yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD61395

HD61395 — Кил йолдызлыгында урнашкан A5/7mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,4 һәм 9,28 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Лицвяки (Талачынский районы)

Лицвяки (белар. Ліцвякі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Лицвяки (Талачынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сант'Андреа (Парма)

Сант'Андреа — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Торриле өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Андреа (Парма)
## Географиясе

Сант'Андреа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сант'Андреа (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мампитуба

Мампитуба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Мампитуба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 157,875 км².
# Пяндифонтана (Җенова)

Пяндифонтана — Италиянең Лигурия төбәге Реццоальйо өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяндифонтана (Җенова)
## Географиясе

Пяндифонтана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пяндифонтана (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нагорино (Мари Ил)

Нагорино (чирм. Курыкӱмбал, рус. Нагорино) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Нагорино (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Нагорино (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нагорино (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,6%), руслар (3,4%).
# Фалмут (Мэн)

Фалмут — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фалмут (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фалмут (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,34 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 31 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рычов

Рычов (белар. Рычоў) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.

# Рычов
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 5857

NGC 5857 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5857
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IC 2042

IC 2042 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2042
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Ягнешчыцы

Ягнешчыцы (белар. Ягнешчыцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.

# Ягнешчыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Урой

Урой — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Симерия коммунасына карый.

# Урой
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Самуйлавичы Дольныя

Самуйлавичы Дольныя (белар. Самуйлавічы Дольныя) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Самуйлавичы Дольныя
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Целль-ам-Петтенфирст

Целль-ам-Петтенфирст — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Фёклабрук округы составына керә.

# Целль-ам-Петтенфирст
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 550 метр биеклектә урнашкан. Отнанг-ам-Хаусрукк, Унгенах, Пухкирхен-ам-Тратберг һәм Ампфльванг-им-Хаусрукквальд коммуналары белән чиктәш.
# Вепс теле

Вепс теле (үзатамасы — vepsän kel') — вепсларның теле. Карелиядә, РФнең Ленинград һәм Вологда өлкәләрендә, Себердә кулланыла. РФдә вепс телендә сөйләшүчеләрнең саны: 5 753 кеше (2002, халык исәбен алу) — ↓ 3 613 (2010, халык исәбен алу).

# Вепс теле
## Тарих

Вепс теле — фин-угыр телләренең берсе, балтика буе-фин төркеменә карый. 3 диалекты бар: төньяк, урта һәм көньяк. Диалект аермалыклары башлыча фонетика һәм лексика өлкәсендә очрый. Телдәге сөйләшләрнең күпчелеге урта диалектка карый.

# Вепс теле
## Фонетика

Фонетика өлкәсендә сузыкларның киң һәм тар әйтелеш буенча аерымлануы барлык диалектларда да очрамый. Сузыклар гармониясе (сингармонизм) шулай ук барлык диалектларга да хас күренеш түгел. Сингармонизм икенче иҗектә туктала. Башка балтик буе-фин теләрендә очрый торган тартыкларның чиратлашуы күренеше вепс телендә күзәтелми. Рус теленең көчле йогынтысында тартыкларның алгы рәт сузыклары алдында палатализацияләнү (йомшару) күренеше барлыкка килгән, шунлыктан вепс алфавитына нечкә тартыкларны билгеләү өчен өстәмә тамга (’) кабул ителгән.

# Вепс теле
## Морфология

Морфология өлкәсе килешләрнең күп булуы белән аерылып тора. Вепс телендә послелоглардан яңа килешләр ясалу күренеше дәвам итә. Яңа килешләр ясалу төрле диалектларда һәм сөйләшләрдә бердәй актив бармый. Туганлыкны күрсәтүче терминнарда гына тартым категориясе бар. Фигыль күчемле һәм күчемсез төрләнешкә ия, дүрт юнәлеше бар. Фикердән баш тарту махсус баш тарту фигыле ярдәмендә башкарыла.

# Вепс теле
## Лексика

Вепс теле күп гасырлар буе рус теленнән алынмалар алып, үзләштергән.

# Вепс теле
## Язу

| A a | Ä ä | B b | C c | Ç ç | D d | E e | F f |
| G g | H h | I i | J j | K k | L l | M m | N n |
| O o | Ö ö | P p | R r | S s | Ş ş | T t | U u |
| V v | Y y | Z z | Ƶ ƶ | ı | ’ | | |
1930 еллар башында вепс язуы көнбатыштагы урта диалект сөйләшләренә таянып, латин графикасы нигезендә барлыкка килгән. 1937 елга кадәр вепс телендә урта һәм башлангыч мәктәпләр өчен дәреслекләр басылган, әлеге телдә мәктәпләрдә укытылган. Аннары берничә дистә ел буена вепс теле сөйләм теле формасында гына яши.
1989 елда латин язуындагы вепс әлифбасы торгызылган, вепс теле өчен кирилл әлифбасы да кабул ителгән, әмма кириллицада бер генә исемдә дәреслек басылган. Хәзерге язма вепс теле урта диалектка нигезләнгән, шулай ук башка диалектлардан да кайбер үзенчәлекләр искә алынган.
# О-дю-Тем-Шато-Ламбер

О-дю-Тем-Шато-Ламбер (фр. Haut-du-Them-Château-Lambert) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# О-дю-Тем-Шато-Ламбер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,16 км².
# Карабейлер (Кареси)

Карабейлер (төр. Karabeyler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кареси илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ганнафорд (Төньяк Дакота)

Ганнафорд — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Ганнафорд (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Ганнафорд шәһәре 1883 елда нигезләнгән.

# Ганнафорд (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,567333 км², 0,567332 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 431 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рти

Рти (серб. Рти) — Сербиянең Моравич округы Лучани җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Рти
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 521 метр биеклектә урнашкан.

# Рти
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Серо Бланко (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Серо Бланко — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Серо Бланко (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Серо Бланко Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Серо Бланко (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Серо Бланко (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Oçıp menü-töşü yulı

Oçıp menü-töşü yulı, OMTY - oçuçı apparatlar oçıp menü, oçıp töşü öçen äzerlängän maxsus cir öslegeneñ mäydanı. Yasalma häm tufraq tüşämäle bulalar.

# Oçıp menü-töşü yulı
## Bilgelär

Oçıp menü-töşü yulı sanı urnaşu urınınıñ magnit kursına turı kilä.
Kurs sanı distälärgä tügäräklänä häm 10 ğa bülenä.
Nul' kursı - 360°.
Mäsälän Qazan Xalıqara hawa alanında oçıp menü-töşü yulı-1 kursı 292° ka tigez, anıñ bilgese OMTY 29. Härber OMT yulı ike yaqqa yünälgän, alar ayırması 180° ka tigez. Şulay itep qapma-qarşı kurs - 112°.
Şulay itep Qazan Xalıqara hawa alanında berençe yul - OMTY 11/29 dip bilgelänä.
Hawa alanında yullar parallel töstä yış urnaştırıla, şuña kürä sanğa xäref östälä: L - S (sul), C - Ü (üzäk), R - U (uñ). Mäsälän Qazan Xalıqara hawa alanında yullar tulı bilgese: 11R/29L, 11L/29R.
Oçıp menü-töşü yulı zurlığı 300 m - 5,5 km bula.
Yasalma tüşämäläre - graviy, asfalt, beton.

# Oçıp menü-töşü yulı
## OMTY yaqtılığı

Yuğarı intensivlıqlı utlar - 500-700 m ozınlıqlı strobalar ğädättä aq utlar belän bilgelänä.
OMTY başı strobalar sızığına perpendikulär yäşel utlar belän bilgelänä.
OMTY çitläre sarı utlar belän bilgelänä.
Signal utları:
* Yaqınaytu utları daimi häm impulslı: yul sızığı däwamında urnaştırıla.
* Ofıq utları - yasalma ofığın buldıra.
* Kerü utları - yäşel tösle, OMTY başın bilgelilär.
* Oçıp töşü bilge utları - aq tösle, 150-300 m aralıqta, OMTY çigennän urnaştırıla, yul kşçärenä perpendikulär bula.
* Çik utları - qızıl tösle, OMTY oçın bilgelilär.
# Озтерия (Реҗо Эмилия)

Озтерия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Рубьера өязендә урнашкан торак пункт.

# Озтерия (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Озтерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Озтерия (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Валера Казе Негро (Асти)

Валера Казе Негро — Италиянең Пьемонт төбәге Кунико өязендә урнашкан торак пункт.

# Валера Казе Негро (Асти)
## Географиясе

Валера Казе Негро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валера Казе Негро (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ценя (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Ценя — Польшаның Лодзь воеводалыгы Блашки гминаcында урнашкан авыл.

# Ценя (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ваштакна (Вашингтон)

Ваштакна — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ваштакна (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,697541 км², 0,66 квадрат миль, 1,793714 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 313 метр һәм 1027 Фут биеклектә урнашкан.
# Kordoba milli universitetı

Kordoba milli universitetı (isp. Universidad Nacional de Córdoba (UNC)) — Argentinanıñ iñ ere universitetlarınıñ berse. Kordoba şähärendä urnaşqan häm ildä iñ borınğı häm Amerikada yäşe buyınça dürtençe universitet.
İke ğasır däwamında Argentinada berdänber universitet bulğan, läkin XX ğasırda Buenos-Ayres universitetına berençelekne birgän. Universitetnıñ tarixi binaları urnaşqan İezuit kvartalı — keşelekneñ Bötendönya mirası häykäle.

# Kordoba milli universitetı
## Tarixı

Universitet tarixı 1610 yıldan başlana, ul waqıtta iezuitlar Kordobada fälsäfä häm teologiä bäyän itelgän Yuğarı Kollegiä (lat. Collegium Maximum) oyıştırğannar. Kollegiä nigezendä 1613 yılda universitet häm kitapxanä oyıştırılğan. 1621 yılnıñ 8 avgustında papa XV Gregorius universitetqa fänni däräcälär birergä röxsät itkän, ä 1622 yılnıñ 2 fevralendä bu qararnı patşa IV Felipe ratifikatsiälägän.
1767 yılnıñ 2 aprelendäge boyırıq belän İspaniä patşası III Karlos iezuitlarnı üz bilämälärennän sörgän, şunnan soñ universitet fransiskannar ordenına küçkän. 1791 yılda universitetta gubernator Rafael de Sobremonte tarafınnan xoquq fakultetı oyıştırılğan.
1800 yılda patşa boyırığı belän universitet «İzge Karl häm İzge Ana Monserrat patşa universitetı» isemen alğan, şulay uq patşa häm papa statusın alğan. Universitetta matematika uqıta başlağannar.
1820 yılda Kordoba provinsiäse gubernatorı Xuan Bautista Bustos universitetqa provinsiä statusı birgän, ä 1856 yılda ul milligä äylängän häm üzeneñ xäzerge isemen alğan.
1918 yılda Kordoba universitetınnan Argentinada universitet reforması başlanğan, soñınnan ul böten qıytğağa taralğan. Reformanıñ töp prinsipları bulıp yuğarı uqu yortlarınıñ avtonomiäse, üzidärä, alarnı cämğiätkä yaqınaytu, kafedralarnı waqıt-waqıt publik akkreditatsiälär h. b. torğan.
XX ğasırda universitetta belgeçleklär häm studentlar sanı şaqtıy artqan, ul ilneñ möhim tikşerenü üzägenä äwerelgän.

# Kordoba milli universitetı
## Sostavı

Kordoba milli universitetında 12 fakultet bar. Universitet sostavına 100 tikşerenü üzäge, 25 kitapxanä häm 16 muzey kerä.
Şulay uq universitet sostavına Diplomnan soñ belem birü üzäge, Däwlät idäräsen öyränü institutı, Kosmosnı öyränü institutı, Monserrat milli kölliäte, Manuel Belgrano isemendäge yuğarı kommertsiä mäktäbe, observatoriä, astronomiä muzeyı, stomatologiä klinikası, informatika bülege, milli klinik hospital’, Azıq-tölek sänäğäte yuğarı institutı, Su resursları yuğarı institutı h. b. kerä.

# Kordoba milli universitetı
## Galereya

* Rektorat(үле сылтама)
* Meditsina(үле сылтама) fakultetı
* Xoquq(үле сылтама) häm cämğiät beleme fakultetı
* Zur(үле сылтама) kitapxanä (120 000 tomı bar)
# Суликов

Суликов (чех. Sulíkov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Босковице, Бланско һәм Босковице районында урнашкан авыл.

# Суликов
## Географиясе

Мәйданы — 3,721065 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 562 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Суликов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Суликов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Суликов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 218 |
| 1880 | 237 |
| 1890 | 238 |
| 1900 | 241 |
| 1910 | 247 |
| 1921 | 248 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 249 |
| 1950 | 207 |
| 1961 | 229 |
| 1970 | 229 |
| 1980 | 257 |
| 1991 | 268 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 264 |
| 2014 | 295 |
| 2016 | 296 |
| 2017 | 293 |
| 2018 | 300 |
| 2019 | 306 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 303 |
| 2021 | 306 |
| 2021 | 291 |
| 2022 | 303 |
| 2023 | 312 |
| 2024 | 314 |
# Рәһимли (Гәдәбәй)

Рәһимли (әзери. Rəhimli) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
# Лыжка

Лыжка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мехреньга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Лыжка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000033591
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003359
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рус Мордыби

Рус Мордыби — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы үле авыл.

# Рус Мордыби
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

# Рус Мордыби
## Шәхесләр

* Василий Зиновьев (1935), РФ шәрәфле металлургы.
# 239 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 239 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр :
Хронологик таблица :
239 (ике йөз утыз тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 239 елы, I меңьеллыкның 239 елы, III гасырның 39 елы, III гасырның 4 унъеллыгының 9 елы, 230 елларның 10 елы. 239 елдан бирле 1785 ел үтте.

# 239 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:239 елда туганнар

# 239 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:239 елда вафатлар
# Альмойнес

Альмойнес (кат. Almoines) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альмойнес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# LARP7

LARP7 (ингл. La ribonucleoprotein 7, transcriptional regulator һәм La-related protein 7) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Райсштрасе

Райсштрасе — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Мурталь һәм Вайскирхен округы составына керә.

# Райсштрасе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 842 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Калда (елга)

Калда — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кече Зөя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Калда (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400512112100002028
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100202
* Бассейн коды — 08.01.04.005
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Учарлы (Лиҗе)

Учарлы (төр. Uçarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бизтоко (Мачерата)

Бизтоко — Италиянең Марке төбәге Кальдарола өязендә урнашкан торак пункт.

# Бизтоко (Мачерата)
## Географиясе

Бизтоко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бизтоко (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вдзидзе-Тухольски

һәм
Вдзидзе-Тухольски — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Карсин гминасында урнашкан авыл.

# Вдзидзе-Тухольски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Капыдере (Доганшеһир)

Капыдере (төр. Kapıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мәдинә Тимерҗанова

Мәдинә Тимерҗанова - Татарстан Республикасы Милли китапханәсе директоры. 1956 елның 14 апрелендә ТАССРның Октябрь районы (хәзерге Нурлат районы) Әхмәт авылында туган.

# Мәдинә Тимерҗанова
## Тәрҗемә-и хәле

1979 елда Казан дәүләт педагогика университетын «Тарих, җәмгыять белеме һәм инглиз теле укытучысы» белгечлеге алып тәмамлаган.
2002–2005 елларда – «Татарстан» дәүләт телерадиокомпаниясе рәисенең мәгълүмати тапшырулар буенча урынбасары.
2006–2016 елларда – «Казан» телерадиокомпаниясе («Татмедиа» ачык акционерлык җәмгыяте филиалы) генераль директоры.
2016–2020 елларда – «Татарстан–Яңа Гасыр» телерадиокомпаниясе» акционерлык җәмгыяте генераль директорының мәгълүмати тапшырулар буенча урынбасары.
2020 елның августыннан – Татарстан Республикасы Милли китапханәсе директоры.

# Мәдинә Тимерҗанова
## Гаиләсе

Милиция полковнигы, судья, ТР буенча элекке баш федерал инспекторы Ринат Тимерҗанов хатыны һәм талантлы автоузышчы Тимур Тимерҗанов анасы.

# Мәдинә Тимерҗанова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2016 елда - «Фидакяр хезмәт өчен» медале
* «Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исем.
# Островець (Мислиборский повяты)

Островець — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Дембно гминаcында урнашкан авыл.

# Островець (Мислиборский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хаузен (ай кратеры)

Хаузен (лат. Hausen) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 163,2 км булган кратер.

# Хаузен (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Христиан Август Хаузен (1693—1743) хөрмәтенә бирелә.

# Хаузен (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
# Ясёни

Ясёни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Любовидз гминасында урнашкан авыл.

# Ясёни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новий Богушин

Новий Богушин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Червиньск-над-Вислон гминасында урнашкан авыл.

# Новий Богушин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лятохи

Лятохи (белар. Лятохі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Лятохи
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.