yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Адакөй (Эйнесил)

Адакөй (төр. Adaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Эйнесил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бядач (Опольский повяты)

Бядач — Польшаның Ополе воеводалыгы Лубняны гминасында урнашкан авыл.

# Бядач (Опольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 1845

IC 1845 — Мич чикләрендә урнашкан галактика һәм инфракызыл чыганак .

# IC 1845
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1845, IRAS 02434-2810, ESO 416-15, PGC 10441, ESO-LV 416-0150, 2MASX J02453726-2757398, GSC 06436-00218, MCG-05-07-018, 2dFGRS TGS234Z027, AM 0243-281, 6dFGS gJ024537.3-275740, PSCz Q02434-2810, LEDA 10441, APMBGC 416-029-104 һәм Gaia DR2 5069411407697097856 буларак та сурәтләнә.
# Понте Фазано (Фрозиноне)

Понте Фазано — Италиянең Лацио төбәге Аквино өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Фазано (Фрозиноне)
## Географиясе

Понте Фазано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Понте Фазано (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Исмәгыйлова

Исмәгыйлова — фамилия. Исмәгыйлева язылыш формасы да бар.
* Ләйлә Исмәгыйлова (1946), композитор (Уфа).
* Роза Исмәгыйлева (1928), этнограф, фән докторы (Мәскәү).
* Сания Исмәгыйлева
** Сания Исмәгыйлева (1931—2015), Тинчурин театры актрисасы, ТАССР халык артисты.
** Сания Исмәгыйлева (1932―2020), АДПИ профессоры. ТАССР атказанган укытучысы (1988).
# Зояпеско (Атлистак)

Зояпеско — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атлистак муниципалитеты составына керә.

# Зояпеско (Атлистак)
## Географиясе

Зояпеско Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Зояпеско (Атлистак)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Зояпеско (Атлистак)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сади (Плоцкий повяты)

Сади — Польшаның Мазовия воеводалыгы Слубице гминасында урнашкан авыл.

# Сади (Плоцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тимофей Ахазов

Тимофей Ахазов (2 июнь 1907(19070602), Чагаси, Чуел өязе, Казан губернасы, Россия империясе—9 июнь 1979, Чабаксар, Чуаш АССР, Россия СФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе.
Түбән Новгород край коммунистик университетында, БК(б)Ф ҮК каршындагы Югары фирка оештыручылары мәктәбендә (1943-1944), СБКФ ҮК каршындагы яңадан әзерләү курсларында (1955-1957) укыган. БК(б)Ф Чуаш өлкә комитеты өченче (1942-1943), икенче (1944-1948), беренче сәркәтибе (1948-1955), ЧАССР Югары шурасы президиумы рәисе (1957-1967). СБКФ ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1952-1956), Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Югары шурасының 2-4 чакырылышлары депутаты.
# Рибино

Рибино — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Крумовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Рибино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 504 метр биеклектә урнашкан.
# Пики (Пьемонт)

Пики — Италиянең Пьемонт төбәге Кивассо өязендә урнашкан торак пункт.

# Пики (Пьемонт)
## Географиясе

Пики Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пики (Пьемонт)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 3854

NGC 3854 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3854
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Түбән Пырита-Яха

Түбән Пырита-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Поерянг елгасының сул ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Түбән Пырита-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000212115300054600
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305460
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ретово (Диңгез буе воеводалыгы)

Ретово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Смолдзино гминасында урнашкан авыл.

# Ретово (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Делен

Делен (фр. Delain) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Делен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,20 км².
# SLC25A35

SLC25A35 (ингл. Solute carrier family 25 member 35) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рок-Фоллс (Висконсин)

Рок-Фоллс — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рок-Фоллс (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 49,2 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 476 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Льодио

Льодио (баск. Laudio һәм исп. Llodio) — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Льодио
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 37,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 метр биеклектә урнашкан.
# Геннадий Зерцалов

Геннадий Иванович Зерцалов (1940 елның 26 маенда, Чебаки авылы, Ширин районы, Хакас автономияле өлкәсе, Красноярск крае, ССРБ — 2021 елның 20 гыйнвары) — совет партия, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе, СБКФның Казан шәһәр комитеты беренче секретаре, халык депутатларының Казан шәһәр советы рәисе (1990—1991), унберенче чакырылыш Татарстан Республикасы Югары Советы депутаты.

# Геннадий Зерцалов
## Тормыш юлы

1958 елдан 32 нче заводы (Оборона техникасы буенча дәүләт комитеты конструкторлык бюросы-1 нең 2 нче номерлы көнчыгыш филиалы). 1959 елдан 1963 елга кадәр Хәрби диңгез флотының Тын океан флотында хезмәт итә.
1967 елда «тарих» белгечлеге буенча Казан дәүләт университетын тәмамлый.
1967—1968 елларда Казан дәүләт университетында философия кафедрасының өлкән лаборанты, 106 нчы мәктәптә тарих укытучысы булып эшли.
1968 елдан комсомол эшендә. 1968—1971 елларда ВЛКСМның Казан шәһәр комитетының бүлек мөдире урынбасары булып эшли.
1971 елдан партия эшендә. 1971—1977 елларда КПССның Казан шәһәре Совет райкомы бүлеге мөдире. 1977 елдан 1985 елга кадәр СБКФның Казан шәһәр комитеты бүлек мөдире булып эшли.
1985—1987 елларда Казан шәһәре Киров район советы башкарма комитеты рәисе булып эшли.
1987 елдан 1990 елга кадәр СБКФның Казан шәһәр комитеты беренче секретаре, ә 1990—1991 елларда — халык депутатларының Казан шәһәр Советы рәисе булып эшли.
1991—1994 елларда ЖБИ-70 Баштатстрой директоры урынбасары вазыйфасын били. 1994 елдан 2015 елга кадәр «Татнефтехиминвест-холдинг» ААҖ эшләр идарәчесе булып эшли.
Озак авырудан соң вафат була.

# Геннадий Зерцалов
## Бүләкләр

* «Хөрмәт Билгесе» ордены
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале
* «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале
* «Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан)
* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* «Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале
* «Өч миллиард тонна Татарстан нефтен чыгару уңаеннан» медале
# Словак теле

Словак теле - Һинд-Европа телләр гаиләсенең славян телләр төркеменә кергән тел. Язуы латин язуына һәм Словак Брайль системасына нигезләнгән. Словакия Республикасының рәсми теле һәм Европа союзының 24 рәсми телләренең берсе булып тора. Күбесенчә Словакиядә таралган, словак телен белүчеләр шулай ук Чехиядә, Сербиядә, Венгриядә, Румыниядә, Австриядә, Хорватиядә, Канадада, Америка Кушма Штатларында, Австралиядә, Украинада һәм башка илләрдә бар.
Википедиянең
словак телендә бүлеге бар! sk:Hlavná_stránka
# Гурки-Грубаки

Гурки-Грубаки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Корытница гминасында урнашкан авыл.

# Гурки-Грубаки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ялантау

Ялантау — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Халык саны — 816 тирәсендә. Почта индексы — 423597.

# Ялантау
## Тарих

1710 елда нигезләнгән.

# Ялантау
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Ялантау
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

# Ялантау
## Танылган шәхесләр

* Дмитрий Привалов (1908-1943), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Гаваррет-сюр-Олуст

Гаваррет-сюр-Олуст (фр. Gavarret-sur-Aulouste һәм фр. Gavarret) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Спасск-Рязанский

Спасск-Рязанский (рус. Спасск-Рязанский) — Россия Федерациясенең Рязань өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 6772 кеше (2015).

# Спасск-Рязанский
## Сәгать поясы

Спасск-Рязанский Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Спасск-Рязанский
## Тарих

Шәһәр статусын 1778 елдан башлап йөртә.

# Спасск-Рязанский
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (97,0%), украиннар (1,1%).
# Борго Экономия (Тревизо)

Борго Экономия — Италиянең Венеция төбәге Паезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Экономия (Тревизо)
## Географиясе

Борго Экономия Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Борго Экономия (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зубрава

Зубрава (белар. Зубрава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Зубрава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Онскирш

Онскирш (фр. Honskirch) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Онскирш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,55 км².
# Гаравыя (Салоницки авыл советы)

Гаравыя (белар. Гаравыя) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Гаравыя (Салоницки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Әмирҗан (Гах)

Әмирҗан (әзери. Əmircan) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
# Венгжиново (Серпецкий повяты)

Венгжиново — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гоздово гминасында урнашкан авыл.

# Венгжиново (Серпецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лассинг (Штирия)

Лассинг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Лицен округы составына керә.

# Лассинг (Штирия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 782 метр биеклектә урнашкан. Лицен коммуналары белән чиктәш.
# Бранкалеоне

Бранкалеоне — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Реджо-ди-Калабрия провинциясе составына керә.

# Бранкалеоне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан. Бруццано-Цеффирио, Палицци һәм Стайти коммуналары белән чиктәш.
# Ринглинг (Оклахома)

Ринглинг — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ринглинг (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1914 елда нигезләнгән.

# Ринглинг (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,712707 км², 1,712705 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 278 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хотель-Червоний

Хотель-Червоний — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Вислица (гмина) гминасында урнашкан авыл.

# Хотель-Червоний
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Балчыклы (Түбән Кама районы)

Балчыклы — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (село) (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 112 тирәсендә. Почта индексы — 423587.

# Балчыклы (Түбән Кама районы)
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Балчыклы (Түбән Кама районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Балчыклы (Түбән Кама районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Поэза

Поэза (фр. Poëzat) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Улуҗанлар (Караязы)

Улуҗанлар (төр. Ulucanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Караязы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бернага Инфериоре (Леко)

Бернага Инфериоре — Италиянең Ломбардия төбәге La Valletta Brianza өязендә урнашкан торак пункт.

# Бернага Инфериоре (Леко)
## Географиясе

Бернага Инфериоре Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Бернага Инфериоре (Леко)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хазельбах (Альтенбург)

Хазельбах (алман. Haselbach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Хазельбах (Альтенбург)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,76 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 155 метр биеклектә урнашкан.
# Милләтчелек

Милләтчелек — милли мөнәсәбәтләр өлкәсендә хәрәкәт итә торган катлаулы күренеш. Бу күренешне төрлечә (шул исәптән берьяклы, хаталы) аңлату очраклары да булгалый. Зур совет энциклопедиясендә һәм философик энциклопедиядә — ул бер үк сүзләр һәм җөмләләр белән берьяклы гына аңлатыла.
Милләтчелек — «буржуаз һәм вак буржуаз идеология, сәясәт, шулай ук милли мәсьәләдәге психология. ...Милләтчелек өчен теге яки бу милләтне башка милләтләрдән өстен кую хас». Кайбер авторлар «милләтчелек», «милләтче» дигән тамгаларны кешеләр үз милләтләре турында ниндидер кайгыртучанлык күрсәтеп гамәл иткәндә дә кулланалар.
Аянычлысы шул: татар милләте вәкилләренең милли мәдәниятне үстерүгә, аны төзекләндерүгә, камилләштерүгә юнәлдерелгән эшчәнлеге рус милләте («старший брат») вәкилләре тарафыннан «милләтчелек» дип бәяләнә. Моны рус милләте кешеләренең аңында гасырлар дәвамында державачылык принципларының, гомумән, милли мәсьәләне хәл итү эшендә урнашкан державачыл фикерләү ысулының шәкелләнүе белән аңлатырга кирәк.
«Милләтләрнең үзбилгеләнү» принцибының соңгы елларда «ул концепция модадан чыкты инде» дигән карашларның фәнни матбугатта ешрак чагыла башлавы шул ук сәбәп белән аңлатыла.
Билгеле, бу — теоретик проблема гына түгел, аның практик әһәмияте дә гаять зур. Әгәр дә күпмилләтле федератив дәүләт үз структурасындагы милли берәмлекләргә киң планда һәм үзләре төзегән программалар буенча үсәргә, камилләшергә мөмкинлек бирә икән, ул шушы берәмлекләрнең зур таяныч булачагына ышана ала. Әгәр дә бу өлкәдәге мөмкинлекләр киселә икән, күпмилләтле дәүләт үзе көчсезләнә дигән сүз, чөнки милләтләр бергә оеша алмаса, аларның һәркайсы үз ягын каерачак. Димәк, эчке каршылыклар куера, үзәк көчсезләнә бара.
* Милләт барлыкка килүнең берничә юнәлеше бар. Беренче юнәлеш - милләт формалашу халыкның үзаңына, холкы төрлелегенә бәйле рәвештә формалаша. Икенче юнәлеш - милләт махсус төзелә. Милләтчелек элиталардан башлана һәм мәҗбүри белем, мәгариф системасы аша халык массаларына кертелә. Идеология халыкка мәгариф системасы аша сеңдерелеп килгәнгә, милләтчелек әлегә саклана. Шул ук вакытта глобализациягә җавап булган милләтпәрвәр хисләр ныгый.Денис Брилев
# Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро (Петатлан)

Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро‎ — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро (Петатлан)
## Географиясе

Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро‎ Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Ухалито, Эль Ухалито де Герреро (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бразилианит

Бразилиани́т — фосфатлар сыйныфы сирәк минералы, натрий һәм алюминийның төп фосфаты. Бразилия хөрмәтенә аталган, анда ул 1944 елда табылган булган. 1947 елда ул АКШ-та табылган булган.
Кристаллар кыскапризматик. Плеохроизм бик зәгыйфь, люминесценция күренеш юк, Яктылык дисперсиясе 0,014, икеләтә-сынучанлык +0,020, йотылу спектры интерпретацияләнми. Пегматитларда пәйда була. Амблигонит, берилл, хризоберилл, топаз белән ялгышып бутарга була.

# Бразилианит
## Табылу урыннары

Зур ятмалар бары тик Бразилиядә бар (Минас-Жерайс һәм Эспириту-Санту штатлары) һәм АКШ-та (Нью-Гэмпшир) бар. Бразилиядән кристаллар зурлыгы 12x8 см-га кадәр. Еш аның ятмалары лазулит һәм апатит белән.

# Бразилианит
## Куллануы

Зәркән эшендә сирәк кулланыла. Нью-Йоркта Табигый тарихы музеенда бразилиантның ике зур кристаллы бар — берсе массасы 19 карат бриллиант огранкалы, икенчесе массасы 23 каратлы — зөбәрҗәт огранкалы.
# Мовзен-де-Сент-Круа

Мовзен-де-Сент-Круа (фр. Mauvezin-de-Sainte-Croix) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
# Сент-Евру-Нотр-Дам-дю-Буа

Сент-Евру-Нотр-Дам-дю-Буа (фр. Saint-Evroult-Notre-Dame-du-Bois) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# (8646) 1988 TB1

(8646) 1988 TB1 (лат. 1988 TB1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8646) 1988 TB1
## Тарихы

1988 елның 13 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TB1» саналган.
# Санта-Роза (Нью-Мексико)

Санта-Роза — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан шәһәр.

# Санта-Роза (Нью-Мексико)
## Тарихы

Санта-Роза шәһәре елда нигезләнгән.

# Санта-Роза (Нью-Мексико)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,01126 км², 12,933846 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1407 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сьвирна

һәм
Сьвирна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Бодзехув гминасында урнашкан авыл.

# Сьвирна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Улуөрен (Алтунхисар)

Улуөрен (төр. Uluören) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Алтунхисар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Флетвудс (Көнбатыш Виргиния)

Флетвудс — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Флетвудс (Көнбатыш Виргиния)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Флетвудс (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,698974 км², 1,698976 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 326 метр һәм 325 метр биеклектә урнашкан.
# Дания Галимова

Дания Галимева (Дания Һадиҗан кызы Галимева, 29 июнь 1932(1932-06-29) (92 яшь), Мирҗәм, Апазовское сельское поселение, Арча районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — , ) — дуңгыз караучы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
1948-1957 елларда “Кызыл Таң” колхозында, 1957-1967 елларда “Северный” совхозында, 1967-1987 елларда Арча районының “Ватан” совхозында эшли .

# Дания Галимова
## Биографиясе

1932 елның 29 июнендә Татарстан АССР Арча районы Мирҗәм авылында туа. Бала вакыты Бөек Ватан сугышы елларына туры килә. 1947 елда аңа мөстәкыйль рәвештә айгырларны карарга кушалар, ә җирле хуҗалыкта дуңгызчылык фермасы оештыргач, Данияне шунда җибәрәләр. Җаваплылык һәм хезмәт сөючәнлек аңа эштә яхшы нәтиҗәләргә ирешергә ярдәм итә. Дания Һадиҗан кызының “Ватан” совхозының һәм тулаем Арча районының иң яхшы терлекчеләре арасында билгеләп үтәләр.
Дания Һадиҗан кызы 1987 елга кадәр "Ватан" дуңгыз совхозында эшли. 1975-1980 елларда Татарстан ССР Югары Советы депутаты була. Аннан пенсиягә чыга, хәзерге вакытта Татарстанның Арча районында яши.

# Дания Галимова
## Бүләкләре

1971 елның 8 апрелендә Д. Х. Галимовага Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә һәм Ленин ордены тапшырыла (1966-1970 еллардагы VIII биш еллык планны үтәү нәтиҗәләре буенча).
Почёт билгесе (1966) ордены һәм медальләр белән бүләкләнгән.
1966 елда терлекчеләрнең социалистик ярышындагы уңышлары өчен аңа республика Югары Советы Президиумының Мактау грамотасын тапшыралар.
Күпьеллык намуслы хезмәте һәм Социалистик Хезмәт Герое Галимовның тууына 80 ел тулу уңаеннан Дания Һадиҗан кызы Арча муниципаль районы башлыгының Рәхмәт хаты белән бүләкләнде.
# Шэвчыки

Шэвчыки (белар. Шэўчыкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Шэвчыки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Солтантимер

Солтантимер — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453695, ГАТОБК коды — 80227842003.

# Солтантимер
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 250 кешенең яшәве мәгълүм.
# Ашагыоваҗык (Гереде)

Ашагыоваҗык (төр. Aşağıovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 501-2

IC 501-2 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 501-2
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Старий Гурник

Старий Гурник — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Олава гминасында урнашкан авыл.

# Старий Гурник
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.