# Казан руханилар семинариясе

Казан руханилар семинариясе, Казан православие руханилары семинариясе (рус. Каза́нская духо́вная семина́рия, Казанская православная духовная семинария) — Рус православие чиркәвенең Казан епархиясе югары дини уку йорты.
1723 елда нигезләнгән, 1921 елда ябылган. 1998 елның 17 июлендә яңадан торгызылган.

# Казан руханилар семинариясе
## Тарих
### Инкыйлабка кадәрге чор

1723 елда Казанда әрхәрәй мәктәбе ачыла.
Күпчелек башка дин кешеләре яшәгән Казан епархиясенең урнашу үзенчәлеге митрополит Тихонны дини мәктәпкә күптән түгел генә православие диненә күчкән башка диндәге гаиләләрнең балаларын җәлеп итүгә этәргән. Алар, уку йортын тәмамлаганнан соң, үзләренең әле православие динен кабул итмәгән милләттәшләре арасында агарту эшенә хезмәт итәргә тиеш була.
1733 елда славян-латин мәктәбе, Казан архиепискобы Иларион (Рогалевский) эшчәнлеге нәтиҗәсендә, бирегә беренче укытучыларны да җибәргән Киев руханилар академиясе үрнәге буенча семинария итеп үзгәртелә. Семинариядә риторика, фәлсәфә һәм дин белеме, ә XVIII гасыр ахырында — тарих, география, математика һәм яңа телләр укытыла.
1797 елда семинария ул чор рухында югары дини курслы академия итеп үзгәртелә; җирле ихтыяҗ булу сәбәпле монда татар теле дә укытыла.
Александр I патшалык иткәндә Казан архиепискобы Амвросий (Подобедов) катнашында семинариягә халык училищелары өчен хупланган яңа укыту методикасы кертелә.
Мәгарифне үзгәртеп кору нәтиҗәсендә, 1818 елның 21 сентябрендә Казан руханилар академиясе ябылган, Казанда бары тик Санкт-Петербург руханилар академиясе алдында җаваплы булган семинарияне генә калдыру күздә тотыла.
Академияне яңадан ачу 1842 елда башта Спас монастыренда, аннары шәһәр читендәге махсус бинада башкарыла.
Революциядән соң ябыла.

# Казан руханилар семинариясе
## Тарих
### Бина

    Төп мәкалә: Казан руханилар семинариясе бинасы (Казан)
1734—1742 елларда төзелгән ике катлы бина. 1862—1865 елларда архитектор Павел Солнцев проекты буенча үзгәртеп төзелгән.

# Казан руханилар семинариясе
## Тарих
### Семинарияне торгызу (1990-еллар)

1997 елның 17 июлендә Изге Синод карары буенча 2 ел уку срогы белән яңа бинада Казан руханилар училищесы ачыла.
1998 елның 17 июлендә Казан руханилар училищесы Изге Синод карары белән семинария итеп үзгәртелә.
Семинарияне уңышлы тәмамлаучылар Казан руханилар академиясенә кабул ителә.

# Казан руханилар семинариясе
## Кафедралар

* Дин гыйлеме (илаһият) һәм фәлсәфә кафедрасы
* Библеистика кафедрасы
* Гомуми һәм чиркәү тарихлары кафедрасы
* Чиркәү-гамәли фәннәр кафедрасы
* Филология кафедрасы
* Исламны өйрәнү кафедрасы
* Чиркәү җырчылары һәм музыкасы кафедрасы

# Казан руханилар семинариясе
## Шәхесләр
### Ректорлар

* Василий Свенцицкий (вазифасыз) (1723—1732)
* Герман (Барутович) («семинария конторасы» идарәчесе вазифасында) (1732—1736)
* Сильвестр (Гловацкий) (префект дәрәҗәсендә) (1736—1838)
* Димитрий (Сеченов) (1738—1740)
* Сильвестр (Гловацкий) (1740—1744)
* Вениамин (Пуцек-Григорович) (1744—1748)
* Феофил (Игнатович) (1748—1765, 1751 елга кадәр — префект дәрәҗәсендә)
* Иероним (Фармаковский) (1765—1767)
* Константин (Борковский) (1767—1772)
* Платон (Любарский) (1772—1787)
* Гедеон (Замыцкий) (1787—1792)
* Амвросий (Яковлев-Орлин) (1792—1794)
* Сильвестр (Лебединский) (1794—1799, 1797 елдан — академия ректоры)
* Антоний (Соколов) (1800—1805 (1808?))
* Епифаний (Канивецкий) (1808—1816)
* Афанасий (Протопопов) (1816—1817)
* Феофан (Александров) (1817—1832)
* Стефан (Зилятров) (1833—1842)
* Платон (Фивейский) (1842—1843)
* Климент (Можаров) (1843—1850)
* Варсонофий (Охотин) (1864—1876)
* Никанор (Каменский) (1879—1891)
* Филарет (Никольский) (1892—1895)
* Алексий (Молчанов) (1899—1900)
* Александр Зеленецкий (1900—1905)
* Михаил (Богданов) (1905—1907)
* Василий Беликов (1907—1918)
* Анастасий (Меткин), митр. (1998—2014)
* Евфимий (Моисеев), игум. (2014—2015)
* Феофан (Ашурков), митр. (2015—2020)
* Кирилл (Наконечный), митр. (2020-24.09.2021)
* Владимир Самойленко, протоиерей (24.09.2021-30.05.2024)
* Никита Кузнецов, иерей (30.05.2024-әлегә)

# Казан руханилар семинариясе
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан руханилар семинариясе укытучылары.
| туу датасы | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1767 | Антоний | Казан руханилар семинариясе | рухани | Anthony (Sokolov, Alexey Fedorovich) | 1827-03-29 |
| 1826-09-24 | Александр Герасимович Хрусталев | Казан руханилар семинариясе Казан руханилар академиясе | рухани | | 1875-10-16 |
| 1841-10-14 | Яков Богородски | Нижгар руханилар семнариясе Казан руханилар академиясе | галим | | 1920-07-31 |
| 1845-08-23 1842 | Александр Гусев | Тверь руханилар семнариясе Питырбур руханилар академиясе | галим Orthodox theologian | | 1904-07-08 1904 |
| 1870-07-18 1870 | Константин Харлампович | Питырбур руханилар академиясе | тарихчы church historian университет профессоры museologist Orthodox theologian | Konstantin Kharlampovich | 1932-03-21 1932 |
| 1878-05-19 1878-05-07 | Николай Никольский | Казан руханилар академиясе | язучы этнолог журналист ethnographer тарихчы lexicographer | | 1961-11-02 |
| 1949-04-11 | Anatoliy Eldashev | Казан (Идел буе) федераль университеты | тарихчы өлкәне өйрәнүче necropolis scholar | Anatoliy Eldashev | |
| 1972-08-30 | Евфимий | Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты Moscow Theological Seminary Мәскәү руханилар академиясе | | Euthymios (Moiseev) | |

# Казан руханилар семинариясе
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан руханилар семинариясен тәмамлаучылар.
| туу датасы | Исем | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1732 1735 | Иероним (Фармаковский) | рухани | | | 1783-08-03 1783-08-14 |
| 1767 | Антоний | рухани | Казан руханилар семинариясе | Anthony (Sokolov, Alexey Fedorovich) | 1827-03-29 |
| 1770 | Липовцов, Степан Васильевич | филолог тәрҗемәче | Азия департаменты | | 1841 |
| 1774 | Мефодий | рухани | | | 1827-05-12 |
| 1800-01-02 | Иван Грацинский | | Беренче Казан ирләр гимназиясе Икенче Казан ирләр гимназиясе Сембер классик гимназиясе Казан Император университеты | Ivan Florovich Gratsinsky | 1887-05-06 |
| 1804-11-24 | Виктор Вишневский | фәлсәфәче | | | 1885-12-30 |
| 1810-03-21 | Васили Сбоев | галим | Казан Император университеты | | 1855-06-08 |
| 1817 | Степан Иванович Адоратский | рухани | | | 1882 |
| 1820 | Мартиниан | диякын presbyter hierodeacon баш әскаф | | Martynian (Muratowski) | 1898-07-17 |
| 1826-09-24 | Александр Герасимович Хрусталев | рухани | Казан руханилар семинариясе Ару хәбәр җәмигы | | 1875-10-16 |
| 1843-10-24 | Иван Ишерский | педагог | | | 1918-09-25 |
| 1844 | Кедров, Иван Михайлович | рухани мәктәп укытучысы мәгърифәтче | | | |
| 1845-06-30 | Гурий | рухани | | Gurias (Burtasovsky) | 1907-01-05 |
| 1846-03-01 | Василий Катаринский | галим | | | 1902-05-20 |
| 1849-09-15 | Николай | рухани | Russian Orthodox Beijing Mission | Nicholas (Adoratsky) | 1896-10-29 1896 |
| 1854-11-07 | Михаил Кандаратский | хирург | Казан Император университеты | | 1912-10-20 |
| 1856-04-18 | Вениамин | | | Benjamin (Muratovsky) | 1930-05-06 |
| 1864-11-24 | Иннокентий | рухани | | | 1918-01-09 |
| 1865-12-11 1870 1865 | Иван Соколов | classical philologist Byzantinist шәркыятьче canon law jurist | Питырбур руханилар академиясе | | 1939-05-03 |
| 1867-11-18 | Михаил | рухани | | Michael (Bogdanov) | 1925-07-09 |
| 1868 | Аркадий Добронравов | | | | 1933-04-20 |
| 1869-04-20 | Петр | рухани | | | 1938-01-19 |
| 1878-04-07 1878-03-26 | Николай | рухани | | | 1938-08-29 |
| 1880-03-02 | Соколов, Иоанн Иассонович | сәясәтче | | | |
| 1880-10-03 1880 1880-10-02 | Гурий | рухани | Казан руханилар академиясе | Gurias (Stepanov) | 1937-11-01 1938 |
| 1880-11-21 | Василий | | | | 1945-10-23 |
| 1882-06-16 | Иоанн | рухани | Пирем руханилар семинариясе | | 1968-02-27 |
| 1883-01-01 1883 | Валериан Васильев | телбелгеч этнолог өлкәне өйрәнүче | Мари тел, әдәбият һәм тарих институты | | 1961-05-02 1961 |
| 1883-04-12 | Тихон | укытучы | | Tikhon (Troitsky) | 1963-03-30 |
| 1885-01-06 | Evgeny Vensky | шагыйрь драматург feuilleton satirist | | | 1943-11-04 |
| 1885-02-17 1885 | Амфилохий | рухани | | Amphilochius (Skvortsov) | 1937-10-01 1946 |
| 1889-10-09 1889-09-27 | Ефрем | рухани | | | 1941-11-14 |
| 1893-01-27 | Ириней | | | Irenaeus (Shulmin) | 1938-02-08 |
| 1895-07-08 1895-07-20 | Матвей Спиридонов | хөкемче | Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе | | 1942-05-01 |
| 1897-02-13 | Виктор Покровский | мисиянир | | | 1990-02-12 |
| 1898-12-31 | Ivan Akhakh | шагыйрь публицист | | | 1920-03-15 |
| | Тихон Углянский | рухани укытучы | Тамбу руханилар семинариясе | | 1871-02-07 |

# Казан руханилар семинариясе
## Гомосексуаль җәнҗал

2013 елның декабрендә семинариядә студентларның семинария җитәкчелеген җенси бозыклыкта гаепләү белән бәйле шикаятьләре буенча Рус православие чиркәвенең уку комитетыннан протоиерей Максим Козлов җитәкчелегендә инспекция тикшерү үткәрә. Протодиакон Андрей Кураев мәгълүматларына караганда, берничә студент комиссиягә содомия фактларын актив раслаган, ә аз санлы 5 курс студентлары дәшмичә калган. Комиссия эше нәтиҗәләре буенча, семинария проректоры, Татарстан митрополиясе матбугат секретаре игумен Кирилл (Илюхин) эшеннән азат ителгән.
Кирилл (Илюхин) Казан семинариясеннән эштән киткәннән соң, Тверь епархиясе штатына Тверь дәүләт университетының(рус.)татар. теология кафедрасы мөдире урынына чакырылган. Әмма, шау-шу кубу сәбәпле, аны кафедра мөдире итеп билгеләү турындагы карар гамәлдән чыгарыла.
Семинариянең калган җитәкчеләре, шул исәптән уку эшләре буенча проректор иеромонах Филарет (Кузьмин), студентларга карата җенси бозыклыкта гаепләнүгә карамастан, үз вазифаларында калган. Протодиакон Андрей Кураев фикеренчә, бу Чистай епискобы посты өчен көрәш белән бәйле, әлеге вазифага игумен Кирилл һәм иеромонах Филарет дәгъва иткән.
Протест йөзеннән, 2014 елның гыйнварында семинариядән филология кафедрасында доцент булып эшләгән филология фәннәре кандидаты, Татарстанда чиркәү-славян теле(рус.)татар. буенча әйдәп баручы белгечләрнең берсе Мария Новак, шулай ук илаһият һәм фәлсәфә кафедрасында чагыштырма дин белеме укыткан Валерий Матросов эштән китә.
2014 елның мартында Татарстан митрополиты Анастасий вакытлыча эштән азат ителә.