yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# АКШ хәрби-һава көчләренең Е-11А афәте

АКШ хәрби-һава көчләренең Е-11А афәте (ингл. 2020 United States Air Force E-11A crash) — 2020 елның 27 гыйнварында АКШ хәрби-һава көчләренең Bombardier Global Express E-11A очкычы Әфганстанның Газни вилаятендә Диһяк районында һәлакәткә очраган. Бортта булган ике кеше һәлак булган.

# АКШ хәрби-һава көчләренең Е-11А афәте
## Һәлакәт

Очкыч җирле вакыт белән 13:10 сәгатьтә (08: 40 UTC) Әфганстанның Газни провинциясе Диһяк районында һәлакәткә очраган. Очкычның җиргә егылып төшү урыны Газни шәһәреннән 30, Кабулдан көньяк-көнбатышка таба 130 чакрым ераклыкта урнашкан Садо-Хело авылыннан ерак түгел. Бортта булган ике кеше һәлак булган. Беренче хәбәрләрдә егылган очкычны Ariana Afghan Airlines авиаширкәтенең гражданский очкычы дип әйтелә, әмма соңрак авиаширкәт бу хәбәрне кире кага. Әфганстанда һәлакәткә дучар булган очкыч АКШның хәрби-һава көчләренең мобиль элемтә узелы белән ретрансляторы булып чыккан.

# АКШ хәрби-һава көчләренең Е-11А афәте
## Сәбәбе

«Талибан»(рус.)татар.» террорчылык оешмасы Америка хәрбиләре, шул исәптән югары дәрәҗәле офицерлар белән очкычны бәреп төшергәнен таныган, дип хәбәр итә Рейтер агентлыгы «Талибан» вәкиленә сылтама белән.
Әфганстандагы Америка хәрби командованиесенең рәсми вәкиле полковник Сонни Леггетт илнең үзәк өлешендә Газни провинциясендә Америка хәрби очкычы һәлак булуы раслаган: «Очкыч бүген Газни провинциясендә җимерелде. Бу хәлнең сәбәпләре тикшерелә, әмма хәзергә бу хәлнең дошман гамәлләре нәтиҗәсе булуына бернинди билгеләр дә юк. Талибларның очкыч һәлакәтенә катнашы булуы турында хәбәр — ялган».
# Зелёнка (Бидгозький повяты)

Зелёнка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бяле-Блота гминаcында урнашкан авыл.

# Зелёнка (Бидгозький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Идолта (агрошәһәрчек)

Идолта (белар. Ідолта) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Идолта (агрошәһәрчек)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Голче

Голче — Словениянең Загоре-об-Сави (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Голче
## Географиясе

Мәйданы — 2,46 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 700,9 метр биеклектә урнашкан.
# Авара (шәһәр)

Авара (яп. あわら市) — Япония дәүләтенең Фукуи префектурасында урнашкан шәһәр.

# Авара (шәһәр)
## Тарихы

Авара шәһәре 2004 елның 1 мартында шәһәр статусын ала.

# Авара (шәһәр)
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 30765 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 263 кеше тәшкил иткән.

# Авара (шәһәр)
## Географиясе

Шәһәр территориясе 116.99 км² тәшкил итә.
# Вайсенбург-ин-Байерн

Вайсенбург-ин-Байерн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Вайсенбург-ин-Байерн
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Вайсенбург-ин-Байерн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 97,55 ± 0,01 км², 97,58 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 422 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Еникәнд (Исмаеллы)

Еникәнд (әзери. Yenikənd) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Вильодриго

Вильодриго (исп. Villodrigo) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильодриго
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 764 метр биеклектә урнашкан.
# Нюри (Трапани)

Нюри — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Нюри (Трапани)
## Географиясе

Нюри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Нюри (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тшебелух

Тшебелух — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Стольно гминаcында урнашкан авыл.

# Тшебелух
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Теконго (Чилапа де Алварез)

Теконго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чилапа-де-Альварес муниципалитеты составына керә.

# Теконго (Чилапа де Алварез)
## Географиясе

Теконго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Теконго (Чилапа де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Теконго (Чилапа де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Алешкава

Алешкава (белар. Алешкава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Алешкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гастингс (Миннесота)

Гастингс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Гастингс (Миннесота)
## Тарихы

Гастингс шәһәре 1857 елда нигезләнгән.

# Гастингс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 28,794686 км², 28,945391 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зур Шыя

Зур Шыя — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Халык саны — 323 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422152.

# Зур Шыя
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Зур Шыя
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.

# Зур Шыя
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Аркуш (Понте-де-Лима)

Аркуш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Понти-ди-Лима муниципалитетына карый.

# Аркуш (Понте-де-Лима)
## Географиясе

Мәйданы — 14,43 км².
# Галбень (Ботошань)

Галбень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Хавирна (коммуна) коммунасына карый.

# Галбень (Ботошань)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 122 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мифтахетдин Акмулла

Акмулла, Мифтахетдин Камалетдин улы Камалетдинов (27 декабрь 1831, Дүсән, Бәләбәй өязе, Уфа губернасы — 27 октябрь 1895, Троицк-Златоуст юлы) — шагыйрь һәм мәгърифәтче.
татар һәм казакъ телләрендә иҗат иткән.

# Мифтахетдин Акмулла
## Килеп чыгышы

Акмулла хәзерге Башкортстан Республикасы Бишбүләк районының Дүсән авылында мулла гаиләсендә дөньяга килә. Атасы Мөхәммәдъяр үлгәч, анасы Өммегөлсем күрше башкорт авылына — Туксанбайга кияүгә чыга. Башкортстан ягы Акмулланы этник башкорт итеп күрсәтергә омтыла. Шуның өчен аларга үги атасы Камалетдинне Акмулланың чын атасы итеп күрсәтү кирәк. «Дүсән версиясе» әдипнең әсәрләренә, аның белән яхшы таныш Риза Фәхретдин, Акмулланың шәкерте Дусмаил Качкынбаев истәлекләренә таяна.

# Мифтахетдин Акмулла
## Белем алу

Акмулла Туксанбайда башлангыч белемне ала. Аннары Мәнәүзтамак, Әнәч, Стәрлебаш мәдрәсәләрендә белем өсти. Стәрлебашта шагыйрь Шәмсетдин Зәкидән дәресләр ала, соңрак Троицки мәдрәсәсендә укый. Җәйләрен казакъ ягына чыгып, балалар укыта.

# Мифтахетдин Акмулла
## Иҗат

Акмулла төрле урыннарда яши, эшли. Уку–язу, белем бирүдән тыш, балта остасы, тимерчелек һөнәре белән дә шөгыльләнә; матур моңлы тавыш белән җырлый да; тыңлаучыларны мавыктырырлык итеп сөйли дә, шигырьләр дә укый.
Акмулланың безгә билгеле иҗат мирасы әлләни зур түгел. Шагыйрьнең җыентыклары Казанда берничә мәртәбә нәшер ителгән (1892, 1904, 1907 елларда). Акмулла әсәрләре мәрсия, мәдхия, робагый, шигъри хат, газәл, мөнәҗәт жанрларында иҗат ителгән. Шагыйрьнең иң беренче басылган зур әсәрләреннән берсе – «Дамелла Шиһабетдин хәзрәтнең мәрсиясе» (1892) Акмулланы барлык төрки телләрдә сөйләшүче укымышлыларга таныта.
Акмулланың әсәрләре тирән һәм фәлсәфи эчтәлекле, поэтик эшләнешләре камил булу белән аеруча игътибарга лаек. Ул чын мәгънәсендә шигырь остасы, XX гасыр мәгърифәтчелек әдәбияты тарихында тирән эз калдырган, шигырь мәктәбе тудырган әдипләрнең берсе һәм күренеклесе.

# Мифтахетдин Акмулла
## Үлеме

Акмулланың үлеме көтелмәгәндә һәм үкенечле була. Ул 1895 елның 27 октябрендә каршы төндә Троицкидан Зылатауска барганда, Мияс заводыннан ерак түгел юлбасарлар тарафыннан үтерелгән. Миәстә әдип кабере өстендәге ташка гарәпчә текст уеп язылган. Татарчага юлга-юл тәрҗемәсе:
* Шаһидләрчә үтерелгән, 1313 елда сигезенче җөмади-әл-үләда, җомга көнне кичен; Акмулла исеме белән билгеле мелла Мифтахетдин, нәсел буенча атасы Мөхәммәдъяр хәлфә, тәрбия буенча атасы Камалетдин. Тәмам, бетте.
Күрсәтелгән дата 1895 елның 26 октябрьдән 27 гә каршы төнгә туры килә. 1980 елда иске, ишан Зәйнулла Рәсүлев куйдырган ташны Уфадан килгән делегация алып ташлый һәм аның урынына «Туксанбай» версиясен куәтләгән язулы мәрмәр плитә куя.

# Мифтахетдин Акмулла
## Басмалары

* Үлеменнәң соң Акмулланың шигырьләрен Риза Фәхретдин һәм Сәкен Сәйфуллин бастырып чыгаралар.
* 1981 елда Акмулла шигырьләре Миркасыйм Госманов редакциясендә чыга: Акмулла. Шигырьләр. Казан, 1981.
# Билина (Диңгез буе воеводалыгы)

Билина — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пархово гминасында урнашкан авыл.

# Билина (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ворничени (Стрышени)

Ворничени (рум. һәм молдав. Vorniceni ) — Молдова Республикасының Стрышени районына караган авыл.
# Ла-Вильнёв-о-Шен

Ла-Вильнёв-о-Шен (фр. La Villeneuve-au-Chêne) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Вандёвр-сюр-Барс кантонына карый.
# Сливице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Сливице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Сливице гминаcында урнашкан авыл.

# Сливице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Футчик

Футчик — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Майга елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Футчик
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000030998
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003099
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мадона дел Пяно (Анкона)

Мадона дел Пяно — Италиянең Марке төбәге Коринальдо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадона дел Пяно (Анкона)
## Географиясе

Мадона дел Пяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мадона дел Пяно (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зборувек (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Зборувек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Пацанув гминасында урнашкан авыл.

# Зборувек (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Подлесе-Високе

Подлесе-Високе — Польшаның Великопольское воеводалыгы Месциско гминасында урнашкан авыл.

# Подлесе-Високе
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Доброволя (Люблин воеводалыгы)

Доброволя — Польшаның Люблин воеводалыгы Божехув гминаcында урнашкан авыл.

# Доброволя (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Леше (Превале)

Леше — Словениянең Превале (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Леше (Превале)
## Географиясе

Мәйданы — 6,05 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 531,9 метр һәм 566 метр биеклектә урнашкан.
# Салпада-Яха (Яру-Яха кушылдыгы)

Салпада-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яру-Яха елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.

# Салпада-Яха (Яру-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300079617
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307961
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Так-Елга

Так-Елга — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Так-Елга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201412111100019965
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101996
* Бассейн коды — 10.01.02.014
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# GAS2L2

GAS2L2 (ингл. Growth arrest specific 2 like 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рекетеу-де-Жос

Рекетеу-де-Жос — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Хорджешть (коммуна) коммунасына карый.

# Рекетеу-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 134 метр биеклектә урнашкан.
# Ольшевниця (гмина Борки)

Ольшевниця — Польшаның Люблин воеводалыгы Борки гминаcында урнашкан авыл.

# Ольшевниця (гмина Борки)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 6403

NGC 6403 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6403
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Спениш-Спрингс (Невада)

Спениш-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Спениш-Спрингс (Невада)
## Географиясе

Спениш-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы — 145,014676 км², 145,011182 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1377 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# POLR2G

POLR2G (ингл. RNA polymerase II subunit G) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Зөһрә Бәйрәшева

Зөһрә Бәйрәшева (8 октябрь 1906(1906-10-08), Касыйм, Касыйм өязе, Рязань губернасы, Россия империясе — 2 август 1984(1984-08-02) (77 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — җырчы (лирик сопрано), педагог, ТАССРның халык артисты (1967). 1931-1934 елларда Казан раидоүзәге, 1938-1948 елларда - ТДОһБТ солисткасы. Төп партияләр: Маргарита («Фауст», Ш. Гуно), Чио-Чио-сан («Чио-Чио-сан», Җ. Пуччини), Татьяна («Евгений Онегин», П. Чайковский), Бибисара, Саҗидә, Аембикә («Ирек», «Илдар», «Түләк», Н. Җиһанов), һ.б.
# Рюньи

Рюньи (фр. Rugny) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# FANCB

FANCB (ингл. FA complementation group B) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Галилея (Минас-Жерайс)

Галилея — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Галилея (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 720,355 км².
# Веримли (Тарсус)

Веримли (төр. Verimli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (17163) Vasifedoseev

(17163) Vasifedoseev — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17163) Vasifedoseev
## Тарихы

1999 елның 9 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 LT19» саналган.
# HD114839

HD114839 — Вероника чәче йолдызлыгында урнашкан kA7hF0mF1(III) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,46 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Зеркальное

Зеркальное (рус. Зеркальное) — Диңгез буе краеның Кавалерово районында урнашкан авыл.

# Зеркальное
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Зеркальное
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (7%).
# (15451) 1998 XK42

(15451) 1998 XK42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15451) 1998 XK42
## Тарихы

1998 елның 14 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 XK42» саналган.
# Ояшенка

Ояшенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ояш елгасының сул ярына тамагыннан 73 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Ояшенка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200006871
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200687
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Пивовари (гмина Гонёндз)

Пивовари — Польшаның Подлясье воеводалыгы Гонёндз гминасында урнашкан авыл.

# Пивовари (гмина Гонёндз)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барздзилы

Барздзилы (белар. Барздзілы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.

# Барздзилы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# HD44907

HD44907 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан B9III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,33 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Азат Абдуллин

Азат Абдуллин, Азат Хаммат улы Абдуллин (1931 елның 26 июне, СССР, РСФСР, БАССР Зиянчура районы, Башкорт Үргене ― 2023 елның 11 ноябре, РФ, Мәскәү) ― язучы, драматург. БР халык язучысы (2014).

# Азат Абдуллин
## Тәрҗемәи хәле

1931 елның 26 июнендә БАССР Зиянчура районы Башкорт Үргене авылында туган.
Урта мәктәпне (1947), Уфа педагогия институтын (1953), Мәскәүдә Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институтының аспирантурасын (1956) тәмамлый.
Урта мәктәптән соң ике ел мәктәптә пионер әйдәүчесе, укытучы булып эшли. Аспирантура бетереп, Уфага кайткач, дәүләт университетында (1957-1958) укыта. Соңыннан Мәскәүгә китеп, һөнәри язучы булып китә.. ССРБ язучылар берлеге әгзасы (1968)

# Азат Абдуллин
## Вафаты

2023 елның 11 ноябрендә 92 яшендә Мәскәүдә вафат Үзен Мәскәүдә Востряков зиратында җирләргә васыять иткән.

# Азат Абдуллин
## Иҗаты

Рус шагыйре Сергей Чекмаревның тормышын һәм иҗатын өйрәнеп, «Онытма мине, кояш!» (Не забывай меня, солнце!) пьесасын (1963) яза. Заманыннан алда баручы кеше фаҗигасенә багышланган «Унөченче рәис» (Тринадцатый председатель) (1979) пьесасы мораль-этик проблеманы кыю куюы белән режиссёрларның игътибарын тарта, беренче тапкыр Мәскәүдә Евг. Вахтангов театрында уйнала, аннан соң пьеса Алма-Ата, Фрунзе, Уфа, Казан, Свердловск, Воронеж һәм чит ил сәхнәләрендә (барлыгы 35 илдә) уңыш белән бара. «Соңгы узаман» (Последний патриарх)(вариант: Сагыш елгасы) пьесасы (1985) аның дәвамы булып тора.
Проза өлкәсендә «Ак сөт» (Белое молоко), «Кызыл чык» (Красная роса) повестьларын язды.
2004 елда Р. Нуриевка багышлап, «Раббым бакчасы» (Нездешний сад) пьесасын язды.

# Азат Абдуллин
## Китаплары

* Онытма мине, кояш! (Не забывай меня, солнце!) (М, 1973)(рус.)
* Онытма мине, кояш! (1974, пьеса; 1976, повесть)(башк.) — театрда уйналды (реж. Ш.Мортазина)
* Ак сөт (Белое молоко) (М,1976)(рус.)
* Кызыл чык (Красная роса) (М,1979)(рус.)
* Унөченче рәис (Тринадцатый председатель) (М,1981)(рус.)
* Унөченче рәис(1984)(башк.)

# Азат Абдуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* БР халык язучысы (2014)
* «Хөрмәт билгесе» ордены (1984)