yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мале Олецко

Мале Олецко — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Велички гминасында урнашкан авыл.

# Мале Олецко
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# CD300LG

CD300LG (ингл. CD300 molecule like family member g) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Странске (Чехия)

Странске (чех. Stránské) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Римаржов районында урнашкан авыл.

# Странске (Чехия)
## Географиясе

Мәйданы — 16,85 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Странске (Чехия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Странске (Чехия)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Странске (Чехия)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 520 |
| 1880 | 502 |
| 1890 | 446 |
| 1900 | 446 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 440 |
| 1921 | 438 |
| 1930 | 405 |
| 1950 | 234 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 192 |
| 1970 | 140 |
| 1980 | 84 |
| 1991 | 69 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 46 |
| 2011 | 57 |
| 2021 | 60 |
# Чивителла-Мессер-Раймондо

Чивителла-Мессер-Раймондо — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Кьети провинциясе составына керә.

# Чивителла-Мессер-Раймондо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 613 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Казоли, Фара-Сан-Мартино, Джессопалена, Лама-дей-Пелиньи һәм Паломбаро коммуналары белән чиктәш.
# Берн

Берн (алм. Bern, фр. Berne, итал. Berna) – Швейцария башкаласы.
Калып:Европа башкалалары
# Мотич

Мотич — Польшаның Люблин воеводалыгы Конопница гминаcында урнашкан авыл.

# Мотич
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 2878

NGC 2878 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2878
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кушлавыч мәктәбе

Кушлавыч мәктәбе - Татарстан Республикасы Арча муниципаль районының "Кушлавыч төп гомуми белем мәктәбе" муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе.
# Сент-Риджис (Монтана)

Сент-Риджис — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сент-Риджис (Монтана)
## Географиясе

Сент-Риджис халык санын алу урыны мәйданы — 2,278394 км², 2,278391 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 803 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (9312) 1987 VE2

(9312) 1987 VE2 (лат. 1987 VE2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9312) 1987 VE2
## Тарихы

1987 елның 15 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 VE2» саналган.
# Моллаһәсәнли (Масаллы)

Моллаһәсәнли (әзери. Mollahəsənli) — Әзербайҗанның Масаллы районына караган авыл.
# (4364) Шкодров

(4364) Шкодров (лат. Shkodrov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4364) Шкодров
## Тарихы

1978 елның 7 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VV5» саналган.
# Гейверфорд-Колледж (Пенсильвания)

Гейверфорд-Колледж — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гейверфорд-Колледж (Пенсильвания)
## Географиясе

Гейверфорд-Колледж халык санын алу урыны мәйданы — 0,783671 км², 0,783668 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 351 Фут биеклектә урнашкан.
# HD78590

HD78590 — Компас йолдызлыгында урнашкан A0IV(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,38 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Вылав

Вылав (белар. Вылаў) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Вылав
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# OR56B4

OR56B4 (ингл. Olfactory receptor family 56 subfamily B member 4) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Басыйр Акчурин

Басыйр Акчурин (10 июнь 1945, Азамат (Федоровка районы), БАССР) — ССРБ һәм Россия фәлсәфәчесе, социологы, укытучы. Социология фәннәре кандидаты (1996), фәлсәфә фәннәре докторы (2004).

# Басыйр Акчурин
## Биографиясе

Акчурин Басыйр Гайфулла улы 1945 елның 10 июнендә Башкорт АССРның Федоровка районы Батыр авылында туа.
1975 елда Ленинград шәһәрендә П. Ф. Лесгафт исемендәге физик культура институтын тәмамлый. Шул ук елдан Уфа авиация институтында эшли башлый.
1980 елда Уфа дәүләт сәнгать институтында укыта башлый. 1986 елдан Басыйр Гайфулла улы Башкорт дәүләт медицина университетында эшли, бер үк вакытта 1992-1994 елларда Уфа механика-технология көллиятендә эшчәнлеген алып бара.
1996 елда социология фәннәре кандидаты исемен яулый. 1997 елдан алып Башкорт дәүләт университетының социаль эшләр кафедрасында эшли. 2004 елда фәлсәфә фәннәре докторы исемен яклый.
Акчуринның гыйльми эшчәнлеге валеология, сәламәтлек социологиясе, җәмгыятьнең рухи тормышы мәсьәләләренә багышланган.
Ул 60‑тан артык гыйльми эш авторы була.

# Басыйр Акчурин
## Гыйльми хезмәтләре

** Социальные условия и факторы формирования валеологической культуры. Уфа, 2006
** Духовная и телесная организация человека.. Уфа, 2007
# (17486) Hodler

(17486) Hodler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17486) Hodler
## Тарихы

1991 елның 10 сентябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RB41» саналган.
# Вейга (елга)

Вейга (Венга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Онеж борыны урнашкан. Елга озынлыгы 49 км.

# Вейга (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега борыны елгалары бассейны Унежма елгасы бассейнының көнбатыш чигеннән ЗОлытница елгасы бассейнының төньяк-көнчыгыш чигенә чаклы (Онеге елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03010000212103000004144
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000414
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (8741) Suzukisuzuko

(8741) Suzukisuzuko (лат. Suzukisuzuko) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8741) Suzukisuzuko
## Тарихы

1998 елның 25 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BR8» саналган.
# Вила-Франка-даш-Навеш

Вила-Франка-даш-Навеш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Транкозу муниципалитетына карый.

# Вила-Франка-даш-Навеш
## Географиясе

Мәйданы — .
# HD72825

HD72825 — Саратан йолдызлыгында урнашкан Am спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,27 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# GAREM1

GAREM1 (ингл. GRB2 associated regulator of MAPK1 subtype 1) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лимите (Фиренца)

Лимите — Италиянең Тоскана төбәге Эмполи өязендә урнашкан торак пункт.

# Лимите (Фиренца)
## Географиясе

Лимите Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лимите (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Узункая (Дерепазары)

Узункая (төр. Uzunkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Дерепазары илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бескауга

Бескауга (каз. Бесқауға) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Бескауга
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Потакувка

Потакувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Тарновец гминасында урнашкан авыл.

# Потакувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Леменстер (Массачусетс)

Леменстер — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.

# Леменстер (Массачусетс)
## Тарихы

Леменстер шәһәре 1653 елда нигезләнгән.

# Леменстер (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 76,875342 км², 76,863281 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 123 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (7496) Мирославголуб

(7496) Мирославголуб (лат. Miroslavholub) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7496) Мирославголуб
## Тарихы

1995 елның 27 ноябрендә М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WN6» саналган.
# Сушина

Сушина — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Вырбица җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сушина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан.
# Порумбаку-де-Сус

Порумбаку-де-Сус — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. Порумбаку-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Порумбаку-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (18819) 1999 NK8

(18819) 1999 NK8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18819) 1999 NK8
## Тарихы

1999 елның 13 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NK8» саналган.
# 1562 ел

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1562 (бер мең биш йөз алтмыш икенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1562 елы, II меңьеллыкның 562 елы, XVI гасырның 62 елы, XVI гасырның 7 унъеллыгының 2 елы, 1560 елларның 3 елы. 1562 елдан бирле 462 ел үтте.

# 1562 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1562 елда туганнар

# 1562 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1562 елда вафатлар
# HD104241

HD104241 — Зур Җидегән йолдызлыгында урнашкан A1V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,57 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Алаҗаоглу (Лүлебургаз)

Алаҗаоглу (төр. Alacaoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кайбинг

Кайбинг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Хартберг-Фюрстенфельд һәм Файстритцаль округы составына керә.

# Кайбинг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 метр биеклектә урнашкан. Санкт-Иоганн-бай-Херберштайн коммуналары белән чиктәш.
# Безмигова Горишня

Безмигова Горишня — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Леско гминасында урнашкан авыл.

# Безмигова Горишня
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Илташ (Үргүп)

Илташ (төр. İltaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Үргүп илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фазыл чишмәсе (җыр)

«Фазыл чишмәсе» — татар халык җыры. Күтәренке күңелле җыр. 1940 елларда киң таралыш алган.

# Фазыл чишмәсе (җыр)
## Тарих

1940 елларда радиокомитетта эшләгәндә, баянчы Рокыя Ибраһимова Татарстан АССР Теләче районы Яңа Ил (Янил, Югары Мәтәскә) авылында була. Эштән соң, кич белән, авыл яшьләре белән аларның уйнап, җырлап күңел ача торган урыны булган «Фазыл чишмәсе» дип аталган чишмә буена бара. Зиннәт (Зиннәтулла) исемле гармунчы егет (укытучы, Бөек Ватан сугышында һәлак була) бик күңелле, Р. Ибраһимовага таныш булмаган яңа бер көй уйный. Авыл яшьләре аңа кушылалар. Р. Ибраһимова көйне отып ала. Ләкин көйнең беркетелгән исеме һәм сүзләре булмый, «Яңа көй» дип кенә йөртәләр. «Фазыл чишмәсе» янында җырланганга, Р. Ибраһимова аңа «Фазыл чишмәсе» дип исем куша.
1947 елда Сибгат Хәким җырның сүзләрен яза. Бераздан «Фазыл чишмәсе» көе Сибгат Хәким сүзләре белән Зифа Басыйрова, Гөлсем Сөләйманова һәм Рокыя Ибраһимова (баян) башкаруында радиодан яңгырый.
Сибгат Хәким «Фазыл чишмәсе»нең сүзләрен язуы турында:
* Җырның исеме үк ниндидер бер сюжетны сорап тора. Мин башта шул сюжетны таба алмый аптырадым. Мәхәббәт үзенең авылчан тыйнаклыгы, оялчан сафлыгы белән күңелдә уянды. Ул минем шундый җыр язуымны теләде. Мин күңелем кушканча яздым.
* Минем өчен иң бәхетле җыр — шагыйрьдән халык арасына күчкән җыр. Димәк, җыр аның рухына туры килгән, рухына яткан
* Сибгат Хәким
Башта җырның ике куплеты языла. Радио көнендә (7 май) радиокомитет артистлары Казан мехчылар клубында концертта «Фазыл чишмәсе»н дә башкара. Әмма тыңлаучыларга җыр кыска тоела, дәвамын таләп итәләр. Сибгат Хәким җырны 5 куплет итеп яза.
Китап укучылар белән булган очрашуларда Сибгат Хәкимнән: «“Фазыл чишмәсе” кайда?» дип сорый торган булганнар. Шагыйрь «Фазыл чишмәсе»нең беркайда да булмавын, шагыйрь фантазиясе белән генә табылган исем дип аңлата. Туган ягы Күлле-Кимегә кайткач, авылдашлары сораган: «Сибгат ага, Фазыл чишмәсен күрергә телисеңме?» «Нинди чишмә ул?» - дип аптыраган шагыйрь. Авыл янында чишмә чыга башлаган һәм яшьләр аңа «Фазыл чишмәсе» дигән исем кушканнар икән.
Әүвәл халык көе, Сибгат Хәким сүзләре дип күрсәтелсә, соңрак чыккан татар җырлары җыентыкларында Сибгат Хәким сүзләре, Мансур Мозаффаров көе дип күрсәтелә. Мансур Мозаффаров әлеге халык көен халык уен кораллары оркестры һәм солист өчен эшкәрткән.

# Фазыл чишмәсе (җыр)
## Башкаручылар

Бу җыр Зифа Басыйрова, Галия Гафиятуллина, Гөлсем Сөләйманова, Мөнирә Булатова, Рузалия апа, Энҗе Шәймурзина һ.б. репертуарында бар.
Галия Гафиятуллинаның «Татарские песни» альбомында (С30 10639-40, Мелодия, 1978) урнаштырылган

# Фазыл чишмәсе (җыр)
## Җырның сүзләре

   | Чылтырап аккан чишмәгә Суга дип килгән идем; Тиз генә әйләнеп өйгә Кайтырмын дигән идем. Өздереп нигә карадың, Ник тоттың чиләгемнән? Суларым түгел, ялкыным Түгелде йөрәгемнән. Кызарып янган шәфәкътан Күзләрем алалмадым. Тибрәнде телем, әйтергә Сүзләрем табалмадым. | Йолдызлар чишмә суында Ардылар инде йөзеп, шул; Әй, йөрмә, йөрмә, Фазыл, син Бөтенләй өмет өзеп. Чишмәгә төшкән сукмакның Читләре үлән генә. Вәгъдәм бар сиңа, белмәсен Тик күрше-күлән генә. |
# Барра-ду-Шапеу

Барра-ду-Шапеу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Барра-ду-Шапеу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 407,286 км².
# Иже (Орн)

Иже (фр. Igé) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Ефремов

Ефремов ― фамилия, шулай ук топоним.

# Ефремов
## Фамилия

* Александр Ефремов:
** Александр Ефремов (1910―1998), механизатор (Буа районы), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
** Александр Ефремов (1940), ТР җир ресурслары һәм җир реформасы буенча дәүләт комитеты рәисе (1991 елдан).
** Александр Ефремов (1946), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1991), РСФСР (РФ) авыл хуҗалыгы министры урынбасары (1991―1997).
* Анатолий Ефремов (1938), педагогика фәннәре докторы (1996).
* Евгений Ефремов (1970), футболчы (сакчы), тренер, Чаллы «КАМАЗы»ның баш тренеры (2018), 1995 елгы Җәйге Универсиаданың бронза медале иясе.
* Ефрем (Ефремов) (1889―1941), епископ.
* Никита Ефремов (1906), театр һәм кино актеры.
* Николай Ефремов:
** Николай Ефремов (1860―1921), сәүдәгәр, Чабаксар шәһәр думасы башлыгы (1910―1917).
** Николай Ефремов (1896―1918 елдан соң), җәмәгать-сәясәт эшлеклесе.
* Сергей Ефремов (1917―1965), рус язучысы.
* Степан Ефремов (1908―1985?), Удмурт АССР Министрлар шурасы рәисе (1959―1967).
* Прокопий Ефремов (1821―1907), сәүдәгәр, хәйрияче, Чабаксар шәһәр җәмәгать банкы директоры (1869―1871, 1881―1886).
* Федор Ефремов (1906―1972), нефтьче инженер, СССР Дәүләт бүләге лауреаты (1950).

# Ефремов
## Топоним

* Ефремов, шәһәр, Ефремов районы үзәге (Тула өлкәсе).
# Чернетице

Чернетице (чех. Černětice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Волине районында урнашкан авыл.

# Чернетице
## Географиясе

Мәйданы — 5,154 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 488 метр биеклектә урнашкан.

# Чернетице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чернетице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Чернетице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 375 |
| 1880 | 368 |
| 1890 | 338 |
| 1900 | 336 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 329 |
| 1921 | 330 |
| 1930 | 273 |
| 1950 | 176 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 159 |
| 1970 | 135 |
| 1980 | 120 |
| 1991 | 107 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 88 |
| 2011 | 104 |
| 2021 | 67 |
# DEPDC5

DEPDC5 (ингл. DEP domain containing 5, GATOR1 subcomplex subunit һәм DEP domain-containing protein 5) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD112790

HD112790 — Чебен йолдызлыгында урнашкан A7/8(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Борзели (Фиренца)

Борзели — Италиянең Тоскана төбәге Пелаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Борзели (Фиренца)
## Географиясе

Борзели Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Борзели (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# EXOC2

EXOC2 (ингл. Exocyst complex component 2) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Солнечное (Глубокое районы)

Солнечное (каз. Солнечное) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Солнечное (Глубокое районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (18015) Semenkovich

(18015) Semenkovich — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18015) Semenkovich
## Тарихы

1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JD121» саналган.
# (3246) Бидструп

(3246) Бидструп (лат. Bidstrup) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3246) Бидструп
## Тарихы

1976 елның 1 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GQ3» саналган.
# Габарнак

Габарнак (фр. Gabarnac) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Плезант-Гилл (Калифорния)

Плезант-Гилл — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Плезант-Гилл (Калифорния)
## Тарихы

Плезант-Гилл шәһәре 14 ноябрь 1961 елда нигезләнгән.

# Плезант-Гилл (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 18,325771 км², 18,315212 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 16 ± 1 метр биеклектә урнашкан.