# 16 сентябрь

16 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның уналтынчы көне. Ел ахырына кадәр 106 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 16 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* Халыкара озон катламын саклау көне (ингл. International Day for the Preservation of the Ozone Layer)..
* Аурупа Берлеге — Европа хәрәкәт атналыгы (фр. Semaine européenne de la mobilité) башлана, шәһәрләрдә җәяү яки җәмгыяви транспорт белән йөрү, яки велосипед куллану өчен уңайлы инфраструктура булдырылуын алга сөрүче еллык вакыйга: Европа комиссиясе (урысча) тарафыннан оештырыла.

# 16 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Сент-Китс һәм Невис — Милли каһарманнар көне (ингл. National Heroes Day).
* Малайзия — Малайзия көне (ингл. Malaysia Day), 1963.
* Мексика — Бәйсезлек көне (исп. Dia de la Independencia).
* Папуа — Яңа Гвинея — Бәйсезлек көне (ингл. Independence Day, 1975, Австралиядән).

# 16 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре
#### Өлкә яки җирле

* Бразилия:
** Алагоас штатының (урысча) тиң буларак (португ.) Бразилия берлегенә керүе (1902).
** Минас-Жерайс штатындагы (урысча) шәһәрләрнең истәлекле көннәре:
*** Ламбари (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
*** Жакутинга (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
*** Итауна (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
*** Итиютаба (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
*** Кашамбу (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
*** Эзмералдас (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1901)
* Украина: Харьков өлкәсендәге (урысча) Лозовая (урысча) шәһәренең азат ителү көне (1943, Бөек Ватан сугышы).

# 16 сентябрь
## Вакыйгалар

* 1859 — Инглиз сәяхәтчесе Давид Ливингстон Ньяса күлен ача (Африка).
* 1917 — Сөембикә манарасыннан Рәсәй Каракошы алып ташлана.
* 1976 — Шаварш Карапетян бата торган троллейбустан 20 кешене коткара.
* 1978 — Иранда Табасс җир тетрәвендә 15 мең кеше вафат.
* 1998 — «Нотр-Дам де Пари» мьюзиклы чыга.

# 16 сентябрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:16 сентябрь көнне туганнар
* 1745 — Михаил Кутузов, 1812 елгы Ватан сугышында Россия империясе гаскәренең җитәкчесе.
* 1853 — Альбрехт Коссел,
* 1870 — Язеп Василевич,
* 1880 — Альфред Нойес, инглиз шагыйре.
* 1888 — Франс Ээмил Силланпәә,
* 1891 — Карл Дөниц, алман дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, гросс-адмирал.
* 1891 — Мөхәммәд Вәлишин, драма актеры.
* 1893 — Альберт Сент-Җөрҗи,
* 1895 — Александр Василевский, Совет гаскәр башлыгы, маршал.
* 1904 — Максуд Сөндекле, татар шагыйре.
* 1910 — Павел Иванов,
* 1913 — Гыйлемхан Идрисов, татар Советлар Берлеге каһарманы, Кызыл Армиясенең артиллерия сержанты.
* 1913 — Иван Москвичёв,
* 1915 — Атилла Расих, татар язучысы, Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты.
* 1916 — Николай Батанов,
* 1923 — Ли Куан Ю, Сингапурның беренче премьер-министры, хокукчы.
* 1925 — Александр Горчилин,
* 1929 — Людмила Лотова,
* 1930 — Мидхәт Габдуллин,
* 1934 — Владимир Баранов,
* 1938 — Әлфәт Хәйретдинов,
* 1938 — Валерий Гатаев, ССРБ һәм Россия Федерациясе кино һәм театр артисты.
* 1947 — Финсур Әхмәтов,
* 1949 — Шәүкәт Гаделша, шагыйрь, Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (2023).
* 1951 — Фәнүзә Кадыйрова,
* 1956 — Дэвид Копперфильд, АКШ фокусчысы.
* 1958 — Гөлнар Балтанова,
* 1962 — Николай Казаков,
* 1974 — Рөстәм Гыйззәтуллин,
* 1978 — Руслан Балтиев,
* 1987 — Алмаз Гәрәев,
* 1989 — Хосе Рондон,
* 1993 — Василий Егоров,
* 1993 — Флури Жасмин,

# 16 сентябрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:16 сентябрь көнне вафатлар
* 1583 — Катерина Ягеллонка,
* 1736 — Габриель Фаренһейт,
* 1774 — Иван Белобородов,
* 1863 — Альфред де Виньи, француз язучысы.
* 1932 — Роналд Росс,
* 1938 — Габделәхәт Фәхреддинов,
* 1938 — Газиз Гобәйдуллин, татар язучысы, тарихчы.
* 1938 — Казимерас Стацинскис,
* 1946 — Михаил Алаев, Дан орденының тулы кавалеры.
* 1967 — Павло Тычина,
* 1974 — Степан Кувыкин,
* 1977 — Леонид Агаков,
* 1988 — Розияхон Муминова,
* 1990 — Семён Куркоткин,
* 1995 — Газыймулла Хәйбуллин,
* 1995 — Гай Таһиров, татар биючесе, балетмейстер һәм хореограф.
* 2001 — Иван Давыденко,
* 2019 — Марс Сафиуллин,
* 2022 ― Илсур Хөснетдинов, хуҗалык эшлеклесе, шагыйрь.