yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Отрожина

Отрожина — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Солёная Куба елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Отрожина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010002012112100011212
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112101121
* Бассейн коды — 11.01.00.020
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Алясина

Алясина (белар. Алясіна) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Алясина
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Дөя

Дөя (лат. Camelidae) — бер яки ике өркәчле эре гәүдәле күшәүче хайван. Кешеләр аны йөртү һәм йөк ташу өчен файдаланалар. Чүлдә яки ярым чүлдә яши.
Урта Азияда ике өркәчле — бактриан (C. bactrianus) дөяләре һәм Гарәбстанда, Африкада бер өркәчле — дромедар (C. dromedarius) дөяләре очрый.
Дөянең авырлыгы 500–800 килограммга кадәр җитәргә мөмкин. Ә үзе ул 40–60 яшькә кадәр яши. Әлеге имезүчеләр табигатьнең кырыс һәм сусыз шартларында да яшәргә җайлашкан. Калын мех кояш кызуыннан да, төнге салкыннан да саклый. Ә ике кат булып урнашкан керфекләр күзгә ком кермәсен өчен уңайлы. Әгәр анда ком барыбер үтеп керә икән, күзләре яшьләнә һәм ул ком яшь белән юылып чыга. Дөяләр тирләми һәм шуның аркасында парга әйләнә торган сыеклык бермә-бер кими. Хәтта сулаганда бүленеп чыккан дым да борынның аерым катламнарына җыелып, организмга кире кайта.
Бик озак сусыз торган дөя 20 мин эчендә бертуктаусыз 57 л су эчеп бетерергә сәләтле икән. Аның организмы да суны үзендә саклау өчен җайлашкан. Ашказанында су өчен булган 800 дән артык кечкенә «кесәләр» бар. Шуларга тупланган су һәм өркәчләрдәге май хисабына дөя ике атна сусыз һәм бер ай чамасы ризыксыз яшәргә мөмкин. Дөяләрнең өркәчләрендә су түгел, ә май туплана. Ләкин өркәчнең табигать билгеләгән вазифасы башка: алар аркасын кояш кызуыннан саклый һәм күләгә төшерү өчен хезмәт итә.
Чүлләрдә дөяне хуҗалык шартларында авыр йөк ташу өчен файдаланалар. Алар 400 килограммга кадәр авырлыктагы йөк күтәреп, әллә ничә дистә чакрым үтәргә сәләтле. Машиналар комда батып калса, дөя аяклары нәкъ менә комнан һәм ташлардан йөрү өчен җайлашкан. Чөнки аларда тояк урынына ике сөял генә. Шул сөял очлы, үткен ташларга да, эссе комга да бик чыдам. Шундый ук сөялләр аның тезендә, күкрәк өлешендә дә бар. Алар турында бик күп язарга булыр иде.

# Дөя
## Атамалар

Яшь һәм җенескә карап дөя атамалары:
* Бура — үсеп җиткән печтерелмәгән иркәк дөя.
* Атан — печтерелгән иркәк дөя.
* Иңән — үсеп җиткән теше дөя.
* Тайлак — 2 нче яшьтәге дөя.
* Бута — 1 яшькә кадәр дөя.
* Бактриан
* Дромедар
* Исәт провинциясе гербы нигезендә төзелгән Чиләбе гербы. Дөя сәүдә статусын күрсәтә. Чиләбенең сәүдә тарихы Кәнифә юлында.
# Ставки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Ставки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Александрув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Ставки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Биниҗилер (Антакья)

Биниҗилер (төр. Biniciler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сент-Круа (Аверон)

Сент-Круа (фр. Sainte-Croix) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Вильнёвуа-э-Вильфраншуа кантонына карый.

# Сент-Круа (Аверон)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,88 км².
# Лебанон (сан алу урыны, Висконсин)

Лебанон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лебанон (сан алу урыны, Висконсин)
## Географиясе

Лебанон халык санын алу урыны мәйданы — 1,141531 км², 1,14153 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 899 Фут биеклектә урнашкан.
# Мали Прживрат

Мали Прживрат (чех. Malý Přívrat) — Чехиянең Пардубице крае Прживрат районында урнашкан авыл.

# Мали Прживрат
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мали Прживрат
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мали Прживрат
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Мали Прживрат
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2021 | 50 | |
# Любешинек (гмина Нова Карчма)

Любешинек — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Нова-Карчма гминасында урнашкан авыл.

# Любешинек (гмина Нова Карчма)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (14133) 1998 RJ17

(14133) 1998 RJ17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14133) 1998 RJ17
## Тарихы

1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RJ17» саналган.
# Норт-Едвардс (Калифорния)

Норт-Едвардс — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Едвардс (Калифорния)
## Географиясе

Норт-Едвардс халык санын алу урыны мәйданы — 33,012003 км², 33,012002 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 699 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Гродзиско (Кендзежинско-Козельский повяты)

Гродзиско — Польшаның Ополе воеводалыгы Павловички гминасында урнашкан авыл.

# Гродзиско (Кендзежинско-Козельский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Еремеев

Еремеев ― фамилия.
* Алексей Еремеев (1962), һөнәри футболчы (сакчы).
* Иннокентий Еремеев (1878—1925), Хабаровск (1906-1914), Владивосток (1920-1922) шәһәрләре башлыгы.
# Лейк (округ, Иллинойс)

Лейк — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уокиган шәһәре.

# Лейк (округ, Иллинойс)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1839 елда оештырыла.

# Лейк (округ, Иллинойс)
## Территориясе

Округ мәйданы 1149 км² тәшкил итә.
# Шәдче

Шәдче — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422145.

# Шәдче
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Данишмент (Байбурт)

Данишмент (төр. Danişment) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Модоев

Модоев — Сивинь елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Иске Шайгово районы биләмәләрендә ага. Елга Сивинь елгасының уң ярына тамагыннан 70 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Модоев
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200112110000027704
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002770
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рашин (Мазовия воеводалыгы)

Рашин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Рашин гминасында урнашкан авыл.

# Рашин (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эстасион Коралехо (Пенхамо)

Эстасион Коралехо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Эстасион Коралехо (Пенхамо)
## Географиясе

Эстасион Коралехо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эстасион Коралехо (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эстасион Коралехо (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Анисим Шокуров

Шокуров Анисим Павлович (15 апрель 1912 ел — 27 июль 1990 ел) — археолог, укытучы, туган якны өйрәнүче. 1955-1957 елларда СССР Фәннәр академиясе Археология институты Башкортстанда оештырган археологик экспедициясенең отряд җитәкчесе. Башкорт АССР-ының атказанган укытучысы (1971). РСФСР‑ның халык мәгарифе отличнигы (1961).

# Анисим Шокуров
## Биографиясе

Анисим Павлович Шокуров 1912 елның 15 апрелендә Уфа губернасы Бакалы вулысы Түбән Яңа Кәстәй керәшен татарлары авылында туган.
Уфа театр-сәнгать училищесында укый һәм аны 1937 елда белем ала. Ары М. В. Нестеров исемендәге Сәнгать музеенда эшли, Бөре һәм Кушнаренко педагогия колледжларында укыта.
Туган як тарихын белән кызыксынып өйрәнә. 1957 елда Октябрьский шәһәрендә туган якны өйрәнү музеен оештыра, халыктан җыеп, музейны төрле экспонатлар белән тулыландыра. 1976-1989 елларда бу музейның олкән гыйльми хезмәткәре була. 1967-1971 елларда археологик казынулар вакытында Муллино-2 торагын ача. Шундагы 500-дән артык таш, бронза, башлангыч тимер буаларның һәм урта буаларның фән өчен аеруча кыйммәтле археологик комарткыларын таба. Шокуров А. П. байтак гыйльми мәкаләләрнең һәм басмаларның авторы. 1990 елдан алып Октябрьский шәһәренең туган якны өйрәнү музее А. П. Шокуров исемен йөртә.
Шокуров Анисим Павлович Октябрьский шәһәрендә 1990 елның 26 июлендә вафат була һәм шунда җирләнә.
# Новий Станин

Новий Станин — Польшаның Люблин воеводалыгы Станин гминаcында урнашкан авыл.

# Новий Станин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD30026

HD30026 — Кискеч йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,77 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пенденсиас

Пенденсиас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.

# Пенденсиас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 419,141 км².
# Велишоара (Хунедоара)

Велишоара — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Велишоара (коммуна) коммунасына карый.

# Велишоара (Хунедоара)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Миттельнкирхен

Миттельнкирхен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Миттельнкирхен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,02 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бурк-Уайт (кратер)

Бурк-Уайт (лат. Bourke-White) — Венера планетасының 21°12′ к. к. 147°54′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 33,6 километр озынлыкта булган кратеры.

# Бурк-Уайт (кратер)
## Исеме

Бурк-Уайт кратеры Америка фотожурналисты Маргарет Бурк-Уайт хөрмәтенә аталган.
# Акчапынар (Кызылтепе)

Акчапынар (төр. Akçapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (5869) Танит

(5869) Танит (лат. Tanith) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5869) Танит
## Тарихы

1988 елның 4 ноябрендә Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VN4» саналган.
# Сан-Педру-дус-Крентис

Сан-Педру-дус-Крентис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.

# Сан-Педру-дус-Крентис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 979,631 км².
# Блек-Крик (Төньяк Каролина)

Блек-Крик — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Блек-Крик (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Блек-Крик (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,865989 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 38 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (4242) Брекэр

(4242) Брекэр (лат. Brecher) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4242) Брекэр
## Тарихы

1981 елның 28 мартында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 FQ» саналган.
# Техаржовице

Техаржовице (чех. Těchařovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Пршибрам һәм Q10817119? районында урнашкан авыл.

# Техаржовице
## Географиясе

Мәйданы — 4,459927 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 519 метр биеклектә урнашкан.

# Техаржовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Техаржовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Техаржовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 179 |
| 1880 | 180 |
| 1890 | 173 |
| 1900 | 156 |
| 1910 | 147 |
| 1921 | 142 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 117 |
| 1950 | 79 |
| 1961 | 91 |
| 1970 | 83 |
| 1980 | 77 |
| 1991 | 56 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 34 |
| 2014 | 53 |
| 2016 | 54 |
| 2017 | 58 |
| 2018 | 62 |
| 2019 | 53 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 50 |
| 2021 | 49 |
| 2021 | 51 |
| 2022 | 52 |
| 2023 | 51 |
| 2024 | 43 |
# (641) Агнес

(641) Агнес (лат. Agnes) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (641) Агнес
## Тарихы

1907 елның 8 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1907 ZX» саналган.
# Сен-Поль-ан-Борн

Сен-Поль-ан-Борн (фр. Saint-Paul-en-Born һәм окс. Sent Pau de Bòrn) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Атсалама

Атсалама (эст. Atsalama) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Буштуш

Буштуш — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Оливейра-ду-Байру муниципалитетына карый.

# Буштуш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Шобаркүл

һәм
Шобаркүл (каз. Шұбаркөл) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Шобаркүл
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Филетто

Филетто — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Кьети провинциясе составына керә.

# Филетто
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 метр биеклектә урнашкан. Ари (провинция, Кьети), Казакандителла, Гуардьагреле, Орсонья, Сан-Мартино-сулла-Марручина һәм Вакри коммуналары белән чиктәш.
# Александр Калган

Александр Калган (чын исем-фамилиясе Александр Дмитрий улы Антонов, чуаш. Кăлкан Александр Дмитриевич) (1911 елның 25 декабре (1912 елның 7 гыйнвары), Казан губернасы, Яңа Мәртле — 1988 елның 19 ноябре, Чабаксар) — язучы, драматург, тәрҗемәче. Чуаш АССР язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе (1935-1941, 1948 елдан). Чуаш АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1945). ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1940 елдан).

# Александр Калган
## Тәрҗемәи хәле

1911 елның 25 декабрендә (1912 елның 7 гыйнварында) Казан губернасы (хәзерге Татарстанның Буа районы) Яңа Мәртле авылында керәстиян гаиләсендә туган. Туган авылы мәктәбен, Үбидә 2нче баскыч мәктәбен, Казан чуаш педагогия техникумын, Татар дәүләт педагогия институтын, ССРБ язучылар берлеге каршындагы югары әдәби курсларны (1958) тәмамлаган. Чуаш техникумын тәмамлагач, Татарстан АССР, Башкортстан АССР чуаш авылларында, соңрак Белорет шәһәрендә фабрика-завод җидееллык мәктәбендә тел-әдәбият укыта.
1935 елдан Чабаксарда. Сугыш алдыннан Чуаш АССР язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе булып, «Пионер сасси» газетасында, «Хатĕр пул» балалар журналында мөхәррир булып эшли. Сугыш елларында Чуаш АССР министрлар шурасы каршындагы сәнгать эшләре идарәсе башлыгы булып тора. 1945 елның сентябреннән — К.В. Иванов исемендәге Чуаш дәүләт академия драма театрының әдәби бүлек мөдире. 1948 елда Чуаш АССР язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе итеп сайлана. Берничә ел «Тăван Атăл» әдәби-нәфис әлманахының мөхәррире була. 1958 елдан — һөнәри язучы.

# Александр Калган
## Иҗаты

Беренче шигырьләре Казанда, Чуаш педагогия техникумында чыгарылган кулъязма журналда басыла. Аның башлангыч иҗатына шагыйрьләр П. Хузангай, Н. Шелебиның тәэсире зур була. Матбугатта беренче шигыре (Н. Шелебигә багышлап язылган) 1928 елда Казанда чыгучы «Утам» әлманахында басыла. «Көзге чәчү», «Кырлар кызы», «Комсомол-тимерче» кебек шигырьләрендә хезмәт кешесенә дан җырлый.
Беренче зур әсәре — чуаш хатын-кызының авыр язмышына багышланган күп актлы «Аниса» драмасы. Әлеге драма Чуаш АССРның 15 еллыгына багышланган драма әсәрләре бәйгесендә 1нче премия ала. Язган пьесалары («Алим», «Аниса», «Авлантарчĕç» (Өйләндерделәр), «Маргарита үч ала») театрда зур уңыш белән куела.
Иҗатында шигърият зур урын алып тора, бигрәк тә сатира әсәрләрен, мәсәлләрне күп яза. Җырлар авторы буларак та киң билгеле: «Хыяллар тормышка ашар», «Баллы җиләкләр» кебек җырлары халык арасында танылган.
Рус һәм чит ил классикасын, совет язучыларының (У. Шекспир, Н.В. Гоголь, А.Н. Островский, К. Симонов, Н. Погодин һ.б.) әсәрләрен, шуның эчендә 30дан артык пьесаны, чуаш теленә тәрҗемә иткән.

# Александр Калган
## Китаплары

* «Аниса» (1936)
* «Хаклă парне» (1951)
* «Сар-Иван» (1956, 1959)
* «Юптарусем» (мәсәлләр) (1959)
* «Кăвак тӳпе» (тат. Зәңгәр күк) (сăвăсем, юптарусем, юморескăсем, памфлетсем). Шупашкар, 1979.
* «Басни» (1966) (рус.)
* «Лето красное» (рус.)

# Александр Калган
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1945 Чуаш АССР атказанган сәнгать эшлеклесе
* 1971 Хөрмәт Билгесе ордены
* ЧАССР югары шурасы президиумының өч мактау кәгазе
# Монегрильо

Монегрильо (исп. Monegrillo) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монегрильо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 183,160799 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 437 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Украинка (Диңгез буе крае)

һәм
Украинка (рус. Украинка) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.

# Украинка (Диңгез буе крае)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Украинка (Диңгез буе крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), украиннар (11%).
# Сент-Обен-сюр-Мер (Кальвадос)

Сент-Обен-сюр-Мер (фр. Saint-Aubin-sur-Mer) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Селвамаҗоре (Венеция)

Селвамаҗоре — Италиянең Венеция төбәге Портогруаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Селвамаҗоре (Венеция)
## Географиясе

Селвамаҗоре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Селвамаҗоре (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан-Висенте-де-ла-Баркера

Сан-Висенте-де-ла-Баркера (исп. San Vicente de la Barquera) — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сан-Висенте-де-ла-Баркера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 41,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Застарынне (Астровенски авыл советы)

Застарынне (белар. Застарынне) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Застарынне (Астровенски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# RTTN

RTTN (ингл. Rotatin һәм Rotatin) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD151956

HD151956 — Геркулес йолдызлыгында урнашкан A3m спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,469 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Үчдам (Угурлудаг)

Үчдам (төр. Üçdam) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Угурлудаг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (6763) Kochiny

(6763) Kochiny (лат. Kochiny) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6763) Kochiny
## Тарихы

1981 елның 7 сентябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 RA2» саналган.
# Светлый (Киров өлкәсе)

Светлый (рус. Светлый) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Светлый (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Светлый (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Светлый (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Светлый (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), татарлар (1%), арлар (1%).