yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мёрки 2 (Перабродски авыл советы)

Мёрки 2 (белар. Мёркі 2) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Мёрки 2 (Перабродски авыл советы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Мёрский гминасы составында авыл.

# Мёрки 2 (Перабродски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

# Мёрки 2 (Перабродски авыл советы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 28 кеше, 3 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 17 кеше, 3 хуҗалык исәпләнгән.
# Катенануова

Катенануова — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Free Municipal Consortium of Enna һәм Энна провинциясе составына керә.

# Катенануова
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Чентурипе, Регальбуто, Агира, Кастель-ди-Юдика һәм Патерно (провинция, Катания) коммуналары белән чиктәш.
# Циновец (Дуби)

Циновец (чех. Cínovec) — Чехиянең Устецк крае Дуби районында урнашкан авыл.

# Циновец (Дуби)
## Географиясе

Мәйданы — 11,153 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Циновец (Дуби)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Циновец (Дуби)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Циновец (Дуби)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1265 |
| 1880 | 1274 |
| 1890 | 1160 |
| 1900 | 1188 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 1337 |
| 1921 | 1479 |
| 1930 | 1310 |
| 1950 | 549 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 337 |
| 1970 | 247 |
| 1980 | 153 |
| 1991 | 84 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 69 |
| 2011 | 123 |
| 2021 | 120 |
# Тюшами

Тюшами — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ампута елгасының сул ярына тамагыннан 30 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 95 км.

# Тюшами
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100112115200044222
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204422
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ольмо-аль-Брембо

Ольмо-аль-Брембо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Ольмо-аль-Брембо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 556 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кассильо, Пьяццаторре, Аверара, Меццольдо, Пьяццоло, Пьяцца-Брембана һәм Санта-Бриджида коммуналары белән чиктәш.
# Җардам

Җардам (әзери. Cardam) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
# Даниелс (Көнбатыш Виргиния)

Даниелс — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Даниелс (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Даниелс халык санын алу урыны мәйданы — 12,013646 км², 12,013645 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 723 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Девлет (Феризлы)

Девлет (төр. Devlet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Феризлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Липа (Злин)

Липа (чех. Lípa) — Чехиянең Злин крае Злин һәм Q89187599? районында урнашкан авыл.

# Липа (Злин)
## Географиясе

Мәйданы — 8,349098 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 249 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Липа (Злин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Липа (Злин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Липа (Злин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 630 |
| 1880 | 638 |
| 1890 | 622 |
| 1900 | 705 |
| 1910 | 693 |
| 1921 | 738 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 864 |
| 1950 | 859 |
| 1961 | 895 |
| 1970 | 866 |
| 1980 | 730 |
| 1991 | 657 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 629 |
| 2014 | 783 |
| 2016 | 831 |
| 2017 | 847 |
| 2018 | 861 |
| 2019 | 866 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 861 |
| 2021 | 854 |
| 2021 | 828 |
| 2022 | 840 |
| 2023 | 882 |
| 2024 | 857 |
# HD61382

HD61382 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан B9V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,31 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пратолунго-Ронко (Торино)

Пратолунго-Ронко — Италиянең Пьемонт төбәге Локана өязендә урнашкан торак пункт.

# Пратолунго-Ронко (Торино)
## Географиясе

Пратолунго-Ронко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пратолунго-Ронко (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сәвия Сираева

Сәвия Сираева (Сәвия Гыймаделислам кызы Сираева, 5 гыйнвар 1934(1934-01-05) (90 яшь), Ишморат, Нуриман районы, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — актер, театр педагогы, Башкортстан АССРның (1989) һәм Татарстанның (2000) халык, Россиянең атказанган (2007) артисты.

# Сәвия Сираева
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2021 ― «Уфа шәһәренең шәрәфле шәхесе» ― Уфа шәһәре алдындагы күпьеллык иҗади, мәдәни эшчәнлеге һәм зур казанышлары һ. б. өчен.
* 2023 ― «Дуслык» ордены (Татарстан)
* 2024 ― Халыклар дуслыгы ордены (Башкортстан)
* 2024 ― «Башкортстан Республикасы алдындагы хезмәтләре өчен» ордены
# Кама таңнары (мәгънәләр)

Кама таңнары — күп мәгънәле сүз.
* «Кама таңнары» — БР Кызыл Кама районының татар телендә чыгучы газетасы.
* «Кама таңнары» — Чаллыда чыккан күптиражлы газета.
* «Кама таңнары» — Түбән Камада 1968 елда оешкан әдәби берләшмә.
* «Кама таңнары» — Түбән Камада басылучы әдәби альманах.
* «Кама таңнары» — Мәхмүт Хәсәнов романы.
# Островец (Островец-Лготка)

Островец (чех. Ostrovec) — Чехиянең Пльзень крае Островец-Лготка районында урнашкан авыл.

# Островец (Островец-Лготка)
## Географиясе

Мәйданы — 17,853 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Островец (Островец-Лготка)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Островец (Островец-Лготка)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Островец (Островец-Лготка)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 196 |
| 1880 | 175 |
| 1890 | 185 |
| 1900 | 184 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 171 |
| 1921 | 150 |
| 1930 | 138 |
| 1950 | 96 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 92 |
| 1970 | 71 |
| 1980 | 51 |
| 1991 | 32 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 31 |
| 2011 | 37 |
| 2021 | 33 |
# Бзово (Великопольское воеводалыгы)

Бзово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Любаш гминасында урнашкан авыл.

# Бзово (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новае Сяло (Верхнядзвинский районы)

Новае Сяло (белар. Новае Сяло) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Новае Сяло (Верхнядзвинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Пестревень (коммуна)

Пестревень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.

# Пестревень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Пестревень, Лунка-Молдовей, Редень һәм Спиешть авыллары урнашкан.
# Узда

Узда (белар. Узда) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Узда
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Физинки

Физинки (белар. Фізінкі) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.

# Физинки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Каполина (Падова)

Каполина — Италиянең Венеция төбәге Сан-Пьетро-ин-Гу өязендә урнашкан торак пункт.

# Каполина (Падова)
## Географиясе

Каполина Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Каполина (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Семеево (Киров өлкәсе)

Семеево (чирм. Семе, рус. Семеево) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Семеево (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Семеево (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Семеево (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Семеево (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Удрешть (Прахова)

Удрешть — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Апостолаке (коммуна) коммунасына карый.

# Удрешть (Прахова)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 355 метр биеклектә урнашкан.
# Пый

Пый — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

# Пый
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100001433
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100143
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Достоевский урамы (Казан)

Достоевский урамы (рус. улица Достоевского) – Казанның Вахит районында урнашкан урам. Айвазовский урамыннан башланып, Волков, Чехов, Вишневский, Зинин, Иптәшлек, Ветеринария, Әбҗәлилов урамнары белән кисешә һәм Кызыл Позиция урамы белән киселештә тәмамлана. Язучы Федор Достоевский (1821-1881) исемен йөртә.

# Достоевский урамы (Казан)
## Тарих

1914 елга кадәр 2 нче Солдат урамы дип аталган.

# Достоевский урамы (Казан)
## Игътибарга лаек объектлар

* Климов йорты, 1910 ел (6 нчы йорт, архитектор Ф.И.Амлонг) — төбәк (җөмһүрият) әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты.
* Осанова йорты, 1914 ел (65 нче йорт) — мәдәни мирас объекты, 2000-елларда юк ителгән.

# Достоевский урамы (Казан)
## Шәхесләр

* Stepan Kalinin
* Александр Балакин
* Алексей Панормов
* Анастасия Жузе
* Андрей Луньяк
* Бикбулатов, Ренат Хайруллович
* Виктор Несмелов
* Владимир Житлов
* Геннадий Зерцалов
* Гүзәл Яхина
* Дамир Динниулов
* Елизавета Белогорская
* Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов
* Илсур Шәйхетдинев
* Ирина Ларочкина
* Касыйм Баязитев
* Мансур Абдрахманов
* Мирфатыйх Зәкиев
* Николай Баныкин
* Николай Ильински
* Пётр Кротов
* Равил Тумашев
* Рим Зарипыв
* Сергей Дьяконов
* Флүрә Баязитова
* Җәваһирә Сәләхова
* Әбүзәр Гаянов
# Дифеза (Салерно)

Дифеза — Италиянең Кампания төбәге Пердифумо өязендә урнашкан торак пункт.

# Дифеза (Салерно)
## Географиясе

Дифеза Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Дифеза (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ле-Форж (Де-Севр)

Ле-Форж (фр. Les Forges) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 1950

NGC 1950 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1950
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Подова

һәм
Подова — Словениянең Раче-Фрам (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подова
## Географиясе

Мәйданы — 3,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3990

NGC 3990 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3990
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Прабернардо (Вербано-Кузио-Осола)

Прабернардо — Италиянең Пьемонт төбәге Антрона-Скьеранко өязендә урнашкан торак пункт.

# Прабернардо (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Прабернардо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Прабернардо (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бельдорф

Бельдорф (алман. Beldorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Бельдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12 км², 11,96 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 метр биеклектә урнашкан.
# Дамнац

Дамнац — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Дамнац
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,38 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 метр һәм 16 метр биеклектә урнашкан.
# Прателла

Прателла — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Прателла
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 152 метр биеклектә урнашкан. Чиорлано, Прата-Саннита, Сесто-Кампано, Аилано, Презенцано һәм Вайрано-Патенора коммуналары белән чиктәш.
# Сенес-де-Алькубьерре

Сенес-де-Алькубьерре (исп. Senés de Alcubierre) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сенес-де-Алькубьерре
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 20,531238 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 390 метр биеклектә урнашкан.
# Ядивере

Ядивере (эст. Jädivere) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Изворелу-де-Жос

Изворелу-де-Жос — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Ливезиле (коммуна, Мехединць) коммунасына карый.

# Изворелу-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Глюон

Глюоннар (инглизчә gluon, glue — җилем) — көчле тәэсир итешүнең таратучы элементар кисәкчекләре.
Квант хромодинамикасы (КХД) буенча глюоннар - кварклар арасындагы көчле төсле тәэсир итешү өчен җаваплы калибрлау бозоннары.
Квант электродинамикасындагы (КЭД) электрик нейтраль һәм үзара тәэсир итешми торган фотоннардан аермалы буларак глюоннар төсле коргыларга ия, көчле тәэсир итешүне тарата һәм тәэсир итешүдә үзләр катнаша. Шунлыктан КХД КЭДннан аңлау өчен шактый катлаулырак булып чыга.

# Глюон
## Үзлекләр

Глюон - квант хромодинамикасында векторлы (ягъни бергә тигез спинлы һәм тискәре эчке җөплелекле) кырның кванты. Аның массасы юк.
Кырның квант теориясендә бозылмаган калибрлау инвариантлыгы калибрлау бозонының массасыз булуын таләп итә. Бөтен 1-спины һәм массасызлыгы глюонны фотон белән якынайта. (Стандарт модель буенча Һиггс кыры белән тәэсир итешү нәтиҗәсендә калибрлау бозоннары - фотон, глюоннар массасыз, ә W-, W+ һәм Z-бозоннары массалы булып чыга, шуның өчен Һиггс бозоны җаваплы, ул 2013 елда Зур адрон коллайдерында табылган дип белдерелә).
Массив векторлы кисәкчеләр полярлашуның өч халәтенә ия. Массасыз векторлы калибрлау бозоннары - глюон һәм фотон кебек полярлашуның ике халәтенә генә ия, чөнки калибрлау инвариантлыгы аркылы полярлашуны таләп итә.
Глюонның изоспины нульга тигез. Төссез глюоннар үз-үзенә антикисәкчәләр булып тора.

# Глюон
## Тасвир

Электромагнит тәэсир итешүне бердәнбер калибрлау кисәкчәләр төре - фотон тарата, зәгыйфь тәэсир итешүне өч W-, W+ һәм Z-бозон тарата, ләкин көчле тәэсир итешүне 8 бәйсез төр глюон тарата.
Кварк төсле глюонны чәчеп, үз төсен үзгәртә, икенче кварк бу глюонны йотып, тагы үз төсен үзгәртә, шулай итеп көчле тәэсир итешү хасил була, нәтиҗәдә, мәсәлән, протоннар электромагнит этешенә карамастан, бер атом-төштә таркалмыйча торып кала бирә.
Квант хромодинамикасы - SU(3)-симметрияле калибрлау теориясе.
Төсле глюоннар:
* $g_{1}=(r{\bar {b}}+b{\bar {r}})/{\sqrt {2}},\qquad g_{2}=-i(r{\bar {b}}-b{\bar {r}})/{\sqrt {2}},$
* $g_{4}=(r{\bar {g}}+g{\bar {r}})/{\sqrt {2}},\qquad g_{5}=-i(r{\bar {g}}-g{\bar {r}})/{\sqrt {2}},$
* $g_{6}=(b{\bar {g}}+g{\bar {b}})/{\sqrt {2}},\qquad g_{7}=-i(b{\bar {g}}-g{\bar {b}})/{\sqrt {2}}.$
Төссез глюоннар:
* $g_{3}=(r{\bar {r}}-b{\bar {b}})/{\sqrt {2}},\qquad g_{8}=(r{\bar {r}}+b{\bar {b}}-2g{\bar {g}})/{\sqrt {6}}.$
Өченче төссез халәт булмый:
    $(r{\bar {r}}+b{\bar {b}}+g{\bar {g}})/{\sqrt {3}}$

# Глюон
## Конфайнмент

Конфайнмент (татарча Җибәрмәү) - кварклар ирекле халәттә күзәтелмәве. Конфайнментны математик исбатлау - "меңьеллыкның җиде мәсьәләсе" исемлегенә керә, әлегә тик берсе исбатланган ( 2002 елда Григорий Перельман Пуанкаре гөманын исбатлаган ).
Конфайнмент төсле глюоннар ярдәмендә аңлатыла: төсле глюоннар хәрәкәт иткәндә вакуумнан яңа глюоннарны булдыра һәм көчле тәэсир итешүне арттыра, шуңа күрә ерактарак кварклар көчлерәк үзара тартыша һәм "иреккә" чыга алмый.
# Баянды

Баянды (каз. Баянды) — Казакъстанның Маңгыстау өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Баянды
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ле-Плесье-Юлё

Ле-Плесье-Юлё (фр. Le Plessier-Huleu) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Бөлмечалы (Гүрпынар)

Бөлмечалы (төр. Bölmeçalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гардена (Калифорния)

Гардена — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Гардена (Калифорния)
## Тарихы

Гардена шәһәре 1930 елда нигезләнгән.

# Гардена (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,191071 км², 15,19107 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вежбице-Гурне

Вежбице-Гурне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Репки гминасында урнашкан авыл.

# Вежбице-Гурне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бони (Фрозиноне)

Бони — Италиянең Лацио төбәге Чеккано өязендә урнашкан торак пункт.

# Бони (Фрозиноне)
## Географиясе

Бони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Бони (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Санта-Круш (Сантьягу-ду-Касен)

Санта-Круш — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Сантьягу-ду-Касен муниципалитетына карый.

# Санта-Круш (Сантьягу-ду-Касен)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Өрҗем районы

Өрҗем районы (рус. Уржумский район) — Киров өлкәсенең көньягында административ берәмлек.
Адмнистратив үзәге — Өрҗем (чирм. Вӱрзым, Ӱржӱм) шәһәре.

# Өрҗем районы
## География
### Чиктәшлек

| Башлыкның исеме | Башлыкның исеме |
| Төньяк | Нулин районы |
| Төньяк-көнчыгыш | Нема районы |
| Көнчыгыш | Көлмез районы |
| Көньяк-көнчыгыш | Малмыж районы |
| Көньяк-көнбатыш | Мари Ил (Сернур районы, Мари-Төрек районы) |
| Көнбатыш | Лебяжье районы |
Төп елгалар — Нократ, Уржумка.

# Өрҗем районы
## Тарих

Моны да карагыз: Өрҗем өязе
Районның асаба халкы — чирмешләр.
Район 1929 елда барлыкка килгән.

# Өрҗем районы
## Админстратив бүленеш

* Өрҗем шәһәр җирлеге
* Андреевский авыл җирлеге
* Байса авыл җирлеге
* Богданово авыл җирлеге
* Большой Рой авыл җирлеге
* Буйское авыл җирлеге
* Донаурово авыл җирлеге
* Лазарево авыл җирлеге
* Лебедёвский авыл җирлеге
* Лопьял авыл җирлеге
* Петровское авыл җирлеге
* Петряевское авыл җирлеге
* Пиляндыш авыл җирлеге
* Рождественское авыл җирлеге
* Рублёвское авыл җирлеге
* Русское Тимкино авыл җирлеге
* Русский Турек авыл җирлеге
* Савино авыл җирлеге
* Цепочкино авыл җирлеге
* Шевнино авыл җирлеге
* Шурма авыл җирлеге

# Өрҗем районы
## Истәлекле урыннар

* Шайтан күле
# Вахренки

Вахренки (рус. Вахренки) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.

# Вахренки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Вахренки
## Сәгать поясы

Вахренки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Вахренки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Вйоль-ле-Фор

Вйоль-ле-Фор (фр. Viols-le-Fort) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Семёново (Киров өлкәсе)

Семеново (рус. Семеново) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.

# Семёново (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Семёново (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Семёново (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Семёново (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Велли-Гоум (Калифорния)

Велли-Гоум — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Велли-Гоум (Калифорния)
## Географиясе

Велли-Гоум халык санын алу урыны мәйданы — 2,977464 км², 2,654996 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 Фут биеклектә урнашкан.
# Тһарака

Тһарака (IPA-all:ˈtaːrəkə) Шри-Ланкадан риваять патша булган. Риваять буенча ул очарга сәләтле "Данду Монара" чарасының конструкциясен уйлап чыгарган, әмма аны төзи алмаган. Аның урынына шул чараны Равана патшасы төзегән һәм Рамаяна хикәяләрендә Равана шәйтанының шул чараны кулланып патшабикә Ситаны Ходай Рамадан урлавы турында сөйләнә.
# Бүрле (Бүрле районы)

һәм
Бүрле (каз. Бөрлі) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бүрле (Бүрле районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Чаерҗа (Якутие)

Чаерҗа (төр. Çayırca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).