yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Башкортстан марилары

Башкортстан марилары (үзаталышлары мари, марий) - Мари Ил Республикасының төп халкы. Россия Федерациясендә 643,7 мең кеше, шулардан Мари Илдә 324,4 мең, Башкортстанда 105,7 меңе яши (1989).

# Башкортстан марилары
## Тарихы

Башлыча Мишкә, Калтасы, Бөре, Дүртөйле, Яңавыл, Шаран, Краснокамск, Балтач, Нуриман районнарында яшиләр. Зур Россия энциклопедиясе шушындый мәгълүмат бирә:
   Живут также на северо-западе Башкирии (103,7 тыс. чел. ; составляют почти 2/3 населения в Мишкинском и Калтасинском районах
20 гасыр ахырына кадәр күпчелек Башкортстан марилары татар телен белгәннәр.
240 тан артык авыллары бар.
35,1 мең кеше (33%) - Нефтекама, Уфа, Бөре, Яңавыл һәм башка шәһәрләрдә яши. Көнчыгыш мариларның күпчелеге мәҗүсиләр булып кала, бер өлеше христианлыкны, күпмеседер ислам динен тота.
Марилар турында беренче тапкыр Кама буе һәм Урал буенда 15-16 гасырларда документларда телгә алына. Сөренте җирләр җитмәү, көчләп христианлыкка күчерүләреннән качып Агыйдел буена күченәләр. Күчеп килүчеләренең агымы 17-18 гасырлар ахырына көчәя.
1897 елда Уфа губернасы халык санын алу мәгълүматлары буенча марилар 80,6 мең кеше, 1912 елда - 90,5 мең исәпләнгән.
Марилар тарихи әдәбиәяттә, исәп алу документларында "рус. черемисы" (чирмешләр) исеме астында телгә алына.
Башкортстанда көнчыгыш марилар этнографик төркемнәр барлыкка китерә: Агыйдел һәм Караидел елгалары арасында урнашканнары (үзләрен "упо мари", ягъни "уфа марилары" дип атый), Ык - Сөн (бәләбәй мари), Караидел башы - Сылва (урал мари), Чулман буе (чолман мари) авыллары аерымланып тора.
Башкортстан марилары башлыча игенчелек, малчылык, аучылык, балыкчылык, чолыкчылык белән шөгыльләнә.
Хатын-кызлар арасында өйдә җитештерү шөгыльләре: киндер һәм җитен эшкәртү, туку, үрү, бәйләү, чигү үсеш алган.

# Башкортстан марилары
## Көнкүрешләре

Мари авылларына (сола, аул) йортларның тарау-торау урнашуы хас. Урам планнары буенча төзекләндерү эшләре 19 нчы гасырның 30-40 нчы елларында башланган. Мариларның торак архитектурасы Идел-Урал төбәгенең урман полосасы өчен типик булып тора. Йорт (марича порт) бер бүлемле бура һәм чоланнан тора; аларны зурайтыр өчен төкетмә (марича вашпорт) ясаганнар. Кыекларын такта кыртышы, кабык белән, урманлы далада - салам белән япканнар.
Торакны тукылган һәм чиккән сөлге, бизәкле тышлык һәм пәрдәләр, паласлар һәм үзләре чүпрәкләрдән тукыган идән келәмнәре белән бизиләр. Йорт ихатасында (сурт) казан асып куелган ачык учаклы, кабык түбәле, җәйге кухня хезмәтен үтәүче алачыклары (кудо) була, улар элек гаиләнең изге урыны, өй иясе (кудо водыж) яшәгән урын саналган.
# Яңа Биктәш

Яңа Биктәш (баш. Яңы Бикташ) — Башкортстанның Бишбүләк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452042, ОКАТО коды — 80212843006.

# Яңа Биктәш
## Күренекле кешеләре

* Газим Касыймов
# Еллиҗе (Эрегъли)

Еллиҗе (төр. Yellice) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Водзична (Великопольское воеводалыгы)

Водзична — Польшаның Великопольское воеводалыгы Тшциница гминасында урнашкан авыл.

# Водзична (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Беляи (Шаркавшчынский районы)

Беляи (белар. Беляі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Беляи (Шаркавшчынский районы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.

# Беляи (Шаркавшчынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

# Беляи (Шаркавшчынский районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 185 кеше, 41 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 203 кеше, 47 хуҗалык исәпләнгән.
# Сент-Мор-де-Пейриак

Сент-Мор-де-Пейриак (фр. Sainte-Maure-de-Peyriac) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Лос-Барриос-де-Буреба

Лос-Барриос-де-Буреба (исп. Barrios de Bureba, Los) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лос-Барриос-де-Буреба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 46,721 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 633 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Норт-Поул (Аляска)

Норт-Поул — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.

# Норт-Поул (Аляска)
## Тарихы

Норт-Поул шәһәре 15 гыйнвар 1953 елда нигезләнгән.

# Норт-Поул (Аляска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,832286 км², 10,828304 км² (1 апрель 2010), 10,792691 км² (1 апрель 2010), 0,035613 км² (1 апрель 2010), 10,617073 км² (1 апрель 2020), 10,580214 км² (1 апрель 2020), 0,036859 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# CHAD

CHAD (ингл. Chondroadherin) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Раилә Гарипова

Раилә Гарипова, Раилә Мөхәммәтхан кызы Гарипова, рус. Гарипова Раиля Мухаметхановна (22.11.1946) — балетмейстер, Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленың баш балетмейстеры (1977). Татарстан АССР халык (1987), РФ атказанган (2017) артисты.

# Раилә Гарипова
## Тәрҗемәи хәле

1946 елның 22 ноябрендә Казанда туган. Казан фармацевтика училищесын (1966), Мәскәү дәүләт сәнгать һәм мәдәният университетын (2014 елдан Мәскәү дәүләт мәдәният институты) (Захаров, Стручков, Смирнов курсы, 1974) тәмамлаган.

# Раилә Гарипова
## Хезмәт юлы

* 1965-1966 Казанда аптекада фармацевт.
* 1967-1969 Татар дәүләт җыр һәм бию ансамблендә башкаручы.
* 1974 елдан Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле балет солисты, репетитор.
* 1977 елдан Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле баш балетмейстеры.
* 1978 елдан Яр Чаллы сәнгать училищесы кураторы.
* 2001 елдан Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының хореография кафедрасы доценты.
«Созвездие-Йолдызлык», «Мисс-Татарстан» бәйгеләрендә жюри әгъзасы.

# Раилә Гарипова
## Иҗаты

Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле белән Россия төбәкләрендә һәм 30 чит илдә гастрольдә була: Мәскәү (2006), Астана (2007), Бельгия (2008), Канн (2009), Париж (2001, 2010), Ашхабад (2009), Испания (2007), Каһирә (2007), Словения (2014), Төркия (күп мәртәбәләр), Сембер (2014), Назрань (2015), Уфа (2015) һ. б. Татарстан мәдәниятенең алтын фондына кергән 100 дән артык хореографик күренеш-биюне сәхнәгә куя.

# Раилә Гарипова
## Иҗаты
#### Куйган биюләре

| «Казан кызлары биюе» «Торыйсын кичләре» «Биш пар» «Гармун-гармун» «Кызлар утырмасы» «Минзәлә биюе» «Сабантуй» «Көнчыгыш биюе» | «Ирланд биюе» «Боливия биюе» «Грек биюе» «Көмеш беләзек» «Чыштыр» «Шәл» «Мозаффар» |

# Раилә Гарипова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1987 Татарстан АССР халык артисты
* 2017 РФ атказанган артисты
# Мазолиха

Мазолиха (белар. Мазоліха) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Мазолиха
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# NGC 5957

NGC 5957 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5957
## Тарихы

Әлеге галактика 1865 елда Алмания астрономы Heinrich d'Arrest тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Фомбельида

Фомбельида (исп. Fombellida) — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фомбельида
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 805 метр биеклектә урнашкан.
# Дьйо-е-Валькьер

Дьйо-е-Валькьер (фр. Dio-et-Valquières) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# (20540) Marhalpern

(20540) Marhalpern — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20540) Marhalpern
## Тарихы

1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RV86» саналган.
# RNFT2

RNFT2 (ингл. Ring finger protein, transmembrane 2) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 445 (сан)

445 (дүрт йөз кырык биш) - 444 белән 446 арасындагы натураль сан.

# 445 (сан)
## Математикада

* 445 — өч урынлы так сан.
* 445 санның цифрлар суммасы — 13.
* 445 санның цифрлар тапкырчыгышы — 80.
* 445 санның квадраты — 198025.

# 445 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 445 ел
* 445 ел (б. э. к.)
* Юникодта 01BD₁₆ — «ƽ» символның коды.
# Варано-Борги

Варано-Борги — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Варезе провинциясе составына керә.

# Варано-Борги
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 метр биеклектә урнашкан. Казале-Литта, Комаббио, Инарцо, Меркалло, Верджате һәм Тернате (Италия) коммуналары белән чиктәш.
# Сервиль (Эр һәм Луар)

Сервиль (фр. Serville) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Дзянкувек

Дзянкувек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любень-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Дзянкувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Моэрнандо

Моэрнандо (исп. Mohernando) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Моэрнандо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 26,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 776 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Франсиско (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)

Сан Франсиско — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ла-Унион-де-Исидоро-Монтес-де-Ока муниципалитеты составына керә.

# Сан Франсиско (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Географиясе

Сан Франсиско Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Франсиско (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Франсиско (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Регина (кратер)

Регина (лат. Regina) — Венера планетасының 30°00′ к. к. 147°18′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 24.9 километр озынлыкта булган кратеры.

# Регина (кратер)
## Исеме

Кратер поляк исеме Регина хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
# Коттыбай авылы

Коттыбай авылы (каз. Құттыбай ауылы) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Коттыбай авылы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Үзәк Азия

Үзәк Азия (каз. Орталық Азия, төрекм. Merkezi Aziýa, үзб. Oʻrta Osiyo, кырг. Орто Азия, таҗ. Осиёи Марказӣ, фар. آسیای مرکزی, урд. وسط ایشیا‎, кыт. 中亚) - Азиянең океанга чыгыш булмаган шактый зур регионы, ул үз эченә Үзбәкстан, Төркмәнстан, Таҗикстан, Кыргызстан һәм Казакъстанны ала (Бу географик принцип буенча түгел). ЮНЕСКО билгеләмәсе буенча, бу төбәккә шулай ук Монголия, Көнбатыш Кытай, Пенҗаб, төньяк Һиндстан һәм төньяк Пакъстан, төньяк-көнчыгыш Иран, Әфганстан һәм Россиянең Азия өлеше дә керә.
# Троило (Парма)

Троило — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Медезано өязендә урнашкан торак пункт.

# Троило (Парма)
## Географиясе

Троило Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Троило (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скокелина (Павия)

Скокелина — Италиянең Ломбардия төбәге Парона өязендә урнашкан торак пункт.

# Скокелина (Павия)
## Географиясе

Скокелина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Скокелина (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лонгвиль (Ло һәм Гаронна)

Лонгвиль (фр. Longueville) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Дуда-Епурень

Дуда-Епурень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.

# Дуда-Епурень
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 73 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Епурень (Дуда-Епурень, Васлуй), Бобешть, Дуда һәм Валя-Грекулуй авыллары урнашкан.
# Шато-Ренар

Шато-Ренар (фр. Château-Renard, фр. Châteaurenard һәм фр. Réunion-sur-Ouanne) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Мишкин-Ёль (авыл)

Мишкин-Ёль (рус. Мишкин-Ёль) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.

# Мишкин-Ёль (авыл)
## Климат

Мишкин-Ёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Мишкин-Ёль (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (14%), руслар (64%), украиннар (15%), белоруслар (13%).
# Ябылмаган китап яки чәчелгән орлыклар

Ябылмаган китап яки чәчелгән орлыклар - Миркасыйм Госмановның 1996 елда Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Китапта Көнчыгыш Төркестанда яшәгән татарлар турында тарихи истәлекләр урын алган.

# Ябылмаган китап яки чәчелгән орлыклар
## Эчтәлек

* Кереш
* Барасы, торасы җирләр
* Һиҗрәт дулкыннары
* Сибелгән ризыкны чүпләп
* Җан азыклары өләшү
* Юмарт өләшүчеләр
* Үзенекен итеп, үз итеп тш
* Кайда барса да Тукае белән
* Өмет һәм чынбарлык
* Тагын һиҗрәттә
* Йомгак урынына
# Созмес

Созмес — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мет елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Созмес
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000019959
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001995
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Куматырь

Куматырь — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Анапа елгасының уйсу яры урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Куматырь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Палагия борынынан Джанхот елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000112109100000051
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100005
* Бассейн коды — 06.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Владимир Волков

Владимир Егорович Волков (1935 елның 9 февралендә Зур Кувайда, Куйбышев өлкәсендә туган) — совет һәм россия хирургы. Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе. Медицина фәннәре докторы (1970), профессор (1976).
Чуаш АССРдан 10-11 чакырылыш (1979-1989) СССР югары советы союзы советы депутаты.

# Владимир Волков
## Биография

1958 елда ул Казан медицина институтының медицина факультетын тәмамлый. Ул Казанның 5-нче шәһәр хастаханәсендә хирург булып эшләде (1958-1960), Казан дәүләт аспирантура медицина белеме институтының хирургия һәм ашыгыч хирургия кафедрасы аспиранты (1961-1963), шул ук кафедра ассистенты (1963-1971). 1971 елдан - хастаханә хирургиясе курслары җитәкчесе, 1972 елдан - хастаханә хирургиясе бүлегенең җитәкчесе, шул ук вакытта 1985-1995 елларда - декан, 1995-2001 елларда - Чуваш дәүләт университетының медицина институты директоры. 1970 елда ул "Гормоннарының лимфа әйләнешенә йогынтысы (клиник һәм эксперименталь өйрәнү)" дигән темага докторлык диссертациясен яклады. 500-дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән 11 монографиясе бар.

# Владимир Волков
## Профессиональ җәмгыятьләрдә катнашу

* Чуашия милли фәннәр һәм сәнгать академиясе академигы,
* Россия медицина фәннәр академиясе президиумында хирургия фәнни советының тулы әгъзасы.

# Владимир Волков
## Бүләкләре

* Чуаш АССР-ның мактаулы галиме (1977).
* Россия Федерациясенең мактаулы галиме (1994).
* "Чуаш Республикасына күрсәткән хезмәте өчен" ордены медале.
* Чебоксар шәһәренең мактаулы гражданины.

# Владимир Волков
## Сайланма хезмәтләре

* Хирургический стресс и его осложнения. — Чебоксары, 1976.
* Острая тампонада сердца. — М., 1987. — (в соавт.).
* Острый панкреатит. — Чебоксары, 1993.
* Болезни оперированного желудка.
* Неотложная хирургическая гастроэнтерология.
* Острый аппендицит.
* Диагностика и лечение перитонита.
* Диагностика и лечение послеоперационного эзофагита.
* Острая надпочечниковая недостаточность у хирургических больных.
* Хирургический стресс и его осложнения.
# Гранха Салви (Пенхамо)

Гранха Салви — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Гранха Салви (Пенхамо)
## Географиясе

Гранха Салви Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Салви (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Салви (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Грибле

Грибле — Словениянең Чрномель (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Грибле
## Географиясе

Мәйданы — 3,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 153,4 метр биеклектә урнашкан.
# Строшки

Строшки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Некля гминасында урнашкан авыл.

# Строшки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Баеркөй (Зиле)

Баеркөй (төр. Bayırköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Липнице (Спалене Поржичи)

Липнице (чех. Lipnice) — Чехиянең Пльзень крае Спалене-Поржичи районында урнашкан авыл.

# Липнице (Спалене Поржичи)
## Географиясе

Мәйданы — 7,061 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Липнице (Спалене Поржичи)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Липнице (Спалене Поржичи)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Липнице (Спалене Поржичи)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 500 |
| 1880 | 504 |
| 1890 | 505 |
| 1900 | 525 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 514 |
| 1921 | 502 |
| 1930 | 513 |
| 1950 | 477 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 502 |
| 1970 | 445 |
| 1980 | 385 |
| 1991 | 326 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 325 |
| 2011 | 345 |
| 2021 | 345 |
# COPS6

COPS6 (ингл. COP9 signalosome subunit 6 һәм COP9 signalosome complex subunit 6) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Константин Есипов

Константин Есипов (1874-1935) - совет галиме һәм педагогы, хирург һәм анатом, медицина фәннәре докторы (1921), профессор (1922).

# Константин Есипов
## Биография

Константин Дмитриевич Есипов 1874 елның 28 августында Мәскәүдә туган.
1898 - 1903 елларда ул Мәскәү дәүләт университетының медицина факультетында белем алган.
1903-1911 елларда танылган хирурглар һәм профессорлар И.П. Алексинский, И.К.Спижарный һәм А.А. Бобров җитәкчелегендә Мәскәү Университеты клиникасының хирургия факультет клиникасында, 1911-1917 елларда ул "Россия Кызыл Хачы"оешмаларында иҗтимагый-клиник эш белән шөгыльләнә.
1917 - 1922 елларда ул Беренче Мәскәү дәүләт университетының медицина факультетында ассистент һәм приват-доцент булып эшли.
1920 - 1922 елларда - пропедевтик хирургия клиникасы мөдире.
1922 - 1935 елларда икенче Мәскәү дәүләт медицина институтында укыта.
1922 - 1931 - топографик анатомия һәм оператив хирургия бүлеге мөдире.
1931-1935 елларда-балалар хирургиясе кафедрасы мөдире һәм бер үк вакытта туберкулезның Үзәк институтында — хирургия бүлеге мөдире вазыйфасында фәнни эш белән шөгыльләнә .

# Константин Есипов
## Биография
### Фәнни һәм педагогик эшчәнлек

К.Д. Есиповның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге сөяк-буын һәм үпкә туберкулезын дәвалау өлкәсендәге мәсьәләләр белән бәйле, лимфо системасы өлкәсендә тикшеренүләр белән шөгыльләнгән.
1921 елда «О влиянии грязелечения на туберкулез суставов» темасы буенча медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 1922 елда профессор гыйльми исеме бирелә. К.Д.Есипов җитәкчелегендә иллегә якын фәнни хезмәт язылган. Зур Медицина энциклопедиясенең беренче басмасы «Оперативная хирургия» редакция бүлегенең мөхәррире була .
1935 елның 27 мартында Мәскәүдә үлә.

# Константин Есипов
## Библиография

** Туберкулез костей и суставов : Науч.-попул. очерк / Проф. К. Д. Есипов. - Москва : Секция борьбы с туберкулезом М.О.З., 1923. - 27 с.
** Отчет за 1924 год / Сост. К. Д. Есиповым, Л. Е. Басенко, В. А. Чукановым [и др.], под ред. дир. Ин-та А. И. Лапшина ; Первый сов. туберкулезный ин-т Моздравотд. - Вологда : типо-лит. акц. о-ва "Сев. печатник", 1926. - 26 с.
** Лимфатическая система : Краткий анатомо-топографич. очерк лимфатич. желез для руководства при вскрытиях и клинич. обследовании на живых / [Соч.] К. Д. Есипова, проф. 2-го Моск. госуд. ун-та ст. врача Первого советск. туб. ин-та Мосздравотд. - Москва : Изд-во Мосздравотд., 1925. - 26 с.
# (15059) 1998 YL27

(15059) 1998 YL27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15059) 1998 YL27
## Тарихы

1998 елның 25 декабрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 YL27» саналган.
# Стара Рава

Стара Рава — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новы-Кавенчин гминаcында урнашкан авыл.

# Стара Рава
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Парсонсбург (Мэриленд)

Парсонсбург — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Парсонсбург (Мэриленд)
## Географиясе

Парсонсбург халык санын алу урыны мәйданы — 3,387121 км², 3,387125 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 Фут биеклектә урнашкан.
# Давыдово (Түре шәһәр округы)

Давыдово (рус. Давыдово) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Давыдово (Түре шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Давыдово (Түре шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# (15688) 1981 UW23

(15688) 1981 UW23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15688) 1981 UW23
## Тарихы

1981 елның 24 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UW23» саналган.