yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Түбән Кама комплекслы музее

* Мәдәният порталы
Түбән Кама шәһәренең комплекслы музее (рус. Комплексный музей города Нижнекамска) — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Түбән Каманың барлыкка килү һәм үсеш тарихы, шәһәрнең күренекле кешеләре, инфраструктурасы һәм сәнәгать оешмалары белән таныштыра.

# Түбән Кама комплекслы музее
## Бүлекчәсе

* Әхсән Фәтхетдинов музее

# Түбән Кама комплекслы музее
## Тарих

Түбән Кама шәһәре төзелә башланган 1961 елда шәһәр тарихы музеен оештыру эшләре башлана. Музей 1976 елның 22 сентябрендә шәһәрнең ун еллыгына (1966 елның 22 сентябрендә аңа шәһәр статусы бирелә) ТАССР Берләшкән музее филиалы буларак ачыла. 2008 елдан — мөстәкыйль мәдәният оешмасы.

# Түбән Кама комплекслы музее
## Бина

1976 елда музейга Гагарин урамындагы өч бүлмәле фатирдан урын бирелә. 1978 елда Вахитов урамында яңа бинага күченә. 2004 елда шәһәр үзәгендә (сүтелгән «Восход» кинотеатры бинасы урынында) музей өчен махсус проект белән ике манаралы әкият кирмәненә охшаган яңа бина салына.

# Түбән Кама комплекслы музее
## Экспонатлар

Мәйданы 753 кв. м. Музей фондында 26 меңнән артык экспонат исәпләнә: алар арасында сәнгать әсәрләре һәм документаль чыганаклар, борынгы керәстиян көнкүрешен тасвирлаган этнография әйберләре, китаплар, документлар, борынгы акчалар коллекциясе. 9 күргәзмә залы, шулай ук музыкаль кичәләр һәм рәссамнар белән очрашу өчен сәнгать залы эшли. Музейның даими экспозициясе шәһәрнең барлыкка килү һәм үсеш тарихын яктырта, беренче кешеләр, Түбән Каманың инфраструктурасы һәм сәнәгать предприятияләре (Түбән Кама нефтехимия заводы, Түбән Кама шин заводы(рус.)татар.) турында сөйли. «Түбән Каманың борынгы тарихы» күргәзмәсе Түбән Кама төбәгенең шәһәр барлыкка килгәнгә кадәрге тарихы, кешеләр килеп урнашу этаплары, җирле халыкларның гореф-гадәтләре һәм йолалары, кәсепләре турында мәгълүмат бирә. 135 кош карачкысы урын алган «Корабль урманы (рус. Корабельная роща) кошлары» күргәзмәсе оештырылган. Музейның табигый-фәнни бүлеге Түбән Кама районы территориясендә табылган борынгы хайваннар калдыклары белән таныштыра. «Стахеевлар ретро-кунак залы» күргәзмәсе төбәктә билгеле булган сәүдәгәр Стахеевлар язмышы турында сөйли.
«Декоратив-гамәли сәнгать залы»нда Түбән Кама төбәгенең иҗади шәхесләре ясаган ефәк батик, салам аппликация, автор керамикасы, каен тузыннан үрү, флористика һ. б. үрнәкләр урын алган. Татарстан һәм Түбән Кама шәһәре рәссамнарының картиналары һәм график эшләре вернисажы — музейның горурлыгы. «Хәрби Дан залы»нда Бөек Ватан сугышында катнашкан шәхесләр, шул исәптән, Советлар Берлеге Каһарманы Никита Фадей улы Кайманов, Дан орденының тулы кавалеры разведчик Рифкать Хәйрулла улы Гайнуллин (1924—2009) турында мәгълүмат тупланган.
# Оберлойсдорф

Оберлойсдорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. Оберпуллендорф округы составына керә.

# Оберлойсдорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Владимир Пустовит

Владимир Пустовит (рус. Пустовит Владимир Анатольевич) — җинаятьчел төркем җитәкчесе.

# Владимир Пустовит
## Тромыш юлы

1959 ның 27 мартында Краснотурьинск шәһәрендә туа. Латыш укчылары урамының 8а йортында яшәгәнлеге билгеле. Казанның 127 нче мәктәбен медаль белән тәмәмлый, шуннан соң армиядә хезмәт итә, шунда ул КПСС әгъзалыгына кадидат итеп алына. Армиядән соң МГИМОга укырга кермәкче булган, тик ул уку йортка керә алмыйча калып Казанга кайта. Казанда эшкә урнашып (соңгы эш – урыны Татарстан транспорт идарәсенең Казан уку комбинаты каравылчысы) эштәшләрне Совет хакимиятенә каршы өнди, аның череп таркала баруы турында, аның урынына «сул фашизм» режимын урнаштыру кирәклеге, иске хакимиятне төшерү өчен акча кирәклеге турында сөйләшүләр алып бара. Моның нәтиҗәсе итеп 1979 ның уртасында дүрт кешелек (Пустовит, Виктор Осипов, Вячеслав Бугарчёв, Әхәт Камалов) «Кызыл бригада» (рус. Красная бригада) бандасы оештырыла. Банданың 42 кылган җинаяте нәтиҗәсендә 20 кеше һәлак була, 16 кеше яралана.
1980 елның җәендә кулга алына. 1981 нең 17 августанда үлем җәзасына хөкем ителә. Үлем карарының кайчан һәм кайда тормышка ашырылганлыгы билгесез.
# Загон (коммуна)

Загон — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан коммуна.

# Загон (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Загон һәм Пепеуць (Румыния) авыллары урнашкан.
# Күлтоган (Түркестан өлкәсе)

Күлтоган (каз. Көлтоған) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Күлтоган (Түркестан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Гостичков

Гостичков (чех. Hostíčkov) — Чехиянең Пльзень крае Chodová Planá районында урнашкан авыл.

# Гостичков
## Географиясе

Мәйданы — 8,281 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гостичков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гостичков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гостичков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 299 |
| 1880 | 321 |
| 1890 | 284 |
| 1900 | 270 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 297 |
| 1921 | 295 |
| 1930 | 280 |
| 1950 | 24 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 63 |
| 1970 | 29 |
| 1980 | 12 |
| 1991 | 7 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 7 |
| 2011 | 7 |
| 2021 | 12 |
# NGC 1919

NGC 1919 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1919
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Смалярня (Смаргонский районы)

Смалярня (белар. Смалярня) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Смалярня (Смаргонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# NGC 4809

NGC 4809 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4809
## Тарихы

Әлеге галактика 1855 елда инглиз астрономы William Parsons тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Виллонго

Виллонго — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Виллонго
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 233 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кредаро, Форесто-Спарсо, Паратико, Сарнико, Цандоббьо, Вьяданика һәм Адрара-Сан-Мартино коммуналары белән чиктәш.
# Яку-Неме

Яку-Неме — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Тыдыотта елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Яку-Неме
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300059552
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305955
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ярбашы (Идил)

Ярбашы (төр. Yarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 4709

NGC 4709 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4709
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы Джеймс Данлоп тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Мене-Планш

Мене-Планш (фр. фр. Meunet-Planches һәм фр. Meunet-sur-Théols) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Кампеа (Тревизо)

Кампеа — Италиянең Венеция төбәге Мьяне өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампеа (Тревизо)
## Географиясе

Кампеа Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кампеа (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 349 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
349 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.

# 349 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:349 елда (б. э. к.) туганнар

# 349 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:349 елда (б. э. к.) вафатлар
# (3485) Баруччи

(3485) Баруччи (лат. Barucci) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3485) Баруччи
## Тарихы

1983 елның 11 июлендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 NU» саналган.
# Аненска Студанка

Аненска Студанка (чех. Anenská Studánka) — Чехиянең Пардубице крае Усти-над-Орлици һәм Q89751688? районында урнашкан авыл.

# Аненска Студанка
## Географиясе

Мәйданы — 7,904394 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 424 метр биеклектә урнашкан.

# Аненска Студанка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Аненска Студанка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Аненска Студанка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 710 |
| 1880 | 697 |
| 1890 | 659 |
| 1900 | 658 |
| 1910 | 557 |
| 1921 | 530 |
| 1930 | 534 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 247 |
| 1961 | 311 |
| 1970 | 282 |
| 1980 | 237 |
| 1991 | 196 |
| 2001 | 187 |
| 2011 | 205 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 198 |
| 2016 | 190 |
| 2017 | 180 |
| 2018 | 176 |
| 2019 | 175 |
| 2020 | 173 |
| 2021 | 168 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 184 |
| 2022 | 170 |
| 2023 | 187 |
| 2024 | 188 |
# Флёре-сюр-Уш

Флёре-сюр-Уш (фр. Fleurey-sur-Ouche) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Дижон 5-й кантон кантонына карый.

# Флёре-сюр-Уш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 29.76 км².
# Мөхәммәтбәдретдин Апанаев

Мөхәммәтбәдретдин Апанаев (Мөхәммәтбәдретдин Габделкәрим улы Апанаев, 3 октябрь 1867(1867-10-03), — 1930-еллар, Төркия) — 1 нче гилдия сәүдәгәре; Казанның нәселдән күчмә шәрәфле ватандашы, сабын заводы, 1 нче рәзрәтле кибет (Казан) һәм комиссион кантур (Мәскәү) хуҗасы. 1898-1917 елларда Казан шәһәр думасы гласные. Казан мөселман хәйрия җәмгыяте идарәсе рәисе (1910-1917). 1923 елдан Төркиядә мөһаҗирлектә.
# Владимир Барыкин

Владимир Барыкин (рус. Владимир Александрович Барыкин, 22 ноябрь 1879(1879-11-22), Орёл губернасы, Россия империясе — 15 апрель 1939(1939-04-15) (59 яшь), СССР) — микробиолог, эпидемиолог, медицина докторы (1906), Мәскәүдәге Микробиология институтына нигез салучы һәм аның беренче директоры (1921-1931).
# Завада (Вельки Кртиш)

Завада (словак. Závada) — Словакиянең Вельки-Кртиш округында урнашкан авыл.

# Завада (Вельки Кртиш)
## Тарихы

Авыл 1393 елда нигезләнгән.

# Завада (Вельки Кртиш)
## Географиясе

Мәйданы — 9,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 метр биеклектә урнашкан.

# Завада (Вельки Кртиш)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Пакосць (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

Пакосць — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Хощно гминаcында урнашкан авыл.

# Пакосць (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пшесечани

Пшесечани — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Згожелец (гмина) гминасында урнашкан авыл.

# Пшесечани
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 566

NGC 566 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 566
## Тарихы

Әлеге галактика 1827 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Флёранс

Флёранс (фр. Fleurance) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Масерия Франчози (Изерния)

Масерия Франчози — Италиянең Молизе төбәге Фрозолоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Франчози (Изерния)
## Географиясе

Масерия Франчози Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Масерия Франчози (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пуе-ле-Кото

Пуе-ле-Кото (фр. Pouillé-les-Côteaux) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
# Линда-Вайда

Линда-Вайда (алман. Linda bei Weida) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Линда-Вайда
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,81 км², 8,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 318 метр биеклектә урнашкан.
# Кога (Вах кушылдыгы)

Кога — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вах елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Кога (Вах кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200040845
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204084
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Буҗаккышла (Аксеки)

Буҗаккышла (төр. Bucakkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксеки илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Епинуз

Епинуз (фр. Épinouze) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Интими-Яга

Интими-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Казым елгасының сул ярына тамагыннан 573 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 40 км.

# Интими-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300020234
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302023
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Гарда (Бреша)

Гарда — Италиянең Ломбардия төбәге Сонико өязендә урнашкан торак пункт.

# Гарда (Бреша)
## Географиясе

Гарда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гарда (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 442

IC 442 — Жираф йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 442
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 442, MCG+14-04-003, KPG 113, PGC 19306, UGC 3470, 2MASX J06361228+8258088, Z 0625.0+8300, Z 362-22, Z 363-5, UZC J063611.7+825806, NPM1G +83.0016 һәм LEDA 19306 буларак та сурәтләнә.
# (5739) Робертбёрнс

(5739) Робертбёрнс (лат. Robertburns) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5739) Робертбёрнс
## Тарихы

1989 елның 24 ноябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WK2» саналган.
# Селва (Виченца)

Селва — Италиянең Венеция төбәге Монтебелло-Вичентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Селва (Виченца)
## Географиясе

Селва Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Селва (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (10046) Creighton

(10046) Creighton (лат. Creighton) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10046) Creighton
## Тарихы

1986 елның 2 маенда INAS тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 JC» саналган.
# Агме

Агме (фр. Agmé) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Виктор Вишневский

Виктор Вишневски (Виктор Пөтр улы Вишневски, 24 ноябрь 1804(1804-11-24) яки 24 ноябрь (6 декабрь) 1804, Согыт-Торбиково, Ядернә өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 30 декабрь 1885(1885-12-30) (81 яшь) яки 30 декабрь 1885 (11 гыйнвар 1886) (81 яшь), Казан, Россия империясе) — праваслау дин эшлеклесе, фәлсәфә прафисыры (1828), укытучы, Рус география җәмгыятенең хакыйкый әгъзасы (1852), Казанның Ару хәбәр җәмигынең баш рухание (1866-?).
# (15007) Эдоардопоцио

(15007) Эдоардопоцио — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15007) Эдоардопоцио
## Тарихы

1998 елның 5 июлендә Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 NA» саналган.
# Рафаил Төхфәтуллин

Рафаил Төхфәтуллин, Рафаил Газиз улы Төхфәтуллин (рус. Рафаил (Рафаэль) Газизович Тухфатуллин (Тухватуллин), 1924 елның 1 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Арча кантоны, Яңа Иябаш — 1994 елның 15 июле, РФ, ТР, Әлмәт) — язучы, Татарстан АССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1984). Бөек Ватан сугышында катнашучы. 1955 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Тәрҗемәи хәле

1924 елның 1 гыйнварында ТАССР Арча кантоны (хәзерге Арча районы) Яңа Иябаш авылында укытучы гаиләсендә туган. Яңа Кенәрдә тугызъеллык мәктәпне, Донбасста Горловка шәһәрендә ФЗӨ мәктәбен, Мәскәүдә ССРБ язучылар берлеге каршында югары әдәби курсларны (1959) тәмамлаган.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Хезмәт юлы

Яңа Кенәрдә мәктәпне тәмамлагач, Донбасска китә. Шахтада забойчы була. Сугыш башлангач, туган авылына кайта, унынчы сыйныфта укуын дәвам итә. 1942 елда армиягә алына. Ярты ел хәрби укуханәдә хәзерлек курсларында укый.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Бөек Ватан сугышында

Брянск, Орша, Рига шәһәрләре өчен каты сугышларда катнаша. Сугыш кырында ике тапкыр (башы) яралана, контузия ала. Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә. 1945 елның гыйнварында армия хезмәтеннән азат ителә, туган авылына кайта.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Сугыштан соң

* 1945-1957 Яңа Кенәрдә чыга торган Кызыл Юл (1956 елдан Тукай) район газетасында җаваплы сәркатип.
* 1957-1959 Мәскәүдә укый.
* 1959 елның ноябреннән Әлмәттә, һөнәри язучы хезмәтендә булды.
* 1994 елның 15 июлендә, сугыштан алган яралары тәэсире нәтиҗәсендә, вафат булды.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Иҗаты

1948 елда «Кызыл Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасында «Сабакташлар» исемле беренче хикәясе басыла һәм премиягә лаек була. Хикәяләре тупланган беренче җыентыгы («Таныш гөрелте») 1954 елда дөнья күрә. Сугыш еллары һәм сугыштан соңгы авыл тормышын сурәтли. Әлмәткә күчеп килгәч, нефтьчеләр, төзүчеләр турында яза. 34 китап язып бастыра. Әсәрләре казакъ, үзбәк, каракалпак, чуаш, башкорт, инглиз, француз, алман, испан, поляк теле поляк, чех телләренә тәрҗемә ителгән. Соңгы язган әсәре — Кызыл туры повесте.

# Рафаил Төхфәтуллин
## Иҗаты
#### Аерым китаплары

* 1956 Елга аръягындагы йорт
* 1957 Авылдашым Нәби
* 1966 Тегермән буасы
* 1967 Кар күзе
* 1968 Давыл чәчәге
* 1969 Җиләкле аланнар
* 1972 Бөтнек исе
* 1979 Акбүз ат

# Рафаил Төхфәтуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1944 Кызыл Йолдыз ордены
* 1974 Хөрмәт Билгесе ордены
* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены
* 1984 Татарстан АССР атказанган мәдәният хемәткәре

# Рафаил Төхфәтуллин
## Хәтер

* Әлмәттә урамга, китапханәгә исеме бирелә.
* Әлмәт шәһәр шурасы карары белән, язучы Рафаил Төхфәтуллин исемендәге премия булдырыла.
* 2013 елда Әлмәтнең «Рухият» нәшриятында улы Рөстәм Рафаил Төхфәтуллинның «Минем җаным - китапларымда» җыентыгын чыгара.
# Имам әс-Сәрахси

Имам әс-Сәрахси, Әбү Бәкер Мөхәммәд ибн әбү-Сәхәл Әхмәд әс-Сәрахси (фар. محمد بن احمد بن ابي سهل ابو بكر السرخسي) — XI гасырда яшәгән хәнәфи мәзһәбе фәкыйһы.

# Имам әс-Сәрахси
## Тәрҗемәи хәле

1009 елда Үзәк Азиядә, Мавараэннәһердә (хәзерге Төркмәнстан-Иран территориясендә) туган. Бөек галим һәм вәгазьче имам әс-Сәрахси Үзәк Азиядә хәнәфи мәзһәбен тараткан һәм имам Әбү Хәнифә тәгълиматын үстерүгә зур өлеш керткән. Әс-Сәрахси — берничә дини китап авторы.

# Имам әс-Сәрахси
## Китаплары

* Усул Әл-фикһ, Каһирә 1372 / 1953 — ислам юриспруденциясенә багышланган. Бу эшне язу өчен әл-Сәрахси күп төрле чыганаклардан, шул исәптән имам Шәфигый хезмәтләреннән файдаланган.
* Китаб Әл-Мабсут, Бәйрут 1406 / 1986 — Мөхәммәт әл-Шәйбани хезмәтләренә таянып язылган Мөхәммәд бине Әл-Мәрвәзи мөхтәсарына аңлатмалар .
* Шәрех Әл-Сияр Әл-Кәбир — Мөхәммәт әл-Шәйбанига(ингл.)татар. хезмәтләренә шәрех.

# Имам әс-Сәрахси
## Яңа тарих

Бишкәкнең 2018 елның 2 сентябрендә ачылган үзәк мәчетенә Сәрахси исеме бирелгән.
# Гартвиковице

Гартвиковице (чех. Hartvíkovice) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Q89269380? районында урнашкан авыл.

# Гартвиковице
## Географиясе

Мәйданы — 5,743643 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Гартвиковице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гартвиковице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Гартвиковице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 386 |
| 1880 | 437 |
| 1890 | 560 |
| 1900 | 584 |
| 1910 | 547 |
| 1921 | 577 |
| 1930 | 633 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 581 |
| 1961 | 695 |
| 1970 | 681 |
| 1980 | 635 |
| 1991 | 576 |
| 2001 | 565 |
| 2011 | 547 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 551 |
| 2016 | 537 |
| 2017 | 544 |
| 2018 | 550 |
| 2019 | 563 |
| 2020 | 548 |
| 2021 | 550 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 533 |
| 2022 | 552 |
| 2023 | 571 |
| 2024 | 575 |
# IC 2163

IC 2163 — Зур Эт йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика һәм тәэсирле галактика .

# IC 2163
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда PGC 18751, IC 2163, ESO 556-9, LEDA 18751, 2MASX J06162800-2122330, SGC 061420-2121.4, UGCA 125, ESO-LV 556-0090, MCG-04-15-021 һәм Gaia DR2 2937977704590652416 буларак та сурәтләнә.
# Равна Река (Владичин Хан)

Равна Река (серб. Равна Река ) — Сербиянең Пчинья округы Владичин-Хан җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Равна Река (Владичин Хан)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 481 метр биеклектә урнашкан.

# Равна Река (Владичин Хан)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (20651) 1999 TE219

(20651) 1999 TE219 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20651) 1999 TE219
## Тарихы

1999 елның 1 октябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 TE219» саналган.
# Саран-Шор

Саран-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Омрась-Шор елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Саран-Шор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300026509
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302650
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3