yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Çikago

* Bayraq
* Bayraq
| İl | AQŞAQŞ |
| Ştat | İllinoisİllinois |
| Töbäk | Kuk |
| Koordinatalar | 41°54′ т. к. 87°39′ кб. о. |
| Mer | Ram İ. Emmanuel |
| Nigezlände | 1795 |
| Mäydan | 606,1 km² |
| Märkäz bieklege | 179 m |
| Xalıq sanı | 2 714 856 keşe (2012) |
| Aglomeratsiä | 9 522 434 keşe |
| UTC | UTC-6 |
| Telefon kodı | 312, 773, 872 |
| Räsmi säxifä | http://cityofchicago.org |
* [[Файл:|300px|Çikago (Җир)]]
Çikago (ингл. Chicago) - xalıq sanı buylap AQŞ öçençe şähäre (N'yu-Yorktan häm Los-Ancelestan soñ), AQŞnıñ ikençe aqça üzäge, Tönyaq Amerikanıñ iñ zur transport töyene.
Miçigan küle tönyaq-könbatış yarında, İllinois ştatında urnaşa.
Kuk Kaunti (töbäge) idärä üzäge.
Xalıq sanı - 2 896 000 keşe (2000), şähär yanı belän (Zur Çikago) 10 mln. keşe.
Urta Könbatış iqtisadi, sänäği, mädäni, transport üzäge bulıp sanala.
Qayçaqta "İkençe Şähär" yäki "Cillär şähäre" dip yörtelä.

# Çikago
## İsem

Çikago - «shikaakwa» iseme mayami-illinois indeets qäbiläläre telendä "qırğıy suğan" digän süz.
Başqa yurama buyınça Çikago - indeets telendä "skunk" - közän digän süz.

# Çikago
## Tarix

1674 yılda bügenge Çikago urınında iezuit Jak Markett missioner postına nigezli.
1856 yılda AQŞnıñ berençe şähär kanalizatsiäse tözelä.
1871 yılda yanğın zur zıyan kiterä.
1885 yılda dönyanıñ berençe "küktırnawçı"sı - küp qatlı yortı tözelgän.
1892 yılda Çikago ünivirsitite açıla.
1893 - Bötendönya kürgäzmäse ütkärelä.
1900 yılda - Çikago yılğası borıla.
1920 yılda - oyışqan cinäyätlelek üsä, meñ artıq banda bulğan.
1942 yılda Manxetten proyektında berençe atom-töş reaktsiäse ütkärelä.
Çikago şähärendä AQŞnıñ iñ zur binası - "Sirs-tawer" urnaşa.

# Çikago
## Şähär klimatı

Çikago klimatı :
| Kürsätkeç | Ği | Fev | Mar | Apr | May | İün | İül | Avg | Sen | Okt | Noya | Dek | Yıl |
| Absolüt maksimum, °C | 19,4 | 23,9 | 31,1 | 32,8 | 36,7 | 40,0 | 40,6 | 38,9 | 38,3 | 34,4 | 27,2 | 21,7 | 40,6 |
| Urtaça maksimum, °C | −0,6 | 1,8 | 8,1 | 15,0 | 21,1 | 26,5 | 28,9 | 27,7 | 23,8 | 16,8 | 9,0 | 1,6 | 15,0 |
| Urtaça temperatura, °C | −4,6 | −2,4 | 3,3 | 9,4 | 15,1 | 20,5 | 23,3 | 22,4 | 18,1 | 11,4 | 4,6 | −2,4 | 9,9 |
| Urtaça minimum, °C | −8,6 | −6,6 | −1,6 | 3,8 | 9,1 | 14,5 | 17,7 | 17,2 | 12,4 | 6,0 | 0,2 | −6,3 | 4,8 |
| Absolüt minimum, °C | −32,8 | −29,4 | −24,4 | −13,9 | −2,8 | 1,7 | 7,2 | 5,6 | −1,7 | −10 | −18,9 | −31,7 | −32,8 |
| Yawım-töşem norması, mm | 44 | 46 | 64 | 86 | 94 | 88 | 94 | 125 | 82 | 80 | 80 | 57 | 940 |
# Олейруш (Гимарайнш)

Олейруш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Гимарайнш һәм Leitões, Oleiros e Figueiredo муниципалитетына карый.

# Олейруш (Гимарайнш)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Питишево

Питишево (чуаш. Питӗшкасси, рус. Питишево) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Питишево
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Питишево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 200 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле-Гран-Бур

Ле-Гран-Бур (фр. Le Grand-Bourg) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Момбежа

Момбежа — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Бежа муниципалитетына карый.

# Момбежа
## Географиясе

Мәйданы — .
# Юность

Юность (чуаш. Юность, рус. Юность ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429841. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203810004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200004100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Юность
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 0 | 0 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : үле торак пункт.
# Ле Кантине (Пиза)

Ле Кантине — Италиянең Тоскана төбәге Понтедера өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Кантине (Пиза)
## Географиясе

Ле Кантине Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Кантине (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лгота (Лужани)

Лгота (чех. Lhota) — Чехиянең Кралове Градец крае Лужани (Градец Кралове) районында урнашкан авыл.

# Лгота (Лужани)
## Географиясе

Мәйданы — 3,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота (Лужани)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота (Лужани)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота (Лужани)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2021 | 13 | |
# Libertarian partiäse (Argentina)

Libertarian partiäse (isp. Partido Libertario, abbr. PL) — xäzerge waqıtta idärä itüçe Argentina säyäsi partiäse. Ul iqtisadi liberalizm häm minarxizmnı xuplap, sotsial’ konservatizm häm uñ libertarianlıq elementların alğa sörä. Xäzerge waqıtta partiäne prezident Xavyer Miley citäkli. Partiä şulay uq La Libertad Avanza koalitsiäsenä nigez saluçılarnıñ berse bulıp tora, anı şulay uq Xavyer Miley citäkli.
Partiä ideologiäse, anıñ üz platforması nigezendä, azat bazarlar häm minimal’ häm dönyawi däwlät öçen çığış yasap, libertarianlıqta tuplanğan. Ämmä anıñ tarafdarları arasında klassik liberalizmnan häm konservatizmnan alıp anarxo-kapitalizmğa qädär bulğan pozitsiäläre bar.
Milli başqarma şura Rosarioda törle provinsiälärdän libertarian liderları qatnaşında oyıştırılğan. Anı Ramiro Marra citäkli, ul şulay uq Buenos-Ayres şähäreneñ qanun çığaru cıyılışında qanun çığaruçı wazifasın başqara.

# Libertarian partiäse (Argentina)
## Tarixı

Partiägä 2018 yılda nigez salınğan. Partiägä nigez saluçılar sotsial’ çeltärlär häm debatlar forumnarı aşa bäylängän häm törkemlängän, alar barısı da iqtisadçı Xavyer Miley tarafdarları bulğan. Kiläse yılnıñ 23 fevralendä, federal’ başqalada Libertarian partiäse oyıştırğan partiä çarası waqıtında, Miley publik räweştä partiägä quşılğan häm ber ük waqıtta anıñ maqtawlı prezidentı itep bilgelängän.
# Новый Роздил

Новый Роздил (укр. Новий Розділ, рус. Новый Роздол, пол. Nowy Rozdół) — Украинаның Львов өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 28875 кеше.

# Новый Роздил
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Новый Роздил Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Новый Роздил
## Тарих

1953 елда нигезләнгән.

# Новый Роздил
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 97,4%, рус теле — 2,5%.
# Мозелуш (Санта-Мария-да-Фейра)

Мозелуш — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетына карый.

# Мозелуш (Санта-Мария-да-Фейра)
## Географиясе

Мәйданы — 5,04 км².
# Ле Витае (Модена)

Ле Витае — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фанано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Витае (Модена)
## Географиясе

Ле Витае Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Витае (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яншык-Чаллы

Яншык-Чаллы (чуаш. Еншик Чуллӑ, рус. Яншихово-Челлы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Яншык-Чаллы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Яншык-Чаллы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 512 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Лашайд

Лашайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Лашайд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,49 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 530 метр биеклектә урнашкан.
# Карикасы

Карикасы (чуаш. Карикасси, рус. Карикасы ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429080. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253840003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000003900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Карикасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 62 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Зур Ямаш

Зур Ямаш (чуаш. Мӑн Ямаш, рус. Большое Ямашево) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Зур Ямаш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Ямаш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 258 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%), руслар (2%) алып тора.
# Вернон (округ, Луизина)

Вернон — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лисвилл шәһәре.

# Вернон (округ, Луизина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.

# Вернон (округ, Луизина)
## Территориясе

Округ мәйданы 1341 км² тәшкил итә.
# Помбейру-да-Бейра

Помбейру-да-Бейра — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Арганил муниципалитетына карый.

# Помбейру-да-Бейра
## Географиясе

Мәйданы — 32,65 км².
# Мусин

Мусин — татар фамилиясе.
* Әзһәр Мусин (1937), география фәннәре докторы
* Булат Мусин (1994), көрәшче, РФ, ТР чемпионы.
* Гомәр Мусин (1854-?), Тәтеш волостеннан II Дәүләт Думасы депутаты (1907).
* Госман Мусин (1908-1942), рәссам, китап графигы.
* Джон Мусин (1945), вокал буенча педагог, җырчы, БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1992).
* Ирек Мусин (1966), рәссам.
* Камил Мусин (1955)
* Лотфулла Мусин (1913-1997), күмәк хуҗалык рәисе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* Марат Мусин (1959-2018), журналист.
* Мәснәви Мусин (1928), медицина фәннәре докторы.
* Ногман Мусин (1931―2021), язучы.
* Рәшит Мусин (1927-1982), КПСС фирка эшлеклесе.
* Реалиль Мусин (1946), генерал-майор.
* Роберт Мусин (1964), ТР финанс министры (1998).
* Робсон Мусин (1947), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1993), Муса Җәлил премиясе лауреаты (1990).
* Флүн Мусин (1939-2009), әдәбият галиме.
* Чыңгыз Мусин (1934-2016), шагыйрь.
* Эмиль Мусин (1968), журналист, Шәһит Ходайбирдин премиясе лауреаты (2011).

# Мусин
## Мусина

* Әнисә Мусина (1924), ТАССР дәүләт эшлеклесе.
* Линара Мусина (1961), медицина фәннәре докторы.
* Розалинда Мусина (1947), этнолог, тарих фәннәре кандидаты (1984).
* Флариса Мусина (1956), табиб-терапевт, медицина фәннәре кандидаты.

# Мусин
## Икеләйтелгән фамилия

* Платон Мусин-Пушкин (1698-1745), Казан губернаторы (1732-1735)

# Мусин
## Топоним

* Мусин, Чиләбе өлкәсендәге авыл.
# Дания Гыймранова

Дания Гыймранова — театр белгече һәм тәнкыйтьчесе.

# Дания Гыймранова
## Тәрҗемәи хәл

Дания Әхәт кызы Гыймранова 1937 елның 23 октябрендә Казан шәһәрендә туа. 1962 елда Мәскәүдә А.В.Луначарский исемендәге Театр сәнгате дәүләт институтының (ГИТИС) театр белгечлеге факультетын тәмамлап Казанга кайткач, ике ел Татарстан радиосында режиссер булып эшли, аннары, фәнни максатларны күздә тотып, 1964 елда СССР Фәннәр Академиясенең Казан филиалы Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтына эшкә күчә. Анда әүвәл фольклор, аннары сәнгать бүлегендә лаборант вазифаларын башкара, бер үк вакытта читтән торып укып театр белгечлеге буенча аспирантура тәмамлый һәм, диссертация яклап, сәнгать бүлегендә фәнни хезмәткәр, 1992 елдан өлкән фәнни хезмәткәр булып эшли.
Д.Гыймранова, татар театр сәнгатен өйрәнүче белгеч буларак, институт планындагы Мәскәү татар эшче театры, «Татар театрының елъязмасы», «Революциягә кадәрге татар театрында актерлык сәнгате», «Республикада колхоз-совхоз театрлары тарихы» кебек темаларга гыйльми хезмәтләр язуда катнаша, көндәлек матбугат битләрендә, аерым җыентыкларда, энциклопедик басмаларда дистәләгән фәнни хезмәтләрен, фәнни-популяр жанрдагы язмаларын бастыра. Д.Гыймранова – аерым басма рәвешендә дөнья күргән «Гөлсем Болгарская» (1981) һәм «Габдулла Шамуков» (1985) исемле монографияләр авторы. Ул шулай ук Татарстан радиосында һәм телевидениесендә яңгыраган һәм тамашага куелган күпсанлы тапшыруларның авторы, режиссеры һәм алып баручысы буларак та билгеле.
Дания Гыймранова, гомумән, республикадагы барлык татар театрлары (Казан, Әлмәт, Чаллы, Түбән Кама) белән иҗади элемтәдә торып, аларның репертуарлары, иҗат эшчәнлекләре турында матбугатта тирән эчтәлекле мәкаләләре белән чыгышлар ясавын дәвам итә. Театр сәнгатен өйрәнү өлкәсендәге фидакяр хезмәте өчен аңа 1997 елда «Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе» дигән мактаулы исем бирелә. Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты.
Дания Әхәт кызы – танылган тарихчы Рөстәм Габәшинең тормыш иптәше иде. Кызлары, Айгөл Габәши – сәнгать белгече, театр тәнкыйтьчесе, Тел һәм әдәбият интитутында өлкән фәнни хезмәткәр.
Дания Гыймранова 2014 елның 29 октябрендә вафат булды.
# Морейраш

Морейраш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Шавиш муниципалитетына карый.

# Морейраш
## Географиясе

Мәйданы — 9,23 км².
# Владимир Ивашко

Владимир Антонович Ивашко (рус. Владимир Антонович Ивашко, укр. Володимир Антонович Івашко, 28 октябрь 1932(19321028), Полтава, УССР, ССРБ — 13 ноябрь 1994, Мәскәү, РФ) — ССРБ дәүләт эшлеклесе, СБКФ ҮКнең генераль сәркәтибе вазыйфларын башкаручы (1991).
ССРБ ЮШ депутаты.

# Владимир Ивашко
## Тәрҗемәи хәле

Эшчеләр гаиләсендә туган. Украин милләтеннән. 1956 да Харковь тау институтын тәмамлаган, икътисад фәннәре нәмзәте (1969). 1957 дән укыту эшендә.
* 1973 тән СБКФның Харковь өлкә комитетында бүлек мөдире, аннары сәркәтиб
* 1986 дан УКФ ҮКнең сәркәтибе.
* 1987—1988 елларда СБКФның Днепропетровск өлкә комитеты беренче сәркәтибе.
* 1988—1990 елларда УКФ ҮКнең икенче, аннары беренче сәркәтибе.
* 1990 да УССР ЮШ рәисе.
* 1991 дә СБКФ ҮКнең генераль сәркәтибе беренче урынбасары, август аенда генераль сәркәтиб вазыйфаларын башкаручы.
1992 дән пинсәдә. 1994 тә Мәскәүдә вафат булган. Харковьда җирләнгән.
# Хирла (Шомырша районы)

Хирла (чуаш. Хирла, рус. Хирла ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Хирла (Шомырша районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә кеше яшәми.
2002 елгы җанисәп буенча чуашлар яшәгән (100%).
# Ногейра (Майа)

Ногейра — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Nogueira e Silva Escura муниципалитетына карый.

# Ногейра (Майа)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кортасенер

Кортасенер (чирм. Кортасэҥер, рус. Кортасенер) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Кортасенер
## Сәгать поясы

Кортасенер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кортасенер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Мата (Каштелу-Бранку)

Мата — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Каштелу-Бранку муниципалитетына карый.

# Мата (Каштелу-Бранку)
## Географиясе

Мәйданы — 23,97 км².
# Руслар

Руслар (руслар) (рус. русские, берлек сан: русский, русская) — күбесенчә Россия Федерациясендә яшәгән славян халкы. Рус телендә сөйләшәләр.
# Чермаки

Чермаки (чуаш. Чармак, рус. Чермаки) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Чермаки
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чермаки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 47 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле Кверче (Казерта)

Ле Кверче — Италиянең Кампания төбәге Галлуччо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Кверче (Казерта)
## Географиясе

Ле Кверче Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Ле Кверче (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Умай

Умай (Һумай, Ымай, кайвакыт Һомай, шулай ук Umai; бор. төрк. 𐰆𐰢𐰖‎; каз. Ұмай ана, Umay ana; рус. Ума́й / Ымай, Umáj / Ymaj, төр. Umay (Ana) буларак мәгълүм) — төрки һәм монгол халыкларының борынгы хатын-кыз алиһәсе Тәңредән кала икенче урынны били. Хәзерге заман халыклары арасында алтайлар, башкортлар, бүрәтләр, казаклар, кыргызлар, монгол, татар, хакас һәм башкаларда билгеле. Алиһә иң борынгы орхон язмаларында телгә алына.

# Умай
## Тасвирламасы

Умай — аеруча олыланучы җир хатын-кыз алиһәсе, шәфкатьле күңел, балаларны һәм бала тудыручыларны яклаучы. Бала тудырыр алдыннан хатын-кызны һәм сабыйны саклап, Умай тирмәнең пакь дип исәпләнгән сул ягында керү урынында урнаша. Хатын-кыз башлангычының гәүдәләнеше Умай исеменең үзендә дә чагыла, ул ана карынын, яткылыгын һәм хәтта кыркылган кендекне аңлата.
Умай хөрмәтенә тирмәнең алгы мөешенә башка сүрәтләр белән бергә зәңгәр тукымадан тегелгән корсакны элеп куялар, аңа, әгәр бала авырса, ботка ашаталар. Аның махсус сагы астында яңа туган балалар һәм бишектә яткан балалар тора, аларның бишеген тирбәтә, ә аннары алты яшенә кадәр, бала аякка басканчы, аны саклап йөри. Аның белән баланың гомере һәм саулыгы бәйле, чөнки ул аны явыз көчләрдән һәм рухлардан саклый.

# Умай
## Символик сурәтләнеше

Умайга багышланган символик образлар (Май-иче) шорларда — ук белән кече җәя, аны чәңгелдек, бишек янына эләләр, бишекне ук белән (малай өчен) яки орчык белән (кыз өчен) тишәләр, агач укны бишеккә салып куялар. Телеутлар Умайны көмеш чәчле яшь хатын кыяфәтендә күз алдына китерә, ул яшен буйлап күктән төшә һәм алтын ук ярдәмендә балаларны саклый, дип исәплиләр. Кыргызлар Умай-анага балалар туганда яки авырганда мөрәҗәгать итә. Кумандиннар Умай-ана (ут алиһәсенә тиң) судан курка дип исәпли.
Умай җиргә ике каен белән төшә дип исәпләнә.
Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Умайның иң иртә сүрәте Кудыргэ каберлегендәге ташта китерелгән (Кудыргэ сюжеты). Ташны Ленинград этнография музеена алып киләләр, ул шәһәрнең чолганыш вакытында Икенче бөтендөнья сугышында югала.
# Ырым (Кызыл Чутай районы)

Ырым (чуаш. Кивĕ Ирчемес, рус. Урумово ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429043. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226825007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100006000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Ырым (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 184 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Ласси (Валь-д’Уаз)

Ласси (фр. Lassy) — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
# 7 (сан)

7 (җиде) — 6 белән 8 арасындагы бөтен сан. 7 саны математика төшенчәләрендә гади сан булып тора.

# 7 (сан)
## Математикада

Математикада 7 — гади натураль сан: $7=7\times 1=1\times 7$.
# Фәрит Мәдияров

Фәрит Мәдияров (Фәрит Әхмәди улы Мәдияров, 10 август 1944(1944-08-10) (80 яшь), Байкал, Кызыл Юл районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — , ) — самбочы һәм җүдочы, тренер, РСФСРның атказанган тренеры (1978), ТРның атказанган изик мәдәният хезмәткәре (1994).

# Фәрит Мәдияров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2024 ― «Дуслык» ордены ― республикада спорт көрәше төрләрен үстерүгә һәм популярлаштыруга зур өлеш кертүе, күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен.
# Яңа Тянымово

Яңа Тянымово (чуаш. Çĕнĕ Тенĕм, рус. Новое Тянымово ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429072. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253845006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000007800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Яңа Тянымово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 37 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Кугуван

Кугуван (чирм. Кугуван, рус. Кугуван) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Кугуван
## Сәгать поясы

Кугуван Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кугуван
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (87,5%), руслар (12,5%).
# ГИдУВ (Казан)

* Мәдәният порталы
ГИдУВ (Казан) (бина) – табибларның белемен күтәрү дәүләт институты (рус. государственный институт для усовершенствования врачей) бинасы - Казан шәһәренең Бутлеров һәм Мөштәри урамнары белән чикләнгән почмагында урнашкан бина. Архитектура һәйкәле. Бинада киң профильле медицина оешмасы - РКБ-3 урнашкан. 2023 елның февраленнән бинада Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы урнаша.

# ГИдУВ (Казан)
## Тарих

1920 елның апрелендә Казан шәһәрендә илдә беренче булып, табибларның белемен күтәрү институты (1923 елга кадәр – Казан клиника институты, 1923 елдан - Казан ГИдУВы) оеша. Беренче ГИдУВны Казанда ачуның сәбәпләре берничә:
* 1918-1920 елларда Казанда Кызыл гаскәрнең запастагы армиясе туплана, шуңа күрә хәрби лазаретлар да, соңгыларында хәрби табиблар да күп була;
* Казанның элеккедән медицина алга киткән шәһәр булуы истә тотыла,
* Казан университетының медицина факультетының мөмкинлекләре чикле була.
Яңа ачылган институтны профессор Р.А. Лурия җитәкли.
1920-1922 елларда Казан губернасы башкарма комитеты карары белән ГИдУВка клиникалар оештыру өчен хәрби лазаретлардан бушаган биналарны бирәләр. Клиникалар 1993 елга кадәр шул биналарда урнашалар.

# ГИдУВ (Казан)
## Бина

Бина Дворян җир банкының һәм Крестьян җир банкының Казандагы бүлекчәләре өчен дип төзелә, ләкин бер көн дә банк бинасы булып хезмәт итми.
1911 елның октябренда хәрби инженер, юнкер училищесы укытучысы П. Голышев белән 11 000 сумга банк бинасының проектын эшләү өчен килешү төзелә.
1912 елның февралендә Яңа Комиссар урамы һәм Яңа Чүлмәк урамы чатында ике иске йорт сүтелеп, банк бинасы төзү өчен җир эшләре башлана.
1913 елның июнендә бинага нигез салына.
Бина заманы өчен комфорт белән төзелә: кайнар су белән җылытыла, җилләтү кораллары эшли, сантехникасы бар, 330 электр лампасы белән яктыртыла. Паркет җәюченең (Григорьев), ишек ясаучының (А. Суров) исемнәре тарихта билгеле.
Санкт-Петербургдан банк бинасын ачу тантанасын тыйнак үткәрергә тәкъдим итәләр, чөнки беренче бөтендөнья сугышы бара.
1914 елның 2 октябрендә бинаны тантаналы ачу була: бинаны изге су белән бөркиләр. Шунда ук беренче катта 70 кешелек хәрби лазарет ачыла. Шул көннән башлап әлеге бина медицина өчен хезмәт итүен дәвам иттерә.

# ГИдУВ (Казан)
## Тасвирлама

Бина урам төзелешендә доминанта булып, почмакны тотып тора. Уникаль бина урамдагы башка йортлардан үзгә ярымтүгәрәк фронтоны, түбәсе белән аерыла. Диварга ябыштырыла торган архитектура бизәкләрен Казан бизәүчесе М. Густов башкара. Төп керү юлындагы баскыч култыксасын, шулай ук капканы, балконның тимер бизәкләрен П. Голышев өлгесе буенча Казан остасы Н. Александров эшли.
Сакланып калган төзелеш документларыннан шул билгеле: һәр төгәлләнгән эшне комиссия кабул итә. Проект авторы П. Голышев авторлык хокукында нык тора, үзе төзегән эскиздан чигенергә ирек бирми.

# ГИдУВ (Казан)
## Кызыклы факт

Сугыштан соң 1950 елларда ГИдУВ җитәкчелеге бинага өченче кат өстәп төзү турында үтенеч белән Татарстан хөкүмәтенә мөрәҗәгать итә. Бинаның архитектура һәйкәле икәнен искәртеп, бинаның тышкы кыяфәтен бозарга рөхсәт бирелми.
# Кузькино (Мари Иле)

Кузькино (чир. Кузькансола, рус. Кузькино) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.

# Кузькино (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Кузькино (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кузькино (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (83,6%), руслар (16,4%).
# Акпатырево

Акпатырево (чирм. Акпатыр, рус. Акпатырево) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Акпатырево
## Сәгать поясы

Акпатырево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Акпатырево
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).