yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Kanal

Kanal, su kanalı (lat. canalis — torba, ulaq) yäki käriz (farsı كاريز‎) — cir suğaru yäki su marşrutların qısqartu öçen yasalma su yulı.

# Kanal
## Maqsat

Su kanalı ike maqsat belän tözelä:
* suğaru öçen, su iltep tapşıru yäki su çitkä yünälderü öçen
* transport maqsatınnan keşelärne yäki yök taşu öçen
Ğädättä kanallar ike maqsattan da eşlänä.
Sudnolar yöri torğan kanalnı tözü maqsatı - ike su basseynın yäki sulıqnı totaştıru, ike sulıq arasındağı yulnı qısqartu, sudnolar yöreşen tä'min itü, yök taşu, iqtisadi yaqtan tabışlı taşu yulların buldıru.
Ütkärgeç torbalardan ayımalı bularaq kanal yulı açıq itep tözelä.

# Kanal
## Tarix

BEQ VI meñyıllıqta Mesopotamiädä berençe suğaru kanalları barlıqqa kilgännär.
Şul uq waqıtta Borınğı Misırda suğaru sistemaları tözelä başlağan, BEQ III-II meñyıllıqta ike ildä suğaru kanalları kiñ çeltäre buldırılğan.
Xättä Borınğı Misırda Urta diñgezgä ağuçı Nil quşıldığın Qızıl diñgez belän sudnolar yöri torğan kanal yärdämendä totaştırılğan dip farazı bar. Qızğanıçqa bu kanal qom dawılları näticäsendä çül qomı astında kümelgän.
1893 yılda Yunanstanda Korinf kanalı tözelgän.

# Kanal
## Tarix
### SSRBda

1940-1965 yıllarda SSRBda 2000 km ozınlığındağı magistral' kanallar tözelgän:
* Aq diñgez - Baltıyq kanalı (227 km)
* İdel-Tın kanalı (101 km)
* Mäskäw isemendäge kanal (128 km)
* Qaraqom kanalı (1445 km)
* Tönyaq Qırım kanalı (403 km)
* Tönyaq Ukraina kanalı (150 km)

# Kanal
## Taswirlama

Kanal töp sıyfatlamaları - forması häm kisemeneñ zurlığı, yäğni arqılı kiseme.
Kanalnıñ arqılı kiseme :
| Trapetsiä sıman | Poligonal' | Turıpoçmaq sıman | Yarımtügäräk sıman |
Yar poçmağı kanal barğan tufraqqa bäyle:
    $~m=\mathrm {ctg} \,\alpha =a/h,$
Taş, qıya tufrağı öçen nul'ga ireşä, qomlı tufraq öçen 3-3,5 citä.

# Kanal
## Kanallardan su yuğaltu

Kanallardan su yuğaltu buğa äylänü häm diwarları häm töbe aşa sarqu (filtrlanu) säbäple bula. Näq sarqu arqasında su yuğaltu şaqtıy zur bulırğa mömkin.
Qayçaqta sarqu kanal yanındağı tufraqnı sulandıra häm sazlandıra, taw şartlarında işelmä häm sillärgä kiterä.
Kanaldan su sarqu törläre :
| Su kütärelüe yuğındağı qaplanmağan kanalda | Su kütärelüe belän, qaplanmağan kanalda | Su kütärelüe yuğındağı qaplanğan kanalda | Su kütärelüe belän, qaplanğan kanalda |
| 1 — tufraq suı başlanğıç däräcäse 2 — ağıp taralu çige 3 — yüeşlänü zonası 4 — tamçı ağımı ||||
# HD90976

HD90976 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан A5III/IV(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,68 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# GSC2414-1206

GSC2414-1206 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,45 ± 0,06 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# DMRT2

DMRT2 (ингл. Doublesex and mab-3 related transcription factor 2 һәм DMRT2 protein) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Үчевлер (Элмадаг)

Үчевлер (төр. Üçevler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Элмадаг илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сырчинка

Сырчинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Филипповка елгасының сул ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Сырчинка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300112111100033933
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103393
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# ZSCAN5A

ZSCAN5A (ингл. Zinc finger and SCAN domain containing 5A) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Анджеювка (Мазовия воеводалыгы)

Анджеювка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Полична гминасында урнашкан авыл.

# Анджеювка (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Такчура

Такчура — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452745, ГАТОБК коды — 80214828006.
# Габдулла Мостафин

Габдулла Мостафин (Габдулла Сөләйман улы Мостафин, 5 апрель 1917(1917-04-05), Актүбә, Актүбә өязе, Тургай өлкәсе, Россия империясе — 1995, Уфа, Башкортстан, Россия) — рәссам, БАССР рәссамнар берлеге әгъзасы (1938).
# Великий Нераець

Великий Нераець — Словениянең Чрномель (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Великий Нераець
## Географиясе

Мәйданы — 0,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170,3 метр биеклектә урнашкан.
# Бе-сюр-Об

Бе-сюр-Об (фр. Bay-sur-Aube) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# VIPAS39

VIPAS39 (ингл. VPS33B interacting protein, apical-basolateral polarity regulator, spe-39 homolog) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Тартачиско (Подлясье воеводалыгы)

Тартачиско — Польшаның Подлясье воеводалыгы Гибы гминасында урнашкан авыл.

# Тартачиско (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Займище (Казан)

Займище - Казандагы шәһәр торак пункты һәм торак массивы.
Шәһәрнең Кировский районына кушылыр алдыннан ул Татарстанның Яшел Үзән районы авылы була.
Ул шәһәр һәм район чигендә һәм көнбатышында урнашкан. Яшел Үзән районының Октябрьский торак поселогыннан (Обсерватория) көнбатыштарак, ә, Яңа Юдино, Юдино, һәм Хуҗәмәт бистәләреннән көньяк-көнбатыштарак урнашкан. Төньяктан Мәскәү—Казан тимер юлы, Идел елгасы яры белән көньякта чикләнгән, аның кырые буйлап көнбатыштан көнчыгышка таба сузылган. Займище автоюл күперенә якын килә торган урын бистәне төньяктан көньякка таба икегә (зуррак өлеше көнчыгышта кала) бүлә.
Аз катлы торак һәм башка биналар һәм шәхси секторның аерым йортлары, шул исәптән җәйге коттеджлар белән төзелгән. Якын арада гына Казан вертолет заводының "Займище" ял итү үзәге урнашкан.
Бистәдә ком һәм гравий катнашмасы җитештерүче завод, үсемлек үстерү белән шөгыльләнә торган "Займище" җимеш питомнигы һәм пристань бар.
Бистә урамнары: Береговая, Займищенская, Лучевая, Майкопская, Путейская, Садовая, Сиреновая (элеккеге Рабочая), Торговая; тыкрыклар: Бирюзовый, Дачный, Займищенский.
М7 трассасы авыл аша уза, ул Казанны урап узучы юлның бер өлеше булып Идел елгасы аша уза торган Займище күперенә барып тоташа.
Поселокта Горький тимер юлының Казан филиалының шәһәр яны поездлары өчен Займище платформ-сы, һәм Займище белән Яңа Юдино (Беляевский) авыллары арасында ВЧД платформасы бар.
Поселок тирәсендә А. Х. Халиков тарафыннан 1950-53 елларда тикшерелгән неолит һәм бронза чоры торак пунктлары калдыклары табылган Займище археологик комплексы бар.
Поселокның төньяк-көнбатышындагы тимер юл артында урман паркы зонасы һәм Казан университетының В. П. Энгельгардт исемендәге астрономия обсерваториясе урнашкан. Аның нигезендә заманча мәгариф һәм күңел ачу комплексы булган Казан планетарие һәм астропарк төзелеп килә.
Күпер урнашкан якның көнчыгышында (Көньяк Займище, «Юдинский» совхозы, Хуҗәмәт яшел зонасы һәм Хуҗәмәт) Казан үзәгенә Идел акваториясе буенча түләүле автотрасса салу өчен, шулай ук яңа торак участоклар өчен җир юдырыла. Идел акваториясендәге утрау һәм юдыргыч җирләрдә урнашкан күпердән халыкара су курорты проектланган, ләкин проект 2008-2009 елгы кризис аркасында кичектерелгән.
# NGC 4361

NGC 4361 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4361
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Солнечное (Диңгез буе крае)

Солнечное (рус. Солнечное) — Диңгез буе краеның Дальнереченск районында урнашкан авыл.

# Солнечное (Диңгез буе крае)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Солнечное (Диңгез буе крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), кореялеләр (25%).
# Вилямовице (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Вилямовице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Дзежонжня гминасында урнашкан авыл.

# Вилямовице (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казе Чочаре (Потенца)

Казе Чочаре — Италиянең Базиликата төбәге Лаурия өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Чочаре (Потенца)
## Географиясе

Казе Чочаре Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Чочаре (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Олинда-Нова-ду-Мараньян

Олинда-Нова-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.

# Олинда-Нова-ду-Мараньян
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 197,63 км².
# Тестачо (Перуҗа)

Тестачо — Италиянең Умбрия төбәге Сполето өязендә урнашкан торак пункт.

# Тестачо (Перуҗа)
## Географиясе

Тестачо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тестачо (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Богазөнү (Чорум)

Богазөнү (төр. Boğazönü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Казчина дел Поҗо (Комо)

Казчина дел Поҗо — Италиянең Ломбардия төбәге Моццате өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина дел Поҗо (Комо)
## Географиясе

Казчина дел Поҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина дел Поҗо (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Андрей Тольский

Андрей Тольский (рус. Андрей Петрович Тольский, 1 (13) август 1874, Парголово, Санкт-Петербург өязе, Санкт-Петербург губернасы, Россия империясе — гыйнвар 1942 (67 яшь), Санкт-Петербург, РСФСР, СССР) — урманчы, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1940), профессор (1938), Мари АССРның атказанган фән эшлеклесе (1941).
# Агулы үсемлекләр

Безнең илдә агулы үсемлекләр һәркайда диярлек—Себердә, Камчаткада, Ерак Көнчыгышта, урта полосада очрый. Агулы үсемлекләр урманда да, ( елга ярларында да үсәләр, алар болын үләннәре арасында да аз түгел.
Аларның күбесен кул белән тотарга ярамый: сыекчаларындагы агулы матдә, тире аша канга үтеп кереп, кешене агуларга мөмкин. Агулы чүп үләннәр аеруча куркынычтыр. Кырларны чүпләндерүче | үсемлекләрнең берсе — бакра (куколь). Аның орлыклары агулы. Әгәр алар ( ялгыш бөртеккә кушылып онга эләксә, агулану куркынычы туа. Өй тирәләрендә түндербаш (болиголов) үсә. Бу үсемлекне күгелҗем : кунык каплаган кызыл-көрән таплы сабагына карап, шунда ук таныйсың. | Аның бар өлешләре дә, аеруча җимешләре агулы. Алар үлемгә китерергә I дә мөмкин.
Казаякның бер төре зәһәр казаяк (лютик) дип атала да. Аның сыекчасында нерв системасын зарарлый торган агулы матдә бар. Яфраклары тояк эзенә охшаган кечкенә генә үсемлек—тайтояк (копытень) җитди агулану китереп, чыгарырга мөмкин. Агулы матдәләр аның тамырында һәм яфракларында була. Көчле исерткеч куак—сазлык сазанагының (багульник) яфракларында агулы матдәләр бар. Балтырган (борщевик) — аның согы тирегә тисә, бик көчле пешерә, бигрәк тә кояшлы көнне, чәчәк аткан вакытта куркыныч. Кайвакыт, берничә минуттан, сок тигән урында ялкынсыну башлана һәм куык кабарып чыга. Көчле тәэсир иткәндә, ул урында озак төзәлми торган тирән җәрәхәт барлыкка килеп, яра эзе кала.
Испәрәк (живокость, дельфиниум) — казаяклар семьялыгыннан агулы үсемлек. Ачык тирегә тигәндә аллергик реакция (пешерү һәм кычыту) барлыкка килә. Бу үсемлек белән эш иткәндә, кулларга перчатка кияргә кирәк. Балаларга чәчәкләрен тотарга ярамый.
Гәзнич (пастернак луговой) балтырган кебек пешерә. Болыннарда 1,5 м га кадәр аксыл сабаклы ямьсез чәчәкләр атып үсә, аны кул белән тотмагыз.
Йокы үләне (прострел, сон трава)—казаякның тагын бер туганы. Кыргый төре, шулай ук игеп үстерелгән төре дә агулы. Согы тиредә кызарган куык һәм чуан кебек эз калдыра.
Кайбер агулы үсемлекләр тыштан хәтта матур да булалар. Ландыштан матуррак, нәфисрәк берни дә юктыр диярсең! Ә аның җиләгендә һәм тамырларында агулы матдә яшеренгән. Бүре җиләге куагының әче сыекчасы агулы. Аның алсу чәчәкләре хуш исле, ә ачык төстәге җимешләре үзенә ничек җәлеп итә! Зелпенең җете төстәге җимешләре дә куркыныч.
Кайвакытта агулы үсемлекләр үзләренең агусыз үсемлекләргә охшаш булулары белән дә алдарга мөмкин. Мәсәлән, түндербаш, ягъни су балтырганы ашарга яраклы петрушка үләненә охшаган. Өстәвенә, бу үсемлекнең тамыры да баллы. Әмма аны авыз итеп караган кешенең хәле мөшкел булачак. Түндербашның агуы иң көчле агулардан санала һәм ул үтерергә дә мөмкин. Ә акканатка охшаш яфраклы саз акканатының тамырчасы ашарга яраклы, әмма пешергәч кенә. Чи килеш ул агулы.
Дару үләннәрен җыйганда сак булырга кирәк. Аларның агуы бик аз микъдарда кулланганда гына дару була. Ә андый үләннәр күп. Мәкнең орлыклар тулган тартмачыгы агулы. Эт җиләге бөтенләе белән агулы: аның чиягә охшаган өч җимеше үк үтерергә мөмкин.
# Беренде-Извор

Беренде-Извор — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Драгоман җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Беренде-Извор
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 518 метр биеклектә урнашкан.
# Ле-Брок (Диңгез буе Альплары)

Ле-Брок (фр. Le Broc) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Ле-Брок (Диңгез буе Альплары)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,65 км².
# Понтуа

Понтуа (фр. Pontoy) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Понтуа
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,12 км².
# GSC2411-1785

GSC2411-1785 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан B8m... спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,52 ± 0,14 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Җамбыл (Алакүл районы)

Җамбыл (каз. Жамбыл) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Җамбыл (Алакүл районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Финтинеле (коммуна, Сучава)

Финтинеле — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Финтинеле (коммуна, Сучава)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 39,81 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 249 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Финтинеле, Бенешть, Коту-Добей, Слобозия (Финтинеле, Сучава) һәм Стамате авыллары урнашкан.
# Подоли (Пржеров)

Подоли (чех. Podolí) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Пршеров районында урнашкан авыл.

# Подоли (Пржеров)
## Географиясе

Мәйданы — 2,162363 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 262 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Подоли (Пржеров)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Подоли (Пржеров)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Подоли (Пржеров)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 146 |
| 1880 | 164 |
| 1890 | 171 |
| 1900 | 186 |
| 1910 | 253 |
| 1921 | 253 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 253 |
| 1950 | 212 |
| 1961 | 228 |
| 1970 | 230 |
| 1980 | 224 |
| 1991 | 171 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 197 |
| 2014 | 225 |
| 2016 | 222 |
| 2017 | 212 |
| 2018 | 207 |
| 2019 | 210 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 210 |
| 2021 | 215 |
| 2021 | 189 |
| 2022 | 205 |
| 2023 | 200 |
| 2024 | 199 |
# Зелёна (Люблин воеводалыгы)

Зелёна — Польшаның Люблин воеводалыгы Кшчонув гминаcында урнашкан авыл.

# Зелёна (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Войилово

Войилово (серб. Војилово) — Сербиянең Браничево округы Голубатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Войилово
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 119 метр биеклектә урнашкан.

# Войилово
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (3613) Кунлун

(3613) Кунлун (лат. Kunlun) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3613) Кунлун
## Тарихы

1982 елның 10 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VJ11» саналган.
# Горго (Венеция)

Горго — Италиянең Венеция төбәге Тельо-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Горго (Венеция)
## Географиясе

Горго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Горго (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SIX5

SIX5 (ингл. SIX homeobox 5) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# CCDC12

CCDC12 (ингл. Coiled-coil domain containing 12) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бардолино

Бардолино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Верона провинциясе составына керә.

# Бардолино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 65 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кавайон-Веронезе, Костермано, Лацизе, Манерба-дель-Гарда, Паденге-суль-Гарда, Аффи, Гарда, Монига-дель-Гарда һәм Пастренго коммуналары белән чиктәш.
# Бонҗорно (Трапани)

Бонҗорно — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Бонҗорно (Трапани)
## Географиясе

Бонҗорно Сицилия утравында, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бонҗорно (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (8339) Kosovichia

(8339) Kosovichia (лат. Kosovichia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8339) Kosovichia
## Тарихы

1985 елның 15 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RM6» саналган.
# Палмейра-дуз-Индиус

Палмейра-дуз-Индиус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.

# Палмейра-дуз-Индиус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 460,61 км².
# Гарибальди (Орегон)

Гарибальди — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Гарибальди (Орегон)
## Тарихы

Гарибальди шәһәре 1946 елда нигезләнгән.

# Гарибальди (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,544099 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6,7 ± 0,1 метр һәм 22 ± 1 Фут биеклектә урнашкан.
# 579 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 579 — Милади тәкъвим буенча VI гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 579 — безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
* 579 — сан.
# Сен-Реми-де-Сие

Сен-Реми-де-Сие (фр. Saint-Rémy-des-Monts) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Фие (Маме гуо)

Фие (фр. Fyé) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Пяниҗоли (Пистоя)

Пяниҗоли — Италиянең Тоскана төбәге Марлиана өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяниҗоли (Пистоя)
## Географиясе

Пяниҗоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пяниҗоли (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гейврилл (Флорида)

Гейврилл — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гейврилл (Флорида)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гейврилл (Флорида)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,637128 км², 1,647287 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (11968) Демариотт

(11968) Демариотт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11968) Демариотт
## Тарихы

1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PR27» саналган.
# NGC 290

NGC 290 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 290
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.