yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# NGC 741

NGC 741 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 741
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Беллё

Беллё (фр. Belleu) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Буглаи (Мхиницки авыл советы)

Буглаи (белар. Буглаі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.

# Буглаи (Мхиницки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Моси патшалыклары

Моси патшалыклары (кайвакыт ялгышлык белән «Моси империясе» дип аталалар) хәзерге Буркина-Фасо территориясендә булган өч көчле дәүләт. Алар барысы да охшаш гореф-гадәтләр һәм хакимият формасына ия булган, ләкин алар бер-берсеннән бәйсез идарә ителгән. Патшалыклар үзара җирле конфликтларда катнашкан яки төньяктан ( Мали территориясеннән) мөселман агрессиясенә каршы берләшкәннәр.

# Моси патшалыклары
## Тарихы, географиясе һәм төзелеше

Моси XI гасыр азагында Гананың төньягыннан Буркина-Фасога күченә. Алар Йонйонзе дип аталган тарихи ватаннарын ташлап, атлы гаскәрләргә таянган көчле гаскәрләре булган күптөрле үсешкән дәүләтләр булдырдылар. Моси, даими рәвештә Мали территориясенең күпмедер өлешен яулы й барып, мандинка һәм сонгай мөселман халыкларының һөҗүмнәрен уңышлы кире ҡаға. Алар, күпчелек очракта, йола радицион ышануларына, таяндылар һәм хәзер дә таяналар.

# Моси патшалыклары
## Тарихы, географиясе һәм төзелеше
### Тенкодого

Мосиның беренче патшалыгы Тенкодого булган, Тенкодогоның Иске Ватаны дигән исем белән билдәле булган. Ул 1120 елда хәзерге Тенкодого территориясендә Буркина-Фасода барлыкка килгән. Аның беренче хакиме Нааба исемле булган, башкаласы Тенкодого дип аталган (бу топонимнан дәүләт исеме барлыкка килгән).

# Моси патшалыклары
## Тарихы, географиясе һәм төзелеше
### Ятенга

Мосиның икенче патшалыгы 1333 елда төньякта Мали империясенең агрессиясенә каршы булган вакытта оешкан Ятенга булган. Аның хакименең исеме Ятенга Нааба, башкаласы Вахигуя булган (аңа Ятенга Нааба нигез салган, «Кил һәм патшаны хөрмәтлә» дип тәрҗемә ителә ), хәзерге шәһәр Уахигуя дип атала.

# Моси патшалыклары
## Тарихы, географиясе һәм төзелеше
### Вогодого

Өченче һәм соңгы бөйөк Моси патшалығы Володого (Вагадугу/Уагадугу) дип аталган, аңа Нааба Уэдраого, принцесса Йенеганың улы, нигез салган. Вогодого хәзерге Буркина-Фасода 1441нче елда өстенлек итә башлай. Аның хакиме Моого Нааба хәзерге көнгә кадәр яшәп килүче Уагадугу шәһәреннән идарә итә.

# Моси патшалыклары
## Яулануы

Моси патшалыклары XIX гасыр ахырына кадәр, французлар яулап алганчы, яши. Тенкодого, иң борынгы патшалык, 1894 елда беренче булып яулап алына. Ятенга, 1895 елның маенда Өченче француз республикасы белән протекторат турыда килешү төзегәнлектән, Teнгодого язмышын кабатламый. Вагадугу шул ук елның сентябрендә яулап алына, һәм Франция протекоратына әверелә. Вобого, Моси халкының соңгы бәйсез Мого Набасы һәм Уагадугу хакиме рәсми рәвештә 1897 елда Зонгоирига (Алтын Яр) сөргенгә җибәрелә, һәм шунда 1904 елда үлә .
# Белөрен (Кадышеһри)

Белөрен (төр. Belören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Кадышеһри илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Санди-Велли (Невада)

Санди-Велли — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Санди-Велли (Невада)
## Географиясе

Санди-Велли халык санын алу урыны мәйданы — 145,03027 км², 145,029457 км² (1 апрель 2010), 145,029457 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2641 Фут биеклектә урнашкан.
# Монетье-Альмон

Монетье-Альмон (фр. Monêtier-Allemont) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Ларань-Монтеглен кантонына карый.

# Монетье-Альмон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,15 км².
# Баравенския Хутары

Баравенския Хутары (белар. Баравенскія Хутары) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.

# Баравенския Хутары
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HESX1

HESX1 (ингл. HESX homeobox 1 һәм Homeobox-expressed in ES cells 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD211617

HD211617 — Тукан йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,65 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Умбререшть (Галац)

Умбререшть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Умбререшть (коммуна) коммунасына карый.

# Умбререшть (Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Агурда

Агурда — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453392, ГАТОБК коды — 80226806002.

# Агурда
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 89 кешенең яшәве мәгълүм.
# Кампо (Казерта)

Кампо — Италиянең Кампания төбәге Галлуччо өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо (Казерта)
## Географиясе

Кампо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Кампо (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# ATXN10

ATXN10 (ингл. ataxin 10) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Түбән Тунуй

Түбән Тунуй (Нижний Тунуй) — Красноярск краенең Бирилюссы районында урнашкан торак пункт.

# Түбән Тунуй
## Сәгать поясы

Түбән Тунуй Красноярск вакыты (Krasnoyarsk Time Zone, KRAT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +7:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +4 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+4 итеп күрсәтелә.

# Түбән Тунуй
## Тарих

1911 елда нигезләнгән.
Октябрь инкыйлабына кадәр Енисей губернасының Әчинск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Әчинск бүлгесендә, 1930-1934 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1934 елдан — Красноярск краенда.

# Түбән Тунуй
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 81,3%, башкортлар — 7,8%, урыслар — 6,3%.

# Түбән Тунуй
## Урамнар

* Совет ур. (рус. Советская ул.)
* Яңа ур. (рус. Новая ул.)
# Сент-Уан (Луар һәм Шер)

Сент-Уан (фр. Saint-Ouen һәм фр. Fondouen) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Яеккөй (Кулп)

Яеккөй (төр. Yayıkköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Кулп илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Едикур (Сомма)

Едикур (фр. Heudicourt) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Зажече (Заверцянский повяты)

Зажече — Польшаның Силезия воеводалыгы Пилица гминасында урнашкан авыл.

# Зажече (Заверцянский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 3057

IC 3057 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 3057
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3057 буларак та сурәтләнә.
# Воля-Осташевска

һәм
Воля-Осташевска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соньск гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Осташевска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (16955) 1998 KU48

(16955) 1998 KU48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16955) 1998 KU48
## Тарихы

1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KU48» саналган.
# FAM149A

FAM149A (ингл. Family with sequence similarity 149 member A) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Умбауба

Умбауба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.

# Умбауба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 121,101 км².
# Брезова

, һәм
Брезова — Словениянең Целе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брезова
## Географиясе

Мәйданы — 3,12 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 322 метр һәм 269 метр биеклектә урнашкан.
# (16099) 1999 VQ24

(16099) 1999 VQ24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16099) 1999 VQ24
## Тарихы

1999 елның 15 ноябрендә П. Кушнирак, П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VQ24» саналган.
# (4941) Yahagi

(4941) Yahagi (лат. Yahagi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4941) Yahagi
## Тарихы

1986 елның 25 октябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 UA» саналган.
# Мино (Оклахома)

Мино — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мино (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Мино (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,491669 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 408 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Валичела Баса (Ровиго)

Валичела Баса — Италиянең Венеция төбәге Фикароло өязендә урнашкан торак пункт.

# Валичела Баса (Ровиго)
## Географиясе

Валичела Баса Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Валичела Баса (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GOLGA6L2

GOLGA6L2 (ингл. Golgin A6 family like 2) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Якуб Агишев

Якуб Хәлил улы Агишев — татар әдәбият галиме, педагог, әдәби тәнкыйтьче. Филология фәннәре докторы (1946), доцент (1950).

# Якуб Агишев
## Тәрҗемәи хәле

Якуб Агишев 1899 елның 28 июлендә элекке Сарытау губернасының Күзнәй өязе (хәзерге Пенза өлкәсенең Күзнәй районы) Пәлдәнге авылында игенче дөньяга килә. Башлангыч белемне үз авылындагы мәдрәсәдә ала, 1912 елда исә әти-әнисе аны авылның бер сәүдәгәр кешесенә малайлыкка бирәләр. Яшүсмер чагында төрле шәһәрләрдә була. 1917-1918 елларда Якуб Агишев Архангельск шәһәренең приказчиклар клубында һәвәскәр артист булып эшли, 1915-1918 елларда экстерн тәртибендә Архангельск реаль училищесын тәмамлый.
1919-1925 елларда Якуб Агишев туган ягы авылларында балалар укыта. 1926 елда Казанга килеп, Татар телен гамәлгә кертү курсларын тәмамлый. Өч ел «Татстрах» оешмасында икътисадчы булып эшли. 1930-1933 елларда ул Казан педагогика институтында укый, аннары соң анда татар әдәбияты буенча аспирантура тәмамлый. Аннары Татарстан халык мәгарифе кадрларының белемен күтәрү институтында татар теле һәм әдәбияты бүлеге мөдире (1934-1937), Казан педагогия училищесы мөдире урынбасары (1937-1939), аннары Татар теле, әдәбияты һәм тарих фәнни-тикшеренү институтында өлкән фәнни хезмәткәр, гыйльми сәркатип, мөдир урынбасары (1939-1945), ә 1945-1947 елларда Казан театр училищесында укыта. 1946 елда Габдулла Тукай иҗаты буенча Мәскәүдә кандидатлык диссертациясен яклый, 1947-1951 елларда Казан педагогика институтында, 1951-1960 елларда Казан дәүләт университетында укыта.
XX йөз башы татар әдәбиятлары классиклары, аеруча Габдулла Тукай иҗатын өйрәнүгә Якуб Агишев күп көч сала. Аның «Тукай — патриот» (1942), «Габдулла Тукай иҗаты» (1948,1954), «Сайланма әсәрләр» (1954), «Пушкин һәм татар әдәбияты», «Некрасов һәм Тукай» һәм башка хезмәтләре бар.
Якуб Агишев 1972 елның 6 июнендә вафат була.
# Ярбашы (Везиркөпрү)

Ярбашы (төр. Yarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бениса

Бениса (кат. Benissa) — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бениса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 69,71 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ахорн (Баден)

Ахорн (алман. Ahorn) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Ахорн (Баден)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 53,96 км², 53,93 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Скупице (Постолопрти)

Скупице (чех. Skupice) — Чехиянең Устецк крае Постолопрти районында урнашкан авыл.

# Скупице (Постолопрти)
## Географиясе

Мәйданы — 4,494 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Скупице (Постолопрти)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Скупице (Постолопрти)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Скупице (Постолопрти)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 237 |
| 1880 | 275 |
| 1890 | 301 |
| 1900 | 393 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 368 |
| 1921 | 361 |
| 1930 | 343 |
| 1950 | 231 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 201 |
| 1970 | 177 |
| 1980 | 136 |
| 1991 | 117 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 125 |
| 2011 | 186 |
| 2021 | 140 |
# Селве Вецкье (Авелино)

Селве Вецкье — Италиянең Кампания төбәге Айелло-дель-Сабато өязендә урнашкан торак пункт.

# Селве Вецкье (Авелино)
## Географиясе

Селве Вецкье Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Селве Вецкье (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (16723) Fumiofuke

(16723) Fumiofuke — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16723) Fumiofuke
## Тарихы

1995 елның 27 ноябрендә Н. Сато, Т. Урата тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WX8» саналган.
# Баевка 2

Баевка 2 (белар. Баеўка 2) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Баевка 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Галянова-Хутарская

Галянова-Хутарская (белар. Галянова-Хутарская) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Галянова-Хутарская
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# CDON

CDON (ингл. Cell adhesion associated, oncogene regulated һәм Cell adhesion molecule-related/down-regulated by oncogenes) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пезпач (Болцано)

Пезпач — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Сан-Мартино-ин-Бадия өязендә урнашкан торак пункт.

# Пезпач (Болцано)
## Географиясе

Пезпач Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пезпач (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ильяскөй (Лапсеки)

Ильяскөй (төр. İlyasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (16726) 1996 DC

(16726) 1996 DC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16726) 1996 DC
## Тарихы

1996 елның 18 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 DC» саналган.
# Вылли (Пыһья-Сакала)

Вылли (эст. Võlli) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
# Моравка

Моравка — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Антоново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Моравка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 438 метр биеклектә урнашкан.
# Фигейреду (Брага)

Фигейреду — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Брага муниципалитетына карый.

# Фигейреду (Брага)
## Географиясе

Мәйданы — 2,03 км².
# (18396) Nellysachs

(18396) Nellysachs — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18396) Nellysachs
## Тарихы

1992 елның 21 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SN2» саналган.
# Черник (Болгария)

Черник — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. Дулово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Черник (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 232 метр биеклектә урнашкан.
# Арча урман хуҗалыгы музее

Арча урман хуҗалыгы музее — Татарстан Республикасы Арча муниципаль районы Үрнәк авылында 2001 нче елда Арча урман хуҗалыгы коллективы тарафыннан оештырылган музей.

# Арча урман хуҗалыгы музее
## Тарихы

Монда Бөек Петр заманыннан (1790 елдан) килгән бик кызыклы материаллар саклана. Элек урман хуҗалыгы продукциясен кораблар төзү, яңа шәһәр һәм авыллар төзелеше өчен файдаланганнар. Моның өчен өязләрдә урманчылыклар төзелгән, анда урманчылар билгеләнгән. Казан өязенең Арча урманчылыгы турында архивларда (19 гасыр урталары) әйтелә, анда планнар, эшләнгән эшләр, урманчылык адреслары, хәтта штат расписаниесе копиясе (нөсхәсе) дә сакланган.
Арча, Сурнар һәм Ворошилов урманчылыкларыннан торган Арча урман хуҗалыгының оешу вакыты – 15.09.1931. Бу составта урман хуҗалыгы 1940 нче елга кадәр сакланаган, ә 1940 нчы елда территориянең бер өлеше Шәһәр яны урман хуҗалыгына күчә, Арча урман хуҗалыгына Балтач урманчылыгы кушыла. 2007 нче елның 1нче октябреннән урман хуҗалыкларына яңадан урманчлык статусы бирелә.

# Арча урман хуҗалыгы музее
## Тасвирлама

Музейның бер өлеше урман хуҗалыгының элеккеге директоры Нәзиров Алмас Әмин улына багышланган. Ул - зур үзгәрешләр керткән җитәкче. Аның килүе белән урман хуҗалыгының бөтен эшчәнлеге яхшы якка үзгәрде. Эшчеләрнең тормыш-көнкүреш шартлары яхшырды, юллар төзекләнләндерелде, яңа йортлар төзелде, йортларга газ үткәрелде. Хуҗалыкның техника базасы баетылды, компьютерлар белән җиһазландырылды. 12 ел эшләү дәверендә Алмас Әмин улы урман хуҗалыгын алдынгылар рәтенә чыгарды.
Мактау грамоталары, дипломнар – урман хуҗалыгыгың югары уңышларга ирешкән нәтиҗәсе. Урман хуҗалыгында Рәсәйнең өч, Татарстанның җиде атказанган урманчысы көч куйган.
Бер стенд, сугыш ветераны, гомер буе урман хуҗалыгы җитәкчесе булып эшләгән Җамалиев Гаяз Җамалиевичка багышланган. Танылган чыршы географик культуралары, урманнарны чистарту , яшь үсентеләр үстерүдә Гаяз Җамалиевичның өлеше зур. Аның улы, кызы , оныклары да урман хуҗалыгының төрле тармакларында хезмәт итәләр. Галимҗановлар, Гомәровлар династиясе дә үзләренең тормышларын шушы бөек эшкә – урманнарны үстерү һәм саклауга багышлаганнар.
Мәктәп урманчылыгы әгъзалары урманны үстерү һәм саклау буенча үзләреннән зур өлеш кертәләр. Алар авыл кешеләре арасында урманны саклау , урманда үзеңне дөрес тоту буена массакүләм -аңлату чаралары алып баралар, дару үләннәре әзерләү, ылыслы агач күркәләрен җыюда катнашалар. Җәйге чорда мәктәп укучылары питомникларда яшь үсентеләрне карап үстерәләр, ел саен 40ар данә сыерчык оялары ясап эләләр, кыш буе бездә кышлаучы кошларны туендыруны оештыралар, даими рәвештә агачлар, куаклар, үләннәрне өйрәнү буенча фенологик күзәтүләр алып баралар. Мәктәп урманчылыгы республика һәм рәсәй күләмендә үткәрелгән төрле конкурсларда, семинарларда актив катнашып, алдынгы урыннар яулый.
Урманчылыкның иң мөһим юнәлешләренең берсе – урманнарны үстерү һәм яңарту. Урманнарны яңарту – киселгән урыннарга, яр буйларына яңа үсентеләр утырту. Ел саен урман хуҗалыгы урман фондының 120 гектар майданында урманчылык эшләре алып бара. Урманнарда бер елга 50 гектардан артык кар тоту корылмалары куела, янгыннан саклау чаралары үткәрелә.
# Канавекия (Верона)

Канавекия — Италиянең Венеция төбәге Леньяго өязендә урнашкан торак пункт.

# Канавекия (Верона)
## Географиясе

Канавекия Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Канавекия (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бельвиль (Мёрт һәм Мозель)

Бельвиль (фр. Belleville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Бельвиль (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,22 км².
# Генрих Абрамович

Генрих Абрамович (1 май 1911(1911-05-01), Варшау, Россия империясе — 27 март 1995, Мәскәү, Россия) — назари һәм гамәли газ динамикасы һәм һава-реактив йөрткечләр назариясе өлкәсендәге Рәсәй галиме. Фәнни хезмәтләре турбулент агымнар өлкәсенә карый. Тавыш тизлегеннән югарырак булмаган һава-реактив йөрткече газ динамикасы нигезләрен эшкәрткән. Реактив йөрткечләрне проектлау һәм булдыруда кулланылган үзәкән куа торган бөркегеч назариясен булдырган. СССР дәүләт премиясе лауреаты (1943).
# Дурутлар (Һаймана)

Дурутлар (төр. Durutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кече Серовы

Кече Серовы (рус. Малые Серовы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.

# Кече Серовы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Серовы
## Сәгать поясы

Кече Серовы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Серовы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Невилье

Невилье — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Невилье
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 461 метр биеклектә урнашкан. Манго, Нейве, Треизо һәм Треццо-Тинелла коммуналары белән чиктәш.
# Жан-Мишель Жарр

Жан-Мише́ль Андре Жарр (фр. Jean-Michel André Jarre; 1948 елның 24 августы, Лион) — француз композиторы, электрон музыкасы өлкәсендә иҗат итә, күбесенчә синтезаторларда уйный, зур тантаналы утлы шоулар авторы һәм башкаручысы. Дөньякүләм популярлыкны Oxygene альбомы (1976) ярдәмендә яулады.
Аның әтисе композитор — Морис Жарр. Хәзерге вакытта француз актрисасы Анн Парийога өйләнгән.
# Гонсёрки

һәм
Гонсёрки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Можещын гминасында урнашкан авыл.

# Гонсёрки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (7794) Sanvito

(7794) Sanvito (лат. Sanvito) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7794) Sanvito
## Тарихы

1996 елның 15 гыйнварында У. Мунари, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AD4» саналган.