yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ашагыковаҗык (Зара)

Ашагыковаҗык (төр. Aşağıkovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Баланлы

Баланлы — күп мәгънәле сүз.

# Баланлы
## Топоним

* Баланлы — Азнакай районы авылы.
* Баланлы — Мөслим районы авылы.

# Баланлы
## Һидроним

* Баланлы — Кушлавыч елгасы.
# Такубая (Гуанахуато )

Такубая — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Гуанахуато муниципалитеты составына керә.

# Такубая (Гуанахуато )
## Географиясе

Такубая Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Такубая (Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Такубая (Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Диллвин (Виргиния)

Диллвин — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Диллвин (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,673242 км², 1,67326 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 196 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Старо-авыл (Сливен өлкәсе)

Старо-авыл — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. Сливен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Старо-авыл (Сливен өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295 метр биеклектә урнашкан.
# Форт-Виннебаго (Висконсин)

Форт-Виннебаго — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Форт-Виннебаго (Висконсин)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Форт-Виннебаго (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 34 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (4379) Snelling

(4379) Snelling (лат. Snelling) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4379) Snelling
## Тарихы

1988 елның 13 августында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PT1» саналган.
# Җиде кое районы

Җиде кое районы (укр. Ленінський район, кырымтат. Yedi Quyu rayonı, Еди Къую районы) — Кырым АР территориясендә урнашкан 14 районның берсе. Районның административ үзәге - Җиде кое.
Районның мәйданы — 2919 км². Халык тыгызлыгы - 23.85 кеше/км².
Телефон коды — +380 6557.

# Җиде кое районы
## Халык

2012 елда биредә 63 191 кешенең яшәве мәгълүм.
2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы : * руслар — 54,8 % * кырым татарлары — 29,2 % * украиннар — 15,5 % * белоруслар — 1,3 % * молдаваннар — 0,3 %.

# Җиде кое районы
## Административ бүленеш

1 шәһәр җирлеге һәм 27 авыл җирлеге.
# Ньюберипорт (Массачусетс)

Ньюберипорт — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.

# Ньюберипорт (Массачусетс)
## Тарихы

Ньюберипорт шәһәре 1635 елда нигезләнгән.

# Ньюберипорт (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,735483 км², 27,60741 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 11 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (20382) 1998 KW49

(20382) 1998 KW49 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20382) 1998 KW49
## Тарихы

1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KW49» саналган.
# Ред-Гауз (Нью-Йорк)

Ред-Гауз — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ред-Гауз (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ред-Гауз (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 55,86 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 675 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бозкьето (Торино)

Бозкьето — Италиянең Пьемонт төбәге Локана өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозкьето (Торино)
## Географиясе

Бозкьето Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бозкьето (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лштени (Ржадгостице)

Лштени (чех. Lštění) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Ржадгостице районында урнашкан авыл.

# Лштени (Ржадгостице)
## Географиясе

Мәйданы — 3,897 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 885 метр биеклектә урнашкан.

# Лштени (Ржадгостице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лштени (Ржадгостице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лштени (Ржадгостице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 140 |
| 1880 | 97 |
| 1890 | 114 |
| 1900 | 87 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 98 |
| 1921 | 96 |
| 1930 | 85 |
| 1950 | 45 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 36 |
| 1970 | 35 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 27 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 22 |
| 2011 | 30 |
| 2021 | 23 |
# Пухова-Гура

Пухова-Гура — Польшаның Люблин воеводалыгы Яблонь гминаcында урнашкан авыл.

# Пухова-Гура
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лычное (Киров өлкәсе)

Лычное (рус. Лычное) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Лычное (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Лычное (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Лычное (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лычное (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# NGC 5373

NGC 5373 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5373
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вижа (Польша)

Вижа — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Мроча гминаcында урнашкан авыл.

# Вижа (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Биг-Лейк (Аляска)

Биг-Лейк — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Биг-Лейк (Аляска)
## Географиясе

Биг-Лейк халык санын алу урыны мәйданы — 333,543062 км², 333,46089 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 44 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Солейс (кратер)

Солейс (лат. Solace) — Венера планетасының 35°54′ к. к. 317°12′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 5,3 километр озынлыкта булган кратеры.

# Солейс (кратер)
## Исеме

Солейс кратеры латин хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Чарко Прьето (Мануел Добладо)

Чарко Прьето — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Чарко Прьето (Мануел Добладо)
## Географиясе

Чарко Прьето Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Чарко Прьето (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Чарко Прьето (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Экосистема

Экосисте́ма, яки экологи́к систе́ма (бор. грек. οἶκος — торак һәм бор. грек. σύστημα — система) — тере организмнар бергәлегеннән (биоценоз), аларның яшәү тирәлегеннән (биотоп), үзара матдә һәм энергия алмашу өчен хезмәт иткән элемтә системасыннан торучы биологик система. Экологиянең иң мөһим төшенчәләренең берсе.

# Экосистема
## Төшенчә тарихы

Табигатьтәге бар тереклекнең бергәлеге турындагы фикер борынгыдан бирле яшәп килә. Ләкин бүгенге аңлаешны бу төшенчә XIX—XX гасырларда ала башлый. Немец гидробиологы Карл Август Мёбиус 1877 елда устрицалар банкасын организмнар бергәлеге буларак тасвирлый һәм аңа «биоценоз» атамасын бирә. Бүгенге «экосистема» төшенчәсе инглиз экологы Артур Джордж Тенсли тарафыннан 1935 елда тәкъдим ителә.
* ↑ https://doi.org/10.1111%2Fj.1365-2435.1997.00081.x
# Хеҗелер (Орһангази)

Хеҗелер (төр. Heceler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһангази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сөгүтлү (Пынарбашы)

Сөгүтлү (төр. Söğütlü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шеннон-Сити (Айова)

Шеннон-Сити — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Шеннон-Сити (Айова)
## Тарихы

Шеннон-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Шеннон-Сити (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,07191 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 373 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хәннанов

Хәннанов — фамилия. Хәннан (гарәп. حَنّان‎, «бик мәрхәмәтле») исеменнән ясалган.
* Расих Хәннанов (1931), язучы, журналист, «Кызыл Таң» баш мөхәррире (1962—1995 елларда, Уфа).
* Рәис Хәннанов (1956), үзешчән композитор, җырчы, мәдәният хезмәткәре (Ярмәкәй).
* Рәшит Ханнанов (1938), юридик фәннәр докторы (1992), профессор (1994). РФ (1997) һәм БАССР (1990) атказанган юристы.
* Рамил Хәннанов, әдәбият галиме, КФУ укытучысы, филология фәннәре кандидаты.
* Васил Хәннанов (1956―2024), РФ атказанган, БР атказанган һәм халык рәсамы (Уфа).
* Фәридә Хәннанова (1925), невропатолог, фән докторы, профессор (Уфа).
* Зөлфия Хәннанова (1970), шагыйрә, Ш. Бабич премиясе лауреаты (Уфа).
# Ромулус (Мичиган)

Ромулус — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.

# Ромулус (Мичиган)
## Тарихы

Ромулус шәһәре 1826 елда нигезләнгән.

# Ромулус (Мичиган)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 93,118157 км², 93,118173 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 201 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сете

Сете — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Паредиш муниципалитетына карый.

# Сете
## Географиясе

Мәйданы — 4,35 км².
# Чавушкөй (Арач)

Чавушкөй (төр. Çavuşköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# XPR1

XPR1 (ингл. Xenotropic and polytropic retrovirus receptor 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чистовражье (Лебяжье районы)

Чистовражье (рус. Чистовражье) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.

# Чистовражье (Лебяжье районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Чистовражье (Лебяжье районы)
## Сәгать поясы

Чистовражье (Лебяжье районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Чистовражье (Лебяжье районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
# Ал Палу-Фрондьенер (Болцано)

Ал Палу-Фрондьенер — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Сарентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ал Палу-Фрондьенер (Болцано)
## Географиясе

Ал Палу-Фрондьенер Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ал Палу-Фрондьенер (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (9091) Исидатакаки

(9091) Исидатакаки (лат. Ishidatakaki) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9091) Исидатакаки
## Тарихы

1995 елның 2 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 VK» саналган.
# Токтамыс (Акмола өлкәсе)

Токтамыс (каз. Тоқтамыс) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Токтамыс (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Метлика (Словения)

Метлика — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Метлика (Словения)
## Географиясе

Мәйданы — 108,87 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр һәм 163 метр биеклектә урнашкан.
# Вудбери (Пенсильвания)

Вудбери — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вудбери (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1800 елда нигезләнгән.

# Вудбери (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,13 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1161 Фут биеклектә урнашкан.
# Сырой Щугор

Сырой Щугор — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кече Щугор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Сырой Щугор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100004778
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100477
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Роддер

Роддер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Роддер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,38 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан.
# (4009) Дробышевский

(4009) Дробышевский (лат. Drobyshevskij) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4009) Дробышевский
## Тарихы

1977 елның 13 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 EN1» саналган.
# Владимир Николаев (1921)

Владимир Николаев (Владимир Николай улы Николаев, 9 февраль 1921(1921-02-09), Казан, РСФСР — 1944, Львов өлкәсе, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
# Ениҗе (Юрегир)

Ениҗе (төр. Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Залеске (Билостоцкий повяты)

Залеске — Польшаның Подлясье воеводалыгы Юхновец-Косцельны гминасында урнашкан авыл.

# Залеске (Билостоцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Патерно (Перуҗа)

Патерно — Италиянең Умбрия төбәге Валло-ди-Нера өязендә урнашкан торак пункт.

# Патерно (Перуҗа)
## Географиясе

Патерно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Патерно (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нове Масево

Нове Масево — Польшаның Подлясье воеводалыгы Наревка гминасында урнашкан авыл.

# Нове Масево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Либерти (Манитовок, Висконсин)

Либерти — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Либерти (Манитовок, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 253 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Омутная (Кара кушылдыгы)

Омутная — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Омутная (Кара кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400312115200022008
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202200
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Уфа кирмәне

Уфа кирмәне — Иске Уфа чикләрендә, хәзерге Дуслык монументы урынында урнашкан булган безнең көнгәчә саклнмаган тарихи корылма.
Өч манарадан, воевода йортыннан, фәрман өеннән, Смоленск соборыннан, чиркәү манарасыннан, икмәк җыентыгыннан һәм төрмәдән гыйбарәт булган.

# Уфа кирмәне
## Тарих

Россия дәүләте составына Уфа өязе барлыкка килгәчтән соң анда воеводалык идарә итү системасы оештырылган. Беренче воеводасы Мәскәүдән җибәреп куелган Михаил Нагой булган. Воевода Уфа фәрман өе белән идарә иткән, аңа 100—200 укчылардан гыйбарәт булган гаскәре буйсынган. Шәһәр диварлары һәм посадны төзегәчтән соң баструкны кирмән дип атала башлаганнар.
Уфа кирмәне 1759 елда эре янгыннарның бересендә янып беткән.

# Уфа кирмәне
## Ссылки

* Уфимский кремль пока в руках археологов (газета «Республика Башкортостан») 2016 елның 4 март көнендә архивланган.
* Уфа далекая и близкая (журнал «Бельские просторы»)
* Древняя Уфа 2016 елның 20 декабрь көнендә архивланган.
* Основание города 2012 елның 29 март көнендә архивланган.
* Пожар Кремля 2012 елның 29 март көнендә архивланган.
* Город крепость
* Захаров В.Н. Из истории уфимской крепости после пожара 1759 г. // Вестник БГПУ им. М. Акмуллы. 2011, № 2, с. 126-138(үле сылтама)
# Сарзеду (Минас-Жерайс)

Сарзеду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Сарзеду (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 61,892 км².
# Казальволоне

Казальволоне — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Новара провинциясе составына керә.

# Казальволоне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 141 метр биеклектә урнашкан. Борго-Верчелли, Казальбельтраме, Казалино, Сан-Наццаро-Сезия һәм Вилата коммуналары белән чиктәш.
# Санта-Клара-Пуебло (Нью-Мексико)

Санта-Клара-Пуебло — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Санта-Клара-Пуебло (Нью-Мексико)
## Географиясе

Санта-Клара-Пуебло халык санын алу урыны мәйданы — 5,242111 км², 5,241421 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1709 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Линкольн (Бернетт, Висконсин)

Линкольн — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Линкольн (Бернетт, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 91,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шарсни (Барысавский районы)

Шарсни (белар. Шарсні) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Шарсни (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вест-Чикаго (Иллинойс)

Вест-Чикаго — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.

# Вест-Чикаго (Иллинойс)
## Тарихы

Вест-Чикаго шәһәре 1873 елда нигезләнгән.

# Вест-Чикаго (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 40,123974 км², 39,208242 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 230 метр биеклектә урнашкан.
# Пша

Пша (Потьма) — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Теша елгасының уң ярыннан 281 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Пша
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Теша елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300212110000030427
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003042
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# HD31592

HD31592 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A0V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,785 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Чытак (Бигадич)

Чытак (төр. Çıtak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Өрмели (Чамаш)

Өрмели (төр. Örmeli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чамаш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бенати (Верона)

Бенати — Италиянең Венеция төбәге Каццано-ди-Траминья өязендә урнашкан торак пункт.

# Бенати (Верона)
## Географиясе

Бенати Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бенати (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (16564) Coriolis

(16564) Coriolis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16564) Coriolis
## Тарихы

1992 елның 30 гыйнварында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BK2» саналган.
# Ночета (Терни)

Ночета — Италиянең Умбрия төбәге Терни өязендә урнашкан торак пункт.

# Ночета (Терни)
## Географиясе

Ночета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ночета (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ялангоз (Кырыкһан)

Ялангоз (төр. Yalangoz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Листерферда

һәм
Листерферда (алман. Listerfehrda) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Листерферда
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,55 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 69 метр һәм 73 метр биеклектә урнашкан.
# Коми Ыб

Коми Ыб (рус. Коми Ыб) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.

# Коми Ыб
## Климат

Коми Ыб климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Коми Ыб
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез