yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ачуми

Халык Ачуми (фар. مردم اَچُمی) яки хезмәтчеләр (гарәп. خودمونية‎) - этник төркем Фарсы расасы; Алар көньякта Иран, ягъни провинцияләрнең көньягында Фарс һәм Керман, провинциянең көнчыгыш өлешендә Бушер һәм бөтен провинциядә Хормозган яшиләр.
Моннан тыш, аларның күбесе Фарсы култыгы илләрендә озак еллар яшәделәр, шул исәптән: Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Бахрейн, Кувейт, Катар һәм Оман һәм алар туганнар санала.
Аларның күбесе сөнниләр һәм азчылыклар Шигыйчылык да алар арасында күренә, бу кешеләр телдә сөйләшәләр Ачуми; (Борыңгы Фарсы теленә хәзерге Фарсыга караганда якынрак).
# 51 нче мәктәп (Казан)

51 нче мәктәп — Казанның Вахит районында, Кәрим Тинчурин урамында урнашкан белем бирү оешмасы.

# 51 нче мәктәп (Казан)
## Тарих

1963 елда нигезләнә.

# 51 нче мәктәп (Казан)
## Уку-укыту эшчәнлеге

369 балага 37 укытучы белем бирә (2020). Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар һәм инглиз телләре өйрәнелә.
# Сунгу (Муш)

Сунгу (төр. Sungu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Виллет-сюр-Эн

Виллет-сюр-Эн (фр. Villette-sur-Ain) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сезерья кантонына карый.

# Виллет-сюр-Эн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12.78 км².
# Витановци

Витановци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Перник (община) җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Витановци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 692 метр биеклектә урнашкан.
# Ледевиль

Ледевиль (фр. Leudeville) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# Эл-Вихия

Эл-Вихия (исп. El Vigía) — Венесуэланың Мерида штатында урнашкан шәһәр.

# Эл-Вихия
## Тарих

? елда нигезләнгән.
# Сан Педро, Пало Мочо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

һәм
Сан Педро, Пало Мочо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Сан Педро, Пало Мочо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Сан Педро, Пало Мочо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Педро, Пало Мочо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Педро, Пало Мочо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Брудки (Любуш воеводалыгы)

Брудки — Польшаның Любуш воеводалыгы Червеньск гминасында урнашкан авыл.

# Брудки (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11564) 1993 FU41

(11564) 1993 FU41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11564) 1993 FU41
## Тарихы

1993 елның 19 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FU41» саналган.
# Зинҗирли (Ислаһие)

Зинҗирли (төр. Zincirli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 2500

NGC 2500 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2500
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тый-Яха

Тый-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/НАДЫМ/153/167 кушыла. Елга озынлыгы 63 км.

# Тый-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300049945
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304994
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Викенгем

Викенгем (фр. Wicquinghem) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Мишәр (Балтач районы)

Мишәр — Башкортстанның Балтач районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 191 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452986, ГАТОБК коды — 80208837004.
# Плихтув

Плихтув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новосольна гминаcында урнашкан авыл.

# Плихтув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бүюк Ималы (Түркоглу)

Бүюк Ималы (төр. Büyük İmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Згорний Слемен (Селниця-об-Драви)

Згорний Слемен — Словениянең Селниця-об-Драви (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Згорний Слемен (Селниця-об-Драви)
## Географиясе

Мәйданы — 4,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 850,8 метр биеклектә урнашкан.
# Шампиньи-сюр-Марн

Шампиньи-сюр-Марн (фр. Champigny-sur-Marne) — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
# Эшторил

Эшторил — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Кашкайш и Эшторил муниципалитетына карый.

# Эшторил
## Географиясе

Мәйданы — 8,79 км².
# Лиг-Сити (Техас)

Лиг-Сити — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Лиг-Сити (Техас)
## Тарихы

Лиг-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Лиг-Сити (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Яңасу (Габит Мүсерепов районы)

Яңасу (каз. Жаңасу) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Яңасу (Габит Мүсерепов районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Хагота

Хагота — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Тулгеш (коммуна) коммунасына карый.

# Хагота
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 797 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Равка (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Равка — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Слупя гминасында урнашкан авыл.

# Равка (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Листен

Листен (алман. Liesten) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Листен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,72 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 41 метр биеклектә урнашкан.
# Марисин

Марисин — Польшаның Люблин воеводалыгы Мирче гминаcында урнашкан авыл.

# Марисин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Урал большевиге (гәҗит)

Урал большевиге — иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Урал, аннары Чиләбе өлкә комитеты органы. 1933-1934 елларда Свердловск, 1934-1938 елларда Чиләбе шәһәрләрендә башкорт телендә нәшер ителә.
# Техас (штат)

Техас (ингл. Texas) – АКШның көньягында урнашкан штат. АКШда мәйданы буенча Аляскадан соң, халык саны буенча Калифорниядән соң 2 урында. Штатның башкаласы – Остин шәһәре.
Штат исеме испан «tejas» сүзеннән килә, ә ул, үз чиратында, индиан телләрендәге «táysha» – «дус» сүзеннән килә. Штат аббревиатурасы – TX. Штатның рәсми атамасы – «Ялгыз йолдыз штаты».
Техас көнбатышта Нью-Мексико белән, төньякта Оклахома белән, көнчыгышта Луизиана һәм Арканзас белән чиктәш. Техасның көньяк-көнбатыш чиге АКШ һәм Мексиканы аерган Рио-Гранда елгасы буенча уза. Көньяк-көнчыгышта Техас Мексика култыгы белән юыла.
* ↑ Emojipedia — 2013.https://wikidata.org/wiki/Track:P8711https://wikidata.org/wiki/Track:Q22908129
* ↑ https://books.google.com/books/about/Texas.html?id=PUemv3wa0O8C&redir_esc=y
* ↑ archINFORM — 1994.https://wikidata.org/wiki/Track:P5383https://wikidata.org/wiki/Track:P5604https://wikidata.org/wiki/Track:P12149https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049https://wikidata.org/wiki/Track:P5573https://wikidata.org/wiki/Track:P5508
* 1 2 Global LEI indexhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q55259097
* ↑ Перепись населения США 2020 года / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросыhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566
* ↑ United States Summary: 2010, Population and Housing Unit Counts, 2000 Census of Population and Housinghttps://wikidata.org/wiki/Track:Q52723757
* ↑ https://www.tsl.texas.gov/ref/abouttx/symbols.html/
* ↑ 2016–2020 American Community Survey / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросы — 2022.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q111610221
* 1 2 2016–2020 American Community Survey / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросы — 2022.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q111610221
* ↑ https://www.minimum-wage.org/wage-by-state
# Пековице

Пековице (чех. Pěkovice) — Чехиянең Карловы Вары крае Тепла районында урнашкан авыл.

# Пековице
## Географиясе

Мәйданы — 3,643 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Пековице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пековице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Пековице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 188 |
| 1890 | 155 |
| 1900 | 179 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 156 |
| 1921 | 167 |
| 1930 | 162 |
| 1950 | 55 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 50 |
| 1970 | 64 |
| 1980 | 75 |
| 1991 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 71 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 43 |
# (7830) Akihikotago

(7830) Akihikotago (лат. Akihikotago) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7830) Akihikotago
## Тарихы

1993 елның 24 февралендә Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 DC1» саналган.
# Насале (Ополе воеводалыгы)

Насале — Польшаның Ополе воеводалыгы Бычина гминасында урнашкан авыл.

# Насале (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кения

Ке́ния (суах. һәм ингл. Kenya), рәсми атамасы — Ке́ния Җөмһүрияте́ (суах. Jamhuri ya Kenya, ингл. Republic of Kenya) — Көнчыгыш Африкада урнашкан дәүләт. Күрше дәүләтләр арасында иң тиз үсешле булып санала. Башкаласы — Найроби шәһәре.
Дәүләт мәйданы — 582 650 км². Ул төньякта — Хәбәшстан, көнчыгышта — Сомали, көньяк-көнбатышта — Танзания, көнбатышта — Уганда, төньяк-көнбатышта Көньяк Судан илләре белән чиктәш. Гомуми дәүләт чикләренең озынлыгы 3477 км тәшкил итә. Көньяк-көнчыгышта Һинд океаны сулары белән юыла, илнең көнбатышында Виктория күле урнашкан. Илнең уртасында экватор уза.

# Кения
## Демография

Халык саны — 38 млн кеше. Уртача гомер озынлыгы — 58,8 ел. Этник составка килгәндә, халыкның 22 %-ы — кикуйю, 14 %-ы — лухья, 13 %-ы — луо, 12 %-ы — каленҗин, 11 %-ы камба халыклары тәшкил итә. Халыкның 22 %-ы шәһәрләрдә яши.

# Кения
## Рәсми телләр

Рәсми телләр булып суахили һәм инглиз теле санала, шулай ук җирле телләр дә таралган.

# Кения
## Дин

Дини яктан күпчелек христианнар: 45 % — протестантлар, 33 % — католиклар,
* 10-11 % — мөселманнар (80 % сөнниләр, 7 % шигыйлар, шулай ук әхмәдияләр, суфичылык вәкилләре һ. б. агымнар).
* 2010 елда Кениядә Африка җирле ышануларының 3,6 млн тарафдары яшәгән, алар халыкның 8,9 % ын тәшкил иткән.
* Бәһаи дине тарафдарларының саны 429 мең булган.
* 2010 елда барлык Һинд дине агымнары тарафдарлары саны 200 мең кеше дип бәяләнгән.
* 2010 елда яһүдиләр җәмгыяте 400 дән 2400 гә кадәр кешедән торган.
* 2010 елда Буддизм вәкилләре 350 кеше булган.
Моны да карагыз: Кениядә ислам

# Кения
## Административ-территориаль бүленеш

Административ-территориаль яктан Кения 8 провинция һәм 71 округтан тора. Илдә 100дән артык шәһәр бар дип исәпләнә. Иң Эре шәһәрләр — Найроби (3,4 млн кеше), Момбаса (966 мең кеше), Накуру (284 мең кеше), Элдорет (269 мең кеше), Кисуму (236 мең кеше).
# 144 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
144 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 144 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:144 елда (б. э. к.) туганнар

# 144 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:144 елда (б. э. к.) вафатлар
# Мейш-Вая

һәм
Мейш-Вая — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мейш-Вая
## Географиясе

Мейш-Вая халык санын алу урыны мәйданы — 10,970122 км², 4,24 квадрат миль, 10,970129 км² (1 апрель 2010), 10,970129 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2556 Фут биеклектә урнашкан.
# Давкшаны

Давкшаны (белар. Даўкшаны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Давкшаны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гаторна (Җенова)

Гаторна — Италиянең Лигурия төбәге Моконези өязендә урнашкан торак пункт.

# Гаторна (Җенова)
## Географиясе

Гаторна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Гаторна (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Гаторна (Җенова)
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2001 | 691 | |
# Әлмәс

Әлмәс — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453331, ОКАТО коды — 80238815002.

# Әлмәс
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 301 кешенең яшәве мәгълүм.
# Самольица

Самольица (серб. Самољица) — Сербиянең Пчинья округы Буяноватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Самольица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 522 метр биеклектә урнашкан.

# Самольица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# 19 Маес (Нилүфер)

19 Маес (төр. 19 Mayıs) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Элмира (Нью-Йорк)

Элмира — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.

# Элмира (Нью-Йорк)
## Тарихы

Элмира шәһәре 1864 елда нигезләнгән.

# Элмира (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 19,628377 км², 19,619922 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Победа (Тәтеш районы)

Победа — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы поселок.
Почта индексы — 422374.

# Победа (Тәтеш районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# Яйҗы (Шаһинбей)

Яйҗы (төр. Yaycı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Яңа Аннинский районы

Яңа Аннинский районы (рус. Новоаннинский район) — Волгоград өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Яңа Аннинский шәһәре.

# Яңа Аннинский районы
## география
### Чиктәшлек

| Як | Район яки төбәк |
| Төньяк | Яңа Николаевский районы |
| Көнчыгыш | Киквидзе районы, Михайловка шәһәр округы |
| Көньяк | Михайловка шәһәр округы, Алексеевская районы |
| Көнбатыш | Урюпинск районы |

# Яңа Аннинский районы
## Тарих

Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Хопёр округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сталинград крае, 1936 елдан — Сталинград өлкәсе составында.

# Яңа Аннинский районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (93,8%), украиннар (1,1%).

# Яңа Аннинский районы
## Административ бүленеш

Яңа Аннинский районы составына 1 шәһәр һәм 13 авыл җирлеге керә.
# NGC 6082

NGC 6082 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6082
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пудилка

Пудилка (чех. Pudilka) — Чехиянең Пардубице крае Немчице районында урнашкан авыл.

# Пудилка
## Географиясе

Мәйданы — 1,127 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Пудилка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пудилка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Пудилка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 54 |
| 1880 | 52 |
| 1890 | 37 |
| 1900 | 35 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 37 |
| 1921 | 42 |
| 1930 | 38 |
| 1950 | 49 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 35 |
| 1970 | 21 |
| 1980 | 16 |
| 1991 | 7 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 6 |
| 2011 | 10 |
| 2021 | 19 |
# Шабай

Шабай — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452960, ОКАТО коды — 80218813004.

# Шабай
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Вәсим Солтанов
* Хәмит Әюп улы Әюпов
# Урыссу ГРЭСы

Урыссу ГРЭСы, «Урыссу ГРЭСы» ябык акционерлык җәмгыяте (рус. ЗАО «ТГК Уруссинская ГРЭС») — Татарстанның көньяк-көнчыгышында, Ютазы районы Урыссу шәһәр тибындагы бистәсендә (1947 елдан шәһәр тибындагы бистә) Ык елгасында 1944-2016 елларда эшләгән җылылык электр станциясе. 2017 елның 1 маенда ябылган.

# Урыссу ГРЭСы
## Тарих

1942 елда, Бөек Ватан сугышы барган көннәрдә, Туймазы тирәсендә «Девон» яткылыгында нефть чыгаруны тизләтү өчен җылылык электростанциясе төзү бурычы куела. Көнчыгыш төбәкләр нефть сәнәгате министрлыгы (рус. Главостокнефть) ГРЭСны проектлауга Гипроэнергонефть, Гипроспецнефть һәм Энергопроектнефть институтларын җәлеп итә. ГРЭС өчен Ык елгасы белән Бөгелмә-Уфа тимер юлы кисешкән урын сайлап алына. Украинадан эвакуацияләнгән Власов ГРЭСы җиһазлары сүтеп алынып файдаланыла.
1943 елның мартында «Туймазыэлектроток» дәүләт төзелеш кантуры (дирекциясе) оештырыла. кантур идарәчесе итеп Н.Т. Черкасов билгеләнә. 1943 елның 10 апрелендә төзелеш башлана. Төзелештә хезмәт армиясенә чакырылганнар, хәрби әсирләр, тоткыннар, махсус күчерелгәннәр эшләтелә. 1944 елның җәендә төзелешне тизләтү өчен «Томсон» фирмасының 5 МВт куәтле энергопоезды килә. 1944 елның көзенә станциянең беренче чираты әзер була. ГРЭСта эшләүче персонал җиде сыйныф бетергән хатын-кызлардан туплана.
1944 елның ноябрендә беренче турбоагрегаты, 1945 елның декабрендә икенче агрегат файдалануга тапшырыла. 1950 елда Урыссу ГРЭСының ике чираты файдалануга тапшырылгач, «Туймазыэлектроток» «Урыссу энергокомбинаты» (УЭК) итеп үзгәртелә һәм ССРБ электр станцияләре министрлыгына тапшырыла. УЭК (Урыссу ГРЭСының) беренче директоры — И.В. Мишин.
1958 елның 22 июленнән ССРБ Бердәм энергосистемасына кушыла.
1957 елда 6нчы чираты сафка басканнан соң, ГРЭСның куәтен арттыру күздә тотылмый. Нефтькә бай «Ромашкино» яткылыгы ачылгач, республиканың энергиягә булган ихтыяҗларын Зәйдәге ГРЭС, Түбән Кама, Яр Чаллыдагы ТЭЦлар кебек яңа буын станцияләр канәгатьләндерә башлый.
Проект куәте 214 МВт итеп исәпләнгән булган. 1996 елда, турбина сүтелгәч, проект куәте 161 МВт булып калган.
Еллык электр энергиясе җитештерү күләме — 512, 7 млн КВт.сәг. булган. Файдалануга тапшырылганнан бирле ГРЭСта 54.1 млрд КВт.сәг. электр энергиясе җитештерелгән.

# Урыссу ГРЭСы
## Тарих
#### Ябылу

2007 елда «Татэнерго» составыннан чыгарыла, ТР «Генерирующая компания» ААҖ (җитәкчесе Илшат Фәрдиев) үзенең филиалы булган ГРЭСны шәхси кулларга (Mountside Estate Corp, Британ Виргин утрауларындагы офшор компаниясе һ.б.) сата.
2016 елның 6 июненнән юкка чыгаруга дучар ителә..
2017 елның 1 маенда ГРЭС эшчәнлеген туктата.
# FOXI1

FOXI1 (ингл. Forkhead box I1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чокады

Чокады — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Өсән елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Чокады
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101312111100028305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102830
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# PGK2

PGK2 (ингл. Phosphoglycerate kinase 2) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Аксакова йорты (Казан)

Аксакова йорты — Казанның Карл Маркс һәм Лобачевский урамнары кисешкән урында урнашкан, XIX гасырда төзелгән ике катлы йорт. Бу йортта 1852-1864 елларда Александр Бутлеров яшәгән.
# IC 1702

IC 1702 — Хут йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика һәм инфракызыл чыганак .

# IC 1702
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1702, PGC 5321, UGC 1005, IRAS 01232+1620, 2MASX J01255630+1636066, IRAS F01232+1620, MCG+03-04-036, Z 459-51, Z 0123.2+1620, UZC J012556.2+163607 һәм LEDA 5321 буларак та сурәтләнә.
# HD13412

HD13412 — Персей йолдызлыгында урнашкан A9IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,98 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Гагарин (Смоленск өлкәсе)

Гагарин (рус. Гагарин) — Россия Федерациясенең Смоленск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 29 892 кеше (2015).

# Гагарин (Смоленск өлкәсе)
## Сәгать поясы

Гагарин Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Гагарин (Смоленск өлкәсе)
## Тарих

Шәһәр статусын 1776 елдан башлап йөртә.

# Гагарин (Смоленск өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (92,9%), әрмәннәр (1,5%), украиннар (1,4%), белоруслар (1,0%).

# Гагарин (Смоленск өлкәсе)
## Танылган төп чыгышлары

* Николай Носков — Россия рок-җырчысы һәм җырлар авторы.
# Бреттвиль-Сен-Лоран

Бреттвиль-Сен-Лоран (фр. Bretteville-Saint-Laurent) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.