yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Дураклар (Дүзҗе)

Дураклар (төр. Duraklar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Простата бизе

Простата (prostata)
· Простата (рәс. 3.13) зурлыгы һәм формасы белән кәстәнәгә охшаш (исемдәш агачның җимешенә), тыштан простата капсуласы (capsula prostatae) белән капланган. «Простата бизе» атамасы хәзерге вакытта кулланылмый, чөнки әгъзаның нигезе тулысынча бизле түгел.
· Простататада аералар сидек куышлыгына юнәлгән простата нигезен (basis prostatae), һәм сидек-җенес диафрагмасына (бот арасын кара) яндаш булган простата очы (apex prostatae).
· Простатаның алгы өслеге (facies anterior) касык симфизына юнәлгән.
· Простатаның арткы өслеге (facies posterior) туры эчәккә юнәлгән, анан оча фасциясенең пластинасы (бот арасын кара) белән генә аерылган.
· Простата уртасыннан нигезеннән алып очына кадәр сидек чыгару юлы уза, ул бераз простатаның алгы өслегенә күченгән.
· Орык ташлап атучы юл простатага артан кереп, сидек чыгару юлының простата өлешенә ачыла.
· Ике орлык ташлап атучы юл һәм сидек чыгару юлының арткы өслеге арасында урнашкан простата өлеше простата муентыгы (isthmus prostatae) дип атала. Простата муентыгының клиник әһәмияте зур, чөнки аның күперүе сиюнең бозылуына китерә ала.
· Простата муентыгыннан кала өлеше простатаның уң һәм сул өлешен (lobi prostatae dexter et sinister) барлыкка китерә, алар тышкы карауда аерылмый.
· Простата өлешләре мускуллы матдәгә (substantia muscularis) урнашкан периуретраль бизле зонадан (zona glandularum periurethralium) тора. Бизләр простата юлчыклары (ductuli prostatici) белән сидек чыгару юлының простата өлешенең арткы тышчасына ачыла.
Простата башкара
· Сидек чыгару юлы алдында урнашкан простата өлеше тулысынча диярлек мускуллы тукымадан тора. Простата сидек чыгару юлының өстәмә ихтиярсыз сфинктеры булып тора, аның кыскаруы сидек чыгару юлына сидекнең эякуляция вакытында чыгуына каршы тора.
· Простата бизләренең сыекчасы сперманың сыек өлешен тулыландыра.
· Простатаның эндокрин эшчәнлеге турында мәгълүмат бар.
# Ялындам (Баскил)

Ялындам (төр. Yalındam) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Баскил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Булаготагы

Булаготагы (әзери. Bulaqotağı) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
# Карклинския

Карклинския (белар. Карклінскія) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Карклинския
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Апипилулко (Кокула)

Апипилулко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Кокула муниципалитеты составына керә.

# Апипилулко (Кокула)
## Географиясе

Апипилулко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Апипилулко (Кокула)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Апипилулко (Кокула)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Уң Терсюк

Уң Терсюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Терсюк елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Уң Терсюк
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300312115200010879
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201087
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Чолус

Чолус — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кыма елгасының сул ярына тамагыннан 171 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 52 км.

# Чолус
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000045524
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004552
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Стртениця

Стртениця — Словениянең Шмаре-при-Елшах (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Стртениця
## Географиясе

Мәйданы — 2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 275 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 4309

IC 4309 — Гидра йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4309
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4309, ESO-LV 444-0910, PGC 48250, 2MASX J13385002-2939457, ESO 444-91, 6dFGS gJ133850.0-293946, LEDA 48250, FLASH J133850.14-293944.6 һәм Gaia DR2 6175821371426306688 буларак та сурәтләнә.
# Черне Водеради

Черне Водеради (чех. Černé Voděrady) — Чехиянең Урта Чехия крае Прага-восток һәм Q12042034? районында урнашкан авыл.

# Черне Водеради
## Географиясе

Мәйданы — 13,143913 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 метр биеклектә урнашкан.

# Черне Водеради
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Черне Водеради
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Черне Водеради
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 526 |
| 1880 | 576 |
| 1890 | 563 |
| 1900 | 548 |
| 1910 | 567 |
| 1921 | 517 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 442 |
| 1950 | 370 |
| 1961 | 319 |
| 1970 | 314 |
| 1980 | 304 |
| 1991 | 272 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 281 |
| 2014 | 346 |
| 2016 | 354 |
| 2017 | 354 |
| 2018 | 349 |
| 2019 | 345 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 348 |
| 2021 | 349 |
| 2021 | 380 |
| 2022 | 340 |
| 2023 | 366 |
| 2024 | 368 |
# Петавий (ай кратеры)

Петавий (лат. Petavius) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 184 км булган кратер.

# Петавий (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Дионисий Петавий (1583—1652) хөрмәтенә бирелә.

# Петавий (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Розлин-Гайтс (Нью-Йорк)

Розлин-Гайтс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Розлин-Гайтс (Нью-Йорк)
## Географиясе

Розлин-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы — 3,823697 км², 3,822291 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 53 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ри (Юра)

Ри (фр. Rye) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ри (Юра)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,84 км².
# Эвҗилер (Байрамич)

Эвҗилер (төр. Evciler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Байрамич илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мусчел

Мусчел — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Виперешть (коммуна) коммунасына карый.

# Мусчел
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каатерму

Каатерму (эст. Kaatermu) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Певанж

Певанж (фр. Pévange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Певанж
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,94 км².
# Вотертаун (Массачусетс)

Вотертаун — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.

# Вотертаун (Массачусетс)
## Тарихы

Вотертаун шәһәре 1630 елда нигезләнгән.

# Вотертаун (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,682419 км², 10,660964 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 11 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Браманте (кратер)

Браманте — Меркурий планетасының 46° к. к. 62° кб. о. координаталары буенча урнашкан 130 километрлы кратеры.

# Браманте (кратер)
## Исеме

Кратер итальян архитекторы Донато Браманте хөрмәтенә аталган.
# Кашлям

Кашлям — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Выя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Кашлям
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300013678
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301367
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Узборье

Узборье (белар. Узбор’е) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Узборье
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Кантар-Галу

Кантар-Галу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Ковильян муниципалитетына карый.

# Кантар-Галу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Льяно де ла Пуерта (Сан Маркос)

Льяно де ла Пуерта — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Льяно де ла Пуерта (Сан Маркос)
## Географиясе

Льяно де ла Пуерта Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Льяно де ла Пуерта (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Льяно де ла Пуерта (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Усяны

Усяны (белар. Усяны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браслав районында урнашкан авыл.

# Усяны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# 316 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 316 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
316 (өч йөз уналтынчы) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 316 елы, I меңьеллыкның 316 елы, IV гасырның 16 елы, IV гасырның 2 унъеллыгының 6 елы, 310 елларның 7 елы. 316 елдан бирле 1708 ел үтте.

# 316 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:316 елда туганнар

# 316 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:316 елда вафатлар
# Острув-Каня

Острув-Каня — Польшаның Мазовия воеводалыгы Дембе-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Острув-Каня
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пуерто де Ньето (Сан Мигел де Альенде)

Пуерто де Ньето — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Пуерто де Ньето (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Пуерто де Ньето Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пуерто де Ньето (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пуерто де Ньето (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Торрегамонес

Торрегамонес (исп. Torregamones) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Торрегамонес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 37,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 779 метр биеклектә урнашкан.
# Геленув (Липский повяты)

Геленув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Липско гминасында урнашкан авыл.

# Геленув (Липский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эг-Вив (Гар)

Эг-Вив (фр. Aigues-Vives) — Франциянең Гар департаментына караган коммуна.

# Эг-Вив (Гар)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,00 км².
# Скшатуш

Скшатуш — Польшаның Великопольское воеводалыгы Шидлово гминасында урнашкан авыл.

# Скшатуш
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Дефенденте (Асти)

Сан Дефенденте — Италиянең Пьемонт төбәге Феррере өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Дефенденте (Асти)
## Географиясе

Сан Дефенденте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Дефенденте (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (13264) 1998 QD23

(13264) 1998 QD23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13264) 1998 QD23
## Тарихы

1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QD23» саналган.
# Мындрешти (Теленешти)

Мындрешти (рум. һәм молдав. Mîndrești ) — Молдова Республикасының Теленешти районына караган авыл.
# Ле Пяне (Л'Аквила)

Ле Пяне — Италиянең Абруцци төбәге Кампо-ди-Джове өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Пяне (Л'Аквила)
## Географиясе

Ле Пяне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Пяне (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# EPDR1

EPDR1 (ингл. Ependymin related 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ванцоне (Вербано-Кузио-Осола)

Ванцоне — Италиянең Пьемонт төбәге Ванцоне-кон-Сан-Карло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ванцоне (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Ванцоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ванцоне (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дёрцбах

Дёрцбах (алман. Dörzbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Дёрцбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,36 км² (1991). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 242 метр биеклектә урнашкан.
# Перарожки

Перарожки (белар. Перарожкі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Перарожки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Медресе (Балья)

Медресе (төр. Medrese) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# IC 4866

IC 4866 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4866
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4866, ESO 142-21, IRAS F19302-6115, 2MASX J19343478-6108446, ESO-LV 142-0210, PGC 63376, 6dFGS gJ193434.8-610845, SGC 193009-6115.3 һәм LEDA 63376 буларак та сурәтләнә.
# Ярмаут (сан алу урыны, Мэн)

һәм
Ярмаут — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ярмаут (сан алу урыны, Мэн)
## Географиясе

Ярмаут халык санын алу урыны мәйданы — 13,847453 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 Фут биеклектә урнашкан.
# IC 4305

IC 4305 — Тазылар йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4305
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4305, PGC 47981, 2MASX J13355834+3328257, MCG+06-30-054, Z 190-33, Z 1333.7+3344, UZC J133558.4+332826, CAIRNS J133558.33+332826.6, LEDA 47981 һәм Gaia DR2 1469216232160140800 буларак та сурәтләнә.
# Ара Нова (Рим)

Ара Нова — Италиянең Лацио төбәге Фьюмичино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ара Нова (Рим)
## Географиясе

Ара Нова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ара Нова (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вила Берти (Рьети)

Вила Берти — Италиянең Лацио төбәге Леонесса өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Берти (Рьети)
## Географиясе

Вила Берти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Вила Берти (Рьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Орнитоподлар

Орнитоподлар (лат. Ornithopoda, ὄρνιθος — кош һәм бор. грек. πούς — «аяк» сүзләреннән алынган) - кош янбаш сөякле, үлән ашаучы динозаврлар инфраотряды. Юра периодының ахырыннан башлап, акбүр периоды периоды буенча яшәгәннәр. Орнитоподлар үсемлек ашап тукланганнар.
Аларның янбаш сөякләренең һәм гомумән аякларының төзелеше кошларныкына охшаш булган. Шуңа күрә аларга шундый исем бирелгән.
Алар барлык континентларда яшәгәннәр. Берселәре бик бәләкәй булса, башкалары бик зур булган. Орнитоподларның кайбер төрләрендә кошлардагы сыман томшык булган.
# (10021) Henja

(10021) Henja (лат. Henja) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10021) Henja
## Тарихы

1979 елның 22 августында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QC1» саналган.
# Вакыт зонасы

Вакыт зонасы яки вакыт поясы - хокуки, сәүдә һәм җәмгыяви максатлар өчен бер вакыт стандартын кулланган Җир регионы. Җирнең әйләнүе сәбәпле, һәр регионда сәгать күрсәткән вакыт гел шул ук көн өлешенә туры килү максатлы (мәсәлән, кояшның һәр көн иң югары ноктасында төш вакыты тирәсендә булуы), төрле урыннарда төрле сәгать вакытларын кулланулары кирәк.
# Езерел

Езерел — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Ивенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Езерел
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 148 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Валлетта

Валле́тта, Ла-Валетта (мальт. Belt Valletta, ингл. Valletta) — Мальта башкаласы, дәүләтнең икътисади һәм сәяси үзәге. Атамасы ритсер Жан Паризо де ла Валетта хөрмәтенә бирелә.

# Валлетта
## Географик мәгълүмат

Валлетта Мальта утравының төньяк-көнчыгыш ярында урнаша. Өлешчә Скиберрас тауларында ята.
Җәй көннәрен эссе, коры һава өстенлек итә (+36 градуска кадәр). Кыш көннәрен исә башкалада йомшак, яңгырлы һава торышы була (+4 градустан салкынрак түгел).
Шәһәрдә, илдә кебек үк, елгалар юк. Авыл хуҗалыгы өчен су яңгырлар ярдәмендә җыела. Үсемлекләр шулай ук юк дәрәҗәсендә.

# Валлетта
## Тарих

Хәзерге Валлетта җирендә беренче торак пункты инде б. э. к. IX гасырда булганы билгеле. Шушы вакытта утрауда финикиялеләр колониясе урнашылды.

# Валлетта
## Халык саны

Шәһәрдә 6 315 кеше яши дип исәпләнә (2005). Күбесенчә бу — мальталеләр, финикиялеләрдән формалашкан халык. Шәһәр халкы мальта һәм инглиз телләрендә сөйләшә. Халыкның әпсәлүт күпчелеге католицизм динендә.
# Поцо Баронцио (Кремона)

Поцо Баронцио — Италиянең Ломбардия төбәге Торре-де-Пиченарди һәм Торре-де-Пиченарди өязендә урнашкан торак пункт.

# Поцо Баронцио (Кремона)
## Географиясе

Поцо Баронцио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Поцо Баронцио (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Латин Википедиясе

Латин Википедиясе – Википедиянең латин телендәге бүлеге.

# Латин Википедиясе
## Статистика

Латин Википедиясендә 139 400 мәкалә бар (12 сентябрь 2024). Теркәлгән кулланучылар саны — 184 464, шул исәптән 149 кулланучы соңгы 30 көн эчендә нинди дә булса гамәлне кылган, 17 кулланучы идарәче статусын йөртә. Үзгәртүләр саны — 3 842 391.
# Монтединове

Монтединове — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. Асколи-Пичено провинциясе составына керә.

# Монтединове
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 561 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастиньяно, Монтальто-делле-Марке, Монтельпаро һәм Ротелла коммуналары белән чиктәш.
# DNAH12

DNAH12 (ингл. Dynein axonemal heavy chain 12) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чүпләр

Чүпләр (Чеплярово) — Омск өлкәсенең Большеречье районында урнашкан торак пункт.

# Чүпләр
## Сәгать поясы

Чүпләр Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Чүпләр
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тара өязенә караган.

# Чүпләр
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 96,5%, казакълар — 3,5%.

# Чүпләр
## Урамнар

* Яр ур. (рус. Береговая ул.)
# (11509) Терсилох

(11509) Терсилох — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11509) Терсилох
## Тарихы

1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VL6» саналган.
# Чачэнск

Чачэнск (белар. Чачэнск) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Чачэнск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сан-Микеле-Салентино

Сан-Микеле-Салентино — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Бриндизи провинциясе составына керә.

# Сан-Микеле-Салентино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 153 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Челье-Мессапика, Франкавилла-Фонтана, Латиано, Сан-Вито-деи-Норманни, Остуни һәм Каровиньо коммуналары белән чиктәш.
# Зиморница

Зиморница — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Крумовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Зиморница
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 433 метр биеклектә урнашкан.
# Итей

Итей (фр. Iteuil) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# (18799) 1999 JZ73

(18799) 1999 JZ73 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18799) 1999 JZ73
## Тарихы

1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JZ73» саналган.
# Венера Ихсанова

Венера Исхакова (Венера Фәез кызы Исхакова,23 август 1933(1933-08-23), Түбән Шөн, Нократ Аланы районы, Горьки крае, РСФСР, СССР — 16 февраль 2019(2019-02-16) (85 яшь), Казан, Татарстан) — журналист, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1974), «Яшь ленинчы» (1960-1977) һәм «Азат хатын» (1977-1988) журналларының баш мөхәррире.
2019 елның 16 февралендә 85 яшендә Казанда вафат