yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Аргы Кабан

Аргы́ Каба́н (Урта Кабан) күле — Казан шәһәре эчендә урнашкан, Кабан күлләре системасындагы иң зур күл.
Су өслегенең мәйданы 112 га. Су күләме 7280 мең м³. Озынлыгы 3150 м, киңлеге 170 тән 580 м га кадәр. Уртача тирәнлеге 6,5 м, иң тирән урыны 12,5 м (1902 елда - 31 м, 1940 та - 23 м). Күлнең төньяк өлеше сай - су тирәнлеге 2-5 м дан артмый. Килеп чыгышы буенча күл казаны Кабан күлләре системасындагы башка күлләрнеке кебек, Идел елгасының элеккеге юлында карст эшчәнлеге нәтиҗәсендә тирәнәеп барлыкка килгән. Күлнең карст эшчәнлеге нәтиҗәсендә хасил булуын күл төбенең тигезсезлеге, яр буйлап күзәтелә торган шактый зур тирәнлекләр һәм упкыннар раслый (20 йөз башында сулыкның көньяк-көнбатыш өлешендәге «Шайтан почмагы» култыгы ярында урнашкан «Аркадия» бакчасы корылмалары ишелеп төшә).
Күлнең формасы катлаулы, яр сызыгы борылмалы, көнбатыш өлешендә ике тирән култык бар. Төньяк-көнчыгыш яры түбән һәм тигез, монда сай сулы һәм сазланган җирләр күп. Күлнең көньяк-көнчыгыш яры Идел елгасы биек террасасының текә киртләченә терәлеп үк диярлек тоташа. Аргы Кабан күле Бирге Кабан күле белән Ботаника ермагы (аның көнчыгыш ярында Зооботаника бакчасы урнашкан; ермакның исеме шуннан) аша кушыла. Күлнең көньяк чигеннән Иделнең Подувалье култыгы ягына 2 км дан артыграк озынлыкта, 8-10 м киңлектә, 1-1,5 м тирәнлектәге ермак аерыла, аның суы сусаклагыч төзер алдыннан салынган шәһәр инженерлык саклау дамбасы аша Куйбышев сусаклагычына суыртып агызыла (Аргы Кабан күленә караганда анда суның исәпләнгән тигезлеге 1,5-2 м га биегрәк).
Күлнең суы каты, югары минеральләшкән, гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы типта, биоген, органик һәм пычратучы матдәләрнең күп булуы күзәтелә. Күлнең экологик халәте гомумән начар. Аңа автомобиль юлларыннан яңгыр һәм кар сулары, авария очрагында кайбер предприятиеләрдән сәнәгать һәм хуҗалык сулары агып төшә. 1990нчы елларда пычратучы агымнар киметелә, балчык суыргыч ярдәмендә өлешчә күл төбен ләмнән тазарту эше үткәрелә.
Аргы Кабан ТЭЦ-1дән агып чыккан суларны суыту урыны булып тора; күлгә ике ясалма канал буйлап кайнар су ага, шуның нигезендә бик көчле салкыннарда да акваториянең бу өлешләре боз белән капланмый. Монда су кошлары (кыр үрдәге һ.б.) кышлый. Күлдә кызылканат, чабак, сазан, җилем балык, алабуга балыклары бар. Су үсемлекләреннән гади курак, киң яфраклы һәм тар яфраклы җикәнбаш күпчелекне тәшкил итә. Күлдә ишү спорты буенча ярышлар уздырыла.
# Ларионов

Ларионов ― фамилия.
* Борис Ларионов (1941—1993), очучы, подполковник, СССР атказанган очучы-сынаучысы (1990).
* Григорий Ларионов (1905—1968), Советлар Берлеге каһарманы (1944).
* Никита Ларионов (1932―2014), язучы, СССР спорт мастеры.
* Николай Ларионов (1961), язучы, «Канаш» газетсының баш мөхәррире.
* Семён Ларионов (1915―1984), Советлар Берлеге каһарманы.
# Аннополе-Стари

Аннополе-Стари — Польшаның Лодзь воеводалыгы Здуньска-Воля гминаcында урнашкан авыл.

# Аннополе-Стари
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Прйора (Напуль)

Прйора — Италиянең Кампания төбәге Сорренто өязендә урнашкан торак пункт.

# Прйора (Напуль)
## Географиясе

Прйора Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Прйора (Напуль)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (17564) 1994 CQ1

(17564) 1994 CQ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17564) 1994 CQ1
## Тарихы

1994 елның 7 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CQ1» саналган.
# Радунь

Радунь (белар. Радунь) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Радунь
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Оронне

Оронне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мацеёвице гминасында урнашкан авыл.

# Оронне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вярэбушки

Вярэбушки (белар. Вярэбушкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Вярэбушки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Борис Шульгин (1905)

Борис Шульгин, Борис Владимир улы Шульгин (рус. Шульгин Борис Владимирович, 1905 елның 12 сентябре, Казан — 1962 елның 1 ноябре, Киев) — генерал-лейтенант (1954), Советлар Берлеге Каһарманы (1945). Бөек Ватан сугышында 17нче гвардия танк бригадасы командиры. 1954-1960 елларда Киев хәрби округы сәргаскәре урынбасары.

# Борис Шульгин (1905)
## Тәрҗемәи хәле

1905 елның 12 сентябрендә Казанда эшче гаиләсендә туган. Мәктәптә 8 сыйныфны тәмамлагач, В.И. Ленин исемендәге 40нчы завод (дары заводы) каршындагы ФЗӨдә шөгыльләнә, заводта слесарь, электрообмотчик булып эшли. Комсомол юлламасы белән Мәскәүгә китә. 1926 елда Кызыл гаскәргә чакырылган. БҮБК исемендәге хәрби мәктәпне (Мәскәү, 1929), механикалаштырылган һәм бронетанк гаскәрләре команда составының белемен күтәрү курсларын (1934) тәмамлаган.
Бөек Ватан сугышын танк полкы штаб башлыгы сыйфатында каршылый. 1943 елда гвардия танк бригадасы командиры. 1нче Беларус фронтының 65нче армиясе 1нче гвардия танк корпусының 17нче гвардия (Орел) танк бригадасы командиры гвардия полковнигы Б.В. Шульгин Мәскәү янында сугыша, Сталинград сугышын, Курск дугасын уза, Орёлны азат итә, Беларус өчен барган сугышларда катнаша. Польшаны азат иткәндә батырлык күрсәтә. Дошманның Көнбатыш Буг елгасындагы саклану сызыгын өзеп, танк бригадасы Вышкув шәһәре тирәсендә елганы кичә, Варшауның төньягындагы Нарев елгасына чыга. 1944 елның 5 сентябрендә Нарев елгасын кичә, көнбатыш ярдагы сугыш мәйданын ала. Бригада дошманның 2 пехота батальонын, 3 артбатареясын, 6 танк һәм самоходкасын, 10 бронетранспортерын юкка чыгара. Әлеге батырлык өчен 1945 елның 6 апрелендә 17нче гвардия (Орел) танк бригадасы командиры Б.В. Шульгинга Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
Сугыштан соң М.В. Фрунзе исемендәге Хәрби академия каршындагы офицерлар составын камилләштерү курсларын (1948), Генераль штаб хәрби академиясе каршындагы академик курсларны (1954) тәмамлаган танк гаскәрләренең генерал-лейтенанты Б.В. Шульгин Киев хәрби округы сәргаскәре урынбасары булып хезмәт итә. 1960 елның маенда отставкага чыга.
1962 елның 1 ноябрендә Киевта вафат. Шәһәрнең Байково зиратында (укр. Байкове кладовище) дәфен ителгән.

# Борис Шульгин (1905)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге каһарманы (06.04.1945)
* Өч Ленин ордены
* Биш Кызыл Байрак ордены
* II дәрәҗә Кутузов ордены
* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены
* Кызыл Йолдыз ордены

# Борис Шульгин (1905)
## Хәтер

* Орёл шәһәрендә шәһәрне дошманнан азат иткән танк бригадасы командиры истәлегенә урамга исеме бирелгән.
* 2005 елда Казанның Киров районындагы Димитров белән С. Халтурин урамнары арасындагы квартал эчендәге исемсез урамга Шульгин урамы исеме бирелгән.
# Смит-Миллс (Массачусетс)

Смит-Миллс — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Смит-Миллс (Массачусетс)
## Географиясе

Смит-Миллс халык санын алу урыны мәйданы — 12,261784 км², 12,247018 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 21 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фалкерия (Торино)

Фалкерия — Италиянең Пьемонт төбәге Виу өязендә урнашкан торак пункт.

# Фалкерия (Торино)
## Географиясе

Фалкерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фалкерия (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 695 (сан)

695 (алты йөз туксан биш) - 694 белән 696 арасындагы натураль сан.

# 695 (сан)
## Математикада

* 695 — өч урынлы так сан.
* 695 санның цифрлар суммасы — 20.
* 695 санның цифрлар тапкырчыгышы — 270.
* 695 санның квадраты — 483025.

# 695 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 695 ел
* 695 ел (б. э. к.)
* Юникодта 02B7₁₆ — «ʷ» символның коды.
# (2154) Андерхилл

(2154) Андерхилл (лат. Underhill) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2154) Андерхилл
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2015 P-L» саналган.
# (15584) 2000 GO74

(15584) 2000 GO74 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15584) 2000 GO74
## Тарихы

2000 елның 5 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GO74» саналган.
# GSC2405-100

GSC2405-100 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 12,11 ± 0,28 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бишнарат

Бишнарат — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452306, ГАТОБК коды — 80224834004.
# Эстваж

Эстваж — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары Тойма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.

# Эстваж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000026985
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002698
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито (Ирапуато)

Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито (Ирапуато)
## Географиясе

Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де Берналехо, Эль Ранчито (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пеливан (Орхей)

Пеливан (рум. һәм молдав. Pelivan ) — Молдова Республикасының Орхей районына караган авыл.
# Вандалия (Огайо)

Вандалия — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.

# Вандалия (Огайо)
## Тарихы

Вандалия шәһәре 1838 елда нигезләнгән.

# Вандалия (Огайо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 32,114759 км², 32,146693 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гөкбел (Ениҗе)

Гөкбел (төр. Gökbel) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ансовиль

Ансовиль (фр. Ansauville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Ансовиль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,97 км².
# Даягонал (Айова)

Даягонал — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Даягонал (Айова)
## Тарихы

Даягонал шәһәре елда нигезләнгән.

# Даягонал (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,345937 км², 2,345938 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 350 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Софалыҗы (Шеһиткамил)

Софалыҗы (төр. Sofalıcı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вимон

Вимон (фр. Vimont һәм фр. Pierre-du-Marais) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Диводаса

Диводаса ("күкнең хезмәтчесе") Ригведадагы кабилә патшасы исеме (ул үзенең либеральлеге өчен хөрмәт ителә һәм Индра һәм Ашвиннар тарафыннан саклана, Ригведа, 1.112.14, 1.116.18 Мандала, 6.61.5 Мандала. Ул мәшһүр патша Судасның борынгы бабасы (әтисе яки бабае) (RV 7.18.28)(Ун Патша Бәрелешеннән). Ригведа буенча Диводасаның тагын бер исеме Пиджавана.
Ул шулай ук (RV 10.179.2) гимны буенча Дханвантари фамилияле Каши Патшалыгы патшасының исеме. Һиндле Аюрведа медицина мәктәбенең нигезләүчесе.
# Кучкар утары

Кучкар утары — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453876, ГАТОБК коды — 80241822002.

# Кучкар утары
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 32 кешенең яшәве мәгълүм.
# Верцень (Подлясье воеводалыгы)

Верцень — Польшаның Подлясье воеводалыгы Боцьки гминасында урнашкан авыл.

# Верцень (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Отан-Упыль-Кикя

Отан-Упыль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 78 елгасының уң ярыннан км ераклыкта Ватылька урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Отан-Упыль-Кикя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300065949
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306594
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ләйсән Рәхимова

Рәхимова Ләйсән Нәүфәл кызы - Татарстанның атказанган артисты (2007), Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты (2022).

# Ләйсән Рәхимова
## Тәрҗемәи хәле

Рәхимова Ләйсән Нәүфәл кызы 1977 елның 22 мартында Казан шәһәрендә дөньяга килә. Кечкенәдән үк публика ярата. Кунаклар килгәч тә, сикерә торган бауның тоткасын кулга микрофон сыман тотып, аларга төрле җырчыларга пародияләр күрсәтә. Укыганда да төрле этюдлар уйлап чыгара. Ул татар-төрек лицеенда белем алган. Бу аның өчен зур мәктәп була, шәхес буларак формалашуга йогынтысы ясый. Лицейда укыганда Абдулла Алиш исемендәге балалар иҗат йортына театр түгәрәгенә йөри. Композитор Тәлгать Вәлиевтән җыр буенча дәресләр ала. Ул аны концертларда, төрле чараларда катнаштыра. Әти-әнисе кечкенәдән театрга йөртә. Балачакта караган "Зөләйха", "Казан егетләре" спектакльләре күңеленә кереп кала. Театрга мәхәббәт шулай башлана.
1999 елда Казан мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаганнан соң Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли башлый. Артистка талант белән бергә сәхнә сөйкемлелеге дә кирәк. Ләйсән Рәхимова берсеннән-берсе кызыклы рольләре белән тамашачының яраткан артистына әйләнә. Ул сөйкемле, сәләтле, җырлау осталыгы булган артистка. Сәхнәдә тормышчан, эмоциональ. Нинди генә рольгә тотынса да, аны халык күңеленә кереп калырлык итеп уйный. Шулай да тамашачы аны комедияләрдә аеруча яратып кабул итә. Мәсәлән, «Диләфрүздә ‐ Саҗидә, «Зәңгәр шәлдә ‐ дүртенче абыстай, «Гөргөридә ‐ Анук...

# Ләйсән Рәхимова
## Рольләре

* Хәния – «Йөрәк маем» (Т.Миңнуллин);
* Гөлгенә — «Шәҗәрә» (Т.Миңнуллин);
* Нурсия — «Эзләдем, бәгърем, сине» (Т.Миңнуллин);
* Җәмилә - «Җанкисәккәем» (Т.Миңнуллин);
* Вера – «Илгизәр+Вера» (Т.Миңнуллин);
* Заһирә — «Зәңгәр шәл» (К.Тинчурин);
* Саҗидә - «Казан сөлгесе» (К.Тинчурин);
* Ания — «Мин төш күрдем» (З.Хәким);
* Асия — «Казан егетләре» (М.Гыйләҗев);
* Зәйтүнә - «Яра» (А. Гыйләҗев, М. Гыйләҗев);
* Зәңгәр сыер – «Тимер борчак» (Р.Бухараев);
* Гөләндәм – «Талак, талак!..» (Х.Вахит);
* Ирина - «Өч сеңел» (А.Чехов);
* Фәрхинур – «Гөлҗамал» (Н.Исәнбәт);
* Алсу - «GO! Баламишкин» (Ф.Бүләков) һ.б.

# Ләйсән Рәхимова
## Гаиләсе

Тормыш иптәше - Илтөзәр Мөхәммәтгалиев, Камал театрының тәҗрибәле актеры. 2 кызы бар. Олы кызы – Ләйлә, кечесе – Зилә.
# Хьютепек

Хьютепек (исп. Jiutepec) — Мексиканың Морелос штатында урнашкан шәһәр.

# Хьютепек
## Тарих

1826 елда нигезләнгән.

# Хьютепек
## Кардәш шәһәрләр

* Сан-Себастьян, Испания
# Ранчо Нуево (Сан Маркос)

Ранчо Нуево — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Нуево (Сан Маркос)
## Географиясе

Ранчо Нуево Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Нуево (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Нуево (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сергей Чуйкин

Сергей Чуйкин (1 ноябрь 1950 ел) — ССРБ һәм Россиянең галиме,стоматолог. 1983 елдан Башкорт дәүләт медицина институты укытучысы, шул исәптән 1990 елдан балалар стоматологиясе кафедрасы мөдире, 1995 елдан — Башкорт дәүләт медицина университетының стоматология факультеты деканы. Россия Табигый фәннәр академиясе академигы (2005), медицина фәннәре докторы (1990), профессор (1993). Россия Федерациясенең (2008) һәм Башкортстан Республикасының (1998) атказанган табибы.

# Сергей Чуйкин
## Биографиясе

Сергей Васильевич Чуйкин 1950 елның 1 ноябрендә Башкорт АССРның Куергазы районы Күмертау эшчеләр бистәсендә, хәзерге Күмертау шәһәрендә туган.
1975 елда Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлый. Аннары Россия балалар клиник хастаханәсендә, ә 1976 елдан — Чишмә район хастаханәсендә эшли.
1983 елда Уфа медицина институтына эшкә күчә, анда 1990 елдан балалар стоматологиясе кафедрасы мөдире, ә 1995 елдан — Башкорт дәүләт медицина университетының стоматология факультеты деканы була.
Фәнни эшчәнлеге стоматологик авыруларны һәм шулай ук яңак-йөз өлкәсендә яңа барлыкка килгән һәм тумыштан булган үсеш кимчелекләрен өйрәнүгә багышланган.
Чуйкин яңак-бит өлкәсендәге эренле шешләрнең үзәк нерв системасына патогенетик тәэсир итү механизмнарын ачыклый һәм баш миен алардан саклау ысулларын эшли.
Җиде йөздән артык фәнни хезмәт авторы һәм ике дистәдән артык патент иясе; Стоматология буенча белем бирү ассоциациясе, Башкортстан Республикасы балалар стоматологлары ассоциациясе президенты вазифасын били.

# Сергей Чуйкин
## Гыйльми хезмәтләре

* Лимфадениты челюстно‑лицевой области у детей. Уфа, 2006 (соавт.);
* Состояние гематосаливарного барьера при стресс‑индуцированных изменениях пародонта. Уфа, 2007 (соавт.);
* Чуйкин С. В., Топольницкий О. З. Лечение врождённой расщелины губы и нёба. — М.: Московский издательский дом, 2017. — 584 c ISBN 5-85167-025-8.
* Чуйкин С. В., Давлетшин Н. А. Врожденная расщелина верхней губы и неба. — М. : МИА, 2008. — 368 с.

# Сергей Чуйкин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган табибы (1998).
* Россия Табигый фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (1999).
* Россия стоматологлар ассоциациясенең I дәрәҗә «Стоматология алдынгысы» медале (1999).
* I дәрәҗә «За заслуги перед Стоматологией» ордены (СТАР, 2002).
* Россия Табигый фәннәр академиясе академигы (2005).
* Академиянең Нобель лауреаты Мечников исемендәге «Милләт саулыгын ныгытуга керткән практик өлеше өчен» Мактаулы медале (2006).
* Россия Федерациясенең атказанган табибы (2008).
* Уйлап табу эшчәнлегендәге казанышлары өчен А. Нобель медале (2012).
* Ирен һәм аңкау ярыгы Бөтендөнья фондының халыкара гуманитар премиясе лауреаты (2015)
# Иона (Покровский)

Иона (рус. Владимир Ильич Покровский, 17 (29) апрель 1888, Рогачёво, Дмитровский уезд, Мәскәү губерниясе, Россия империясе — 20 октябрь 1925(1925-10-20) (37 яшь), Манҗурия, Лубинь, Особый район Восточных провинций, Бейяң хөкүмәте) — праваслау дин эшлеклесе, Тәнҗин (1922-1925) һәм Ханькоу (1925) епискобы.
# Елмакөй (Терме)

Елмакөй (төр. Elmaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Терме илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Норт-Форк (Аризона)

Норт-Форк — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Форк (Аризона)
## Географиясе

Норт-Форк халык санын алу урыны мәйданы — 159,598943 км², 159,599188 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2063 метр биеклектә урнашкан.
# Плугурвес

Плугурвес (фр. Plougourvest) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Фёдор Баталов

Фөдор Баталов (Фөдор Алексей улы Баталов, 11 сентябрь 1900(1900-09-11), Казан, Россия империясе — 17 август 1941(1941-08-17) (40 яшь), Скепнә, Жлобин районы, Һомел өлкәсе, Беларус Совет Социалистик Республикасы, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1941).
# Ватаным (китап)

"Ватаным" китабы 2018 елда Казанда нәшер ителә. Авторы - Татарстан Республикасы башкаласы Казанда нәшер ителүче "Ватаным Татарстан" газетасының баш мөхәррир урынбасары Фәния Әхмәтҗанова.
Китапта авторның төрле елларда "Өмет", "Татарстан яшьләре", "Ватаным Татарстан" газеталарында басылган язмаларының бер өлеше тупланган.
Язмаларның темасы - Россиянең төрле төбәкләрендә, чит илләрдә яшәгән татарлар язмышы, аларның проблемалары һәм Фәния Әхмәтҗанованың авылдашлары, сабакташлары, хезмәттәшләренә багышланганннар язмалары урын алган.
# Гайоне (Парма)

Гайоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Парма өязендә урнашкан торак пункт.

# Гайоне (Парма)
## Географиясе

Гайоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гайоне (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вест-Джефферсон (Алабама)

Вест-Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вест-Джефферсон (Алабама)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,416846 км², 2,400452 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гамлин (Техас)

Гамлин — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Гамлин (Техас)
## Тарихы

Гамлин шәһәре 1907 елда нигезләнгән.

# Гамлин (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,721321 км², 13,721326 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 525 ± 1 метр биеклектә урнашкан.