yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Җәйге (Вадюга кушылдыгы)

Летнәя — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вадюга елгасының уң ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Җәйге (Вадюга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000035077
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003507
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Оккоукван (Виргиния)

Оккоукван — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оккоукван (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,538623 км², 0,538199 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чулна (Люблин воеводалыгы)

Чулна — Польшаның Люблин воеводалыгы Неджвица-Дужа гминасында урнашкан авыл.

# Чулна (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Руда-Велика

Руда-Велика — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вежбица гминасында урнашкан авыл.

# Руда-Велика
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD64423

HD64423 — Корма йолдызлыгында урнашкан A1/2mA8-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,66 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Добрень (Джурджу)

Добрень — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. Верешть (коммуна, Джурджу) коммунасына карый.

# Добрень (Джурджу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 54 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD168983

HD168983 — Тавис йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,85 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Зеньбок

Зеньбок — Польшаның Мазовия воеводалыгы Регимин гминасында урнашкан авыл.

# Зеньбок
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шомкуту-Мик

Шомкуту-Мик — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Деж коммунасына карый.

# Шомкуту-Мик
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рувре-Катийон

Рувре-Катийон (фр. Rouvray-Catillon һәм фр. Rouvray) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Филадельфия (Миссисипи)

Филадельфия — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Филадельфия (Миссисипи)
## Тарихы

Филадельфия шәһәре елда нигезләнгән.

# Филадельфия (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 31,66233 км², 31,65825 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 метр биеклектә урнашкан.
# Максим Шакиров

Максим Шакиров (Максим Фатыйх улы Шакиров, рус. Максим Фатекович Шакиров) – «Красная звезда» (Мәскәү) газетасының спорт бүлеге хәбәрчесе, альпинист, тренер.

# Максим Шакиров
## Тәрҗемәи хәле

1967 елның 21 ноябрендә Мәскәү өлкәсе Ногинск шәһәрендә туган. Физик тәрбия институтының тренерлык факультетын «пятиборье буенча тренер» белгечлеге буенча (1990), тау чаңгысы спорты инструкторлары мәктәбен (1991) тәмамлаган.

# Максим Шакиров
## Хезмәт юлы

* 1990 29- СКА йөзү буенча тренеры.
* 1991-1993 Семашко исемендәге институтның физик тәрбия кафедрасында физик тәрбия укытучысы.
* 1993-1996 «Гармония» лицеенда физик тәрбия укытучысы.
* 1999 «Красная Звезда» газетасында хәбәрче, махсус хәбәрче. 100 дән артык мәкаләсе, спорт репортажы дөнья күргән.

# Максим Шакиров
## Альпинизм

1996 елдан альпинизм белән шөгыльләнә. Тауга менүләрне фото һәм видеога төшереп бара. Тау чаңгысы спорты нигезләренә өйрәтә. Яңа елларны дөньяның иң биек тау башларында каршылау идеясе авторы. Кыйтгаларның, илләрнең һәм тау массивларының абсолют биек тау башларында Яңа елны каршылау («New Year on the Summits») проекты җитәкчесе.

# Максим Шакиров
## Альпинизм
#### Яулаган биеклекләре

* 2001 – Эльбрус (Россия)
* 2002 – Монблан (Альп)
* 2003 – Килиманджаро (Африка)
* 2004 – Аконкагуа (Япония)
* 2005 – Фуджи (Япония)
* 2006 – Чимборасо (Эквадор)
* 2007 – Олимп (Греция)
* 2008 – Охос-дель-Саладо (Чили)
* 2009 – Цуг Шице (Алмания)
* 2010 – Тубкаль (Атлас таулары, Марокко)
* 2011 – Аибга (Россия, Краснодар крае)
* 2012 – Говерла (Карпат, Украина)
* 2013 –
* 2014 – Тейде вулканы (Тенерифе, Канар утраулары, Испания)
* 2015 – Олимпус (Кипр, 1 900 м)
Сочи шәһәрен Олимпиадага (2014) тәкъдим итү максаты белән Сочи флагын 5 кыйтганың иң биек тау башларына кадау белән шөгыльләнә:
* Аконкагуа (Көньяк Америка, 6 962 м)
* Эльбрус (Европа, 5 642 м)
* Косцюшко (Австралия, 2 228 м)
* Килиманджаро (Африка, 5 895 м)
* Эверест (Азия, 8 848 м).

# Максим Шакиров
## Альпинизм
#### Максаты

БМО әгъзасы булган 194 илнең һәркайсында булып, иң биек булган тау башына менү, шул исәптән өч 8 меңлеккә (Эверест, К2, Канченджанга). Соңыннан 194 3D панорама, 194 видеороликны берничә чит телдә аңлатмаларын язып, интернетка урнаштыру.

# Максим Шакиров
## Кызыклы факт

* М. Шакиров – Яңа елларны 14 ел беррәттән иң биек тау башларында каршылаучы дөньяда бердәнбер кеше.
* ССРБ, Россия, БДБ тарихында Эверестка менеп җиткән 143 нче кеше.
* Эверестка бердән артык мәртәбә менеп җиткән 20 нче кеше.

# Максим Шакиров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Россиянең альпинизм буенча Беренче кубогы иясе (2012, команда эчендә)
* Халыкара «7 Summits» программасын иң тиз үтү (293 көндә) буенча дөнья рекордсмены (2012, команда белән
* 1 нче тауга менүен American Alpen Journal билгеләгән.
* 2004 елгы менүен Reuters агентлыгы яктыртып барган.
# Людмила Шәймөхәммәтова

Людмила Шәймөхәммәтова (12 ноябрь 1951(1951-11-12) (72 яшь), Екатеринбург, РСФСР, СССР) — совет һәм Рәсәй музыка белгече, музыкал педагог, сәнгать белеме докторы (2001), профессор (2001), РФ (2007) һәм Башкортстанның (2001) атказанган сәнгать эшлеклесе. 350 дән артык фәнни хезмәт авторы, шулар арасында музыкаль мәктәпләр, укуханәләр һәм ЮУЙлары өчен дәреслекләр һәм уку әсбаплары.
# Обершторха

Обершторха — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Зюдостштайермарк округы составына керә.

# Обершторха
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 310 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Букша (Яломица)

Букша — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. Валя-Чорий (коммуна) коммунасына карый.

# Букша (Яломица)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Надане Село

һәм
Надане Село — Словениянең Пивка (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Надане Село
## Географиясе

Мәйданы — 1,37 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 557 метр биеклектә урнашкан.
# Айта-Маре (коммуна)

Айта-Маре — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан коммуна.

# Айта-Маре (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 67,97 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Айта-Маре һәм Айта-Медие авыллары урнашкан.
# Ландер

Ландер - (нем. Länder - Ландер) федераль дәүләти бердәмлеккә (ил дип күренгән берләшмә) кергән бәйсез ил, үз конституциясе булган административ-территориаль берәмлек. Алманиядә җирлекләр шул статусына ия.
Башка кайбер тиңнәрнең исемләре өчен, Вилаять мәкаләсен карагыз.
Әгъза ил термины хокуки билгеләнмәгән, нинди булса берләшмәнең әгъза булган илне билгеләү өчен кулланыла.
# Багбашы (Кахта)

Багбашы (төр. Bağbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пелатка (коммуна)

Пелатка — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.

# Пелатка (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,36 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Пелатка, Бегачу, Мурешений-де-Кимпие, Петя һәм Сава (Румыния) авыллары урнашкан.
# Пеньяс Неграс (Азою)

Пеньяс Неграс — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Асою муниципалитеты составына керә.

# Пеньяс Неграс (Азою)
## Географиясе

Пеньяс Неграс Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пеньяс Неграс (Азою)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пеньяс Неграс (Азою)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Җеңес (Мактаарал районы)

Җеңес (каз. Жеңіс) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Җеңес (Мактаарал районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Лампедуза һәм Линоза

Лампедуза һәм Линоза — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Лампедуза һәм Линоза
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 16 ± 1 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Зур Горевая

Зур Горевая — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Турка елгасының сул ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Зур Горевая
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100812111100013446
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101344
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (1534) Няси

(1534) Няси (лат. Näsi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1534) Няси
## Тарихы

1939 елның 20 гыйнварында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 BK» саналган.
# Дружки

Дружки (белар. Дружкі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Дружки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нью-Перис (Индиана)

Нью-Перис — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Нью-Перис (Индиана)
## Географиясе

Нью-Перис халык санын алу урыны мәйданы — 3,451334 км², 3,451337 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пиксаур (елга)

Пиксаур — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовия Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Кша елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Пиксаур (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000036760
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003676
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Феклисята

Феклисята (чирм. Оскан почиҥга, рус. Феклисята) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.

# Феклисята
## Сәгать поясы

Феклисята Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Феклисята
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (86,2%), урыслар (13,8%).
# Ровиль-ла-Плас

Ровиль-ла-Плас (фр. Rauville-la-Place) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Рай (Лодзь воеводалыгы)

Рай — Польшаның Лодзь воеводалыгы Опорув гминаcында урнашкан авыл.

# Рай (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нове Замки (Младеч)

Нове Замки (чех. Nové Zámky) — Чехиянең Оломоуц крае Младеч районында урнашкан авыл.

# Нове Замки (Младеч)
## Географиясе

Мәйданы — 7,637 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 251 метр биеклектә урнашкан.

# Нове Замки (Младеч)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нове Замки (Младеч)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Нове Замки (Младеч)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 76 |
| 1880 | 86 |
| 1890 | 97 |
| 1900 | 88 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 76 |
| 1921 | 75 |
| 1930 | 49 |
| 1950 | 51 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 9 |
| 1970 | 242 |
| 1980 | 231 |
| 1991 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 144 |
| 2011 | 112 |
| 2021 | 102 |
# Карма (Барысавский районы)

Карма (белар. Карма) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Карма (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гүндүзлү (Инегөл)

Гүндүзлү (төр. Gündüzlü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фатиһ (Үнье)

Фатиһ (төр. Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Пьеве

Пьеве (фр. Piève) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Бигулья-Неббио кантонына карый.

# Пьеве
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,70 км².
# Годиссон

Годиссон (фр. Godisson) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Сан Донино (Болонья)

Сан Донино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Арджелато өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Донино (Болонья)
## Географиясе

Сан Донино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Донино (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# AKAP1

AKAP1 (ингл. A-kinase anchoring protein 1 һәм A-kinase anchor protein 1, mitochondrial) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шчэглица

Шчэглица (белар. Шчэгліца) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Шчэглица
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Зур Козырь

Зур Козырь — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Зур Козырь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100003870
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100387
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре

Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре (ингл. Harry Potter and the Deathly Hallows) — Джоан Роулингның Гарри Поттер турында романнар сериясенең соңгы, җиденче китабы.

# Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре
## Роман чыгуы

Джоан Роулинг бу китапны 2007 елның 11 гыйнварында Эдинбург каласында язып бетерде. Роман дөньяга 2007 елның 21 июлендә чыгачак дип игълан ителде. Ләкин бу датага биш көн кала, интернетта шушы китапның фотога төшерелгән һәм копия ясалган сәхифәләре чыкты. Билгеле булганча, бу DeepDiscount.com интернет-кибете 1200 данә китапны алдан сатып җибәрүе нәтиҗәсендә булды.
Китап күп телләрдә чыккан, ләкин татар теленә тәрҗемә ителмәгән.

# Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре
## Кызыклы фактлар

* Китапның сатуы башлангач, тәүлек эчендә 3 миллион данә китап сатылды.
* Тиз укучы Энн Джонс бу китапны бары тик 47 минут эчендә укып чыкты.
* Үзенең бер интервьюсында Роулинг тиздән Гарри Поттер турында тагын бер китап чыгарга мөмкин дип әйтте.
# KIAA1755

KIAA1755 (ингл. KIAA1755) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ğabdulla Tuqay

Möxämmätğärif ulı Ğabdulla Tuqay (1886-1913 عبدالله توقاي‎), Tatar xalıq şağire, Tatar ädäbiäte klassigı, ädäbi tänqitçe, publisist, yaña zaman Tatar ädäbiätenä häm ädäbi telenä nigez saluçı.

# Ğabdulla Tuqay
## Tärcemäi xäle

1886 yılnıñ 26 Aprelendä Qazan gubernasınıñ Arça yağında, Quşlawıç awılında tua. 1895-1907 yıllarda Cäyek şähärendäge Motıyğiä mädräsäsendä uqıy, tipografiädä, gäcit häm jurnal redaksiälärendä eşli. 1905-1907 yılğı inqıylabi xäräkätlärdä qatnaşa.

# Ğabdulla Tuqay
## İcat

1907 yılnıñ közennän Qazanda Yäşen, Yalt-Yolt jurnalların çığaruda qatnaşa. Şağirneñ böyek talant iäse häm kiñ mäğlümatlı şäxes buluı, Tatar xalqı tormışın böten tulılığında gäwdäländerü häm 20. yöz başı Tatar poeziäsen moñarçı kürelmägän tizlek häm sänğäti kamillek belän üsterep cibärü öçen zur mömkinleklär aça.
Realistik häm romantik ruxtağı poeziäsendä Tuqay şağirneñ cämğiättäge rolen bik yuğarı bäyäli. (İ, qäläm!, 1906; Möxärrirgä, 1907); tuğan telgä, tuğan cirgä mäxdiä uqıy (Şüräle, 1907; Par at, 1907; Tuğan tel, 1907, h.b.); xatın-qızlarnıñ xoquqların yaqlap çığa (Tatar qızlarına, 1906; Xatınnar xörriyäte, 1909); sotsial häm milli izelüdän azat bulğan cämğiät turındağı fikerlären belderä (Xörriät xaqında, 1905, Kitmibez, 1907). Sorıqortlarğa (1906), Peçän bazarı, yä Yaña Kisekbaş (1908), Mädräsädän çıqqan şäkertlär ni dilär (1907) kebek satirik äsärlärendä häm publisistikasında samoderjaviene, feodal-patriarxal yäşäyeşne, cämğiättäge härtörle iskelek qaldıqların, Qädimçelärne häm iske tip mädäräsälärne, äxlaqsızlıq küreneşlären tänqitli; Sayfiä (1911), Äxlaqsızlıq (1912) şiğerlärendä, "küz yäşe aralaş kölep", baylıq häm xäyerçelek arasındağı sotsial qarşılıqlarnı kürsätä.

# Ğabdulla Tuqay
## Tärcemäçe

Tuqay Tatar realistik tänqitenä nigez saluçı da (Tänqit kiräkle şäyder, 1907). Krılov, Bayron, Goethe, Heine, Schiller, Puşkin, Lermontov şiğerlären irekle tärcemä itä häm näzıyrälär yaza. Tatar häm Törki telle xalıqlar ädäbiyätlärendä Awrupa tibındağı realizm häm romantizm ısulların üzläşterügä üzennän zur öleş kertä. Tuqay Tatar xalqınıñ söyekle şağirenä äwerelä, tormışı häm icatı böten Tatar ädäbiäte üseşenä bügen dä üzeneñ şifalı yoğıntısın yasap tora. Rus telendä berençe kitabı 1920 yılda basıla (Valentin Volnov tärcemäsendä).

# Ğabdulla Tuqay
## İstälek

1858 yılda Tatarstan Respublikasınıñ Ğabdulla Tuqay isemendäge Däwlät büläge buldırıldı. Arça Rayonınıñ Yaña Qırlay awılında Ğabdulla Tuqay muzey-kompleksı, Arça Rayonınıñ Quşlawıç awılında Tuqayıvlar muzey-yortı, Qazanda Ğabdulla Tuqay ädäbi muzeyı eşli.
Ğabdulla Tuqay Yaña Tatar bistäse ziratında kümelgän.
# Локалита С 11 Ка Сордис (Виченца)

Локалита С 11 Ка Сордис — Италиянең Венеция төбәге Монтебелло-Вичентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита С 11 Ка Сордис (Виченца)
## Географиясе

Локалита С 11 Ка Сордис Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Локалита С 11 Ка Сордис (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дүз (Доганъюрт)

Дүз (төр. Düz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Доганъюрт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гатфилд (Миннесота)

Гатфилд — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Гатфилд (Миннесота)
## Тарихы

Гатфилд шәһәре елда нигезләнгән.

# Гатфилд (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,230847 км², 7,143092 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 513 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шоркино

Шоркино (чуаш. Шоркка, рус. Шоркино) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Шоркино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
# Островите (гмина Хойнице)

Островите — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Хойнице гминасында урнашкан авыл.

# Островите (гмина Хойнице)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Стенешть (Бакеу)

Стенешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Меджирешть (коммуна) коммунасына карый.

# Стенешть (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 459 метр биеклектә урнашкан.
# Дардоггаз

Дардоггаз (әзери. Dardoqqaz) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.