yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD9147

HD9147 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан A0pSrCr? һәм A 0 P SR(CR?) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,34 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Йартоузьере (Торино)

Йартоузьере — Италиянең Пьемонт төбәге Пероза-Арджентина өязендә урнашкан торак пункт.

# Йартоузьере (Торино)
## Географиясе

Йартоузьере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Йартоузьере (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Junkers

Юнкерс (алман. Junkers) — Хуго Юнкерс Дессауда нигезен салган. Алманиянең авиатөзелеш компаниясен башта газ җылыту казаннары, суыткычлар һәм вентилятор җиһазлары җитештерүче буларак Junkers&Co фирмасы дип эшен башлаган.
Junkers

# Junkers
## Тарих

1895 елны компаниянең беренче заводына газ приборларын җитештерү өчен Юнкерс инвестор белән бергә нигезен салган.
# Богдана (Васлуй)

Богдана — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Богдана (коммуна, Васлуй) коммунасына карый.

# Богдана (Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 221 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# WFDC3

WFDC3 (ингл. WAP four-disulfide core domain 3) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ашагыоба

Ашагыоба (әзери. Aşağıoba) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
# Де Газпери-Паначо (Фрозиноне)

Де Газпери-Паначо — Италиянең Лацио төбәге Арпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Де Газпери-Паначо (Фрозиноне)
## Географиясе

Де Газпери-Паначо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Де Газпери-Паначо (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Karl Harrer

Karl Harrer (alman. Karl Harrer; 1890 yılnıñ 8 oktäbre, Alman imperiäse, Baylngris — 1926 yılnıñ 5 sentäbre, Münxen, Veymar cömhüriäte) — Almaniä sport jurnalistı häm säyäsätçese. Alman eşçelär firqäsenä nigez saluçılarnıñ berse (Anton Dreksler häm Gotfrid Feder belän bergä), annan Natsional-sotsialistik alman eşçelär firqäse (NSDAP) barlıqqa kilgän.

# Karl Harrer
## Tärcemäi xäle
### Alman eşçelär firqäsenä nigez salu

1913 yılda ul baliğ bulğan irekle sıyfatında 2-nçe Bavariä pexota polkına kergän. Harrer 1914 yılda Berençe bötendönya suğışı waqıtında Vermandovillersta (Fransiä) yaralanğan. Annan soñ frontta bulmağan häm 1918 yılnıñ iyün axırında armiädän azat itelgän.
Harrer Tule cämğiätenä qarağan häm «milli häm säyäsi tormışnıñ bäysez gazetası» bularaq pozitsiälängän «Münxen küzätüçese»neñ sport jurnalistı bulğan. Tule cämğiäteneñ baş möxärrire häm nigezläwçese Rudolf fon Zebottendorf isemennän Harrer suğıştan soñ kommunistik häm sotsial-demokratik moxit eşçelärenä yoğıntı yasarğa tieşle Alman eşçelär firqäsen buldıruğa kereşkän. Firqä alarnıñ käyeflären antisemit häm millätçe yunäleşkä küçerergä tieş bulğan. 1919 yılnıñ 5 ğinwarında ul Alman eşçelär firqäseneñ berençe räise bulğan. Anton Dreksler Münxen törkeme räise bulğan. Ul waqıtta firqädä 24 keşe, nigezdä Dreksler tiräsendäge timer yulçılar bulğan.

# Karl Harrer
## Tärcemäi xäle
### Dreksler häm Hitler belän köräş

Karl Harrer Alman eşçelär firqäsen Tule cämğiäte ürnägendä oyıştırılğan yäşeren cämğiät bularaq oyıştırırğa telägän. Bu Adolf Hitler (1919 yılnıñ 19 oktäbrendä firqäğä kergän) häm Anton Dreksler niätlärenä qarşı kilgän. Alarnıñ fikerençä, firqä massalarğa çığarğa tieş bulğan. 1919 yılnıñ axırına Harrer häm Hitler arasında köndäşlek kiskenläşkän (ul Hitlernı böyeklek maniäsendä ğäyeplägän). Harrer 1920 yılnıñ başında Hitlernıñ massaküläm çaralar ütkärü niätlären tuqtatırğa tırışqan, läkin ul barıp çıqmağan. Harrer 1920 yılnıñ 24 fevralendä uñışsız omtılışınnan soñ barlıq firqä uçrejdenielärennän otstavkağa kitkän. Firqädä räislek Drekslerğa, ä berazdan Hitlerğa tapşırılğan.
Karl Harrer 35 yaşendä 1926 yılnıñ 5 sentäbrendä Münxenda kinät yöräk tuqtap ülgän.
# PDCL2

PDCL2 (ингл. Phosducin like 2) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (4228) Немиро

(4228) Немиро (лат. Nemiro) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4228) Немиро
## Тарихы

1968 елның 25 июлендә Plyugin, G. A., Belyaev, Yu. A. тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1968 OC1» саналган.
# IC 4277

IC 4277 — Тазылар йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4277
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4277 буларак та сурәтләнә.
# Александр Байков

Байков Александр Александрович (24.07.1870, Фатеж, Россия империясе — 06.04.1946, Мәскәү, ССРБ) — совет химигы һәм металлургы, академик (1932). Бакыр һәм сөрмә эретмәләренең үзлекләрен тикшерә. Тимерне хлороводород белән ашату процессларын өйрәнә. Оксидлашу-кайтарылу процесслары теориясен үстерә.
# Парадайз (Монтана)

Парадайз — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Парадайз (Монтана)
## Географиясе

Парадайз халык санын алу урыны мәйданы — 0,693666 км², 0,693662 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 762 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Канал д'Оро (Лука)

Канал д'Оро — Италиянең Тоскана төбәге Пьетразанта өязендә урнашкан торак пункт.

# Канал д'Оро (Лука)
## Географиясе

Канал д'Оро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Канал д'Оро (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (15008) Delahodde

(15008) Delahodde — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15008) Delahodde
## Тарихы

1998 елның 24 августында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QO6» саналган.
# SENP6

SENP6 (ингл. SUMO specific peptidase 6 һәм Sentrin-specific protease 6) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сан Җакомо (Мантова)

Сан Җакомо — Италиянең Ломбардия төбәге Кавриана өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җакомо (Мантова)
## Географиясе

Сан Җакомо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Җакомо (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сант'Андреа ин Казале (Римини)

Сант'Андреа ин Казале — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сан Клементе өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Андреа ин Казале (Римини)
## Географиясе

Сант'Андреа ин Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сант'Андреа ин Казале (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (16951) Carolus Quartus

(16951) Carolus Quartus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16951) Carolus Quartus
## Тарихы

1998 елның 19 маенда П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KJ» саналган.
# (5168) Дженнер

(5168) Дженнер (лат. Jenner) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5168) Дженнер
## Тарихы

1986 елның 6 мартында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 EJ» саналган.
# EGFL7

EGFL7 (ингл. EGF like domain multiple 7) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фосакан-Локара (Виченца)

Фосакан-Локара — Италиянең Венеция төбәге Лониго өязендә урнашкан торак пункт.

# Фосакан-Локара (Виченца)
## Географиясе

Фосакан-Локара Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фосакан-Локара (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сендзишовице

Сендзишовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Бейсце гминасында урнашкан авыл.

# Сендзишовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фраксион эль Саусильо (Леон)

Фраксион эль Саусильо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Фраксион эль Саусильо (Леон)
## Географиясе

Фраксион эль Саусильо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксион эль Саусильо (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксион эль Саусильо (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Болен (Айова)

Болен — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Болен (Айова)
## Географиясе

Болен халык санын алу урыны мәйданы — 2,892 квадрат миль. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1227 Фут биеклектә урнашкан.
# Грив

Грив (фр. Grives) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Чаталан (Даргечит)

Чаталан (төр. Çatalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 478 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
478 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.

# 478 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:478 елда (б. э. к.) туганнар

# 478 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:478 елда (б. э. к.) вафатлар
# Шонов Новего Места над Метуйи

Шонов Новего Места над Метуйи (чех. Šonov u Nového Města nad Metují) — Чехиянең Кралове Градец крае Проводов-Шонов районында урнашкан авыл.

# Шонов Новего Места над Метуйи
## Географиясе

Мәйданы — 5,567 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 289 метр биеклектә урнашкан.

# Шонов Новего Места над Метуйи
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Шонов Новего Места над Метуйи
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Шонов Новего Места над Метуйи
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 567 |
| 1880 | 581 |
| 1890 | 630 |
| 1900 | 639 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 622 |
| 1921 | 574 |
| 1930 | 556 |
| 1950 | 492 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 495 |
| 1970 | 466 |
| 1980 | 481 |
| 1991 | 536 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 554 |
| 2011 | 578 |
| 2021 | 591 |
# Доринки (Вибо Валенция)

Доринки — Италиянең Калабрия төбәге Филадельфия (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Доринки (Вибо Валенция)
## Географиясе

Доринки Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Доринки (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беллвилл (Иллинойс)

Беллвилл — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.

# Беллвилл (Иллинойс)
## Тарихы

Беллвилл шәһәре 1814 елда нигезләнгән.

# Беллвилл (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 60,865288 км², 59,594563 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 157 метр биеклектә урнашкан.
# DDX19A

DDX19A (ингл. DEAD-box helicase 19A) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бузарка

Бузарка (Язвица) — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Бузарка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300112111100033971
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103397
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Сан-Матеу-де-Бажес

Сан-Матеу-де-Бажес (кат. Sant Mateu de Bages) — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сан-Матеу-де-Бажес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 102,9 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 569 метр биеклектә урнашкан.
# Монтодине

Монтодине — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Кремона провинциясе составына керә.

# Монтодине
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 61 метр биеклектә урнашкан. Бертонико, Кастильоне-д'Адда, Москаццано, Рипальта-Арпина, Рипальта-Кремаска, Рипальта-Гуерина, Гомбито һәм Кастеллеоне коммуналары белән чиктәш.
# Корнеж

Корнеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шуя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Корнеж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300412110000014206
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001420
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Цуни (Казерта)

Цуни — Италиянең Кампания төбәге Кальви-Ризорта өязендә урнашкан торак пункт.

# Цуни (Казерта)
## Географиясе

Цуни Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Цуни (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нигер (елга)

һәм
Нигер (фр. Niger [niˈʒɛʁ], ингл. Niger [ˈnaɪdʒər], йоруба Niger, Ọya) — Көнбатыш Африкадагы елга. Озынлыгы 4180 км, мәйданы 2 117 700 км², Африкада параметрлары буенча Нил һәм Конгодан кала өченче урында тора.

# Нигер (елга)
## Этимология

Атаманың ничек килеп чыкканы төгәл билгеле түгел. Тикшеренүчеләр арасында да моның турында бәхәсләр бара. «Негр» сүзе генә билгеле. Бәлки термин европалылар тарафыннан килеп чыккандыр дигән фаразлар бар. Чөнки аңа тамырдаш милләт исеме бар. Алар тарихи тамырдаш исемнәр исәпләнә.
Фаразлардан иң популяр туареги nehier-ren — агым елга, елга. Кайбер мәгълүматлар буенча тамырын "егерев н'егерев" сүзләренә дә бәйлиләр Ул тамак телендә зур елга дигән мәгънәдә. Яр буенда яшәгән башка халыклар да Нигер дип атап йөрткән.
Латин сүзе «niger»дән алынган дигән гипотезалар да бар. Ул кара дигән мәгънә бирә.
Яр буенда яшәгән җирле халык елганы төрлечә атый: Джолиба (мандинго телендә — «зур елга»), Мэйо, Эгхирреу, Изо, Кворра (Куарра, Ковара), Баки-н-руу һәм башка телләрдә дә барысы да елга мәгънәсен бирә.
# Горбуновски (Чиләбе өлкәсе)

Горбуновский (рус. Горбуновский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.

# Горбуновски (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Горбуновски (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Горбуновски (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Горбуновски (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), татарлар (4%), казахлар (5%).
# Оһепалу

Оһепалу (эст. Ohepalu) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Секи (Ылгаз)

Секи (төр. Seki) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# «Булгария» теплоходының батуы

«Булгария» теплоходының батуы — 2011 елның 10 июлендә булган фаҗига.
«Булгария» корабы 1955 елны Чехословакиядә ясалган. Сәгатенә 22 чакрым уза, 140 кешегә каралган. Казан — Болгар — Казан маршруты буенча барганда, Казан вакыты белән 13:58дә Сөйке авылы янында баткан.
Теплоходта 208 кеше булган. Барлыгы 79 кеше коткарылган, йөздән артык кеше вафат. 122 кешенең үлеме расланды.
Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов җәйге ялын өзеп, ашыгыч рәвештә Казанга кайтты һәм кораб баткан урында булды. Сишәмбе, 12 июль көнен, ул Татарстанда матәм көне дип игълан итте. Россия президенты Дмитрий Медведев та «Булгария» теплоходындагы фаҗига уңаеннан кайгысын уртаклашты. 12 июль Россиядә дә милли матәм көне булып игълан ителде.
Көймәнең капитаны мәете табылган.
23 июль көнне “Булгария” корабы 20 метр тирәнлектән су өстенә чыгарылды һәм берничә чакрымга, Иделнең "Кирельски" култыгындагы сай урынга күчерелде.
Теплоход фаҗигасе белән бәйле рәвештә, Казан пассажирлар порты директоры Рәшит Сафин эшеннән азат ителде.
Фаҗига уңаеннан Киев һәм Таҗикстан татарлары кайгы утраклашты.
Тикшерүдән соң корабны турарга карар ителде.
# IQSEC1

IQSEC1 (ингл. IQ motif and Sec7 domain ArfGEF 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Валихнови

һәм
Валихнови — Польшаның Лодзь воеводалыгы Сокольники гминаcында урнашкан авыл.

# Валихнови
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сподня Ложниця

һәм
Сподня Ложниця — Словениянең Словенська Бистриця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподня Ложниця
## Географиясе

Мәйданы — 3,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 275 метр биеклектә урнашкан.
# GPNMB

GPNMB (ингл. Glycoprotein nmb) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (13560) La Pérouse

(13560) La Pérouse — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13560) La Pérouse
## Тарихы

1992 елның 2 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 RX6» саналган.
# Шмидтахенбах

Шмидтахенбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Шмидтахенбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,05 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 метр биеклектә урнашкан.
# Акчашеһир (Кангал)

Акчашеһир (төр. Akçaşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (18391) 1992 PO1

(18391) 1992 PO1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18391) 1992 PO1
## Тарихы

1992 елның 8 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PO1» саналган.
# NEURL2

NEURL2 (ингл. Neuralized E3 ubiquitin protein ligase 2) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Красный Яр (Яңа Ляля шәһәр бүлгесе)

Красный Яр (рус. Красный Яр) — Свердловск өлкәсенең Яңа Ляля шәһәр округы составына керүче авыл.

# Красный Яр (Яңа Ляля шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Красный Яр (Яңа Ляля шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), татарлар (4%), алманнар (16%), чуашлар (4%).
# Глодяну-Силиштя (коммуна)

Глодяну-Силиштя — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.

# Глодяну-Силиштя (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9255 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 74 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Глодяну-Силиштя, Касота, Кирлигу-Маре, Кирлигу-Мик, Корбу (Глодяну-Силиштя, Бузеу), Которка, Сату-Ноу (Глодяну-Силиштя, Бузеу) һәм Векеряска авыллары урнашкан.
# Ферма 2 (Кызылорда өлкәсе)

Ферма 2 (каз. Ферма 2) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Ферма 2 (Кызылорда өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Зентистлавака (Сан Луис Акатлан)

Зентистлавака — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-Акатлан муниципалитеты составына керә.

# Зентистлавака (Сан Луис Акатлан)
## Географиясе

Зентистлавака Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Зентистлавака (Сан Луис Акатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Зентистлавака (Сан Луис Акатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Подгориця (Добреполе)

Подгориця — Словениянең Добреполе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подгориця (Добреполе)
## Географиясе

Мәйданы — 0,88 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 438,3 метр биеклектә урнашкан.
# Эрмида (Вила-Реал)

Эрмида — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Nogueira e Ermida муниципалитетына карый.

# Эрмида (Вила-Реал)
## Географиясе

Мәйданы — .