yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Какалутла, Пасо Какалутла (Сан Луис Акатлан)

Какалутла, Пасо Какалутла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-Акатлан муниципалитеты составына керә.

# Какалутла, Пасо Какалутла (Сан Луис Акатлан)
## Географиясе

Какалутла, Пасо Какалутла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Какалутла, Пасо Какалутла (Сан Луис Акатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Какалутла, Пасо Какалутла (Сан Луис Акатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Лонна (коммуна)

Лонна (фр. Lompnas) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.

# Лонна (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,69 км².
# Рюиц

Рюиц (фр. Ruitz) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Перхау-ам-Заттель

Перхау-ам-Заттель — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Мурау һәм Neumarkt in der Steiermark округы составына керә.

# Перхау-ам-Заттель
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1005 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Межеево (Великопольское воеводалыгы)

Межеево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кшеменево гминасында урнашкан авыл.

# Межеево (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Экенис

Экенис (алман. Ekenis) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Экенис
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 26 метр һәм 25 метр биеклектә урнашкан.
# Меркуш-Йоль

Меркуш-Йоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Енгота-Ю елгасының уң ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.

# Меркуш-Йоль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300025885
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302588
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Черемушка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Черемушка (каз. Черемушка) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Черемушка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мости (Парчивский повяты)

Мости — Польшаның Люблин воеводалыгы Подедвуже гминаcында урнашкан авыл.

# Мости (Парчивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Конница (Леком кушылдыгы)

Конница — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Леком елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Конница (Леком кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400112110000041424
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004142
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гараҗаллы (Уҗар)

Гараҗаллы (әзери. Qaracallı) — Әзербайҗанның Уҗар районына караган авыл.
# Нове Рачки

Нове Рачки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Велички гминасында урнашкан авыл.

# Нове Рачки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сандыкөзү (Сеетгази)

Сандыкөзү (төр. Sandıközü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Козиень (коммуна)

Козиень — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.

# Козиень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 55,61 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 259 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Козиень, Анинь (Румыния), Беленешть, Берчешть, Чокенешть, Кокирчень, Колцень, Фаца-луй-Нан, Глодуриле, Извору (Козиень, Бузеу), Лунджешть, Нисторешть, П'етрару, Пунга, Тейшу, Трестия, Тулбуря, Валя-Банулуй, Валя-Роатей һәм Зеподия авыллары урнашкан.
# Кортезе (кратер)

Кортезе (лат. Cortese) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 27,7 километр озынлыкта булган кратеры.

# Кортезе (кратер)
## Исеме

Кортезе кратеры итальян табибы Изабелла Кортезе хөрмәтенә аталган.
# Пра Филипо (Комо)

Пра Филипо — Италиянең Ломбардия төбәге Белладжо өязендә урнашкан торак пункт.

# Пра Филипо (Комо)
## Географиясе

Пра Филипо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Пра Филипо (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Валалта сул Тартаро (Ровиго)

Валалта сул Тартаро — Италиянең Венеция төбәге Тречента өязендә урнашкан торак пункт.

# Валалта сул Тартаро (Ровиго)
## Географиясе

Валалта сул Тартаро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Валалта сул Тартаро (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Баллыбаг (Эрбаа)

Баллыбаг (төр. Ballıbağ) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Эрбаа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# DCUN1D5

DCUN1D5 (ингл. Defective in cullin neddylation 1 domain containing 5 һәм DCN1-like protein) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мальта Сәнгать, Фән һәм Технология Колледжы

Мальта Сәнгать, Фән һәм Технология Колледжы (мальта телендә: Kulleġġ Malti tal-Arti, Xjenza u Teknoloġija (MCAST)) - ул Мальтада урта белемнән соң белем алу колледжы.

# Мальта Сәнгать, Фән һәм Технология Колледжы
## Институтлары һәм үзәкләре

MCAST-ның төп кампусы Рахал Гдидта, Кординда урнашкан. MCAST-ның башка институтлары Мальтада һәм Гһавдекста һәм Ксагһра һәм Ксевийядә. Колледжның институтлары һәм үзәкләре болар:
* Механика инженериясе институты (Раһал Гдид)
* Электрик инженерия һәм электроника институты (Раһал Гдид)
* Биналар һәм төзелеш инженериясе институты (Ин-Наххар)
* Информатика һәм коммуникацияләр технологиясе институты (Раһал Гдид)
* Сөйләшүләр алып бару һәм сәүдә институты (Раһал Гдид)
* Дизайн һәм сәнгать институты (Иль-Моста)
* Диңгезчелек институты (Иль-Калкара)
* Җәмгыятьтә хезмәт күрсәтү институты (Тас-Слиема һәм ль-Имсида)
* Авыл хуҗaлыгы коммерциясе институты (Хал Корми)
* MCAST-ның Гһавдекста үзәге (Икс-Ксагһра һәм кс-Ксевкия)
# Дзедавка (Жыткавицкий районы)

Дзедавка (белар. Дзедаўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.

# Дзедавка (Жыткавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# DEPDC1

DEPDC1 (ингл. DEP domain containing 1 һәм DEP domain-containing protein 1A) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 7650

NGC 7650 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7650
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Виларазка (Павия)

Виларазка — Италиянең Ломбардия төбәге Роньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Виларазка (Павия)
## Географиясе

Виларазка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Виларазка (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (5196) Bustelli

(5196) Bustelli (лат. Bustelli) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5196) Bustelli
## Тарихы

1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3102 T-2» саналган.
# Бакстер (Теннесси)

Бакстер — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бакстер (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Бакстер (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,83715 км², 7,838042 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 313 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Липники (Паставский районы)

Липники (белар. Ліпнікі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Липники (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Пельер

Пельер (фр. Peslières) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Монтенуа (Ду)

Монтенуа (фр. Montenois) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Кече Чангара

Кече Чангара — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Заборная елгасының уң ярына тамагыннан 22 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 33 км.

# Кече Чангара
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200013145
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201314
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Умурлар (Һадим)

Умурлар (төр. Umurlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (7894) Rogers

(7894) Rogers (лат. Rogers) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7894) Rogers
## Тарихы

1994 елның 6 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 XC1» саналган.
# Фәһим Ситдиков

Ситдыйков Фәһим Мөнәвәр улы — Кәрим Тинчурин исемендәге театр артисты, Татарстан Республикасының атказанган артисты.
Ситдыйков Фәһим 1953 елның 10 октябрендә Башкортстан АССРның Бакалы районы Наратъелга авылында дөньяга килә. Театрда 1975 елдан башлап эшләде.
Төп рольләре — Сәйяр — Ш.Хөсәенов "Әниемнең ак күлмәге", Надирша — И.Юзееев "Мәкәрҗәгә барган идек", Сәфәргали — К.Тинчурин "Хәйләсез дөнья файдасыз", Габдуллаҗан — К.Тинчурин "Американ", су ташучы Ван — Б.Брехт "Сечуанның мәрхәмәтле кешесе" һ. б.
# Сент-Еньян-де-Кутрен

Сент-Еньян-де-Кутрен (фр. Saint-Aignan-de-Couptrain һәм фр. Saint-Aignan) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Гольбейн (кратер)

Гольбейн — Меркурий планетасының 35°30′ т. к. 29°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 85 километрлы кратеры.

# Гольбейн (кратер)
## Исеме

Кратер алман рәссамы Ганс Гольбейн Кече хөрмәтенә аталган.
# Чат күле

Чат күле — Татарстан Республикасы Лаеш районы Сталбишчы авылыннан 1 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан күл. Чат күле «Күл акчарлаклары колониясе» табигать истәлеге составына керә

# Чат күле
## География

Су өслеге озынча формада. Күлнең озынлыгы 750 м, максималь киңлеге 60 м. Су көзгесенең мәйданы 1,8 гектар. Уртача тирәнлек 0,7 м, иң тирән урыны 2,5 м.

# Чат күле
## Гидрография

Күлнең күләме якынча 12,6 мең м3. Күл үсемлекләр белән капланган, агып төшкән комлы-балчыклы су нәтиҗәсендә сазлана бара. Яр буенда тал агачлары үсә, ярлары сөзәк.
# Пуидессо

Пуидессо (фр. Pouydesseaux һәм окс. Poi de Sauç) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Кайова (округ, Канзас)

Кайова — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гринсберг шәһәре.

# Кайова (округ, Канзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.

# Кайова (округ, Канзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1873 км² тәшкил итә.
# Брандхорст

Брандхорст (алман. Brandhorst) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Брандхорст
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 0,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 метр биеклектә урнашкан.
# Черето (Гросето)

Черето — Италиянең Тоскана төбәге Сорано өязендә урнашкан торак пункт.

# Черето (Гросето)
## Географиясе

Черето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Черето (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дубно

Дубно (Дубно, укр. Дубно, рус. Дубно, пол. Dubno) — Украинаның Ровно өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 38087 кеше (2014).

# Дубно
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Дубно Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Дубно
## Тарих

1100 елда нигезләнгән.

# Дубно
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 96,2%, рус теле — 3,3%.
# IC 4607-2

IC 4607-2 — чикләрендә урнашкан иң якты туплану галактикасы .

# IC 4607-2
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4607, IRAS F16279+2440, LEDA 58366, 2MASX J16301588+2434274, SDSS J163015.86+243427.6, SDSS J163015.87+243427.6 һәм MCG+04-39-010 буларак та сурәтләнә.
# Лос Тескалитос (Таско де Аларкон)

Лос Тескалитос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Таско-де-Аларкон муниципалитеты составына керә.

# Лос Тескалитос (Таско де Аларкон)
## Географиясе

Лос Тескалитос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Тескалитос (Таско де Аларкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Тескалитос (Таско де Аларкон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Җөмадиәл-әүвәл

Җөмадиәл-әүвәл (гарәп. جمادى الأول‎ җөмада әл-әўўәл) — Һиҗри тәкъвимнең бишенче ае.
| Һ | М | Беренче көн | Ахыргы көн |
| 1431 | 2010 | 15 апрель | 14 май |
| 1432 | 2011 | 5 апрель | 3 май |
| 1433 | 2012 | 24 март | 21 апрель |
| 1434 | 2013 | 13 март | 10 апрель |
| 1435 | 2014 | 2 март | 31 март |
| 1436 | 2015 | 20 февраль | 20 март |
| 1437 | 2016 | 10 февраль | 9 март |
| Җөмадиәл-әүвәл ае ||||
# Сухличы

Сухличы (белар. Сухлічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Клецкий районында урнашкан авыл.

# Сухличы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бариано

Бариано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Бариано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 114 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Моренго, Романо-ди-Ломбардия, Караваджо (қала), Форново-Сан-Джованни, Пагаццано һәм Фара-Оливана-кон-Сола коммуналары белән чиктәш.
# Твардув

Твардув — Польшаның Великопольское воеводалыгы Котлин гминасында урнашкан авыл.

# Твардув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Паласио (Сан Фелипе)

Паласио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Паласио (Сан Фелипе)
## Географиясе

Паласио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Паласио (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Паласио (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 3769

NGC 3769 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3769
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Акмая (авыл)

Акмая (каз. Ақмая) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акмая (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Дуе Понти (Җенова)

Дуе Понти — Италиянең Лигурия төбәге Фонтанигорда өязендә урнашкан торак пункт.

# Дуе Понти (Җенова)
## Географиясе

Дуе Понти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Дуе Понти (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Заполле (Бялыницкий районы)

Заполле (белар. Заполле) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Заполле (Бялыницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бари Явышев

Бари Явышев (Бари Габдулла улы Явышев, 19 сентябрь 1943(1943-09-19) (81 яшь)) — биофизик, биология фәннәре докторы (1991). 1971-1974 елларда ССРБ ФА КФда биология институтында, 1974 елдан Казан университетында, 1990 елдан әйдәп баручы фәнни хезмәткәр. Үсемлекләр физиологиясенә, су алмашуына, цитогенетикага һәм биологик процессларны фоторегуляцияләүгә караган фәнни хезмәтләр авторы.
# Летоваж

Летоваж — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе , Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Каюг елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Летоваж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100212103000012877
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001287
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Суха-Подуховна

Суха-Подуховна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пёнки гминасында урнашкан авыл.

# Суха-Подуховна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 2641

IC 2641 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2641
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2641 буларак та сурәтләнә.
# (16881) 1998 BH12

(16881) 1998 BH12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16881) 1998 BH12
## Тарихы

1998 елның 23 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BH12» саналган.
# Әл-Бәдигъ

Әл-Бәдиигъ (гарәп. الْبَدِيعُ‎) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Галәмне иң гүзәл вә охшашы булмаган рәвештә яраткандыр. Аллаһының яратучы мәгънәсендәге исемнәреннән берседер. Бу исемнәр арасында бер төркем мәгънә аермалары бардыр.

# Әл-Бәдигъ
## Чыганак

* Баулы мөхтәсибәте 2017 елның 9 сентябрь көнендә архивланган.
# Стоун (округ, Арканзас)

Стоун — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунтин-Вью шәһәре.

# Стоун (округ, Арканзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.

# Стоун (округ, Арканзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1572 км² тәшкил итә.
# (15564) 2000 GU48

(15564) 2000 GU48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15564) 2000 GU48
## Тарихы

2000 елның 5 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GU48» саналган.
# TRIM43

TRIM43 (ингл. Tripartite motif containing 43) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Щетинка (Демшенко кушылдыгы)

Щетинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Демшенко елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Щетинка (Демшенко кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010101112110000023287
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002328
* Бассейн коды — 09.01.01.011
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# NGC 5931

NGC 5931 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5931
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бейһеким (Селчуклу)

Бейһеким (төр. Beyhekim) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Уҗа

Уҗа — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453885, ГАТОБК коды — 80241870010.

# Уҗа
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 242 кешенең яшәве мәгълүм.
# Гүндогду (Буланҗак)

Гүндогду (төр. Gündoğdu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хамзаоглу (Каратай)

Хамзаоглу (төр. Hamzaoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).