yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Петропавловск ныгытмасы

Петропавловск крепосте (Петропавловск ныгытмасы, рәсми исеме — Санкт-Петербург ныгытмасы, 1914-1917 елларда - Петроград ныгытмасы) — Санкт-Петербургның иң борынгы архитектура һәйкәле, I класслы ныгытма (Россия империясе крепостьлары классификациясе нигезендә). Ул Куян утравында, Санкт-Петербургта, шәһәрнең тарихи үзәгендә урнашкан. 1703 елның 16 (27) маенда ныгытмага нигез салу датасы Санкт-Петербургка нигез салу датасы булып та тора. Бер генә сугышта да кулланылмаган. XVIII гасырның беренче чирегеннән алып 1920 еллар башына кадәр төрмә булып хезмәт итә. 1924 елдан дәүләт музее булып тора.
Петропавловск крепосте күп санлы архитекторлар эшләгән рус архитектурасы һәйкәле. Хәзерге ныгытмада күпсанлы архитектура һәйкәлләре һәм музейлар урнашкан: Петропавловск соборы, Бөек князь посыпальницасы, Ботик йорты, Комендант йорты, Инженер йорты, Тәңкә сарае, Санкт-Петербург тарих музее, артиллерия, инженерлык гаскәрләре һәм элемтә гаскәрләре хәрби-тарихи музее, космонавтика һәм ракета техникасы музее. Ныгытма Санкт-Петербургның тарихи өлешенә карый һәм монда урнашкан һәйкәлләр комплексы белән бергә ЮНЕСКО бөтендөнья мирасы объектлары исемлегенә керә; бу туристларны җәлеп итү үзәкләренең берсе. Петропавловск крепосте силуэты шәһәр символына әверелгән һәм аның панорамасында төп урынны били. 1873 елдан башлап крепостьның Нарышкин бастионыннан көн саен сәгать 12дә артиллерия сигналы атыла. Петропавловск соборының шпиласындагы фәрештә, Адмиралтия шпиласындагы кораб һәм Бакыр җайдак һәйкәле белән бергә шәһәрнең тарихи символы булып тора.
Ныгытма Нева елгасының иң киң урынындагы Куян утравында урнашкан (мәйданы 28 га, озынлыгы 0,9 км, киңлеге 0,5 км). Башта XVII гасырның Швед чыганакларында утрау Луст-Эйланд (күңелле утрау, күңелле җир) дип атала. Куян утравы исеме Яниссаари (фин. Jänissaari) фин исеменнән исеменнән тәрҗемә ителә. XVIII гасыр башына кадәр сазлыклы, түбән, кешесез утрау еш кына су басу вакытында су белән тула.
Петропавловск крепосте проектын Петр I үзе уйлап тапкан. Аның беренче планнары 1703 елда Саксония инженеры В.А. Кирштенштейн һәм француз инженеры Ж. Г. Ламбер де Герен тарафыннан төзелгән. Бу датаны тиздән Россия империясенең башкаласы булган Санкт-Петербургка нигез салу көне дип санарга була. 29 июньдә, Петр көнендә, изге апостоллар Петр һәм Павелның агач чиркәвенә нигез салалар, бу вакыйганы пушкалардан ату белән билгеләп үттеләр. Чиркәү ишегалдында шпицлы ике башня бар. Ныгытма төзелеше бик тиз алып бара. Корылмада Шлотбург һәм Шлиссельбургта эшләгән солдатлар һәм эшчеләр эшли. Июль аенда төзелешкә Нева ярларына җибәрелгән эшчеләр килгән. 1703 елның көзенә авыр җир эшләрендә инде берничә мең эшче исәпләнгән. Аларга исә төзелеш өчен урман кисү бурычы йөкләнелгән. 19 августта беренче су басулар була.
Ныгытма төзелеше зур темплар белән алып барыла, июль аена яртылаш диярлек төзелеп бетә. 1704 елның 4 апрелендә дәүләт бастионында фонарь кабызыла. Җир ныгытмасының корал уты интенсивлыгын бастионнарның түбәнәйтелгән фланкалары тәэмин иткән.
# YPEL4

YPEL4 (ингл. Yippee like 4) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жюйак (Коррез)

Жюйак (фр. Juillac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Плато-де-Мильваш кантонына карый.

# Жюйак (Коррез)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,14 км².
# Арцвиллер

Арцвиллер (фр. Hartzviller) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Арцвиллер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,14 км².
# Оганди

Оганди (эст. Ogandi) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# EVPLL

EVPLL (ингл. Envoplakin like) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казаки (Сенненский районы)

Казаки (белар. Казакі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Казаки (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# OR5B3

OR5B3 (ингл. Olfactory receptor family 5 subfamily B member 3) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Руи (Сена һәм Марна)

Руи (фр. Rouilly) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Пашаконагы (Дүзҗе)

Пашаконагы (төр. Paşakonağı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гильейру

Гильейру — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Транкозу муниципалитетына карый.

# Гильейру
## Географиясе

Мәйданы — 13,68 км².
# Гарипче (Сарыер)

Гарипче (төр. Garipçe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истанбул иле Сарыер илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дилици (Словения)

Дилици — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Дилици (Словения)
## Географиясе

Мәйданы — 1,38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 307 метр биеклектә урнашкан.
# LSM8

LSM8 (ингл. LSM8 homolog, U6 small nuclear RNA associated) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гүллүк (Йылдырым)

Гүллүк (төр. Güllük) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ормонт

Ормонт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ормонт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,44 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 530 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Таблон (Гуанахуато )

Эль Таблон — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Гуанахуато муниципалитеты составына керә.

# Эль Таблон (Гуанахуато )
## Географиясе

Эль Таблон Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Таблон (Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Таблон (Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Небья

Небья (фр. Nébias) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# INAFM2

INAFM2 (ингл. InaF motif containing 2) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Решадие (Сердиван)

Решадие (төр. Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сердиван илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бжезини (Поддембицкий повяты)

һәм
Бжезини — Польшаның Лодзь воеводалыгы Унеюв гминаcында урнашкан авыл.

# Бжезини (Поддембицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11361) Орбинский

(11361) Орбинский — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11361) Орбинский
## Тарихы

1998 елның 28 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DD36» саналган.
# Сандя-Яха

Сандя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ярудей елгасының сул ярына тамагыннан 212 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 58 км.

# Сандя-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300051481
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305148
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Вулпешть (Олт)

Вулпешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Добротяса (коммуна) коммунасына карый.

# Вулпешть (Олт)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мейн (ай кратеры)

Мейн (лат. Main) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 47,43 км булган кратер.

# Мейн (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Роберт Мейн (1808—1878) хөрмәтенә бирелә.

# Мейн (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Кече Чапурин мәчете

* Ислам порталы
Кече Чапурин мәчете яки «65нче мәхәллә» мәчете (рус. мечеть Махалля №65) ― Волгоград өлкәсе Светлояр районы Зур Чапурин авыл җирлегенә керүче Кече Чапурин авылында урнашкан мәчет. Волгоград өлкәсенең һәм Түбән Идел буеның иң борынгы мәчете. Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәтенә карый.
«Волгоград өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте каршындагы Волгоград өлкәсе Светлояр районы Кече Чапурин авылы 65нче мәхәллә мәчете җирле мөселман дини оешмасы» җитәкчесе — Булат Али улы Рамазанов.

# Кече Чапурин мәчете
## Тарих

Мәчет Екатерина II рөхсәте белән төзелгән. Төзелеш 1760 елның февралендә башланган. Мәчет диварына беркетеп куелган истәлек тактасыннан күренгәнчә, әүвәл мәчет бинасы төзелеше белән имамнар Габдрахмановлар (Абдрахмановлар) нәселенә нигез салган беренче имам-хатыйб җитәкчелек иткән. Габдрахмановларның 5 буыны мәчеттә мулла булып хезмәт иткән. Аннары мәчетне үзгәртеп кору һәм яңарту эше белән Муллакаевлар (Мулякаевлар) нәселе шөгыльләнгән.
Сакланып калган документларда, Кече Чапуринга 1760 елда (документ буенча: 1778 еллар тирәсендә) Пенза губернасы Ломов өязеннән 65 чукындырылмаган ир-ат татарның күчеп килүе, үзләренең мәчетләре һәм муллалары булуы әйтелә:
   «...некрещеные татары переселились из Пензенской губернии Ломовского уезда в числе 65 душ мужского пола около 1778 года и имеют собственную мечеть и муллу»
Мәчет бинасын кору өчен кирәкле агачны Идел буенча елга ярындагы бистәгә кадәр сал итеп агызып китергәннәр, аннан авылга алып килгәннәр. Мәчет бурасын ныгытуга бер кадак та тотылмаган.
Мәчет бер вакытта да ябылмаган. Бөек Ватан сугышы елларында, 1942 елның 6 һәм 23 августларында алман гаскәре Кече Чапурин авылын бомбага тоткан, ярты авыл йортлары, җимерелеп-янып, юкка чыккан, әмма борынгы мәчет исән калган.

# Кече Чапурин мәчете
## Тасвирлама

Мәчет гыйбадәтханә төзүнең Идел буе татарлары өчен традицион булган төре ― «түбәдә манара» төре буенча төзелгән. Бина буралардан бер катлы итеп корылган, соңрак аны кирпеч белән тышлаганнар, сайдинг белән төргәннәр. Манарасы, көчле җилдән берничә мәртәбә зыян күреп, әледән-әле яңартылган. Мәчеттә ир-атлар өчен намаз бүлмәсе, хатын-кызлар ягы, кухня бүлмәсе урнашкан.
Кече Чапурин авылындагы халыкның 90 % ыннан артыгы — татарлар. Биредә бюджет карамагындагы, Волгоград өлкәсендә бердәнбер булган авыл милли-этнография үзәге ― «Туган як» үзәге ачылган. Үзәк 15 еллап эшли. Үзәк җитәкчесе ― Сәлфирә Рябова. Үзәк каршында авыл һәм мәчет тарихына багышланган зур булмаган музей булдырылган.
Авылда даими рәвештә Волгоград өлкәсенең өлкә Сабан туе уздырыла. Кече Чапурин авылы федераль Сабантуйны да кабул иткән.
# Лос Симьентос (Коюка де Каталан)

Лос Симьентос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Лос Симьентос (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Лос Симьентос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Симьентос (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Симьентос (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Силви Паезе (Терамо)

Силви Паезе — Италиянең Абруцци төбәге Сильви өязендә урнашкан торак пункт.

# Силви Паезе (Терамо)
## Географиясе

Силви Паезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Силви Паезе (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мас-де-Лондр

Мас-де-Лондр (фр. Mas-de-Londres) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Пушкарышки

Пушкарышки (белар. Пушкарышкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Пушкарышки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Кирга (Ница кушылдыгы)

Кирга — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ница елгасының уң ярына тамагыннан 126 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 60 км.

# Кирга (Ница кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501912111200007255
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200725
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Дутагаҗы (Сандыклы)

Дутагаҗы (төр. Dutağacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Томбак (Гөксун)

Томбак (төр. Tombak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Гөксун илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Буаньи-сюр-Бионн

Буаньи-сюр-Бионн (фр. Boigny-sur-Bionne) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Лойбсдорф (Рейн)

Лойбсдорф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Лойбсдорф (Рейн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,22 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 метр биеклектә урнашкан.
# Тодд (округ, Көньяк Дакота)

Тодд — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - шәһәре.

# Тодд (округ, Көньяк Дакота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1909 елда оештырыла.

# Тодд (округ, Көньяк Дакота)
## Территориясе

Округ мәйданы 3602,2 км² тәшкил итә.
# BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı

Ukraina bötenlege xaqında BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı (rezolütsiäse) (inglizçä United Nations General Assembly Resolution 68/262) — 2014 yılnıñ 27 martında BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68-nçe ssessiäse 80-nçe utırışında açıq tawış birü näticäsendä qabul itelgän qarar.
Qarar buyınça BMO Ğomumi Mäclese Ukrainanıñ xalıqara tanılğan çıklärendä territorial' bötenlegen häm möstaqillegen qabattan raslıy häm Qırımnıñ häm Aqyar şähäreneñ statusı üzgäreşe qanunlığın tanımıy.
BMO 193 äğzasınnan 100 - "Riza", 11 - "Qarşı", 58 - "tawış birmi qalğan", 24 il tawış birüdä qatnaşmağan.
BMO İminlek Şurasınıñ qararlarınnan ayırmalı bularaq BMO Ğomumi Assambleyäse qararları mäcbüri köçkä iä bulmıy häm tik täqdim bularaq qarala.

# BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı
## Riza

Qararnı yaqlağannar arasında - NATO illäre, anıñ berektäşläre, Tunis, Kamerun, Qatar, Soğud Ğäräbstanı, Singapur, Çili häm elekke ingliz-fransuz koloniäläre.

# BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı
## Qarşı

Qararğa qarşı bulğan illär arasında Armeniä, Belorussiä, Boliviä, Venesuela, Zimbabwe, KXDC, Kuba, Nikaragua, Räsäy, Süriä, Sudan.

# BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı
## Tawış birmi qalğan

Tawış birmi qalğan illär arasında Älcäzäir, Äfğänstan, Bräzil, Misır, Hindstan, Ğiraq, Qazaqstan, Qıtay, Pakstan, Mongoliä, Urugvay, Üzbäkstan, İkwadur, Xäbäşstan, Könyaq Afrika Cömhüriäte h.b.

# BMO Ğomumi Mäcleseneñ 68/262 qararı
## Qatnaşmağan illär

Tawış birüdä qatnaşmağan illär arasında Kongo Cömhüriäte, İran, İsrail, Qırğızstan, Löbnan, Marokko, Serbiä, Tacikstan, Törekmänstan, Berläşkän Ğäräp Ämirlekläre, Yämän h.b.
# Ка Пирами (Венеция)

Ка Пирами — Италиянең Венеция төбәге Йезоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Пирами (Венеция)
## Географиясе

Ка Пирами Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Пирами (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гөтеборг

Гөтеборг (швед. Göteborg) — Швеция шәһәре, Вестра-Гөталанд лененең административ үзәге.

# Гөтеборг
## Тарих

1619 елда нигезләнгән.
# Сент-Эвр

Сент-Эвр (фр. Saint-Epvre) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Сент-Эвр
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,67 км².
# Яңа Рус Мәмәтхуҗасы

Яңа Рус Мәмәтхуҗасы — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл.
Почта индексы — 422589.

# Яңа Рус Мәмәтхуҗасы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Южин (Мазовия воеводалыгы)

Южин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Нове-Място гминасында урнашкан авыл.

# Южин (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (5316) Филатов

(5316) Филатов (лат. Filatov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5316) Филатов
## Тарихы

1982 елның 21 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UB7» саналган.
# NGC 6183

NGC 6183 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6183
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Резточина (Горица)

Резточина — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Доленья-дель-Коллио өязендә урнашкан торак пункт.

# Резточина (Горица)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мостки-Колёния

Мостки-Колёния — Польшаның Великопольское воеводалыгы Бабяк гминасында урнашкан авыл.

# Мостки-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тьюксбери (Массачусетс)

һәм
Тьюксбери — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Тьюксбери (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1637 елда нигезләнгән.

# Тьюксбери (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 21,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 38 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD76850

HD76850 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A3mA5-A8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,71 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ухена

Ухена (исп. Ugena) — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ухена
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 654 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Затоны 1

Затоны 1 (белар. Затоны 1) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.

# Затоны 1
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бардела VI (Кьети)

Бардела VI — Италиянең Абруцци төбәге Ортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Бардела VI (Кьети)
## Географиясе

Бардела VI Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Бардела VI (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 5318

NGC 5318 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5318
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лиццано

Лиццано — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Таранто провинциясе составына керә.

# Лиццано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Фаджано, Сава, Торричелла, Фраганьяно һәм Таранто коммуналары белән чиктәш.
# Курм

Курм (фр. Courmes) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Курм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,71 км².