# 1 февраль

1 февраль — Милади тәкъвимендә икенче айның беренче көне. Ел ахырына кадәр 333 (кәбисә елларда – 334) көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 1 февраль
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* АКШ — Милли азатлык көне (en), Авраам Линкольн АКШ Конгрессы кабул иткән АКШ Конституциясенә 13 төзәтмәсен (Коллыкны юк итү) имзалый, 1865.
* Алжир — Эвакуация көне, 1968.
* Болгария — Коммунист режимының корбаннарына багышланган хөрмәт һәм хәтер көне (ингл. Day of Remembrance and Respect to Victims of the Communist Regime, 1945/2011).
* Маврикий — Коллыкның юкка чыгарылуы көне 1835.
* Маҗарстан — Республика хәтер көне (1946, коммунистлар илдәге демократияне юк итә/2006) .
* Никарагуа — Илнең Һава хәрби көчләренең (ru) көне.
* Руанда — Каһарманнар көне.

# 1 февраль
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* АКШ:
** "Каратәнлеләр тарихы ае" (en) башлана.
** "Милли кошларны ашату ае" (en) башлана.
* Бөекбритания — "Лесбиан, гей, бисексуал һәм трансгендерлар тарихы ае" (en) башлана.
* Гэлларда (en, Ирландия, Бөекбританиягә керүче Мэн утравы һәм Шотландия, һ.б.) — Имболк/Кандлемас (en).
* Канада:
** Квебекндә ( Квебек провинциясе) — дөньяның иң озын Квебек кышкы карнавалы (en) башлана (2014 тә: 31 гыйнвар-16 февраль).
** "Каратәнлеләр тарихы ае" (en) башлана.
* Малайзия — Федераль территория көне (en): Куала-Лумпур, Лабуан һәмПутраджая.

# 1 февраль
## Вакыйгалар

* 1720 — Швеция һәм Пруссия тынычлык килешүен имзалыйлар.
* 1793 — Франция Англия һәм Нидерландларга сугыш игълан итә.
* 1896 — Пуччининың «Богема» операсы премьерасы.
* 1918 — Совет хөкүмәте григориан тәкъвименә күчә: 31 гыйнвардан соң 14 февраль җитә.
* 1924 — Бөекбритания СССРны таный.
* 1930 — «Таймс» беренче кроссвордны урнаштыра.
* 1979 — 15 еллык сөргеннән соң аятолла Хомейни Иранга кайта.
* 2003 — «Колумбия» космик шаттлы һәлакәте. Шартлау нәтиҗәсендә экипажның бар җиде әгъзасы вафат.

# 1 февраль
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1 февраль көнне туганнар
* 1561 — Генри Бригс, математика галиме, профессор.
* 1825 — Вениамин,
* 1826 — Евгений Белов,
* 1834 — Кузман Шапкарев,
* 1842 — Константин Ворошилов,
* 1857 — Владимир Бехтерев, табиб.
* 1859 — Сөләйман Аитов, беренче гильдия сәүдәгәр, меценат, күренекле татар җәмәгать эшлеклесе,
* 1867 — Василий,
* 1870 — Фёдор Чистович,
* 1871 — Владимир Николаев,
* 1873 — Семён Маслов,
* 1878 — Милан Һоджа,
* 1879 — Николай Некрасов,
* 1880 — Василий Голубков,
* 1884 — Евгений Замятин,
* 1885 — Федор Быков,
* 1897 — Петр Беневоленский,
* 1905 — Эмилио Сегре,
* 1912 — Зоя Миронова,
* 1913 — Сергей Притыцкий,
* 1920 — Гарәфетдин Сәләхетдинов,
* 1922 — Геннадий Киселев,
* 1924 — Әкрәм Хәйретдинов, Советлар Берлеге каһарманы, матрос.
* 1925 — Виктор Сажинов,
* 1927 — Владимир Гаглоев, осетин язучысы, драматург.
* 1927 — Рәис Сабиров,
* 1931 — Борис Ельцин, беренче Россия президенты (2007 елда вафат).
* 1931 — Шәмсикамал Чуракова,
* 1932 — Флүр Галимҗанов,
* 1932 — Хәләф Гыйльданов,
* 1935 — Фаадия Сәлимҗанова,
* 1936 — Рифкать Сәлимов,
* 1936 — Фәнис Садыйков,
* 1936 — Феликс Мөхәммәдов,
* 1939 — Геннадий Никитин,
* 1939 — Марат Азнабаев,
* 1939 — Муса Сираҗи, шагыйрь.
* 1940 — Владимир Житлов,
* 1940 — Мэлс Түрҗанов,
* 1940 — Рафаэль Билалов, татар композиторы.
* 1940 — Эльмира Давыдова,
* 1941 — Виталий Журавлёв
* 1942 — Ралиф Зарипов,
* 1942 — Салават Рәхмәтулла, Башкортстанда яшәп иҗат итүче татар шагыйре.
* 1943 — Дамир Ишемгулов
* 1943 — Ринат Габитов
* 1944 — Эра Җиһаншина, театр һәм кино артисты, РФ халык артисты (2005).
* 1950 — Айрат Кобагошов,
* 1952 — Роҗер Тсиен,
* 1957 — Галимҗан Гыйльманов, татар язучысы, шагыйрь.
* 1957 — Людмила Матвеева.
* 1958 — Тәүфикъ Кәримов, язучы, Казакъстан халыклары Ассамблеясе Рәисе урынбасары, «Казакъстанда татар һәм башкорт конгрессы» Республика иҗтимагый идарәсе рәисе.
* 1958 — Рөстәм Фәткуллин, «Болакта» Яшьләр театры баш режиссеры. ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
* 1960 — Фәрзәнә Акбулатова,
* 1962 — Дилә Барышева,
* 1968 — Камил Таңгалычев,
* 1971 — Георгий Черданцев,
* 1972 — Лейма Гбови,
* 1973 — Андрей Субботин,
* 1976 — Александр Богомолов,
* 1983 — Алексей Петров,
* 1984 — Алексей Крутов,
* 1987 — Рихард Гүнге,
* 1989 — Ләйсән Раянова,
* 1991 — Михаил Григорьев,
* 2000 — Ramil’,

# 1 февраль
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1 февраль көнне вафатлар
* 1733 — Аугуст II Көчле,
* 1880 — Зеф Юбани,
* 1881 — Юлиан Шелль,
* 1893 — Александр Тимашев,
* 1907 — Курманжан датка,
* 1953 — Сәетгәрәй Гайфетдинов,
* 1957 — Фридрих Паулюс, генерал-фельдмаршал.
* 1958 — Клинтон Дэвиссон, АКШ физигы, Нобель бүләге лауреаты.
* 1971 — Әмәт-Хан Солтан, совет хәрби очучысы.
* 1971 — Иван Фёдоров, Советлар Берлеге каһарманы (1945).
* 1973 — Алексей Бормусов,
* 1976 — Вернер Һейзенберг, алман теоретик физика галиме.
* 1976 — Виктор Лазарев,
* 1976 — Җорҗ Виппл,
* 1978 — Хуҗи Мәрдиев,
* 1985 — Юрий Румер,
* 1986 — Альва Мюрдаль,
* 1990 — Виктор Федоров,
* 1991 — Гыйльметдин Кырымгуҗин, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* 1991 — Иван Кузнецов, совет чуаш язучысы, тарихчы.
* 1993 — Әхәт Гобәйдуллин,
* 1995 — Николай Горшков,
* 1999 — Кәлимулла Якупов, Совет-фин һәм Бөек Ватан сугышлары чорында Кызыл Гаскәре медицина хезмәткәре, Советлар Берлеге каһарманы.
* 2003 — Миңнехаҗи Фәррахов,
* 2004 — Шамил Нигъмәтуллин,
* 2005 — Сергей Суров,
* 2010 — Равил Галиуллин,
* 2010 — Рамазан Шәгалиев,
* 2012 — Вислава Шымборска,
* 2017 — Дритеро Аголы,
* 2017 — Тимергали Зиннуров,