yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Санта Клара (Агваскальентес)

Санта Клара — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Санта Клара (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Клара (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Грейт-Бенд (Канзас)

Грейт-Бенд — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Грейт-Бенд (Канзас)
## Тарихы

Грейт-Бенд шәһәре 1871 елда нигезләнгән.

# Грейт-Бенд (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,751137 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 564 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Әнвәр Хәйри

Әнвәр Хәйри, тулы исеме Әнвәр Нәҗип улы Хәйруллин — татар галиме, исламият белгече, язучы, тәрҗемәче, текстолог, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1991), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1999), Татарстан Республикасының Каюм Насыйри (2004) һәм Ризаэддин Фәхреддин (2010) исемендәге премияләре лауреаты.

# Әнвәр Хәйри
## Тормыш юлы

Әнвәр Хәйри 1947 елның 2 декабрендә Татарстанның Аксубай районы Шәрбән авылыңда туа. 1966 елда Норлат районының Колбай-Мораса урта мәктәбен тәмамлый. 1967—1973 елларда Казан университетының тарих-филология факультетында укый. Аңа мәктәптә һәм университетта уку елларында вакытлыча төрле эшләрдә төрле вазифалар башкарырга туры килә: урман кисүче, тракторчы, мәктәп укытучысы, музей хезмәткәре һ. б. 1974—1991 елларда СССР Фәннәр Академиясенең Казан филиалы Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының иҗтимагый фикер тарихы бүлегендә хезмәт итә. 1991-1995 елларда «Мирас» журналында җаваплы эшләрдә эшли. Бер ел чамасы Казандагы «Синдикат» акционерлар җәмгыятендә «Рухи яңарыш» фонды директоры булып эшләгәннән соң, 1996 елда Татарстан Милли китапханәсенә эшкә чакырыла һәм бүгенге көнгәчә анда сирәк китаплар һәм борынгы кулъязмалар бүлегендә баш фәнни хезмәткәр булып хезмәт итә. 1970 елдан башлап, төп эше белән бер үк вакытта: Казан дәүләт университетында, Казан дәүләт педагогия университетында, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетында, Татар укытучылар белемен күтәрү институтында һәм башка уку йортларында гарәп телен, иске татар телен, Ислам дине тарихын, халык медицинасы һәм халык педагогикасы тарихын укыта.
XIX—XX гасыр татар мәгърифәтчеләренең һәм әдипләренең күптөрле китаплары нәкъ Әнвәр Хәйри тәрҗемәсендә басылып чыкты. Аларның саны берничә дистәгә җитә. Авторның үз китаплары өчәү: Алар — «Шәһри Бану—Шәрбән кыйссасы», «Ислам дине бәйрәмнәре», «Ризаэтдин Фәхретдин әсәрләрендә тәрбия—әхлак мәсьәләләре». Шиһабетдин Мәрҗанинең «Мөстафадел—әхбар...» (1989), Ризаэтдин Фәхретдиннең «Болгар вә Казан төрекләре» (1993), шул ук галимнәрнең хәзерге телгә күчерелгән әсәрләреннән — «Ислам дине—нинди дин?», «Дини вә иҗтимагый мәсьәләләр», «Нәсыйхәт—1», «Нәсыйхәт—2», «Нәсыйхәт—3», «Тәрбияле бала», «Әһле гыяль», «Шәкертлек әдәпләре», «Укыту кагыйдәләре», «Тәрбияле ана», «Тәрбияле хатын», «Гаилә»; шуларга өстәп, Каюм Насыйри, Муса Бигиев, 3. Камали, Галимҗан Ибраһимов, Гали Акыш, Г. Сөләйман, Низаметдин, М. Йортыши, М. Хөсәен һәм башка мәгърифәтчеләрнең һәм әдипләрнең хезмәтләре Әнвәр Хәйри тарафыннан тәрҗемә ителеп матбугатта басылдылар. Соңгы вакытта Әнвәр Хәйри милли тарихыбызга караган иң, борынгы һәм иң беренче язма чыганак булып торучы — 922 елда Идел буе Болгар дәүләтенә ислам динен рәсми дәүләт дине итеп игълан итәргә килгән илчелекнең җаваплы сәркәтибе Әхмәд Ибне Фазланның сәяхәтнамәсен төп нөсхә кулъязмасының факсимиль күчермәсеннән турыдан-туры борынгы—классик гарәп теленнән бүгенге татар һәм рус телләренә тәрҗемә итеп, фәнни эшкәртеп матбугатка әзерләү белән мәшгуль.
2005 елдан ул Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. 2014 елның 20 июлендә Әнвәр Хәйри Казанда вафат булды.
# Калбакая

Калбакая — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының уң ярыннан 178 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.

# Калбакая
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100112115100002361
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100236
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Булка (Кыртовка кушылдыгы)

Булка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кыртовка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Булка (Кыртовка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010100312115300007529
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115300752
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ивашкавичы (Зэльвенский районы)

Ивашкавичы (белар. Івашкавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.

# Ивашкавичы (Зэльвенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Туналы (Бозова)

Туналы (төр. Tunalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бии (Луар һәм Шер)

Бии (фр. Billy) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Сорита-де-ла-Фронтера

Сорита-де-ла-Фронтера (исп. Zorita de la Frontera) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сорита-де-ла-Фронтера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,13 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 828 метр биеклектә урнашкан.
# Маклак

Маклак — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Салым елгасының сул ярына тамагыннан 220 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 23 км.

# Маклак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050161
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205016
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Воррен-Сити (Техас)

Воррен-Сити — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Воррен-Сити (Техас)
## Тарихы

Воррен-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Воррен-Сити (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,581646 км², 4,582177 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кадынларденизи (Кушадасы)

Кадынларденизи (төр. Kadınlardenizi) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ле-Гранд-Абержеман

Ле-Гранд-Абержеман (фр. Le Grand-Abergement) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.

# Ле-Гранд-Абержеман
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 31,92 км².
# Цага

Цага — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Цага (коммуна) коммунасына карый.

# Цага
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тентоккый-Няркыль-Чор

Тентоккый-Няркыль-Чор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няркыль-Чор елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Тентоккый-Няркыль-Чор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300065048
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306504
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Фуэнсалида

Фуэнсалида (исп. Fuensalida) — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнсалида
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 68 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 593 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Серо де ла Мула (Хенерал Элиодоро Кастильо)

Серо де ла Мула — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Элиодоро-Кастильо муниципалитеты составына керә.

# Серо де ла Мула (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Географиясе

Серо де ла Мула Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Серо де ла Мула (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Серо де ла Мула (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Силиштя (Рунку, Димбовица)

Силиштя — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Рунку (коммуна, Димбовица) коммунасына карый.

# Силиштя (Рунку, Димбовица)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пленковице

Пленковице (чех. Plenkovice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Зноймо, Зноймо һәм Зноймо районында урнашкан авыл.

# Пленковице
## Географиясе

Мәйданы — 4,373993 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 316 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Пленковице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пленковице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Пленковице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 370 |
| 1880 | 380 |
| 1890 | 358 |
| 1900 | 382 |
| 1910 | 413 |
| 1921 | 391 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 441 |
| 1950 | 417 |
| 1961 | 470 |
| 1970 | 441 |
| 1980 | 414 |
| 1991 | 338 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 327 |
| 2014 | 359 |
| 2016 | 358 |
| 2017 | 367 |
| 2018 | 378 |
| 2019 | 372 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 369 |
| 2021 | 361 |
| 2021 | 347 |
| 2022 | 367 |
| 2023 | 379 |
| 2024 | 385 |
# KRTAP22-1

KRTAP22-1 (ингл. Keratin associated protein 22-1) — кешенең 21-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Имамлы

Имамлы (әзери. İmamlı) — Әзербайҗанның Гәбәлә районына караган авыл.
# План (Уэска)

План (исп. Plan) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# План (Уэска)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 87,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1119 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# (1923) Осирис

(1923) Осирис (лат. Osiris) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1923) Осирис
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4011 P-L» саналган.
# Сан-Мауро-Маркезато

Сан-Мауро-Маркезато — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Кротоне провинциясе составына керә.

# Сан-Мауро-Маркезато
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кутро, Роккабернарда, Скандале һәм Санто-Северина коммуналары белән чиктәш.
# Осиков

Осиков (словак. Osikov) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Осиков
## Тарихы

Авыл 1296 елда нигезләнгән.

# Осиков
## Географиясе

Мәйданы — 13,87 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 367 метр биеклектә урнашкан.

# Осиков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Путредень

Путредень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Глевенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Путредень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 154 метр биеклектә урнашкан.
# Гөлназ Шәйхи

Гөлназ Фирдинат кызы Шәйхи (Шәйхиева) (4.11.1970, Каенсар, Арча районы, ТАССР, РСФСР, ССРБ) — татар журналисты, Бөтендөнья татар конгрессының матбугат хезмәте һәм массакүләм мәгълүмат чаралары белән эшләү Идарәсе җитәкчесе.

# Гөлназ Шәйхи
## Тәрҗемәи хәле

1970 елның 4 ноябрендә Арча районы Каенсар авылында туган.
1988–1993 елда Казан дәүләт педагогика институтының тарих-инглиз теле бүлеге студенты. 1993-1997 елларда Казанның 15-нче татар гимназиясендә тарих һәм инглиз телләре укытучысы.
1997–2002 елларда “Татарстан” дәүләт телерадиокомпаниясендә “Дөнья” студиясе әзерләгән “Татарстан авазы” тапшыруының авторы һәм алып баручысы.
2002 елдан Бөтендөнья татар конгрессында БКның матбугат үзәге җитәкчесе.
2011 елдан Бөтендөнья татар конгрессының матбугат хезмәте һәм массакүләм мәгълүмат чаралары белән эшләү Идарәсе җитәкчесе.

# Гөлназ Шәйхи
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* Татарстан журналистлар Берлеге әгъзасы.

# Гөлназ Шәйхи
## Иҗаты

«Күңел – дәрья» , «Сыналганнар - сынатмый», «Хәмдүнә Тимергалиева», «Тамырлар / Корни» (2023, ТКН) китаплары авторы.

# Гөлназ Шәйхи
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре
* «Бәллүр каләм ― 2022» бәйгесенең «Һөнәрендә иң яхшысы» номинациясе җиңүчесе (Татар-информ журналисты Гөлнар Гарифуллина, «Яңа гасыр» телерадиокомпаниясеннән Михаил Любимов белән берлектә).
# Боровской (Артёмовски шәһәр округы)

Боровской (рус. Боровской) — Свердловск өлкәсенең Артёмовский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Боровской (Артёмовски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Боровской (Артёмовски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Хәлим Хисмәтуллин

Хәлим Хисмәтуллин (Хәлим Галиулла улы Хисмәтуллин, 1901, Югары Каракитә, Мунчәли вулысы, Буа өязе, Сембер губернасы, Россия империясе — 1950 елдан иртә түгел, ) — фирка эшлеклесе, ВКП(б)ның Баулы (1934) һәм Әлмәт (1936-1938) район комитетларының 1 нче сәркәтибе.
# Анелево (Слупецкий повяты)

Анелево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Загурув гминасында урнашкан авыл.

# Анелево (Слупецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Калбертсон (Монтана)

Калбертсон — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Калбертсон (Монтана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1887 елда нигезләнгән.

# Калбертсон (Монтана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,338815 км², 1,55243 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 589 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Пшиставка (Сокульский повяты)

Пшиставка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Янув гминасында урнашкан авыл.

# Пшиставка (Сокульский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мөслим (Азнакай районы)

Мөслим — Азнакай районындагы бердәнбер мишәр авылы. Бүген биредә 63 хуҗалык исәпләнә, 160 кеше тора. Авылда башлангыч мәктәп, “Тамчы” балалар бакчасы бар.

# Мөслим (Азнакай районы)
### Авыл тарихы

Авыл 1888 елда барлыкка килә. 1886 елны Пенза губернасыннан килгән Субаев һәм Дәүликамов фамилияле кешеләр, Урсай "башкорт"ы Миңнегулдан җир сатып алалар. 1888 елда Пенза губернасының Горенка, Татар Шалдавычы, Чатука, Урман асты авылларыннан 11-12 гаилә күчеп килә. Мөселманнар күчеп килде, дип авылга Мөслим дигән исем бирәләр.

# Мөслим (Азнакай районы)
### Чыганак

Мөслим бәйрәм итте, Маяк 2008-06-27(үле сылтама)
* ↑ ОКТМОhttps://wikidata.org/wiki/Track:P764https://wikidata.org/wiki/Track:Q4330203
* ↑ Численность и размещение населения республики Татарстан. Итоги всероссийской переписи населения 2002 года
# HD183857

HD183857 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,68 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (20869) 2000 VK45

(20869) 2000 VK45 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20869) 2000 VK45
## Тарихы

2000 елның 1 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 VK45» саналган.
# Абакумы

Абакумы (белар. Абакумы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.

# Абакумы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Калбаоруҗ Дизә

Калбаоруҗ Дизә (әзери. Kalbaoruc Dizə) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Бәбәк районына караган авыл.
# Печиска (Ополе воеводалыгы)

Печиска — Польшаның Ополе воеводалыгы Сверчув гминасында урнашкан авыл.

# Печиска (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брайковац (Приеполье)

Брайковац (серб. Брајковац ) — Сербиянең Златибор округы Приеполе җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Брайковац (Приеполье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1128 метр биеклектә урнашкан.

# Брайковац (Приеполье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Старогруд-Дольни

Старогруд-Дольни — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Хелмно гминаcында урнашкан авыл.

# Старогруд-Дольни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Паломохино

Паломохино (рус. Паломохино) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.

# Паломохино
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Паломохино
## Сәгать поясы

Паломохино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Паломохино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Гуроватки

Гуроватки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Венцборк гминаcында урнашкан авыл.

# Гуроватки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вила Җулия (Пезаро-Урбино)

Вила Җулия — Италиянең Марке төбәге Фано өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Җулия (Пезаро-Урбино)
## Географиясе

Вила Җулия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вила Җулия (Пезаро-Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бакырҗылар (Мачка)

Бакырҗылар (төр. Bakırcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Владиславув (Конинский повяты)

Владиславув — Польшаның Великопольское воеводалыгы Слесин гминасында урнашкан авыл.

# Владиславув (Конинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 1857 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1857 (бер мең сигез йөз илле җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1857 елы, II меңьеллыкның 857 елы, XIX гасырның 57 елы, XIX гасырның 6 унъеллыгының 7 елы, 1850 елларның 8 елы. 1857 елдан бирле 167 ел үтте.

# 1857 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1857 елда туганнар
* 1 февраль — Владимир Бехтерев, табиб.
* 17 февраль — Галимҗан Баруди, күренекле дин галиме, җәмәгать эшлеклесе, педагог.
* 22 февраль — Һенрих Һерц, алман физика галиме.
* 5 март — Мөхәммәтшакир Рәмиев, татар сәнәгатьчесе, алтын приискалары хуҗасы, хәйрияче, нашир.
* 19 апрель — Василий Богородицкий, телче галим.
* 23 апрель — Габдрәшит Ибраһимов, татар сәясәтчесе, дин әһеле.
* Хөснулла Баһаветдин, Хөснулла ахун — хәзрәт, мөгаллим.
* 5 июль — Клара Цеткин, алман коммунисты.

# 1857 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1857 елда вафатлар
* 5 сентябрь — Огюст Конт, француз фәлсәфәчесе, социолог.
# Тухом (Чехия)

Тухом (чех. Tuchom) — Чехиянең Урта Чехия крае Кошик районында урнашкан авыл.

# Тухом (Чехия)
## Географиясе

Мәйданы — 7,474 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Тухом (Чехия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тухом (Чехия)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Тухом (Чехия)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 322 |
| 1880 | 312 |
| 1890 | 303 |
| 1900 | 296 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 282 |
| 1921 | 250 |
| 1930 | 219 |
| 1950 | 169 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 154 |
| 1970 | 115 |
| 1980 | 94 |
| 1991 | 73 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 75 |
| 2011 | 81 |
| 2021 | 69 |
# (14202) 1998 YF3

(14202) 1998 YF3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14202) 1998 YF3
## Тарихы

1998 елның 17 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 YF3» саналган.