yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD174663

HD174663 — Тавис йолдызлыгында урнашкан A5mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,54 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Церквеняк

Церквеняк — Словениянең Церквеняк (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Церквеняк
## Географиясе

Мәйданы — 0,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 340 метр һәм 318 метр биеклектә урнашкан.
# (12188) Kalaallitnunaat

(12188) Kalaallitnunaat — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12188) Kalaallitnunaat
## Тарихы

1978 елның 9 августында Ричард Уэст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PE» саналган.
# Ипаба

Ипаба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Ипаба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 113,128 км².
# Оленье

Оленье (рус. Оленье) — Диңгез буе краеның Артём шәһәр округында урнашкан авыл.

# Оленье
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Оленье
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
# (7688) Lothar

(7688) Lothar (лат. Lothar) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7688) Lothar
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2536 P-L» саналган.
# Озанс-Монтестрюк

Озанс-Монтестрюк (фр. Ozenx-Montestrucq һәм фр. Ozenx) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Горня Соколовица

Горня Соколовица (серб. Горња Соколовица) — Сербиянең Заечар округы Кнәжеватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Соколовица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 385 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Соколовица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Азат Хөсәенов (1958)

{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Азат Хөсәенов

# Тәрҗемәи хәле =

1958 елның 10 апрелендә ТАССР Актаныш районы Яңа Богады авылында алты балалы гаиләдә туган. Әтисе күмәк хуҗалыкта бухгалтер, әнисе колхозчы булып эшли. Гаиләдә 3 ул, 3 кыз үскәннәр. Азат туган авылында урта мәктәпне тәмамлый, Казан дәүләт педагогия институтына укырга керергә баллары җитмәгәч, туган ягына кайта, Актанышта «Сельхозтехника» берләшмәсенең клубына эшкә урнаша, читтән торып Алабуга мәдәни-агарту укуханәсенә укырга керә. 1976—1978 елларда Ерак Көнчыгышта тимер юл гаскәрләрендә хәрби хезмәттә була. Армиядән туган авылына кайта, күмәк хуҗалык рәисе Кәрам Гариф улы Гарипов аны клуб мөдире, спорт уеннарын оештыручы, комсомол оешмасы сәркатибе вазифаларына тарта. 1981 елда Яр Чаллыга, КамАЗ төзелешенә күчеп килә, 23 ел Чаллыда эшли. «Электромаш» заводында эшли башлый. Мәскәү электромеханика институтының кичке факультетын тәмамлый. «Электромаш» заводында эшләгәндә, «Чулман» татар җыры ансамбле оештыра (директоры Инбер Шәфыйков). Төп эшеннән китмичә, ярты ставкага «Энергетик» мәдәният сараена эшкә урнаша (җитәкче Гөлзада Рзаева, баянчы Илгиз Закиров). Читтән торып, педагогия институтын тәмамлый.
2004 елдан Казанда яши. «Азат Тимершәех» дигән сәхнә исеме ала. ТР кулланучылар оешмасы берлегендә профсоюз рәисе итеп сайлана. Татарстанда үскән шифалы үләннәр эшкәртү предприятиесенең цех башлыгы.

# Тәрҗемәи хәле =
## Иҗаты

Туган авылында урта мәктәптә укыганда ук үзешчән сәнгатьтә катнаша башлый. Актанышта, туган авылында клубларда эшләгәндә, шулай ук армиядә, БАМ төзелешендә полк клубында җырчы буларак осталыгын арттыра. КамАЗда эшләгәндә «Чулман» ансамбле белән җомга саен район авылларына гастрольләргә чыга. Иҗади үсешенә якташы, «Энергетик» мәдәният сараеның татар хоры җитәкчесе (бер үк вакытта Яр Чаллының 2нче музыка мәктәбенең директоры) Әнәс Батыр улы Фәйрушин зур өлеш кертә. Композитор Илгиз Закиров белән иҗади дуслыкта яши, концертларында аның 7-8 җырын башкара. Азат Тимершәех татар җырын Сахалинда, Ерак Көнчыгышта, Котыпта, Себердә, Донбасста, Балтыйк буенда, Урта Азиядә яңгырата. Концертларында күп санда татар халык җырлары, композиторларның 300дән артык җырын башкарган. Репертуарында туган ягы Актаныш турында җырлар зур урын алган: «Туган як» (Мирһади Разов сүзләре, Әхтәм Миңнебаев көе), «Актанышым, туган җирем» (Мирһади Разов сүзләре, Ганс Сәйфуллин көе), туган авылы Богады, шулай ук Зөбәер, Әнәк, Чишмә авыллары турында җырлар. Концертларын «Җырлыйм туган якта, җырлыйм сезнең хакта» җыры белән башлап җибәрә.

# Тәрҗемәи хәле =
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2008 — Татарстанның халык артисты

# Тәрҗемәи хәле =
## Гаиләсе

Хатыны — авылдашы Рәмзия, Казан мәдәният институтын тәмамлаган, Яр Чаллы педагогия институты китапханәсе мөдире, ТР милли китапханәсенең бүлек мөдире булып эшләгән, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре. Питрәч районының Көек авылында төзегән шәхси йортларында яшиләр.
    Балалары: кызы Алия, Казанда заводта эшли, улы Илдар эчке эшләр бүлегендә хезмәт итә.
# Калкув (Мазовия воеводалыгы)

Калкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Цепелюв гминасында урнашкан авыл.

# Калкув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Горньи Брег

Горньи Брег (серб. Горњи Брег) — Сербиянең Воеводина автоном крае Северно-Банатский округ җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горньи Брег
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 87 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Горньи Брег
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Чимерж (Тржебич)

Чимерж (чех. Číměř) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Тршебич районында урнашкан авыл.

# Чимерж (Тржебич)
## Географиясе

Мәйданы — 4,341304 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Чимерж (Тржебич)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чимерж (Тржебич)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Чимерж (Тржебич)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 192 |
| 1880 | 196 |
| 1890 | 184 |
| 1900 | 191 |
| 1910 | 189 |
| 1921 | 213 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 218 |
| 1950 | 176 |
| 1961 | 171 |
| 1970 | 217 |
| 1980 | 210 |
| 1991 | 214 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 215 |
| 2014 | 205 |
| 2016 | 200 |
| 2017 | 197 |
| 2018 | 197 |
| 2019 | 201 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 203 |
| 2021 | 207 |
| 2021 | 191 |
| 2022 | 219 |
| 2023 | 218 |
| 2024 | 227 |
# Ван ден Бос (ай кратеры)

Ван ден Бос (лат. van den Bos) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 25,2 км булган кратер.

# Ван ден Бос (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Виллем Хендрик ван ден Бос (1896–1974) хөрмәтенә бирелә.

# Ван ден Бос (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
# Арзамас бүлгесе

Арзамас округы (рус. Арзамасский округ) — Түбән Новгород крае составындагы административ-территориаль берәмлек. 1929—1930 елларда гамәлдә торган. Үзәге Арзамас шәһәрендә урнашкан булган.

# Арзамас бүлгесе
## Тарих

Арзамас округы 1929 елның 15 июлендә төзелгән.
1930 елның 30 июлендә Арзамас округы, ССРБ округларының күпчелеге кебек үк юкка чыгарыла; районнары Түбән Новгород краеның туры буйсынуга күчерелгәннәр.

# Арзамас бүлгесе
## Административ бүленеш

Арзамас округы 17 районга бүленгән була:
* Арзамас районы,
* Олы Болдино районы,
* Бутурлино районы,
* Вад районы,
* Гагино районы,
* Глухово районы,
* Ичалки районы,
* Кормыш районы,
* Личадеево районы,
* Лукаян районы,
* Наруксово районы,
* Пилнә районы,
* Починки районы,
* Сергач районы,
* Татар районы,
* Теплый-Стан районы,
* Шатки районы.
# Алибейли (Тарсус)

Алибейли (төр. Alibeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казниго

Казниго — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Казниго
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 514 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Чене, Гандино, Каццано-Сант'Андреа, Фьорано-аль-Серио, Вертова, Кольцате, Понте-Носса һәм Горно коммуналары белән чиктәш.
# Можихна

Можихна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Домброва-Тарновска гминасында урнашкан авыл.

# Можихна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аксенькавичы

Аксенькавичы (белар. Аксенькавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Аксенькавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# IC 3599

IC 3599 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан Сейферт I .

# IC 3599
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3599, PGC 42154, 2MASX J12374117+2642272, SDSS J123741.18+264227.5, AGC 220851, RBS 1135, Z 159-34, 1RXS J123741.4+264229, Z 1235.1+2659, CAIRNS J123741.20+264227.2, NPM1G +26.0288, LEDA 42154, SDSS J123741.19+264227.5, RX J1237.6+2642, RX J1237.7+2642, [ZEH2003] RX J1237.6+2642 1 һәм Gaia DR2 3962140010966782336 буларак та сурәтләнә.
# NGC 6357

NGC 6357 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6357
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IC 1838-1

IC 1838-1 — Хәмәл йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 1838-1
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1838, PGC 10389, MCG+03-08-002, 2MASX J02444299+1927181, AGC 120480, Z 463-5, Z 0241.9+1915, UZC J024443.0+192718, LEDA 10389 һәм Gaia DR2 84668000271803776 буларак та сурәтләнә.
# Гөрҗистан Совет Энциклопедиясе

Гөрҗистан Совет Энциклопедиясе (гөрҗ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ქსე) — гөрҗи телендә беренче универсаль энциклопедия. 1965 елдан Тбилисида нәшер ителгән. 12 томнан тора. Соңгы, уникенче том бары тик Гөрҗи ССР багышланган һәм гөрҗи һәм рус телләрендә чыгарылган.
Редакция коллегиясе рәисләре:
* 1965—1992 елларда — Иракли Абашидзе
* 1992—2006 елларда — Автандил Сакварелидзе
* 2006 елдан — Зураб Абашидзе
Баш мөхәррире — Роин Метревели.
# Нярта-Ю

Нярта-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мань-Я елгасының уң ярыннан 89 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.

# Нярта-Ю
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300026356
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302635
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Планта Потабилизадора де Агва (Ометепек)

Планта Потабилизадора де Агва — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ометепек муниципалитеты составына керә.

# Планта Потабилизадора де Агва (Ометепек)
## Географиясе

Планта Потабилизадора де Агва Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Планта Потабилизадора де Агва (Ометепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Планта Потабилизадора де Агва (Ометепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Совлава

Совлава (белар. Соўлава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Совлава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Балангода

Балангода Шри-Ланкада, Сабарагамува Провинциясендә, Ратнапура Районында, Коломбодан 143 км (89 миля)да һәм Коломбо - Баттикалоа Шоссесында (А4) 43 км (27 миля)да урнашкан шәһәр шурасы тарафыннан идарә ителгән эре шәһәр. Ул Сабарагамува Провинциясендә иң эре шәһәрләрнең берсе. 2001 ел халык санын алу буенча Балангода халык саны 16875 һәм мәйданы 16,2 км² (4000 акр). Балангода квадрат периоды ахырының скелет Hominini калдыклары өчен мәшһүр (бу Көньяк Азиядә анатомик хәзерге кешеләрнең иң иртә ышанычлы язмасы). Балангода Сабарагамува Тау Сыртында үзәк Шри-Ланкада калкулыклы үзәк төбәктә урнашкан. Бу төбәкнең төп керем чыганаклары булып ферма хуҗалыгы тора (яшелчәләр, җимешләр һәм тәмләткечләр), күбесенчә биредә куллану өчен дөге үстерү, халыкара базарлар өчен чәй үстерү һәм асыл ташлар табу тора. Балангодада Һинд дине тарафдарлары Ганеша, Аяппан, Перумал, Мариамман һәм башка Илаһларга табыналар.

# Балангода
## Белем бирү
### Университетлар

Шри-Ланканың Сабарагамува Университеты

# Балангода
## Белем бирү
### Мәктәпләр

Даирәдә төп мәктәпләр булып биредәгеләр тора:
* Balangoda Ananda Maithreya National School (Maha Vidyalaya)
* R/B/C.C.Tamil Maha Vidyalyam
* Meddakanda Maha Vidyalaya
* Jeilani Central College
* Sri Buddha Jayanthi Central College
* Sri Shariputhra Maha Vidyalaya (Мәктәп Имбулпе Дивизион Секретариатында урнашкан ул Балангода Дивизион Секретариатына керә.)
* St Agnes Balika Maha Vidyalaya (St. Agnes Convent)
* Udagama Maha Vidyalaya
* Vidyaloka Maha Vidyalaya (Kanishta Vidyalaya)

# Балангода
## Шулай ук карарга мөмкин

* Балангода Кешесе
# Салитре Гранде, Эль Салитре (Педро Асенсио Алкисирас)

һәм
Салитре Гранде, Эль Салитре — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Pedro Ascencio Alquisiras Municipality муниципалитеты составына керә.

# Салитре Гранде, Эль Салитре (Педро Асенсио Алкисирас)
## Географиясе

Салитре Гранде, Эль Салитре Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Салитре Гранде, Эль Салитре (Педро Асенсио Алкисирас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Салитре Гранде, Эль Салитре (Педро Асенсио Алкисирас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (5735) Loripaul

(5735) Loripaul (лат. Loripaul) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5735) Loripaul
## Тарихы

1989 елның 4 июнендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 LM» саналган.
# Вавки (Брэсцкий районы)

Вавки (белар. Ваўкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Вавки (Брэсцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Ботегино (Пиза)

Ботегино — Италиянең Тоскана төбәге Crespina Lorenzana өязендә урнашкан торак пункт.

# Ботегино (Пиза)
## Географиясе

Ботегино Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ботегино (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (20463) 1999 MC1

(20463) 1999 MC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20463) 1999 MC1
## Тарихы

1999 елның 23 июнендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 MC1» саналган.
# Нивы (Ставбцовский районы)

Нивы (белар. Нівы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Нивы (Ставбцовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Черри-Крик (Колорадо)

Черри-Крик — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Черри-Крик (Колорадо)
## Географиясе

Черри-Крик халык санын алу урыны мәйданы — 4,323385 км², 4,338805 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Солак (Аксу)

Солак (төр. Solak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Новоишим

һәм
Новоишим (каз. Новоишим) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Новоишим
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Каррапишана

Каррапишана — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Селорику-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Каррапишана
## Географиясе

Мәйданы — 5,6 км².
# SUMO4

SUMO4 (ингл. Small ubiquitin like modifier 4) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Маллис

Маллис — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Маллис
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,27 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 41 метр биеклектә урнашкан.
# Черри-Гроув (Огайо)

Черри-Гроув — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Черри-Гроув (Огайо)
## Географиясе

Черри-Гроув халык санын алу урыны мәйданы — 2,933168 км², 2,933134 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Салтен (Вашингтон)

Салтен — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Салтен (Вашингтон)
## Тарихы

Салтен шәһәре елда нигезләнгән.

# Салтен (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,15294 км², 3,27 квадрат миль, 8,152939 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 33 метр һәм 108 Фут биеклектә урнашкан.
# Каменцы

Каменцы (белар. Каменцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Каменцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Резеда Вәлиева

Резеда Вәлиева — татар шагыйрәсе.

# Резеда Вәлиева
## Тәрҗемәи хәл

1930 елның 1 маенда Башкортстанның Кыйгы районы Дүшәнбикә авылында туа. Әтисе Тәфкалүн Хаммат улы Вәлиев – РСФСРның атказанган укытучысы, 40 ел укытучы һәм мәктәп директоры булып эшләгән. Әнисе Марзия – башлангыч сыйныфлар укытучысы. Резеданың бала чагы һәм мәктәп еллары Салават районының Лаклы, Михайловка һәм Каратаулы авылларында уза. 1947 елда Каратаулы урта мәктәбен тәмамлый.
Урта белем алганнан соң, Казан дәүләт университетының татар филологиясе бүлегенә укырга керә. Аннары утыз елдан артык Татарстан китап нәшриятының яшьләр-балалар әдәбияты редакциясендә редактор булып эшли.
1960 елда аның “Минем дусларым” дигән беренче шигырьләр җыентыгы басылып чыга. Шуннан соң “Калган эшкә кар ява” дигән әкият-поэмасы, “Нәниләргә бүләк”, “Канатлы җайдак”, “Пионерка Гөлназ”, “Якты йолдызым”, “Батырлык турында җыр”, “Ипекәем, ипекәй”, “Әниемә бүләгем”, “Зәңгәр иртә”, “Язгы сулар”, “Шиңмәс чәчәкләр”, “Дәү әнигә барабыз”, “Китмә, сөю” дигән шигъри китаплары дөнья күрә. Шагыйрә тәрҗемә өлкәсендә дә актив эшли. Татар балалары Н.Верзилинның “Робинзон эзләреннән”, Н.Поповның “Андрейның яшьлеге”, Л.Воронкованың “Дәү апа”, А.Бартоның “Безнең бәйрәм”, С.Михалковның “Дустым белән икебез” һ.б. әсәрләрне аның тәрҗемәсендә укыйлар.
2022 елның 19 октябрендә 92 яшендә Казанда вафат. Шагыйрә Яңа бистә зиратында җирләнгән.
# Бозьер (Себен)

Бозьер (төр. Bozyer) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Себен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Букув (Силезия воеводалыгы)

һәм
Букув — Польшаның Силезия воеводалыгы Любомя гминасында урнашкан авыл.

# Букув (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дойл (Висконсин)

Дойл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Дойл (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 92,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 367 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 243 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 243 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 243 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 243 — сан.
# Пегги (кратер)

Пегги (лат. Peggy) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 11,9 километр озынлыкта булган кратеры.

# Пегги (кратер)
## Исеме

Пегги кратеры инглиз хатын-кыз исеме Маргарет хөрмәтенә аталган.