yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы

Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы (ТБССР) - РСФСР составында татар белән башкорт милли дәүләтчелеген төзү буенча Совет хакимияте тәкъдим иткән варианты. Милләт Мәҗлесенең Идел-Урал Штатын төзү карарына каршы юнәлтелгән.

# Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы
## Тарих

«Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы турындагы фәрман»ны РСФСҖның Милләтләр эшләре буенча халык комиссариаты, Үзәк мөселман комиссариаты әзерлиләр. Аңа 1918 елның 22 мартында Иосиф Сталин, Семен Диманштейн, Мулланур Вахитов, Галимҗан Ибраһимов һәм Шәриф Манатов имза куялар.
ТБССР карамагына Уфа губернасы һәм Казан, Ырынбур, Нократ, Пермь, Самар, Сембер губерналарының татар-башкортлар күпләп яшәгән өлешләре керергә тиеш була. Булачак җөмһүриятне оештыру съездын чакыру өчен Үзәк мөселман комиссариатына Махсус комиссия төзү йөкләнә.
Советларның ТБССРны оештыру съездын ачу 1918 елның 13 сентябренә билгеләнә, ләкин ул булмыйча кала. РКП(б) ҮК Сәяси бюросының 1919 елгы 13 декабрь карары белән ТБССРны төзү турындагы фәрман гамәлдән чыгарыла.

# Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы
## Территория

ТБССР карамагына Уфа губернасы һәм Казан, Ырынбур, Вятка, Пермь, Самар, Сембер губерналарының татар-башкортлар күпләп яшәгән өлешләре керергә тиеш була. Булачак җөмһүриятне оештыру съездын чакыру өчен Үзәк мөселман комиссариатына Махсус комиссия төзү йөкләнә.
# (6508) Ролцик

(6508) Ролцик (лат. Rolcik) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6508) Ролцик
## Тарихы

1982 елның 22 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 QM» саналган.
# Каранай (Стәрлебаш районы)

Каранай — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 82 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453195, ГАТОБК коды — 80248865003.

# Каранай (Стәрлебаш районы)
## География

Уфадан 148 километр ераклыкта урнашкан.
* ӨЛКӘНЕҢ ӨСЛЕК ХАРИТАСЫ
* Яңавыл
* Югары Тәтешле
* Аскын
* Нефтекама
* Калтасы
* Борай
* Иске Балтач
* Караидел
* Мәсәгуть
* Олы Ыктамак
* Яңа Балакатай
* Югары Яркәй
* Дүртөйле
* Бөре
* Мишкә
* Благовещен
* Кызылъяр
* Малаяз
* Югары Кыйгы
* Бакалы
* Чакмагыш
* Кушнарин
* Шаран
* Бүздәк
* Языково
* Чишмә
* Уфа
* Иглин
* Туймазы
* Дәүләкән
* Кырмыскалы
* Архангелски
* Ярмәкәй
* Бәләбәй
* Раевский
* Талбазы
* Красноусол
* Белорет
* Учалы
* Бишбүләк
* Кыргыз-Миякә
* Эстәрлебаш
* Эстәрлетамак
* Ишембай
* Федоровка
* Мәләвез
* Иске Собханкул
* Аскар
* Ермолаево
* Морак
* Җылаер
* Сибай
* Исәнгол
* Акъяр
* Октябрьский
* Күмертау
* Баймак
* Салават
* Ырынбур
* Орск
* Магнитогорски
* Ижау
* Сарапул

# Каранай (Стәрлебаш районы)
## География
### Климат

Климат континенталь: -15 °C (25 декабрь — 5 февраль); + 18 °C (25 июнь — 5 август). Туллы еллык төшеме 534 мм*.
* — интерполяция Шеппард инверс дистанция дигән метод буенча.

# Каранай (Стәрлебаш районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:

# Каранай (Стәрлебаш районы)
## Демография
### Этнохисап

* 2002 елгы ревизия буенча: башкортлар — 87%;
# Нигъмәтуллина

Нигъмәтуллина – татар халкында еш очрый торган фамилия. «Нигъмәтулла» (гар. Аллаһның нигъмәте) исеменнән ясалган. Кыска варианты: Нигъмәт.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Галия Нигъмәтуллина (1907-1990), Камал театры актрисасы, ТАССР халык артисты.
* Гөлшат Нигъмәтуллина (1968), ТР МК ГАТХИ башлыгы (2019―2024).
* Йолдыз Нигъмәтуллина (1929―2023), әдәбият галиме, фән докторы.
* Кәримә Нигъмәтуллина (03.04.1984), галимә, математик.
* Линда Нигъмәтуллина, җырчы (Казакъстан, Россия).
* Марина Нигъмәтуллина, сынчы-рәссам, график, Тукай премиясе (2007). Р. Х. Нигъмәтуллинаның кызы.
* Мөхлисә Нигъмәтуллина (Буби) (1869-1937), мөгаллимә, казый.
* Рада Нигъмәтуллина (14.04.1931 — 12.10.2019), сынчы-рәссам, Тукай премиясе (2007)
* Фәүзия Нигъмәтуллина (1923-1979), токарь, ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (1977).
# Бжезе (гмина Щерцув)

Бжезе — Польшаның Лодзь воеводалыгы Щерцув гминаcында урнашкан авыл.

# Бжезе (гмина Щерцув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мытец

Мытец — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Фёдоровка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 74 км.

# Мытец
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100031235
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103123
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Врангельсбург

Врангельсбург — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Врангельсбург
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,29 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 метр биеклектә урнашкан.
# Дерута

Дерута — Италиянең Умбрия төбәгендә урнашкан коммуна. Перуджа провинциясе составына керә.

# Дерута
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 234 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Беттона, Коллаццоне, Перуҗа, Торджано һәм Маршано коммуналары белән чиктәш.
# Сандаски (Мичиган)

Сандаски — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.

# Сандаски (Мичиган)
## Тарихы

Сандаски шәһәре елда нигезләнгән.

# Сандаски (Мичиган)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,574407 км², 5,558759 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Жарден

Жарден (фр. Jardin) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Вьен-2 кантонына карый.

# Жарден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,25 км².
# IC 3980

IC 3980 — Тазылар йолдызлыгы чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 3980
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда LEDA 2144346 буларак та сурәтләнә.
# Тишаново

Тишаново — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Невестино җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Тишаново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 750 метр биеклектә урнашкан.
# Велёнча

Велёнча — Польшаның Люблин воеводалыгы Щебжешин гминаcында урнашкан авыл.

# Велёнча
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Станислав Лысенко

Станислав Лысенко (рус. Станислав Анатольевич Лысенко, 8 гыйнвар 1972(1972-01-08) (52 яшь), Краснодар крае, РСФСР, СССР — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (капкачы), РФның 1 нче дивизионының көмеш призчысы (2003).
# Любишевице

Любишевице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Поддембице гминаcында урнашкан авыл.

# Любишевице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казеифичо Пенело (Мантова)

Казеифичо Пенело — Италиянең Ломбардия төбәге Баньоло-Сан-Вито өязендә урнашкан торак пункт.

# Казеифичо Пенело (Мантова)
## Географиясе

Казеифичо Пенело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казеифичо Пенело (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Павлавичы (Сенненский районы)

Павлавичы (белар. Паўлавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Павлавичы (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Луин (Миссисипи)

Луин — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Луин (Миссисипи)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Луин (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 15,748157 км², 15,748126 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Пезия-ла-Ривьер

Пезия-ла-Ривьер (фр. Pézilla-la-Rivière) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Домбровиця (Щецинецкий повяты)

Домбровиця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Борне-Сулиново гминаcында урнашкан авыл.

# Домбровиця (Щецинецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виктор Ищереков

Виктор Ищереков (Виктор Петр улы Ищереков, 21 апрель 1872(1872-04-21), Сергач, Сергач өязе, Түбән Новгород губернасы, Россия империясе — 23 сентябрь 1936(1936-09-23) (64 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — агрохимик, авыл хуҗалыгы магистры (1911). 1902-1936 елларда Казан университетында: приват-доцент (1906-1917), агрономия химиясе кафедрасы мөдире (1917-1936), КФУның (1935 елдан КМИнең) аналитик химия кафедрасы мөдире (?-1936). 1925-1927 елларда Казан авыл хуҗалыгы институты проректоры.
# Борек (Крапковицкий повяты)

Борек — Польшаның Ополе воеводалыгы Крапковице һәм Прудницкий повят гминасында урнашкан авыл.

# Борек (Крапковицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виборна

Виборна (словак. Výborná) — Словакиянең Кежмарок округында урнашкан авыл.

# Виборна
## Тарихы

Авыл 1289 елда нигезләнгән.

# Виборна
## Географиясе

Мәйданы — 10,54 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 701 метр биеклектә урнашкан.

# Виборна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Юртбейи (Гөлбашы)

Юртбейи (төр. Yurtbeyi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бурштиново (Грудзёндзький повяты)

Бурштиново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Свеце-над-Осой гминаcында урнашкан авыл.

# Бурштиново (Грудзёндзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ранчо Сан Хосе дел Монте (Агваскальентес)

Ранчо Сан Хосе дел Монте — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Сан Хосе дел Монте (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Сан Хосе дел Монте (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# MBLAC1

MBLAC1 (ингл. Metallo-beta-lactamase domain containing 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кальви (Югары Корсика)

Кальви (фр. Calvi) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кальви кантонына карый.

# Кальви (Югары Корсика)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 31,20 км².
# Сьмядово-Колёния

Сьмядово-Колёния — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Борне-Сулиново гминаcында урнашкан авыл.

# Сьмядово-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Беннинген

Беннинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Беннинген
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Беннинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,17 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 601 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Луисито, Бенито Ландерос (Ромита)

һәм
Сан Луисито, Бенито Ландерос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Сан Луисито, Бенито Ландерос (Ромита)
## Географиясе

Сан Луисито, Бенито Ландерос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Луисито, Бенито Ландерос (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Луисито, Бенито Ландерос (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Гипертиреоз

Гипертиреоз яки Тиреотоксикоз — тиреоид гормоннарының артык бүленеп чыгуы өчен килеп чыккан халәт. Гравес чире (гипертиреозның иң еш сәбәбе) — IgG антитәнчекләре калкансыман биздәге тиреотроп гормон (ТТГ) рецепторлары белән бәйләнеп тиреоидлы гормоннан бүленеп чыгуына китерүче аутоиммун чир. Чир хатын-кызларда еш очрый һәм башка аутоиммун чирләр белән белән бергә була ала.
1. Гомернең 3-4 дистәсендә яхшы аппетитка карамастан тән авырлыгын югалту, ешайган тәрәт, тирләү, эсселекне түзмәү, нервозлык, ярсучанлык, йөрәк еш тибү, хәлсезлек һәм ару хисе белән билгеләнә.
2. Билгеләре
а) тышкы:
- калкансыман бизенең таралып зураюы (рәс. 24.42а), кулларның бераз калтыравы, учларның эритемасы, җылы һәм тирле тире;"
- бармакларның ахыр фалангаларының калынаюы (калкансыман акропатия) (рәс. 24.42б) һәм ониколизис (Плуммер тырнаклары);
- претибиаль микседема тиренең инфильтрациясеннән гыйбарәт һәм аякның алгы өслегендә кабарынкы төерчәләр булу һәм аларның табанның артына күчүе белән сыйфатлана (рәс. 24.42в).
- алопеция һәм витилиго;
- сеңер рефлекслары көчәйгәндә проксималь мускулларның көчсезлеге;
б) йөрәк-кан тамырлары:
- синуслы тахикардия, йөрәкалды фибрилляциясе, карынчыклы экстрасистолия;
- югары йөрәк атуы белән йөрәк җитешсезлеге.
3. Тикшеренүләр калкансыман биз дисфункциясен ачыклауга, ирекле Т₃, Т₄, ТТГ, тироксин бәйләүче глобулинны һәм тиреоид-кузгатучы иммуноглобулин дәрәҗәсен билгеләүгә юнәлгән.
4. Дәвалау. Карбимазол, прорилтиоурацил, пропранолол, радиоактив йод куллану, өлешчә тироидэктомия башкару мөмкин.
5. Офтальмологик күренешләре
а) еш: кабаклар ретракциясе, хемоз һәм экзофтальм;
б) еш булмаган: өске лимбаль кератоконъюнктивит , коры кератоконъюнктивит һәм диплопия;
в) сирәк: оптик нейропатия һәм хориоидея җыерчыклары.
# Бон-Жардин-ди-Гояс

Бон-Жардин-ди-Гояс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Бон-Жардин-ди-Гояс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1850,738 км².
# Паскуотанк (округ, Төньяк Каролина)

Паскуотанк — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Элизабет-Сити шәһәре.

# Паскуотанк (округ, Төньяк Каролина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1668 елда оештырыла.

# Паскуотанк (округ, Төньяк Каролина)
## Территориясе

Округ мәйданы 749 км² тәшкил итә.
# Тепекент (Селчуклу)

Тепекент (төр. Tepekent) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ленжице (Түбән Силезия воеводалыгы)

Ленжице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Щитна гминасында урнашкан авыл.

# Ленжице (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Домашев

Домашев — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мацеёвице гминасында урнашкан авыл.

# Домашев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ончедиз (Удине)

Ончедиз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Тразагис өязендә урнашкан торак пункт.

# Ончедиз (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Җеймс Франк

Җеймс Франк (алман. James Franck, Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value)., Һамбург, Алман империясе — 21 май 1964(1964-05-21) (81 яшь), Гөттинген, Федератив Алмания Җөмһүрияте) — физик, университет профессоры, химик (Алман империясе, Америка Кушма Штатлары). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1925).

# Җеймс Франк
## Белем

Һайделберг үнивирситите, Берлин үнивирситите дигән уку йортында белем алган.

# Җеймс Франк
## Оешмаларда әгъзалык

Лундын кыйрал җәмгыяте, Берлин фәннәр академиясе, Гөттинген фәннәр академиясе, ССҖБ Фәннәр академиясе, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Рәсәй фәннәр әкәдимиясе, Пруссия фәннәр академиясе, Америка фәлсәфә җәмгыяте, Америка фән үсешенә ярдәм күрсәтү бергәлеге, Америка физика җәмгыяте, АКШ милли фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Каприлья (Мачерата)

Каприлья — Италиянең Марке төбәге Эзанатолья өязендә урнашкан торак пункт.

# Каприлья (Мачерата)
## Географиясе

Каприлья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каприлья (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Симпсоннар

«Си́мпсоннар» (ингл. The Simpsons) — 28 сезонга керүче 600 серияле америка телевидениясе тарихындагы иң озын мультсериал. Беренче «Good night» мини-сериясе 1987 елның 19 апрелендә «Трейси Ульман Шоуы»нда күрсәтелә. Тулы күрсәтелеше FOX каналында 1989 елның 17 декабрендә башлана. «Gracie Films» буларак «20th Century Fox» тарафыннан чыгарыла. Бүген аны 100ләп илдә карыйлар.
Time журналы 1998 елда «Симпсоннар» сериалын XX гасырның иң яхшы телевизион сериалы дип атый. 2007 елның 27 июлендә АКШда «The Simpsons Movie» дигән тулы метражлы мультфильмның премьерасы да тәкъдим ителә.
# Яңа Томински

Яңа Томинский (рус. Новотоминский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.

# Яңа Томински
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Томински
## Сәгать поясы

Яңа Томински Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Яңа Томински
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (61%), татарлар (24%), башкортлар (9%), казахлар (6%).
# Пантопс (Виргиния)

Пантопс — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Пантопс (Виргиния)
## Географиясе

Пантопс халык санын алу урыны мәйданы — 5,73969 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Марин (Валь-д’Уаз)

Марин (фр. Marines) — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
# Жольн

Жольн (фр. Jaulnes) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Эссекс (округ, Нью-Йорк)

Эссекс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Элизабеттаун шәһәре.

# Эссекс (округ, Нью-Йорк)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1799 елда оештырыла.

# Эссекс (округ, Нью-Йорк)
## Территориясе

Округ мәйданы 4962 км² тәшкил итә.
# Пуассон бүленеше

Пуассон бүленеше (tat.lat. Puasson büleneşe(үле сылтама))- дискрет төрнең ихтималлык бүленеше. Пуассон бүленеше шартлары:
* 1) билгеләнгән вакытта булган хәлләр,
* 2) бу хәлләр бәйләнмәгәннәр,
* 3) урта билгеләнгән хәлләр булуының көчлелеге.
Ихтималлык функциясе:
    $p(k)\equiv \mathbb {P} (Y=k)={\frac {\lambda ^{k}}{k!}}\,e^{-\lambda }$,
кайда
* $k!\!$ - $k$ факториалын билгели,
* $e=2.718281828\ldots$
    Ия: $k\in \{0,1,2,\ldots \}$
    Параметр: $\lambda \in (0,\infty )$
    Пуассон бүленеше билгесе: $\mathrm {P} (\lambda )\!$
    Математик көтү: Укый алмадым (SVG яисә PNG форматларыннан күчү өчен MathML куллану (яңа төр браузерга тәкъдим ителә): Недопустимый ответ («Math extension cannot connect to Restbase.») от сервера «http://localhost:6011/tt.wikipedia.org/v1/»:): {\displaystyle \lambda\,}

# Пуассон бүленеше
## Кулланыш

Пуассон бүленеше зур роль масс-күләмле хезмәткә күрсәтү теориясендә уйный.
# Коры Бугундырь

Коры Бугундырь — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бугундырь елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 6 км.

# Коры Бугундырь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Варнавинск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06020001912108100005839
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108100583
* Бассейн коды — 06.02.00.019
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# TTYH2

TTYH2 (ингл. Tweety family member 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Газета (Белоярски шәһәр округы)

Газета (рус. Газета) — Свердловск өлкәсенең Белоярский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Газета (Белоярски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Газета (Белоярски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Ржадлин

Ржадлин (чех. Radlín) — Чехиянең Пардубице крае Һержманув-Местетс районында урнашкан авыл.

# Ржадлин
## Географиясе

Мәйданы — 1,158 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржадлин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадлин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадлин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 86 |
| 1880 | 82 |
| 1890 | 92 |
| 1900 | 98 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 89 |
| 1921 | 77 |
| 1930 | 77 |
| 1950 | 61 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 62 |
| 1970 | 59 |
| 1980 | 50 |
| 1991 | 37 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 39 |
| 2011 | 41 |
| 2021 | 35 |
# Әбде

Әбде — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Халык саны — 331 тирәсендә. Почта индексы — 422084.

# Әбде
## Тарих

XVI гасырда нигезләнгән.

# Әбде
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 67%, татарлар — 30%.

# Әбде
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Каракөй (Байрамич)

Каракөй (төр. Karaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Байрамич илчесенә караган бер авыл (төр. köy).