yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мәдинә (мәчет, Дим районы, Уфа)

Уфаның Инорс микрорайонындагы Мәдинә мәчете белән бутамагыз
Мәдинә мәчете (баш. Мәҙинә мәсете) ― Башкортстан башкаласы Уфа шәһәренең Дим районында урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (җәмигъ мәчете). Үзәк Диния нәзарәте составындагы «Уфа шәһәренең Дим районы 504нче мәхәллә» җирле мөселман дини оешмасы карамагында.

# Мәдинә (мәчет, Дим районы, Уфа)
## Тарих

Уфаның Дим районында зур булмаган район мәчете (Мусоргский ур., 48) генә булган, ул барлык мөселманнарны сыйдыра алмый башлаган. Шуңа күрә яңа мәчет төзү мәсьәләсе күтәрелә. Мәчет Дим районының шәхси секторында «Баланово» паркы янәшәсендә буш яткан җирдә төзелгән.
Мәчет нигезенә беренче таш 2010 елның көзендә салына. 2013 елның октябрендә мәчет ачыла. Бу өч ел дәвамында гыйбадәтханә дин тотучылардан кергән һәм җәлеп ителгән акчалар хисабына төзелгән. Аның төзелешенә мәчетнең Попечительләр советы рәисе, «Дортрансстрой» ҖЧҖ Директорлар советы рәисе Марат Латыйпов зур өлеш керткән.
Мәчетне ачу тантанасы Ырынбур мөселман диния нәзарәте (Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте) оешуга 225 ел тулуга багышланган тантаналы чаралар кысаларында узган. Тантанада югары мөфти шәйхелислам Тәлгать Таҗетдин, Стамбул шәһәре мөфтие Рахми Яран, Индонезиянең дини эшләр министры Сурадхорм Али, 57 илне берләштерүче Халыкара ислам ризалыгы оешмасы рәисе Хәмит Ирен һәм башкалар катнашкан.

# Мәдинә (мәчет, Дим районы, Уфа)
## Җитәкчелек

* Имам-хатиб ― Венир улы Замир хәзрәт Хәйруллин

# Мәдинә (мәчет, Дим районы, Уфа)
## Тасвирлама

Гыйбадәтханәнең иң биек манарасы белән гомуми биеклеге – 51 метр. Аның барлыгы 4 манарасы бар, иң биеге 10 м тәшкил итә, ярымайлы биек шпиле Дим микрорайонының теләсә кайсы почмагыннан диярлек күренә. Мәчет төзелеше өчен материал булып «Бессер» блоклары хезмәт иткән.
Мәчетнең сыйдырышлыгы ― 800 кеше. Бина эчке бизәлеше белән аерылып тора. Мәчетне бизәү эшендә Сәмәрканд рәссамнары, Мисыр агач уемчылары, шулай ук җирле осталар катнашкан. Агачтан уемнар һәм диварлардагы гарәп язулы Коръән аятьләре яшь оста Юныс Хәйруллин кулы белән ясалган.
# Профилактик медицинасы

Борынгы заманнарда шәһәрне дошманнан саклау өчен биек таш коймалар төзегәннәр, тирән канаулар казыганнар. Дошман җимергән шәһәрне яңадан төзегәнче, вакытында саклык чаралары күрүне ата-бабаларыбыз уңайрак күргәннәр. Авырулар белән дә эшләр шулай. Мәкерле чир гәүдәне һәм рухны яулап алганчы, алдан саклану чараларын күрү яхшырак. Авырулардан бу рәвештә саклану, ягъни профилактика — чирнең килеп чыгу сәбәпләрен, үсеш шартларын бетерә торган һәм шулай ук патологик реакцияләр китереп чыгарырга сәләтле көнкүреш мохит тәэсиренә организмның бирешмәүчәнлеген күтәрүгә юнәлтелгән социаль, гигиена, тәрбия һәм медицина чаралары системасы ул.
Профилактика чараларының беренчесе—сәламәт тормыш рәвеше алып бару. Бу төшенчәгә нәрсә керә? Беренче чиратта—гигиена. Боларга тәнеңне чиста тоту, душ керү, чыныгу, уку, эш, тирә-як мохит гигиенасы керә. Ягъни организмны тыштан да, эчтәндә ныгытучы һәрнәрсә профилактика чарасы булып исәпләнә. Организмга дөрес ял бирү мөһим, чөнки бик күп авырулар ару нәтиҗәсендә барлыкка килә бит. Ә балаларга ял тагын да кирәгрәк, ялыктыргыч мәктәп дәресләреннән соң бигрәк тә.
Сәламәт тормыш рәвеше авырулардан яхшы саклану чарасы ул, тик барысыннан да түгел. Кайбер инфекцион авырулардан саклану өчен прививка ясыйлар. Бу — составына үтерелгән яки тере, ләкин көчсез­ ләндерелгән микроорганизмнар кергән препаратлар. Алар авыруга китерә алмый, ә организмны кирәкле антитәнчекләр ясауга мәҗбүр итәләр. Мәсәлән, организмга кызамыкка каршы вакцина керткәндә, кызамык авыруына каршы антитәнчекләр ясала һәм бу вирус белән очрашканда, кеше авырып китми.
Авыру һәм кеше... Кеше һәм авыру... Бу сугышны хәтерләтә. Бер мәзәк гыйбарә искә төшә: «Кем тартмый да, эчми дә, шул сәламәт килеш үлә». Чынлыкта бу начар түгел. Адәм баласы дөньяда мәңге тормый, бу 5 тормышны сәламәт уздырган кешегә кызыгырга гына кала. Чөнки ул авырулар белән барган сугышта җиңеп чыккан. Авырулар кешене һәрвакыт эзәрлекли, чирнең матди асылын җиңеп булмаса да, мораль рәвештә җиңү зарур. Кеше күңел күтәренкелеген \ сакласа, рухы нык булса, аңа бер чир дә куркыныч түгел.
# Федоровский мәчете (ХМАО)

Федоровскийй мәчете (рус. Мечеть пгт Федоровский ХМАО) ― Россия Федерациясе субъекты Хант-Манси автономияле округының Сургут районы Федоровский шәһәр тибындагы бистәсендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Россия мөселманнары Дини җыены составындагы округ Диния нәзарәтенә керүче җирле мөселман җәмгыяте (мәхәллә) карамагында.
Федоровскийда (1984 елдан бистә) 2010 елгы җанисәп буенча 20 287 кеше, шулар эченнән этник мөселманнар: азәрбайҗаннар 508 кеше (бистә халкының 2,65% ы), башкортлар 557 кеше (2,90% ы), кыргызлар 217 кеше (1,13% ы), комыклар 327 кеше (1,70% ы), лезгиннар 399 кеше (2,08% ы), ногайлар 1 935 кеше (10,09% ы), татарлар 1 540 кеше (8,03% ы), үзбәкләр 382 кеше (1,99% ы) яшәгән.

# Федоровский мәчете (ХМАО)
## Тарих

Федоровскийда мәчет 2004 елда төзелә башлаган. Нигез ташын салу тантанасына югары мөфти Тәлгать хәзрәт Таҗетдин килгән, төзелешкә үз фатихасын биргән. Бинаның фундаментын кору өчен акчаны район хакимияте бүлгән. Шуннан соң ике ел төзелеш туктап торган. Аны мөселманнарның иганәләре ярдәмендә яңадан торгызганнар. Аннан соң төзелеш мөселманнарның иганә акчасына гына алып барылган. Мәчет төзелешен финанслауның төп чыганагы – мәхәллә кешеләренең иганәләре. Мөселманнар җыйган миллионнан артык сум эшнең өчтән бер өлешенә генә җиткән. Бистәдәге оешма җитәкчеләре кемдер транспорт, кемдер төзелеш материаллары, кемдер эшче көч белән ярдәм иткән.
Мәчет төзелеше озак бара торган төзелешкә (долгострой) әверелгән. Бистәдә эшмәкәрлек алып баручы мөселман эшмәкәрләреннән зәкят акчасы түләүләре, бистәдә яшәүче этник мөселман халыкларының этномәдәни оешмалары һәм җәмгыятьләреннән: ногайларның «Ногай-эл» (җәмгыять җитәкчесе Арсланали Карамурзаев), азәриләрнең «Дослар Юрды» (Мадар Мамедов), комыкларның «Комыклар» (Алавутдин Курбанов), татарлар һәм башкортларның «Якташ» (Шамил Рәхмәтуллин), лезгиннарның (Руслан Абдулаев) этномәдәни оешмаларыннан акчалата һәм матди ярдәме таләп ителә.
Җирле мөселман дини оешмасы (мәхәллә) 2010 елның 16 июнендә юридик затларның бердәм дәүләт реестрында теркәлгән.
Федоровский бистәсе мәчетендә дини бәйрәмнәргә 200гә кадәр кеше җыелган, 2023 елда Корбан бәйрәменә 350 кеше килгән, әмма теләге булганнарның барысы да мәчет итеп файдаланылучы бинага сыймаган.

# Федоровский мәчете (ХМАО)
## Җитәкчелек

2014 елның 7 июленнән имам-хатыйб Солтангали улы Вилдан хәзрәт Сәфәргалиев.
# Вурманкас-Чурино

Вурманкас-Чурино (чуаш. Вӑрманкас, рус. Вурманкас-Чурино) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Вурманкас-Чурино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Вурманкас-Чурино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 86 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Бакыр мәчет (Югары Пышма)

Бакыр мәчет (рус. Медная мечеть), шулай ук имам Исмәгыйль әл-Бохари исемендәге мәчет (рус. Мечеть имени Имама Исмаила Аль Бухари) ― Свердловск өлкәсе Югары Пышма шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе. РФ МДН составындагы Свердловск өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәтенең (Урал мөхтәсибәте) үзәк (җәмигъ) мәчете.

# Бакыр мәчет (Югары Пышма)
## Тарих

Свердловск өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәтенең (Урал мөхтәсибәте) үзәк мәчете ― Екатеринбург шәһәренең юлдаш-шәһәре булган (шәһәр үзәкләре арасы 14 км) Югары Пышма шәһәрендәге имам Исмәгыйль әл-Бохари исемендәге Бакыр мәчет (Октябрь урамы, 26). Мәчетне 2001-2002 елларда Урал тау-металлургия компаниясе һәм «Уралэлектромедь» ААҖ акчасына «Астек» төрек фирмасы төзегән. Мөселманнар бу мәчетне Җәмигъ мәчете кебек кабул итә. Әлеге мәчет гыйбадәт кылу өчен өлкәдәге иң зур мәйдан булып тора.
Мәчеткә йөрүчеләрнең төп өлеше ― Урта Азия кешеләре (таҗиклар, үзбәкләр, кыргызлар), казакълар, азәрбайҗаннар. Җирле халыкның (татарлар, башкортлар) 15 проценты мәчеткә йөри.
2016 елдан мәчетнең имам-хатыйбы ― Равил улы Артур хәзрәт Мөхетдинов (Уфадан, 1989 елгы, Чиләбе мәдәният академиясендә, Мәскәү ислам институтында, Санкт-Петербург дәүләт университетының Көнчыгыш факультетында аспирантурада укыган; 2016 елга кадәр «Мәдинә» нәшрият йортында, Санкт-Петербург мөселманнары Диния нәзарәте аппаратында җитәкче булып эшләгән), аңа кадәр мәчеттә таҗик кешесе имам булган.
Җомга намазына өлкәнең төрле районнарыннан, Екатеринбургтан киләләр. Мәчеттә аралашу рус телендә алып барыла.

# Бакыр мәчет (Югары Пышма)
## Тасвирлама

650 кешегә исәпләнгән мәчет бинасы классик кануннар буенча төзелә: диварларны бизәгән орнаментта Госман империясе заманы рәсеме кулланылган.
Мәчет 200 квадрат метрдан артык мәйданны били, анда гыйбадәт залыннан тыш китапханә, гардероб һәм ярдәмче бүлмәләр урнашкан. Мәчет бинасы төрек мәрмәре һәм ачык төсле гранит белән бизәлгән.
38 метр биеклектәге манарасы һәм гөмбәзе бакыр һәм алтынланган пластинкалар белән капланган.
# Ле-Водью

Ле-Вилле (фр. Le Villey) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ле-Водью
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,57 км².
# Алгы Хирлеп

Алгы Хирлепы (чуаш. Малти Хирлеп, рус. Передние Хирлепы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Алгы Хирлеп
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Алгы Хирлеп
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 51 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле-Бревдан

Ле-Бревдан (фр. Le Brévedent) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Ле-Буиссу

Ле-Буиссу (фр. Le Bouyssou) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Монфорте (район)

Монфорте — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. Монфорти муниципалитетына карый.

# Монфорте (район)
## Географиясе

Мәйданы — 214,49 км².
# Ломар (Португалия)

Ломар — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Брага һәм Lomar e Arcos муниципалитетына карый.

# Ломар (Португалия)
## Географиясе

Мәйданы — 4,01 км².
# Сиделево

Сиделево (чуаш. Сител, рус. Сиделево ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429310. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216876008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700007700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Сиделево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 532 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99%).
# Нурия Абдуллина

Нурия Нәсибулла кызы Абдуллина (баш. Нурия Насибулла ҡыҙы Абдуллина; 1957 елның 15 марты, СССР, РСФСР, БАССР, Әлшәй районы, Баязит ― 2024 елның 31 октябре, РФ, БР, Уфа) — журналист, җырчы, композитор. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре.

# Нурия Абдуллина
## Биографиясе

Нурия Нәсибулла кызы Абдуллина 1957 елның 15 мартында Башкорт АССРның Әлшәй районы Баязит авылында туган. 1973 елда Уфа шәһәренең 1-нче интернат-мәктәбен тәмамлый.
Аннары Уфадагы музыка-педагогия училищесында урта махсус һөнәри белем ала.
1994 елдан Башкортстан укытучыларының белемен камилләштерү институтында музыка кабинеты методисты булып эшли.
1996 елда «Башкортстан» ДТРК-сына радио дикторы итеп кабул ителә.
Җырчы үзешчән композитор буларак та таныла, башкорт халык җырларын башкара.
2024 елның 31 октябрендә Уфада каты авырудан соң вафат булган

# Нурия Абдуллина
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Газиз Әлмөхәммәтов һәм Ишмулла Дилмөхәммәтов исемендәге яшь башкаручылар конкурслары лауреаты.
* Нефтекама шәһәрендә үткәрелгән «Дуслык җыры» конкурсы дипломанты.
# Айдар Сәлимгәрәев

Айдар Сәетгәрәй улы Сәлимгәрәев (рус. Айдар Салимгараев яки рус. Салимгараев Айдар Саитгараевич, 1971 елның 3 августы, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Мөслим) — «Татмедиа» республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы житәкчесе (2019 елның 24 сентябреннән). Татарстан президентының мәгълүмат-аналитика идарәсе җитәкчесе (2018—2019 елларда). Татарстан Республикасының атказанган матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр хезмәткәре (2013).

# Айдар Сәлимгәрәев
## Тәрҗемәи хәле

1971 елның 3 августында Татарстан АССР Мөслим районы үзәге Мөслим авылында туган. «Журналист» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының журналистика факультетын (1994), «MBA программасы буенча эшлекле идарә итү менеджеры» белгечлеге буенча Казан дәүләт финанс-икътисад институтын (КФИИ, 2009 елдан КФУ составында) (2005) тәмамлаган.

# Айдар Сәлимгәрәев
## Хезмәт юлы

1988 елда «Мөслимагропромэнерго» (Мөслим) эшчесе.
1994—1997 елларда — «Татар-информ» МА «Татарстан» республика мәгълүматы баш редакциясендә хәбәрче, бүлек мөхәррире, баш мөхәррир.
1997—1998 елларда — «Түбән Кама шәһәре телерадиокомпаниясе» ҖЧШ өлкән мөхәррире.
1998—1999 елларда — Түбән Кама авиация предприятиесенең (Бигеш) иҗтимагый һәм тышкы элемтәләр буенча киңәшчесе.
1999—2000 елларда — Түбән Кама халык депутатларының берләштерелгән шурасы аппараты белгече.
2000—2003 елларда — «Түбән Кама телерадиокомпаниясе» КУ директоры.
2003—2006 елларда — «Татмедиа» массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ДУ директоры.
2006—2008 елларда — «Татмедиа» массакүләм коммуникацияләр агентлыгы генераль директорының урынбасары.
2008—2009 елларда — «Татмедиа» ҖЧҖ генераль директорының беренче урынбасары.
2009—2012 елларда — «Татмедиа» ҖЧҖ генераль директоры.
2012—2014 елларда — Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәте ҮДО аппараты җитәкчесе.
2014—2015 елларда — «ПРОСТО МОЛОКО» ИК ҖЧҖ генераль директоры урынбасары.
2015—2018 елларда — ТР Президентының Эчке сәясәт мәсьәләләре департаменты җитәкчесе урынбасары — иҗтимагый проектлар бүлеге мөдире.
2018—2019 елларда — ТР Президентының мәгълүмат-аналитика идарәсе башлыгы.
2019 елның 24 сентябреннән (VI чакырылыш ТР Дәүләт шурасы депутаты, Мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты рәисе итеп сайланган Айрат Зарипов урынына) — Татмедиа Республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы житәкчесе

# Айдар Сәлимгәрәев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2022 ― Россия Федерациясе Президенты Рәхмәте
* 2024 ― II дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены медале ― иҗтимагый әһәмиятле чараларны әзерләүдә һәм уздыруда актив катнашкан өчен

# Айдар Сәлимгәрәев
## Гаилә хәле

Өйләнгән, кызы һәм ике улы бар.
# Вурманкас Ядернә

Вурманкас Ядернә (чуаш. Вăрманкас Етĕрне, рус. Вурманкас-Ядрино ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429070. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253890001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Вурманкас Ядернә
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 164 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,40%).
# Ле Камиле (Верона)

Ле Камиле — Италиянең Венеция төбәге Торри-дель-Бенако өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Камиле (Верона)
## Географиясе

Ле Камиле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Камиле (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тамара Юлдашева

Юлдашева Тамара Ишбулды кызы, Тамара Искәндәрия (10 июнь 1958 ел) — башкорт шагыйре, журналист, һәм тәрҗемәче. 2010 елдан «Акбузат» балалар журналының баш мөхәррире. 1992 елдан Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының Язучылар, 2004 елдан Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган матбугать хезмәткәре (2012).

# Тамара Юлдашева
## Биографиясе

Тамара Юлдашева (кыз фамилиясе Искәндәрова) 1958 елның 10 июнендә Башкорт АССРының (хәзер Башкортстан Республикасы) Ишембай районы Кыявык авылында туган. Янырыр урта мәктәбен тамамлагач, Ишембай трикотаж фабрикасында тегүче булып эшли, 1976-1981 елларда Башкорт дәүләт университеты филология факультетының рус бүлегендә югары белем ала.
1981 елдан алып хәзергәчә, Тамара Искәндәрия җөмһүрият матбугатында һәм мәгълүмать чараларында эшли. «Йәншишмә», «Яшьлек», «Башкортстан» газеталары, Башкортстан радиосы һәм телевидениесе, «Ватандаш», «Башкортстан кызы» журналлары аша халыкка җиткергән сүзе һәр чак саллы, төпле, акыллы, җылы, эчкерсез булуы белән игътибарны җәлеп итә. Әле Тамара Искәндәрия — «Акбузат» балалар журналы баш мөхәррире. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат хезмәткәре.

# Тамара Юлдашева
## Китаплары

* Тояҡтар йыры: Шиғырҙар // Йәш тауыштар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1987. — 128 бит.
* Ер менән Күк араһында: Шиғырҙар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 80 бит.
* Ете даръям: Шиғырҙар. — Өфө: Китап, 1999. — 208 бит.
* Аҙнабикә: Поэма. — Өфө,2004.
* Аҙнабикә. Азнабика, мать Салавата: Поэма (башҡорт, рус телдәрендә). — Өфө, 2006.
* Көн менән Төн сиге: Шиғырҙар. — Өфө: Китап, 2008. — 296 бит.
* Моң-тәлгәш: Шиғырҙар. — Өфө: Китап, 2013. — 303 бит.
* Шашка иленә сәйәхәт: Фантастик хикәйәләр. — Өфө: Китап, 2013. — 16 бит.
* Бәрәкәтле көн: Әкиәттәр, хикәйәләр.— Өфө: Китап, 2016. — 80 бит.
* Каменная река: Стихи, поэма. — Уфа: ИНЕШ, 2016. — 96 стр.
* Бир биште, бына усым!: Шиғырҙар. — Өфө, Аҡбуҙат, 2016. — 16 бит.
* Там, там, Тамсыҡай!: Әкиәттәр, хикәйәләр, шиғырҙар. — Өфө, Аҡбуҙат, 2017. — 55 бит.

# Тамара Юлдашева
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2012 ― Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм массакүләм мәгълүмат чаралары хезмәткәре
* 2021 ― Салават Юлаев ордены
* 2025 ― Россия Язучылар берлегенең Пушкин алтын медале
# Ягудары

Ягудары (чуаш. Якутар, рус. Ягудары) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Ягудары
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ягудары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 111 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%), руслар (6%) алып тора.
# Лаще (Боровниця)

Лаще — Словениянең Боровниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лаще (Боровниця)
## Географиясе

Мәйданы — 0,54 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 492,4 метр биеклектә урнашкан.
# Тренькасы

Тренькасы (чуаш. Тренкасси, рус. Тренькасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Тренькасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тренькасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 116 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Ивансола

Ивансола (чирм. Йывансола, рус. Ивансола) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Ивансола
## Сәгать поясы

Ивансола Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ивансола
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Лас Хунтас (Сан Мигел Тотолапан)

Лас Хунтас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-Тотолапан муниципалитеты составына керә.

# Лас Хунтас (Сан Мигел Тотолапан)
## Географиясе

Лас Хунтас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Хунтас (Сан Мигел Тотолапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Хунтас (Сан Мигел Тотолапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Помбейру-де-Рибавизела

Помбейру-де-Рибавизела — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Фелгейраш муниципалитетына карый.

# Помбейру-де-Рибавизела
## Географиясе

Мәйданы — 4,81 км².
# Лготка (Кржемже)

Лготка (чех. Lhotka) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Křemže районында урнашкан авыл.

# Лготка (Кржемже)
## Географиясе

Мәйданы — 2,612 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготка (Кржемже)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготка (Кржемже)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лготка (Кржемже)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 130 |
| 1880 | 119 |
| 1890 | 151 |
| 1900 | 157 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 160 |
| 1921 | 146 |
| 1930 | 143 |
| 1950 | 93 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 108 |
| 1970 | 104 |
| 1980 | 84 |
| 1991 | 79 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 70 |
| 2011 | 68 |
| 2021 | 81 |
# Ле-Врето

Ле-Врето (фр. Le Vrétot) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Tereza Mey

Tereza Mey (inglizçä Theresa Mary May, qızlıq çorında Brasier; 1956, Böyekbritaniä) — Britaniä säyäsätçese, eçke eşlär ministrı (2010-2016), xatın-qızlar eşläre häm tigez xoquqlıq buyınça ministr (2010-2012), Cämğiätlär pulatı äğzası (1997-x.w.), Konservativ firqäneñ äğzası.
2016 yılnıñ 11 iyülennän Konservativ firqäneñ citakçese, 2016 - 2019 yıllarda Böyekbritaniä premyer-ministrı.

# Tereza Mey
## Tärcemäi xäle

Oksford universitetın tämamlıy, cäğräfiä bakalavrı däräcäsenä iä.
Angliä Bankında häm London üzidäräsendä eşlägän.

# Tereza Mey
## Säyäsi qaraşlar

Cämğiätlär pulatında Ğiraqqa höcüm öçen tawış birä (2003), Böyekbritaniäneñ Awrupa Berlege belän aldağı berläşüenä qarşı çığa häm ceñsi kimçeleklärgä tigez xoquqlarnı birügä qarşı bula.

# Tereza Mey
## Brekzit mäs'äläse

2016 yıldağı Brekzit waqıtında Tereza Mey Devid Kemeronnı yaqlap Britaniäneñ Awrupa Berlegennän çığuına qarşı bula.
Referendum näticäsendä evroskeptiklar ciñä häm Devid Kemeron premyer-ministr urınınnan kitü xaqında belderä.
Konservativ firqäneñ citäkçelege öçen köräştä Tereza Mey ciñä: 7 iyüldä ul 199 tawış cıyıp üz töp köndäşe Andrea Ledsom nı (84 tawış) ciñä.
Näticädä Devid Kemeron 13 iyüldä Tereza Meyğa premyer-ministr wazifaların tapşıru turında belderä.
Tereza Mey - Böyekbritaniä tarixında premyer-ministr urınında bilgelängän ikençe xatın (Margaret Tetçerdan soñ).

# Tereza Mey
## Şäxsi tormış

Kiäwdä (1980 yıldan), balaları yuq.
2012 yıldan 1 tiptağı şikär diabetı belän awırta, insulin belän däwalana.
# 4 (сан)

4 (дүрт) — 3 белән 5 арасындагы бөтен сан. 4 саны калдыксыз итеп 1-гә, 2-гә һәм 4-кә бүленә.
# Венера Гәрәева

Венера Хәсән кызы Гәрәева — татар хорлары дирижеры, Татарстан АССР халык артисты (1987).

# Венера Гәрәева
## Тәрҗемәи хәле

1943 елның 25 июнендә ТАССРның Саба районы Сүлә авылында туа. Алабуга культура-агарту училищесында (2013 елдан көллият) укый. Җыр һәм бию ансамбле җитәкчесе Җәүдәт Айдаров, аны шунда табып, 1961 елда ансамбльгә алып кайта да. Венера Гәрәева ансамбльдән нибары өч елга аерылып тора: туган ягы — Сабага кайтып музыка мәктәбендә эшли.
1972 елда Сабадан Казанга Җыр һәм бию ансамбленең хормейстеры булып кайта — композитор Александр Ключаревның өндәвенә каршы тора алмый. 1974 елдан башлап Казан музыка укуханәсендә белем бирә.
2020 елның 26 октябрендә иртәнге якта дәвамлы авырудан соң, COVID-19 ны кичереп, Казандагы хастаханәдә вафат.

# Венера Гәрәева
## Иҗаты

Венера Гәрәева җитәкчелегендәге ансамбльләр төрле бәйгеләрдә катнашкан һәм беренче урыннар яулаган:
* "Нәүрүз" квартеты Халыкара Рәшит Ваһапов исемендәге конкурсның лауреаты (2007, 2008 еллар)
* Ирләр триосы Халыкара фольклор конкурсы лауреаты (Петербург, 2007 ел)
Венера Гәрәевә даими рәвештә Вафирә Гыйззәтуллина һәм Әлфия Авзалова конкурсларына жюри буларак чакырылган.