yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Елена Ласкони

Елена Ласкони, Елена Валерика Ласкони (рум. Elena Valerica Lasconi; 1972 елның 20 апреле, Румыния Социалистик Республикасы, Хунедоара, Хацег ) ― румынияле сәясәт эшлеклесе, 2024 елның 26 июненнән «Румынияне коткару берлеге» (USR) либераль фиркасе рәисе. 2020 елдан Кымпулунг шәһәре мэры (примар). 2024 елда Румыния президентлыгына кандидат.

# Елена Ласкони
## Тәрҗемәи хәле

1972 елның 20 апрелендә Хунедоара жудецы Хацег шәһәрендә туган.
1990 елда Хунедоара жудецының административ үзәге Дева шәһәрендәге «Сабин Драгой» (Liceul Pedagogic «Sabin Drăgoi») урта мәктәбен тәмамлаган.
2001 елда Бухарестта икътисад академиясен (ASEM) тәмамлаган. Сәүдә һәм туризмда бизнес белән идарә итү өлкәсендә икътисадчы белгечлеге алган.
2007 елда һөнәри компетенцияләрне бәяләүче буларак, Тренерларны укыту һәм квалификациясен күтәрү милли үзәгенең (Centrul Național de Formare și Perfectionare a Antrenorilor, CNFPA) сертификатын алган.
1995 елдан 1996 елга кадәр Хацег шәһәрендә Radio T5 AXC радиосында программа директоры һәм алып баручы булып эшләгән.
1996 елдан 2020 елның мартына кадәр Pro TV телеканалында яңалыклар алып баручы, продюсер, репортер һәм хәрби корреспондент булып эшләгән. Косово сугышын, 1999 елның 17 августындагы Измит җир тетрәвен, Әфганстандагы сугышны яктырткан.
2013 елда йолдызлар катнашында «МастерШеф» кулинар реалити-шоу җиңүчесе булган (Pro TV). Призның яртысын (25 мең евро) OvidiuRO фондына бүләк иткән. «Форт Боярд» телеуенында уңышлы катнашкан (Pro TV, 2017 елның 8 октябре), аннан кергән отышны шулай ук хәйриягә корбан иткән.
2020 елның 27 сентябрендә җирле хакимият органнарына сайлаулар нәтиҗәләре буенча, гамәлдәге примар Социал-демократик фирка вәкиле Ливиу Таройны җиңеп, Арджеш җудецындагы Кымпулунг шәһәре мэры (примары) итеп сайланган. Вазыйфасына 19 октябрьдә керешкән. 2024 елның 9 июнендәге сайлауларда яңадан сайланган.
2024 елның 26 июнендә, тавышларның 68,14 % алып, «Румынияне коткару берлеге» (USR) фиркасе рәисе итеп сайланган, Тимишоара шәһәре примары аның файдасына үз кандидатурасын алган.

# Елена Ласкони
## 2024 елгы Президент сайлаулары

2024 елның 29 июнендә «Румынияне коткару берлеге» (USR) либераль фиркасе съездында ил Президентлыгына кандидат итеп тәкъдим ителгән. Аның кандидатурасын съезд делегатларының 94,31 % ы хуплаган. Румыниянең Үзәк сайлау бюросы тарафыннан президент сайлауларына рәсми кертелгән.
Тавыш бирүнең беренче турында икенче урын алган һәм беренче урында баручы Кэлин Джорджеску белән бергә 8 декабрьгә планлаштырылган икенче турга чыккан.
2024 елның 6 декабрендә Румыния Конституция суды судьялары иҗтимагый оешмалар, Президентлыкка кандидатлар һәм дәүләт структуралары шикаятьләрен кабат карап чыкканнан соң сайлауларның беренче туры нәтиҗәләрен гамәлдән чыгару турында карар кабул иткән.

# Елена Ласкони
## Шәхси тормышы

Беренче никахыннан кызы Оана.
2012 елда Кэтэлин Теодор Джорджескуга (Catalin Theodor Georgescu) кияүгә чыккан.
Туган румын теленнән тыш, инглиз телендә иркен аралаша һәм француз теле нигезләрен белә.
# Татарстан (телерадиокомпания)

«Татарстан» ДТРК — Татарстан Республикасында Бөтенрусия дәүләт телевидение һәм радиотапшыру компаниясенең филиалы.

# Татарстан (телерадиокомпания)
## Тарих

    Шулай ук карагыз: «Татарстан» радиосы.
Казан телевидение студиясе эфирга беренче мәртәбә 1959 елның 3 ноябрендә чыкты. Ә радиотапшырулар исә моннан элек — 1927 елның 7 ноябрендә. 1992 елда «Татарстан» дәүләт телевидение һәм радиотапшыру компаниясе оештыра. 1990 елларда «ТРТ» каналы (Татарстан радиосы һәм телевидениесе) оештыра, әмма 2000 елларда ул «Россия» каналына күчә. 2004 елның 24 декабрендә компания БДТРК нең филиалы була.
«Татарстан» ДТРК программалары «Россия-1», «Россия-2», «Россия-24» каналларында, «Россия радиосы», «Казан» дулкыннарында чыгалар.

# Татарстан (телерадиокомпания)
## Шәхесләр
### Җитәкчеләр

* 1959-???? — ....
* ????-2011 — ....
* 2011-2025 — Фирдүс Гыймалтдинов

# Татарстан (телерадиокомпания)
## Шәхесләр
### Танылган хезмәткәрләр

| башлау | тәмамлау | Исем | туу датасы | туу урыны | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1964 | 2005 | Рафаил Ильясов | 1939-04-28 | Түбән Чәке | Казан дәүләт консерваториясе Казан музыка көллияте | җырчы музыкаль редактор | | 2020-12-09 |
| | | Лена Шакирҗанова | 1945-06-04 | Пучы | | шагыйрь тәрҗемәче публицист әдәби тәнкыйтьче балалар язучысы | Lena Shagyirzhan | 2017-01-16 |
| | | Роза Туфитуллова | 1945-10-17 | Яңа Үзи | Казан (Идел буе) федераль университеты | журналист | | |
| | | Юрий Гвоздь | 1949-09-19 | Берлин | С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты | кина әпирәтере principal director кинорежиссёр film screenwriter сценаричы | Yuri Gvozd | |
| | | Гөлнара Зиннәтуллина | 1952-04-07 | Хәерби | | журналист | | 2020-09-08 |
| 1981 | 1984 | Зөфәр Галиуллин | 1957-01-01 | Казан | Казан дәүләт мәдәният институты Мир-Гарәп мәдрәсәсе Iraqi University Россия ислам институты | мөфти | | |
| | | Гафур Каюмов | 1959-03-02 | Яңа Сәрдә | Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС National Academy of Arts | драматург театр режиссеры | | 2018-07-27 |
| | | Илфат Фәйзрахманов | 1961-03-29 | Түбән Оры | Яңа Кенәр урта мәктәбе Алабуга дәүләт педагогика университеты Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | журналист | | |
| 1997 | 2002 | Гөлназ Шәйхи | 1970-11-04 | Каенсар | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | журналист | | |
| 1993 | No/unknown value | Искәндәр Сираҗи | 1972-12-11 | Архангельск | Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе Казан дәүләт мәдәният институты | журналист җәмәгать эшлеклесе нәшир | | |
| 1998 | 1999 | Алмаз Миргаязов | 1977-05-24 | Минзәлә шәһәре | | директор | | |
| 2022 | | Эльза Газизова | 1988-01-08 | Чаллы | Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы) Елховой урта гомуми белем бирү мәктәбе Казан (Идел буе) федераль университеты | журналист | | |
| | | Гадел Әхмәтҗанов | 1998-04-28 | Казан | Казан (Идел буе) федераль университеты | хокук белгече журналист | | |
# Падрозу (Аркуш-де-Валдевеш)

Падрозу — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Аркуш-ди-Валдевеш муниципалитетына карый.

# Падрозу (Аркуш-де-Валдевеш)
## Географиясе

Мәйданы — 7,93 км².
# Ле-Лору

Ле-Лору (фр. Le Loroux) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Оливейра-ду-Байру (район)

һәм
Оливейра-ду-Байру — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Оливейра-ду-Байру муниципалитетына карый.

# Оливейра-ду-Байру (район)
## Географиясе

Мәйданы — 23,28 км².
# Ле Маҗола Норд (Пиза)

Ле Маҗола Норд — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Джулиано-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Маҗола Норд (Пиза)
## Географиясе

Ле Маҗола Норд Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Маҗола Норд (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Борзайкасы

Борзайкасы (чуаш. Пăрсайкасси, рус. Борзайкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429917. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241832003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Борзайкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 47 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Газидереси (Боябат)

Газидереси (төр. Gazideresi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мундан

Мундан — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Визеу муниципалитетына карый.

# Мундан
## Географиясе

Мәйданы — 15,79 км².
# Маринья-даз-Ондаш

һәм
Маринья-даз-Ондаш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Фигейра-да-Фош муниципалитетына карый.

# Маринья-даз-Ондаш
## Географиясе

Мәйданы — 27,41 км².
# Коминтерн (Шөмерле районы)

Коминтерн (чуаш. Коминтерн, рус. Коминтерн ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429100. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250855002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900001700. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Коминтерн (Шөмерле районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 8 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Санкино

Санкино (чуаш. Сĕнтĕкçырми, рус. Санкино ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429046. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226850004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100005100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Санкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 307 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Кутюк-Кинер

Кутюк-Кинер (чирм. Кӱчыкэҥер, рус. Кутюк-Кинер) — Мари Илнең Морке районында урнашкан сала.

# Кутюк-Кинер
## Сәгать поясы

Кутюк-Кинер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кутюк-Кинер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,9%), руслар (3,6%), таҗиклар (3,6%).
# Сосново (Чуашстан)

Сосново (чуаш. Урикасси, рус. Сосново ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429055. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100005300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Сосново (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 156 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Ласепед

Ласепед (фр. Lacépède) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Мелу (Говея)

Мелу — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Melo e Nabais муниципалитетына карый.

# Мелу (Говея)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Петровице II

Петровице II (чех. Petrovice II) — Чехиянең Урта Чехия крае Кутна-Гора һәм Кутна-Гора районында урнашкан авыл.

# Петровице II
## Географиясе

Мәйданы — 11,614439 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 метр биеклектә урнашкан.

# Петровице II
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Петровице II
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Петровице II
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1074 |
| 1880 | 1123 |
| 1890 | 1052 |
| 1900 | 1018 |
| 1910 | 911 |
| 1921 | 865 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 699 |
| 1950 | 477 |
| 1961 | 453 |
| 1970 | 349 |
| 1980 | 242 |
| 1991 | 158 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 107 |
| 2014 | 95 |
| 2016 | 103 |
| 2017 | 109 |
| 2018 | 112 |
| 2019 | 120 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 132 |
| 2021 | 147 |
| 2021 | 165 |
| 2022 | 150 |
| 2023 | 157 |
| 2024 | 149 |
# Бөкер (Алтай крае)

Бөкер (рус. Беленькое) — Алтай краеның Угловское районында урнашкан авыл, хәзерге вакытта ул төбәктәге бердәнбер татар авылы булып тора.

# Бөкер (Алтай крае)
## Сәгать поясы

Бөкер (Алтай крае) Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Бөкер (Алтай крае)
## Тарих

Авылга XIX гасырның икенче яртысында Казан губернасыннан күчеп килүчеләр нигез сала.
1897 елда авылда 338 татар, 184 казакъ һәм 13 рус кешесе яшәгән.
Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Змеиногорск өязенә караган.
Бүгенге көндә татар авылында яшәүчеләрнең саны кими бара, яшьләр анда калмый. Моның төп сәбәпләренең берсе булып, эшсезлек, зур шәһәрләрдән ерак булуы тора.

# Бөкер (Алтай крае)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 86,8%, руслар — 11,8%, казакълар — 1,8%.

# Бөкер (Алтай крае)
## Социаль тармак

2018 елдан авылда Сабантуй бәйрәм итү традициясе яңартыла.
2021 елның 30 июлендә Бөкер авылында татар мәдәнияте музее ачыла, һәм анда Алтай крае татарларының көнкүреш һәм традицион мәдәниятенең уникаль предметлары тәкъдим ителә.
# Лауцако (Удине)

Лауцако — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Павия-ди-Удине өязендә урнашкан торак пункт.

# Лауцако (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чурачык (Комсомол районы)

Чурачык (чуаш. Аслӑ Чурачӑк, рус. Чурачики) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.

# Чурачык (Комсомол районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чурачык (Комсомол районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 696 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Күкшем (Урнар районы)

Күкшем (чуаш. Ҫӑлкас Кӑкшӑм, рус. Кукшум) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Күкшем (Урнар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Күкшем (Урнар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 300 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Бохинь күле

Бохинь күле (слов. Bohinjsko jezero, алман. Wocheiner See) — Словениядә даими иң зур күл, 3,18 км²мәйданны били. Блохин общинасы территориясендә диңгез биеклеге дәрәҗәсеннән 525 м биеклектә урнашкан һәм «Триглав» милли паркының өлеше булып тора. Су күләме — 0,1 км3. Су җыю бассейнының мәйданы — 107 км². Уртача тирәнлеге — 29,5.

# Бохинь күле
## Географиясе

Күлнең озынлыгы якынча 4,2 км сузылган һәм киңлеге 1 км. Бу күл морена нәтиҗәсендә барлыкка килгән бозлык күл.
Күлгә койган иң зур кушылдык Савица («Кече Сава»), Триглав күл үзәнендәге иң зур Кара күлдән (слов. Črno jezero), тукалана. Күлнең көнчыгыш өлешеннән Озерница (слов. Jezernica) елгасы агып чыга, ул Мостница белән кушылганнан соң Сава-Бохиька елгасын барлыкка китерә, ул, үз чиратында, Сава-Нолинка елгасына кушыла һәм Сава елгасын барлыкка китерә. XVIII гасырда Бальтазар Аке аңлатуынча, Бохинь күленә су агып керүгә караганда аннан су күбрәк агып чыга, бу өстәмә җир асты су чыганаклары белән туклануны аңлата.
Күлнең саф суларында инеш керкәсе, шамбы, кушбаш, гади гольян, моллюскларның сигез төре тереклек итә, шулай ук күп санлы ылымыклар төре бар. Ул туризмның популяр урыны булып тора, күлгә су керергә һәм башка су спорт төрләре белән шөгелләнергә киләләр. Яры янында легендар тау кәҗәсенең сыны урнашкан, аның тарихын шагыйрь Рудольф Баумбах мәңгеләштергән.
Бохинь күле районында берничә тау чаңгысы курорты урнашкан, иң зуры — Соринка Агалтын, Вогул, Кобла.
# Новый (Таулы Мари районы)

Новый (таулы чирм. Новый, рус. Новый) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан бистә.

# Новый (Таулы Мари районы)
## Сәгать поясы

Новый (Таулы Мари районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Новый (Таулы Мари районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,8%), гөрҗиләр (4,2%).
# Нинью-ду-Асор

Нинью-ду-Асор — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Каштелу-Бранку муниципалитетына карый.

# Нинью-ду-Асор
## Географиясе

Мәйданы — 11,9 км².
# Иса Абдурахманов

Иса Абдурахманов (Абдураман) ( кырымтат. İsa Abduraman, Иса Абдураман ; 5 май, 1937, Евпатория ) - Кырымтатар шагыйре, прозаик һәм тәрҗемәче. Үзбәкстан Республикасының атказанган журналисты,кырымтатар һәм үзбәк телләрендә яза.

# Иса Абдурахманов
## Биография

Иса Абдурамахманов 1937 елның 5 маенда Евпатория шәһәрендә туган. 7 яшьлекчагында гаиләсе белән Үзбәкстанга депортацияләнә. Исаның балачагы киҗе-мамык басуларында үткән. Ул мәктәптә укыганда иҗат эше белән шөгыльләнә. 1961 елдан башлап аның шигырьләре " Ленин Байрагы " газетасы битләрендә басылып чыга.
Сәмәрканд дәүләт университетының үзбәк һәм таҗик филологиясе факультетын тәмамлаганнан соң, И.Абдураманны "Ленин элу" газетасына эшкә чакыралар.
1979 елда СССР Язучылар берлегенә кабул ителә.
«Янъы кунь, селям!» («Здравствуй, новый день!») - Кырымга кайткач, басылган шагыйрьнең беренче китабы. Симферопольдә яши.
Ул Шевченко әсәрләрен Кырым татар теленә тәрҗемә итә.

# Иса Абдурахманов
## Сайланма әсәрләре

* «Гогерджилер» («Голуби»)
* «Чыракъ» («Свеча». 1972)
* «Танъ шавлеси» («Утренние лучи». 1976)
* «Нал» («Подкова». 1979)
* «Огълумнынъ кунеши» («Солнце моего сына». 1984)
* «Юректеки къыртыш» («Целина в сердце». 1988)
* Үзбәк телендә романнар һәм хикәяләре: «На крыльях мечты», «Улыбка Самарканда», «Хорошее настроение», «Найдите мою боль» и др.
# Уразмәмәт

Уразмәмәт (чуаш. Тăрмăш, рус. Уразмаметево ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Уразмәмәт
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 236 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее

* Мәдәният порталы
Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее (рус. Таканышский краеведческий музей) — Татарстанның Мамадыш районы Түбән Тәкәнеш авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Мамадыш туган якны өйрәнү музее филиалы. Тәкәнеш районы (1932-1963), Түбән Тәкәнеш авылы тарихы белән таныштыра.

# Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее
## Тарих

1965 елның 5 ноябрендә Түбән Тәкәнеш мәктәбе музее нигезендә авыл музее оештырыла.

# Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее
## Бина

Тәкәнеш музее Түбән Тәкәнеш авылы уртасындагы «Кояшкай» балалар бакчасы урнашкан ике катлы кирпеч бинаның икенче катында урнашкан.

# Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее
## Экспонатлар

Музей экспозициясендә юкка чыккан район, авыл тарихы буенча материаллар, киемнәр, татар халкы көнкүреше җиһазлары, документлар, фотосурәтләр урын алган.
# Олы Шап

Олы Шап (чирм. Кугу Шап, рус. Большие Шапы) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Олы Шап
## Сәгать поясы

Олы Шап Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Шап
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (73,5%), руслар (26,5%).
# Аксубай универсаль технологияләр техникумы

Аксубай универсаль технологияләр техникумы, «Аксубай универсаль технологияләр техникумы» дәүләт бюджет һөнәри белем учреждениесе (рус. Аксубаевский техникум универсальных технологий) — Татарстанның Аксубай районы үзәге (1930-1963 елларда һәм 1965 елдан башлап) Аксубай эшчеләр бистәсендә (1973 елдан эшчеләр бистәсе) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы.

# Аксубай универсаль технологияләр техникумы
## Тарих

* 1973 елда 22 нче санлы Аксубай урта һөнәри техник училищесы (СПТУ-22) буларак ачыла.
* Дәресләр 1974 елның 25 гыйнварында бистәнең элекке сигезьеллык мәктәп бинасында башлана. «3нче класслы тракторчы-машинист» белгечлеге алу өчен (бер ел уку срогы белән) 25 укучылык төркем оеша.
* Уку йортының төп бинасын һәм 5 катлы тулай торакны төзү 1973 елда башлана, 1975 елда тәмамлана, ашханә һәм башка биналар 1979 елда сафка баса
* 1975 елдан 22нче санлы Аксубай урта һөнәри техник училищесы Аксубай авыл урта һөнәри техник училищесы итеп үзгәртелә (ССПТУ-22).
* 1985 елның гыйнварыннан 88нче санлы Аксубай урта һөнәри техник училищесы (СПТУ-88).
* 1994 елда ТР мәгариф министрлыгы фәрманы белән 88нче санлы Аксубай урта һөнәри техник училищесы 88нче санлы һөнәри лицей итеп үзгәртелә (ПЛ-88).
* 2013 елдан Аксубай универсаль технологияләр техникумы (АУТТ).

# Аксубай универсаль технологияләр техникумы
## Белгечлекләр

* Авыл хуҗалыгы производствосы тракторчы-машинисты (слесарь, машина йөртүче таныклыгы бирелә)
* Аш-су остасы, кондитер
* Эретеп ябыштыручы (техник)
* Авыл хуҗалыгын җитештерү остасы
* Ветеринария фельдшеры
* Кече ветеринария фельдшеры
* Коммерция (сату буенча менеджер)
* Авыл хуҗалыгын механикалаштыру (техник-механик), 3 ел 10 ай укыйсы
* Автомобиль транспортын техник карау һәм ремонтлау (техник)
* Бакча-парк һәм ландшафт төзелеше (техник)
* Җәмәгать туклануы азык-төлек технологиясе (техник-технолог)

# Аксубай универсаль технологияләр техникумы
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1973 елдан ― Салихҗан Вәлиҗан улы Вәлиуллин
* ???? елдан ―
* ???? елдан ―
* 2008 елдан ― Фәргат Фоат улы Әюпов, «Татарстанның мәгарифе өлкәсендәге уңышлары өчен» күкрәк билгесе иясе

# Аксубай универсаль технологияләр техникумы
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Аксубай универсаль технологияләр техникумы укытучылары.

# Аксубай универсаль технологияләр техникумы
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Аксубай универсаль технологияләр техникумын тәмамлаучылар.
# Карл Густаф Маннерһейм

Карл Густаф Эмиль Маннерһейм (швед. Carl Gustaf Emil Mannerheim,; 4 (16) июнь 1867(18670616), Виллнәс (Аскайнен), Або-Бьөрнеборг губернасы, Финляндия Бөек кенәзлеге, Рәсәй империясе — 27 гыйнвар 1951, Лозанна, Швейцария) — фин дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, маршал (1933).

# Карл Густаф Маннерһейм
## Тәрҗемәи хәле

Нәселле дворяннар гаиләсендә туган. Һелсингфорс университетын (1887) һәм Санкт-Петербургдагы Николай атлы гаскәр училещесын тәмамлаган. Рәсәй армиясе составында рус-япун һәм Беренче бөтендөнья сугышларында катнашкан, атлы гаскәр дивизиясе белән командалык иткән.
Рәсәйдә инкыйлаб башланганнан соң, Финляндиягә кайта. 1918 нең 16 гыйнварында фин гаскәре сәргаскәре итеп билгеләнгән. 1918-1919 да Финляндия регенты. 1919 дә президент сайлауларында җиңелгән.
1931 дә Дәүләт саклануы шурасы рәисе, 1933 тән Карел муентыгында ныгытылган сызык («Маннерһейм сызыгы») төзү белән шөгыльләнгән. Икенче Бөтендөнья сугышы дәверендә фин гаскәре сәргаскәре булган. 1944 нең августында президент итеп сайланган. 1946 да истигъфага чыккан.
1951 нең 27 гыйнварында Лозаннада вафат булган.
# Дэниел Киз

Дэниел Киз (ингл. Daniel Keyes, 9 август 1927 ел, Нью-Йорк, АКШ — 15 июнь 2014 ел, Бока-Ратон, АКШ) — америка язучысы һәм филологы.

# Дэниел Киз
## Тормыш юлы

Дэниел Киз Бруклинда Россия империясеннән күчеп килгән яһүд эмигрантлары Уильям Киз белән Бетти Алицкиның гаиләсендә туган. Бетти Алицкиның гаиләсе Украинадан Монреаль шәһәренә XIX гасыр ахырында күчеп килгән була. Дэниелның әтисе кулланылган әйберләр сата торган кибет тоткан, ә әнисе косметолог булган.
1950 елда Киз Бруклин көллиятен тәмамлый һәм психология бакалавры дәрәҗәсен ала. Бер айдан ул Magazine Management наширлек ширкәтенә эшкә урнаша һәм соңрак Marvel Science Stories журналында мөхәррир вазыйфасына билгеләнә.
Кизның беренче хикәясе – «Прецедент» – Marvel Science Stories журналының 1952 елгы май санында басылып чыга. 1959 елда басылып чыккан «Элджернон өчен чәчәкләр» хикәясе һәм аның нигезендә 1966 елда язылган роман Дэниел Кизны данлыклы язучы итә.
1966 елда Дэниел Киз Оһайо университетында матур әдәбият профессоры вазыйфасын ала, ә 2000 елда университетның шәрәфле профессоры исеменә лаек дип табыла.
Ори Васкеска өйләнә, аның белән ике кыз тәрбияләп үстерә.

# Дэниел Киз
## Бүләкләр

Дэниел Киз инглиз телендәге фәнни фантастика дөньясында иң абруйлы булган ике бүләккә ия була. 1960 елда «Элджернон өчен чәчәкләр» хикәясе өчен «Һьюго» бүләген ала, ә 1966 елда шул хикәя нигезендә язылган романы өчен «Небьюла» премиясенә лаек була.

# Дэниел Киз
## Экранлаштырулар

* 1966 елда Ральф Нельсон «Элджернон өчен чәчәкләр» романы нигезендә «Чарли» исемле фильм төшерә. Чарли Гордон ролен башкарганы өчен Клифф Робертсон «Оскар» премиясен ала.

# Дэниел Киз
## Библиография

Романнар:
* Flowers for Algernon (1966) / «Элджернон өчен чәчәкләр»
* The Touch (1968) / «Кагылу»
* The Fifth Sally (1980) / «Бишенче Салли»
* The Minds of Billy Milligan (1982) / «Билли Миллиганның акыллары»
* The Milligan Wars (1986) / «Миллиганның сугышлары»
* Until Death (1998) / «Үлгәнче»
Хикәяләр җыентыклары:
* Daniel Keyes Collected Stories (1993) / «Дэниел Кизның сайланма хикәяләре"
Документаль проза:
* Unveiling Claudia (1986) / «Клаудияне чишкәндә»
* Algernon, Charlie and I: A Writer's Journey (2000) / «Элджернон, Чарли һәм мин: Язучы сәяхәте»