yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (14106) 1997 UO24

(14106) 1997 UO24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14106) 1997 UO24
## Тарихы

1997 елның 27 октябрендә В. Биккель тарафыннан Бергиш-Гладбах обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UO24» саналган.
# Бенипаррель

Бенипаррель (кат. Beniparrell) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бенипаррель
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Драгойловиче

Драгойловиче (серб. Драгојловиће) — Сербиянең Златибор округы Сьенитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Драгойловиче
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1075 метр биеклектә урнашкан.

# Драгойловиче
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Калинина (Минский районы)

Калинина (белар. Калініна) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Калинина (Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (540) Розамунда

(540) Розамунда (лат. Rosamunde) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (540) Розамунда
## Тарихы

1904 елның 3 августында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 ON» саналган.
# Шампейн (округ, Иллинойс)

Шампейн — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эрбана шәһәре.

# Шампейн (округ, Иллинойс)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.

# Шампейн (округ, Иллинойс)
## Территориясе

Округ мәйданы 2580 км² тәшкил итә.
# Гузели

Гузели — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Леско гминасында урнашкан авыл.

# Гузели
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Арткы ишемияле оптик нейропатия

Арткы ишемияле оптик нейропатия (АрИОН) алгыга караганда сирәгрәк очрый. Ул күрү нервының ретроламинар өлешенең ишемиясе өчен үсеш ала, ул аны урап алган йомшак баш мие тышчасы белән бәйле үрелмәләр аша кан белән тәэмин ителә. Капиллярларның берникадәр өлеше генә нервка үтеп керә һәм йомшак тышчаның бүлгесе юлы аша аның үзәк өлешенә җитә. Диагнозны ретробульбар невритның башка сәбәпләрен төшереп калдыргач, шулардан кысылу яки ялкынсыну, куялар. АрИОН түбәндәге очракларда үсеш алырга мөмкин.
1. Операциядән соң нейропатия кайбер хирургик процедуралардан соң үсеш ала, алар гадәттә арка миенә кагыла. Төп куркынычлык шарты анемия һәм гиповолемияле гипотония санала. Еш ике яклы зарарлану барлыкка килә. Фараз тискәре.
2. Артериаль нейропатия зур күзәнәкле артериит белән бәйле һәм шулай ук тискәре фаразлы.
3. Артериаль булмаган нейропатия артериитка бәйсез АИОН куркынычлык шартлары белән бәйле, әмма аңа кечкенә күрү нервы дискы хас түгел. Күрү буенча фараз артериитка бәйсез АИОН кебек.
# OLA1

OLA1 (ингл. Obg like ATPase 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ястровець

Ястровець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Болькув гминасында урнашкан авыл.

# Ястровець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 1030-еллар

2 меңьеллык :
IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр :
Хронологик таблица :
1030-еллар — 1030 елда башланган һәм 1039 елда тәмамланган унъеллык.
# Вейнапта-Яха

Вейнапта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.

# Вейнапта-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300058272
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305827
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Түйемойнак (Олытау районы)

Түйемойнак (каз. Түйемойнақ) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Түйемойнак (Олытау районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Вотня

Вотня (белар. Вотня) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.

# Вотня
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# HD101047

HD101047 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A0III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,72 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (20151) Утсуномия

(20151) Утсуномия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20151) Утсуномия
## Тарихы

1996 елның 5 октябрендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TO6» саналган.
# (565) Марбахия

(565) Марбахия (лат. Marbachia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (565) Марбахия
## Тарихы

1905 елның 9 маенда Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 QN» саналган.
# (8000) Isaac Newton

(8000) Isaac Newton (лат. Isaac Newton) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8000) Isaac Newton
## Тарихы

1986 елның 5 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RL5» саналган.
# Нивки (Намисловский повяты)

Нивки — Польшаның Ополе воеводалыгы Намыслув гминасында урнашкан авыл.

# Нивки (Намисловский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Беляви (Гнезненский повяты)

Беляви — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клецко гминасында урнашкан авыл.

# Беляви (Гнезненский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ахофрин

Ахофрин (исп. Ajofrín) — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ахофрин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 770 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Косья-Вой-Вож

Косья-Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Косья-Лун-Вож елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Косья-Вой-Вож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000077001
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007700
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Kembric universitetı

Kembric universitetı (inglizçä University of Cambridge) -Böyekbritaniäneñ iñ zur universitetı, Oksford universitetınnan soñ iñ iskese.
Universitetnıñ räsmi statusı - östen xoquqlı, xäyriä oyışması. Däwlät, student-aspirant tüläwläre, Rassel törkeme aqçaları belän finanslana.

# Kembric universitetı
## Tarix

1209 yılda Oksford ber studentı şähärdä yäşäwçe qıznı ütergännän soñ qayber ğalimnär Oksfordtan kitep, yaña Universitetka nigez sala. İkençe çığanaq buyınça urta ğasır monax ordennarı tarafınnan salınğan.
1214 yılda Univer qağidäläre raslana.
1249 häm 1260 yıllarda Kembricdä yäşäwçe keşelär häm universitet qatlawı arasında nizağlar bulğan, xättä qayber ğalimnär qaladan qaçqan.
1284 İli şähäre episkobı Kembric Piterhaus berençe kölliätenä nigez sala, papa İoann XXI katolik çirkäw räsmi universitetı statusın birä.
1871 yılğa qädär Univer şurası äğzaları ruxani däräcäle bulğannar.

# Kembric universitetı
## Tözeleş

Kemric universitetı 31 kölliät berläşmäse bulıp tora. Här kölliättä üz kitapxanäse, tulay toraq, çirkäw bar. Böten studentlar Kembric kitapxanäse, observatoriä, Kavendiş laboratoriäse belän qullana alalar.
Yünäleşlär isemlege:
* Arts and Humanities
* Faculty of Architecture and History of Art
* Faculty of Asian and Middle Eastern Studies
* Faculty of Classics
* Faculty of Divinity
* Faculty of English
* Faculty of Modern and Medieval Languages
* Faculty of Music
* Faculty of Philosophy
* Centre for Research in the Arts, Social Sciences and Humanities
* The Language Centre
* Humanities and Social Sciences
* Faculty of Human, Social and Political Science
* Faculty of Economics
* Faculty of Education
* Faculty of History
* Department of History and Philosophy of Science
* Faculty of Law
* Institute of Criminology
* Department of Land Economy
* Biological Sciences
* Physical Sciences
* Clinical Medicine
* Technology
Kembric Universitetı belän 88 Nobel laureat bäylängän, yuğarı belem birü yortları arasında dönyada iñ zur kürsätkeç.
# Гай (Ржадонице)

Гай (чех. Háj) — Чехиянең Устецк крае Ржадонице районында урнашкан авыл.

# Гай (Ржадонице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,748 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 метр биеклектә урнашкан.

# Гай (Ржадонице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гай (Ржадонице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гай (Ржадонице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 134 |
| 1880 | 121 |
| 1890 | 106 |
| 1900 | 94 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 112 |
| 1921 | 108 |
| 1930 | 114 |
| 1950 | 50 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 35 |
| 1970 | 16 |
| 1980 | 9 |
| 1991 | 8 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 5 |
| 2011 | 5 |
| 2021 | 3 |
# Арал (шәһәр)

Арал (каз. Арал) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Арал (шәһәр)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Шинон

Шинон (фр. Chinon һәм фр. Chinon-sur-Vienne) — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Монро (округ, Алабама)

Монро — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Монровилл шәһәре.

# Монро (округ, Алабама)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1815 елда оештырыла.

# Монро (округ, Алабама)
## Территориясе

Округ мәйданы 2657 км² тәшкил итә.
# Галица (Беларусия)

Галица (белар. Галіца) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Галица (Беларусия)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Буркина Фасо

Буркина́ Фасо́ (фр. Burkina Faso; 1984 елның августына кадәр — Югары Вольта) — Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Төньякта Мали, көнчыгышта Нигер, көньяк-көнчыгышта Бенин, көньякта Того һәм Гана, көньяк-көнбатышта Кот-д'Ивуар белән чиктәш. Диңгезгә чыгышы юк.
Ил исеме «намуслы кешеләр ватаны» дип тәрҗемә ителә. Башка тәрҗемә версиясе — «лаеклы кешеләр иле».
Дәүләт мәйданы — 274,2 мең км², халык саны — 15,75 млн кеше (2009). Башкаласы — Уагадугу шәһәре.

# Буркина Фасо
## Административ-территориаль бүленеш

Буркина Фасо 13 өлкәгә, 45 провинциягә, 301 департаментка бүленә.

# Буркина Фасо
## Дин

Буркина Фасо Конституциясе дин иреген күздә тота. Дәүләт сәясәте, гомумән алганда, дини йолаларның ирекле рәвештә үтәлүенә ярдәм итә. Ислам ― өстенлек итүче дин. Ил халкының (21 млн кеше, 2020 елга) 61,5 % ы ― мөселманнар (күпчелеге Мәлики мәзһәбе сөнниләре, азчылыгы шигыйлар, әхмәдияләр), шулай ук Тиҗания(ингл.)татар. суфичылык тәрикате тарафдарлары, сәләфиләр(ингл.)татар. бар. 2006 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, ил халкының 23 % ы ― христианнар (19 % ы католиклар, 4 % ы протестантлар). Халыкның 15 % ы җирле традицион диннәргә ышана.
* Буркина Фасода ислам
# Воля-Окшейска

Воля-Окшейска — Польшаның Люблин воеводалыгы Кшивда гминаcында урнашкан авыл.

# Воля-Окшейска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сүннет (Гөйнүк)

Сүннет (төр. Sünnet) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фатиһ (Анамур)

Фатиһ (төр. Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Банска-Нижня

һәм
Банска-Нижня — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Шафляры гминасында урнашкан авыл.

# Банска-Нижня
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бездеков (Гавличкув Брод)

Бездеков (чех. Bezděkov) — Чехиянең Высочина крае Гавличкув-Брод һәм Хотеборж районында урнашкан авыл.

# Бездеков (Гавличкув Брод)
## Географиясе

Мәйданы — 5,352839 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 433 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Бездеков (Гавличкув Брод)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бездеков (Гавличкув Брод)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бездеков (Гавличкув Брод)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 435 |
| 1880 | 408 |
| 1890 | 416 |
| 1900 | 411 |
| 1910 | 432 |
| 1921 | 432 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 360 |
| 1950 | 293 |
| 1961 | 315 |
| 1970 | 290 |
| 1980 | 264 |
| 1991 | 256 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 235 |
| 2014 | 261 |
| 2016 | 255 |
| 2017 | 259 |
| 2018 | 250 |
| 2019 | 247 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 241 |
| 2021 | 245 |
| 2021 | 225 |
| 2022 | 242 |
| 2023 | 234 |
| 2024 | 236 |
# Нойштадт-ам-Рүбенберге

Нойштадт-ам-Рүбенберге (алман. Neustadt am Rübenberge) — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 43499 кеше (2014).

# Нойштадт-ам-Рүбенберге
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Нойштадт-ам-Рүбенберге Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Нойштадт-ам-Рүбенберге
## Тарих

Беренче мәртәбә 1200 елда телгә алына.

# Нойштадт-ам-Рүбенберге
## Кардәш шәһәрләр

* Ла-Ферте-Масе, Франция

# Нойштадт-ам-Рүбенберге
## Рәсми сайт

* https://www.neustadt-a-rbge.de/
# Казчина Виганале (Новара)

Казчина Виганале — Италиянең Пьемонт төбәге Gattico-Veruno өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Виганале (Новара)
## Географиясе

Казчина Виганале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Виганале (Новара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (5741) Аканэмарута

(5741) Аканэмарута (лат. Akanemaruta) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5741) Аканэмарута
## Тарихы

1989 елның 2 декабрендә В. Какэи, М. Кидзава, Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 XC» саналган.
# Эз (Югары Савойя)

Эз (фр. Ayse) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Бонвиль кантонына карый.

# Эз (Югары Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,48 км².
# 400 (сан)

400 (дүрт йөз) - 399 белән 401 арасындагы натураль сан.

# 400 (сан)
## Математикада

* 400 — өч урынлы җөп сан.
* 400 санның цифрлар суммасы — 4.
* 400 санның цифрлар тапкырчыгышы — 0.
* 400 санның квадраты — 160000.

# 400 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 400 ел
* 400 ел (б. э. к.)
* Юникодта 0190₁₆ — «Ɛ» символның коды.
# Сүзгечли (Элешкирт)

Сүзгечли (төр. Süzgeçli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зур Кукмара

Зур Кукмара — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Халык саны — 1986 тирәсендә. Почта индексы — 422120.

# Зур Кукмара
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Зур Кукмара
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Зур Кукмара
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Й

Й, й («кыска И») — кирилл әлифбасының хәрефе; татар әлифбасының унөченче хәрефе.
/j/ авазын белдерә.
Й хәрефе чиркәү-славян әлифбасыннан XV—XVI гасырларда чыккан. 18 гасырның башында барлык юл өстендәге билгеләре (аның санында Й) юкка чыкканнар. 1735 елда ул торгызылган, ләкин мөстәкыйль хәреф дип саналмаган. Рәсми статусны 1918 елда гына алды.

# Й
## Төрле әлифбаларда

* Болгар әлифбасында тугызынчы хәрефе.
* Рус, кыргыз, молдаван һәм маңгул әлифбаларында унынчы хәреф.
* Украин, македон, мари һәм таҗик әлифбаларында унберенче хәреф.
* Русин, башкорт, удмурт, чечен, якут һәм чуаш әлифбаларында уникенче хәреф.
* Осетин әлифбасында ундүртенче хәреф.

# Й
## Охшаган хәрефләр

* И и
* Ѝ ѝ (гравис белән И хәрефе)
* Ӥ ӥ (диарезис белән И хәрефе)
* Ӣ ӣ
* І і
* Ї ї
* Ӏ Ӏ
* J j
* Ј ј кирилл
* Ў ў
# Римма Гайсина

Римма Гайсина, Гайсина Римма Гыйззатулла кызы (1971 елның 9 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Зәй районы, Суык Чишмә) — драма актрисасы, Әлмәт татар драма театры артисты (1992 елдан башлап). "Тантана" премиясе лауреаты (2015, коллектив белән). Татарстан Республикасының Атказанган артисты (2019).

# Римма Гайсина
## Тәрҗемәи хәле

1971 елның 9 маенда ТАССРның Зәй районы Суык Чишмә авылында туа. Әтисе - Гыйззатулла - колхозчы, тракторист; әнисе - Нәҗибә - шулай ук колхозчы. Гаиләдә дүрт бала үсәләр. Кечкенә чакта бик "бөтерчек" булган, иҗатка тартылган, гармунда мавыгып уйнаган. 1978 елда урта мәктәпкә укыра керә. Аны тәмамлагач, Алабуга культура-агарту укуханәсенең хореография бүлегендә укый башлый. 1990 елда аны тәмамлый һәм Әлмәт район мәдәният йортына эшкә керә. Ике елдан соң Әлмәт татар драма театрына актриса булып күчә.
Кияүдә, ире - Рафис, Сөмбел исемле кызлары бар.
2019 елда театр сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен Татарстанның атказанган артисты исеменә лаек була.

# Римма Гайсина
## Театр

1992 елның уртасында Әлмәт театры коллективына кабул ителә. Беренче рольләрдән берсе Д. Салиховның "Алла каргаган йорт" спектаклендәге Зилә Саматовна образы була. Төрле образларда иҗат итә ала торган актриса. Үзе Туфан Миңнуллинның "Әрәмәлек кияүләре"ндәге ("Диләфрүзгә дүрт кияү") Саҗидә ролен яратып уйный. Тамашачыларга күбрәк Хай Вахитның "Күк капусы ачылса"дагы Шәмсия һәм "Язылмаган язмышлар" вербатимындагы Мәрьям рольләре буенча таныш.
2015 елда Әлмәт театры коллективы белән нәкъ шул "Язылмаган язмышлар" вербатимы өчен "Иң яхшы актерлар ансамбле" номинациясендә "Тантана" республика театр премиясендә лауреат исеменә лаек була.

# Римма Гайсина
## Репертуар

Репертуарында 25кә якын роле бар.
* Зилә Саматовна – “Алла каргаган йорт” (Д.Салихов),
* Энҗе – “Мәхәббәтем минем” (С.Шәкүров),
* Саҗидә – “Әрәмәлек кияүләре” (Т.Миңнуллин),
* Рәмзия – “Гөнаһсыз гөнаһлылар” (Т.Миңнуллин),
* Кәҗә – “Акбай һәм сарык малае” (Т. Миңнуллин),
* Рәсимә – “Җанкисәккәем” (Т.Миңнуллин),
* Сәрия – “Мәхәббәт кошлары” (И.Йомаголов),
* Зәйнәп – “Безнең авыл кызлары” (Ф.Садриев),
* Асрау кыз – “Банкрот” (Г.Камал),
* Яшь Фатыйма – “Сөясеңме, сөймисеңме?..” (Ф.Бүләков),
* Мәрһәбә – “Татар хатыны ниләр күрми” (Г.Ибраһимов),
* Мөнирә – “Ядкарь, рэкетир һәм мәхәббәт” (Н.Гаетбай),
* Саҗидә – “Парлы ялгызлар” (Д.Салихов),
* Антонина – “Исәнмесез” (Т.Миңнуллин),
* Сания – “Качаклар” (Н.Исәнбәт),
* Зөһрә – “Сигезле бию” (Р.Сабыр),
* Банат – “Тыкрыкта булды бу хәл” (З.Хәким),
* Новелла Сөембикә – “Аhәң”,
* Иркәбикә – “Кыз урлау” (М.Кәрим),
* Җәмилә – “Туган-тумача” (И.Зәйниев),
* Нәгыймә – “Назлы кияү” (К.Тинчурин),
* Шәмсия – “Күк капусы ачылса” (Х.Вахит),
* Сафура – “Кыю кызлар” (Т.Гыйззәт),
* Мәрьям – “Язылмаган язмышлар” (вербатим),
* Җиһан – “Аршин мал алан” (Г.Хаҗибәков) һ.б.
# Ев

Ев — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Содзим елгасының сул ярына тамагыннан 9 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 81 км.

# Ев
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000047528
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004752
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (9604) Bellevanzuylen

(9604) Bellevanzuylen (лат. Bellevanzuylen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9604) Bellevanzuylen
## Тарихы

1991 елның 30 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 YW» саналган.
# Гуменники (Паставский районы)

Гуменники (белар. Гуменнікі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Гуменники (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (4411) Котибункё

(4411) Котибункё (лат. Kochibunkyo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4411) Котибункё
## Тарихы

1990 елның 3 гыйнварында Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 AF» саналган.