yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Казловичы (Калинкавицкий районы)

Казловичы (белар. Казловічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.

# Казловичы (Калинкавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Урюпинка

Урюпинка (каз. Урюпинка) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Урюпинка
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Тывыш (елга)

Тывыш (маҗар. tavasz, чишмә) — Караидел кушылдыгы. Башкортстан Республикасының иглин районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 36 км.

# Тывыш (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201212111100024091
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102409
* Бассейн коды — 10.01.02.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Тарынг-Ега

Тарынг-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Салым елгасының сул ярына тамагыннан 113 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 22 км.

# Тарынг-Ега
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050291
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205029
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сечме (Буланык)

Сечме (төр. Seçme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шен (Югары Савойя)

Шен (фр. Chênex) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.

# Шен (Югары Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,38 км².
# Казете II (Верона)

Казете II — Италиянең Венеция төбәге Колонья-Венета өязендә урнашкан торак пункт.

# Казете II (Верона)
## Географиясе

Казете II Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казете II (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Заречное (Глубокое районы)

Заречное (каз. Заречное) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Заречное (Глубокое районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Старица (Об кушылдыгы)

Старица — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының сул ярына тамагыннан 2935 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Старица (Об кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200006598
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200659
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ешилъюрт (Мачка)

Ешилъюрт (төр. Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Грондзик (Түбән Силезия воеводалыгы)

Грондзик — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Жмигруд гминасында урнашкан авыл.

# Грондзик (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Поҗо Тиньозо (Фиренца)

Поҗо Тиньозо — Италиянең Тоскана төбәге Фиренцуола (қала) өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗо Тиньозо (Фиренца)
## Географиясе

Поҗо Тиньозо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Поҗо Тиньозо (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нопалера де Хуарез (Апасео эль Алто)

Нопалера де Хуарез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Апасео-эль-Альто муниципалитеты составына керә.

# Нопалера де Хуарез (Апасео эль Алто)
## Географиясе

Нопалера де Хуарез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Нопалера де Хуарез (Апасео эль Алто)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Нопалера де Хуарез (Апасео эль Алто)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Форт-Салонга (Нью-Йорк)

Форт-Салонга — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Форт-Салонга (Нью-Йорк)
## Географиясе

Форт-Салонга халык санын алу урыны мәйданы — 25,689897 км², 25,746674 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Арыклы (Тарсус)

Арыклы (төр. Arıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Левильияни (Лука)

Левильияни — Италиянең Тоскана төбәге Стаццема өязендә урнашкан торак пункт.

# Левильияни (Лука)
## Географиясе

Левильияни Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Левильияни (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Островка

Островка — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423991.

# Островка
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

# Островка
## Танылган шәхесләр

* Петр Днепров (1919-1974), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Форт-Райт (Кентукки)

Форт-Райт — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Форт-Райт (Кентукки)
## Тарихы

Форт-Райт шәһәре елда нигезләнгән.

# Форт-Райт (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,890504 км², 8,726423 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Веленка

Веленка (чех. Velenka) — Чехиянең Урта Чехия крае Нимбурк һәм Q89884982? районында урнашкан авыл.

# Веленка
## Географиясе

Мәйданы — 4,98395 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 198 метр биеклектә урнашкан.

# Веленка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Веленка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Веленка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 471 |
| 1880 | 482 |
| 1890 | 462 |
| 1900 | 467 |
| 1910 | 485 |
| 1921 | 463 |
| 1930 | 414 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 315 |
| 1961 | 303 |
| 1970 | 265 |
| 1980 | 227 |
| 1991 | 200 |
| 2001 | 233 |
| 2011 | 280 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 291 |
| 2016 | 289 |
| 2017 | 300 |
| 2018 | 304 |
| 2019 | 312 |
| 2020 | 326 |
| 2021 | 339 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 336 |
| 2022 | 339 |
| 2023 | 345 |
| 2024 | 351 |
# Гранха Дон Хуан (Комонфорт)

Гранха Дон Хуан — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Гранха Дон Хуан (Комонфорт)
## Географиясе

Гранха Дон Хуан Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Дон Хуан (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Дон Хуан (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Олдржихов (Пржеров)

Олдржихов (чех. Oldřichov) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Пршеров районында урнашкан авыл.

# Олдржихов (Пржеров)
## Географиясе

Мәйданы — 0,946886 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Олдржихов (Пржеров)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Олдржихов (Пржеров)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Олдржихов (Пржеров)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 105 |
| 1880 | 132 |
| 1890 | 121 |
| 1900 | 126 |
| 1910 | 142 |
| 1921 | 136 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 149 |
| 1950 | 114 |
| 1961 | 132 |
| 1970 | 108 |
| 1980 | 107 |
| 1991 | 110 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 126 |
| 2014 | 129 |
| 2016 | 129 |
| 2017 | 118 |
| 2018 | 111 |
| 2019 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 116 |
| 2021 | 115 |
| 2021 | 113 |
| 2022 | 112 |
| 2023 | 115 |
| 2024 | 122 |
# Гронда Суд (Лука)

Гронда Суд — Италиянең Тоскана төбәге Виареҗҗо өязендә урнашкан торак пункт.

# Гронда Суд (Лука)
## Географиясе

Гронда Суд Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Гронда Суд (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чарна-Сендзишовска

Чарна-Сендзишовска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Сендзишув-Малопольски гминасында урнашкан авыл.

# Чарна-Сендзишовска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гёггинген (Вюртемберг)

Гёггинген (алман. Göggingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Гёггинген (Вюртемберг)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,38 км² (1991). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 488 метр биеклектә урнашкан.
# Бржези (Цтиборж)

Бржези (чех. Březí) — Чехиянең Пльзень крае Цтиборж районында урнашкан авыл.

# Бржези (Цтиборж)
## Географиясе

Мәйданы — 2,553 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Бржези (Цтиборж)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бржези (Цтиборж)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бржези (Цтиборж)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 132 |
| 1880 | 119 |
| 1890 | 132 |
| 1900 | 120 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 109 |
| 1921 | 125 |
| 1930 | 121 |
| 1950 | 65 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 41 |
| 1970 | 9 |
| 1980 | 3 |
| 1991 | 2 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 8 |
| 2021 | 9 |
# (20123) 1995 WD32

(20123) 1995 WD32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20123) 1995 WD32
## Тарихы

1995 елның 19 ноябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WD32» саналган.
# Сан Антонио, Текоматлан (Авакуозинго)

һәм
Сан Антонио, Текоматлан — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ауакуоцинго муниципалитеты составына керә.

# Сан Антонио, Текоматлан (Авакуозинго)
## Географиясе

Сан Антонио, Текоматлан Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Антонио, Текоматлан (Авакуозинго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Антонио, Текоматлан (Авакуозинго)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Артемий Веселов

Артемий Николаевич Веселов (18 октябрь 1906 — 1994) — ССРБ һәм Россия галиме, педагог, педагогия фәннәре докторы, профессор. Курск педагогия институты ректоры.

# Артемий Веселов
## Биографиясе

Артемий Николаевич Веселов 1906 елда Ярославль губернасының Марьино авылында туган. 1928 елдан алып КПСС әгъзасы булып тора.. 1930 елда К.Либкнехт исемендәге Мәскәү педагогия институтының иҗтимагый-икътисади бүлегендә укый һәм шул ук елда югары мәктәптә педагогик эш башлый. 1943 елдан 1994 елга кадәр Курск педагогия институтында эшли, ректор, кафедра мөдире, педагоглык кафедрасы профессоры була. Россия профессиональ-техник белем бирү тарихын тирән тикшерә һәм анализлый. Педагогия фәннәре докторы дәрәҗәсенә дәгъва итеп, 1952 елда «Очерки истории низшего профессионально-технического образования и подготовки рабочих кадров в РСФСР» темасына диссертацияне уңышлы яклый. 1964 елда профессор гыйльми исемен ала.
Веселов 50 фәнни эш, шул исәптән педагогика тарихы өчен әһәмиятле булган монографияләр авторы булып тора. 1982 елда «Очерки истории профессионально-технического образования в СССР» монографиясен әзерләүдә катнашкан өчен К.Д.Ушинский исемендәге ССРБ педагогия фәннәре академиясе премиясына лаек була.
А.Н.Веселов Курскта яшәгән. 1994 елда вафат була.

# Артемий Веселов
## Наградалары

* Ленин ордены,
* Кызыл Байрак Хезмәт ордены,
* К Д. Ушинский медале,
* РСФСР-ның халык мәгарифе отличнигы,
* К.Д.Ушинский исемендәге ССРБ Педагогия фәннәре академиясе премиясе

# Артемий Веселов
## Библиография

* Веселов А. Н. Низшее профессионально-техническое образование в РСФСР. – М., 1955;
* Веселов А. Н. Среднее профессионально-техническое образование в дореволюционной России. – М., 1959;
* Веселов А. Н. Профессионально-техническое образование в СССР. – М., 1961.
# Диксон (Теннесси)

Диксон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Диксон (Теннесси)
## Тарихы

Диксон шәһәре елда нигезләнгән.

# Диксон (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 52,508097 км², 51,889021 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 245 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мору (Жер)

Мору (фр. Mauroux) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Беоло (Падова)

Беоло — Италиянең Венеция төбәге Ангвилара Венета өязендә урнашкан торак пункт.

# Беоло (Падова)
## Географиясе

Беоло Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Беоло (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Валети (Ла Специя)

Валети — Италиянең Лигурия төбәге Варезе-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Валети (Ла Специя)
## Географиясе

Валети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Валети (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сквижова

Сквижова — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Лонюв гминасында урнашкан авыл.

# Сквижова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 560

IC 560 — Секстант йолдызлыгы чикләрендә урнашкан линзовидная галактика .

# IC 560
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 560, 2MASX J09455343-0016055, UGC 5223, MCG+00-25-013, GSC 04895-01742, PGC 27998, TYC 4895-1899-1, Z 7-30, 6dFGS gJ094553.4-001606, SDSS J094553.43-001605.9, UZC J094553.4-001607, Z 0943.3-0002 һәм LEDA 27998 буларак та сурәтләнә.
# Чифтликкөй (Тортум)

Чифтликкөй (төр. Çiftlikköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кузы Күрпәч белән Баянсылу

Кузы Күрпәч белән Баянсылу (баш. Ҡуҙыйкүрпәс менән Маянһылыу) — гомумтөрки, шул исәптән алтай, башкорт, казакъ, татар лироэпик дастаны, сүз сәнгате һәйкәле, эпос.

# Кузы Күрпәч белән Баянсылу
## Тасвирламасы

Дастанның барлыкка килү вакыты билгеле түгел, дастанның, аеруча, Алтын Урда чорында (ХІІІ–XV гасырларда) барлыкка килүе һәм таралуы турындагы версия ихтимал, фольклорчы И. Дүсенбаев казах версиясен исә XI–ХІІ гасырларда барлыкка килә дип бирә, В. М. Жирмунский әсәр XV–XVII гасырларга карый дип саный.
Башкортстанда, Курган, Оренбург, Самара, Саратов, Чиләбе һәм башка өлкәләрдә язылган якынча 40 версиясе билгеле, һәм 20ләп себер-татарлары варианты 1967-1968 елларда Көнбатыш Себер территориясендә теркәлгән.
Т.С. Беляев тарафыннан XIX гасыр башында язып алынган дастан нигезендә 1812 елда Казанда, Казан университеты типографиясендә «Куз-Курпяч, башкирская повесть, писанная на башкирском языке одним курайчем и переведенная на российский в долинах гор Рифейских, 1809 года.» дип аталган повесть языла, дастанның татар версиясе XIX гасыр урталарында бараба татарларыннан язылган.
Эпосның вариантлары Сәләм Галимовның Чиләбе өлкәсенең Тәгеш авылында әнисеннән 1938 елда язып алына , 1940 елда Новосибирск өлкәсенең Тирнә авылында Х. Х. Ярми тарафыннан тагын бер версиясе языла.

# Кузы Күрпәч белән Баянсылу
## Сюжеты

Эпос төрки халыклар арасында урта гасырларда барлыкка килгән, берничә вариантта таралган була. Сюжет нигезендә балалар туганчы ук алар арасында никах уку йоласы белән барлыкка килгән һәм эпик әсәрнең төп персонажларын һәлак итүгә китергән конфликт ята.
# Ерактагы якын туганнар (китап)

«Ерактагы якын туганнар» ― Татарстанның халык язучысы, Г. Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты Вахит Имамовның 2024 елда «Идел-пресс» нәшриятында басылган, сәфәрләрдән язмалар тупланган китабы. Җыентыктагы язмаларның төп өлеше автор газета-журналларда мөхәррир булып эшләгәндә хезмәт вазыйфалары буенча яки шәхси теләге белән катнашкан сәяхәтләргә нисбәтле. Китап фотоиллюстрацияләргә бай. Әлеге китап Бөтендөнья татар конгрессы ярдәме белән басылган
2020-еллардагы сәяхәтләрен «Казан утлары» һәм «Безнең мирас» журналларының баш мөхәррирләре Рөстәм Галиуллин һәм Ләбиб Лерон белән бергә башкарган.

# Ерактагы якын туганнар (китап)
## Эчтәлек

* Кереш мәкалә. Җыентык тарих фәннәре докторы Искәндәр Гыйләҗевның «Милләттәшләр учагы» исемле кереш мәкаләсе (ике битлек) белән ачыла. Кереш мәкаләдә В. Имамовның тарихи әсәрләренә, публицистикасына югары бәя бирелә.
* «Европага сәяхәт» юлъязмасы. Беренче мәртәбә «Мәйдан» журналының 2006 елгы август санында басылган. Мәскәүдән Европа илләренә (Беларусия, Польша, Германия, Бельгия, Франция) 15 көнлек сәфәр турында сөйләнә.
* Төркиянең Кастамону шәһәрендә 2018 елның язында үткәрелгән төрки каләм әһелләре корылтаенда алган тәэсирләре махсус сәяхәтнамә рәвешен алган.
* Авторның берничә язмасы Кырымга багышланган. Аерым бүлекчә Чистай керәшене генерал-майор Петр Георгиевич Новиковка багышланган. Автор Кырым музейларында Асаф Габдерахманов, Петр Новиков кебек бөек татар каһарманнары турында белмәү, аларның портретлары да булмавына гаҗәпләнә.
* 2021 елда язылган сәяхәтнамәсе «Әремнәрдәй әче Әстерхан» дип атала. Автор элек ханлык башкаласы булган, төрле сәбәпләр аркасында татарлыгын җуя баручы шәһәр язмышы турында уйлана.
* Җыентыктагы сәяхәтнамәләрнең зур өлешен Башкортстанга ясалган сәяхәт юлъязмалары тәшкил итә. Автор, нигездә, татарлар яшәгән Яңавыл, Тәтешле, Балтач, Илеш, Чакмагыш, Эстәрлебаш, Чишмә, Туймазы, Авыргазы, Кырмыскалы, Нуриман, Мишкә, Ишембай, Мәчетле һ.б. районнарда булып, күренекле татар шәхесләрен барлаган. Китапта Башкортстанда җанисәптән җанисәпкә татарларның санын ясалма киметү мәсьәләсе тәнкыйди рухта яктыртылган.
* Язмаларында автор Троицк, Ырынбур, Екатеринбург, Чиләбе, Магнитогорск шәһәр һәм өлкәләрендә яшәүче татарларның күп кенә проблемаларын (милли мәгариф булмау, туган телне куллану сферасының гаять тараюы, милли аң түбән булу) үзәккә куя.
* Мари Иленә, Петербургка, Мәскәүгә һ.б. өлкәләргә сәяхәтләрен яктырткан юлъязмалары бар.
* «Җәлил кызы Люция» язмасы патриот-шагыйрь Муса Җәлилнең кызы Люция Җәлилова белән Мостафа авылына сәяхәтен тасвирлый.
* Язучы Вахит Имамов ― тарих темасы буенча фән докторлары белән бәхәс алып бара алырлык сирәк әдипләрнең берсе, ә әлеге китаптагы сәяхәтнамәләр татар халкының тормышы белән кызыксынучы һәр татар кешесе өчен кызыклыДанис Шакиров, Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе
* Читтә яшәгән татарлар һәм, гомумән, татарлар турында белергә теләгән кешеләр өчен әлеге китап изге итеп саналаИндус Таһиров, академик
# Меликука (Вибо Валенция)

Меликука — Италиянең Калабрия төбәге Динами өязендә урнашкан торак пункт.

# Меликука (Вибо Валенция)
## Географиясе

Меликука Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Меликука (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эжице

Эжице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пётркув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Эжице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Насухоглу (Сандыклы)

Насухоглу (төр. Nasuhoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дембич (Сьредский повяты)

Дембич — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чрода-Велкопольска гминасында урнашкан авыл.

# Дембич (Сьредский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пекорерия (Трапани)

Пекорерия — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Пекорерия (Трапани)
## Географиясе

Пекорерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пекорерия (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Норриджвок (сан алу урыны, Мэн)

Норриджвок — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норриджвок (сан алу урыны, Мэн)
## Географиясе

Норриджвок халык санын алу урыны мәйданы — 28,660706 км², 28,660705 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 61 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сарда

Сарда (чирм. Сарда, рус. Сарда) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Сарда
## Сәгать поясы

Сарда Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сарда
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).