебский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Татарстан Совет Социалистик Республикасының дәүләт суверенлыгы турында декларация

Татарстан Совет Социалистик Республикасының Дәүләт Суверенлыгы турында Декларация — Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасын Татарстан Совет Социалистик Республикасына, соңыннан Татарстан Республикасына әйләндергән декларация.

# Татарстан Совет Социалистик Республикасының дәүләт суверенлыгы турында декларация
## Тарих

Татарстан Дәүләт Суверенлыгы Декларациясен 1990 елның 30 август көнне Татарстан Совет Социалистик Республикасы Югары Советы Рәисе Минтимер Шәймиев имзалады. 1990 елның 31 август көнне «Совет Татария» гәҗитендә бастырыла. Декларация буенча ТССР Югары Советы Республиканың дәүләт хакимияте иң югары органы дип билгеләнә.

# Татарстан Совет Социалистик Республикасының дәүләт суверенлыгы турында декларация
## Тулырак мәгълүмат

1990 елның 30 августында Татарстан ССР Югары Советы икенче сессиясендә кабул ителгән ТССР Дәүләт Суверенлыгы Декларациясе ТССР дәүләт суверенлыгын игълан итә һәм Татарстан Республикасына әйләндерә. Декларация Татарстан икътисади үсешенә, төрле милләтле республика ватандашларының дуслыгы һәм бердәмлеге ныгайтуына, татар һәм рус теле тигез хокуклы булуларына зур йогынты ясый.
Документ машиналы язу ысулын кулланып әзерләнде, текст ТССР Югары Советы Рәисе М.Ш. Шәймиев үз кулы куелган имзасы белән раслана.
Документ документның төп нөсхә икәнлеге критерийлары буенча бердәнбер, мәдәни, тарихи, хокукый, сәяси яклардан әһәмиятле дип билгеләнә.
# Агыйдел аша күпер

Агыйдел аша күпер (баш. Ағиҙел аша күпер, Ағиҙел аша кисеү, рус. мост через Белую) — Уфа шәһәрендә Агыйдел елгасы аша автомобиль һәм җәяүлеләр күпере.
Тарихтан Ырынбур юнәлеше Уфа өчен төп транспорт юнәлеше булуы билгеле. Уфада Агыйдел аша беренче күпер агачтан 1795 елда корылган.
1924 елда (плашкоут кулланып) яңа күпер корылган.
1956 елда Е. С. Уланов проекты буенча 670 м озынлыктагы күпер корылган.
1993 елда бүгенге 690 м озынлыктагы күпер корылган.
2017 елда реконструкция башланды. Иске күпернең кайбер урында тимер конструкцияләр череде. Эшчеләр реконструкцияләү һәм әзерлек эшләрен тәмамлап, зур ярыкларны ямап, 12 июньдә билгеләнеп килгән Кала көненә кадәр күпер аша машиналар хәрәкәтен ачу планлаштырыла. Агыйдел аша күпер ремонты - вакытлыча чара. Анда капиталь төзелеш булырга тиеш, әле финанслау чыганаклары эзләнә.
# Казе Бонди (Реҗо Эмилия)

Казе Бонди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вилла-Миноццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Бонди (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Казе Бонди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Бонди (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2422

NGC 2422 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2422
## Тарихы

Әлеге галактика 1654 елда Италия астрономы Джованни Баттиста Годиерна тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 0.69 см (0.27 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эпифора (медицина)

Эпифора — артык яшь килү түбәндәге сәбәпләр өчен була.
1. Гиперсекреция (яшьләнү) ялкынсыну яки күз өслеге зарарлануы белән бәйле. Бу очракларда яшь түгелү төп чир билгеләре белән бергә бара. Дәвалау гадәттә терапевтик.
2. Яшь китү бозылу яшь үткәрү юллары проблемалары белән бәйле. Ул салкын һәм җилле көндә көчәя һәм җылы, коры бүлмәдә кими. Сәбәпләре була ала:
а) яшь ноктасы күчү (мәсәлән, кайтарылуда);
б) дренаж системасы буенча киртә — яшь ноктасыннан алып борын-яшь каналына кадәр.
3. Яшь суырту ысулының какшавы аскы кабак салынуы яки күзнең әйләнмә мускулы көчсезлеге өчен барлыкка килә ала (мәсәлән, бит нервы параличында).
# Сан Либераторе (Фрозиноне)

Сан Либераторе — Италиянең Лацио төбәге Фрозиноне өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Либераторе (Фрозиноне)
## Географиясе

Сан Либераторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сан Либераторе (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шаркан

һәм Шаркан (удм. Шаркан, рус. Шаркан) — Удмуртиядә урнашкан авыл, Шаркан районының административ үзәге.

# Шаркан
## География

Шаркан бер үк исемле елгасында, Воткинск шәһәреннән 30 километрга төньяграк урнаша.

# Шаркан
## Тарих

Беренче тапкыр Лонлез авылы буларак 1678 елда телгә алына.
1780 елдан — Вятка губернасының Сарапул өязе составында.
1849 елда Шарканда чугун кою заводы нигезләнә. 1859 елдагы ревизия нәтиҗәләре буенча, авылда 57 йорт һәм 541 кеше яшәгән; авылда училище, зимства станциясе һәм тегермән бар булган.
1929 елдан — Шаркан районы үзәге.

# Шаркан
## Халык

Милли состав: арлар — 72,3%, руслар — 24,6%, татарлар — 0,3%.

# Шаркан
## Икътисад

* ЯАҖ «Шаркан-трикотаж»
* ЧҖҖ «Шарканский лен»
* АООТ «Сельхозлес»
* ЧҖҖ «РСУ-сервис»
* ААҖ «Шарканское РТП»
* ЧҖҖ «Идеал»

# Шаркан
## Кызыклы фактлар

2003 елдан Шарканда удмурт Кыш бабайның резиденциясе урнаша.
# Градац (Рашка)

Градац (серб. Градац ) — Сербиянең Рашка округы Рашка җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Градац (Рашка)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1181 метр биеклектә урнашкан.

# Градац (Рашка)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ферминьяно

Ферминьяно — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. Пезаро-э-Урбино провинциясе составына керә.

# Ферминьяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 метр биеклектә урнашкан. Кальи, Фоссомброне, Урбино, Аккуаланья һәм Урбания коммуналары белән чиктәш.
# Мерфи (Миссури)

Мерфи — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мерфи (Миссури)
## Географиясе

Мерфи халык санын алу урыны мәйданы — 10,313919 км², 10,311586 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бәкер Чобан-задә

Бәкер Чобан-задә (тулы исеме Бәкер Ваһап улы Чобан-задә, кырымтат. Bekir Vaap oğlu Çoban-zade, Бекир Ваап огълу Чобан-заде) — кырымтатар шагыйре, галим-төрки телләр белгече.

# Бәкер Чобан-задә
## Тәрҗемәи хәле

1893 елның 15 маенда Кырымның Карасубазар шәһәрендә туган. 1937 елның 13 октябрендә Бакыда вафат.
Карасубазарда урта мәктәп – рөшдияне (1908 ел), мөселман хәйрия җәмгыяте акчасына Истанбулда Галатасарай лицеен һәм университетның гарәп-француз бүлеген (1914 ел), Будапешт университетын (1920 ел) тәмамлый.

# Бәкер Чобан-задә
## Хезмәт юлы

Кыпчак теленең кулъязма һәйкәле булган «Кодекс куманикус»ны ( «[Коман мәҗмүгасы»н) өйрәнеп, 1920 елда докторлык диссертациясен яклый. Будапешт (Маҗарстан) һәм Лозанна (Швейцария) университетлары профессоры.
1922 елдан Кырым (В. И. Вернадский исемендәге Таврида милли) университеты ректоры. Татар педагогика техникумында укытучы булып эшли.
1924 елда Азәрбайҗан хөкүмәте чакыруы буенча Бакы университетына күчә, азәрбайҗан телен латиницага күчерүдә башлап йөри. ССРБ Фәннәр академиясенең Азәрбайҗан бүлегенә әгъза итеп сайлана.
1930-1935 елларда Фәрганә, Бохара пединститутларында, Ташкәнт университетында укыта.
1935 елда Париж тел белеме җәмгыятенә сайлана.

# Бәкер Чобан-задә
## Репрессия корбаны

1928 елдан Кырым һәм Бакы матбугатында Бәкер Чобан-задәне «пантюркизм»да гаепләп, аңа каршы язмалар күренә башлый.
1937 елның 28 гыйнварында Кисловодскида кулга алына. «Милли һәм пантюркист оешмалар эшчәнлегендә катнашу»да гаепләнеп, иң каты җәзага хөкем ителә.
1937 елның 13 октябрендә атыла.

# Бәкер Чобан-задә
## Фәнни хезмәтләре

* Кумык теле буенча беренчел хәбәрләр (рус телендә). Бакы,1926.
* Кумык теле һәм сөйләме буенча чыгыш (төрки телдә). Бакы, 1926.
* Төрки-татар диалектологиясе (рус телендә). Бакы, 1927.
* Фөзүли (җыентык). Бакы, 1925 ел.
* Нәваи (җыентык). Бакы, 1926 ел.
* Төрки-татар тел белеменә кереш (азәрбайҗан телендә). Бакы, 1924 ел.
* Кырымтатар теленең фәнни грамматикасы (госманлы телендә). Акъяр, 1925 ел.
* Татар теле һәм әдәбиятын укыту методикасы. Бакы, 1926 ел.
* Төрки тел грамматикасы (төрки телдә). Бакы, 1930 ел һ.б.
# Ситронелл

Ситронелл — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.

# Ситронелл
## Тарихы

Ситронелл шәһәре 1811 елда нигезләнгән.

# Ситронелл
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 67,643267 км², 67,394344 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 95 ± 1 метр һәм 94 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Мартен-д'Естрео

Сен-Мартен-д'Естрео (фр. Saint-Martin-d'Estréaux) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Роколо (Бергамо)

Роколо — Италиянең Ломбардия төбәге Вильминоре-ди-Скальве өязендә урнашкан торак пункт.

# Роколо (Бергамо)
## Географиясе

Роколо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Роколо (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грос-Биберау

Грос-Биберау — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Грос-Биберау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,27 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 182 метр биеклектә урнашкан.
# Зигмунти (Подлясье воеводалыгы)

Зигмунти — Польшаның Подлясье воеводалыгы Крыпно гминасында урнашкан авыл.

# Зигмунти (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Балâ (Бала)

Балâ (төр. Balâ) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бала илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кастелвекио (Болцано)

Кастелвекио — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Кальдаро-сулла-Страда-дель-Вино өязендә урнашкан торак пункт.

# Кастелвекио (Болцано)
## Географиясе

Кастелвекио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кастелвекио (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD62714

HD62714 — Кил йолдызлыгында урнашкан B7V(p) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,25 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Биртяевы

Биртяевы (рус. Биртяевы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Биртяевы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Биртяевы
## Сәгать поясы

Биртяевы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Биртяевы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Казе Поҗо (Фиренца)

Казе Поҗо — Италиянең Тоскана төбәге Греве-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Поҗо (Фиренца)
## Географиясе

Казе Поҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Поҗо (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Поперечный (Кече Асес-Еган кушылдыгы)

Поперечный — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Асес-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Поперечный (Кече Асес-Еган кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200037524
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203752
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Форест (Франци)

Форест (фр. Foreste) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Павловичи (Симьятицкий повяты)

Павловичи — Польшаның Подлясье воеводалыгы Мельник гминасында урнашкан авыл.

# Павловичи (Симьятицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тансу Чилләр

Тансу Пенбе Чилләр (төр. Tansu Penbe Çiller, 24 май 1946 ел) — төрек иктисадчысы һәм сәясәтчесе. Әлегә Төркия премьер-министры вазифасын үтәгән бердәнбер хатын-кыз.

# Тансу Чилләр
## Вазифаларга килүе

Роберт Колледжның Кызлар икътисад мәктәбен тәмамлый (Истанбул). Коннектикут университетында доктор дәрәҗәсе ала, Йельс университетында посдоктор эзләнүләрен тәмамлый. 1978 елдан Босфор университетында укыта (Истанбул), 1983 елдан — профессор (шунда ук). Шулай ук Истанбул банкысында президент вазифасын башкара.

# Тансу Чилләр
## Сәяси карьерасы

Берничә университетта профессор сыйфатында эшләгәннән соң, 1990 елның ноябрендә сәясәткә ныклы ылыгып китә, консерватив Дөрес юл фиркәсенә (Партии верногы пути) керә. 1991 елда Төркия парламентына Истанбулдан депутат итеп сайлана, С. Демирәлнең коалиция хөкүмәтендә икътисад министры вазифасын били.
1993 елның 13 июненнән — фирка лидеры, Дөрес юл фиркасе һәм Социал-демократик халык фиркасенең коалиция хөкүмәтендә Төркия премьер-министры була. Коалициянан социал-демократлар чыкканнан соң, 1995 елның октябрендә, азчылык хөкүмәте төзеп карый, әммә парламентның яклавына ирешә алмый. Шуннан соң Социал-демократик халык фиркасен «йоткан» Җөмһүрият халык фиркасе катнашлыгында яңа кабинет төзүгә ризалаша.
1996—1997 елларда Төркиянең чит ил эшләре министры һәм вице-премьер сыйфатында эшли. Күрд сепаратислары һәм Әрмәнстанны азат итү әрмән яшерен армиясына көрәшү максатында «Тирән дәүләт» дип аталган антидемократик җинаять төркемнәр белән эләмтәне көчәйтә. Бу аның Сусурлук җәнҗалыннан соң аның ультрамилләтче ультрационалист, "Соры бүреләр" нең уң оешмасы лидеры Абдулла Чатлы адресына мактау сүзләре белән чыгыш ясаганы мәгълүм була:
Бу ил, бу милләт, бу дәүләт хакына атканнарны яки яраланган кешеләрне без һәрвакыт хөрмәт белән искә алачакбыз.
1997 елда хәрби түңкәрелештән соң яңа бүлмә төзеп өлгермәстән вице-премьер вазифасыннан бушатыла.
Ул идарә иткәндә Төркия белән Евросоюз (ЕС) арасында таможня килешүе имзалана.
Иң зур казанышларының берсе — Төркия гаскәрен заманча коралланган армиягә әйләндерү. Ул АКШ-ты Күрд эшчеләр фиркасен террор оешма исемлегенә киндерүгә күндерә, соңрак ЕС-ты да шушындый карар кабул иттерүгә ирешә.

# Тансу Чилләр
## Коррупцияда гаепләнүе

Чилләр хөкүмәт башлыгы булганда Төрек парламенты аны коррупция белән шөгелләнүдә гаепләп, җитди тикшерүләр үткәрә. Чилләр һәм элекке премьер Месут Йылмаз соңрак процедураларга һәм аларның иммунитеты белән бәйле рәвештә, эзәрлекләүдән коткарыла. 1998 елда парламент комиссиясе гаепләүләр эшен яба.
2002 елның ноябрендә сайлауда җиңелгәннән соң сәясәттән китә.

# Тансу Чилләр
## Гаиләсе

Ире — Эзер Учуран Чилләр (Özer Uçuran Çiller). Ике баласы бар.
# Гаяз Исхакый урамы (Октябрьски)

Гаяз Исхакый урамы (баш. Ғаяз Исхаҡи урамы, рус. улица Гаяза Исхаки) — Башкортстанның Октябрьски шәһәрендә урнашкан урам.
Почта индексы 452613. ОКАТО коды 80435000000. Координаталары 54.471001, 53.549122.

# Гаяз Исхакый урамы (Октябрьски)
## Тарих

Шәһәрнең 40нчы микрорайонындагы яңа урамга татар язучысы, җәмәгать-сәясәт эшлеклесе Мөхәммәтгаяз Гыйләҗетдин улы Исхакый (Гаяз Исхакый, 1878—1954) истәлегенә аның исеме бирелгән.

# Гаяз Исхакый урамы (Октябрьски)
## Урнашуы

Шәһәрнең көньяк-көнчыгыш өлешендә, 40нчы микрорайонда «Спутник» коттеджлар бистәсендә урнашкан кечкенә урам. Машина төзүчеләр урамы белән киселештә башлана. Зәки Вәлиди урамы белән киселештә тәмамлана. Акмулла урамы белән кисешә.

# Гаяз Исхакый урамы (Октябрьски)
## Игътибарга лаек объектлар

«Спутник» коттеджлар бистәсендәге урам шәхси йортлардан тора.
# Лукуми теле

Лукуми теле - ул Кубада Йоруба теленнән алынган сүзләр һәм кыска гыйбарәләр лексиконы; ул Кубада Сантерияның литургик теле һәм Сантерия/Куба Орисасы/Лукуми дине/Регла де Оча практикалаган башка җәмәгатьләрдә кулланыла. Йоруба теле трансатлантик кол сәүдәсе вакытыннан бирле Америкаларда Йоруба токымнары арасында киң кулланыла торган тел булып тормый. Испан Карибларында үскән Ориса диненең тугърылары аның калдыкларыннан үскән литургик телне кулланалар. Лукуми теленә шулай ук испан теле фонетикасы һәм әйтелеше йогынты ясаган. Йоруба теленең зур әһәмияткә ия һәм бәхәссез тональ аспекты Куба Ориса традициясенең Лукуми лексиконында шулай ук югалтылган булган. Галимнәр Банту телләреннән һәм Фонгбедан күпмедер дәрәҗәдә минималь йогынты тапканнар, бу телләрнең кайберләрендә Америкаларда Йоруба телендә сөйләшүчеләр янында яшәгән башка кол Африка чыгышлы кешеләр сөйләшкән.

# Лукуми теле
## Шулай ук карарга мөмкин

* Диаспора теле
* Афро-Кубалылар
* Сантерия
* Һабла Конго, Конго теленә нигезләнгән охшаш литургик тел
* Һаити Вуду мәдәни теле
# Валенсия

Валенсия (исп. Valencia, кат. València) — Испаниянең Валенсия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Валенсия
## Тарих

БЭК 2 нче гасырда нигезләнә.
# Николаевка (Уфа районы)

Николаевка — Башкортстанның Ɵфә районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 450532, ГАТОБК коды — 80252850001.
# (14105) Nakadai

(14105) Nakadai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14105) Nakadai
## Тарихы

1997 елның 6 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TS17» саналган.
# Йиржична

Йиржична (чех. Jiřičná) — Чехиянең Пльзень крае Петровице Сушице районында урнашкан авыл.

# Йиржична
## Географиясе

Мәйданы — 1,052 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Йиржична
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Йиржична
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Йиржична
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 145 |
| 1880 | 131 |
| 1890 | 156 |
| 1900 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 152 |
| 1921 | 132 |
| 1930 | 117 |
| 1950 | 72 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 61 |
| 1970 | 65 |
| 1980 | 61 |
| 1991 | 51 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 44 |
| 2021 | 27 |
# Караул (Котельнич районы)

Караул (рус. Караул) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Караул (Котельнич районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Караул (Котельнич районы)
## Сәгать поясы

Караул (Котельнич районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Караул (Котельнич районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# PFKFB3

PFKFB3 (ингл. 6-phosphofructo-2-kinase/fructose-2,6-biphosphatase 3 һәм 6-phosphofructo-2-kinase/ fructose-2,6-bisphosphatase) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Новосади (Гайнивский повяты)

Новосади — Польшаның Подлясье воеводалыгы Хайнувка гминасында урнашкан авыл.

# Новосади (Гайнивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.