yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мальбергвайх

Мальбергвайх — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Мальбергвайх
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,22 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 402 метр биеклектә урнашкан.
# Окунёвець

Окунёвець — Польшаның Подлясье воеводалыгы Сувалки гминасында урнашкан авыл.

# Окунёвець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Серв-сюр-Рон

Серв-сюр-Рон (фр. Serves-sur-Rhône һәм фр. Serves) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Гамбираго (Бергамо)

Гамбираго — Италиянең Ломбардия төбәге Понтида өязендә урнашкан торак пункт.

# Гамбираго (Бергамо)
## Географиясе

Гамбираго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гамбираго (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дәүләткол (Мәләвез районы)

Дәүләткол — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453883, ГАТОБК коды — 80241880003.

# Дәүләткол (Мәләвез районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 145 кешенең яшәве мәгълүм.

# Дәүләткол (Мәләвез районы)
## Күренекле шәхесләр

* Булат Рәфыйков - язучы, «Агыйдел» журналының баш мөхәррире, С. Юлаев премиясе лауреаты (1990).
# Бута (Арджеш)

Бута — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Неграши (коммуна) коммунасына карый.

# Бута (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Семановцы

Семановцы (рус. Семановцы) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.

# Семановцы
## Климат

Семановцы климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Семановцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (71%), руслар (29%).
# Машанаки

Машанаки (белар. Машанакі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Машанаки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Уейитлалпан (Мартир де Куилапан)

Уейитлалпан — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Мартир-де-Куилапан муниципалитеты составына керә.

# Уейитлалпан (Мартир де Куилапан)
## Географиясе

Уейитлалпан Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Уейитлалпан (Мартир де Куилапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Уейитлалпан (Мартир де Куилапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# HD90044

HD90044 — Секстант йолдызлыгында урнашкан ApSiCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,97 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Габдрахман

Габдрахман, Габдерахман — күп мәгънәле сүз. Габдрахман — мөселман халыкларында кулланылучы исем, фамилия.

# Габдрахман
## Топоним

* Габдрахман — Әлмәт районы авылы.
* Габдрахман — Сарман районы авылы.
* Габдрахман — БР Баймак районы авылы.
* Габдрахман — Стәрлетамак районы авылы.
# Балбечына (Горацкий районы)

Балбечына (белар. Балбечына) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.

# Балбечына (Горацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Валерий Лазарев

Валерий Лазарев (рус. Валерий Васильевич Лазарев, 25 октябрь 1940(1940-10-25) (83 яшь), Коровинка, Сергач районы, Түбән Новгород өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — хокук белгече, РФның шәрәфле югары белем бирү хезмәткәре (2010), РФ дәүләт думасының РФ конституция мәхкәмәсендәге даими вәкиле (1998-2003).
# Ориуэла

Ориуэла (исп. Orihuela) — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ориуэла
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 365,44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 236 ± 1 метр һәм 23 метр биеклектә урнашкан.
# Вяликая Ракавица

Вяликая Ракавица (белар. Вялікая Ракавіца) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Вяликая Ракавица
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Маразкията (Белуно)

Маразкията — Италиянең Венеция төбәге Понте-нелле-Альпи өязендә урнашкан торак пункт.

# Маразкията (Белуно)
## Географиясе

Маразкията Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Маразкията (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (11687) 1998 FM40

(11687) 1998 FM40 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11687) 1998 FM40
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FM40» саналган.
# Варзеа (Барселуш)

Варзеа — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Барселуш муниципалитетына карый.

# Варзеа (Барселуш)
## Географиясе

Мәйданы — 2,95 км².
# Паретола (Маса-Карара)

Паретола — Италиянең Тоскана төбәге Цери өязендә урнашкан торак пункт.

# Паретола (Маса-Карара)
## Географиясе

Паретола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Паретола (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (2232) Алтай

(2232) Алтай (лат. Altaj) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2232) Алтай
## Тарихы

1969 елның 15 сентябрендә Б.А.Бурнашева тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1969 RD2» саналган.
# SQLE

SQLE (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Конгоньял

Конгоньял — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Конгоньял
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 205,756 км².
# Черво (Виченца)

Черво — Италиянең Венеция төбәге Изола-Вичентина өязендә урнашкан торак пункт.

# Черво (Виченца)
## Географиясе

Черво Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Черво (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Венглиска (Карпатасты воеводалыгы)

һәм
Венглиска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Ракшава гминасында урнашкан авыл.

# Венглиска (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кадыобасы (Шерефликочһисар)

Кадыобасы (төр. Kadıobası) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хөсәен (Әлшәй районы)

Хөсәен — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452106, ГАТОБК коды — 80202828006.

# Хөсәен (Әлшәй районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 8 кешенең яшәве мәгълүм.
# Жинеста

Жинеста (фр. Ginestas) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Рәсна

Рәсна (эст. Räsna) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
# Вяликая Раёвка

Вяликая Раёвка (белар. Вялікая Раёўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Капыльский районында урнашкан авыл.

# Вяликая Раёвка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Медфорд (Нью-Йорк)

Медфорд — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Медфорд (Нью-Йорк)
## Географиясе

Медфорд халык санын алу урыны мәйданы — 27,968187 км², 27,964026 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 27 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ибиапина

Ибиапина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Ибиапина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 414,902 км².
# Гарип (Бингөл)

Гарип (төр. Garip) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Оети

Оети (эст. Oeti) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Виктор Оберюхтин

Виктор Оберүхтин (Виктор Иван улы Оберүхтин, 31 октябрь 1887(1887-10-31), Казан, Россия империясе — февраль 1950 елдан иртә түгел, ) — рус хәрби эшлеклесе, генерал-майор, Ак армияләренең Көнчыгыш фронты сәргаскәре вазыйфаларын башкаручы (1919)
# Куманды теле

Куманды теле (үзтамалары къуманды, рус. кумандинский язык) — кумандыларның теле. 2000 елда рәсми рәвештә (РФ хөкүмәте карары (№ 255, 24.03.2000) белән) куманды теле РФнең «Кырый Төньяк, Себер һәм Ерак Көнчыгышның җирле аз санлы халкы теле» исәбенә кертелә. Көнчыгыш төркиләрнең кыргыз-кыпчак астөркеменең алтайлар төркеменең төньяк алтай этнографик төркеменә карый.

# Куманды теле
## Халык санын алу

Алтай краенда, Алтай Республикасында (Би(я) елгасының урта агымында) таралыш алган. 2002 елгы халык исәбен алу мәгълүматлары буенча, кумандылар саны 3 100 кеше (шул исәптән, Алтай краенда 1 600, Алтай Республикасында 900 кеше, Кемерово өлкәсендә ~300 кеше) булган.
2010 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча РФдә кумандылар саны 2 890 кешегә (шул исәптән, Алтай краенда 1 400, Алтай Республикасында 1 062, Кемерово өлкәсендә 224 кеше) калган.
Кумандыларның күпчелеге (яртысыннан күбесе) шәһәрләрдә (Таулы Алтай (Горно-Алтайск), Таштагол, Бийск) яшәгәнлектән, русча сөйләшүгә күчкән. 1 меңнән артык (1 040) куманлы (күбесенчә өлкә һәм урта буын вәкилләре) куманлы телендә аралаша белә. Кумандылар арасында әдәби алтай теле дә киң таралыш алган. Белгечләр бәясе буенча (2009), 8 000 кеше куманды телендә аралаша белә.

# Куманды теле
## Диалектлары

Куманды телендә турочак, солтон һәм красногорск (иске барда) диалектларын (сөйләшләрен) аерып күрсәтәләр. Генетик яктан караганда, куманды теле төньяк алтай теленең (яки алтай теленең төньяк диалектллары төркеменең) бер сөйләме итеп карала. Бер яктан караганда, алтай теленең челкан сөйләше белән бергә шор теленең кондом диалектына һәм чулым-төрки теленең түбән диалектына якыная, икенче яктан караганда, көньяк алтай теле белән (яки алтай теленең көньяк диалектлары төркеме) якыная.

# Куманды теле
## Язу

XX гасыр башында куманды теленә кирилл язуы нигезендә әлифба кертеп карыйлар. 1930- еллар башында латин язуы нигезендә әлифба кабул ителеп, куманды телендә башлангыч укыту кертелә.
1933 елда Н.А. Каланаков һәм К.И. Филатов мөхәррирлегендә латин язуы нигезендә куманды теле дәреслеге (букварь) нәшер ителә. Ләкин бик тиздән куманды телендә укыту бетерелә, мәктәпләр рус телендә укытуга күчерелә.
2010 елда куманды теле Бийск шәһәренең ике урта мәктәбендә факультатив буларак укытыла. 2006 елда Алтай краенда кирилл язуы нигезендә төзелгән куманды әлифбасын эченә алган «Азбука кумандан» китабы (Барнаул: Азбука, 2006) басылып чыккан.

# Куманды теле
## Алфавит

| Аа | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | Йй | К к | Л л | JМ м | Н н | Ҥ ҥ |
| Нь нь | О о | Ӧӧ | П п | Р р | С с | Т т | У у |
| Ӱ ӱ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ |
| ъ | Ы ы | ь | Э э | Ю ю | Я я | | |
# Мизтраси (Асти)

Мизтраси — Италиянең Пьемонт төбәге Кастельнуово-Дон-Боско өязендә урнашкан торак пункт.

# Мизтраси (Асти)
## Географиясе

Мизтраси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мизтраси (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вимисловице

Вимисловице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Стшельно гминаcында урнашкан авыл.

# Вимисловице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD196240

HD196240 — Аккош йолдызлыгында урнашкан Am спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,97 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Домброва-Вроновска

Домброва-Вроновска — Польшаның Люблин воеводалыгы Понятова гминаcында урнашкан авыл.

# Домброва-Вроновска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ларрибар-Сорапюрю

Ларрибар-Сорапюрю (фр. Larribar-Sorhapuru) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Малеч (Страшин)

Малеч (чех. Maleč) — Чехиянең Пльзень крае Страшин районында урнашкан авыл.

# Малеч (Страшин)
## Географиясе

Мәйданы — 3,748 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 849 метр биеклектә урнашкан.

# Малеч (Страшин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Малеч (Страшин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Малеч (Страшин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 257 |
| 1880 | 230 |
| 1890 | 254 |
| 1900 | 246 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 277 |
| 1921 | 245 |
| 1930 | 190 |
| 1950 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 108 |
| 1970 | 66 |
| 1980 | 38 |
| 1991 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 21 |
| 2011 | 24 |
| 2021 | 19 |
# Гоцковице

һәм
Гоцковице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Хойнице гминасында урнашкан авыл.

# Гоцковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пулиньи-Нотр-Дам

Пулиньи-Нотр-Дам (фр. фр. Pouligny-Notre-Dame һәм фр. Bourg-des-Bois) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Шерпени (Анений Ной)

Шерпени (рум. һәм молдав. Șerpeni ) — Молдова Республикасының Анений Ной районына караган авыл.
# Сан-Луис (Аргентина)

Сан-Луис (исп. San Luis) — Аргентинаның Сан-Луис провинциясендә урнашкан шәһәр.

# Сан-Луис (Аргентина)
## Тарих

1594 елда нигезләнгән.
# Санта Мария, Санта Мария Асунсион (Ометепек)

Санта Мария, Санта Мария Асунсион — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ометепек муниципалитеты составына керә.

# Санта Мария, Санта Мария Асунсион (Ометепек)
## Географиясе

Санта Мария, Санта Мария Асунсион Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Санта Мария, Санта Мария Асунсион (Ометепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Санта Мария, Санта Мария Асунсион (Ометепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Есемек (Ислаһие)

Есемек (төр. Yesemek) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ван Вейк (ай кратеры)

Ван Вейк (лат. Van Wijk) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 31,1 км булган кратер.

# Ван Вейк (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Уко Ван Вейк (1924–1966) хөрмәтенә бирелә.

# Ван Вейк (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Тузухсу

Тузухсу — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 795 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.

# Тузухсу
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200007344
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200734
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# HD10783

HD10783 — Хут йолдызлыгында урнашкан B8VpSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,43 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Саргсян

Саргсян ― әрмән фамилиясе.
* Арам Саргсян (Арам MP3, 1984), әрмән җырчысы, шоумен һәм комик.
* Серж Саргсян (Саркисян, 1954), 2008 — 2018 елларда Әрмәнстан президенты.
# Маньеац-Палоуетац (Валле д'Аоста)

Маньеац-Палоуетац — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Аяс өязендә урнашкан торак пункт.

# Маньеац-Палоуетац (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Маньеац-Палоуетац Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Маньеац-Палоуетац (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SYT5

SYT5 (ингл. Synaptotagmin 5) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ләкит Көтүклү

Ләкит Көтүклү (әзери. Ləkit Kötüklü) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
# Ейбюри

Ейбюри — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Пюльмарыль-Кы

Пюльмарыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Толькэль-Тэма кушылдыгының сул жАгыйдел ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Пюльмарыль-Кы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300067523
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306752
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Шати-Велики

Шати-Велики — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Барцяны гминасында урнашкан авыл.

# Шати-Велики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD84410

HD84410 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A2mA8-A9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,58 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Строне (Вадовицкий повяты)

һәм
Строне — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Стрышув гминасында урнашкан авыл.

# Строне (Вадовицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.