yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ранчо Зумпанго (Петатлан)

Ранчо Зумпанго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Зумпанго (Петатлан)
## Географиясе

Ранчо Зумпанго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Зумпанго (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Зумпанго (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сант'Антонио-Абате

Сант'Антонио-Абате — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.

# Сант'Антонио-Абате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Дифференциаль Допплер эффекты

Дифференциаль Допплер эффекты яктылык әйләнеп торучы чыганактан нурланганда барлыкка килә.
Йолдызлар әйләнәсендәге тирәлектә ул тузан кисәкчәләре әйләнгәндә килеп җитүче фотоннарның аермасын тасвирлый. Кисәкчәдән әйләнүче өлештән килеп чыккан фотоннар кызыл тайпылмалы, ә кисәкчәгә таба әйләнүчеләр зәңгәр тайпылмалы була.
# Вимислув (Скерневицкий повяты)

Вимислув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ковесы гминаcында урнашкан авыл.

# Вимислув (Скерневицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Квазар

Квазар (инглизчә quasar: quas(i) + (st)ar – йолдыз сыман) — күзәтелә торган Галәмдә иң якты астрономик объектларның берсе. Аның нурланыш егәрлеге кайвакыт галактикабызның бөтен йолдызлары суммар нурланыш егәрлеген арттырып үти.
Бер фараз буенча квазарлар - ерактагы галактикаларның куәтле актив төшләре, аларның эчендә үтә массив кара тишек урнашкан, ул тышкы фәзадан тирәсендәге матдәне эченә суырып йота (аккреция) , нәтиҗәдә кара тишекнең массасы бик арта һәм куәтле нурланыш таратыла. Шушы нурланыш галактиканың барлык йолдызлары нурланыш егәрлегеннән югарырак була.
Соңгы күзәтүләр буенча күпчелек квазарлар эре эллиптик галактикалар үзәкләре янында урнашкан.
Бер теория буенча квазар - үзгәрешенең башлангыч дәверендәге галактика, аның эчендә үтә массив кара тишек әйләнә-тирәдәге матдәне йота. Галактика үзәгендә урнашкан шул кара тишекнең аккрецион дискы - көчле нурланышның чыганагы булып тора. Квазарның кызыл тайпылмасы космологик кызыл тайпылмасыннан гравитацион тайпылма кыйммәтендә зуррак.
Квазарларны Галәмнең маяклары белән чегыштыралар, чөнки алар гаять зур ераклыктан күренәләр. Квазарларны тикшерү ярдәмендә Галәмнең эволюциясе, матдәнең бүленеше, спектраль төзелеше өйрәнелә.
# (2570) Порфиро

(2570) Порфиро (лат. Porphyro) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2570) Порфиро
## Тарихы

1980 елның 6 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PG» саналган.
# Згорне Слемене

Згорне Слемене — Словениянең Шентюр (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Згорне Слемене
## Географиясе

Мәйданы — 1,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 561 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Левада (Порденоне)

Левада — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Сесто-аль-Регена өязендә урнашкан торак пункт.

# Левада (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лома Бонита (Ирапуато)

Лома Бонита — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Лома Бонита (Ирапуато)
## Географиясе

Лома Бонита Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лома Бонита (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лома Бонита (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Арилете (Фрозиноне)

Арилете — Италиянең Лацио төбәге Алатри өязендә урнашкан торак пункт.

# Арилете (Фрозиноне)
## Географиясе

Арилете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Арилете (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казалтондо (Перуҗа)

Казалтондо — Италиянең Умбрия төбәге Читта-делла-Пьеве өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалтондо (Перуҗа)
## Географиясе

Казалтондо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казалтондо (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саут-Барр (Вермонт)

Саут-Барр — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Саут-Барр (Вермонт)
## Географиясе

Саут-Барр халык санын алу урыны мәйданы — 5,087781 км², 5,087682 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фриньикур

Фриньикур (фр. Frignicourt) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Клермон (округ)

һәм
Клермон — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Уаза департаментына карый.

# Клермон (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1142 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 146 коммунага бүленгән.
# Соболице (Зелёногурский повяты)

Соболице — Польшаның Любуш воеводалыгы Новогруд-Бобжаньский гминасында урнашкан авыл.

# Соболице (Зелёногурский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гросхаберсдорф

Гросхаберсдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Гросхаберсдорф
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Гросхаберсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 35,49 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 341 метр биеклектә урнашкан.
# Джордан (Миннесота)

Джордан — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Джордан (Миннесота)
## Тарихы

Джордан шәһәре 1853 елда нигезләнгән.

# Джордан (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,596283 км², 8,56967 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Палетники

Палетники (белар. Палетнікі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Палетники
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Эне-ле-Шато

Эне-ле-Шато (фр. Ainay-le-Château, фр. Ainay-sur-Sologne һәм фр. Charnoux) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# (19679) Gretabetteo

(19679) Gretabetteo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19679) Gretabetteo
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RF179» саналган.
# Почопек

Почопек — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шудзялово гминасында урнашкан авыл.

# Почопек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Старий Боровець

Старий Боровець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Гродзец гминасында урнашкан авыл.

# Старий Боровець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Льянера

Льянера (исп. Llanera) — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Льянера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 106,69 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Стадолишча (Гарадоцкий районы)

Стадолишча (белар. Стадолішча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Стадолишча (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 7415

NGC 7415 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7415
## Тарихы

Әлеге галактика 1863 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (2523) Рыба

(2523) Рыба (лат. Ryba) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2523) Рыба
## Тарихы

1980 елның 6 августында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PV» саналган.
# Камичола (Фрозиноне)

Камичола — Италиянең Лацио төбәге Рипи өязендә урнашкан торак пункт.

# Камичола (Фрозиноне)
## Географиясе

Камичола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Камичола (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Поҗарело (Сьена)

Поҗарело — Италиянең Тоскана төбәге Поджибонси өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗарело (Сьена)
## Географиясе

Поҗарело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Поҗарело (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бөгелмә өязе

| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Губерна | Самар губернасы |
| Үзәк | Бөгелмә |
| Нигезләү датасы | 1781 ел |
| Юкка чыгару датасы | 1920 ел |
| Мәйдан | 10 803,1 чакрым² |
| Халык саны | 299 884 кеше |
Бөгелмә өязе (рус. Бугульминский уезд) — Самар губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
Өяз үзәге — Бөгелмә шәһәре.

# Бөгелмә өязе
## География

| Як | Өяз яки губерна |
| Төньяк Көнчыгыш | Уфа губернасы |
| Көньяк | Богырыслан өязе |
| Көнбатыш | Казан губернасы |

# Бөгелмә өязе
## Тарих

Өяз 1781 елда Уфа наместниклыгының Уфа өлкәсе составында оештырыла. 1796 елдан — Ырынбур губернасы составында.
1851 елда Самар губернасы оештырыла, Бөгелмә өязе аның составына кертелә.
1920 елда ул юкка чыгарыла, ә аның территориясе Татарстан АССРның Бөгелмә кантонына кертелә.

# Бөгелмә өязе
## Халык

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 95 036 | 31,69 |
| татар | 62 406 | 20,81 |
| типтәр | 43 568 | 14,53 |
| мордва | 37 498 | 12,50 |
| башкорт | 29 647 | 9,89 |
| чуаш | 25 406 | 8,47 |
| удмурт | 2 087 | 0,70 |
| төркмән | 1 861 | 0,62 |
| мишәр | 1 393 | 0,46 |
| украин | 667 | 0,22 |
| башка телләр | 315 | 0,11 |
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 6 879 | 90,74 |
| татар | 421 | 5,55 |
| мордва | 70 | 0,92 |
| типтәр | 65 | 0,86 |
| чуаш | 26 | 0,34 |
| башкорт | 25 | 0,33 |
| украин | 23 | 0,30 |
| чегән | 22 | 0,29 |
| алман | 21 | 0,28 |
| поляк | 17 | 0,22 |
| башка телләр | 12 | 0,16 |
# Хайнд (ай кратеры)

Хайнд (лат. Hind) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 28,5 км булган кратер.

# Хайнд (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Джон Рассел Хайнд (1823—1895) хөрмәтенә бирелә.

# Хайнд (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Мникув (Кече Польша воеводалыгы)

һәм
Мникув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Лишки гминасында урнашкан авыл.

# Мникув (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Штайнах (Түбән Бавария)

Штайнах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Штайнах (Түбән Бавария)
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Штайнах (Түбән Бавария)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 348 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Жермен-лез-Арле

Сен-Жермен-лез-Арле (фр. Saint-Germain-lès-Arlay) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Сен-Жермен-лез-Арле
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,20 км².
# Претежана

Претежана (серб. Претежана) — Сербиянең Топлич округы Блатсе җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Претежана
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 311 метр биеклектә урнашкан.

# Претежана
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# DIEXF

DIEXF (ингл. UTP25 small subunit processor component) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кан тамырларының варикоз киңәюе

Кан тамырларының варикоз киңәюе — периферик кан тамырлары (веналарның) авыруы, тамырлар киңлегенең тигезсез зураюы, формалары үзгәрүе һәм сыгылмалылыгы кимүе хас. Кан тамырларының варикоз киңәюе беренчел (өске кан тамырлары зарарланып, тирән кан тамырлары нормаль эшләгәндә) һәм икенчел (кан тамырлары клапаннары начар эшләгәндә, тирән кан тамырлары окклюзиясе булганда) төрләргә аерыла. К.т.в.к. булганда ешрак аяк кан тамырлары, туры эчәк кан тамырлары үрелмәсе (кара: Геморрой), сирәгрәк үңәч һәм ашказаны, бавыр (бавыр циррозы, порталь гипертензия), орлык бавы һ.б. кан тамырлары зарарлана.
Кан тамырларының варикоз киңәюе үсеп китүенә нәселдән килгән бирешүчәнлек, аякка озак авырлык төшү, симерү, йөклелек, эч кату һ.б. сәбәпче була. Аяклар зарарланганда төп симптомнар: йөргәндә аякларның тиз аруы, авырлык һәм авыртыну тою, шешенү, варикоз төерләр, балтыр мускуллары тартышу һ.б. Диагностикалау өчен анамнез, клиник һәм инструменталь (ультратавыш доплерографиясе, флебография һ.б.) тикшеренүләр мәгълүматларын файдаланалар. Дәвалау хирургик (кан тамырларын кисеп алу, коагуляция, склеротерапия һ.б.), медикаментоз, компрессион терапия. Мөмкин өзлегүләр: тромбофлебит, экзема, трофик яралар, кан китү, күкәй атрофиясе, нәселсезлек һ.б. Искәртү: дәвалау физкультурасы, дөрес яшәү рәвеше. Башкортстанда кан тамырларына 2007 е. — 4 меңнән артык, 2009 е. — 3,6 мең, 2011 е. 3,9 мең операция ясала. Медицина университетында аяк (Р.К.Әгъзәмов, Р.И.Ишбулдин, В.В.Плечев, Ә.А.Хәмитов, А.И.Шестаков һ.б.), үңәч һәм ашказаны (Р.С.Миңһаҗев, М.Ә.Нартайлаков һ.б.), орлык бавы (Г.В.Коржавин, В.Н.Павлов, В.В.Чистяков һ.б.) К.т.в.к. диагностикалау, дәвалау һәм искәртү буенча тикшеренүләр алып барыла.
# Кладно

Кладно (чех. Kladno, алман. Kladno) — Чехиянең Урта Чехия төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Кладно
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Кладно Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Кладно
## Тарих

14 гасырда нигезләнгән.

# Кладно
## Рәсми сайт

* Рәсми веб-сәхифәсе
# Иргиш

Иргиш — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Барда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Иргиш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101012111100014851
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101485
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Волгозиха

Волгозиха — Чулманның кече уң кушылдыгы. Удмуртиянең Сарапул районы биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Волгозиха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101412111100015779
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101577
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# NGC 6639

NGC 6639 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6639
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яйлакөй (Малкара)

Яйлакөй (төр. Yaylaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зопилотепек (Атлистак)

Зопилотепек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атлистак муниципалитеты составына керә.

# Зопилотепек (Атлистак)
## Географиясе

Зопилотепек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Зопилотепек (Атлистак)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Зопилотепек (Атлистак)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Косвож (Зур Аранец кушылдыгы)

Косвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Зур Аранец елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.

# Косвож (Зур Аранец кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100212103000063368
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006336
* Бассейн коды — 03.05.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Җәмәки

Җәмәки (рус. Эмикеево) — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районы территориясендә урнашкан юкка чыккан авыл.

# Җәмәки
## Тарихы

Авыл 1979 елда юкка чыга.

# Җәмәки
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Җәмәки
## Шәхесләр

* Әнвәр Баһаветдинов (1925―2002), ТАССР Югары Шурасы президиумы рәисе (1983―1986).
* Фәрит Баһаветдинов (1932―2008), 1979-1987 елларда ТАССР сәүдә министры. Ә. Б. Баһаветдиновның энесе.
* Дания Баһаветдинова, музей хезмәткәре, РСФСР һәм ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Наҗия Борһанова (Баһаветдинова. 1924―2001), тел белгече, филология фәннәре кандидаты. Язучы Әхсән Баянның хатыны.
# Данненберг (Эльба)

Данненберг — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Данненберг (Эльба)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 76,62 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 метр биеклектә урнашкан.
# Никифар

Никифар — Башкортстанның Әлшәй районындагы татар авылы. Слак авыл советы үзәге.
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 845 кешенең яшәве мәгълүм.. Карамалы елгасы Дим белән кушылган җирдә урнашкан.

# Никифар
## Тарихи мәгълүматлар

Никифар авылының килеп чыгышы бик кызыклы. Бу урынга иң беренчеләрдән булып Никифор исемле тегермәнче килеп утырган һәм Җәй-Хуҗа елгасында су тегермәне төзеп җибәргән. Архивлардагы язмаларга караганда Никифар авылы 1746 елда барлыкка килгән. 18 гасырда Никифор авылы дип йөртелгән. 19 гасыр азагында гына рәсми рәвештә Никифар исеменә әйләнерелгән. Милләтләре буенча авылда татар, башкорт, чуаш, удмурт, рус халыклары яшәгән. Авыл тирәсендәге урыннар әле булса алар исемен йөртә: Андрей бүләк, Роман төбәге, Смиркә, Рус ташлыгы. 1782 елда авылга Казан губернасыннан татарлар күчеп килә, алар яшәгән урамны Казаннар урамы дип исемлиләр. 19 гасыр азагында авылда 113 йорт, мәчет, тегермән, биш кибет, базар, умарталык булган. Октябрь революциясенә кадәр авылда 335 йорт, 3 мәхәллә, 3 мәчет булган. Өйләр читән балчыктан салынган, түбәләре саламнан булган.
Гражданнар сугышы вакытында авыл аша “кызыллар” һәм “аклар” өч тапкыр үтә. 1920 елда Гафуров Мәҗит җитәкчелегендә беренче совет мәктәбе ачыла, ул Залилов Габдрахман өендә урнаша. 1930 елда “Казаннар” һәм “Никифар” колхозлары төзелә, ә 1931 елда аларны бер “Правда” колхозы итеп берләштерәләр, аның рәисе Ганиев Бәхтигәрәй була.
1941 елда Бөек Ватан сугышы башлана. Колхоз фронтка 4 автомашина, 200 ат җибәрә. Авылдан 476 кеше сугышка китә. 226 якташыбыз туган җиргә әйләнеп кайта алмый. Сугышта һәлак булганнар истәлегенә безнең авылда ике һәйкәл төзелгән. Авылдан 115 кеше орден, медальләр белән бүләкләнгән.

# Никифар
## Демография

1917 елда Бәләбәй өязе Гайниямак вулысы Никифар авылында 376 хуҗалыкта 2194 кеше яшәгән. 1622 типтәр, 382 – татар, 66 – украиннар, 56 – руслар, 20 - башкортлар. Өч ел үтүгә, 1920 елда яңа сан алу вакытында Гайниямак вулысы Никифар авылында кеше саны күпмедер кимегән: 376 йортта 2045 кеше яши. Аларның 1726 - татарлар, тагын 271 – “мөселманнар” итеп. Руслар – 48 кеше.
Рәсми рәвештә (2002 елда) Никифарда 74% татарлар, ләкин бу мәгълүмат тулы түгел.

# Никифар
## Мәгариф

Никифарда урта мәктәп эшли, 2010-11 уку елында 149 бала укыган. Шулай ук китапханә, клуб бар.

# Никифар
## Мәгариф
### Географик урынлашу

* район үзәгенә кадәр (Раевский): 45 км
* тимер юл станциясенә (Аксеново): 12 км
# Алапокотыль-Кы

Алапокотыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/ТАЗ/555/220 урнашкан. Елга озынлыгы 69 км.

# Алапокотыль-Кы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300067707
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306770
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кетле (ай кратеры)

Кетле (лат. Quetelet) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,77 км булган кратер.

# Кетле (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Адольф Кетле (1796—1874) хөрмәтенә бирелә.

# Кетле (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Солфата (Потенца)

Солфата — Италиянең Базиликата төбәге Марсико-Нуово өязендә урнашкан торак пункт.

# Солфата (Потенца)
## Географиясе

Солфата Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Солфата (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.