# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге

Бу бит географик һәм конституцион табигате төркемнәре буенча сәяси зат буларак юкка чыккан тарихи дәүләтләрне, илләрне, милләтләрне, империяләрне яки территорияләрне күрсәтү торышлыгы.

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Кертү өчен критерийлары

Бу исемлек үзенең дәүләт булуын игълан иткән һәм түбәндәге шартлардан берсенә туры килүче сәяси затлар кертелә:
* фактик яктан (де факто) территория өстендә контроле, халкы, хөкүмәте һәм башка дәүләтләр белән мөнәсәбәтләргә көрү мөмкинлеге булуы, яки
* дәүләт буларак иң азыннан бер башка дәүләт тарафыннан танылуы.

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Борынгы һәм урта гасырлар дәүләтләре

    Төп мәкалә: :en:List of pre-modern states

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Төньяк илләре

Төньяк илләрдә берлекләр унитар булу урынына шәхси сыйфатында булдылар
* Исландик берлеге (ингл.)
* Бөек Финляндия кенәзлеге (ингл.) - Россия империясе белән шәхси берлектә
* Фин демократик республикасы (ингл.)
* Фин социалист эшчеләр республикасы (ингл.) - Финләндияның Көньяк җирләрендә
* Финляндия патшалыгы (ингл.)
* Исландия патшалыгы (ингл.)
* Калмар берлеге (ингл.) – (өч скандинав патшалыгы; таркалды)
* Дания-Норвегия (ингл.) берлеге – (таркалды)
* Швеция һәм Норвегия (ингл.) берлеге – (таркалды)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Замандаш Франция

* Бретань кенәзлеге (ингл.) (851–1532)
* Франция патшалыгы (ингл.) (843–1792) (1814/15-1848)
* Беренче француз республикасы (ингл.) (1792–1804)
* Беренче француз империясе (ингл.) (1804–1814/15)
* Икенче француз республикасы (ингл.) (1848–1852)
* Икенче француз империясе (ингл.) (1852–1870)
* Өченче француз республикасы (ингл.) (1870–1940)
* Виши Франциясе (ингл.) (1940–1944)
* Дүртенче француз республикасы (ингл.) (1946–1958)
* Корсика патшалыгы (ингл.)
* Корсикан республикасы (ингл.) (1755–1769)
* Инглиз-корсикан патшалыгы (ингл.) (1794–1796)
* Фуа җирлеге (ингл.)
* Тулуз җирлеге (ингл.) (778–1271)
* Густ (ингл.) республикасы
* Бәйсез Ментон (ингл.) һәм Рокебрюн (ингл.) илләре (1848–1860)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Замандаш Алмания

* / Изге Рим империясе (ингл.) (843–1806)
* Рейн конфедерациясе (ингл.) (1806–1813)
* Алман конфедерациясе (ингл.) (1815–1866)
* Төньяк алман конфедерациясе (ингл.) (1867–1871)
* - Алман империясе (1871–1918)
* / Веймар җөмһүрияте (ингл.) (1919–1933)
* / Өченче рейх (1933–1945)
* Федератив Алмания Җөмһүрияте (1949-1990)
* Демократик Алмания Җөмһүрияте (1949–1990)
* Альзас-Лоррейн (ингл.) (1918)
* Альзас совет республикасы (ингл.) (1918)
* Ангальт (ингл.) (Duchy 1863–1918)
** Ангальт-Бернбург (ингл.) (Duchy 1803–1863, inherited by the Duke of Anhalt-Dessau)
** Ангальт-Дессау (ингл.) (Duchy 1807–1863)
** Ангальт-Көтен (ингл.) (Duchy 1807–1847, inherited by the Duke of Anhalt-Dessau)
* Баден (ингл.) (Grand Duchy – 1806–1918)
* Бавария ирекле дәүләте |(ингл.) (Kingdom – 1806–1918)
** Бавар совет республикасы (ингл.)
* Бремен (ингл.)
* Брюнсвик (ингл.)
* Франкфурт (ингл.) (1806 елга кадәр Ирекле империаль Франкфурт шәһәре (HRE); Франкфурт шәһәре, 1815–1866)
* Һамбург (Бүгенгә кадәр ирекле шәһәр)
* Һановер патшалыгы (ингл.) (1814–1866)
* Һессе-Дармштадт (ингл.)
* Һессе-Һомбург (ингл.)
* Һессе-Кассель (ингл.) (электорат, 1803–1807, 1813–1866)
* Һоһенцоллерн-Һехинген (ингл.)
* Һоһенцоллерн-Зигмаринген (ингл.)
* Һольштайн (ингл.)
* Липпе (ингл.)
* Любек (ингл.) (Ирекле шәһәр 1226–1937)
* Мекленбург-Шверин (ингл.)
* Мекленбург-Штелиц (ингл.)
* Нассау (ингл.)
* Олденбург (ингл.)
* Пруссия (ингл.) (1525–1947)
** Пруссия кенәзлеге (ингл.) (1525–1618)
** Бранденбург-Пруссия (ингл.) (1618–1701)
** Пруссия патшалыгы (ингл.) (1701–1918)
* Реусс (ингл.)
* Саксе-Альтенбург (ингл.)
* Саксе-Кобург-Заальфельд (ингл.)
* Саксе-Кобург һәм Гота (ингл.)
* Саксе-Гота (ингл.)
* Саксе-Һильдбургһаузен (ингл.)
* Саксе-Лауенбург (ингл.) (яки Лауенбург кенәзлеге)
* Саксе-Майнинген (ингл.)
* Саксе-Веймар-Айзенах (ингл.)
* Саксония патшалыгы (ингл.) (Kingdom – 1806–1918)
* Шаумбург-Липпе (ингл.)
* Шлезвиг көнәзлеге (ингл.)
* Шварцбург-Рудольштадт (ингл.)
* Шварцбург-Зондерсһаузен (ингл.)
* Вальдек (ингл.)
* Вүрттемберг (ингл.) (Патшалык – 1806–1918)
Мәркәзләшмәгән Изге Рим империясе (ингл.) өлеше булган, табигате һәм зурлыгы төрле булган йөзләрчә феодаль илләр өчен (күбесенчә Кляйнштаатерей саналганнары (ингл.)) — Изге Рим империясенә кергән дәүләтләр исемлеген (ингл.) карагыз.

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Италияның тарихи дәүләтләре (ингл.)

* Чизальпине республикасы (ингл.) (1797–1802)
* Чиспадане республикасы (ингл.) (1796–1797)
* Коспайа республикасы (ингл.) (1440–1826)
* Эльба суверен принципалитеты (ингл.) (1814–1815)
* Этрурия патшалыгы (ингл.) (1801–1807)
* Наполеоник итальян республикасы (ингл.) (1802–1805)
* Наполеоник итальян патшалыгы (ингл.) (1805–1814)
* Ломбардия-Венетия патшалыгы (ингл.) (1815–1866)
* Лукка кенәзлеге (ингл.) (1815–1847)
* Мантуа кенәзлеге (ингл.) (1273–1707)
* Масса һәм Каррара кенәзлеге (ингл.) (15 гасыр-19 гасыр)
* Милан кенәзлеге (ингл.) (1395–1797)
* Модена кенәзлеге (ингл.) (1452–1796, 1815–1859)
* Неаполь патшалыгы (ингл.) (1285–1816)
* Парма кенәзлеге (ингл.) (1545–1859)
* Папалы дәүләтләр (ингл.) (752–1870)
* 19 гасыр Рим республикасы (ингл.) (1849)
* Сардиния патшалыгы (ингл.) (1324–1861)
* Сицилия патшалыгы (ингл.) (1130–1816)
* Таволара патшалыгы (ингл.) (1836–1934?) -
* Транспадане республикасы (ингл.) (1796–1797)
* Тоскана Бөек кенәзлеге (ингл.) (1569–1801, 1815–1859)
* Ике Сицилия патшалыгы (ингл.) (1815–1860)
* Триест ирекле территориясе (ингл.) (1947–1954)
* Венеция республикасы (ингл.) (697–1797)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Замандаш Бөекбритания

* Бөекбритания
** Бөекбритания патшалыгы (ингл.) (1707–1800)
*** Англия патшалыгы (ингл.) (927–1707)
*** Шотландия патшалыгы (ингл.) (843–1707)
* Англия Берлеге (ингл.) (1649–1653) һәм (1659-1660)
** Протекторат (ингл.) (1653-1659)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Ирландия

* Kingdom of Ireland ( -1171)
* en:Lordship of Ireland (1171–1541)
* en:Kingdom of Ireland (1541–1801)
* en:Kingdom of Osraige
* Kingdom of Aidhne
* en:Kingdom of Mide
* en:Kingdom of Uí Failghe
* en:Kingdom of Tara
* en:Kingdom of Dublin
* en:Kingdom of Breifne
* Kingdom of Leinster
* Kingdom of Connacht
* Kingdom of Munster
* en:Irish Republic (1919–1922)
* en:Irish Free State (1922–1937)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Нидерландлар

* en:Prince-Bishopric of Liège (972–1795) annexed by France in 1795.
* en:United Belgian States (1789–1790)
* en:Republic of the Seven United Netherlands (1581–1795) (Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden/Provinciën) Independence from Spain after en:Eighty Years' War in 1581, conquered by en:Napoleon 1795.
* en:Batavian Republic (1795–1806) (Bataafse Republiek) France's en:vassal state.
* en:Kingdom of Holland (1806–1810) (Koninkrijk Holland/Royaume d'Hollande) Ruled by en:Louis Bonaparte, annexed by France 1810.
* en:Neutral Moresnet (1816-1920) Belgo-Prussian condominium.

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Замандаш Польша

* en:Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)
* en:Lemko-Rusyn Republic (1918–1920)
* en:Duchy of Warsaw (1807–1815)
* en:Free City of Danzig (1807–1815) (1920–1939)
* en:Galician Soviet Socialist Republic (1920)
* Republic of Kraków (1815–1846)
* en:Second Polish Republic (1918-1939)
* en:People's Republic of Poland (1944-1989)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Балтыйк илләре

* en:Grand Duchy of Lithuania (13 гасыр-1795)
* en:Kingdom of Lithuania (1251–1263, 1918)
* en:Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)
* en:Republic of Central Lithuania (1920–1922)
* en:Duchy of Courland (1561–1795)
* Republic of Perloja (1918–1923)
* en:Duchy of Courland (1561–1795)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Россия

* Россия империясе
* Советлар Берлеге, including the en:Russian Soviet Federative Socialist Republic which became post-communist republics;
* en:Soviet Republic of Naissaar on an Estonian Baltic island
* Идел буе Алманнары Автономияле Совет Социалистик Республикасы

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Үзәк Аурупа

* en:Kingdom of Bohemia
* en:Hungarian Soviet Republic (March 1919-August 1919)
* Kingdom of Hungary (1920-1946)
* Republic of Hungary (1946-1949)
* en:People's Republic of Hungary (1949-1989)
* en:Slovak Soviet Republic
* en:Czechoslovakia:
** en:First Czechoslovak Republic (1918-1938)
** en:Second Czechoslovak Republic (1938-1939)
** en:Third Czechoslovak Republic (1945-1948)
** en:Czechoslovak Socialist Republic (1960-1989)
** en:Czechoslovak Federal Republic (1989-1993)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Балканнар

* Serbian Principality (768-960)
* en:Grand Principality of Duklja (1043-1101),
* en:Serbian Grand Principality (1101-1217),
* Serbian Kingdom (1217-1345),
* en:Serbian Empire (1345-1371),
* en:Principality of Zeta (1371-1514)
* en:Serbian Despotate (1402–1459)
* Kingdom of Croatia (925–1527)
* en:Kingdom of Croatia (Habsburg) (1527–1868)
* en:Kingdom of Croatia-Slavonia (1868–1918)
* en:Kingdom of Bosnia (1377–1463)
* en:Republic of Ragusa (1358–1808)
* en:Principality of Serbia (1817–1882)
* en:Kingdom of Serbia (1882–1918)
* en:Illyrian Provinces (1809–1816)
* Kingdom of Illyria (1816–1849)
* en:Kingdom of Dalmatia (1815–1918)
* en:Principality of Montenegro (1852–1910)
* en:Kingdom of Montenegro (1910–1918)
* en:State of Slovenes, Croats and Serbs (1918)
* en:Republic of Prekmurje (1919)
* en:Kingdom of Yugoslavia (1918–1943)
* en:Free State of Fiume (1920–1924)
* en:Independent State of Croatia (1941–1945)
** en:Free Territory of Trieste (1947–1954)
* en:Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1943–1992)
* en:Federal Republic of Yugoslavia (1992–2003)
* en:Serbia and Montenegro (2003–2006)
* en:Eastern Rumelia (1878-1908)
* en:Principality of Bulgaria (1878-1908)
* en:Kingdom of Bulgaria (1908-1946)
* en:People's Republic of Bulgaria (1946-1990)
* Principality of Moldavia (1346-1859)
* Principality of Wallachia (1330-1859)
* United Principalities of Moldavia and Wallachia (1859-1881)
* en:Kingdom of Romania (1881-1947)
* People's Republic of Romania (1947-1965)
* Socialist Republic of Romania (1965-1990)
* en:Septinsular Republic (1800-1815)
* en:United States of the Ionian Islands (1815-1864)
* en:First Hellenic Republic (1828-1832)
* en:Kingdom of Greece (1832-1924, 1935-1941, 1944-1974)
* en:Second Hellenic Republic (1924-1935)
* en:Albanian Kingdom (1928-1939)
* en:People's Socialist Republic of Albania (1946-1991)
* / Госманлы империясе (c.1281–1923)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Кавказ

* en:Lazistan Former part of Georgia, now part of Turkey
* en:Transcaucasian Democratic Federative Republic (February 1918 – May 1918)
* en:Republic of Mountainous Armenia (April 1921 – July 1921)
* en:Democratic Republic of Azerbaijan (1918–1920)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Аурупа
##### Иберия

* en:Kingdom of Navarre (824–1620)
* en:Crown of Aragon (1162–1716)
* en:Crown of Castile (1230–1715)
* en:Emirate of Granada (1238–1492)
* en:Principality of Catalonia
* Republic of Catalonia
* en:Couto Mixto (10 гасыр–1868)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Урта Көнчыгыш
##### Анатулы

* Госманлы империясе (c.1281–1923)
* en:Republic of Ararat

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Урта Көнчыгыш
##### Мезопотамия

* en:Sumer
* en:Akkadian Empire
* en:Assyria
* en:Neo-Assyrian Empire
* en:Babylon
* en:Neo-Babylonian Empire
* en:Adiabene
* en:Kingdom of Kurdistan
* en:Kingdom of Iraq
* en:Arab Federation

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Урта Көнчыгыш
##### Фарсы иле

* en:Persian Soviet Socialist Republic in Gilan (Iran)
* en:Republic of Mahabad

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Урта Көнчыгыш
##### Левант

* Kingdom of Arab Syria (1920)
* en:Alawite State in coastal Syria (1920–1936 under French mandate of Syria)
* en:Jabal el Druze (state) (1921–1936 under French mandate of Syria)
* en:State of Aleppo (1920–1925 under French mandate of Syria)
* en:State of Damascus (1920–1925 under French mandate of Syria)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Урта Көнчыгыш
##### Гарәп ярымутравы

* en:Emirate of Diriyah (1744-1812)
* en:Emirate of Nejd (1812-1891)
* en:Trucial States (1820–1971)
* en:Muscat and Oman (1820–1970)
* en:Emirate of Jabal Shammar (1836-1921)
* en:Idrisid Emirate of Asir (1906–1934)
* en:Emirate of Nejd and Hasa (1902-1921)
* en:Sultanate of Nejd (1921-1925)
* en:Kingdom of Hejaz (1916-1925)
* Kingdom of Nejd, Hejaz and Accessories (1926–1932)
* en:Mutawakkilite Kingdom of Yemen (1918–1962)
* en:Federation of Arab Emirates of the South 1959–1962
* en:Yemen Arab Republic (1962–1990)
* en:Federation of South Arabia (1962–1967)
* en:People's Democratic Republic of Yemen (1967–1990)
* en:Republic of Kuwait (1990)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Азия
##### Ерак Көнчыгыш

* en:Chinese Soviet Republic in Jiangxi Province
* en:Korean Empire (1897–1910)
* en:Republic of Ezo
* en:Republic of Formosa
* en:Hunan Soviet in a continental Chinese province
* en:Manchukuo
* en:Mongolian People's Republic
* en:Ryukyu Kingdom
* en:Tuvan People's Republic
* en:Tibet (1912–51)

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Азия
##### Көньяк-көнчыгыш Азия

* en:Khmer Empire (Cambodian Empire)
* Champa kingdom
* en:Pattani kingdom
* Republic of Lanfang
* en:Kingdom of Sarawak
* Sultanate of Malacca
* Sultanate of Mataram
* Sultanate of Aceh
* en:Sultanate of Banten
* en:Sultanate of Cirebon
* en:Sultanate of Demak
* en:Kingdom of Pajang
* Sultanate of Palembang
* en:North Vietnam
* / Вьетнам җөмһүрияте (en:South Vietnam)
* Мьянмада
** en:Mon kingdoms (9th–11th, 13th–16th, 18th c.)
** Ava (1364–1555)
** en:Pegu (1287–1539, 1747–1757)
** en:Mrauk U (1434–1784)
** en:Taungoo Dynasty (1486–1752, 2nd Empire)
** en:Konbaung Dynasty (1752–1885, 3rd Empire)
** Shan States (1287–1557)
** Arakan (1287–1784)
* Филипинда
** en:Sultanate of Maguindanao
** en:Sultanate of Sulu
** en:Kingdom of Maynila
** en:Confederation of Madya-as
** en:Kingdom of Tondo
** en:Kingdom of Namayan
** en:Sultanate of Rajah Buayan

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Азия
##### Көньяк Азия

* In en:Indian subcontinent
** Böyek Mogollar İmperiäse
** en:Maratha Empire
** en:Bijapur Sultanate
** en:Sikh Empire
** en:Sikkim
** en:United Suvadive Republic
** en:Kingdom of Mysore
** Hyderabad
** en:Travancore
** en:Cochin State
** en:Chola dynasty
** en:Pandyan Dynasty
** en:Chera Dynasty

# Тарихи бәйсез дәүләтләр исемлеге
## Замандаш дәүләтләр
### Географик урнашуы буенча төзелгән дәүләтләр һәм территорияләр исемлеге
#### Азия
##### Үзәк Азия

* In Afghanistan
** en:Durrani Empire (1747–1823)