yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эрнест Дышаев

Эрнест Дышаев (рус. Эрнст Нурмухаммедович Дышаев) — рәссам.

# Эрнест Дышаев
## Тормыш юлы

Эрнест Нурмөхәммәт улы Дышаев Арчада туган. Беренче карикатуралары 1957 елда «Чаян» журналында урын алды. Казанга күченеп килеп, фабрикада, төзелештә, соңрак газета-журналларда эшли башлагач та ул мавыгуын онытмый - карикатуралар ясый. Шул гомер эчендә "Чаян"ның һәр санында диярлек аның карикатурасы чыга иде. Гомеренең соңгы көннәренә кадәр журналда эшләде. 2017 елның 10 июнендә Казанда вафат.
# Малпотремо (Кунео)

һәм
Малпотремо — Италиянең Пьемонт төбәге Чева өязендә урнашкан торак пункт.

# Малпотремо (Кунео)
## Географиясе

Малпотремо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Малпотремо (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вилаҗо (Кьети)

Вилаҗо — Италиянең Абруцци төбәге Скьяви-ди-Абруццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо (Кьети)
## Географиясе

Вилаҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилаҗо (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иванавка (Крычавский районы)

Иванавка (белар. Іванаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Иванавка (Крычавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Мелеешть (Муреш)

Мелеешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Валя-Ларге (коммуна) коммунасына карый.

# Мелеешть (Муреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 355 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вайнилиха

Вайнилиха (белар. Вайніліха) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Вайнилиха
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Зур Перелаз (Кирово-Чепецк районы)

Зур Перелаз (рус. Большой Перелаз) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Зур Перелаз (Кирово-Чепецк районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Зур Перелаз (Кирово-Чепецк районы)
## Сәгать поясы

Зур Перелаз (Кирово-Чепецк районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Зур Перелаз (Кирово-Чепецк районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
# Беневское

Беневское (рус. Беневское) — Диңгез буе краеның Лазо районында урнашкан авыл.

# Беневское
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Беневское
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
# Жулька һәм Жемчужина

Жулька һәм Жемчужина — совет космонавт-этләре.

# Жулька һәм Жемчужина
## Тарих

1960 елның 22 декабрендә СССРда Байконур космодромыннан Спутник-7-1 спутнигы белән Восток 1к no 6 космик корабы очырыла, анда Жулька һәм Жемчужина этләре була (этләрнең исемнәре үзгәрә һәм Жулька һәм Альфа, шулай ук Комета һәм шаярту була). Жулька инде Р-2а геофизик ракетасында Снежинка һәм Жемчужная исемнәре астында 1959 елның 2 июлендә оча (Отважная исемле эт белән бергә). Шулай ук иячен бортында күсе, тычкан һәм башка вак хайваннар булган.
Старттан соң берникадәр вакыт үткәч, ракета-ташучының өченче баскычының газ генераторы җимерелүе аркасында, корабль курстан читкә борыла. Ракетаның космоска чыкмаячагы ачыкланды, һәм 214 км биеклектә төшүче аппаратның авария хәлендәге бүленеше булды, ул Эвенкиянең Тура бистәсеннән 65 км көньяк-көнбатыштарак (Подкаменная Тунгуска елгасы районында) җиргә төште. Бу төшү районына коткаручылар һәм галимнәр төркеме ашыгыч рәвештә оча, ләкин эзләү катлаулылыгы һәм һаваның бик түбән температурасы аркасында, төшүче аппарат 25 декабрьдә генә табыла. Коткаручыларны гаҗәпләндергәнчә, Жулька һәм Жемчужина исән калганнар, гәрчә капсуладагы башка тереклек үлгән булса да. Соңыннан Жульканы күренекле галим-медик-академик Олег Газенко үз янына ала, һәм ул аның янында 14 елга якын яши. хәзер Жулька чучелосы ИМБПДА Олег Газенконың мемориаль Кабинеты экспозициясендә тәкъдим ителгән.
# Түрткүл (Караганды өлкәсе)

Түрткүл (каз. Төрткөл) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Түрткүл (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Трес Вильяс (Сан Франсиско дел Ринкон)

Трес Вильяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Трес Вильяс (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Трес Вильяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Трес Вильяс (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Трес Вильяс (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Алдея-ду-Бишпу (Пенамакор)

Алдея-ду-Бишпу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Aldeia do Bispo, Águas e Aldeia de João Pires муниципалитетына карый.

# Алдея-ду-Бишпу (Пенамакор)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Берекиу (Бихор)

Берекиу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Синниколау-Ромин (коммуна) коммунасына карый.

# Берекиу (Бихор)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 101 метр биеклектә урнашкан.
# Помпиньян (Терн һәм Гаронна)

Помпиньян (фр. Pompignan, фр. Pommontagu һәм фр. Pompignan-Montagne) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Пенблан

Пенблан (фр. Painblanc) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Блиньи-сюр-Уш кантонына карый.

# Пенблан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9.15 км².
# 1702 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1702 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1702 MDCCII |
| Юлиан тәкъвим | 1701—1702 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7210—7211 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2454—2455 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5462—5463 ה'תס"ב — ה'תס"ג |
| Һиҗри тәкъвим | 1113—1114 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4194—4195 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1151 ԹՎ ՌՃԾԱ |
| Кытай тәкъвиме | 4398—4399 辛巳 — 壬午 ак елан — кара ат |
| Хәбәш тәкъвим | 1694 — 1695 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1758—1759 |
| - Шака самват | 1624—1625 |
| Шәмси тәкъвим | 1080—1081 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2245 |
1702 (бер мең җиде йөз икенче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1702 елы, II меңьеллыкның 702 елы, XVIII гасырның 2 елы, XVIII гасырның 1 унъеллыгының 2 елы, 1700 елларның 3 елы. 1702 елдан бирле 322 ел үтте.

# 1702 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1702 елда туганнар

# 1702 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1702 елда вафатлар
# Буэнависта (Саламанка)

Буэнависта (исп. Buenavista) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Буэнависта (Саламанка)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 27,04 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 942 метр биеклектә урнашкан.
# Баяры (Мастовски авыл советы)

Баяры (белар. Баяры) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Баяры (Мастовски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Толагай (авыл)

Толагай (каз. Толағай) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Толагай (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Славянск-на-Кубани

Славянск-на-Кубани (рус. Славянск-на-Кубани) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — 65 115 кеше (2014).

# Славянск-на-Кубани
## Сәгать поясы

Славянск-на-Кубани Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Славянск-на-Кубани
## Тарих

Урта гасырларда биредә Ло-Копа (Копария) исемле җеневез сәүдәгәрләрнең факториясе урнашкан. 1747 елда исә биредә Яңа Копыл дигән кырым кальгасе төзелә. Кырым ханлыгын Россиягә кушканнан соң Славян гусар полкы тарафыннан яңа кальга төзелә һәм 1855 елга кадәр ул иске исемен йөртә.
Шәһәр статусын 1958 елдан башлап йөртә.

# Славянск-на-Кубани
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (92,5%), әрмәннәр (3,5%), украиннар (1,6%).
# HD165814

HD165814 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан B3/5IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,71 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Грин (округ, Миссисипи)

Грин — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ликсвилл шәһәре.

# Грин (округ, Миссисипи)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1811 елда оештырыла.

# Грин (округ, Миссисипи)
## Территориясе

Округ мәйданы 1847 км² тәшкил итә.
# HD73731

HD73731 — Саратан йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (3722) Урата

(3722) Урата (лат. Urata) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3722) Урата
## Тарихы

1927 елның 29 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 UE» саналган.
# Пшибишице

Пшибишице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ежув гминаcында урнашкан авыл.

# Пшибишице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гирелли (Алашеһир)

Гирелли (төр. Girelli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Страже

Страже — Словениянең Ленарт (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Страже
## Географиясе

Мәйданы — 0,72 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 354 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каке (Валле д'Аоста)

Каке — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Аоста өязендә урнашкан торак пункт.

# Каке (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Каке Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Каке (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Малыя Луки

Малыя Луки (белар. Малыя Лукі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Малыя Луки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Сату-Мик (Сату-Маре)

Сату-Мик — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Крайдоролц (коммуна) коммунасына карый.

# Сату-Мик (Сату-Маре)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ликоза III (Салерно)

Ликоза III — Италиянең Кампания төбәге Кастеллабате өязендә урнашкан торак пункт.

# Ликоза III (Салерно)
## Географиясе

Ликоза III Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Ликоза III (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мортфонтен (Уаза)

Мортфонтен (фр. Mortefontaine) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# ZNF75A

ZNF75A (ингл. Zinc finger protein 75a) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вилоре (Фиренца)

Вилоре — Италиянең Тоскана төбәге Виккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилоре (Фиренца)
## Географиясе

Вилоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилоре (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фәнил Гыйләҗев

Фәнил Гыйләҗев, Фәнил Фаил улы Гыйләҗев ― шагыйрь, Татарстан язучылар берлеге әгъзасы, Шәйхи Маннур исемендәге премия лауреаты (2023).

# Фәнил Гыйләҗев
## Тәрҗемәи хәле

Фәнил Фаил улы Гыйләҗев 1987 елның 16 маенда Казан шәһәрендә туган. Үсмер чагы Чирмешән районының Ибрай Каргалы (Керкәле) авылында үтә. Шунда 2005 елда Югары Кәминкә урта мәктәбен тәмамлаган. Казан федераль университетының җурналистика һәм социоогия факультетында татар журналистикасы бүлеген тәмамлый. Мәктәптә укыганда иҗат итә башлый. Иң яратып яза торган өлкәсе - шигърият өлкәсе.
Студент чорында “Шәрыкъ клубы”на, университеттагы “Әллүки” әдәби түгәрәгенә йөри. Шигырьләре "Идел", "Ялкын", "Чаян" журналларында, "Безнең Чирмешән" газетында басыла. Шигъриятеңдә милләт, тарих, тел язмышы чагыла.

# Фәнил Гыйләҗев
## Эшчәнлеге

Университетны тәмамлагач, 3 еллап “Шәһри Казан” газетасында эшләп ала. Анда “Фәнил яеметкесе” дигән рубрика ачып җибәрә. Төрле көн кадагына суга торган, милли-сәяси темаларга багышланган юмор-сатирига корылган такмакчыклары басылып килә.
2014 елда “Ризасызлык” дигән китабы басыла. “Ризасызлык” китабының беренче өлешенә кергән шигырьләрнең күбесе, башлыча, дини фәлсәфә, күңел лирикасына, әти-әниләргә, төп нигезен авыл темасына багышланган шигырьләр тәшкил итә. “Ризасызлык” китабының икенче өлеше милли, тарихи, сәяси темаларга язылган шигырьләрдән тора. Һәм аның өченче өлешендә юмор-сатирага тартым шигырьләр тупланган.
Фәнил Гыйләҗев “Казан утлары” журналында мөхәррир булып эшли.

# Фәнил Гыйләҗев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2010 ― “Иделем акчарлагы” яшь язучылар конкурсының “Шигърият” номинациясендә Гран-при иясе.
* 2010 ― "Шигъри Сабантуй - 2010" Идел-Урал төбәге студентларының иҗат бәйгесендә икенче урын.
* 2011 ― "Таян Аллага - 2011 бәйгесендә Гран-при иясе.
* 2017 ― Саҗидә Сөләйманова премиясе (кызыксындыру премиясе) ― "Ризасызлык" китабы өчен.
* 2023 ― Шәйхи Маннур исемендәге премия ― «Кирмән нигезе» китабы өчен

# Фәнил Гыйләҗев
## Гаиләсе

Хатыны Эльза. Ике кыз үстерәләр.
# Волкейно (Гавай)

Волкейно — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Волкейно (Гавай)
## Географиясе

Волкейно халык санын алу урыны мәйданы — 142,624848 км², 151,667898 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1143 метр биеклектә урнашкан.
# Михни

Михни — Польшаның Подлясье воеводалыгы Стависки гминасында урнашкан авыл.

# Михни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD223247

HD223247 — Пегас йолдызлыгында урнашкан F0IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,12 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Плаза Вьеха (Валье де Сантияго)

Плаза Вьеха — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Плаза Вьеха (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Плаза Вьеха Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Плаза Вьеха (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Плаза Вьеха (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (13044) Wannes

(13044) Wannes — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13044) Wannes
## Тарихы

1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QO8» саналган.
# Фелпс (округ, Миссури)

Фелпс — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ролла шәһәре.

# Фелпс (округ, Миссури)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.

# Фелпс (округ, Миссури)
## Халкы

2019 елда халык саны 42 248 кеше тәшкил иткән.

# Фелпс (округ, Миссури)
## Территориясе

Округ мәйданы 1743 км² тәшкил итә.
# Ванина

Ванина — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Ёрса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

# Ванина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000081489
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008148
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вьё-Рен

Вьё-Рен (фр. Vieux-Reng) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Мобёж кантонына карый.
# Татар (Томарза)

Татар (төр. Tatar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Адымпом-Юган

Адымпом-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Полуй елгасының сул ярына тамагыннан 145 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 23 км.

# Адымпом-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300112115300033153
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303315
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# HD24803

HD24803 — Эридан йолдызлыгында урнашкан A0mA8-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,02 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.