yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лас Чирипас (Коюка де Бенитез)

Лас Чирипас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Бенитес муниципалитеты составына керә.

# Лас Чирипас (Коюка де Бенитез)
## Географиясе

Лас Чирипас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Чирипас (Коюка де Бенитез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Чирипас (Коюка де Бенитез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Лоба

Лоба (чуаш. Лопа, рус. Лоба ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429044. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226835003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100003600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Лоба
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 16 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Дагестанские Огни

Дагестанские Огни (рус. Дагестанские Огни, әзери. Дағыстан Ишиклари, авар. Дагъистаналъул цӀаял, лезг. Дагъустандин ЦIаяр, Калып:Lang-tab) — Россия Федерациясенең Дагстан Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 28 132 кеше (2014).

# Дагестанские Огни
## Сәгать поясы

Дагестанские Огни Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Дагестанские Огни
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1929 елдан, шәһәр статусын 1990 елдан башлап йөртә.

# Дагестанские Огни
## Халык

Милләтләр (2010): табасараннар (46,3%), әзериләр (23,2%), ләзгиләр (17,9%), даргиләр (6,6%), агуллар (3,1%), урыслар (1,1%).
# Блондиннар

Блондиннар - аксыл төстәге чәчле кешеләр. Табигый һәм буялган блондиннарны аерып була.
Табигый блондиннар күбрәк төньяк һәм көнчыгыш Европа кешеләре арасында очрыйлар. Гомумән алганда, бу як халыкларында чәч, күз төсләренең төрлелеге башка як халыкларыннан күбрәк очрый (Beal and Hoijer, 1965).
Көнкүрештә барлык блондиннар да ак тәнлеләр дип уйланыла (альбинос негроид раса вәкилләрен санамаганда), әмма бу ялгыш фикер - австралоидларда ак чәчле кешеләрне очрату гадәти күренеш булып санала.
# Лгота (Долни Бржежани)

Лгота (чех. Lhota) — Чехиянең Урта Чехия крае Долни Бржежани районында урнашкан авыл.

# Лгота (Долни Бржежани)
## Географиясе

Мәйданы — 4,184 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота (Долни Бржежани)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота (Долни Бржежани)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота (Долни Бржежани)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 144 |
| 1880 | 147 |
| 1890 | 159 |
| 1900 | 181 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 210 |
| 1921 | 208 |
| 1930 | 221 |
| 1950 | 245 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 263 |
| 1970 | 194 |
| 1980 | 164 |
| 1991 | 173 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 250 |
| 2011 | 501 |
| 2021 | 699 |
# 1966 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1966 (бер мең тугыз йөз алтмыш алтынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1966 елы, II меңьеллыкның 966 елы, XX гасырның 66 елы, XX гасырның 7 унъеллыгының 6 елы, 1960 елларның 7 елы. 1966 елдан бирле 59 ел үтте.

# 1966 ел
## Вакыйгалар

* 15 гыйнвар — Бөгелмәдә Ярослав Һашек музее ачылды.
* 1 июль — Франция НАТО хәрби оешмасыннан чыга.

# 1966 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1966 елда туганнар
* 5 гыйнвар — Зөфәр Билалов, татар эстрада җырчысы.
* 10 гыйнвар — Резидә Шәрәфиева, җырчы, ТР халык артисты (2016).
* 7 февраль — Илсөяр Иксанова, шагыйрә.
* 10 март — Алсу Гайфуллина, шагыйрә.
* 16 апрель — Илтөзәр Мөхәммәтгалиев, Камал театры актеры, ТР атказанган артисты (2012).
* 29 апрель — Галина Мишкинене, литва татарлары китапчылыгын өйрәнүче галимә.
* 1 май — Чарли Шлэттер, АКШ актёры.
* 5 май — Фәнис Сәлахиев, гер күтәрү спорты буенча дөнья чемпионы.
* 9 май — Рәфыйк Таһиров, Әлмәт театры актеры, ТР халык артисты.
* 26 май — Хелена Бонэм Картер (Helena Bonham Carter), инглиз актрисасы.
* 6 июль — Гөлназ Кадыйрова, РФ министры урынбасары (2014 елдан).
* 20 июль — Илдус Әхмәтҗанов, РФ сенаторы (01.10.2014).
* 22 июль — Дмитрий Бугров, археолог, Тукай премиясе (2016).
* 7 август — Джимми Уэйлс, Википедия нигезләүчесе.
* 14 август — Һэлли Берри, АКШ кино актрисасы.
* 6 сентябрь — Закир Шаһбан, җырчы, музыкант.
* 11 сентябрь — Лада Дэнс, җырчы.
* 21 сентябрь — Ринат Әхмәтов, Украина сәясәтчесе, миллиардер.
* 2 октябрь — Рамил Төхфәтуллин, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты, режиссер.
* 9 октябрь — Дэвид Кэмерон, Бөекбритания премьер-министры.
* 14 октябрь — Раил Садриев, Буа дәүләт драма театрын оештыручы, сәнгать җитәкчесе һәм директоры.
* 20 октябрь — Ирек Мусин, рәссам.
* 26 октябрь — Резеда Галимова, җырчы (лирик сопрано), РФ атказанган артисты.
* 17 ноябрь — Рифат Фәттахов, продюсер, Р. Ваһапов фонды директоры.
* 17 ноябрь — Софи Марсо, француз кино актрисасы.
* 17 декабрь — Патрисия Каас, француз җырчысы.

# 1966 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1966 елда вафатлар
* Әхмәтзариф Мөэминов, мәгърифәтче-педагог, фольклорчы һәм әдип.
* 1 март — Фәттах Латыйпов, актёр, жырчы.
* 5 март — Анна Ахматова, рус шагыйрәсе.
* 30 апрель — Шиһаб Әхмәров, мәгърифәтче, нәшир.
* июнь — Сираҗ Нуретдинов, үзбәк совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
* 10 июль — Гафур Голәм, Үзбәк ССР халык шагыйре.
* 1 август — Латыйф Җәләй, татар тел галиме.
* 13 октябрь — Гали Хуҗиев, татар шагыйре.
* 20 ноябрь — Мансур Мозаффаров, татар композиторы.
* 15 декабрь — Уолт Дисней (Walt Disney), америка кинорежиссёры һәм продюсеры (1901 елда туды).
* 17 декабрь — Әбүбәкер Терегулов, хирург, медицина профессоры.
* 19 декабрь — Никон Егоров, полковник, космонавтлар укытучысы.

# 1966 ел
## Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Җәүдәт Фәйзи, татар композиторы.
* Хәсән Туфан, татар шагыйре.
# Педроган (Торриш-Новаш)

Педроган — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Торриш-Новаш муниципалитетына карый.

# Педроган (Торриш-Новаш)
## Географиясе

Мәйданы — 39,38 км².
# Кассино

Кассино — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Фрозиноне провинциясе составына керә.

# Кассино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 40 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Черваро, Пиньатаро-Интерамна, Рокка-д'Эвандро, Сант'Аполлинаре, Сант'Элия-Фьюмерапидо, Сан-Витторе-дэль-Лацио, Терелле һәм Вилла-Санта-Лучия коммуналары белән чиктәш.
# Кирино

Кирино (чирм. Кирино, рус. Кирино) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Кирино
## Сәгать поясы

Кирино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кирино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Рериш

Рериш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Reriz e Gafanhão муниципалитетына карый.

# Рериш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Зәңгәр Нил

һәм
Зәңгәр Нил ягъни Бар-әл-Азрак (гарәп. البحر الازرق‎ ягъни гарәп. النيل الأزرق‎, Ән-Нил-әл-Азрак), Эфиопия территориясендә — Аббай (амх. ጥቁር አባይ, сүзгә сүз «кара») — Судан һәм Эфиопиядәге елга, Нилның уң кушылдыгы.

# Зәңгәр Нил
## География

Озынлыгы 1783 км
Эфиопия таулыгындагы Тана күлендә башлана. Күлдән чыккан су гидроэлектростанцияле буа белән тәртипкә салынган. Зәңгәр Нил елгасы тамагыннан 580 чакрымга югарырак өлешендә суднолар йөри ала.
Югары агымы Эфиопия таулыгы өлешендә Аббай исемен йөртә. 500 км дәвамында 900-1200 метр тирәнлектәге каньон аша ага. Эфиопиядә изге елга дип исәпләнә, шунлыктан аңа икмәк һәм башка азык рәвешендә бүләк алып киләләр.
Судан территориясендә елга Бахр-әл-Азрак (гарәп. бахр — «диңгез» һәм азрак — «зәңгәр») исемен йөртә һәм биредә Росейрес шәһәре янында зур сусаклагыч төзелгән.
Хартум шәһәрендә Зәңгәр Нил Ак Нил белән кушылып Нил елгасын барлыкка китерә.
Яңгырлар чорында Зәңгәр Нилнең сулары Нилга агып төшкән гомуми су күләменең 60 %ын тәшкил итә, коры чорда елга нык саега. Түбәнге агымында ефәк басуларын сугару һәм су белән тәэмин итү өчен кулланыла. Яңгырлар чорында уртача су чыгымы 2350 м³/сек.
2011 елда елгада «Бөек Эфиопия Яңарыш быуасы» төзү башлана, ул 15 гидроагрегаттан тора. ГЭС егәрлеге 5250 МВт тәшкил итәчәк.
# Чамалы

Чамалы (чуаш. Щамал, рус. Щамалы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Чамалы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чамалы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 56 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
# Ле-Кото

Ле-Кото (фр. Le Coteau) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Азъял (авыл)

Азъял (чирм. Азъял, рус. Азъял) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Азъял (авыл)
## Сәгать поясы

Азъял (авыл) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Азъял (авыл)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (98,7%), руслар (1,3%).
# Дмитрий Хәйбриев

Дмитрий Хәйбриев, Дмитрий Фәрит улы Хәйбриев (Дмитрий Фаритович Хайбриев; 1982 елның 26 ноябре, СССР, РСФСР, Диңгез буе крае, Владивосток) ― Россия Федерациясенең Сахалин өлкәсе административ үзәге Южно-Сахалинск шәһәренең вице–мэры (2022 елдан), 2016―2022 елларда шәһәр администрациясенең иҗтимагый куркынычсызлык һәм контроль идарәсе җитәкчесе. Бердәм Россия партиясенең төбәк сәяси советы әгъзасы.

# Дмитрий Хәйбриев
## Тәрҗемәи хәле

1982 елның 26 ноябрендә Владивостокта милиция хезмәткәрләре гаиләсендә туган. Әтисе белән әнисе милициядә эшләп, подполковник һәм майор дәрәҗәләрендә отставкага чыкканнар. Бертуган абыйсы шулай ук милиция мәктәбен тәмамлаган һәм оператив хезмәткәр булган.
Югары белемгә ия, 2004 елда «юриспруденция» юнәлеше буенча Ерак Көнчыгыш дәүләт университетын, 2020 елда «психологик-педагогик белем» юнәлеше буенча Сахалин дәүләт университетының магистратурасын тәмамлаган.

# Дмитрий Хәйбриев
## Хезмәт юлы

Хезмәт юлын 2004 елда Россия Юстиция министрлыгының Диңгез буе крае буенча Баш идарәсендә башлый.
2006 елда Диңгез буе крае прокуратурасына эшкә килгән.
2007 елда Сахалин өлкәсе прокуратурасына күчә, аннары — РФ Прокуратурасы каршындагы Тикшерү комитетының Ерак Көнчыгыш транспортта тикшерү идарәсенә күчә, анда тикшерүчедән җитәкчегә кадәр үсә.
Южно-Сахалинск шәһәр администрациясенә эшкә 2016 елда килгән. Шәһәр мэры Сергей Надсадин тәкъдиме белән шәһәр администрациясенең иҗтимагый куркынычсызлык һәм контроль идарәсе җитәкчесе вазыйфасына керешкән. 2022 елның 1 мартыннан ― Южно-Сахалинск шәһәре вице-мэры. Яңа постта иҗтимагый куркынычсызлык һәм контроль департаменты эшен һәм мәгълүмат сәясәтен контрольдә тота.

# Дмитрий Хәйбриев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* «За службу закона» аерымлык билгесе
* 3нче дәрәҗә «Намуслы хезмәте өчен» медале.

# Дмитрий Хәйбриев
## Шәхси тормышы

Южно-Сахалинскида өйләнгән. Кызы (спортчы, бал биюләре белән шөгыльләнә) һәм улы бар.

# Дмитрий Хәйбриев
## Кызыклы факт

2024 елның 20 октябрендә узган Южно-Сахалинск шәhәре татар милли-мәдәни автономиясенең 15 еллык юбилеенда (улы белән) катнашып, «шәһәр татар автономиясе, шәһәр һәм өлкәнең мәдәни тормышында зур урын алып тора» дип, автономия эшчәнлеген югары бәяләгән, шәһәрнең Рәхмәт хатлары белән бүләкләнгән автономиянең аксакалларына шуларны тапшырган.
# Томази Кереселидзе

Томази (Тамази) Кереселидзе (гөрҗ. თამაზი კერესელიძე ′тамази кереселидзе′, 1950 елның 29 гыйнвары, ССРБ, Гөрҗистан ССР, Амбролаури районы, Садмели — 1978 елның 6 декабре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яр Чаллы) — Яр Чаллы ДАИ өлкән инспекторы, милиция лейтенанты. 1978 елның 6 декабрендә хезмәт вазифасын үтәгәндә ерткычларча үтерелгән. Аның исеме белән Яр Чаллыда урам аталган.

# Томази Кереселидзе
## Тәрҗемәи хәле

1950 елның 29 гыйнварында Гөрҗистан ССР Амбролаури районы (хәзерге Гөрҗистанның Рача-Лечхуми һәм Квемо-Сванети крае Амбролаури муниципалитеты) Садмели авылында туган. Авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлагач, армиядә хезмәт итә. Комсомол юлламасы буенча Яр Чаллыга, КамАЗ заводы төзелешенә килә. «Камгэсэнергострой»ның 5нче автотранспорт хуҗалыгында машина йөртүче булып эшли башлый. Бер елдан, иң яхшы комсомол буларак, эчке эшләр органнарына хезмәткә тәкъдим ителә. 1974 елда Алабуга милиция мәктәбенә укырга керә. Укып бетергәч, Яр Чаллының 3 комплексында участковый булып хезмәт итә. Соңрак ДАИга юл күзәтүе хезмәтенең өлкән инспекторы булып күчә.

# Томази Кереселидзе
## Фаҗига

1978 елның 6 декабрендә төзелеп килүче Яр Чаллы шәһәрендә транспорт чараларының хәрәкәтен күзәтү буенча хезмәткә ДАИның 4 хезмәткәре чыга. Смена башлыгы итеп Т. Кереселидзе билгеләнә. Кичке тугыз тулып киткәч, «Москвич-408» автомобилендә Мысовые Челны урамыннан 1нче автоюлга таба барганда, Т. Кереселидзе каршысына зур тизлектә килүче дәүләт номерлары тагылмаган «КАМАЗ-5320» машинасын күрә. Балык заводы янында КАМАЗ «ЛиАЗ» автобусы белән бәрелешә. Инспектор аны куа китә. Туктарга кушкан инспекторны тыңламыйча, КАМАЗ юлын дәвам итә. 7нче санлы РИЗ-Водозабор юлында КАМАЗ туктый. Аннан 3 ир-ат төшә. Яннарына килгән Т. Кереселидзены алар кыйныйлар, кюветка сөйрәп төшереп, шунда үтерәләр. Үтерүчеләрне иртән тоталар. КАМАЗ йөртүчесе Владимир Ситушкинны атарга, энесе Александрны 10 елга, өченче җинаятьче Николай Кононовны 15 елга төрмәгә ябарга хөкем итәләр.
Әлеге фаҗигадән соң ике көн үткәч, ДАИ хезмәткәрләрен хезмәт вазифасын үтәргә Макаров пистолеты белән коралландырып чыгару тәртибе кертелә.
Т. Кереселидзе җәсәде махсус очкычта туган авылына алып кайтып җирләнгән.

# Томази Кереселидзе
## Гаиләсе

Хатыны Надежда Иван кызы. 1977 елның 23 апрелендә өйләнешкәннәр. Кызлары Нателла (1978), Алабуга милиция мәктәбен, читтән торып Казан юридик институтын тәмамлаган, Яр Чаллы эчке эшләр идарәсе өлкән юрисконсульты.

# Томази Кереселидзе
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1979 елның 14 февралендә Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнгән (вафатыннан соң).

# Томази Кереселидзе
## Хәтер

* Садмели авылында укыган мәктәбенә исеме бирелгән.
* 1979 елда Яр Чаллыда урамга исеме бирелгән.
* Яшәгән йорты диварына истәлек тактасы беркетелгән.
# Коринтианс (футбол клубы)

Коринтианс (порт. Sport Club Corinthians Paulista) - Бразилиянең Сан-Паулу шәһәреннән футбол клубы. Campeonato Brasileiro Série A лигасында чыгыш ясый. 1910 елда нигезләнә. 5 тән артык тапкыр ил чемпионы; Либертадорес кубогы иясе (2012).
# Төньяк Казакъстан өлкәсе

Төньяк Казакъстан өлкәсе (каз. Soltüstіk Qazaqstan oblysy, Солтүстік Қазақстан облысы) — Казакъстанның 14 өлкәсенең берсе. Мәркәзе — Кызылъяр шәһәре.
Россия Федерациясенең өч өлкәсе һәм Казакъстанның өч өлкәсе белән чикләнә:
* төньякта — Россиянең Корган, Төмән һәм Омск өлкәләре белән;
* көньяк-көнчыгышта — Казакъстанның Павлодар өлкәсе белән;
* көньякта — Казакъстанның Акмола өлкәсе белән;
* көнбатышта — Казакъстанның Костанай өлкәсе белән.

# Төньяк Казакъстан өлкәсе
## Идарә-җир төзелеше

Өлкә 13 районнан һәм 204 авыл округыннан гыйбарәт. Өлкәгә 5 шәһәр һәм 11 поселок керә. Мәркәзе — Кызылъяр шәһәре.

# Төньяк Казакъстан өлкәсе
## Идарә-җир төзелеше
### Районнар

* Аертау районы
* Аккаен районы
* Акъяр районы
* Валиханов районы
* Габит Мусирепов районы
* Есил районы
* Җамбыл районы
* Кызылъяр районы
* Мәгъҗан Җомабаев районы
* Мәмлүт районы
* Таинча районы
* Тимирязев районы
* Шал акын районы

# Төньяк Казакъстан өлкәсе
## Халык

Халык исәбе — якынча 597 мең кеше.
Районнарның милли составы (01.01.2010) :
| Район/шәһәр | руслар % | казакълар % | украиннар % | алманнар % | поляклар % | татарлар % | беларуслар % |
| Кызылъяр (шәһәр) | 66,27 | 21,42 | 2,97 | 1,59 | 0,46 | 3,75 | 0,66 |
| Аертау районы | 44,22 | 38,93 | 5,42 | 4,54 | 0,90 | 1,62 | 2,03 |
| Аккаен районы | 41,00 | 35,93 | 9,21 | 7,02 | 1,60 | 1,49 | 1,54 |
| Акъяр районы | 14,26 | 74,18 | 4,47 | 1,68 | 0,41 | 1,43 | 1,77 |
| Валиханов районы | 6,20 | 87,47 | 1,95 | 1,00 | 0,08 | 1,59 | 0,55 |
| Габит Мусирепов районы | 39,92 | 34,01 | 12,26 | 4,41 | 0,56 | 1,55 | 3,13 |
| Есил районы | 48,38 | 43,12 | 2,79 | 2,55 | 0,41 | 0,62 | 0,50 |
| Җамбыл районы | 37,17 | 47,85 | 7,85 | 3,11 | 0,16 | 1,27 | 0,67 |
| Кызылъяр районы | 62,53 | 24,49 | 3,21 | 3,83 | 0,54 | 1,75 | 1,05 |
| Мәгъҗан Җомабаев районы | 54,41 | 29,77 | 5,15 | 5,48 | 0,51 | 1,36 | 1,03 |
| Мәмлүт районы | 56,80 | 27,19 | 2,91 | 3,66 | 0,20 | 6,05 | 0,82 |
| Таинча районы | 21,55 | 27,84 | 12,46 | 9,79 | 21,83 | 0,68 | 3,17 |
| Тимирязев районы | 39,65 | 40,82 | 7,36 | 2,04 | 0,52 | 2,05 | 2,21 |
| Шал акын районы | 40,53 | 45,81 | 5,10 | 4,29 | 0,18 | 0,85 | 1,03 |
# Чинеры

Чинеры (чуаш. Чӗнер, рус. Чинеры) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Чинеры
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чинеры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 18 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Хыршкасы

Хыршкасы (чуаш. Хырӑшкасси, рус. Хыршкасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Хыршкасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Хыршкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Татар дәүләт драма һәм комедия театры

Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры (рус. Татарский государственный театр драмы и комедии имени Карима Тинчурина, ингл. Tatar state drama and comedy theatre named after Karim Tinchurin) — Казандагы татар театры. 1988 елга кадәр Күчмә театры буларак билгеле.

# Татар дәүләт драма һәм комедия театры
## Театр тарихы

    Төп мәкалә: Республика татар күчмә театры
Беренче спектакль 1933 елның 6 ноябрендә Питрәч районының Шәле авылында уйнала (Кәрим Тинчурин һәм Кави Нәҗминең «Булат бабай семьясы» комедиясе). Шул көннән башлап коллективның өзлексез гастроль юлы башлана. Бу вакытта Академия театрының күренекле артистлары З. Закиров, Г. Болгарская, Х. Исмәгыйлов, А. Яһүдин, М. Рәхмәтуллина, Г. Гыйматов һ.б. кебек татар сәнгатендә матур эз калдырган шәхесләр эшли башлый. Әлеге чорның репертуарына күз салсак түбәндәге спектакльләрне күрәбез: Ф. Сәйфи-Казанлы «Зәңгәр алан» (Реж. Г. Ильясов), К. Тинчурин, К. Нәҗми «Булат бабай семьясы» (Реж. Г. Ильясов), А. Зөлкәрнай — «Дала йөрәге» (Реж. М. Илдар), М. Илдар — «Ике система».
* Бөек Ватан сугышы елларында (1942 елның октябреннән 1944 елның октябренә кадәр) Буа шәһәрендә Татар академия театры филиалы буларак эшли. Соңыннан Республика татар күчмә театры статусы ала. Театрның сәнгать җитәкчесе — Ә.Г. Мәҗитов, труппада артистлар — А. Әхмәтҗанова, Б.Д. Галиуллина, Г.М. Гыйматов, Х. Исмәгыйлов, З.Г. Камалова, С. Сәгыйтова, М. Рәхмәтуллина, С. Хөснетдинова һ.б. эшли. 1944 елда Күчмә театр Казанга күчерелә. Казан Кирмәнендә Спас манарасында урнаша.
* 1986 елда Камал театры яңа бинага күченгәч, аңардан калган Горький урамындагы бинага хуҗа була. 2005-2010 елларда озакка сузылган ремонт эшләре аркасында тагын бинасыз кала. 2010 елның 14 май көнне театр бинасы реставрациясеннән соң театр үз йортына кайтты.
* 1988 елда театрга Кәрим Тинчурин исеме бирелә.

# Татар дәүләт драма һәм комедия театры
## Бүләкләре

«Тантана» премиясе лауреаты.

# Татар дәүләт драма һәм комедия театры
## Шәхесләр
### Режиссерлар

* 1933-1937 елларда — Г. Ильясов,
* 1937-1946 — Ә. Мәҗитов
* 1946-1948 — Г. Йосыпов
* 1948-1949 — С. Вәлиев
* 1950-1956 — С. Вәлиев-Сульва
* 1956-1962 — К. Тумашева
* 1963-1985 — Р. Тумашев
* 1971-1975 — Рәфкать Бикчәнтәев
* 1985-1988 — Рабит Батулла
* 1988-1991 — Дамир Сираҗиев
* 1991-2019 — Рәшит Заһидуллин
* 2019 елдан — ике ел театр баш режиссерсыз эшли
* 2021 елдан ― Туфан Имаметдинов
# Сугышчан алласыз (журнал)

Сугышчан алласыз (1925-1932 елларда فەن هەم دین — Фән һәм дин) — айлык фәнни журнал. Үзәк алласызлар шурасы органы. 1925 елның августыннан 1937 елның ноябренә кадәр Мәскәү шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррирләр – Галиәсгар Гафуров-Чыгтай, Г. Алтай, М. Наилский, Борһан Мансуров, Идрис Агишев.
# Лашавичы (Свислацкий районы)

Лашавичы (белар. Лашавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Лашавичы (Свислацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Коракши

Коракши (чуаш. Куракӑш, рус. Коракши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Коракши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Коракши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 219 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Кече Шимшурга

Кече Шимшурга (чирм. Изи Шемшӱргӧ, рус. Малая Шимшурга) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Кече Шимшурга
## Сәгать поясы

Кече Шимшурга Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Шимшурга
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,1%), руслар (2,9%).
# Баулы аграр көллияте

Баулы аграр көллияте, рус. Бавлинский аграрный колледж — Татарстанның Баулы шәһәрендә (1950 елдан шәһәр тибындагы бистә, 1997 елдан шәһәр) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты.
Гамәлгә куючы (2013 елдан) — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы.

# Баулы аграр көллияте
## Тарих

1963 елда авыл хуҗалыгын механикалаштыру училищесы (УМСХ).
1965 елның 1 мартында 14нче санлы Биектау авыл хуҗалыгы училищесы Баулы эшчеләр бистәсенә күчерелә.
1967 елдан 14нче санлы Баулы авыл урта һөнәри-техник училищесы (ССПТУ-14).
1984 елдан 82нче санлы Баулы урта һөнәри-техник училищесы (СПТУ-82).
1997 елда 82нче санлы Баулы урта һөнәри-техник училищесы 82нче санлы һөнәри лицей (ПЛ-82) итеп үзгәртелә.
2009 елда ТР министрлар кабинеты карары белән 82нче санлы Баулы һөнәри лицее Баулы аграр көллияте итеп үзгәртелә.

# Баулы аграр көллияте
## Белгечлекләр

Баулы аграр көллияте — авыл хуҗалыгы җитештерүе, нефть сәнәгате, төзелеш, сәүдә һ.б. хезмәт эшчәнлеге өлкәләре өчен кадрлар әзерли. Укучылар ике баскычлы әзерлек үтә: башлангыч һөнәри һәм урта һөнәри белем алу.
2017-2018 уку елына Баулы аграр көллиятенә ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 125 студент кабул ителә.
* Авыл хуҗалыгын механикалаштыру (техник-механик, өлкән техник-механик)
* Җәмәгать туклануы продукциясе технологиясе (техник-технолог, өлкән технолог)
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты (слесарь, тракторчы-машинист, машина йөртүче)
* Аш-су остасы, кондитер (аш-су остасы, кондитер)
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе электр корылмаларын ремонтлау һәм файдалану буенча электромонтер
* Эретеп ябыштыручы (кул белән һәм өлешчә механикалаштырылган эретеп ябыштыру)

# Баулы аграр көллияте
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1963-???? — ???
* ????-???? — Гөләндәм Әсгать кызы Камалиева
* ????-2017 — Айнур Азат улы Гыймаев
* 2017–2017 — Эльвира Рев кызы Фәррахова (в.б.)
* 2017–2024 — Шафиков Венер Лотфуллович

# Баулы аграр көллияте
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Баулы аграр көллияте укытучылары.

# Баулы аграр көллияте
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Баулы аграр көллиятен тәмамлаучылар.
Уку йорты ачылганнан бирле Татарстан, күрше Башкортстан, Ырынбур һ.б. өлкәләр өчен 15 меңнән артык белгеч әзерләнгән.