yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ржовень (Вшелибице)

Ржовень (чех. Roveň) — Чехиянең Либерец крае Вшелибице районында урнашкан авыл.

# Ржовень (Вшелибице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,152 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржовень (Вшелибице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржовень (Вшелибице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржовень (Вшелибице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 248 |
| 1880 | 262 |
| 1890 | 238 |
| 1900 | 252 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 259 |
| 1921 | 223 |
| 1930 | 194 |
| 1950 | 140 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 117 |
| 1970 | 81 |
| 1980 | 76 |
| 1991 | 68 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 71 |
| 2011 | 89 |
| 2021 | 109 |
# Зур Ашап

Зур Ашап — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ирень елгасының сул ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.

# Зур Ашап
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100812111100013392
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101339
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# ZNF569

ZNF569 (ингл. Zinc finger protein 569 һәм Zinc finger protein 569, isoform CRA_a) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (1454) Калевала

(1454) Калевала (лат. Kalevala) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1454) Калевала
## Тарихы

1936 елның 16 февралендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 DO» саналган.
# Үчйол (Турхал)

Үчйол (төр. Üçyol) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Турхал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шура (альманах)

* Татар матбугаты порталы
«Шурá» — татар телендә Казанда 2013 елдан нәшер ителүче дини әлманах. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте һәм нәзарәтнең «Хузур» нәшрият йорты тарафыннан кварталга бер мәртәбә чыгарыла. Альманах республика имамнары өчен дини эшләрне алып баруда кулланма булып тора.

# Шура (альманах)
## Тарих

    Төп мәкалә: Шура (журнал)
1908-1917 елларда Ырынбурда танылган татар меценатлары Мөхәммәдшакир (1857-1912) һәм Мөхәммәдзакир (1859-1921, Дәрдмәнд) Рәмиевлар Россия империясе татар-мөселманнары өчен иҗтимагый-агарту һәм әдәби-публицистик басма булган «Шура» (شورا , Шуро) журналы нәшер итәләр (мөхәррире — күренекле дин белгече, педагог, язучы һәм җәмәгать эшлеклесе Ризаэтдин Фәхретдин (1859-1936)). Басма ике атнага бер чыгарыла. «Шура» журналы, РСФСР Халык Комиссарлары Советының «Матбугат турында декрет»ы нигезендә, 1918 елның гыйнварында ябылган.

# Шура (альманах)
## Әлманах

2013 елда Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте һәм нәзарәтнең «Хузур» нәшрият йорты, «Шуро» журналы традициясен дәвам итеп, «Шура» исемендә дини альманах нәшер итә башлый. Кварталга бер мәртәбә чыккан басманың 2013-2018 елларда 19 саны дөнья күрә. «Шура» әлманахы Татарстанның барлык мәчетләре һәм мәхәлләләрендә таратыла. Халык соравы буенча сатуга да чыгарыла.
Әлманахта санннан-санга бер квартал эчендә укыла торган барлык җомга һәм гает хөтбә-вәгазьләре («Әбу Хәнифә нәсыйхәтләре», «Бәхетле гаилә – җирдә җәннәтнең чагылышы», «Сабырлык хикмәте», «Бөек Ватан сугышында вафат булган ата-бабаларыбыз хөкеме» һ. б. ш.), дини мәсьәләләргә аңлатмалар, көнүзәк сорауларга дини күзлектән чыгып җаваплар, тарихи һәм фәнни мәкаләләр, күренекле татар дин белгечләренең тормыш юлы, эшчәнлеге турында очерклар, матур әдәбият әсәрләреннән өзекләр, иске татар имлясында язылган текстлар, республика шәһәрләре һәм авылларындагы намаз вакытлары һ. б. файдалы мәгълүмат бирелә. Татарстанның барлык мәхәлләләрендә бердәй җомга вәгазьләре укуны кертү РФнең башка диния нәзарәтләрендә дә кызыксыну уяту сәбәпле, басманы башка өлкәләрдә тарату мәсьәләсе карала.
Әлманахның баш мөхәррире — мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллин.
2013 елның 17 июлендә ПИ № ТУ 16 – 01077 санлы «Гаммәви матбугат чарасын теркәү таныклыгы» алган.
# 166 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 166 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр :
Хронологик таблица :
166 (йөз алтмыш алтынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 166 елы, I меңьеллыкның 166 елы, II гасырның 66 елы, II гасырның 7 унъеллыгының 6 елы, 160 елларның 7 елы. 166 елдан бирле 1858 ел үтте.

# 166 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:166 елда туганнар

# 166 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:166 елда вафатлар
# Стара Слупя

һәм
Стара Слупя — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Нова-Слупя гминасында урнашкан авыл.

# Стара Слупя
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Абац (Валле д'Аоста)

Абац — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Шаллан-Сен-Виктор өязендә урнашкан торак пункт.

# Абац (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Абац Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Абац (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рота (Испания)

Рота (исп. Rota) — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рота (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 84 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 метр биеклектә урнашкан.
# Александр Кознов

Александр Кознов (Александр Вәчеслав улы Кознов, 28 июнь 1963(1963-06-28), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — 20 декабрь 2009(2009-12-20) (46 яшь), Мәскәү, Россия) — СССР һәм РФ театр һәм кино актеры.
# 259 ел (б. э. к.)

{{Ел өчен навигация|-259

# Вакыйгалар =
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:259 елда (б. э. к.) туганнар

# Вакыйгалар =
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:259 елда (б. э. к.) вафатлар
# (9257) Kunisuke

(9257) Kunisuke (лат. Kunisuke) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9257) Kunisuke
## Тарихы

1973 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1552 T-2» саналган.
# Велике Чешнице

һәм
Велике Чешнице — Словениянең Иванчна Гориця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Велике Чешнице
## Географиясе

Мәйданы — 1,54 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 364 ± 1 метр һәм 389 метр биеклектә урнашкан.
# Рибадедева

Рибадедева (исп. Ribadedeva) — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рибадедева
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 35,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (8800) Brophy

(8800) Brophy (лат. Brophy) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8800) Brophy
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EB26» саналган.
# Триюлца (Бергамо)

Триюлца — Италиянең Ломбардия төбәге Фонтанелла (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Триюлца (Бергамо)
## Географиясе

Триюлца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Триюлца (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Илдар Маняпов

Илдар Маняпов, Илдар Илдус улы Маняпов (1983 елның 19 мае, Праһа) — балет биючесе, Башкорт дәүләт опера һәм балет театрының әйдәүче солисты (премьер), БР халык артисты (2014), С. Юлаев премиясе лауреаты (2016). 2022 елның сентябреннән ― Рудольф Нуриев исемендәге хореография колледжы (Уфа) директоры.

# Илдар Маняпов
## Тәрҗемәи хәле

1983 елның 19 маенда Праһада (Чехия) туган. Уфада хореография укуханәсен (хәзер Р. Нуриев исемендәге көллият) (БР халык артисты Ю. Ушанов сыйныфы) тәмамлаган (2001). 2001 елдан Уфада опера һәм балет театрында балет труппасында хезмәт итә.
2022 елның сентябреннән ― Рудольф Нуриев исемендәге Башкорт хореография колледжы (ba) директоры (моңа кадәр сәнгать җитәкчесе булып эшләгән).

# Илдар Маняпов
## Иҗаты

Р. Нуриев исемендәге халыкара балет сәнгате фестивалендә (Уфа) катнашып килә (партнерлары Н. Сологуб (Дрезден), М. Думченко (Петербург, Мария театры), К. Кретова (Мәскәү, Кремль балеты), Ю. Мияке (Тойота-Сити-Балет).
* 2006 елда VII халыкара Волков фестивалендә (Ярославль) катнаша. Л. Исмәгыйлеваның «Аркайым» балеты РФ хөкүмәтенең Ф. Волков исемендәге премиясенә лаек була.
* 2008 елда ЮНЕСКО штаб-фатирында (Франция), 2010 елда «Россия-Франция елы» уңаеннан Франция шәһәрләре буйлап уздырылган концертларда катнаша.

# Илдар Маняпов
## Репертуар

| Х. Левенсхольд «Сильфида» — Джеймс А. Адан «Жизель» — Альберт, Курляндия герцогы Л. Минкус «Дон Кихот» — Базиль, Эспада Л. Минкус «Баядерка» — Солор, Раджа Л. Минкус «Пахита» — Люсьен И. Штраус «Зәңгәр Дунай» — Франц, Граф, Франт «Шопениана» — яшүсмер шагыйрь П. Чайковский «Аккош күле» — Зигфрид, шаһзадәнең дуслары П. Чайковский «Йокыга талган гүзәл» — Дезире П. Чайковский «Щелкунчик» — Щелкунчик-шаһзадә, Француз курчагы | А. Глазунов «Раймонда» — Жан де Бриен Б. Асафьев «Бахчисарай фонтаны» — Вацлав С. Прокофьев «Ромео һәм Джульетта» — Ромео, Парис С. Прокофьев «Көбикә» — Шаһзадә, Вакыт, Бию укытучысы, Рус биюе Ж. Бизе — Р. Щедрин «Кармен-сюита» — Тореро К. Караев «7 гүзәл» — Баһрам А. Хачатурян «Спартак» — Спартак Л.Степанов, З. Исмәгыйлев «Торна җыры» — Йомагул Л. Исмәгыйлева «Аркайым» — Самбулат П. Овсянников «Том Сойер» — Индеец Джо |

# Илдар Маняпов
## Концерт номерлары

* «Классик Па-де-де» (Д. Обер муз.)
* «Очрашу» (П. Даллио муз., Д. Проценко хореографиясе)
* «Диңгездән» (Э. Морриконе муз., Р. Әбүшахманов хореографиясе)
* «Адәмһәм Һава» (А. Петров муз., Я. Лившиц хореографиясе)
* «Октет» (Э.У. Элгар муз., Р. Әбүшахманов хореографиясе)

# Илдар Маняпов
## Гастрольләре

Театр белән Италия (2003, 2010), Мисыр (2003, 2005), Португалия (2005, 2007), Таиланд (2006, 2008), Бразилиядә (2007) һ.б. илләрдә чыгыш ясый.

# Илдар Маняпов
## Шәхси ангажемент

Греция (2008), Алмания (2009), Испания (2010), Франция (2010).

# Илдар Маняпов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2008 БР атказанган артисты
* 2014 БР халык артисты
* 2016 Салават Юлаев премиясе — «театр-сәхнә сәнгатен үстерүгә һәм популярлаштыруга зур өлеш кертүе, югары башкару осталыгы өчен»

# Илдар Маняпов
## Гаиләсе

Хатыны Гөлсинә Мәүлекәсова, балет биючесе, БР халык артисты.
# Улус (Бешикташ )

Улус (төр. Ulus) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Камйонка (Старогардский повяты)

һәм
Камйонка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Сментово-Граничне гминасында урнашкан авыл.

# Камйонка (Старогардский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Се-Нова

Се-Нова — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Coimbra (Sé Nova, Santa Cruz, Almedina e São Bartolomeu) муниципалитетына карый.

# Се-Нова
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ландман

Ландман (каз. Ландман) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Ландман
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Әмзә (Авыргазы районы)

Әмзә – Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы – 453494, ОКАТО коды – 80205802007.

# Әмзә (Авыргазы районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 78 кешенең яшәве мәгълүм.
# Вала

Вала (удм. Вало, рус. Вала) – Россиянең Европа өлешендә елга, Көлмезнең сул кушылдыгы. Киров өлкәсе һәм Удмуртия аша ага.

# Вала
## Характеристика

Елганың озынлыгы 196 км, бассейн мәйданы – 7 360 км². Кар һәм яңгырлар белән туендырыла. Ноябрь—декабрь башында туңа, апрель—май башында ачыла.

# Вала
## Су реестры мәгълүматлары

Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Аркүл штб-дан Нократ Аланы шәһәренә кадәр Нократ елгасы. Бәләкәй елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы тарафынан әзерләнгән Россия Федерациясе территориясын су хуҗалыгы буенча районлау геоинформация системасы мәгълүмәтләре буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010300512111100039085
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111103908
* Бассейн коды – 10.01.03.005
* ГӨ буенча томы – 11
* ГӨ буенча чыгарылыш – 1

# Вала
## Торак пунктлар

* Вавож

# Вала
## Кушылдыклар

| 10 км: Зеквай 10 км: Кунжек 21 км: Сурек 29 км: Идык 38 км: исемсез елга 39 км: Пужма (Пижил) 51 км: Инга 54 км: Какмож | 55 км: Седмурча 74 км: Кылт (Килт) 78 км: Ува 85 км: исемсез елга 98 км: исемсез елга 104 км: Кельвай 109 км: исемсез елга 111 км: Нылга | 120 км: исемсез елга 131 км: Тлоинка 134 км: Сюга 139 км: Сюга 145 км: исемсез елга 148 км: Пычас 161 км: Ныша 175 км: Ключ |
# Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)

Габдулла Тукай һәйкәле, рус. памятник Габдулле Тукаю, ингл. Gabdulla Tuqay Statue — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә 2011 елда ачылган һәйкәл. Бөек татар шагыйре Габдулла Тукайның (1886-1913) 125 еллык юбилее хөрмәтенә куелган.

# Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)
## Тарих

2011 елның 22 ноябрендә Яр Чаллының Яңа шәһәрендә (Автозавод районы) Тынычлык проспекты белән Рәис Беляев урамы кисешкән чатта, Ершов урамы тукталышыннан ерак түгел урнашкан Тукай скверында (16/09 йорты янында) ачылган.
Һәйкәлне ачу тантанасында рәсми кешеләр — Татарстанның премьер-министры Илдар Халиков, Васил Шәйхразыев, шагыйрьләр Разил Вәлиев, Илфак Ибраһимов, Роберт Миңнуллин, Камал театры артистлары катнаша.
2012 елдан башлап, хөкүмәт бүләкләренә лаек булган чаллыларга дәүләт бүләкләре әлеге һәйкәл янында тапшырыла.
2015 елның мартында билгесез кешеләр һәйкәлне ак буяулар белән пычратып, «усал» дигән сүз язып, пентакль символлары төшереп, шагыйрь кулындагы китапны ботарлап алып китәләр.

# Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)
## Тасвирлама

Һәйкәл Мәскәү өлкәсе Солнечногорск шәһәрендә бронзадан коелган.
Монументның биеклеге — 6 м.
Шагыйрь, кулларын күкрәгенә кушырып, уң кулына китап тоткан хәлдә түгәрәк постаментта басып тора.
Постаментның аскы өлешендә кирил һәм гарәп язуы белән «Габдулла Тукай / عبد الله توقاي» дип язылган.
Проектның авторы — скульптор Владимир Демченко (Мәскәү), һәйкәлне сынчы Илдар Ханов (1940-2013) иҗатына таянып ясаган.
* Һәйкәл бик кыска вакыт эчендә (июнь-ноябрь) төзелде. Шагыйрьнең ялгыз фигурасын түгел, үзе язган әдәби әсәрләрендәге каһарманнары (алтын тарак тоткан Су анасы, Кисекбаш, Сак-Сок) әйләнәсендә итеп күрсәтергә булдым. Имән агачы белән тоташкан Шүрәле образына зур урын бирелде. Агачның очында шагыйрьнең музасы (хыялы, өмете, тормышка ашмаган мәхәббәте) урнаштырылды.Владимир Демченко
# Ахун (вазыйфа)

Ахун (әзери. Axund; фар. آخوند «остаз») ― Азәрбайҗанда, Иранда һәм Россия империясендә югары дәрәҗәдәге мөселман галиме вазыйфасы, гарәп казые аналогы. Ахун ― муллалардан, мөхтәсибләрдән югарырак рухани дәрәҗә, аерым төбәкләрдә руханилар башлыгы.
1788 елга кадәр ахуннар даругалар (өлкәләр) һәм шәһәр җәмгыятьләре руханилары башлыклары булган һәм нәкъ менә алар аша патша хакимияте имамнар белән хезмәттәшлек иткән.
Ырынбур мөселман диния нәзарәтенең беренче өч мөфтие дә (Мөхәммәтҗан Хөсәенов, Габдессәлам Габдерәхимов, Габделвахит Сөләйманов) элек ахуннар булган. Ахун вазыйфасы еш кына конкрет ыруг һәм (яки) төбәк белән бәйле булган. Мәсәлән, Уфа шәһәренең беренче җәмигъ мәчете мәхәлләсе һәм шәһәрнең ахун вазыйфасы традицион рәвештә Түбән Новгород өлкәсеннән чыккан кешеләр белән бәйле булган.
XIX гасыр уртасына кадәр Сват кенәзлеге (хәзерге Хәйбәр-Пәхтунхва, 2010 елга кадәр Төньяк-көнбатыш чик буе провинциясе территориясендә) андагы ахуннар тарафыннан идарә ителгән, алар арасында иң танылганы Абдул Гафур (Abdul Ghafur) (1794–1877) булган. Аның бөтен Урта Көнчыгыш буенча танылуы һәм шуннан килеп чыккан Британия халкы арасында аңа карата кызыксыну, аның үзе һәм аның туган кенәзлеге турында белемнәрнең аз булуы белән бергә, Эдвард Лирның «Akond of Swat» (Сват ахуны) дигән танылган шигырендә чагылыш тапкан.
«Ахун» (кыт. 阿訇, кайчакта 阿衡, 阿洪; пиньинь: āhōng) сүзе белән үз имамнарын уйгырлар һәм Кытай мөселманнары (хуэйцзу, дунганнар) атый. «Ахун» (үзб. охун) шулай ук Фирганә уйгырларының үзбәкчә атамасы.
# Хереклян (коммуна)

Хереклян — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.

# Хереклян (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 71,63 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 665 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Хереклян, Бадон, Бокшица, Диошод, Гуруслеу һәм Паник авыллары урнашкан.
# Мәҗит Вәлиуллин

Мәҗит Вәлиуллин, Мәҗит Әгъли улы Вәлиуллин (1941 елның 24 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Саба районы, Йосыф-Алан) ― педагог, журналист, «Мәгариф» журналының баш мөхәррир урынбасары (1987 елдан), Татарстан АССР (1988) һәм Россия Федерациясенең (2003) атказанган мәдәният хезмәткәре. Каюм Насыйри исемендәге премия лауреаты (2008).

# Мәҗит Вәлиуллин
## Тәрҗемәи хәле

1941 елның 24 июлендә Саба районының Юлбат авыл җирлегенә керүче Йосыф-Алан авылында туган.
Казан дәүләт педагогика институтының (2011 елдан Казан (Идел буе) федераль университетының бер өлеше булып тора) тарих мәгарифе факультетын (гомуми тарих кафедрасы) тәмамлаган (1967).
1961 елдан Казан шәһәре мәктәпләрендә тарих фәне укытучысы булып эшләгән.
1967 елдан «Яшь ленинчы» газетасында (2014 елга кадәр «Сабантуй» газетасы, 2014 елдан журналы) әдәби хезмәткәр, 1975 елдан ― бүлек мөдире.
1977 елдан айлык иҗтимагый-педагогик һәм фәнни-методик гомумтатар журналы «Совет мәктәбе» (1990 елдан «Мәгариф») журналында: педагогика һәм методика бүлеге мөхәррире, 1986–1987 елларда ― җаваплы сәркәтип, 1987 елдан ― баш мөхәррир урынбасары.
Татар телен укыту методикасы, хезмәт укыту һәм үсеп килүче буынны тәрбияләү мәсьәләләре буенча китаплар һәм күп санлы мәкаләләр, очерклар авторы. Очерк һәм мәкаләләре «Ватаным Татарстан», «Советская Татария» газеталарында, «Азат хатын», «Ялкын» журналларында басылган. Язмаларында шулай ук Россия һәм Татарстанда мәгариф системасының үсеш юлларын, яшь буынны укыту һәм әхлак тәрбиясе бирү мәсьәләләрен яктырта.

# Мәҗит Вәлиуллин
## Хезмәтләре

* Укучыларга хезмәт тәрбиясе бирү. Казан, 1988.
* Без – Ильич оныклары (сыйныф җитәкчеләре, өлкән пионервожатыйлар, пионер активлары өчен методик кулланма). Казан: ТКН, 1990. ISBN 5-298-00323-0
* 3 нче класста татар теле дәресләре (укытучы өчен кулланма). Казан: ТКН, 1991 (автордаш).

# Мәҗит Вәлиуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1988 ― Татарстан АССР атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2003 ― Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре ― мәдәният, матбугат һәм телерадиотапшырулар өлкәсендә күпьеллык нәтиҗәле эше өчен
* 2005 ― «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2008 ― К. Насыйри исемендәге премия
# Николаев (фамилия)

Николаев — фамилия.
* Айсен Николаев (1972), Саха (Якутия) Башлыгы (2018 елның 27 сентябреннән). Якутск шәһәре башлыгы (2012—2018).
* Алексей Николаев (1905—1983), химик-технолог, фән докторы, профессор, ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1965).
* Анатолий Николаев :
** Анатолий Николаев (1902—1977), неорганик химия белгече, ССРБ ФА академигы (1966).
** Анатолий Николаев (1940), медицина фәннәре докторы, профессор, Россия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (2014).
* Владимир Николаев
** Владимир Николаев (1921—1944), Советлар Берлеге Каһарманы (1944).
** Владимир Николаев (1871), фармаколог, медицина докторы (1902), фән докторы (1934), РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1940).
* Геннадий Николаев (1935—), тел галиме, фән докторы, профессор.
* Герман Николаев (1926—1986), хирург, фән докторы, профессор.
* Николай Николаев (1937—), химик-технолог, фән докторы, ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1990).
* Олег Николаев (1969), икътисадчы, Чуашстан Башлыгы в.в.б. (2020 елның гыйнварыннан).
* Павел Николаев (1881—1943), терапевт, медицина докторы (1910), профессор, РСФСР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1935).
* Яков Николаев (1916—1997), Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1945, 1945).
Александра Николаева
* Александра Николаева (1908—1988), тарихчы, ярдәмче тарихи фәннәр буенча белгеч, фән докторы, профессор.
* Александра Николаева (1922—), химик-технолог, фән докторы, профессор, ТАССР һәм РСФСР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1965, 1973).
* Александра Николаева (1924—2015), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
# Мальвьер

Мальвьер (фр. Malvières) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Сен-Марсьяль-сюр-Изо

Сен-Марсьяль-сюр-Изо (фр. Saint-Martial-sur-Isop) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 5503

NGC 5503 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5503
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ле-Плесси-Гассо

Ле-Плесси-Гассо (фр. Le Plessis-Gassot) — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
# Палуде Мецане (Фоҗа)

Палуде Мецане — Италиянең Апулия төбәге Вьесте өязендә урнашкан торак пункт.

# Палуде Мецане (Фоҗа)
## Географиясе

Палуде Мецане Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Палуде Мецане (Фоҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нова Роля

Нова Роля — Польшаның Любуш воеводалыгы Туплице гминасында урнашкан авыл.

# Нова Роля
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Заазёрная (Глыбоцкий районы)

Заазёрная (белар. Заазёрная) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Заазёрная (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Чакырлар (Симав)

Чакырлар (төр. Çakırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сялец (Маисеевшчынски авыл советы)

Сялец (белар. Сялец) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Сялец (Маисеевшчынски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (5975) Отакэмаюми

(5975) Отакэмаюми (лат. Otakemayumi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5975) Отакэмаюми
## Тарихы

1992 елның 21 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SG» саналган.
# Серано (Лече)

һәм
Серано — Италиянең Апулия төбәге Карпиньяно-Салентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Серано (Лече)
## Географиясе

Серано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Серано (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (10959) Appennino

(10959) Appennino (лат. Appennino) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10959) Appennino
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6579 P-L» саналган.
# Ледерзель

Ледерзель (фр. Lederzeele) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ворму кантонына карый.