yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лагос

Лагос (ингл. Lagos, йоруба Èkó) — Нигериянең көньяк-көнбатышындагы порт шәһәр, илнең иң зур шәһәре. 7 миллионнан артык кешегә ия (метрополиядә 12 800 000) булып Лагос Африкадагы иң зур икенче кала (Каирдан соң) дип исәпләнә.

# Лагос
## Тарихы

Йоруба, авори халыкларының торлагы булган вакытта Лагосны Эко дип атаганнар, бу сүз «ферма» яки «лагерь» дигәнне аңлата.
1472 елда португаль диңгезчесе Руй де Секейра (Rui de Sequeira) килеп утыра һәм бу өлкәне Лагос дип атый, бу «күл» дигәнне аңлата.
1704-1851 елларда Лагос коллар сату үзеге була.
1841 елда Оба Акитое тәхеткә килгәч, коллар белән сату итүне тыя. Коллар белән сату итүчеләр бунт күтәрәләр һәм корольне бәреп төшерәләр, тәхеткә энесе Оба Касоконы утырталар.
Куылган Оба Акитоега инглизләр кире властька әйләнеп кайтырга ярдәм итәләр. Ул 1851 елда тәхеткә утыра һәм коллар белән сату итүне тыя.
1861 елда Лагос Британия колониясе буларак аннексияләнә. 1914 елда протекторат башкаласы дип игълан ителә.

# Лагос
## Тарихы
### Лагос корольләре

(карагыз: en:Oba of Lagos)
** King Ado
** King Gabaro (1720—1730)
** Erelu Kuti(female)
** King Ologun Kutere
** King Adele (1806—1813), (1834—1836)
** King Eshinlokun (1836—1841)
** Oba Idewu Ojulari
** King Oluwole
** King Akintoye
** Oba Kosoko

# Лагос
## Географиясе һәм климаты

Кала Атлантик океанның Бенин култыгында утрауларда урнашкан.
Лагос климаты — субэкваториаль. Марттан июльгә кадәр яңгырлар еш күзәтелә, аннары — августта кыска вакытлы коры сезон, сентябрьдән октябрь аена кадәр кыска яңгырлар, ноябрьнең икенче яртысыннан март аена кадәр коры сезон (явым-төшемнәр сирәгрәк күзәтелә).
# Qırım

Qırım ul Qara diñgez tönyaq yarında urnaşqan yarımutraw. Qırım krizısı häm ütkärelgän Qırım statusı turında referendum näticäsendä Qırım Cömhüriäte Rusiä eçenä kerä.

# Qırım
## Cäğräfiä

Qırım alanı 25 900 km² zurlığında: Tönyaqtan Könyaqqa 200km wä Çığıştan Batışqa 325km ozınlığında. Çik ozınlığı 2500km çaması. Alannıñ 72%ın tigezlek, 20%ın tawlar wä 8%ın küllär ala.

# Qırım
## Tarix

1944 yılnıñ 18 mayda Sovet ğäskärläre Qırım Tatarlarını Urta Aziägä sörälär, küçerü waqıtında Qırım Tatarlarınıñ yartısı wafat bula.
1985 yılda Qırım tatarlarına kire üz watanına qaytırğa röxsät itelä.
1992 yılnıñ 5 mayına Qırım Cömhüriäte üzidäräne iğlan itkän.

# Qırım
## Xalıq

2000. yılğı beleme buyınça 260 800 Qırımtatar yäşi.
2001.. yılğı beleme buyınça 2 024 056. Urıslar (58,5 %), Ukrainnar (24,3 %), Qırımtatar (12,1 %), Beloruslar (1,4 %), Tatarlar (0,5 %) wä başqa xalıqlar.
# Ле-Люд

Ле-Люд (фр. Le Lude) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Дубовский

Дубовский (чуаш. Дубовский, рус. Дубовский) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Дубовский
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Дубовский
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 55 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (93%), руслар (7%) алып тора.
# Түбән Тимерче (Комсомол районы)

Түбән Тимерче (чуаш. Анат Тимӗрчкасси, рус. Нижнее Тимерчеево) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.

# Түбән Тимерче (Комсомол районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Түбән Тимерче (Комсомол районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 361 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Ишаки

Ишаки (чуаш. Ишек, рус. Ишаки) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Ишаки
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ишаки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 633 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Parfenon

Parfenon (bor. yunança Παρθενών — saf, ğiffätle qız) — Yunanstan, Afina Akropolendä urnaşqan antik miğmariäteneñ häykäle, borınğı yunan ğibädätxänäse, borınğı Afinalar töp ğibädätxänäse. Bu şähärne häm böten Attikanı yaqlawçı ğiffätle qız alihä Afinağa (Ἀθηνᾶ Παρθένος) bağışlap tözelgän.
BEQ 447-438 yılda İktin proyektı buyınça miğmar Kallikrat tözegän.
BEQ 438-431 yıllarda Perikl idärä itkän çorda Fidiy citäkçelegendä bizälgän.
Xäzerge waqıtta yarım cimerelgän xäldä tora, tözekländerü eşläre alıp barıla.

# Parfenon
## Tözü tarixı

Yunan-farsı suğışları tämamlağannan soñ, Perikl idärä itkän çorda äle äzerlängän mäydançıqta yaña mähäbät, zinnätle ğibädätxängä salırğa qarar itelä.
Tözeleşkä bu zamandağı iñ yaxşı rässamnar cälep itelä häm küp aqça sarıf itelä.
Borınğı yunan miğmarları İktin häm Kallikrat - Parfenon tözüçeläre bulıp sanala. Tikşerenüçelär buyınça İktin - proyekt avtorı, ä Kallikrat tözeleş belän idärä itkän.
Böyek sınçı Fidiy bizäklär yasağan häm Perikl belän tözeleşne küzätkän.
Tözeleş başlağan waqıtnı ğalimnär märmär taqta kisägendä yazılğan finans xisabı buyınça bilgelägän. Afinalılar öçen bu qazna urlawçılarğa qarşı köräş ısulı bulğan.
BEQ 446-447 yılda cäyge Qoyaş torğınlığı könennän başlap un yıl däwamında tözelgän.
BEQ 438 yılda Panafiniä bäyräme waqıtında izgeländerelgän, läkin eşkärtü (sınnar eşläre) BEQ 432 yılğa qädär suzılğan.

# Parfenon
## Miğmariät

Parfenon stile - klassik miğmariäteneñ dorik peripter ionik order belän miğmariäte bula.
Öç märmär basqıçta tora, bieklege - 1,5 m.
Yuğarı basqıçlar mäydanı stilobat dip yörtelä, anıñ ozınlığı 68.35 m, kiñlege 30,9 m.
Ğibädätxänä 8 fasadtağı kolonnadan, 17 yandağı kolonnadan torğan peristil belän çolğap alınğan.
Kolonna bieklege 10,4 m, här kolonna 10-12 barabannan tora.
Binanıñ eçendä ike basqıçtan torğan amfiprostil urnaşqan, anıñ ozılığı 56 m, kiñlege 21,7 m.
Borınğı waqıtta ğibädätxänä üzägendä Afina Parfenos sını torğan.

# Parfenon
## Cimerelü tarixı

BEQ 267 yılda gerul varvar qäbiläse höcüm itkändä, Parfenonda zur yanğın bulğan. Näticädä tübäse, tüşämäläre cimerelgän. Bina zur zıyan kürgän.
5 ğasırda Rim imperatorı Parfenonnı talağan häm xäzinälären Konstantinopolgä iltep alğan.
Vizantiä waqıtında Parfenon pravoslaw çirkäwenä äylänä.
Täre yawlarınnan soñ katolik çirkäw bulğan.
1458 yılda Ğosmanlı imperiäse Afina şähären yawlap ala.
Töreklär idärä itkän çorda Parfenon mäçetkä äwerelä.
1687 yılda Törkiä-Venetsiä suğışı näticäsendä Parfenon üz taririxında iñ zur zıyan kürä.
Doj Françesko Morozini häm şewit yanaralı Königsmark Akropolnı tuptan atarğa quşa. Parfenonda darı saqlanğan bulğan häm atış näticäsendä bötenese şartlağan. Näticädä borınğı ğibätxänä tulısınça cimerelä diärlek.
19 ğasırdan beraz torğızılğan.
# Масаиньяш (Белмонти)

Масаиньяш — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Белмонти (Португалия) муниципалитетына карый.

# Масаиньяш (Белмонти)
## Географиясе

Мәйданы — 18,21 км².
# Луговая (Чуашстан)

Луговая (чуаш. Луговая, рус. Луговая ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429106. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250865004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900002300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Луговая (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 158 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,82%).
# Яуши

Яуши (чуаш. Явӑш, рус. Яуши) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Яуши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Яуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 843 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Яргунькино

Яргунькино (чуаш. Ярхунушкӑнь, рус. Яргунькино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Яргунькино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Яргунькино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 111 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лацкова

Лацкова (словак. Lacková) — Словакиянең Стара-Любовня округында урнашкан авыл.

# Лацкова
## Тарихы

Авыл 1408 елда нигезләнгән.

# Лацкова
## Географиясе

Мәйданы — 6,21 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 581 метр биеклектә урнашкан.

# Лацкова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# 1900 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1900 (бер мең тугыз йөзенче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1900 елы, II меңьеллыкның 900 елы, XIX гасырның 100 елы, XIX гасырның 10 унъеллыгының 10 елы, 1900 елларның 1 елы. 1900 елдан бирле 125 ел үтте.

# 1900 ел
## Вакыйгалар

* 31 март — «Saturday Evening Post» газетасында автомобильләрнең беренче рекламасы басыла.
* 14 май — Парижда II Олимпия уеннары ачылалар. Беренче тапкыр аларда хатын-кызлар катнашалар.
* 28 май — Әфлисүн Җөмһүриятен Британ империясенә кушу.
* 20 июль — Парижда Франциядә беренче метрополитен сызыгы ачылды.
* 31 август — Бөекбританиядә «Кока-Кола» сатыла башлады.

# 1900 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1900 елда туганнар
* 12 гыйнвар — Камал III, драма актеры.
* 16 февраль — Булат Ишемгул (Габдрахман Габдрахманов), язучы.
* 14 апрель — Гомәр Толымбай, язучы.
* 26 апрель — Сабит Моканов, казакъ язучысы.
* 30 апрель — Нәфыйга Арапова, актриса.
* 1 май — Александр Ват, поляк шагыйре, тәрҗемәче.
* 15 май — Рәшит Рәхмәти Арат, тарихчы, Төркия һәм Алмания Фәннәр Академияләренең хокукый әгъзасы.
* 17 май — Рухолла Хомейни (Ajatollah Ruhollah Musawi Chomeini), Иран сәясәтчесе, аятолла.
* 16 июнь — Гомәр Гали, татар язучысы, тәнкыйтьче.
* 29 июнь — Антуан де Сент-Экзюпери, француз язучысы.
* 30 июнь — Петр Гаврилов, Советлар Берлеге каһарманы.
* 15 июль — Мөхәммәт Әблиев, татар драматургы.
* 22 июль — Хәмид Мөштәри, татар физика галиме.
* 24 август — Әсгать Мәҗит, театр актёры, режиссёр. ТАССРның атказанган артисты (1944)
* 17 ноябрь — Зәки Котлин, генерал-майор.
* 19 ноябрь — Михаил Лаврентьев, математик, академик.
* 3 декабрь — Салих Сәйдәшев, татар композиторы.
* 9 декабрь — Хәсән Туфан, шагыйрь.
* Нәфыйга Арапова, татар театры актрисасы.
* Хәмит Мөштәри
* Салих Сәйдәшев
* Хәсән ТуфанХәсән Туфан

# 1900 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1900 елда вафатлар
* 19 апрель — Иван Айвазовский, рәссам-маринист.
* 22 июль — Исаак Левитан, рус рәссамы.
* 30 ноябрь — Оскар Уайльд (Oscar Wilde) (1854 елда туды), ирланд язучысы.
# Маринья-Гранди (район)

Маринья-Гранди — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Маринья-Гранди муниципалитетына карый.

# Маринья-Гранди (район)
## Географиясе

Мәйданы — 138,87 км².
# Навио

Навио — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Navió e Vitorino dos Piães муниципалитетына карый.

# Навио
## Географиясе

Мәйданы — .
# Пекоза

Пекоза (чирм. Шопкер, рус. Пекоза) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Пекоза
## Сәгать поясы

Пекоза Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пекоза
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Ле-Граттри

Ле-Граттри (фр. Le Gratteris) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Зинирә Атнабаева

Зинирә Атнабаева (Зинирә Касыйм кызы Атнабаева, 21 декабрь 1934(1934-12-21), Күрдем, Яңавыл районы, БАССР, РСФСР, СССР — 23 апрель 2013(2013-04-23) (78 яшь), Уфа, Россия) — Башкорт дәүләт академия драма театры актеры, РФның һәм БАССРның халык артисты (1995, 1977), РСФСРның һәм БАССРның атказанган артисты (1980, 1972).

# Зинирә Атнабаева
## Хәтер

* 2024 елның 9 декабрендә Уфада Гафури ур., 6 адресы буенча актриса яшәгән йортның фасадында истәлек тактасы ачылган.
# Маралтай Ыбыраев

Маралтай Ыбыраев, Маралтай Раймбәк улы Ыбыраев (каз. Маралтай Райымбекұлы Ыбыраев, 1969 елның 29 апреле, СССР, Казакъстан ССР, Җамбыл өлкәсе, Сарысу районы, Игелек) ― казакъ шагыйре, журналист. Казакъстан Язучылар берлеге әгъзасы, Казакъстан Язучылар берлеге идарәсе рәисе урынбасары. Казакъстан ССР Ленин комсомолы (1981) һәм Казакъстанның «Дарын» дәүләт яшьләр (2000), «Алаш» халыкара әдәби премияләре лауреаты. Казакъстан Республикасының атказанган эшлеклесе.

# Маралтай Ыбыраев
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 29 апрелендә (вариант: 1 маенда) Казакъстан ССР Җамбыл өлкәсе Сарысу районы Игелек авылында туган. Җамбыл дәүләт педагогика университетын (Җамбыл өлкәсе Тараз шәһәре), 2010 елда Әхмәт Ясәви исемендәге университетны (Көньяк Казакъстан (2018 елдан Төркестан) өлкәсе үзәге Төркестан шәһәрендә) тәмамлаган.

# Маралтай Ыбыраев
## Хезмәт юлы

Күп кенә республика басмаларында җаваплы вазыйфалар биләгән.
Казакъстан Язучылар берлегенең Әдәбиятчылар йорты директоры,
2002 елдан «Қазақ әдебиеті» газетасында «Жас Калам» кушымтасы мөхәррире.
2007―2008 елларда ― «Кентавр» газетасының баш мөхәррире.
2008―2012 елларда ― Казакъстан телерадиокомпанисендә мөхәррир-алып баручы һәм аналитик.
Казакъстан Язучылар берлеге рәисе урынбасары.
Казакъстан Республикасы Президенты каршындагы яшьләр сәясәте буенча совет әгъзасы.

# Маралтай Ыбыраев
## Иҗаты

Шигырьләр яза. Әсәрләре республика басмаларында 1987 елдан бирле басыла. Беренче китабы «Ай-нур» (Ай-нұр, 1996) һәм икенче җыентыгы «Ай» (2000) «Жазушы» нәшриятында басылган. «Тарпаң», «Асау», «Каратау газәлләре», «Нурлы юл – Мәңгелек ил» (Нұрлы жол – Мәңгілік ел) һәм башка китаплар авторы. «Карлыгач» (Қарлығаш), «Куш ишек» (Қос ішек), «Дулкыннан дулкын туа» (Толқыннан толқын туады), «Ике мең еллык дала җыры» (2000 жылдық Дала жыры), «Яшь шагыйрләр антологиясе» (Жас ақындар антологиясы) кебек коллектив җыентыкларга шигырьләре кергән.
* 2016 елда Казанда «Алатау» китабы татар телендә дөнья күргән.
* 2023 елда «Казан утлары» журналында «Кардәш халыклар әдәбияты» рубрикасында «Бер улыңмын, и кадерле Ватаным» шигырьләр шәлкеме басылган (казакъ теленнән Рафис Корбан тәрҗемәләре)

# Маралтай Ыбыраев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* «Студентлар язы» фестиваленең төп призеры
* 1981 ― Казакъстан комсомолы премиясе
* 2000 ― «Дарын» дәүләт яшьләр премиясе
* 1997―1999 елларда ― Казакстан Президенты стипендиясе иясе (дүрт мәртәбә)
* Республиканың берничә җыр бәйгесенең төп призеры
* Казакъстан Республикасының атказанган эшлеклесе
* 2008 ― «Алаш» халыкара әдәби премиясе ― «Кентавр» шигырьләр җыентыгы (2008) өчен
# Түбән Татмыш

Түбән Татмыш (чуаш. Анат Татмӑш, рус. Нижние Татмыши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Түбән Татмыш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Түбән Татмыш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 151 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле Руге (Рим)

Ле Руге — Италиянең Лацио төбәге Формелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Руге (Рим)
## Географиясе

Ле Руге Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ле Руге (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гали Шәмсетдинов

Гали Шәмсетдинов, Гали Нурулла улы Шәмсетдинов, рус. Шамсутдинов Гали Нуруллович (1915 елның 22 мае, Казан губернасы, Чистай өязе, Яуширмә авылы) — Бөек Ватан сугышында катнашучы, 1нче Украина фронтының 3нче гвардия танк армиясе 7нче гвардия танк корпусы 56нчы гвардия танк бригадасы танк ротасы командиры, Советлар Берлеге Каһарманы (1944, вафатыннан соң), гвардия лейтенанты.

# Гали Шәмсетдинов
## Тәрҗемәи хәле

1915 елның 22 маенда Казан губернасы Чистай өязе (хәзерге Чистай районы) Яуширмә авылында крестьян гаиләсендә туган. Милләте — татар. Туган авылында җидееллык мәктәпне, Чистай педагогия техникумын (1935), Казан авыл хуҗалыгы институтын (1938) тәмамлаган. Сугышка кадәр (1930-1960 елларда Пәнҗәр районы, 1960 елдан Әгерҗе районы) Салагыш авылында мәктәп директоры булып эшли. 1939 елда Кызыл гаскәргә хәрби хезмәткә алына. Сембердә югары танк командирлары укуханәсен тәмамлый (1941).

# Гали Шәмсетдинов
## Бөек Ватан сугышы

Сугышның беренче көннәреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында: Көнбатыш. Көньяк-көнбатыш, Үзәк, Воронеж, 1нче Украина фронтларында; Смоленск өчен барган сугышларда, дошманны Мәскәү яныннан кууда, Курск дугасында, Киев өчен сугышларда, Львов юнәлешендәге һөҗүмнәрдә катнаша. 1нче Украина фронтының 3нче гвардия танк армиясе 7нче гвардия танк корпусы 56нчы гвардия танк бригадасы танк ротасы командиры була. 1944 елның июль аенда гвардия лейтенанты Г.Н. Шәмсетдиновның танк ротасы Пельтев елгасы аша кичүне яулап ала. 1944 елның 22 июлендә Львов өлкәсе Пустомытов районы Гомулец хуторы янында һәлак була. Янәшәдәге Воля-Гомулецкая (версия: Пшецья-Вулька) авылында җирләнә.
Шагыйрь Александр Безыменский «Шәмсетдиновка дан» (рус. Шамсутдинову слава) шигырен багышлый (1944).
   Вперед, бойцы! Прекрасен путь побед,
   Путь Шамсутдинова – Стального офицера!
1944 елның 23 сентябрендә, вафатыннан соң, Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә.

# Гали Шәмсетдинов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге Каһарманының Алтын йолдыз медале (23.09.1944)
* Ленин ордены (23.09.1944)
* Кызыл Йолдыз ордены (19.11.1943)

# Гали Шәмсетдинов
## Хәтер

* Чистай урамына исеме бирелгән.
* Чистайда истәлек ташы куелган.
* Яуширмәдә бюсты куелган.
* 2014 Әгерҗедә Советлар Берлеге Каһарманнары диварында барельефы урнаштырылган.
* 2015 Салагыш мәктәбенә исеме бирелгән.
# Зур Югуть

Зур Югуть (чуаш. Мăн Йĕкĕт, рус. Большой Югуть ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429064. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253855003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Зур Югуть
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 179 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,54%).
# Реал (Брага)

Реал — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Real, Dume e Semelhe муниципалитетына карый.

# Реал (Брага)
## Географиясе

Мәйданы — 1,32 км².
# Педроган-де-Сан-Педру

Педроган-де-Сан-Педру — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Pedrógão de São Pedro e Bemposta муниципалитетына карый.

# Педроган-де-Сан-Педру
## Географиясе

Мәйданы — 21,78 км².
# Лас-Ломитас (Техас)

Лас-Ломитас — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лас-Ломитас (Техас)
## Географиясе

Лас-Ломитас халык санын алу урыны мәйданы — 10,230027 км², 10,226739 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 174 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мирагая (Лориньян)

Мирагая — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Miragaia e Marteleira муниципалитетына карый.

# Мирагая (Лориньян)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Питикасы

Питикасы (чуаш. Питтикасси, рус. Питикасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Питикасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Питикасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 157 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Габонда ислам

Габонда ислам (фр. Islam au Gabon, гарәп. الإسلام في الغابون‎) ― азчылык дине, төрле чыганаклар буенча, ил халкының (2,2 млн кеше, 2020 елгы халык саны алу мәгълүматлар буенча) 1 % ыннан башлап 12 % ына кадәр кешесе – ислам дине тарафдары. Ил халкының 73 % ы – христианнар (католиклар һәм протестантлар). Халыкның 10 % ы ― җирле дини ышанулар тарафдары, 5 % ы ― бернинди дә дин тотмый яки атеистлар.

# Габонда ислам
## Тарих

Габон мөселманнарының 90 % ы ― илдә яшәүче чит ил кешеләре, күпчелеге сөнниләр.

# Габонда ислам
## Мөселман оешмасы

2004 елда ил башкаласы Либревильда(ингл.)татар. Габондагы мөселманнарның беренче конференциясе уздырыла. Бу конференциянең максаты ― илдә толерант, бердәм исламны алга этәрү. Конференция барышында Габонның 34кә якын ислам җәмгыяте башлыклары чара кулуарларында Ислам эшләрен берләшеп үткәрү турында килешүгә кул куйган. Конференция нәтиҗәләре буенча Мөселман гыйбадәте турында хартия кабул ителгән һәм Габонда Ислам эшләре буенча югары совет (фр. Conseil supérieur des affaires islamiques du Gabo, CSAIG) төзелгән. Габондагы Ислам эшләре буенча югары совет ― барлык Габон мөселманнарын берләштергән оешма. Оешманың рәисе ― 2009 елдан Габон президенты Али Бонго Ондимба(ингл.)татар..
Габон Конституциясе нигезендә, барлык гражданнар да дини иректән файдалана. Хөкүмәт дин тотучыларның дини хокукларын хөрмәт итә. Кайбер мөселман бәйрәмнәре (Ураза бәйрәме һәм Корбан бәйрәме) илдә ял көннәре булып санала.
Габон дәүләт телевидениесе, төрле христиан конфессияләре руханиларына биргән кебек, имамнарга да бушлай эфир вакыты бирә.
1974 елдан Габон ― Ислам Хезмәттәшлеге Оешмасы әгъзасы.
Элек протестантлар Габон Кораллы Көчләре католикларга һәм мөселманнарга эшкә кабул иткәндә һәм хезмәт итүдә өстенлек бирә, дип раслаган.
Габонда президент вазифасы 1973 елдан мөселманнар кулында. 1967―2009 елларда Габон Республикасы Президенты Гомәр Бонго(ингл.)татар. (1935―2009) ― католик динендә булган, 1973 елда Ливиягә визиты вакытында Ислам динен кабул иткән. 2009 елдан ил президенты Али Бонго Ондимба(ингл.)татар. шулай ук мөселман.

# Габонда ислам
## Мәгариф

Габонда ислам, католик һәм протестант конфессияләренең башлангыч һәм урта мәктәпләре эшли. Бу мәктәпләр Габон мәгариф министрлыгында теркәлергә тиеш, ул әлеге дини мәктәпләрнең дәүләт мәктәпләре өчен таләп ителә торган стандартларга туры килүен тәэмин итү өчен җавап бирә. Хөкүмәт шәхси мәктәпләргә, дини яки дөньяви мәктәп булуына карамастан, акча бүлеп бирми.
# Венера Зарипова

Венера Зинур кызы Зарипова (1966 елның 5 апреле, Ташкүмер, Ош өлкәсе, Кыргыз ССР, ССРБ ) — ССРБ спортчысы, индивидуаль күнегүләрдә нәфис гимнастиканы тәкъдим иткән. ССРБ халыкара класслы спорт остасы.

# Венера Зарипова
## Тормыш юлы

Венера Зарипова 1966 елның 5 апрелендә Кыргыз ССРның Ташкүмер шәһәрендә туа. Венера гаиләдә бишенче, соңгы бала була. Аның әнисе хуҗабикә була, әтисе шахтер булып эшләгән. Венера туганнан соң берничә елдан гаилә Өчкодыкка күчә. Нәфис гимнастика буенча беренче тренеры — Ольга Васильевна Тулубаева. Гимнастика хакына Венера музыкаль мәктәптә укуын ташлаган.
1978 елда Венера Ташкентка күчеп килә һәм спорт чыгышларын башлый. Тугыз яшендә Ташкәнтта тренер Ирина Винер белән таныша. 14 яшендә ССРБ җыелма командасы составына керә. Ирина Дерюгинаны җиңеп, 1981 елгы ССРБ чемпионатында күп төрле ярышта көмеш медаль яулый. Спорт карьерасы ахырында, 1988 елда, Венера Ташкәнт университетының юридик факультетын тәмамлый. Спорт чыгышлары имгәнү сәбәпле тәмамлый.
1990 елда Израильгә нәфис гимнастика буенча тренер итеп чакырыла.
1993 елда Израиль бизнесмены Давид Левига кияүгә чыга. 1995 елда кызлары Ирина туа, ә 2001 һәм 2003 елларда ике ул туа. Израильдә яши, тренер булып эшли, ил җыелма командасына күнегәләрдә булышкан.
Аның хөрмәтенә «Venera Cup» халыкара турниры үткәрелә.

# Венера Зарипова
## Спорт нәтиҗәләре

* Күп төрле ярыш буенча ССРБ чемпионатының көмеш призёры (1981);
* Аерым төрләрдә дүрт тапкыр ССРБ чемпионы;
* 1983 елгы дөнья чемпионатында катнашучы (тасмалар белән күнегүләрдә дүртенче урын).
# Лахавичы

Лахавичы (белар. Лахавічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Лахавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.