yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Речной (Шөмерле районы)

Речной (чуаш. Речной, рус. Речной ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429112. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250835002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Речной (Шөмерле районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 110 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (42,61%), руслар (56,95%).
# 3 (сан)

3 (өч) — 2 белән 4 арасындагы бөтен сан. Математика төшенчәләрендә гади сан булып тора.
3 саны Фибоначчи саны булып тора.

# 3 (сан)
## Математикада

Математикада 3 — гади натураль сан: $3=3\times 1=1\times 3$.
# Лаудез (Болцано)

Лаудез — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Маллес-Веноста өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаудез (Болцано)
## Географиясе

Лаудез Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лаудез (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Анишкасы

Анишкасы (чуаш. Энĕшкасси Катек, рус. Анишкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429912. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241875002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600001400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Анишкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 118 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Нандуфе

Нандуфе — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Tondela e Nandufe муниципалитетына карый.

# Нандуфе
## Географиясе

Мәйданы — .
# Сятры

Сятры (чуаш. Çатра, рус. Сятры ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429915. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241820007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600010200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Сятры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 52 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,36%).
# Ле Корти (Мантова)

Ле Корти — Италиянең Ломбардия төбәге Родиго өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Корти (Мантова)
## Географиясе

Ле Корти Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Корти (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Толман-Ибрай

Толман-Ибрай (чирм. Йыврайсола, рус. Толмань-Ибраево) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Толман-Ибрай
## Сәгать поясы

Толман-Ибрай Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Толман-Ибрай
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк .
# Шәмсетдинов

Шәмсетдинов — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Шәмсетдин (Шәмс-әд-дин) («Диннең кояшы») исеменнән ясалган.
* Абдулла Шәмсетдинов (1870-1937), сәүдәгәр, Әсәдуллаев йортын (Мәскәү) төзетүчеләрнең берсе.
* Кәшаф Шәмсетдинов (1909-1993), химик-технолог, Казан мех комбинаты (хәзерге «Мелита» АҖ) баш инженеры (1953 елдан), ССРБ дәүләт премиясе (1951).
* Исмай Шәмсетдинов (1910-1982), композитор, ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1966), ТАССР халык артисты (1981).
* Гали Шәмсетдинов (1915-1944), Советлар Берлеге Каһарманы (1945, вафатыннан соң).
* Ясыйр Шәмсетдинов (1918-1996), ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1968), ТАССР мәдәният министры урынбасары (1953-1962), Галимнәр йорты директоры (1978-1991), Салих Сәйдәшев музее директоры (1991-1996).
* Габделхак Шәмсетдинов (17.08.1946), журналист, мөхәррир, «Ватаным Татарстан» газетасының (1996 елдан), «Мәгариф» журналының баш мөхәррире (2003-2013).
* Николай Шәмсетдинов (1949), рус телле шагыйрь, Россия язучылары берлегенең Төмән бүлекчәсе идарәсе рәисе (1994 елдан).
* Рушан Шәмсетдинов (1946), рәссам-график, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (1997), ТКН баш рәссамы (1993 елдан).
* Солтан Шәмси (Шәмсетдинов) (1946), язучы, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (1996).
* Валерий Шәмсетдинов (1947), химик-технолог, «Түбән Каманефтехим» ААҖ бутилкаучук хаводы баш инженеры (1978 елдан), «Татнефть-Түбән Каманефтехим-Ойл» ҖЧҖ директоры, фән һәм техника өлкәсендә ТР дәүләт премиясе (1994).
* Хәмит Шәмсетдинов (1949-2009), Гафури театры актеры, РФ атказанган, БАССР халык артисты.
* Хазбулат Шәмсетдинов (1954), журналист, «Вечерняя Казань» газетасының шеф-мөхәррире (1991 елдан).
* Ринат Шәмсетдинов (22.05.1972), Тинчурин театры артисты, ТР атказанган артисты.
* Марсель Шәмсетдинов, сәясәтче, ПАРНАС фиркасе.

# Шәмсетдинов
## Шәмсетдинова

* Мәсгудә Шәмсетдинова (1955), композитор, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (1993) (АКШ).
* Рәсимә Шәмсетдинова (1954), ТР Мәгарифне үстерү институтының кафедра мөдире, фән кандидаты, доцент, ТР атказанган укытучысы.
# Чодыраял

Чодыраял (чирм. Чодыраял, рус. Чодыраял) – Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл, Карамас авыл җирлегенең административ үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 084 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы – 452019, Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды – 88204818001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды – 1200200051100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды – 1224.

# Чодыраял
## Атамасы

«Чодыраял» сүзе маричадан "урман авылы" дигәнне аңлата.

# Чодыраял
## География

Чодыраял район үзәгеннән 63 километр төньяктарак урнаша.

# Чодыраял
## Демография

Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): чирмешләр – 97,8%, руслар – 2,0%.
# Караклы (Әлек районы)

Караклы (чуаш. Кӑраклав, рус. Караклово) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Караклы (Әлек районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Караклы (Әлек районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 39 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Кече Карамас (Волжск районы)

һәм
Кече Карамас (чирм. Изи Корамас, рус. Малый Карамас) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Кече Карамас (Волжск районы)
## Сәгать поясы

Кече Карамас (Волжск районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Карамас (Волжск районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
# Пётр Чернов

Пётр Чернов, Пётр Константин улы Чернов (рус. Пётр Константинович Чернов, 1936 елның 13 июле, Алнаши районы, Дятлево — 2000 елның 24 августы) — рус һәм удмурт язучы, публицист һәм прозаик. Удмурт Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (1990). Удмуртиянең халык язучысы.

# Пётр Чернов
## Биографиясе

1936 елның 13 июлендә Алнаш районының Дятлево авылында крестьян гаиләсендә туган. Алнаш урта мәктәбен, ә 1959 елда Мәскәү дәүләт университеты журналистика факультетын тәмамлый. Студентлык вакытында ул удмурт теленә Константин Паустовскийның балалар хикәяләрен «язгы көннәр» (рус. «Летние дни») җыентыгы өчен тәрҗемә итә, Михаил Петровның берничә хикәясен һәм очеркын рус телендә чыгару өчен тәрҗемә итү өстендә эшли, шулай ук Михаил Шолоховның «Кривая стежка» хикәясен һәм Максим Горькийның Ленин турында эшен тәрҗемә итә.

# Пётр Чернов
## Үлем

Петер 2000 елда вафат була.
# Четнаево

Четнаево (таулы чирм. Цотнайсола, рус. Четнаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Четнаево
## Сәгать поясы

Четнаево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Четнаево
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%), .
# Хорнзор (Чабаксар районы)

Хорнзор (чуаш. Хорнсор, рус. Хорнзор) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Хорнзор (Чабаксар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Хорнзор (Чабаксар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 68 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Синьял-Чурачики

Синьял-Чурачики (чуаш. Ҫӗнъял Чурачӑк, рус. Синьял-Чурачики) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Синьял-Чурачики
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Синьял-Чурачики
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 122 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.

# Синьял-Чурачики
## Күренекле кешеләре

* Матросов Юрий Петрович (1947 елның 9 февралендә туган) — чуаш халык рәссамы, Чуаш һәм Башкортостан Республикаларының атказанган рәссамы.
# Носса-Сеньора-да-Консейсан (Вила-Реал)

һәм
Носса-Сеньора-да-Консейсан — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Vila Real муниципалитетына карый.

# Носса-Сеньора-да-Консейсан (Вила-Реал)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Зарипова

Зарипова — фамилия.
* Әминә Зарипова (1976), спортчы (нәфис гимнастика), тренер, күп тапкырлар дөнья чемпионы.
* Венера Зарипова (1965), спортчы (нәфис гимнастика), халыкара класслы спорт остасы (1981), ССРБ чемпионы (1981).
* Диана Зарипова (1985), модель, 2004 елгы «Россия гүзәле» конкурсы җиңүчесе.
* Зөлфирә Зарипова (Зөлфирә Зариф, 1953), Камал театры артисты, ТР халык артисты (2007), Муса Җәлил премиясе (1989).
* Илмирә Зарипова (1974), ТР хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министры (2014-2019).
* Илсөяр Зарипова (1964), җырчы, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (2020).
* Лидия Зарипова (1931), терлек тукландыру буенча белгеч, ТР ФА академигы (1995), ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1980).
* Рина Зарипова (1941-2008), журналист, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Тәүзыйха Зарипова (1930), сарык үрчетүче, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* Чулпан Зарипова (Чулпан Зариф, 1969), шагыйрә, әдәбият галиме.
* Юлия Зарипова (1986), спортчы (йөгерү), допинг куллану сәбәпле мактаулы исемнәреннән мәхрүм ителгән.
# Сиухино (Мари Ил)

Сиухино (таулы чирм. Сухин, рус. Сиухино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Сиухино (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Сиухино (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сиухино (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (4,4%).
# Ле Разе (Фрозиноне)

Ле Разе — Италиянең Лацио төбәге Фрозиноне өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Разе (Фрозиноне)
## Географиясе

Ле Разе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ле Разе (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Якты Алан

Якты Алан (чуаш. Апрушнай, рус. Ясная Поляна) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.

# Якты Алан
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Якты Алан
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 30 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Регадаш

һәм
Регадаш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Фафи муниципалитетына карый.

# Регадаш
## Географиясе

Мәйданы — 5,9 км².
# Ле Каландре (Мантова)

Ле Каландре — Италиянең Ломбардия төбәге Остилья өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Каландре (Мантова)
## Географиясе

Ле Каландре Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Каландре (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Николаевское (Ядернә районы)

Николаевское (чуаш. Мăн Явăш, рус. Николаевское ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429076. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253850001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000007500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Николаевское (Ядернә районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 424 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,07%).
# Лашаны (Смаргонский районы)

Лашаны (белар. Лашаны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Лашаны (Смаргонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Муллалы

Муллалы (чуаш. Мулля, рус. Муллиная) — Чуаш Республикасының Шомырша районында урнашкан татар — чуаш авылы.

# Муллалы
## Халкы

2002 елга халык саны 44 кеше. Милли составы — чуашлар (54%), татарлар (30%), руслар һ.б.
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (58%), руслар (10%), татарлар (32%).
# PT Sans

PT Sans (ПТ Санс) – ПараТайп компаниясе җитештергән ирекле рәвештә таратылган санак шрифты. Татар телендә язып була.
Шрифтлар ПараТайп компаниясенең ачык кулланучы шрифты лицензиясе буенча таратыла.

# PT Sans
## Максаты

ПТ Санс гарнитурасы, күп милләтле илнең шрифтка булган ихтыяҗларын канәгатьләндерү максаты белән һәр кем ирешә алган ачык кулланучы лицензиясенә ия русия шрифтлары комплектын эшләү проектының бер өлеше булып тора. Бу хәреф, рәсми һәм эш язышуларына ярдәмче гына булып калмый, милли язуларның һәм мәдәни аралашу үсешенә мөмкинлек бирәчәк. Шрифтлар, Көнбатыш һәм Көнчыгыш Европа телләре белән эшләү өчен кирәкле билгеләрнең стандарт җыелмасыннан һәм шулай ук стандарт кирилл әлифбасы комплектыннан тыш, Россия Федерациясенең титуллы телләре әлифбаларының барлык билләренә ия булу сөземтәсендә уникаль һәм хәзерге заман санак аша аралашу мөхитенең хәрби чарасы булып тора.
20B9—20CF диапазонында рәсми булмаган сум (рубль) билгесе бар.
# Ласица (Дунилавицки авыл советы)

Ласица (белар. Ласіца) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Ласица (Дунилавицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ле Коломбае (Пиза)

Ле Коломбае — Италиянең Тоскана төбәге Crespina Lorenzana өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Коломбае (Пиза)
## Географиясе

Ле Коломбае Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Коломбае (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Төнбоек

Ак төнбоек (лат. Nymphaéa) - су лаләсе, төнбоекчалар семьялыгыннан күпьеллык су үсемлекләре ыругы.

# Төнбоек
## Кыскача мәгълүмат

Сабаксыз үсемлек, сулык төбендә куәтле горизонталь тамырчалы һәм су өслегендә йөзеп йөрүче цилиндрсыман озын сапларда урнашкан ялтыравык йөрәксыман озынча-түгәрәк зур яфраклы. Яфракларының озынлыгы 10 - 30 см. Чәчәк бөреләре ачылганнан соң, озын чәчәк сапларында күп таҗ яфракчыклы йөзеп йөрүче берәр-берәр ак чәчәкләр күренә башлый, алар кичен йомылып суга күмеләләр, иртән яңадан калкып чыгып ачылалар (яңгырлы көннәрдә көндез дә ачылмыйлар). Ак төнбоекның касәсе түгәрәк нигезле, ап-ак төнбоекныкы — 4 кырлы. Чәчәкләре төзек (актиноморф), ике җенесле. Июнь–августта чәчәк аталар. Чәчәк атып бетергәннән соң, чәчәк сабы бөтерелә, җимеше суда үсә. Җимешләре — аркылы җөйле күп орлыклы зур тартмачык. Август–октябрьдә өлгерәләр..

# Төнбоек
## Таралу

50 дән артык төре билгеле, бөтен Җир шарында таралганнар. Татарстан территориясендә 2 төре бар. Ап-ак төнбоек (N. candida) — бөтен республикада агымсыз һәм әкрен агымлы сулыкларда, ак төнбоек (N. alba) Зөя һәм Чишмә елгаларында очрый.
Башкортстанның Урал алдында һәм Башкортстандагы Урал аръягында таралган.

# Төнбоек
## Файдалану

Үсемлек составында эфир мае, гликозид, алкалоид, дуплау матдәләре, крахмал, глюкоза бар.
Халык медицинасында тынычландыру, йоклату, авыртуны басу чарасы, тән кызышканда, шулай ук тире ялкынсынуын дәвалауда кулланыла.
Тамырчасы һәм орлыклары су кошлары, кондыз, ондатра һәм башкалар терлек ияләре өчен азык булып тора.
Декоратив үсемлекләр.
ТРның Кызыл китабына кертелгән (2006).
# Яңа Яндоба

Яңа Яндоба (чуаш. Çĕнĕ Юнтапа, рус. Новая Яндоба ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429146. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216888002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Яңа Яндоба
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 213 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99%).
# Мәлки сөйләше

Тау ягы керәшеннәре сөйләше (мәлки сөйләше, подберезье сөйләше, рус. молькеевский говор, подберезенский гвор) — татар теленең көнбатыш диалекты сөйләше. Татарстанның Кайбыч районы керәшен татарлары арасында таралган.

# Мәлки сөйләше
## Географиясе

Татарстанның Кайбыч районы керәшен татарлары районның 12 авылында күпләп торалар.
Иске Тәрбит авылы җирлеге составына 3 авыл керә: Иске Тәрбит, Соравыл, Камыллы. Ул Татарстанның Кайбыч районына керә. Монда яшәүче халык - Тау ягы керәшеннәре, ырым керәшеннәре яки мәлки керәшеннәренә карый. Алар — керәшен татарларының Тау ягында яшәүче үзенчәлекле бер төркеме.

# Мәлки сөйләше
## Сөйләше

* Сүз башындагы й авазын җ ләштерү дә киң таралган: җегет, җарар, җахшы һ.б.;
* Инфинитив фигыльнең үзенчәлекле төре кулланыла: барас була, кайтас килә, бармалы, кайтмалы һ.б.
| Иске Тәрбит, Камыллы | Соравыл | Әдәби тел |
| Җапрак | җапрак | кәбестә |
| Алма | алма | бәрәңге |
| Багалма | багалма | алма |
| шалай | шалай | шулай |
| энде | энде | инде |
| кирче | ишегалды | ишегалды |
| тәңкәл | тәңкәл | урындык |
| Миҗәү, мизәү | Чыбала, мизәү | аш чүмече |
| тустыган | тустыган | чүмеч, соскы |
| күзлек | күзлек | көзге |
| кәкәй | кәкәй | ит |
| багали | карале | кара әле |
| матча | матча | түшәм |
| бытмыл | бытмыл | идән асты |
| нүгрәп | баз | баз, нәүрәп |
| ызба | ызба | йорт |
| беген | беген | бүген |
| Миен, сиен, минеке | Миен, сиен, минеке | минем |
| әнню, әттю | әню, әтю | әни, әти |
| чыгыт | чыгыт | эремчек |
| куймак | кимак | коймак |
| җәшни | тәбия, җәшнәй | йомырка тәбәсе |
| сир | сир | сыер |
| кукамай | ичбиби | камка |
| бульнис | бульнис | больница |
| куйрык | кыйрык | койрык |
| кучат | кучат, әтәч | әтәч |
| әнчек | әнчек | эт |
| әнчек эчәге | әнчек эчәге | эт эчәгесе |
| аягасты | аягасты | идән |
| гаҗит | гаҗит | гәзит |
| кагаз | кагаз | кәгазь |
| бидра | бидра | чиләк |
| кыяшәнчек | айбагар | көнбагыш |
| бәләй | бәләй | бияләй |
| бути | итек | резин итек |
| магазин, лаука | магазин, лаука | кибет |
| үгә, үдә | үгә,үдә | өйгә |

# Мәлки сөйләше
## Чыганак:

* История и культура татар-кряшен (XVI–ХХ вв.) (Керәшен татарларының тарихы һәм мәдәнияте (XVI-ХХ гасыр)): коллективная монография. – Казань: Институт истории им. Ш.Марджани АН РТ, 2017. – 960 с. + 36 с. цв. вкл. ISBN 978-5-94981-213-6
# Кивой

Кивой (чуаш. Кивуй, рус. Кивой) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Кивой
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кивой
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 121 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Пеньяшкозу

Пеньяшкозу — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Mação, Penhascoso e Aboboreira муниципалитетына карый.

# Пеньяшкозу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ğäräp tele

Ğäräp tele (عربية `Arabiyya) :
| İllärdä: | Cäzair, Bähräyn, Berläşkän Ğäräp Ämirlekläre, Cibuti, Ğıyraq, İordaniä, Komor Utrawları, Küwäyt, Löbnan, Mauritania, Marokko, Misır, Oman, Qatar, Süriä, Somali, Sudan, Söğüd Ğäräbstan, Tunis wä Yämändä töp tel bularaq, tağın berniçädä ikençe tel urınına |
| Töbäklär: | Ğäräp dönyası |
| Tulayım söyläşä: | 250 million |
| Däräcä: | 4 (1. tel bularaq) |
| Tel ğäiläse: | Afro-Asiä telläre Semit telläre Urta Könyaq Ğäräpçä |
| Räsmi xälät ||
| Räsmi tel sanala: | Cäzair, Bähräyn, Komor Utrawları, Çad, Cibuti, Misır, Eritrea, Ğıyraq, İsrail, İordaniä, Küwäyt, Löbnan, Mauritania, Marokko, Oman, Fälistıyn, Qatar, Sudan, Süriä, Somali, Berläşkän Ğäräp Ämirlekläre, Söğüd Ğäräbstan, Tunis wä Yämän Xalıqara oyışmada: Millätlär Berläşmäse, Ğäräp Ligası, İslam Konferensiäse, Afrika Berläşmäse |
| Küzätüdä tora: | - |
| Tel kodları ||
| ISO 639-1 | ar |
| ISO 639-2 | ara |
| SIL | ABV |
Ğäräp tele üz çığışı belän Semit telläre ğäiläsenä kerä. Ğäräp tele 1500 yıldan artıq ädäbi tel bulıp sanala, monnan tış İslamda ul ğibädät tele bulıp yöri.
Ğäräp teleneñ şaqtıy küp söylämnäre bar. Ämma matbuğatta häm Qör'ändä Saf Ğäräp tele (اللغة العربية؛الفصحى) qullanıla.
Böten dönyağa kiñ taralğan algoritm, alximiä, alkohol, azimut, nadir, zenit sıman süzlär barısı da Ğäräp telennän kilgännär. Törki tellär dä Ğäräp süzlär belän tulı. İspan telenä dä Ğäräpçädän bik zur tä'sir bulğan.

# Ğäräp tele
## Yazu

Töp mäqälä: Ğäräp älifbası
Ğäräp älifbası Aramay älifbasınnan çıqqan.

# Ğäräp tele
## Awazlar

Ğädäti Ğäräpçädä öç kenä suzıq bar: [i], [a], [u]. Alarnıñ qısqa häm ozın törläre bar.
# Пихтулино

Пихтулино (чуаш. Питтукасси, рус. Пихтулино) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Пихтулино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Пихтулино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 332 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
# Ринат Гобәйдуллин (1951)

Ринат Гобәйдуллин – композитор, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, «Сердәш» ансамбле җитәкчесе, Чаллы шәһәренең "Энергетик" Мәдәният йорты сәнгать җитәкчесе.

# Ринат Гобәйдуллин (1951)
## Тәрҗемәи хәл

Ринат Шәрип улы Гобәйдуллин 1951 елда Баулы районы Иске Урыссу авылында туа. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, Лениногорск шәһәре музыка-педагогия училищесында укый. 1976 елда Чаллы каласына күченә. Шунда “Сердәш” ансамблен оештырып җибәрә. 1980 елларда Казан дәүләт педагогия институтының музыка факультетын тәмамлый.
Ринат Гобәйдуллин оештырган "Сердәш" ансамбле Татарстанда беренче "яшь йолдызлар мәктәбе" буларак билгеле. Композитор тырышлыгы белән Габидулла Хөрмәтуллин, Резеда Шәрәфиева, Равил Галиев, Рәсүл Салихов һәм башка җырчылар зур сәхнәгә чыкты.
Гобәйдуллин 200 ләп җыр һәм Минзәлә, Әлмәт, Ырынбур, Уфада 11 спектакльгә музыка иҗат иткән шәхес. Иң билгеле җырлары — “Бир кулыңны, гүзәлем”, "Чаллы сириннәре", “Күңелеңә авыр алма”, “Күчмә кошлар”. Һәм, әлбәттә, композитор иҗатының иң югары ноктасы булган һәм “визит таныклыгы” булган “Ноктюрн“ музыкаль пьесасы.
2017 елның 8 гыйнварында кинәт вафат була. Ринат Гобәйдуллин кабере туган ягында — хәзерге Ютазы районы Иске Урыссу авылында.

# Ринат Гобәйдуллин (1951)
## Хәтер

* 2024 елның 8 ноябрендә Ютазы районы Иске Урыссу авылында мемориаль такта ачылган.
# Мангуалде-да-Серра

Мангуалде-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Говея муниципалитетына карый.

# Мангуалде-да-Серра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ле-Клержу

Ле-Клержу (фр. Le Clerjus) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Пенсу (Мелгасу)

Пенсу — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Мелгасу муниципалитетына карый.

# Пенсу (Мелгасу)
## Географиясе

Мәйданы — 9,02 км².