yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ржазова

Ржазова (чех. Razová) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Брунталь һәм Q12042018? районында урнашкан авыл.

# Ржазова
## Географиясе

Мәйданы — 31,88024 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 555 метр биеклектә урнашкан.

# Ржазова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржазова
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Ржазова
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2173 |
| 1880 | 2094 |
| 1890 | 2061 |
| 1900 | 1966 |
| 1910 | 1839 |
| 1921 | 1637 |
| 1930 | 1670 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 758 |
| 1961 | 768 |
| 1970 | 722 |
| 1980 | 672 |
| 1991 | 514 |
| 2001 | 535 |
| 2011 | 515 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 499 |
| 2016 | 518 |
| 2017 | 530 |
| 2018 | 531 |
| 2019 | 525 |
| 2020 | 518 |
| 2021 | 513 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 476 |
| 2022 | 529 |
| 2023 | 534 |
| 2024 | 516 |
# Долня Пака

Долня Пака — Словениянең Чрномель (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Долня Пака
## Географиясе

Мәйданы — 0,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 176,5 метр биеклектә урнашкан.
# Тотоапа (Таско де Аларкон)

Тотоапа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Таско-де-Аларкон муниципалитеты составына керә.

# Тотоапа (Таско де Аларкон)
## Географиясе

Тотоапа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тотоапа (Таско де Аларкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тотоапа (Таско де Аларкон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Расселлвилл (Арканзас)

Расселлвилл — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Расселлвилл (Арканзас)
## Тарихы

Расселлвилл шәһәре 1870 елда нигезләнгән.

# Расселлвилл (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 73,320582 км², 73,341806 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кырый Йорткүл

Кырый Йорткүл, Дала Йорткүле, Баллыкүл — Татарстан Республикасының Спаск районындагы авыл.
Почта индексы — 422864.

# Кырый Йорткүл
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.3 °C | -10.4 °C | -5.4 °C | 5.5 °C | 14.3 °C | 19 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.9 °C | -9.5 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# Султанабат (Элешкирт)

Султанабат (төр. Sultanabat) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нове Мурси

Нове Мурси — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стердынь гминасында урнашкан авыл.

# Нове Мурси
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буди (Сташовский повяты)

Буди — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Богоря гминасында урнашкан авыл.

# Буди (Сташовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эстансия де Вакерос (Леон)

Эстансия де Вакерос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Эстансия де Вакерос (Леон)
## Географиясе

Эстансия де Вакерос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эстансия де Вакерос (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эстансия де Вакерос (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Гроссенерих

Гроссенерих (алман. Großenehrich) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Гроссенерих
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 63,26 км², 63,34 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 метр биеклектә урнашкан.
# Блуменхольц

Блуменхольц — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Блуменхольц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,83 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 78 метр биеклектә урнашкан.
# Карминьяно

Карминьяно — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Прато провинциясе составына керә.

# Карминьяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 189 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Капрая-е-Лимите, Ластра-а-Синья, Монтелупо-Фьорентино, Поҗо а Каяно, Прато, Куаррата, Синья һәм Винчи коммуналары белән чиктәш.
# Бозко III (Авелино)

Бозко III — Италиянең Кампания төбәге Айелло-дель-Сабато өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко III (Авелино)
## Географиясе

Бозко III Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бозко III (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дуже-Крувно

Дуже-Крувно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Осечна гминасында урнашкан авыл.

# Дуже-Крувно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Самодеятельность (журнал)

Самодеятельность — кооператив журналы. «Трудовой союз» кулланучылар җәмгыяте органы. 1909 елның декабреннән 1910 елның мартына кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
# Оберурзел

Оберурзел (алман. Oberursel (Taunus)) — Алманиянең Һессен җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45248 кеше (2014).

# Оберурзел
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Оберурзел Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Оберурзел
## Тарих

Беренче мәртәбә 794 елда телгә алына.

# Оберурзел
## Кардәш шәһәрләр

* Коггенланд, Нидерланд (1971)
* Кушадасы, Төркия
* Ломоносов, Россия (4 июнь 2004)
* Рашмур, Бөекбритания (1989)
* Эпине-сюр-Сен, Франция (16 май 1964)

# Оберурзел
## Рәсми сайт

* https://www.oberursel.de/
# Тауер-Сити (Төньяк Дакота)

Тауер-Сити — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Тауер-Сити (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Тауер-Сити шәһәре 1879 елда нигезләнгән.

# Тауер-Сити (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,30487 км², 5,379676 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 357 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кара Кобы

Кара Кобы (рус. Кара Кобы) — Алтай Республикасының Онгудай районында урнашкан авыл.

# Кара Кобы
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Кара Кобы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (98%).
# (10517) 1990 BH1

(10517) 1990 BH1 (лат. 1990 BH1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10517) 1990 BH1
## Тарихы

1990 елның 28 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BH1» саналган.
# Торболе-Казалья

Торболе-Казалья — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Брешиа провинциясе составына керә.

# Торболе-Казалья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 114 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аццано-Мелла, Кастель-Мелла, Лограто, Ронкаделле һәм Травальято коммуналары белән чиктәш.
# Зелени Дул

Зелени Дул (чех. Zelený Důl) — Чехиянең Устецк крае Брандов районында урнашкан авыл.

# Зелени Дул
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Зелени Дул
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Зелени Дул
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Зелени Дул
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Бродовка

Бродовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нейва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Бродовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501812111200006433
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200643
* Бассейн коды — 14.01.05.018
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Говард (Нью-Йорк)

Говард — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Говард (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1803 елда нигезләнгән.

# Говард (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 60,77 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 484 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Барэйкавшчына

Барэйкавшчына (белар. Барэйкаўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Барэйкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гренада (Калифорния)

Гренада — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гренада (Калифорния)
## Географиясе

Гренада халык санын алу урыны мәйданы — 0,517 квадрат миль, 1,338973 км² (1 апрель 2010), 1,338973 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2579 Фут биеклектә урнашкан.
# Гранха Авикола Нумеро 39 (Сан Мигел де Альенде)

Гранха Авикола Нумеро 39 — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Гранха Авикола Нумеро 39 (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Гранха Авикола Нумеро 39 Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Авикола Нумеро 39 (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Авикола Нумеро 39 (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# IC 5243

IC 5243 — Пегас йолдызлыгы чикләрендә урнашкан HI (21cm) чыганак, инфракызыл чыганак һәм радиогалактика .

# IC 5243
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5243, KPG 571a, MCG+04-53-011, KPG 571b, UGC 12153, PGC 69495, IRAS F22389+2306, 2MASX J22412451+2322320, Z 2239.0+2307, Z 474-21, UZC J224124.6+232230 һәм LEDA 69495 буларак та сурәтләнә.
# Юсуфлу (Фатса)

Юсуфлу (төр. Yusuflu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фельзен

Фельзен (фр. Felzins) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Кара урман (мәгънәләр)

* Кара урман (җыр) — озын көй жанрында язылган татар халык җыры.
* Кара урман — "Зәңгәр шәл" спектакленең 5 нче пәрдәсендәге Булат җыры.
* «Кара урман» — Нәҗип Җиһановның Алтынчәч операсындагы Җик-Мәргән ариясе.
* «Кара урман» — Фәүзия Бәйрәмованың 1997 елда язган романы.

# Кара урман (мәгънәләр)
## Шулай да карагыз

* Кара Урман Обсерваториясе
# Джадсон (Көньяк Каролина)

Джадсон — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Джадсон (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Джадсон халык санын алу урыны мәйданы — 2,051886 км², 2,052 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 298 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Прямой Кайтанак

Прямой Кайтанак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Кайтанак елгасының уң ярына тамагыннан 8 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 11 км.

# Прямой Кайтанак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100003434
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100343
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Әулиеагач

Әулиеагач (каз. Әулиеағаш) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Әулиеагач
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (7666) Keyaki

(7666) Keyaki (лат. Keyaki) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7666) Keyaki
## Тарихы

1994 елның 4 ноябрендә K. Cross тарафыннан Сендай обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VC1» саналган.
# Селиште (Орхей)

Селиште (рум. һәм молдав. Seliște ) — Молдова Республикасының Орхей районына караган авыл.
# Биджовска Лготка

Биджовска Лготка (чех. Bydžovská Lhotka) — Чехиянең Кралове Градец крае Меник районында урнашкан авыл.

# Биджовска Лготка
## Географиясе

Мәйданы — 2,359 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Биджовска Лготка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Биджовска Лготка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Биджовска Лготка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 271 |
| 1880 | 253 |
| 1890 | 264 |
| 1900 | 278 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 268 |
| 1921 | 242 |
| 1930 | 255 |
| 1950 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 156 |
| 1970 | 148 |
| 1980 | 169 |
| 1991 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 158 |
| 2011 | 148 |
| 2021 | 145 |
# Расколина

Расколина — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Инвешка елгасының сул ярыннан 1,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Расколина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уводь елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010301012110000033120
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003312
* Бассейн коды — 09.01.03.010
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Глинка (Буский повяты)

Глинка — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Гнойно гминасында урнашкан авыл.

# Глинка (Буский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Арбузов-Баран

Арбузов-Баран — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы авыл.
Халык саны — 162 тирәсендә. Почта индексы — 422915.

# Арбузов-Баран
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Арбузов-Баран
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Арбузов-Баран
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

# Арбузов-Баран
## Танылган шәхесләр

* Александр Арбузов (1877-1968), рус химигы, академик, Социалистик Хезмәт Каһарманы, ике мәртәбә Сталин премиясе иясе.
* Иван Кочнев (1921-1958), Советлар Берлеге Каһарманы, җирләнгән.
# Бараба диалекты

Бараба диалекты — татар теле яки себер татар теле диалектларының берсе, ул телдә Себердәге Бараба тигезлегендә яшәүче бараба татарлары сөйләшә. Башка карашлар буенча кыпчак телләренең идел-кыпчак телләренә аерым тел булып керә. Язуы юк, көнкүрештә генә кулланыла, язмада транскрипциядә яки әдәби татар телендә күрсәтелә.

# Бараба диалекты
## Үзенчәлекләре

Фонетик система 12 сузык һәм 19 тартык аваздан тора. Вокализмда әдәби татар теле йогынтысында себер татарлар теленнән Идел буе татарлары теленә әкренләп күчүе күренә. Агглютинатив типтагы тел. Синтаксик бәйләнешләр, сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзү башка төркидәге кебек үк.
Төп лексикасы кыпчак (идел буе кыпчак телләре һәм казакъ телләренә) һәм алтай телләре төркемнәренә якын.
# Зур Сөндер (Муркаш районы)

Зур Сөндер (чуаш. Мӑн Сӗнтӗр, рус. Большой Сундырь, таулы чирм. Кого Шӹндӹр) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429544. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды — 97232820001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды — 2101300001700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды — 2136.

# Зур Сөндер (Муркаш районы)
## География

Авыл Сөндер елгасы буенда урнашкан.

# Зур Сөндер (Муркаш районы)
## Тарих

Революциягә кадәр Казан губернасы Козьмодемьянск өязе Татаркасы волостена караган. 1927—1962 елларда — ЧАССРның Сөндер районы үзәге.

# Зур Сөндер (Муркаш районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 488 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (88%), руслар (11%), чирмешләр (1%).
# Бобичешть (коммуна)

Бобичешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.

# Бобичешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бобичешть, Бекет, Belgun, Кинтешть, Коменешть, Говора, Леотешть һәм Мирила авыллары урнашкан.
# Мавролик (ай кратеры)

Мавролик (лат. Maurolycus) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 115,35 км булган кратер.

# Мавролик (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Франческо Мавролико (1494—1575) хөрмәтенә бирелә.

# Мавролик (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# MKS1

MKS1 (ингл. MKS transition zone complex subunit 1 һәм Meckel syndrome type 1 protein) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Течало (Савона)

Течало — Италиянең Лигурия төбәге Чизано-суль-Нева өязендә урнашкан торак пункт.

# Течало (Савона)
## Географиясе

Течало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Течало (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кабеза де Сьенега (Сочистлавака)

Кабеза де Сьенега — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Xochistlahuaca Municipality муниципалитеты составына керә.

# Кабеза де Сьенега (Сочистлавака)
## Географиясе

Кабеза де Сьенега Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Кабеза де Сьенега (Сочистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Кабеза де Сьенега (Сочистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Боровець (гмина Хотча)

Боровець — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хотча гминасында урнашкан авыл.

# Боровець (гмина Хотча)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зәй ДРЭСы

ССРБның 50-еллыгы исемендәге Зәй дәүләт район электр станциясе – Зәй шәһәрендә, Зәй елгасында урнашкан җылылык конденсацион электр станциясе. Гомуми куәте 2400 МВт булган 12 блоктан тора. Беренче энергия блогы 1963 елда, соңгы (уникенче) энергия блогы – 1972 елда сафка тапшырылган. 1976 елның 13 февралендә сәнәгый файдалануга тапшырылган. Эшчеләр саны: 1948 кеше (1997), 1000 тирәсе кеше (2013).
# Сүрүр (Язиһан)

Сүрүр (төр. Sürür) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Язиһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Карни (Мэриленд)

Карни — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Карни (Мэриленд)
## Географиясе

Карни халык санын алу урыны мәйданы — 18,05603 км², 18,063876 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 108 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нове Нарушево

Нове Нарушево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Нарушево гминасында урнашкан авыл.

# Нове Нарушево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Навасёлки (Астромицки авыл советы)

Навасёлки (белар. Навасёлкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.

# Навасёлки (Астромицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Лейсар

Лейсар (фр. Leyssard) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Пон-д’Эн кантонына карый.

# Лейсар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,61 км².
# Лейкленд-Шорс (Миннесота)

Лейкленд-Шорс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Лейкленд-Шорс (Миннесота)
## Тарихы

Лейкленд-Шорс шәһәре елда нигезләнгән.

# Лейкленд-Шорс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,882846 км², 1,899286 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 224 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бребель

Бребель (алман. Brebel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Бребель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 метр биеклектә урнашкан.
# Морерень (Васлуй)

Морерень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Александру-Влахуце (коммуна) коммунасына карый.

# Морерень (Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 182 ± 1 метр биеклектә урнашкан.