# Минзәләдә L-410 һәлакәте

Минзәләдә L-410 һәлакәте (рус. Катастрофа L-410 под Мензелинском) – Татарстанның Минзәлә шәһәрендә 2021 елның 10 октябрендә булган авиаһәлакәт.
Җирле аэродромнан очып китүгә, Россия ДОСААФы карамагындагы L-410 очкычы биеклекне югалта һәм җиргә төшеп бәрелә. Бортта 22 кеше (20 парашютчы һәм 2 экипаж әгъзасы) булган. Алтысы исән калган.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Очкыч

Җиргә төшеп бәрелгән очкычның RF-94591 борт номеры булган. 1987 елның апрелендә эшләнгән булган.
1987 елда ССРБ ХҺК, аннары Россия ХҺК тарафыннан кулланылган булган, 2004 елның гыйнварында РФ ДОСААФына бирелгән.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Очучылар

Һәлакәт нәтиҗәсендә һава судносы командиры 60 яшьлек Михаил Беляев һәлак булган.
Шулай ук корбаннар арасында аның хезмәттәше, 61 яшьлек пилот Александр Зыков та бар.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Һәлакәт

Очкыч һавага күтәрелү белән биеклекне югалта башлый. Мәскәү вакыты белән 09:11 сәгатьтә җиргә төшеп бәрелгән. Бәрелү нәтиҗәсендә очкычның фюзеляжы һәм канатлары җимерелгән.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Тикшерү

РФ Тикшерү комитетының Үзәк төбәкара транспортта тикшерү идарәсе һәлакәт факты буенча тикшерү эшен башлап җибәргән.
Мәскәү вакыты белән 9:05 тә самолет очып китә. 70 метр биеклектә пилотлар сул двигательнең эшләүдән баш тартуын хәбәр итә һәм мәҗбүри утыртуны сорый. Төшкәндә, очкыч «Газель» машинасына бәрелә, шуннан соң һава судносы әйләнеп төшә.
Һәлакәтнең сәбәбе – бортка артык йөк алу яки бер двигательнең эштән чыгуы булырга мөмкин.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Фаҗигагә китергән сәбәп

Авария хәлендә очкычны җиргә утырту вакытында тарту көче (тяга) җитмәү сәбәпле, очкыч җимерелгән. «Үзьязгычларның (самописцы) беренчел расшифровкасы сул двигательнең төзек булмавы турында нәтиҗә ясарга мөмкинлек бирә. Көч җайланмасының тотрыклы эшләмәве сәбәпле, очкычны авария хәлендәге утырту вакытында тарту көче (тяга) җитеп бетми. Утыртуга кергәндә, очкыч сул бортына ава. Очкыч 180 градуска борылыш ясый, аннары ул җиргә бәрелә». Үзьязгычларның мондый мәгълүматы очучыларның хатасы һәм очкыч канатының утырту мәйданчыгында «Газель» йөк машинасы белән бәрелеше турындагы версияне кире кага.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Корбаннар

Һәлакәткә очраган L 410 самолетында Россия Федерациясенең 7 төбәгендә яшәүчеләр булган. Уфадан парашютчылар ― 6, аларның дуртесе һәлак булган, Йошкар-Ола, Ульяновск, Киров өлкәсеннән ― берәр кеше, алар исән калган. Удмуртиядән ― өч кеше, аларның икесе һәлак булган, 9 ы — Татарстаннан ― барысы да һәлак булган. Шулай ук Чиләбедә яшәүче бер ир-ат вафат булган. Исән калганнарның яралары, нигездә, сыну белән бәйле.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Коткару эшләре

Һәлакәт урынында коткару эшләре башлана һәм тиз тәмамлана. Аларда барлыгы 47 кеше һәм 15 берәмлек техника катнаша. Җиргә бәрелгән очкычка янып китәргә ирек бирелми кала.
Юрий Гагарин исемендәге космонавтларны әзерләү үзәге Минзәлә аэроклубы белән самолет һәлакәтенең сәбәпләрен тикшерү вакытында хезмәттәшлекне туктатып тора.
Һәлакәттә зыян күрүчеләрне Мәскәүгә дәвалану өчен җибәрү планлаштырыла.
Россия ДОСААФы L-410 тибындагы барлык очкычлары очышын туктатып тора.

# Минзәләдә L-410 һәлакәте
## Фаҗигагә мөнәсәбәт

* Азәрбайҗанның Тышкы эшләр министрлыгы очкыч һәлакәтенә бәйле рәвештә кайгы уртаклашуын белдерә.
* Төркия Тышкы эшләр министрлыгы L-410 һәлакәтенә бәйле рәвештә Россиягә кайгы уртаклашу белдерә.
* Кытай Рәисе Си Цзиньпин Россия президенты Владимир Путинга һәлакәт уңаеннан кайгы уртаклашу телеграммасы юллаган.
* Казакъстан президенты Касыйм-Юмарт Тукаев Владимир Путинга телеграмма юллаган, ул кайгы уртаклашкан һәм һәлакәттә зыян күрүчеләрнең тиз арада терелүенә өмет белдергән.
* Кыргызстан президенты Садыр Жапаров Владимир Путин исеменә фаҗигадә һәлак булган кешеләр өчен кайгы уртаклашып телеграмма җибәргән.
* Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәлакәт булган урынга килә.
* 11 октябрьдә Татарстанда матәм көне игълан ителә.
* РФ МЧС ының Superjet 100 самолеты зыян күрүчеләрне Мәскәүгә илтү өчен Яр Чаллыга оча. Бортта Россия Федерациясе Гражданнар оборонасы эшләре буенча министрының беренче урынбасары Александр Чуприян бар.
* 11 октябрьдә Татарстан хакимияте һәлакәттә һәлак булганнарның гаиләләренә — 1 миллион сум, зыян күрүчеләргә 400 мең сум күләмендә акча түләү турында карар имзалаган.