yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кавалоти (Кунео)

Кавалоти — Италиянең Пьемонт төбәге Канале өязендә урнашкан торак пункт.

# Кавалоти (Кунео)
## Географиясе

Кавалоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кавалоти (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Санта Романа (Виченца)

Санта Романа — Италиянең Венеция төбәге Нове өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Романа (Виченца)
## Географиясе

Санта Романа Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Романа (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Боско (Венеция)

Боско — Италиянең Венеция төбәге Санто-Стино-ди-Ливенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Боско (Венеция)
## Географиясе

Боско Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Боско (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аҗар (Диҗле)

Аҗар (төр. Acar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Геннадий Стефановский

Геннадий Стефановский, Геннадий Алексей улы Стефановский (белар. Генадзь Аляксеевіч Стэфаноўскі, 1918 елның 8 октябре Вятка губернасы, Посегово — 1991 елның 7 апреле, Татарстан, Әлмәт) — рәссам, Әлмәт рәсем сәнгать мәктәбе директоры (1966-1987), Әлмәт картиналар галереясын оештыручы һәм беренче (1975—1987 елларда) җитәкчесе. Татарстан АССР (1976) һәм РСФСР (1987) атказанган мәдәният хезмәткәре. Бөек Ватан сугышында катнашкан.

# Геннадий Стефановский
## Тәрҗемәи хәле

1918 елның 8 октябрендә Вятка губернасы (хәзерге Киров өлкәсе) Киров районы Посегово авылында хезмәткәр гаиләсендә туган. «Киров рәссамы товариществосы» студиясендә белем ала.

# Геннадий Стефановский
## Бөек Ватан сугышында

1941-1945 елларда Карелия фронтында алман-фашист илбасарларына каршы сугышта катнаша.

# Геннадий Стефановский
## Хезмәт юлы

* «Киров рәссамы товариществосы»нда рәссам-график.
* Сугыштан соң, Буада мәдәният йорты директоры.
* Урыссуда рәсем һәм сызым укытучысы.
* 1965 елдан Әлмәттә яши һәи иҗат итә.
* 1965-1987 Әлмәт рәсем сәнгате мәктәбе укытучысы һәм директоры.
* 1975-1987 Әлмәт картиналар галереясы җитәкчесе.

# Геннадий Стефановский
## Иҗаты

Бала вакытыннан ук рәсем ясау, рәсем сәнгате белән мавыга. Графика һәм сынлы сәнгать өлкәсендә эшли. Әлмәттә берөзлексез иҗат белән шөгыльләнә. Татарстанның нефть якларын гәүдәләндергән уннарча картина язды. Әлмәт картиналар галереясенең бинасын төзүгә, әсәрләр тупламасын булдыруга зур көч куйды.

# Геннадий Стефановский
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1976 Татарстан АССР атказанган мәдәният хезмәткәре
* 1987 РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре

# Геннадий Стефановский
## Хәтер

* Әлмәт картиналар галереясына исеме бирелгән.
# Биктимер (Кызыл Кама районы)

Биктимер — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452933, ГАТОБК коды — 80237820003.
# Харытанцы

Харытанцы (белар. Харытанцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Харытанцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Катенино

Катенино (рус. Катенино) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.

# Катенино
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Катенино
## Сәгать поясы

Катенино Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Катенино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Яруллин урамы

Яруллин урамы:
* Фәрит Яруллин урамы - Казанның Киров районындагы урам.
* Заһидулла Яруллин урамы - Яр Чаллыдагы урам.
* Фәнис Яруллин урамы (Баулы)
* Фәрит Яруллин урамы (Мамадыш)
* Мирсәет Яруллин урамы (Мамадыш)
* Яруллин урамы (Тәтеш)
# (19539) Anaverdu

(19539) Anaverdu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19539) Anaverdu
## Тарихы

1999 елның 14 маенда Жауме Номен тарафыннан Ла-Амеллья-де-Мар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JO14» саналган.
# Самар (Идел кушылдыгы)

Сама́р — Ырынбур һәм Самар өлкәләрендәге елга, Иделнең сул кушылдыгы. Суларын Сарытау сусаклагычына коя.
Озынлык — 594 км, бассейн мәйданы — 46,5 мең км². Еллык уртача су чыгым — урта агымында 50 м³/с. Елганың тамагында Самар шәһәре урнашкан.
Елга исеме беренче тапкыр 923 елда язылган Ибне Фадлан юлъязмасында очрый.

# Самар (Идел кушылдыгы)
## Төп кушылдыклары

* Олы Чуран
* Кече Чуран
* Тук
* Бозаулык
* Боровка
* Олы Кенәле
# Эден лос Сабинос (Агваскальентес)

Эден лос Сабинос — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Эден лос Сабинос (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эден лос Сабинос (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Троньяно (Павия)

Троньяно — Италиянең Ломбардия төбәге Баскапе өязендә урнашкан торак пункт.

# Троньяно (Павия)
## Географиясе

Троньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Троньяно (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шален (Мез)

Шален (фр. Chalaines) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Куратенок

Куратенок — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Курата елгасының уң ярына тамагыннан 28 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Куратенок
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100006329
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100632
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Санта Инес (Сан Мигел де Альенде)

Санта Инес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Санта Инес (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Санта Инес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Инес (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Инес (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Урал (исем)

Урал — исем.
* Урал Вилданов — философ, югары мәктәп укытучысы.
* Урал Кадыйров — галим-ветеринар, патологоанатом, югары мәктәп укытучысы. Ветеринария фәннәре докторы.
* Урал Рәхимов — эшмәкәр, Мортаза Рәхимовның улы.
* Урал Рәшитов — композитор, җырчы, музыкаль продюсер. Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе.
* Урал Дистанов — геолог, геология-минералогия фәннәре докторы.
* Урал Иделбаев — композитор, Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе.
# Тия (Олы Чирмешән кушылдыгы)

Тия — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Чирмешән елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.

# Тия (Олы Чирмешән кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000412112100005305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100530
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# ZNF706

ZNF706 (ингл. Zinc finger protein 706 һәм Zinc finger protein 706) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Подпеч (Копер)

Подпеч — Словениянең Копер җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подпеч (Копер)
## Географиясе

Мәйданы — 2,77 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 311,5 метр биеклектә урнашкан.
# Новыя Буды

Новыя Буды (белар. Новыя Буды) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.

# Новыя Буды
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Ярте-Се

Ярте-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха (Зеленая) елгасының сул ярыннан 75 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Ярте-Се
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300045253
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304525
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Яңа Бура (Чиләбе өлкәсе)

Яңа Бура (рус. Новобурино) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.

# Яңа Бура (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Бура (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Яңа Бура (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Яңа Бура (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (46%), татарлар (10%), башкортлар (38%), алманнар (5%).
# (6304) Josephus Flavius

(6304) Josephus Flavius (лат. Josephus Flavius) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6304) Josephus Flavius
## Тарихы

1989 елның 2 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GT3» саналган.
# Вроцлавки

Вроцлавки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Папово-Бискупе гминаcында урнашкан авыл.

# Вроцлавки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Vena bäreleşe

Vena bäreleşe - 1683 yılnıñ 11 sentäberendä ike aylıq Vena qamalışınnan soñ bulğan ber yaqtan xristian İzge ligası köçläre, ikençe yaqtan Ğosmanlı imperiäse arasında bäreleş näticäsendä Yan III Sobeskiy citäklägän ğäskär ciñä häm Awrupada Ğosmanlı imperiäseneñ yawlap alularına çik quya.
Vena bäreleşennän soñ Avstriä berniçä distägä Üzäk Awrupanıñ iñ köçle däwlätenä äwerelgän.
Polşa qıyralı häm Böyek Litva kenäze Yan III Sobeskiy citäklägän läx-avstriä-alman ğäskäre böyek wäzir Qara Mostafa citäklägän Ğosmanlı imperiäseneñ ğäskären ciñä.
Vena bäreleşe Üzäk Awrupa illäre Ğosmanlı imperiäsenä qarşı suğışta xälitkeç ähämiätkä iä.
Aldağı 16 yıl däwamında Avstriä ğäskäre höcüm itä başlağan häm töreklärdän Macarstan häm Transilvaniäne alğan.

# Vena bäreleşe
## Näticä

Vena bäreleşennän soñ töreklär uñışsız itep 16 yıl däwamında suğışıp, Macarstan häm Transilvaniäne yuğalta, axırında Karlovits solıxı suğışqa noqta quya.
Läx-Avstriä duslığı ozaq suzılmağan, Karl V Yan Sobeskiy ciñüen tübänsetä başlağan. Reç Pospolita Avstriäne qotqarudan faydasın kürmägän, kiresençä Vena bäreleşe Avstriä imperiäsenä nigez salğan häm Reç Pospolitanı cimerügä yul quyğan. 1775 häm 1795 yıllarda Gabsburglar Reç Pospolitanı bülgälüdä qatnaşqan.
Räsäy imperatorı Nikolay I bu bäreleş turında bolay äytkän:
* Räsäy imperatorı Nikolay I:
* Polşa qıyralları arasında iñ yüläre - Yan Sobeskiy, ä Rusiä imperatorları arasında iñ yüläre - min. Sobeskiy - çönki ul Avstriäne 1683 yılda qotqarğan, ä min - çönki Avstriäne 1848 yılda qotqardım.
(Räsäy Qırım suğışında Avstriäneñ xiänäte säbäple ciñelgän).
# (2718) Хэндли

(2718) Хэндли (лат. Handley) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2718) Хэндли
## Тарихы

1951 елның 30 июлендә Эрнест Джонсон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 OM» саналган.
# GSC3021-820

GSC3021-820 — Тазылар йолдызлыгында урнашкан A2IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,17 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Милли Аюрведа Институты

Милли Аюрведа Институты ул Һиндстанда Аюрведаны өйрәнү һәм өйрәтү өчен топ университет, ул 1976 елда Һиндстан Хөкүмәте Сәламәтлек һәм Гаилә Иминлеге Министрлыгы тарафыннан Җайпурда нигезләнгән. Институт дәүләттә Һиндстан Хөкүмәте AYUSH Департаменты тарафыннан “Һинд Медицина һәм Гомеопатия белем бирүе”н өйрәнү өчен сигез милли институтларның берсе булып тора һәм AYUSH астында бердәнбер Аюрведа институт булып тора. Институт Раджастхан Хөкүмәте тарафыннан 1946 елда нигезләнгән Хөкүмәт Аюрведа Колледжыннан килеп чыккан, ул 1976 елда хәзерге институттан килеп чыккан. Ул хәзер Доктор Сарвепалли Радһакришнан Раджастхан Аюрвед Университеты, Джодһпур белән аффилиацияләнгән, элек ул Раджастхан Аюрвед Университеты буларак мәгълүм булган. Ул шулай ук Берлек хөкүмәте астында ике укудан соң белем бирү институтларның берсе, икенчесе Аюрведа буенча Укудан соң Өйрәтү һәм Өйрәнү Институты, Джамнагар.

# Милли Аюрведа Институты
## Шулай ук карарга мөмкин

* en:National Research Institute for Panchakarma
* en:All India Institute of Ayurveda, Delhi
# Канискьо

Канискьо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Канискьо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 659 метр биеклектә урнашкан. Альпетте, Куорнье, Праскорсано, Сан-Коломбано-Бельмонте, Спароне һәм Пратильоне коммуналары белән чиктәш.
# Каньямарес

Каньямарес (исп. Cañamares) — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Каньямарес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 40,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 908 метр биеклектә урнашкан.
# Бозко Пяца (Кремона)

Бозко Пяца — Италиянең Ломбардия төбәге Торричелла-дель-Пиццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко Пяца (Кремона)
## Географиясе

Бозко Пяца Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Бозко Пяца (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Александр Кирсанов

Александр Кирсанов (Александр Васили улы Кирсанов, 23 декабрь 1898(1898-12-23), Казан, Россия империясе — 16 ноябрь 1994(1994-11-16) (95 яшь), Минск, Беларусь) — дивизия командиры, СССР каһарманы (1944), Беларус дәүләт университетның проректоры (196?-1974).
# Татар Байтуганы

Татар Байтуганы – Самар өлкәсенең Камышлы районындагы татар авылы. Камышлы авылыннан 10 көнчыгышрак, Сук елгасы буенда урнашкан.

# Татар Байтуганы
## Тарихи белешмә

18 гасырда ул Югары Ярмәк дип атала. Генераль межевание (1798-1842) китабы буенча Югары Ярмәк (Байтуган) авылында 100 йорт булуы турында язылган. Аларда 254 ир-ат, 232 хатын-кыз яшәве язылган. 48 йорт яңа чукынган чуашларга, 48 – ясаклы татарларга, 4 – ям татарларына нисбәтле.
Пенза һәм Курск ягыннан руслар килеп утыра. Авыл милли билге буенча өч өлешкә бүленә. Татар белән чуашлар Сукның уң ярында, руслар – сул ягында тора. Вулыс үзәге була. 1927 елда вулыс Байтуган Милли (татар) районга исемен алыштыра. Ул заманда Байтуганда 600 йорт, чиркәү, зур базар була.
1925 елны беренче АКШ тракторы кайтарыла. 1930 елны өч күмәк хуҗалык корыла, МТС оештырыла. 1929 елда Байтуганда зур янгын чыкканга, исә калган йортларны Камышлыга күчерү мәсәләсе килеп туа. Шулай итеп район үзәк Камышлыга күчә.
2009 ел башында авылда советы буенча 297 кеше яшәде.
Татарлар татар теленең урта диалекты, камышлы сөйләше вәкилләре.
Байтуган мәчете гаят иске. Аны 1746 елда салынган дип санала.

# Татар Байтуганы
## Социаль тармак

Байтуган ике катлы урта мәктәбендә 70 тән артык укучы белем ала. Балалар бакчасында 24 бала тәрбияләнә, уннан артыгы чиратта тора, чөнки урыннар җитеп бетми.
Авылда ике фельдшер-акушерлык пункты, социаль бүлек халыкка ярдәм күрсәтә. Уфа юлында ике кунакханә, ике Мәдәният йорты, ике китапханә эшләп тора. Объектларның барысында да байтуганлылар хезмәт итә.

# Татар Байтуганы
## Икътисад

Булат Минаҗевның җаваплылыгы чикләнгән ”Байкомсервис” крестьян-фермер хуҗалыгында игенчеләр, терлек караучылар, сыер савучылар эшли. Шәхси хуҗалыкларга терлек асрау өчен хөкүмәттән субсидияләр бирелә хәзер, шуңа күрә халык кабат терлек асрый башлады. Ике төзүчеләр бригадасы яңа өйләр салып, искеләрен төзәтеп йөри. Шулай ук тегермән бар.

# Татар Байтуганы
## Танылган шәхесләр

* Сәләй Вәгыйзов – татар балалары өчен Әлифба авторы
# Нисипари

Нисипари — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Кастелу (коммуна) коммунасына карый.

# Нисипари
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD151525

HD151525 — Геркулес йолдызлыгында урнашкан A1VpSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,24 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Акбаш чомга

Акбаш чомга (лат. Podiceps grisegena) - чомгасыманнар отрядының чомгалар гаиләсенә караган су кошы. Төньяк ярымшарда, күберәген урман зонасында таралган, әммә шулай ук төньяк куаклыклы тундраларга һәм көньяк чүлләргә чаклы үтеп керә. Күзгә ташланып бармаган кош ялгыз, яки пар белән очрый, оя ясау чорда кече сирәк күч барлыкка китерә. Күп вакытын су өстендәге камышлыкта, күрәнлек үткәрә. Хәвеф туганда үлән арасында посып калырга тырыша яки, чумып кача. Үрчү мизгеле ареалның көньяк өлешендә — апрелдән июлгә кадәр, төньяк өлешендә — майдан августка кадәр. Гадәттә, 3-4 ак йомырка була. Күчер кош. Кышны диңгезнең катмас өлешендә үткәрә. Җилсезлек көчле дулкынлану югында чагыштырмача сай урыннарда, яки туңмаган күлләрдә азык таба.

# Акбаш чомга
## Таралуы

Евразияда һәм Төньяк Америкада оялау өлкәсе берничә участкадан тора. Лапландия, Якутияда, Чукотка һәм Аляска тундрасында, Каспий, Арал яны һәм Аризона чүлләренә хәтле төрле климат зоналарында оя кора.
# Астара (Азәрбайҗан)

Астара (әзери. Astara) — Азәрбайҗанның Астара районында урнашкан шәһәр.
# Гөйләр

Гөйләр (әзери. Göylər) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# Груець (Великопольское воеводалыгы)

Груець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чрода-Велкопольска гминасында урнашкан авыл.

# Груець (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шершул

Шершул — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Гусь елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Шершул
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102312110000026535
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002653
* Бассейн коды — 09.01.01.023
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сьнежковице

Сьнежковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Васнюв гминасында урнашкан авыл.

# Сьнежковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буоци (Милано)

Буоци — Италиянең Ломбардия төбәге Сан Донато Миланезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Буоци (Милано)
## Географиясе

Буоци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Буоци (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.