yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тарбагатай кыргызлары

Тарбагатай кыргызлары (шулай ук эмель-голь калмак-кыргызлары, эмин кыргызлары, монгол-кыргызлар) — кайбер Ислам элементлары белән Буддизм-ламаизмга ышанучы кыргызларның этнографик төркеме. Фараз иткәнчә, Тарбагатай кыргызлары Эмель елгасы үзәненә джунгарлар тарафыннан күчерелгән Енисей кыргызлары буыннары. 1860 елда Монгол ламалары йогынтысы астында, тарбагатай кыргызлары Исламнан Буддизмга күчкән. Шуңа күрә аларның төп авылларының берсе Кыргыз-Куре исемен алган, туры мәгънәдә "Кыргыз Буддачылык Гыйбадәтханәсе". Халык саны күбрәк казакълар белән күрше булганга, XX гасырда тарбагай кыргызларының яшь буыннары әкренләп казакъ теленә күчкән, ул шулай ук төп язма тел ролен уйный (гарәп графикасында).

# Тарбагатай кыргызлары
## Ыру составы

Өяз Эминь шәһәренең казакълары тарбагатай кыргызларын монгол-кыргызлар, калмак-кыргызлар дип атыйлар. Монголлар аларны хаминь-кыргызлар дип атыйлар (Кытай телендә «хаминь» — казакъ халкы), ягъни казакъ-кыргыз. Рус телле фәнни әдәбиятта алар шулай ук “эмель-гольские калмак-кыргызы, эминские кыргызы” буларак мәгълүм..
Тарбагатай кыргызлары составына төрки дә, монгол да килеп чыгышлы ырулар керә: сарбагыс, мондуз (ээрсын), барын, сарт, нойман, кытай, керей, калмак, чотай (каракалпак). Сарыбагыс һәм мундуз ырулары Тянь-шань кыргызлары арасында бар. Сарт ыруы мөгаен тарбагатай кыргызлары составына кергән уйгыр яки үзбәк элементлары турында шәһадәт булып тора..
Барыннар нирун-монгол баарин кабиләсенең токымнары булып тора, нойманнар урта гасыр найманнардан килеп чыккан, кытайлар — каракытайлардан, керейләр — керей кабиләсеннән казакълардан яки урта гасыр кераитлардан килеп чыккан. Калмаклар ойратларның токымнары булып тора. «Каракалпак» ыру атамасы «кара-калмак» сүзенең бозылган тапшырылуы булырга мөмкин — шулай дип джунгар — ойратларны — көнбатыш монголларны атаганнар..

# Тарбагатай кыргызлары
## Яшәү урыннары

Күбесенчә КХР, СУАРда Тачэн (Чугучак) һәм Эминь (Дёрбёльжюн) өязләрендә яшиләр. Чугучакта 1 870 калмак-кыргыз яши (өяз халкының 0,8 %-ы), шуларның 1 498 кешесе нәкъ Тачэн шәһәрендә яши, куда тарбагатай кыргызлары анда граждан сугышы рус качакларының күпчелеге ССРБ-га кайткач 1962 елда массакүләм күчкән.. Эминь өязендә 302 кыргыз яши (халкының 0,2 %-ы). Күп булмаган санда кыргызлар илнең башка өязләрендә дә яши. Тарбагатай кыргызларының күпчелеге Буддачылык тарафдарлары, әзрәк өлеше (якынча 40 гаилә) — Ислам тарафдарлары; динара гаилә корулар еш очрый.
# Орбесан

Орбесан (фр. Orbessan) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Бенж

Бенж (фр. Binges) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Понтайе-сюр-Сон кантонына карый.

# Бенж
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17.66 км².
# Мардас

Мардас — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАС/ИДЕЛ/2231/87/135/89 кушыла. Елга озынлыгы 23 км.

# Мардас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Ковров каласыннан тамагына кадәр, Уводь елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010301112110000033372
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003337
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гизенсдорф

Гизенсдорф (алман. Giesensdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Гизенсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,73 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Кушовы

Кече Кушовы (рус. Малые Кушовы) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.

# Кече Кушовы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Кушовы
## Сәгать поясы

Кече Кушовы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Кушовы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# Якташлар (газета, Мари Ил)

«Якташлар» ― Мари Ил Республикасы татарлары газетасы. Татар телендә чыга. Гамәлгә куючы, нәшире һәм баш мөхәррире – Фәнил Зөлкафир улы Мусин-Маматов. 2021 елда А3 форматында 8 полосалы булып чыккан, 2022 елдан А4 форматында 16 битле булып чыга. Әүвәлге тиражы 999 (2022 елдан – 400) данә. 2021 елда газета бушлай таратыла, 2022 елдан подписка ачыла, сатып та алырга мөмкин. Мари Илдә 43 мең, Бәрәңге районында 7 мең татар яши.

# Якташлар (газета, Мари Ил)
## Тарих

2021 елның октябрь аеннан Марий Эл Республикасының Бәрәңге районы «Безнең тормыш» (Наша жизнь) газетасы баш мөхәррире (шулай ук Мари Ил Татар мәдәни үзәге каршындагы Татар тарихи җәмгыяте шурасы рәисе) Фәнил Мусин үз акчасына республика күләмендә «Якташлар» исемле татарча газета чыгара башлаган.. Октябрь аенда – 1нче, ноябрь аенда – 2нче, декабрь аенда – 3нче саны чыккан. Газетага материалларны тәрҗемәче Рауза Хисмәтуллина, Илмира Хәкимова һәм Ф. З. Мусинның кызы Динара әзерли, версткалаучы Рәшид Хайбрахманов.
Газета башта 999 (2022 елдан – 400, 300) данә белән аена бер тапкыр чыга.иганәчеләр ярдәме белән басыла. Газета башта А3 форматында чыгарылган, 2022 елда А4 форматына күчкәннәр.
Газета республика буенча, Йошкар-Ола, Волжск шәһәрләрендә, Морке, Бәрәңге, Мари-Төрек районнарындагы татар авылларында таратыла. Йошкар-Ола шәһәрендәге Татар мәдәният үзәге дә газетаны таратырга ярдәм итә.
Газета әүвәл «Периодика Марий Эл» акционерлык җәмгыятендә бастырылса (адрес: 424000 Йошкар-Ола шәһәре, Панфилов ур., 39), 2022 елгы ике саны Мари Ил Республикасы хакимияте типографиясендә бастырыла башлаган.
2021 елның 11 ноябрендә Мари Ил Республикасының Татар мәдәнияте үзәгендә «Татар авыллары тарихын өйрәнү. Проблемалар һәм аларны чишү юллары» исеме астында узган Регионара фәнни практик конференциясе резолюциясендә татар телендә чыга торган «Якташлар» республика гәҗите басмасына ярдәм күрсәтү турында дәүләт хакимияте органнары адресына пункт язылган.

# Якташлар (газета, Мари Ил)
## Рубрикалар

Газета Мари Ил җөмһүриятендә яшәгән татарларның көнкүрешен тасвирлый. Төп максаты – туган телне, тарихны һәм мәдәниятне саклау. Басмада Мари Ил татарлары тормышына кагылышлы кызыклы язмалар урын алачак. Шулай ук спорт, мәдәният, ислам дине, республикадагы татар авыллары тарихы, татар дөньясы яңалыклары турында укырга мөмкин. Татар авылларын саклап калу проблемасы да күтәрелә.
* Яңалыклар
* Авыллар тарихы
* Хәтер
* Танылган кешеләр
* Алтын кул
* Безнең дин
* Яшь талантлар
* Балалар өчен бит
# Же (Шаранта-Маритим)

Же (фр. Geay) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Верндейл (Миннесота)

Верндейл — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Верндейл (Миннесота)
## Тарихы

Верндейл шәһәре елда нигезләнгән.

# Верндейл (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,53444 км², 2,528675 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 411 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бонья (Бьела)

Бонья — Италиянең Пьемонт төбәге Кампилья-Черво өязендә урнашкан торак пункт.

# Бонья (Бьела)
## Географиясе

Бонья Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бонья (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тарб (округ)

һәм
Тарб — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Югары Пиренейлар департаментына карый.

# Тарб (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1488 км². Округ 19 кантоннан тора, алар үз чиратында 225 коммунага бүленгән.
# SLC14A2

SLC14A2 (ингл. Solute carrier family 14 member 2) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чентро Климатико Сан Паоло (Таранто)

Чентро Климатико Сан Паоло — Италиянең Апулия төбәге Мартина-Франка өязендә урнашкан торак пункт.

# Чентро Климатико Сан Паоло (Таранто)
## Географиясе

Чентро Климатико Сан Паоло Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Чентро Климатико Сан Паоло (Таранто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гассенди буразналары

Гассенди буразналары (лат. Rimae Gassendi) — Айның 18° к. к. 40° кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 70 километр озынлыкта булган буразналары системасы.

# Гассенди буразналары
## Исеме

Гассенди буразналары үзе урнашкан Гассенди кратеры хөрмәтенә аталган.
# Галубицкавшчына

Галубицкавшчына (белар. Галубіцкаўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Галубицкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Аһиригүзел (Җиһанбейли)

Аһиригүзел (төр. Ahirigüzel) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Җиһанбейли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брынковяну стиле

Брынковяну стиле (рум. Stilul brâncovenesc) — Константин Брынковяну идарә иткән вакытта Валлах архитектурасы юнәлеше.

# Брынковяну стиле
## Шулай ук

* Румыния
# Казачотоли (Перуҗа)

Казачотоли — Италиянең Умбрия төбәге Тоди (коммуна) өязендә урнашкан торак пункт.

# Казачотоли (Перуҗа)
## Географиясе

Казачотоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казачотоли (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Халапилья, Ранчо Товар (Тепекоакуилко де Трухано)

Халапилья, Ранчо Товар — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tepecoacuilco de Trujano муниципалитеты составына керә.

# Халапилья, Ранчо Товар (Тепекоакуилко де Трухано)
## Географиясе

Халапилья, Ранчо Товар Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Халапилья, Ранчо Товар (Тепекоакуилко де Трухано)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Халапилья, Ранчо Товар (Тепекоакуилко де Трухано)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# IC 3902

IC 3902 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3902
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3902 буларак та сурәтләнә.
# Силван

Силван (төр. Silvan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесенең Диярбакыр иленә караган бер илчедер.

# Силван
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Валера (Торино)

Валера — Италиянең Пьемонт төбәге Коссано-Канавезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Валера (Торино)
## Географиясе

Валера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валера (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шастозерская Каменка

Шастозерская Каменка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шеньга елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Шастозерская Каменка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000033065
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003306
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Чепош (елга)

Чепош — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Катунь елгасының уң ярына тамагыннан 168 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 11 км.

# Чепош (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100006862
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100686
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ибеҗик (Амасья)

Ибеҗик (төр. İbecik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вал дела Мета (Арецо)

Вал дела Мета — Италиянең Тоскана төбәге Кьюзи-делла-Верна өязендә урнашкан торак пункт.

# Вал дела Мета (Арецо)
## Географиясе

Вал дела Мета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вал дела Мета (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Руслан Савденов

Руслан Савденов (Руслан Мохтар улы Савденов, каз. Ry'slan Muhtaruly Sa'u'denov, Руслан Мұхтарұлы Сәуденов) – балет артисты, Татарстанның атказанган артисты (2011).

# Руслан Савденов
## Тәрҗемәи хәле

Алматы шәһәрендә туган. Алматыда хореография укуханәсен (У. Мирсәетов һәм С. Косманов сыйныфы) (2000) тәмамлаган.
* 2001 Абай исемендәге Казакъ опера һәм балет театры (Алматы)
* 2002-2012 Татар опера һәм балет театры
* 2011 елдан Милли Бордо операсының (Франция) чакырулы артисты
* 2012 елдан Пермь опера һәм балет театрында

# Руслан Савденов
## Иҗаты

Татар опера һәм балет театры белән Европа илләрендә гастрольләрдә була. 1998 елдан ЮНЕСКО патронажлыгы белән үтүче «Яшь Европа балеты» халыкара проектында Россиянең яшь балеты исеменнән чыгыш ясый (Александра Суродеева белән).

# Руслан Савденов
## Иҗаты
#### Репертуар

* Красс — «Спартак»
* Шаһрияр, Нуридәнең яраткан колы — «Мең дә бер кичә» (Тысяча и одна ночь)
* Шамакай, pas de trois — «Аккош күле» (Лебединое озеро)
* Кол Али — «Корсар»
* Скарабея — «Йосыф турында риваять» (Сказание о Йусуфе)
* Шүрәле — «Шүрәле»
* Шаһзадә, Карга, Гном — «Ак кар бөртеге һәм 7 гном» (Белоснежка и семь гномов)
* Солор, Алтын сын — «Баядерка»
* Пан — «Вальпургия төне» (Вальпургиева ночь)
* Җайдак — «Кыпчак биюе» (Половецкие пляски)
* Чардаш — «Коппелия»
* Зәңгәр кош — «Йокыга талган гүзәл» (Спящая красавица)
* Арман — «Камелия тоткан ханым» (Дама с камелиями)
* Базиль — «Дон Кихот»
* Ромео — «Ромео һәм Джульетта»

# Руслан Савденов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Татарстанның атказанган артисты (2011)
* 2010 — ТЮРКСОЙ илләре мәдәният министрлары шурасы премиясе
* 2006 — «Арабески» балет артистлары конкурсы (Пермь) — II премия
* 2001 — балет биючеләренең халыкара конкурсы (Алматы) — лауреат
* 2001 — балет биючеләренең халыкара конкурсы (Мәскәү) — лауреат
* 2001 — балет биючеләренең халыкара конкурсы (Һелсинки) — диплом
* 2002 — балет биючеләренең халыкара конкурсы (Варна, Болгария) — диплом, махсус приз
* 2012 — «Тантана» театр премиясе («музыка театрының иң яхшы актёры» номинациясендә) — лауреат
* 2014 — Пермь краеның мәдәният һәм сәнгать өлкәсендәге премиясе — лауреат
# Вале I (Виченца)

Вале I — Италиянең Венеция төбәге Тонецца-дель-Чимоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Вале I (Виченца)
## Географиясе

Вале I Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вале I (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монтгомери (округ, Арканзас)

Монтгомери — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунт-Ида шәһәре.

# Монтгомери (округ, Арканзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1842 елда оештырыла.

# Монтгомери (округ, Арканзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2023 км² тәшкил итә.
# HD53021

HD53021 — Зур Эт йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,81 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Нотвайлер

Нотвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нотвайлер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,67 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 268 метр биеклектә урнашкан.
# Лещанка (Холмский повяты)

Лещанка — Польшаның Люблин воеводалыгы Реёвец-Фабрычны гминаcында урнашкан авыл.

# Лещанка (Холмский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чамалан (Айваҗык)

Чамалан (төр. Çamalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кече Ордюга

Кече Ордюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежуга елгасының уң ярыннан 117 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Кече Ордюга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000038429
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003842
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бизоуз (Валле д'Аоста)

Бизоуз — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Аяс өязендә урнашкан торак пункт.

# Бизоуз (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Бизоуз Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бизоуз (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мардасы (Шчучынский районы)

Мардасы (белар. Мардасы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Мардасы (Шчучынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# HD222903

HD222903 — Дәлү йолдызлыгында урнашкан A1mA6-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,24 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ышану

Шәхес берәр фикер яки алшартны хакыйкый буларак кабул иткән психологик халәт ышану дип атала.
Башка билгеләмә буенча, нәрсә булсаны, дәлилләр китерелсә дә, үзенең дәлилләнүе өчен исбатлауга кирәге булмаган эчке субъектив иманга нигезләнеп, еш алдан фактик яки мантыйк тарафтан тикшермичә, хакыйкый дип кабул итүгә ышану диелә.
Ышану кешенең психика үзенчәлекләренә бәйле. Критик шөбһәсез хакыйкать дип кабул ителгән мәгълүмат, текстлар, вәзгыятьләр, вакыйгалар яки шәхси карашлар һәм уйлары киләчәктә шәхси кемлекнең нигезенә ятып, кешенең адымнарын, төрле мөнәсәбәтләрне белгеләүче үз-үзен тоту нормаларын билгели алачак. Ышану һәм гыйлем фәлсәфи ягыннан гносеология фәнендә өйрәнелә. Аның төп максаты, хакыкый гыйлемгә хуҗа булуыбыз өчен нәрсә кирәклеген ачыклау. Әфләтүнның «Теэтет» диалогыннан башланган логик эзләнүләрдән билгеле булганынча, ышану хакыйкый булганда һәм ышанучының ышануы өчен нигезләре (дәлилләре/шартлары) хакыйкый булганда гына бу ышану гыйлем дип кабул ителә.
Ялгыш ышану, самими булганда да, гыйлем буларак кабул ителми.

# Ышану
## Кәрамәткә ышану

2016 елда пәйда булган мәгълүматлар күрсәткәненчә, кешеләр арасында таралган дини һәм паранормаль ышануларга хас булган кәрамәткә ышану тикшерелгән бар үзгәрешлеләр белән корреляциядә тора: мәгълүматларны систематизацияләүдә түбән сәләте, зәгыйфь интуитив физик сәләтләре, начар техник сәләтләре, объектларны үз башында виртуаль әйләндерү сәләтенең зәгыйфьлеге, мәктәптә математика һәм физика буенча түбән билгеләре, физик һәм биологик феноменнары турында гомуми белемнең түбән булу, интуитив фикерләү ысулы һәм, аеруча, материаль булмаган феноменнарга аңлы булу сәләтен тагу. Регрессион анализ нәтиҗәсендә кәрамәткә ышануның иң әһәмиятле предикторлары буларак физик дөньяның төзелеше турындагы түбән гомуми белем һәм интуитив фикерләү ысулы булулары ачыкланды.
# IC 571

IC 571 — Әсәт йолдызлыгы чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 571
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 571, MCG+03-25-035, PGC 28445, 2MASX J09523158+1546316, SDSS J095231.57+154631.6, Z 92-63, UZC J095231.6+154632, Z 0949.8+1601, NPM1G +16.0199 һәм LEDA 28445 буларак та сурәтләнә.
# RAB2A

RAB2A (ингл. RAB2A, member RAS oncogene family һәм Ras-related protein Rab-2A) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рэчыца (Чэрыкавский районы)

Рэчыца (белар. Рэчыца) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.

# Рэчыца (Чэрыкавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.