yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Имамкуллу (Томарза)

Имамкуллу (төр. İmamkullu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сан-Сиприану (Резенде)

Сан-Сиприану — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Резенди муниципалитетына карый.

# Сан-Сиприану (Резенде)
## Географиясе

Мәйданы — 6,18 км².
# UNC13C

UNC13C (ингл. Unc-13 homolog C һәм HCG38864) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Субашы (Гөлова)

Субашы (төр. Subaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гөлова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Уеяватл (Хенерал Элиодоро Кастильо)

Уеяватл — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Элиодоро-Кастильо муниципалитеты составына керә.

# Уеяватл (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Географиясе

Уеяватл Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Уеяватл (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Уеяватл (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Юльянув (Опочинский повяты)

Юльянув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Мнишкув гминаcында урнашкан авыл.

# Юльянув (Опочинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яңа Ивановски

Яңа Ивановский (рус. Новоивановский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.

# Яңа Ивановски
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Ивановски
## Сәгать поясы

Яңа Ивановски Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Яңа Ивановски
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Казтильион Фозко (Перуҗа)

Казтильион Фозко — Италиянең Умбрия төбәге Пьегаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтильион Фозко (Перуҗа)
## Географиясе

Казтильион Фозко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казтильион Фозко (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дагьяны (Һалылые)

Дагьяны (төр. Dağyanı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бадья (Чёрная кушылдыгы)

Бадья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Кара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.

# Бадья (Чёрная кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100001655
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100165
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ручей (Олы Чеца кушылдыгы)

Ручей — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Чеца елгасының уң ярына тамагыннан 42 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 28 км.

# Ручей (Олы Чеца кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000212103000050688
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005068
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Микалаёва (Мёрский районы)

Микалаёва (белар. Мікалаёва) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Микалаёва (Мёрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Захматовка

Захматовка (рус. Захматовка) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Захматовка
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Захматовка
## Сәгать поясы

Захматовка Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Захматовка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Есперенс (Вашингтон)

Есперенс — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Есперенс (Вашингтон)
## Географиясе

Есперенс халык санын алу урыны мәйданы — 1,868327 км², 0,7 квадрат миль, 1,868324 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 111 метр һәм 364 Фут биеклектә урнашкан.
# Диреҗик (Енипазар)

Диреҗик (төр. Direcik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шехитлик (Артвин)

Шехитлик (төр. Şehitlik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Артвин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Агиреш

Агиреш — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Месешений-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Агиреш
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан.
# RAB17

RAB17 (ингл. RAB17, member RAS oncogene family, Ras-related protein Rab-17 һәм RAB17, member RAS oncogene family, isoform CRA_a) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бадия Тега (Арецо)

Бадия Тега — Италиянең Тоскана төбәге Ортиньяно-Раджоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Бадия Тега (Арецо)
## Географиясе

Бадия Тега Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бадия Тега (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Коила (Йыэләһтме)

Коила (эст. Koila) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Пютланж-ле-Тьонвиль

Пютланж-ле-Тьонвиль (фр. Puttelange-lès-Thionville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Пютланж-ле-Тьонвиль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,67 км².
# Хичкок (округ, Небраска)

Хичкок — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Трентон шәһәре.

# Хичкок (округ, Небраска)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.

# Хичкок (округ, Небраска)
## Территориясе

Округ мәйданы 1838,74 км² тәшкил итә.
# Гүнешли (Инеболу)

Гүнешли (төр. Güneşli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Инеболу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вулька-Лабунска

Вулька-Лабунска — Польшаның Люблин воеводалыгы Лабуне гминаcында урнашкан авыл.

# Вулька-Лабунска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Фержё (Югары Сона)

Сен-Фержё (фр. Saint-Ferjeux) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Сен-Фержё (Югары Сона)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,77 км².
# Марголе

Марголе — Польшаның Люблин воеводалыгы Александрув гминаcында урнашкан авыл.

# Марголе
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пролей-Каша вулысы

Пролей-Каша вулысы (тат. پرالى-كاشا ۋولىٰسىٰ, рус. Пролейкашинская волость, чуаш. Кивьял вулăсĕ) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Борындык (Сембер губернасының Буа өязе), Олы Тархан (Сембер губернсының Сембер өязе), Тәтеш шәһәре, Зур Шәмәк һәм Кызыл Алан вулыслары белән чиктәш булган (1890). 19 торак пунктта 16912 кеше яшәгән. 1919 елда вулысның төньяк өлешләреннән Колунец вулысы төзелә. 1924 елда бетерелә, территориясе Тәтеш вулысына кушыла.
# Лос Энсинитос (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)

Лос Энсинитос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коауаютла-де-Хосе-Мария-Исасага муниципалитеты составына керә.

# Лос Энсинитос (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Географиясе

Лос Энсинитос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Энсинитос (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Энсинитос (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Локалита Вяле Удине (Порденоне)

Локалита Вяле Удине — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Сан-Вито-аль-Тальяменто өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Вяле Удине (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (9981) Кудо

(9981) Кудо (лат. Kudo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9981) Кудо
## Тарихы

1995 елның 31 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BS3» саналган.
# Валентин Серов

Валентин Александр улы Серов (1865-1911) — Россия империясе рәссамы, сурәт ясау остасы.

# Валентин Серов
## Тормыш юлы

1865 елда Санкт-Петербургда көйязарлар гаиләсендә дөньяга килә. Әнисе чукынган яһүд гаиләсеннән чыга.
1872 елда Мүнхенгә күчә, 1873 елда алман гравёр Карл Көппинг мәктәбендә укый.
1874 елда Парижда Илья Репин мәктәбендә укый.
1875 елда Россиягә кайта.
1911 елда Мәскәүдә үлә, Яңа Кыз (Новодевичье) зиратында күмелгән.

# Валентин Серов
## Сайланган рәсемнәр

* Серов рәсемнәре
* Тиррас
* Шәфталулар белән кыз.Шәфталулар белән кыз.
* Аурупаны урлау
* Ксения Александр кызы (император Александр III кызы)
* Мамонтова сурәте
* Мусина-Пушкина сурәте
* Акимова сурәте
* Николай II сурәте Николай II сурәте
# Фолюш (Подлясье воеводалыгы)

Фолюш — Польшаның Подлясье воеводалыгы Рутка-Тартак гминасында урнашкан авыл.

# Фолюш (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дубишча (Вилейский районы)

Дубишча (белар. Дубішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Дубишча (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нуаель-ле-Юмьер

Нуаель-ле-Юмьер (фр. Noyelles-lès-Humières) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# (3214) Макаренко

(3214) Макаренко (лат. Makarenko) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3214) Макаренко
## Тарихы

1978 елның 2 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 TZ6» саналган.
# Пьедикроче

Пьедикроче (фр. Piedicroce) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.

# Пьедикроче
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,27 км².
# Кальехон де Куапинола (Сан Маркос)

Кальехон де Куапинола — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Кальехон де Куапинола (Сан Маркос)
## Географиясе

Кальехон де Куапинола Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Кальехон де Куапинола (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Кальехон де Куапинола (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (15487) 1999 CC63

(15487) 1999 CC63 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15487) 1999 CC63
## Тарихы

1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CC63» саналган.
# Грис (Удине)

Грис — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Бичиникко өязендә урнашкан торак пункт.

# Грис (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шамуй

Шамуй (фр. Chamouille) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Збишице

һәм
Збишице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Грудек-над-Дунайцем гминасында урнашкан авыл.

# Збишице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тых-Ях

Тых-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Салым елгасының уң ярына тамагыннан 52 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 42 км.

# Тых-Ях
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050321
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205032
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Каракую (Аксарай)

Каракую (төр. Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дуброва (Мёрский районы)

Дуброва (белар. Дуброва) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Дуброва (Мёрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Белькер

Белькер (фр. Belcaire) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Полето

Полето — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Симитли җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Полето
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 625 метр биеклектә урнашкан.
# Марат Сәгыйтев (1929)

Марат Сәгыйтев – тел галиме, филология фәннәре кандидаты (1964).

# Марат Сәгыйтев (1929)
## Биографиясе

Марат Әбрар улы Сәгыйтев ТАССРның Кайбыч районы Кече Кошман авылында 1929нчы елның 3нче октябрендә дөньяга килә. Аның әтисе Әбрар Сәгыйди – Тукайның замандашы, педагог, атаклы шагыйрь һәм журналист. 1936-1943нче елларда ул Кошман мәктәбендә белем ала. 1939нчы елда әтиләре вафат булганнан соң яшәү авырлаша. 1943 нче елда Сәгыйдиләр гаиләсе Казан шәһәренә күчеп китә. Алга таба Марат Казанның 49нчы мәктәбендә белем ала. Малай кече яшьтән үк китаплар укырга ярата һәм бу аның алдагы тормышында һөнәр сайлавына зур йогынты ясый. 1947 елда Казан Дәүләт Университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. 1952нче елда КДУның тарих-филология факультетының Галимнәр советы карары белән Сәгыйтев Марат Әбрар улы Ленинград (хәзер Санкт-Петербург) университетының филологик факультеты каршындагы югары уку йортлары укытучылары әзерләү курсларына җибәрелә. Нәкъ менә шушы елларда ул тел белеме мәсьәләләре белән кызыксынып китә һәм тирәнтен шөгыльләнә башлый. РСФСРның мәгариф министрлыгы курсларны тәмамлаганнан соң аны Казан Дәүләт Педагогия Институтына эшкә юллый. Яшь мөгаллим монда аспирантурага керә . 1952 нче елдан башлап Марат Сәгыйтев тарих-филология факультетында эшли. 1964 нче елда профессор М.А.Фазлуллин җитәкчелегендә кандидатлык диссертациясе яклый. Шул ук елны аңа филология фәннәре кандидаты дигән галимлек дәрәҗәсе бирелә. 1968 нче елдан инде ул университетның гомуми һәм чагыштырма филология факультеты доценты, профессор. Марат Әбрар улы - тәҗрибәле , киң эрудицияле галим –педагог , студентларның яраткан һәм ихтирамлы остазы була. Ул үзенең бөтен гомерен туган телне өйрәнүгә һәм укытуга багышлый.
М. Ә. Сәгыйтев «Педагогик энциклопедия», Академик «Татар грамматикасы», «Татар энциклопедиясе» кебек фундаменталь хезмәтләрнең авторларының берсе, шулай ук бик күп укыту әсбапларының , фонетика, морфология и лингвистика мәсьәләләре буенча программаларның төзүче авторы булып тора. Унбер ел дәвамында ул студентларның фольклор –диалектик экспедицияләрен җитәкчелек итә, алар республика районнарына гына түгел, Татарстаннан читтәге төбәкләргә дә күп йөриләр. Профессор гомеренең соңгы көннәренә кадәр факультетның һәм университетның иҗтимагый эшчәнлегендә актив катнаша.
Марат Әбрар улының фәнни-педагогик эшчәнлеге дәүләт тарафыннан да югары бәяләнә. Ул «Хезмәт ветераны», «РСФСРның мәгариф отличнигы», «РФнең һөнәри югары белем мактаулы хезмәткәре» дигән мактаулы исемнәргә лаек була. Марат Сәгыйтев 2017нче елның 6нчы мартында Казанда вафат була.
# Отрабат

Отрабат (каз. Отрабат) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Отрабат
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (6776) Dix

(6776) Dix (лат. Dix) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6776) Dix
## Тарихы

1989 елның 6 апрелендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GF8» саналган.
# Тысья

Тысья — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.

# Тысья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102212110000025041
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002504
* Бассейн коды — 09.01.01.022
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кортес-де-ла-Фронтера

Кортес-де-ла-Фронтера (исп. Cortes de la Frontera) — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кортес-де-ла-Фронтера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 176 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 633 метр биеклектә урнашкан.
# Первороссийское

һәм
Первороссийское (каз. Первороссийское) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Первороссийское
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Фраксионамьенто Инсурхентес (Сан Мигел де Альенде)

һәм
Фраксионамьенто Инсурхентес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Фраксионамьенто Инсурхентес (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Фраксионамьенто Инсурхентес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксионамьенто Инсурхентес (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксионамьенто Инсурхентес (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Каменьчик-Великий

Каменьчик-Великий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Богуты-Пянки гминасында урнашкан авыл.

# Каменьчик-Великий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# MYRF

MYRF (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Домантавичы

Домантавичы (белар. Домантавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Капыльский районында урнашкан авыл.

# Домантавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сент-Меттьюс (Көньяк Каролина)

Сент-Меттьюс — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Сент-Меттьюс (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Сент-Меттьюс (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,991511 км², 4,974 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дуброва (Бешанковицкий районы)

Дуброва (белар. Дуброва) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Дуброва (Бешанковицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Здравец (Пловдив өлкәсе)

Здравец — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. Лыки җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Здравец (Пловдив өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1181 метр биеклектә урнашкан.
# (5696) Ibsen

(5696) Ibsen (лат. Ibsen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5696) Ibsen
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4582 P-L» саналган.
# Чукурайва (Кагызман)

Чукурайва (төр. Çukurayva) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Кагызман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).