yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Татарстан (берләштерү)

Минем - Татарстаным.
Идел ярларына нурлар сибеп,
Матур булып ата бездә таң
Таң шикелле якты туган илем.
Бәхет биргән җирем Татарстан.
Г.Зәйнашева.
Дөньяда барлык халыкның да узе туып -ускән, гомер юлын кичергән туган җире,
туган ягы бар, Әлбәттә, инде,ул узенең туган җире белән горурлана.Чөнки,һәрбер кеше
анарда узенең тормышын корып, бәхетен табып, илгә кирәкле кеше булып яшәргә омтыла.
Татарстан - иң бай һәм мәйданы ягыннан да шактый зур республикаларның берсе.
Калын урманнар да, киң елгалар да, иксез- чиксез иген кырлары да бар анда.
Татарстан Республикасының Дәуләт длагы _Татарстан Республикасының дәуләт
мөстәкыйльлеген раслаучы символ.Шуңа курә элекке заманнарда ук инде дошман басып
алу куркынычы янаганда ,сугышчылар байракны узләре белән алгы сафта алып барганнар.
Яшел төс- тормыш. тере табигать төсе.
Ак төс - сафлык, пакълык, тынычлык билгесе.
Кызыл төс- кояш,яшен һәм ут төсе,тормышның дәвам итуе,бәйрәм җиңу төсе.
Республикабызның Дәуләт гербы -аның дәуләт суверенлыгы символы.Аның төсле
сурәтләмәсендә: кояш -кызыл, барс -ак , тышкы кыса -яшел, кысадагы нәкыш һәм язу
алтынсу төстә.
Татарстан башкаласыКазан -иң зур шәһәрләрнең берсе Ул 300 квадрат километр
мәйданга якын җирне били.
Татарстанны зур агым сулар бизи.Республикабыз җире аша Идел, Кама, Агыйдел һәм
Вятка елгалары ага. Бездәге Ык,зәй, МИшә кебек елгалар узләре генә дә ни тора!
Казанда, тупланган машина төзелеше, металл эшкәрту предприятиеләре куәте дә ускән.
Казанда бик куп шагыйрьләр,бөек кешеләр яшәгән һәм иҗат иткән.
Безнең Татарстанда бигрәк тә торле милләт кешеләре яши,шулардан, мәсәлән,
татарлар, руслар, чувашлар, мордвалар.Икенче төрле эйткәндә, ул искитмәле ,бөтен дөньяга
сибелеп яшәгән татарлар өчен иң төп кала, рухи мәркәз.
Казанда ин куренеклеләрдән булып Сөембикә манарасы, Кол -Шәриф мәчете, Кремль
санала. Аларның шундый матур, чиста, булуларына сокланып туя алмыйсың.
Татарстанның башка илләр арасында абруе шактый зур. Ул ныклы адымнар белән
халыкара мәйданга чыга. Елдан ел икътисади элемтәләр,транспорт багланышлары алга
киткәнгә курә, халыкара сәудә куләме усә. Ә болар Татарстан Республикасының суверен
дәуләт буларак ныгып китуен курсәтә.
Татарстаныбызның иң олы горурлыгы аның эш сөючән халкы.
Кутәрелә байракларың
Купме гасыр катламыннан.
Мәңге яшә, кукрәп яшә,
Туган җирем ,Татарстан!
Мин дә синең белән горурланам, Татарстаным.Синең шундый зур омтылышларга дучар
булуың , синдә булган мөмкинлекләр белән куллану кешеләр өчен бик сөенеч.
# Фридрихсхафен

Фридрихсхафен (алман. Friedrichshafen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Фридрихсхафен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Железница (София шәһәр өлкәсе)

Железница — Болгариянең София шәһәр өлкәсендә урнашкан авыл. Панчарево һәм Столична җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Железница (София шәһәр өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1023 метр биеклектә урнашкан.
# Мыктыкүл

Мыктыкүл (каз. Мықтыкөл) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Мыктыкүл
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# NGC 4425

NGC 4425 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4425
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бельплейн (Нью-Джерси)

һәм
Бельплейн — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бельплейн (Нью-Джерси)
## Географиясе

Бельплейн халык санын алу урыны мәйданы — 19,036481 км², 19,178413 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# GSC3344-79

GSC3344-79 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,82 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ленински (Брагинский районы)

Ленински (белар. Ленінскі) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.

# Ленински (Брагинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Выбор (Мезень кушылдыгы)

Выбор — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 361 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 61 км.

# Выбор (Мезень кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000045128
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004512
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Татспиртпром

Татспиртпром — алкогольле эчемлекләрне җитештерә торган ширкәт.
2015 ел нәтиҗәләре буенча Россия Федерациясендә иң эре аракы җитештерүчесе дәрәҗәсенә чыкты һәм 2016 елда бу күрсәткеч буенча үз лидерлыгын саклаячагы көтелә.
«Татспиртпром» тулысынча Татарстан хөкүмәтенең карамагындагы ОАО «Связьинвестнефтехим» ширкәтенә карый.

# Татспиртпром
## Тарих

«Татспиртпром» ширкәте дәүләт унитар ширкәт буларак 1997 елда оештырылган. 2004 елда ул ачык акционерлык җәмгыятенә үзгәртеп корылган, аның бердәнбер акционеры булып ТР Җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министрлыгы торган. Әлеге вакытта барлык акцияләрнең иясе — Татарстан хөкүмәтенеке «Связьинвестнефтехим» ачык акционерлык җәмгыяте. 1996-2002 елларда генераль директор — Иван Егоров.

# Татспиртпром
## Җитештерү филиаллары

* Казан ликёр-аракы заводы
* Түбән Кама ликёр-аракы заводы
* Усад ликёр-аракы заводы
* Чистай ликёр-аракы заводы
* Мамадыш спирт заводы
* Усад спиртзаводы
* «Vigrosso» шәраб заводы
* «Ак Кирмән» сыра җитештерү заводы
# Рабигыль-ахыр

Рабигыль-ахыр (гарәп. ربيع الآخر‎ раби‘ әл-ахир) — Һиҗри тәкъвимнең дүртенче ае.
| Һ | М | Беренче көн | Ахыргы көн |
| 1431 | 2010 | 17 март | 14 апрель |
| 1432 | 2011 | 6 март | 4 апрель |
| 1433 | 2012 | 23 февраль | 23 март |
| 1434 | 2013 | 11 февраль | 12 март |
| 1435 | 2014 | 1 февраль | 1 март |
| 1436 | 2015 | 21 гыйнвар | 19 февраль |
| 1437 | 2016 | 11 гыйнвар | 9 февраль |
| Рабигыль-ахыр ае ||||
# Басинье

Басинье (фр. Bassigney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Басинье
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,18 км².
# Волча-Мала

Волча-Мала — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Мястко гминасында урнашкан авыл.

# Волча-Мала
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD196624

HD196624 — Тавис йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,76 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Эль Мамей, Ринкон Мамей (Петатлан)

Эль Мамей, Ринкон Мамей — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Эль Мамей, Ринкон Мамей (Петатлан)
## Географиясе

Эль Мамей, Ринкон Мамей Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Мамей, Ринкон Мамей (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Мамей, Ринкон Мамей (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бассиньяк-ле-Ба

Бассиньяк-ле-Ба (фр. Bassignac-le-Bas) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Ямники

Ямники — Польшаның Люблин воеводалыгы Уршулин гминасында урнашкан авыл.

# Ямники
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Униря (Вранча)

Униря — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Одобешти коммунасына карый.

# Униря (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вилаҗо Монтелияно (Тревизо)

Вилаҗо Монтелияно — Италиянең Венеция төбәге Вольпаго-Монтелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо Монтелияно (Тревизо)
## Географиясе

Вилаҗо Монтелияно Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилаҗо Монтелияно (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Обчине (Требне)

Обчине — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Обчине (Требне)
## Географиясе

Мәйданы — 0,43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 341,1 метр биеклектә урнашкан.
# Ольга Голодец

Ольга Голодец (рус. Ольга Голодец, 1 июнь 1962(1962-06-01) (62 яшь), Мәскәү, СССР — , ) — РФ сәяси-дәүләт эшлеклесе.

# Ольга Голодец
## Тәрҗемәи хәле

1962 елның .
# Джегде

Джегде — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тым елгасының сул ярына тамагыннан 809 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 50 км.

# Джегде
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010900112115200033360
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203336
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Гавриил Алюнов

Гавриил Алүнов (чуаш. Алюн Кевĕрли, 1 март 1876(1876-03-01) яки 27 февраль (10 март) 1876, Янтык, Буа өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 12 июль 1921(1921-07-12) (45 яшь), Казан, РСФСР) — сәясәт эшлеклесе, Бөтенрусия оештыру мәҗлесе депутаты (1918), Чуаш милли җәмгыяте идарәсе әгъзасы.
# Таллыкүл (Бүздәк районы)

Таллыкүл — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452715, ГАТОБК коды — 80217813006.
# Силва-Эшкура (Майа)

Силва-Эшкура — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Майа муниципалитетына карый.

# Силва-Эшкура (Майа)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Житен (София шәһәр өлкәсе)

Житен — Болгариянең София шәһәр өлкәсендә урнашкан авыл. Столична һәм Novi Iskar District җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Житен (София шәһәр өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 537 метр биеклектә урнашкан.
# Ла-Хана

Ла-Хана (кат. la Jana) — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Хана
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 19,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Чачив

Чачив — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Лабова гминасында урнашкан авыл.

# Чачив
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эскихамал (Гүрүн)

Эскихамал (төр. Eskihamal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Каролев (Ловицкий повяты)

Каролев — Польшаның Лодзь воеводалыгы Неборув гминаcында урнашкан авыл.

# Каролев (Ловицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тотыш

Тотыш — билгеле бер холыклы, кыланышлы булу, үз-үзен тоту характеры. Күп күзәнәкле организмнарда тотыш өчен нерв системасы җавап бирә.
Үсемлекләр белән бактерияләр дә тышкы факторлар йогынтысында берәр тәртипкә буйсынган хәрәкәтләр ясый ала. Ләкин аларның үз-үзләрен тотышы яки психикасы бар дип санап булмый. Психикадан аермалы буларак тотыш күзгә күренеп тора.
# DIRAS3

DIRAS3 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (2566) Киргизия

(2566) Киргизия (лат. Kirghizia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2566) Киргизия
## Тарихы

1979 елның 29 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 FR2» саналган.
# Бландон (Пенсильвания)

Бландон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бландон (Пенсильвания)
## Географиясе

Бландон халык санын алу урыны мәйданы — 11,51232 км², 11,512315 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 381 Фут биеклектә урнашкан.
# NGC 4961

NGC 4961 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4961
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кяма

Кяма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ваймуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Кяма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000034017
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003401
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Подере Казтелачо (Перуҗа)

Подере Казтелачо — Италиянең Умбрия төбәге Перуҗа өязендә урнашкан торак пункт.

# Подере Казтелачо (Перуҗа)
## Географиясе

Подере Казтелачо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Подере Казтелачо (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пяна (Кампобасо)

Пяна — Италиянең Молизе төбәге Спинете өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяна (Кампобасо)
## Географиясе

Пяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пяна (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Оус

Оус (рус. Оус) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.

# Оус
## География

Оус Свердловск өлкәсенең төньягында, Зур Оус елгасының бассейнында урнашкан. Ивдель—Приобье тимер юлында станция.

# Оус
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Оус
## Тарих

1962—2004 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.

# Оус
## Халык

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар – 90,8%, арлар – 1,8%, татарлар – 1,6%, башкортлар – 1,6%, украиннар – 1,3%, беларуслар – 1,1%.
# Эмирали (Эрегли)

Эмирали (төр. Emirali) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сент-Френсис (Мэн)

Сент-Френсис — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Сент-Френсис (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Сент-Френсис (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 30,36 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378 метр биеклектә урнашкан.
# Әл-Ихлас мәчете

«Әл-Ихлас» мәчете — Казан шәһәре мәчете. Татарстан Диния нәзарәтенең Казан мөхтәсибәтенә керә.
Мәчет атамасы Коръәннең Әл-Ихлас дип аталган 112 сүрәдән алынган. Еш кына аны «Иманны чистарту» дип тәрҗемә итәләр.

# Әл-Ихлас мәчете
## Тарих

ХХ гасыр башында Казанның Декабристлар урамында, берничә йорт арасында котельная бинасы төзелә. Берничә елдан соң аның ихтияҗы калмады һәм ул ябылды.
ХХ гасыр ахырында исә Миргазыян Салаватов исемле кеше төшендә вафат булган хатынын күрә. Хатыны аңа «111» саннарын әйтә. Озак эзләнүләрдән соң Миргазыян Декабристлар урамының 111 йорты саналган иске котельная бинасын таба. Шунда ук аның бу бинада мәчет ачу теләге туа. Озак вакыт рөхсәтләр артыннан йөреп, 2004 елда ул мәчет проектын раслауга ирешә. Башта үз акчасына, аннары соң иганәчеләр ярдәме белән ул бинаны төзекләндерә, кызыл кирпечле торбадан манара ясый.
Мәчет үз эшен 2005 елда башлады. "Әл-Ихлас" мәчете Татарстан мөфтияте җитәкчелегендә саналмый иде.
2009 елда мәчет имамын Рөстәм Сафинны Россиядә экстремист дип табылган оешманың бүлеген ачкан өчен ике елга шартлы рәвештә хөкем иттеләр.
2013 елда мәчет бинасы тулысынча сүтелә һәм бушаган урында яңа мәчет тезелешен башлыйлар. Яңа мәчетне 2016 (?) елда ачалар, хәзер ул "Миргазиян" исемен йөртә.

# Әл-Ихлас мәчете
## Мәчет имамнары

* Миргазыян хәзрәт Салаватов (2004 — 2006 елның 23 июне). Инсульттан вафат була.
* Әсгар хәзрәт Вәлиуллин (2006 — 2008).
* Рөстәм хәзрәт Сафин (2008 — хәзерге вакыт).
# Җумакөй (Сарайдүзү)

Җумакөй (төр. Cumaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Сарайдүзү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Айдар Кәлимуллин

Айдар Кәлимуллин (Айдар Миннемансур улы Кәлимуллин) — профессор, тарих фәннәре докторы, КФУ педагогика һәм психология институты директоры (2011). РФ югары һөнәри мәктәбе мактаулы хезмәткәре. Европа экология тарихы җәмгыяте (ESEN), Россия туган якны өйрәнүчеләр җәмгыяте әгъзасы.

# Айдар Кәлимуллин
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 9 июнендә Алабугада туган. Алабуга дәүләт педагогия институты тарих-филология факультетының тарих бүлеген кызыл дипломга (1991), Казан химия-технология институты аспирантурасын (1995) тәмамлаган. КФУда «1960-1980 елларда Татарстанның сәнәгать үсеше һәм экология мәсьәләләре» темасына кандидатлык (1995), Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институтында «ХХ гасырның икенче яртысында сәнәгать үсешенең тарихи-экологик тәҗрибәсе: Урта Идел буе материаллары буенча» темасына докторлык (2006) диссертацияләре яклаган.

# Айдар Кәлимуллин
## Хезмәт юлы

* 1991-1992 Алабуга дәүләт педагогия институтының ватан тарихы һәм гомуми тарих кафедрасы ассистенты.
* 1995-1997 Алабуга дәүләт педагогия институтының ватан тарихы һәм гомуми тарих кафедрасы өлкән укытучысы, кафедра мөдире.
* 1997-2007 Алабуга дәүләт педагогия университетының ватан тарихы һәм гомуми тарих кафедрасы доценты.
* 2000-2008 Алабуга дәүләт педагогия университетының тарих-филология факультеты деканы.
* 2008-2011 Алабуга дәүләт педагогия университетының ректоры.
* 2011 КФУ педагогика һәм психология институты директоры.

# Айдар Кәлимуллин
## Хезмәтләре

50 дән артык фәнни хезмәт (шуның эчендә 2 монография, 6 уку ярдәмлеге) авторы. Кешелек һәм табигать арасында каршылык тамырларын һәм үсешен өйрәнүче мәктәп булдырган. Ватан тарихында Россия провинциясенең ролен өйрәнә.
* Тарих укытканда компьютер технологиясе (махсус курс).
* Татарстанның яңа тарихында актуаль мәсьәләләр (махсус курс).
* Индустриальное развитие Татарстана и проблемы экологии в 60-90-е годы. Казан, 1995.
* История Татарстана (1990-1995 гг.): Уку ярдәмлеге. Алабуга, 1996.
* История Татарстана и татарского народа (XIX век): Уку ярдәмлеге. Алабуга, 2000.
* История России (XX век): Уку ярдәмлеге. [Алабуга], 1999.
* История Татарстана и татарского народа (XIX в.): Уку ярдәмлеге. [Яр Чаллы], 2002.
* Историческое исследование региональных экологических проблем. М., 2006.

# Айдар Кәлимуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* РФ югары һөнәри мәктәбе мактаулы хезмәткәре.
# Сен-Дени-де-Вильнетт

Сен-Дени-де-Вильнетт (фр. Saint-Denis-de-Villenette) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# HD76588

HD76588 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан A1mF0-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,76 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.