# Чад

Чад — Үзәк Африкада урнашкан дәүләт. Башкаласы — Нджамена. Диңгезгә чыгу юлы юк. Төньякта Ливия белән, Көнчыгышта Судан белән, Көньякта Үзәк Африка Җөмһүрияте белән, Көньяк-көнбатышта Нигерия һәм Кәмирун белән, Көнбатышта Нигер белән чиктәш. Мәйдан буенча бу Африкада бишенче ил. Чад төрле табигый зоналарга бүленгән: төньякта сахра, үзәктә коры Сахель поясы һәм көньякта мул Судан саваннасы өлкәсе. Башкала Нджамена илдә иң зур шәһәр. Чад 200 дән артык этник төркем өчен өй булып тора. Илнең рәсми телләре француз теле һәм гарәп теле. Ислам һәм христианлык диннәре киң таралган. Безнең эрага кадәр 7-нче меңьеллыкта халык күпләп Чад территориясенә күченә. Безнең эрага кадәр 1-енче меңьеллыкта Сахара территориясе аша сәүдәне кулда тотучы дәүләтләр һәм империяләр үсеп чыга. 1920 елга Франция территорияне били һәм Франция Экваториаль Африка өлеше итә. 1960-ынчы елда Томбалай хакимлеге астында бәйсезлек яулана. 1979-ычны елда фетнәчеләр башкаланы ала һәм көньякта хөкемдарлыкка ахыр куя. 2003 елда Дарфурда кризис булган һәм чик аша Суданнан көнчыгыш Чадка качаклар күп килгән. Чад дөньяда иң ярлы һәм корумпирланган илләрнең берсе, халыкның күпчелеге ярлы көтүчеләр яки фермерлар. 2003 елдан чи нефть экспортта мамыкны уза.

# Чад
## Диннәр

* Чадта ислам

# Чад
## Дәүләт гимны

"La Tchadienne" (Чадлылар җыры)"') — президент җөмһүрияте булган Чадның дәүләт гимны. Ул 1960 елның гыйнварында, Үзәк Африка иле Франциядән бәйсезлек алганда язылган. Авторлары — француз исем-фамилияле ике иезуит рухание: сүзләрен Louis Gidrol (Луи Жидроль), көен Paul Villard (Поль Вийар) иҗат иткән. Атакайлар бу эштә үз шәкертләрен дә катнаштырганнар. Текст илнең икенче рәсми теле булган гарәп теленә тәрҗемә ителгән. Гимнның идеологик-рухландыргыч өлеше — аның беренче куплеты һәм куплет алдыннан да, аңардан соң да уйнала-җырлана торган кушымтасы. Гадәттә гимнның нәкъ шул өлеше башкарыла. Тагын өч куплеты бар, болары илнең табигый һәм кеше хезмәте аша барлыкка килә торган байлыкларына, уңган кешеләренә, оста һөнәр ияләренә багышланган. Илнең төньягында утлап йөргән көтүләр, көньягындагы уңдырышлы кырлар-басулар, көтүчеләр, балыкчылар, сәүдәгәрләр, мөһәндисләр, галимнәр, шәкертләр һәм хәтта тауменәрләр дә телгә алына.
| Француз телендә | Гарәп телендә | Тәрҗемәләр | Тәрҗемәләр |
| Refrain: Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage ! Tu as conquis ta terre et ton droit ; Ta liberté naîtra de ton courage. Lève les yeux, l'avenir est à Toi. Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde, Que tes voisins admirent tes enfants. Joyeux, pacifique, avance en chantant, Fidèle à tes anciens qui te regardent. Refrain. | كورال: شعب تشاد قم إلي العمل إسترديت أرضاك وحقاك وحرياتك تولودك من شجاعتك إرفع عينيك فالمستقبل لك يا بلادي فليحفظك الله فليحفظ جيرانك وأبنائك أيه المحيط الساري تقدم وأنت تنشد وافيا لأسلافك الذين ينظرون إليك كورال | Кушымта: Әй, Чад халкы, кузгал, кереш хезмәткә! Хаклы хуҗа син үз җиреңә; Азатлыгың туа синең җөрьәттән. Ач күзләреңне киләчәгеңә. Илем, Аллаһ үзе синең сагыңда, Таң калдырсын Җирне балаларың. Күңелең күтәр, җырлап атла алга, Сиңа карап, сөенсен картларың. Кушымта. | Quşımta: Äy, Çad xalqı, quzğal, kereş xezmätkä! Xaqlı xuca sin üz cireñä; Azatlığıñ twa sineñ cör’ättän. Aç küzläreñne kiläçägeñä. İlem, Allah üze sineñ sağıñda, Tañ qaldırsın Cirne balalarıñ. Küñeleñ kütär, cırlap atla alğa, Siña qarap, söyensen qartlarıñ. Quşımta. |
Видеосы: