yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Жеркелей

Жеркелей — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Урлаци коммунасына карый.

# Жеркелей
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хоэнгёрен

Хоэнгёрен (алман. Hohengöhren) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Хоэнгёрен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# Ранчано (Перуҗа)

Ранчано — Италиянең Умбрия төбәге Кастильоне-дель-Лаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Ранчано (Перуҗа)
## Географиясе

Ранчано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ранчано (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прусак (Верушовский повяты)

Прусак — Польшаның Лодзь воеводалыгы Сокольники гминаcында урнашкан авыл.

# Прусак (Верушовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виго (Болонья)

Виго — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Камуньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Виго (Болонья)
## Географиясе

Виго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Виго (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Митровица

Митровица (алб. Mitrovicë, серб. Mitrovica) — Косовоның Митровица районында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 46230 кеше (2011).

# Митровица
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Митровица Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
# Нове Леси

Нове Леси (чех. Nové Lesy) — Чехиянең Кралове Градец крае Била Тржемешна районында урнашкан авыл.

# Нове Леси
## Географиясе

Мәйданы — 3,827 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 340 метр биеклектә урнашкан.

# Нове Леси
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нове Леси
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нове Леси
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 364 |
| 1880 | 315 |
| 1890 | 300 |
| 1900 | 316 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 314 |
| 1921 | 303 |
| 1930 | 290 |
| 1950 | 235 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 221 |
| 1970 | 192 |
| 1980 | 196 |
| 1991 | 158 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 166 |
| 2011 | 158 |
| 2021 | 179 |
# Нурмый Шәрипов

Нурмый Шәрипов, Нурмөхәммәт Хәләфетдин улы Шәрипов (1925 елның 15 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Чаллы кантоны, Нөркәй вулысы, Казаклар — 1944 елның 27 июле, ССРБ, Украина ССР, Львов өлкәсе, Каменка-Буг районы) — Советлар Берлеге Каһарманы, гвардия өлкән сержанты.

# Нурмый Шәрипов
## Тәрҗемәи хәле

1925 елның 15 февралендә ТАССР Чаллы кантоны Нөркәй вулысы (1935-1959 Ворошилов районы, 1959-1984 Сарман районы, хәзерге Тукай районы) Казаклар авылында туган. Әтисе Хәләфетдин (1895-1969), әнисе Раузателҗинан (1896-1974), абыйсы Мөхәмәтдин, апасы Хәдичә, энесе Минһаҗелгабидин, энесе Фалих (1937).
* 1933-1937 елларда Казаклар башлангыч мәктәбендә укый.
* 1937-1940 елларда Теләнче-Тамак урта мәктәбендә җидееллык белем ала.
* 1940-1943 елларда Ворошилов районы «Кызыл Казак» күмәк хуҗалыгында эшли, Чаллы элеваторына икмәк ташый.
* Кино куючылар курсын тәмамлап, киномеханик булып эшли башлый. Авылга беренче тавышсыз киноны да ул алып айта.

# Нурмый Шәрипов
## Бөек Ватан сугышында

1943 елның февралендә армиягә алына. I Украина фронты, 3- гвардия танк армиясе, 6- гвардия танк корпусы, 53- гвардия танк бригадасының разведка взводы командиры итеп билгеләнә. Украинаны азат итүдә катнаша, Перемышль (Польша) шәһәрен алуда батырлык күрсәтә.

# Нурмый Шәрипов
## Батырлыгы

Кукизув авылы янында ул, беренчеләрдән булып, Лопушанка елгасын кичә, дошман траншеясына бәреп керә һәм пулемет расчетын юкка чыгарып, алман офицерын әсир итә. Разведчиклар төркеме «тел» белән кире кайтканда, аның ике аягы да яралана. Иптәшләрен уттан саклау өчен, Н. Шәрипов кулга төшерелгән дошман пулеметыннан соңгы патроннарына кадәр атканнан соң, янындагы фашистларны һәм үзен граната белән шартлата.
1944 елның 27 июлендә һәлак була. Кабере Украинаның Львов өлкәсе Бонюнин авылы зиратында.

# Нурмый Шәрипов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Кызыл Йолдыз ордены (1943, декабрь).
* Ленин ордены (1944, февраль).
* III дәрәҗә Дан ордены (1944, апрель).
* Советлар Берлеге Каһарманы (һәлак булганнан соң, 1944, 23 сентябрь).

# Нурмый Шәрипов
## Хәтер

* Сарман районы үзәгендә, Казаклар авылында урамнарга исеме бирелгән.
* 1990 елдан Теләнче-Тамак урта мәктәбе каһарман исемен йөртә.
* Теләнче-Тамак урта мәктәбе каршында һәйкәле бар (һәйкәлне салучы А. Әхмәтҗанов).
* 2018 елның 30 августында Яр Чаллының «Җиңү» паркында ачылган Каһарманнар аллеясында скульптур сыны урнаштырылган (скульптор — Вадим Иксанов).
* Яр Чаллыда Яңа шәһәрнең Автозавод районында 70нче А микрорайоны белән 71нче микроайонны аерып торучы урамга исеме бирелгән (координатлары 55.78315°, 52.465835°).
* 2020 елның 9 маенда Тукай районының каһарманның исемен йөртүче Теләнче-Тамак урта мәктәбе территориясендә Нурмый Шәриповка һәйкәл (бюст) ачылган.
* 2021 елда Зур Шилнә бистәсендә Чаллы шәһәре һәм Тукай районы арасындагы чик буе территориясендә урнашкан урамга исеме бирелгән.
# Годишков

Годишков (чех. Hodíškov) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267403? районында урнашкан авыл.

# Годишков
## Географиясе

Мәйданы — 5,139829 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 582 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Годишков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Годишков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Годишков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 293 |
| 1880 | 309 |
| 1890 | 330 |
| 1900 | 292 |
| 1910 | 262 |
| 1921 | 231 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 228 |
| 1950 | 190 |
| 1961 | 183 |
| 1970 | 201 |
| 1980 | 189 |
| 1991 | 145 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 136 |
| 2014 | 147 |
| 2016 | 144 |
| 2017 | 148 |
| 2018 | 152 |
| 2019 | 154 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 159 |
| 2021 | 160 |
| 2021 | 148 |
| 2022 | 151 |
| 2023 | 153 |
| 2024 | 161 |
# Земблево

Земблево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Шемуд гминасында урнашкан авыл.

# Земблево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лупша (коммуна)

Лупша — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.

# Лупша (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 103,6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 568 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Лупша, Бирдешть, Бирзан, Курметуре, Дупе-Дял (Лупша, Алба), Джамена, Хедереу, Холобань, Лазури (Лупша, Алба), Лунка (Лупша, Алба), Менестире, Мергая, Мушка (Румыния), Пицига, Пириу-Кербунери, Пошогань, Шаса, Трифешть (Лупша, Алба), Валя-Холхорий, Валя-Лупший, Валя-Шесий (Лупша, Алба), Вей (Румыния) һәм Винца авыллары урнашкан.
# MASTL

MASTL (ингл. Microtubule associated serine/threonine kinase like) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лез-Юльм

Лез-Юльм (фр. Les Ulmes) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Рассол (Верхотурье шәһәр округы)

Рассол (рус. Рассол) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.

# Рассол (Верхотурье шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Рассол (Верхотурье шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
# Мальяда

Мальяда — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Мальяда
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2138,093 км².
# Елбистанһүюгү (Ислаһие)

Елбистанһүюгү (төр. Elbistanhüyüğü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# AKAP3

AKAP3 (ингл. A-kinase anchoring protein 3 һәм A-kinase anchor protein 3) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сен-Поль-Мон-Пени

Сен-Поль-Мон-Пени (фр. Saint-Paul-Mont-Penit) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# (15725) 1990 TX4

(15725) 1990 TX4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15725) 1990 TX4
## Тарихы

1990 елның 9 октябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 TX4» саналган.
# Руг (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Руг — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Яново гминасында урнашкан авыл.

# Руг (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сомина (Ивацэвицкий районы)

Сомина (белар. Соміна) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.

# Сомина (Ивацэвицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# HD42279

HD42279 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан A2mA5-F3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,59 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Анимас (Нью-Мексико)

Анимас — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Анимас (Нью-Мексико)
## Географиясе

Анимас халык санын алу урыны мәйданы — 40,567668 км², 40,584339 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4406 Фут биеклектә урнашкан.
# Нин-Еган

Нин-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кыртып-Ях елгасының уң ярына тамагыннан 20 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 55 км.

# Нин-Еган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100112115200041856
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204185
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Газраэ (мәгънәләр)

Газраэ (иске тат. عذرأ‎) — «гыйффәтле кыз».
* Газраэ (гарәп. العذراء‎) — Сөмбелә (Кыз) йолдызлыгы
* Әлгазраэ (гарәп. العذرة‎) — Зур Эт этасы
* Газараэ (гарәп. العذارى‎) — Зур Эт эпсилоны
* Әл-Газараэ (гарәп. العذارى‎) — Зур Эт ε, ο², δ һәм η йолдызлар төркеме
# Карейру

Карейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.

# Карейру
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 6091,554 км².
# Липолтов (Градиште)

Липолтов (чех. Lipoltov) — Чехиянең Карловы Вары крае Hradiště Military Area районында урнашкан авыл.

# Липолтов (Градиште)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value). биеклектә урнашкан.

# Липолтов (Градиште)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Липолтов (Градиште)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Липолтов (Градиште)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Арама (Гипускоа)

Арама (баск. Arama) — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Арама (Гипускоа)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1,33 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 163 метр биеклектә урнашкан.
# Рәәптсова

Рәәптсова (эст. Rääptsova) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Сухарыш (авыл)

Сухарыш (рус. Сухарыш) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.

# Сухарыш (авыл)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Сухарыш (авыл)
## Сәгать поясы

Сухарыш (авыл) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Сухарыш (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), татарлар (7%), казахлар (3%).
# Роси (Асти)

Роси — Италиянең Пьемонт төбәге Асти өязендә урнашкан торак пункт.

# Роси (Асти)
## Географиясе

Роси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Роси (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 291

NGC 291 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 291
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Фачека

Фачека (кат. Fageca) — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фачека
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 10 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 769 метр биеклектә урнашкан.
# Новини (Калиский повяты)

Новини — Польшаның Великопольское воеводалыгы Мыцелин гминасында урнашкан авыл.

# Новини (Калиский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Онбашылар (Патнос)

Онбашылар (төр. Onbaşılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Поль-ан-Жаре

Сен-Поль-ан-Жаре (фр. Saint-Paul-en-Jarez, фр. Val-Dorlay һәм фр. Saint-Paul-en-Jarret) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Шинкель (шәһәр, Алмания)

Шинкель (алман. Schinkel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Шинкель (шәһәр, Алмания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,21 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 17 метр биеклектә урнашкан.
# (10237) Adzic

(10237) Adzic (лат. Adzic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10237) Adzic
## Тарихы

1998 елның 16 сентябрендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SJ119» саналган.
# 619 (сан)

619 (алты йөз унтугыз) - 618 белән 620 арасындагы натураль сан.

# 619 (сан)
## Математикада

* 619 — өч урынлы так сан.
* 619 санның цифрлар суммасы — 16.
* 619 санның цифрлар тапкырчыгышы — 54.
* 619 санның квадраты — 383161.

# 619 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 619 ел
* 619 ел (б. э. к.)
* Юникодта 026B₁₆ — «ɫ» символның коды.
# Кальчиная

Кальчиная — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Пиза провинциясе составына керә.

# Кальчиная
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 16 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бьентина, Кашина, Понтедера, Санта-Мария-а-Монте һәм Викопизано коммуналары белән чиктәш.
# NGC 1414

NGC 1414 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1414
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бартошовице

Бартошовице (чех. Bartošovice) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Нови-Йичин һәм Q89209186? районында урнашкан авыл.

# Бартошовице
## Географиясе

Мәйданы — 24,146182 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 метр биеклектә урнашкан.

# Бартошовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бартошовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Бартошовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2374 |
| 1880 | 2592 |
| 1890 | 2599 |
| 1900 | 2638 |
| 1910 | 2677 |
| 1921 | 2534 |
| 1930 | 2404 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 1844 |
| 1961 | 1968 |
| 1970 | 1865 |
| 1980 | 1605 |
| 1991 | 1464 |
| 2001 | 1605 |
| 2011 | 1633 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1687 |
| 2016 | 1693 |
| 2017 | 1700 |
| 2018 | 1686 |
| 2019 | 1703 |
| 2020 | 1737 |
| 2021 | 1735 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 1682 |
| 2022 | 1705 |
| 2023 | 1710 |
| 2024 | 1727 |
# Балыкчы (кабилә)

Балыкчы (балыксы) — төрки кабилә.

# Балыкчы (кабилә)
## Этноним

“Балыкчы” этнонимы татар һәм башкорт телләрендә “балыкчы” (“балык” сүзеннән) яки “балчы, бал җыючы” (“бал” сүзеннән) мәгънәләрен белдерә. Боларны халыкның этимологик аңлатмалары ата-бабаларның ханга ясакны балык яки бал белән түләүләре турындагы хикәяләр белән аңлата (мәсәлән, сунарчы нәселе – җәнлек тиресе, ә кошчы – лачын һәм бөркет белән түләгән кебек).
Фольклорчы М. Х. Минһаҗетдинов әкият сюжетларын анализлаганнан соң, этноним борынгы тотемик табынулардан барлыкка килеп, «балыктан туган» дип аңлата. Әммә Р. Г. Кузеев буенча, балыкчылык башкортларның хуҗалыгында мөһим роль уйнамый һәм балык культы белән бәйле тасвирламалар юк, шунлыктан бу гипотезаларның дөреслеге бик шикле.
Baliq, baluq сүзе VIII быуатка караган борынгы төрки текстларда «кала» мәгәнәсендә, ә baluqdagy — «шәһәрдә яшәүчеләр» мәгәнәсендә кулланылган. Мәхмүт Кашгари буенча балык сүзе «мәҗүсилек чорындагы төрки һәм уйгырлар телендә шәһәрне» аңлата. Балыкчы (балыкчи) этнонимы янә утрак тораларда яшәүчеләрне яки борынгы кала перифериясендә яшәүче күчмә халык (мәс., наверле фарсы сүзе — «яңа шәһәрләрдә яшәүчеләр», ирәкте этнонимы — «кәлгәдә хезмәт итүчеләр» ягъни «калган сакларга бурычлылар») дип аңлатылган.
«Балыкчы» этнонимы башкортлардан тыш казакларда, кыргызларда, туваларда, төркмәннәрдә билгеле.

# Балыкчы (кабилә)
## Тарих

1730 елда Балыкчы олысының урнашуы турында болай диелә: “Уфа һәм Төй елгалары буйлап, таулар, урманнар, зур булмаган кырлар”. Балыкчы олысы түбәләргә (тюба) бүленмәгән. XIX гасыр башында олыс карамагында 175690 дисәтинә җир булган (шул исәптән, сөрүлек җирләре - 6443, печәнлек – 7244, урманнар – 156821, яраксыз җирләр – 4837 дисәтинәне алып торган).
Балыкчы олысы башта Уфа провинциясенең Бөре өязенә, аннары Оренбург губернасына, ә 1865 елдан – Уфа губернасына карый. 1930 елның 20 августыннан олыс җирләре Башкортстанның Аксын районы һәм аңа чиктәш территорияләргә кертелә. Аксын районы халкын нигездә балыкчылылар тәшкил итә. Балыкчылар шулай ук Каридел районында һәм Татарстанның Апас районы Шәмбалыкчы авылында яши. Аларның сөйләше башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектының каридел сөйләшенә якын.
Балыкчы волостенә Сөйәнтүз, Гөмбә, Кашка, Әмир (Байгишево), Үрмияз, Яңа Күчкилде, Иске Күчкилде, Үршәде, Чураш, Солтанбәк, Ташлыкүл (Чишмә), Дәүләт, Яңа Кирткисәк, Яңа Багазы (Маясты), Яңа Сөеш (Булмазы/Түбән Булмазы), Уразбахты һәм башка авыллар кергән.
# (10814) Gnisvard

(10814) Gnisvard (лат. Gnisvard) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10814) Gnisvard
## Тарихы

1993 елның 19 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FW31» саналган.
# Чулман (берләштерү)

Чулман – халкыбыз тарихы, үткән заманнарның данлы сәхифәсе. Ул һәрвакыт безнең телебездә, җырларыбызда, хәтеребез түрендә һәм авыз иҗатыбызда. Чал тарихка барып тоташа торган Чулман атамасы – язучылар, шагыйрьләр, композиторлар, башка иҗат әһелләрен яңадан-яңа иҗади үрләр яуларга рухландыра, җырлар, әдәби әсәрләр исеме булып буыннан-буынга күчә һәм үлемсезлеккә, мәңгелеккә юл яра.
“... Ител ага да ага... Алар монда икәү. Ителнең яртысы-Чулман. Алар кавышканнар, алар табышканнар....”(Н.Фәттах “Ител суы ака торур). “...Яз килде! ...Киң Чулманга – кояш белән , ай-йолдызлар белән яшьтәш Чулманга ашыгып төрле яктан сулар ага...”(Н.Фәттах “Ител суы ака торур). Шулай итеп, Чулман елгасы Болгар дәүләтенең чәчәк аткан чорын күргән тарихи шаһит булып тора. Н.Фәттахның бу романында Чулман елгасы яшәү символы, тарихны күзәтеп торучы җанлы образ итеп бирелә.
...Ярларына сыймый ага Чулман,
...Кама буйлап йөзгән теплоходлар Сиңа туктап сәлам бирәләр.(Ф.Шәех”Алабуга”). Дибәҗә Каюмованың “Өзелгән шомырт” әсәрендә дә Хабра Чулман елгасын үзенә дус, иптәш итә. “...Биек ярга карагач, Хабраның башы әйләнеп китте. Ул күңеленнән “Саумы, Чулман яры! Саумы, Алабуга” – диде.” Э.Касыймов “Чулман-оныклар дәрьясы” дилогиясендә сүз Чулман буенда яшәүче эшче яшьләр турында сүз бара. Язучы бу әсәрендә кеше гомеренең елга белән беррәттән агуын, алар тормышында Чулман елгасының әһәмиятен күрсәтә. “...Оныклар,оныклар...Чулман- дәрьябызның кадерен белерме инде алар?!” (Касыймов “Чулман-оныклар дәрьясы”)
”Святой ключ близ Елабуги”(1886), “Корабельная роща”(1898) картиналарында менә гасырлар буе бер дә үзгәрмичә Чулман буйлары күңелләргә рәхәтлек бирә, туган җиргә мәхәббәт тәрбияли, кәгазь битләренә шигырь язарлык хисләр тудыра. Димәк, кеше үзе торган, үзе туган географик җирлек белән йөзләрчә җепләр аша бәйләнгән. Шуңа халык Чулман елгасын ничек кенә тасвирламый, ничек кенә аңа эндәшми язган әсәрләрендә ! Мәсәлән: чал Чулман, йолдыз-кояшка яшьтәш Чулман, изге елга, шаһит елга, гүзәл Чулман, сулары сагышлы Чулман, мул сулы елга, мәгърур Чулман-дәрья, шадраланган Чулман, матур һәм тарихи Чулман.

# Чыганаклар

* 1. Абзянов М.,Мухаметзянов А. Вышки над Камой. Казан,1978.
* 2. .”Алабуга нуры “газетасы. 2007 ел, 23 август.
* 3. Әхтәмова Г.БорынгыАлабуга (тарихи эзләнүләр). Алабуга,1995
* 4. Гарипова Ф.Г. Елгалар дөньясына сәяхәт.Казан,1992.
* 5. Каюмова Д. Өзелгән шомырт чәчәкләре. Алабуга,1997
* 6. Касыймов Э.Чулман- оныклар дәрьсы.Казан,1984.
* 7. Нурихан Фәттах. Ител суы ака торур.Казан,1980
* 8. Путеводитель:Кама,Волга,Дон. Пермь,1967.
* 9. Татар халык дастаны. Идегәй. Казан,1994.
# Ферара (Болцано)

һәм
Ферара — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Брайес өязендә урнашкан торак пункт.

# Ферара (Болцано)
## Географиясе

Ферара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ферара (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Даяна Кириллова

Даяна Кириллова (Даяна Юри кызы Кириллова, 16 апрель 2002(2002-04-16) (22 яшь), Казан, Россия — , ) — РФ җырчысы, 2013 елгы Балалар Евровидениесендә дүртенче урын алучы.