yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ешилкая (Кахта)

Ешилкая (төр. Yeşilkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (13735) 1998 RZ67

(13735) 1998 RZ67 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13735) 1998 RZ67
## Тарихы

1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RZ67» саналган.
# Александровка (Алексеевск районы)

Александровка — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы авыл.
Халык саны — 131 тирәсендә. Почта индексы — 422914.

# Александровка (Алексеевск районы)
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Александровка (Алексеевск районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Александровка (Алексеевск районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)

Синко де Майо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Синко де Майо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Синко де Майо (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Рин-Решельский

Рин-Решельский — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Рин-Решельский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буассо

Буассо (фр. Boisseaux) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Лос Мангос (Телолоапан)

Лос Мангос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Телолоапан муниципалитеты составына керә.

# Лос Мангос (Телолоапан)
## Географиясе

Лос Мангос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Мангос (Телолоапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Мангос (Телолоапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Монталбано (Римини)

Монталбано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сантарканджело-ди-Романья өязендә урнашкан торак пункт.

# Монталбано (Римини)
## Географиясе

Монталбано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монталбано (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грознице

Грознице (чех. Hroznice) — Чехиянең Урта Чехия крае Збизуби районында урнашкан авыл.

# Грознице
## Географиясе

Мәйданы — 0,961 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Грознице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Грознице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Грознице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 109 |
| 1880 | 95 |
| 1890 | 92 |
| 1900 | 95 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 76 |
| 1921 | 60 |
| 1930 | 52 |
| 1950 | 32 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 32 |
| 1970 | 19 |
| 1980 | 8 |
| 1991 | 3 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 6 |
| 2021 | 10 |
# Лейк (округ, Көньяк Дакота)

Лейк — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мадисон шәһәре.

# Лейк (округ, Көньяк Дакота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.

# Лейк (округ, Көньяк Дакота)
## Территориясе

Округ мәйданы 1489,7 км² тәшкил итә.
# Мелроуз-Парк (Нью-Йорк)

Мелроуз-Парк — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мелроуз-Парк (Нью-Йорк)
## Географиясе

Мелроуз-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 11,178181 км², 11,178184 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (18421) 1993 TV34

(18421) 1993 TV34 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18421) 1993 TV34
## Тарихы

1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TV34» саналган.
# Горсшу-Бич (Флорида)

Горсшу-Бич — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Горсшу-Бич (Флорида)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Горсшу-Бич (Флорида)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1 250 000 квадрат метр, 1,251052 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 Фут биеклектә урнашкан.
# IC 4850

IC 4850 — Бөркет йолдызлыгы чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 4850
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда HD 181419, IC 4850, AAVSO 1915-00, BD-00 3708a, CSI-00 3708 1, V606 Aql, AN 11.1900 һәм SV* HV 130 буларак та сурәтләнә.
# Роккескилль

Роккескилль — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Роккескилль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,88 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 метр биеклектә урнашкан.
# ZNF385A

ZNF385A (ингл. Zinc finger protein 385A һәм Zinc finger protein 385A) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD236470

HD236470 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан A7 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,67 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мәнеү

Мәнеү — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453491, ГАТОБК коды — 80205822007.

# Мәнеү
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 360 кешенең яшәве мәгълүм.

# Мәнеү
## Танылган шәхесләр

* Николай Никитин (1926-2008), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
# Першлинг

Першлинг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Санкт-Пёльтен округы составына керә.

# Першлинг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 метр биеклектә урнашкан. Херцогенбург, Зитценберг-Райдлинг, Атценбруг, Вюрмла, Нойленгбах, Кирхштеттен (Түбән Австрия), Бёхаймкирхен һәм Капельн коммуналары белән чиктәш.
# Лозенраде

Лозенраде (алман. Losenrade) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Лозенраде
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,88 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 19 метр биеклектә урнашкан.
# Новоандреевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Новоандреевка (каз. Новоандреевка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Новоандреевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# 1013 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 1013 — Милади тәкъвим буенча XI гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 1013 — безнең эрага кадәр XI гасырга кергән ел.
* 1013 — сан.
# Гальве-де-Сорбе

Гальве-де-Сорбе (исп. Galve de Sorbe) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Гальве-де-Сорбе
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 49,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1394 метр биеклектә урнашкан.
# Мара (Сардиния)

Мара — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Сассари провинциясе составына керә.

# Мара (Сардиния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коссойне, Падрия һәм Поццомаджоре коммуналары белән чиктәш.
# 542 (сан)

542 (биш йөз кырык ике) - 541 белән 543 арасындагы натураль сан.

# 542 (сан)
## Математикада

* 542 — өч урынлы җөп сан.
* 542 санның цифрлар суммасы — 11.
* 542 санның цифрлар тапкырчыгышы — 40.
* 542 санның квадраты — 293764.

# 542 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 542 ел
* 542 ел (б. э. к.)
* Юникодта 021E₁₆ — «Ȟ» символның коды.
# Вигушки

Вигушки (белар. Вігушкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Вигушки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сейнорога-Яга

Сейнорога-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының уң ярыннан 112 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.

# Сейнорога-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000085705
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008570
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Потлох-Юган

Потлох-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Сосьва елгасының уң ярыннан 375 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.

# Потлох-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300028442
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302844
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (11540) 1992 PV3

(11540) 1992 PV3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11540) 1992 PV3
## Тарихы

1992 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PV3» саналган.
# Жеминиану

Жеминиану — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Жеминиану
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 471,57 км².
# Сен-Жан-Лигур

Сен-Жан-Лигур (фр. Saint-Jean-Ligoure) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Кавалевшчына (Глыбачански авыл советы)

Кавалевшчына (белар. Кавалеўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Кавалевшчына (Глыбачански авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Душники над Влтавоу

Душники над Влтавоу (чех. Dušníky nad Vltavou) — Чехиянең Урта Чехия крае Вшестуди районында урнашкан авыл.

# Душники над Влтавоу
## Географиясе

Мәйданы — 2,062 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Душники над Влтавоу
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Душники над Влтавоу
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Душники над Влтавоу
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 118 |
| 1880 | 137 |
| 1890 | 160 |
| 1900 | 156 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 140 |
| 1921 | 181 |
| 1930 | 154 |
| 1950 | 112 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 107 |
| 1970 | 79 |
| 1980 | 61 |
| 1991 | 32 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 33 |
| 2011 | 23 |
| 2021 | 29 |
# Сен-Кристоль (Эро)

Сен-Кристоль (фр. Saint-Christol) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Обершёнегг

Обершёнегг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Обершёнегг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Обершёнегг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,28 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 630 метр биеклектә урнашкан.
# Юшантен

Юшантен (фр. Uchentein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
# Геннадий Попов (1917)

Геннадий Попов (Геннадий Пөтр улы Попов, 7 ноябрь 1917(1917-11-07), Уфа, Уфа өязе, Уфа губернасы, Россия республикасы — 24 май 1976(1976-05-24) (58 яшь), Екатеринбург, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге Каһарманы (1945). Беларус территориясендәге сугышларда күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
# HD1185

HD1185 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан A2VpSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,15 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Касси (Антсла)

Касси (эст. Kassi) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Бүюкчимиш (Акчадаг)

Бүюкчимиш (төр. Büyükçimiş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ардильяс де Абахо, Лас Ардильяс (Агваскальентес)

Ардильяс де Абахо, Лас Ардильяс — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Ардильяс де Абахо, Лас Ардильяс (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ардильяс де Абахо, Лас Ардильяс (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Laperuz buğazı

Laperuz buğazı - Xokkaydo utrawı tönyaq qırıyı häm Saxalin utrawı könyaq oçı arasında buğaz. yapun häm Oxot diñgezlären totaştıra.
Buğaz ozınlığı - 93 km, iñ tar öleşe kiñlege - 43 km, urtaça tiränlege - 20–40 m, iñ zur tiränlege - 118 m.
Qışın boz belän qaplana.
1787 yılda frantsuz diñgez säyäxätçese Jan Fransua de Laperuz buğaznı açqan. Anıñ istälegenä buğaz atalğan.
Yapunstan yarında Vakkanay portı urnaşa.
Buğazda qıyalı utraw - Qurqınıçlıq taşı urnaşa.

# Laperuz buğazı
## Sıltama

* Лаперуза пролив 2014 елның 14 июль көнендә архивланган. //
# Вылчеле (Кантемир)

Вылчеле (рум. һәм молдав. Vîlcele ) — Молдова Республикасының Кантемир районына караган авыл.
# Черазито ди Мецо (Изерния)

Черазито ди Мецо — Италиянең Молизе төбәге Фрозолоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Черазито ди Мецо (Изерния)
## Географиясе

Черазито ди Мецо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Черазито ди Мецо (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Михаил Васютин

Михаил Васютин, Михаил Зиновий улы Васютин (чирм. Михаил Зиновьевич Васютин, 1959 елның 16 июне, ССРБ, РСФСР, Мари АССР, Таулы Мари районы, Микряково) — дәүләт, мәдәният һәм җәмәгать эшлеклесе, Мари Иле мәдәният, матбугат һәм милләтләр эшләре министры (1997–2002). Марий Иле хөкүмәте рәисенең урынбасары–мәдәният, матбугат һәм милләтләр эшләре министры (2002—2017), беренче урынбасары (2017 елдан). Мари Иленең (1994) һәм РФ (2005) атказанган мәдәният хезмәткәре.

# Михаил Васютин
## Тәрҗемәи хәле

1959 елның 16 июнендә Мари АССР Таулы Мари районы Микряково авылында туган. Урта мәктәпне (1976), «клуб эшен оештыручы-методист» белгечлеге буенча Казан дәүләт мәдәният институтын (1981), «мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә менеджер» белгечлеге буенча Россия сәнгать, мәдәният һәм туризм хезмәткәрләре институтын (1992), Россия сәнгать, мәдәният һәм туризм хезмәткәрләрен яңадан әзерләү академиясен (1994) тәмамлаган.

# Михаил Васютин
## Хезмәт юлы

1981—1989 елларда — Республика халык иҗаты үзәгендә: методология һәм социология бүлеге җитәкчесе, директор урынбасары, директор.
1990—1997 елларда — Йошкар-Ола шәһәр башкарма комитетының мәдәният бүлеге башлыгы.
1997—2017 елларда — Марий Иленең мәдәният, матбугат һәм милләтләр эшләре министры.
2002 елда Марий Иле хөкүмәте рәисе урынбасары – мәдәният, матбугат һәм милләтләр эшләре министры итеп билгеләнә. Мари дәүләт университеты каршында мәдәният факультетын, Республика мәдәният һәм сәнгать көллияте каршында «эстрада сәнгате» һәм «хореография сәнгате» бүлекләрен, 3 балалар сәнгать мәктәбен, 3 республика милли (рус, татар һәм мари мәдәниятләре) үзәген, декоратив-гамәли иҗат буенча республика студиясен булдыруда һәм ачуда катнаша.
2017 елдан — Марий Иле хөкүмәте башлыгының беренче урынбасары. Мәдәният, матбугат һәм милләт эшләре буенча, Мәгариф һәм фән, шулай ук Яшьләр сәясәте, спорт һәм туризм министрлыкларына кураторлык итә.
Михаил Васютинның мәдәният министры буларак эшчәнлегенә мари җәмәгатьчелеге тискәре бәя бирә.

# Михаил Васютин
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* Фин-угыр халыклары ассоциациясе (рус. АФУН) җитәкчесе урынбасары.
* Бөтенмари советы (чирм. Марий Мер Каҥаш) әгъзасы

# Михаил Васютин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1994 – Мари Иленең атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2005 – РФ атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2007 – 2нче дәрәҗә «Мари Иле алдындагы хезмәтләре өчен» ордены

# Михаил Васютин
## Гаилә хәле

Өйләнгән. Хатыны Любовь Владимировна Васютина. Уллары: Илья, авиаконструктор; Семён, инженер.
# Висока Домброва

Висока Домброва — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Висока Домброва
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сердар (Измит)

Сердар (төр. Serdar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Резе (Шер)

Резе (фр. Rezay) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Ожехово (гмина Добре Място)

Ожехово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Добре-Място гминасында урнашкан авыл.

# Ожехово (гмина Добре Място)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Альхараке

Альхараке (исп. Aljaraque) — Испаниянең Уэльва провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альхараке
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 34 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 метр биеклектә урнашкан.
# Вердон (Марна)

Вердон (фр. Verdon) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# PPM1D

PPM1D (ингл. Protein phosphatase, Mg2+/Mn2+ dependent 1D һәм Protein phosphatase 1D) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ноблини

Ноблини — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Борне-Сулиново гминаcында урнашкан авыл.

# Ноблини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 1010-еллар (б. э. к.)

2 меңьеллык (б. э. к.) :
XIII гасыр (б. э. к.) — XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
1010-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1019 елда башланган һәм б. э. к. 1010 елда тәмамланган унъеллык.
# Понте д'Арче (Л'Аквила)

Понте д'Арче — Италиянең Абруцци төбәге Петторано-суль-Джицио өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте д'Арче (Л'Аквила)
## Географиясе

Понте д'Арче Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Понте д'Арче (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Харакова (Мёрский районы)

Харакова (белар. Харакова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Харакова (Мёрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.