yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сәҗдә (мәчет, Верх-Егос)

«Сәҗдә» мәчете (рус. Мечеть «Сажда» с. Верх-Егос) ― Кемерово өлкәсе Прокопьевск районы Верх-Егос авылында урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Россия мөселманнары Дини җыены составындагы Кемерово өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәтенә караган мөселманнарның җирле «Сәҗдә» мәхәлләсе карамагында.
Верх-Егос авылында 1 039 кеше яшәгән (2010), күпчелеге мөселманнар (татарлар).

# Сәҗдә (мәчет, Верх-Егос)
## Тарих

2010 елның 15 гыйнварында Прокопьевск районы мөселманнары җыелышында бертавыштан мөселман дини җәмгыятен (мәхәллә) булдыру турында карар кабул ителә, аңа «Сәҗдә» исеме бирелә, ул Кемерово өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәте (рус. ДУМКО) составына керә
2010 елның 7 июлендә дәүләт теркәлүе узган Кемерово өлкәсе Прокопьевск муниципаль районының җирле «Сәҗдә» мөселман мәхәлләсе әлеге торак пунктта мәчет төзү башлангычы белән чыккан.
Мәчет мманарасы ерактан ук күренә, чөнки мәчет Прокопьевск районының иң биек урынында урнашкан (диңгез өсте тигезлегеннән 432 метр).
Мәчет төзелеше район башлыгы Ринат Флюр улы Әхмәтгәрәев җитәкчелегендә шахталар, район һәм өлкә спонсор-эшмәкәрләре акчасына, шулай ук мәхәллә кешеләренең, шәһәр һәм район мөселманнарының иганәләренә башланган һәм алып барылган, ике елда төзелгән.
2011 елда мәчет мәхәллә кешеләре өчен үз ишекләрен ачкан. Аны ачу тантаналы шартларда 2012 елның 16 сентябрендә узган.
Мәчет янәшәсендә (375 м читтәрәк) мөселман зираты өчен 12,5 гектар җир участогы бүлеп бирелгән.

# Сәҗдә (мәчет, Верх-Егос)
## Бина

Бер катлы мәчет бинасы таштан эшләнгән, эчке яктан зәңгәр гөмбәз йолдызлы күкне хәтерләтә. Тышкы яктан мәчетнең гөмбәзенә һәм аның манарасына алтыннан ярымай урнаштырылган. Намаз залында кондиционерлар эшли. Мәчет янында каты ягулыкта эшли торган заманча миникотельная бар.
Бина тирәсендәге территория һәм керү юллары асфальтланган. Территория периметры буенча матур итеп төзекләндерелгән һәм яшел төскә буялган һәм татар орнаментлары булган койма тотылган, шулай ук территория буенча төнге яктырту фонарьлары куелган.

# Сәҗдә (мәчет, Верх-Егос)
## Имам

* Имам Миңнегали улы Александр (Миңнулла) хаҗи Солтанов, 1951 елгы, Кузбасста туган. Мәчет төзелгән вакытта ук ул һәр җомга көнне җомга намазлары үткәреп килгән.
* Мәчетнең мөәзине Ришат Лотфулла улы Гайфуллин, Арча районы тумасы, Прокопьевск шәһәренең «Рамазан» мәхәлләсе мәчете өлкәннәр советы рәисе.
* Мәхәллә идарәсе рәисе (2011 елның 1 февраленнән) Рөстәм Наил улы Шакирҗанов, «Автосельхозснаб» предприятиесе директоры.
# Артеменькино

Артеменькино (чуаш. Иртеменкасси, рус. Артеменькино) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Артеменькино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Артеменькино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 50 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (90%) алып тора.
# Парада-де-Тибайнш

һәм
Парада-де-Тибайнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Брага һәм Merelim (São Paio), Panoias e Parada de Tibães муниципалитетына карый.

# Парада-де-Тибайнш
## Географиясе

Мәйданы — 1,4 км².
# Кәнер (авыл)

Кәнер (чуаш. Кӗнер, рус. Кинеры ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429446. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219830005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800002600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Кәнер (авыл)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 47 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
# Атнары

Атнары (чуаш. Атнар, рус. Атнары ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429055. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100000600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Атнары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 675 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
# Аслыялы

Аслыялы (чуаш. Аслăял, рус. Аслыялы ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429316. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216880003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700000700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Аслыялы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 83 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Анна Дыбо

Анна Владимировна Дыбо (1959 елның 4 июне, Мәскәү, ССРБ) — совет һәм Россия лингвисты, тюрколог, компаративист. Филология фәннәре докторы (1992), 2008 елның 29 маеннан Тарих-филология фәннәре бүлеге (тел белеме) буенча Россия Фәннәр академиясе әгъза-мөхбире. Мәскәү компаративистика мәктәбе вәкиле.

# Анна Дыбо
## Тормыш юлы

Анна Дыбо 1959 елның 4 июнендә Мәскәүдә туган. Лингвистлар Владимир Дыбо һәм Валерия Чурганованың кызы. 1981 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының филология факультетының теоретик һәм гамәли лингвистика бүлеген тәмамлый, «XIII—XIV гасырларда Новгород диалектларында деклинацион аермалар һәм язма һәйкәлләрне локальләштерү мәсьәләсе» темасына диплом эше яклый. ССРБ Фәннәр академиясе Рус теле институтында читтән торып аспирантурада укый. Россия Фәннәр академиясе Тел белеме институтының Урал-Алтай телләре бүлеге мөдире. Россия дәүләт гуманитар университетының Көнчыгыш культуралар институтының Компаративистика үзәгенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре. Анна Дыбо баба телне һәм протокультураны семантик реконструкцияләү өлкәсендә (Алтай материалында) хезмәтләр башкара.
Филология фәннәре докторы дәрәҗәсе 1991 елда «Алтай этимологиясендә семантик реконструкция» (1991) кандидатлык диссертациясен яклаганда бирелә. Россия Федерациясе Югары аттестация комиссиясенең филология һәм сәнгать белеме буенча эксперт советы әгъзасы (2013—2018), 2019 елдан — Югары аттестация комиссиясе әгъзасы.
Алты томлы «Төрки телләрнең чагыштырма-тарихи грамматикасы» (М., 1984—2006) һәм күп томлы «Төрки телләрнең этимологик сүзлеге» мәкаләләре авторы. Аурупаның Лингвистик атласында катнаша.
«Ак Торна» төрки телле поэзия халыкара тәрҗемәләр конкурсының жюри әгъзасы (2012). «Известия РАН. Серия литературы и языка» журналының редколлегия составына керә. 2019 елда төзелгән Россия Федерациясе Халыкларының туган телләрен саклау һәм өйрәнү фонды идарәсе составына керә.
Кияүдә, өч баласы бар. Беренче ире — лингвист Сергей Крылов.

# Анна Дыбо
## Хезмәтләр
### Монографияләр

* Семантическая реконструкция в алтайской этимологии. Соматические термины (плечевой пояс). М.: Гнозис, 1995. 385 стр.
* An Etymological dictionary of the Altaic languages (совм. со С. А. Старостиным и О. А. Мудраком). Vol. 1-3. Leiden, 2003. — 2096 p.
* Лингвистические контакты ранних тюрков: лексический фонд: пратюркский период. М., Вост. лит. 2007. 223 стр.

# Анна Дыбо
## Хезмәтләр
### Мәкаләләр

* Деклинационные различия новгородских диалектов XIII—XIV вв. и их локализация // Балтославянские исследования. 1986—1987. М., 1987—1988. Ч. 1-2.
* Инлаутные гуттуральные в тунгусо-маньчжурском и праалтайском // Сравнительно-историческое языкознание на современном этапе. М., 1990. С. 51-53.
* Иранские названия пядей // Вопросы иранистики и алановедения. Владикавказ, 1990. С. 13-15.
# Лафаж-сюр-Сомбр

Лафаж-сюр-Сомбр (фр. Lafage-sur-Sombre) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Тһирувилайядал Пуранам

Тһирувилайядал Пуранам (тамильча: திருவிளையாடல் புராணம்) ул Паранджотһи Мунивар тарафыннан алтмыш дүрт 16-ынчы гасыр Шайвит тугъры эпик кыйссалары. Алар Шиваның Җирдә гамәлләрен (һәм шаяруларын), тугърыларын сынар өчен качып эшләүләрен тасвирлый.

# Тһирувилайядал Пуранам
## Кыйссалар

Тһируилайядалал Пуранамда алтмыш дүрт хикәя бар.

# Тһирувилайядал Пуранам
## Адаптацияләре

1956 ел Тамил фильмы Наан Петра Селвамда шагыйрь Наккирар Шива белән шигырьдә хата буенча бәхәсләшә һәм дөрес һәм ялгыш арасында сиземлелекне ассызыклый. 1965 ел Тһирувилайядал фильмында чыганак материалдан дүрт кыйсса тасвирлана, шулай ук анда Наккеирар эпизоды бар. 64-эпизодлы ТВ сериалы Тһируилайядал дип атала, аларны Раадһика эшләгән, ул 2008 елда беренче чыккан булган һәм анда “Пуранам”ның барлык 64 хикәясе адаптацияләнгән булган.
# Четаев урамы (Казан)

Четаев урамы (рус. улица Четаева) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам. Механик һәм математик, ССРБ ФА мөхбир әгъзасы Николай Четаев (1902-1959) исемен йөртә.

# Четаев урамы (Казан)
## Географиясе

Чистай урамы белән киселештән башланып, Адоратски урамы, Фатыйх Әмирхан проспекты, Габдулла Бичурин, Мусин, Меридиан, Әпсәләмов урманары белән кисешә һәм Бондаренко урамы белән киселештә тәмам була.

# Четаев урамы (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1986 елның 28 июненнән йөртә.

# Четаев урамы (Казан)
## Урам белән бәйле шәхесләр

* Гомәр Саттаров
* Камил Кәримов
* Клара Һидиятуллина
* Корбан Бердыев
* Ләлә Кадермәтова
* Миләүшә Айтуганова
* Нияз Акмал
* Нияз Халитов
* Павал Павлов
* Равил Фәхретдинов
* Рафаэль Мостафин
* Рашат Низамиев
* Сергей Моисеев
* Тимур Саматов (1992)
* Хәлимә Булатова-Терегулова
* Юри Игнатьев
# Югары Махматово

Югары Махматово (чирм. Макмат, рус. Верхнее Махматово) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Югары Махматово
## Сәгать поясы

Югары Махматово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Махматово
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,2%), руслар (5,7%).
# Зур Хирлепы

Зур Хирлепы (чуаш. Мӑн Хирлеп, рус. Большие Хирлепы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Зур Хирлепы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Хирлепы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 185 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Панькино (Мари Иле)

Панькино (таулы чирм. Панькан, рус. Панькино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Панькино (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Панькино (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Панькино (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,2%), урыслар (3,8%).
# Казан университеты каршындагы Археология, тарих һәм этнография җәмгыяте

Казан университеты каршындагы Археология, тарих һәм этнография җәмгыяте - фәнни җәмгыять. 1878 елның мартында, Дүртенче археологик съезд карары нигезендә Казан университеты каршында оештырыла. Максаты: Идел-Урал төбәге һәм Себер белән Урта Азия халыкларының тарихын, археологиясен һәм этнографиясен өйрәнүче галимнәр эшчәнлеген берләштерү.
Оештыручы әгъзалары: Петр Шестаков (рәис), Сергей Шпилевский (рәис урынбасары), Андрей Лихачев, Николай Загоскин, Дмитрий Корсаков, Николай Фирсов, П.Осокин, Ян Бодуэн де Куртенэ, Александр Штукенберг, Николай Булич, Вилһелм Радлов һәм башкалар (барлыгы 40 кеше).
1878 елда җәмгыятьтә 64, 1886 елда 130 дан артык галим әгъза булып тора (шул исәптә П.Пономарев, Н.Толмачёв, Н.Лихачев, В.Смолин, Николай Катанов, татар галимнәреннән Шиһабетдин Мәрҗани, Гайнетдин Әхмәрев, Сөләйман Гаетев, Һади Атласи һәм башкалар).
Җәмгыять тарафыннан археологик казу-тикшерү эшләре һәм этнографик экспедицияләр оештырыла; археология музее, нумизматика кабинеты, китапханә ачыла, рус телендә «Известия Общества археологии, истории и этнографии при Казанском государственном университете» журналы чыгарыла. 1929 елда эшчәнлеге туктатыла. 1963-1965 елларда шул исемдә яңа җәмгыять эшләп ала.
# Обо

Обо́ (сирәгрәк обоо, овоо) (монг. овоо, бурят телендә:обоо, хак. обаа «өем, таучык, сибеп өелгән») — монголларның, бурятларның, тувалыларның, хакасларның һәм Үзәк Азиянең башка төрки-монгол халыкларның мәдәниятендә дини культ урыннары. Традицион формада тасмалар һәм байраклар белән бизәлгән таш яки агач өерләре булып тора. Юллар янында, тау үткелләрендә, түбәләрдә, күл янында, аршаннарда, елга ярларында урнаша. Ялгыз обо да, төркем булып та обо очрый. Обо — ыру һәм территориаль рухларга, ягъни бу урын хуҗаларына табыну урыны. Обо хуҗалары— ул бу дөньядан киткән шаманнар, бабалар яки күк килеп чыгышлы Илаһлар рухлары. Табынуның иң таралган йоласы — обо тирәли сөт архисы белән яки гади аракы белән бөркү, ташлар, тукыма тасмалары, тиеннәр, конфет, татлы әйберләр, ашамлык, һ.б. тәкъдим итү. Монголиядә һәм Бурятиядә обо тирәли сәгать теле йөреше буенча өч мәртәбә әйләнеп узу йоласы бар. Обо культы иртә күчмә халыкларда пәйда булган һәм шаманизм белән бәйле. Әкренләп Буддачылык йолаларына кертелгән булган һәм функциональ планда ступаларга якынлашкан. Обо һава торышын булдыра, уңышлар, сәламәтлек, яхшы тору өчен җаваплы кешегә тауга барырга бирми дип санала. Юл буе оболар киң таралган, алар янында сәфәр кылучылар «яхшы юл»га тәкъдим итүләрен калдыра. Байкал артында һәм Монголиядә “обо, обоо, обон” сүзләре белән топонимнар еш очрый.
* Монголиядә обо
* Дурген-Нуур күленең (Көнбатыш Монголиядә) көньяк ярында обо комплексы.
* Бурятиянең Джида районында Зарубино авылы янында Хараты тавында “обо”.

# Обо
## Шулай ук карарга мөмкин

* ru:Тур (куча камней)
* ru:Герма
* ru:Курумы (культовые сооружения)
# Покровск (Донецк өлкәсе)

Покровск (Покровськ, укр. Покровськ, рус. Покровск, 1934 елга хәтле — Гришино, 1938 елга хәтле — Постышево, 2016 елга хәтле — Красноармейск) — Украинаның Донецк өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 7200 кеше (2025).

# Покровск (Донецк өлкәсе)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Покровск Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Покровск (Донецк өлкәсе)
## Тарих

1875 елда нигезләнгән.

# Покровск (Донецк өлкәсе)
## Халык

Милли состав (2001): украиннар — 75,0%, руслар — 22,1%, белоруслар — 0,7%.
Туган тел буенча состав, 2001: рус теле — 59,8%, украин теле — 39,4%.
# Василькасы

Василькасы (чуаш. Ваҫликасси, рус. Василькасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Василькасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Василькасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 130 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Латушки (Глыбоцкий районы)

Латушки (белар. Латушкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Латушки (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Нәүрүзов

Нәүрүзов, шулай ук Нәүрузов, Нәүрүзев — фамилия.
* Вәгыйзь Нәүрүзев (XIX гасыр — 1920 елдан иртә түгел), журналист, мөхәррир.
* Равил Нәүрүзев (1946—1999), ССРБ футболчысы (һөҗүмче) һәм футбол тренеры, Казан «Рубины»ның баш тренеры (1989).
# Матанса (Гуарда)

Матанса — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Форнуш-ди-Алгодриш муниципалитетына карый.

# Матанса (Гуарда)
## Географиясе

Мәйданы — 13,82 км².
# Петимат Петирова

Петимат Руслановна Петирова (чеч. Петирова ПетӀмат; 1982 елның 12 феврале, Элистанжи авылы, Веденск районы, Чечен-Ингуш АССР) — Чечен шагыйрәсе һәм журналист, Чечен Республикасы Язучылар берлеге әгъзасы һәм Чечен Республикасы Журналистлар берлеге әгъзасы. 2017 елның октябреннән — «Гоч» әдәби-сәнгать журналының баш мөхәррире.

# Петимат Петирова
## Тормыш юлы

1998 елда Элистанжи урта мәктәбен, ә 2004 елда Чечен дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый.

# Петимат Петирова
## Тормыш юлы
### Карьера

Берничә ел Хаттуни авылында рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. 2006 елдан Грозныйда китап нәшриятында эшли башлый.
Петимат Петрова буш вакытларында шигырьләр яза. Шагыйрә үзенең беренче җыентыгын 2009 елда ук чыгара. Петимат чечен телендә генә яза. 2008 елдан 2017 елга кадәр Петимат «Ислам таңнары» газетасы баш мөхәррире урынбасары булып эшли.
2006—2008 елларда Грозный шәһәрендә китап нәшриятында эшли. Петиматның шигырьләре «Нана», «Орга», «Вайнах», «СтелаӀад» (Салават күпере) журналларында һәм «Исламан зӀаьнарш» (Ислам таңнары), «Даймохк», «Хьехархо» газеталарында, «ЗӀуга» (Шөпшә) юмористик-сатиристик журналларында басыла. Үзен проза, шигърият һәм публицистикада сынап карый. Петиматның шигырьләре һәм хикәяләре «МаргӀалш» (Ботаклар), «Чечен хикәясе» җыентыкларына кертелә. Аның «Сатийсаман заза» (Көтү чоры) дигән шигырьләр җыентыгы дөнья күрә.
2015 елда фәнни хезмәткәр, филология фәннәре кандидаты Хәмзәт Яндарбиевның шагыйрә иҗатын өйрәнүгә багышланган «Чечен шигъриятенең өмет төсе» дигән мәкаләсе дөнья күрә. Шигърияткә килгәнче ул укытучы, журналист булып эшләгән һәм инде билгеле бер тормыш тәҗрибәсе булган.
2017 елда Петимат «Гоч» әдәби-сәнгать журналы эшен яңарту идеясе белән чыгыш ясый. Яңартылган журнал 999 данә тираж белән чыга. Яңартылган «Гоч» журналының беренче номеры Петиматның шәхси акчаларына чыгарылган. Текстларны чечен теленә Петимат һәм аның коллегалары — чечен шагыйрьләре һәм язучылары тәрҗемә иткән. Петимат Чечен Республикасы Язучылар берлеге әгъзасы, Чечен Республикасы Журналистлар берлеге әгъзасы.
# Латифли (Чаэли)

Латифли (төр. Latifli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Чаэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дмитрий Сәлимов

Дмитрий Сәлимов (Дмитрий Шамил улы Сәлимов) — югары категорияле табиб, медицина фәннәре кандидаты (2008), Волгоград хәрби госпиталенең әйдәүче белгече, планлы хирургия бүлеге башлыгы, медицина хезмәте майоры, Волгоград дәүләт медицина университетының гомуми хирургия кафедрасы укытучысы.

# Дмитрий Сәлимов
## Тәрҗемәи хәле

1981 елда Волгоградта нәселдән килгән табиблар гаиләсендә туган. Әтисе – Шамил Гомәр улы Сәлимов - РФ атказанган табибы, медицина хезмәте полковнигы (хәзер отставкадагы), Волгоград өлкә клиник хосписын оештыручы һәм хосписның баш табибы. Әнисе – табиб, РФ атказанган табибы. Ике ир туганы (абыйсы Игорь, энесе Алексей) шулай ук табиблар. Сарытау хәрби-медицина институтын тәмамлаган (2003). Волгоград дәүләт медицина университетында «Хәрби хезмәткәрләрнең яудан тыш җәрәхәтләренең ярасы төзәлү үзенчәлекләре (клиник-тәҗрибә тикшеренүе)» темасына медицина фәннәре кандидатлыгына диссертация (җитәкчесе проф. А.А. Воробьев) яклаган (2008). Шалида (Чечня) хәрби хезмәтен үти, 106- медицина батальоны медицина ротасының операция-бәйләү бүлекчәсе өлкән ординаторы була, өлкән лейтенант званиесе ала.

# Дмитрий Сәлимов
## Хезмәт юлы

Сарытау хәрби-медицина институтының III курсында укыганда ук, үзенең язмышын Волгоград хәрби госпитале белән бәйли. Өлкән остазларыннан өйрәнеп, тәҗрибә туплый. Яңа технологияләр өйрәнә. Чечняда хәрби-кыр госпитале шартларында үткәрелгән операцияләр зур тәҗрибә чыганагы булалар . Армиядән туп-туры Волгоград хәрби госпиталенә кайта. Эндовидеохирургия техникасын һәм мини-технологияләр кулланып, яңа буын операцияләр (кеше тәнендә зур яра ясамыйча гына ясауны) үзләштерә. Гади табибтан хирургия клиникасының бүлек мөдире вазифасына күтәрелә, югары категорияле табиб була. Аның янына, Волград клиникасына Идел буе шәһәрләреннән һәм якын чит илләрдән (Украина, Беларус, Казакъстан) пациентлар килә. Д.Ш. Сәлимов Волгоград дәүләт медицина университетының гомуми хирургия кафедрасында да укыта.
# Башкортстанның географик үзәге

Башкортстанның географик үзәге — Башкортстан республикасының бөтен чиклеренән тигез алыслыкта яткан нокта, республиканың уртасы. Бу урын Агыйдел һәм Зилим елгалары арасында Гафури районы Җирек авылының көнчыгышындарак Архангель һәм Кырмыскалы районнары чигеннән ерак түгел Уфадан турыга 67,6 км ераклыкта урнлашкан.
Бу ноктаны Башкорт дәүләт университетының физик география һәм геология кафедрасы фәннәре докторы, профессор Әуфар Гәрәев һәм кафедра ассистенты Азамат Нигъматуллин 2002 елда исәпләп чыгара.
Бу урында 2009 елның 4 июлендә шәҗәрә-бәйрәме үткәргәндә авыл халкы истәлекле стела куйды. Стелладан ерак түгел мәҗүчелек заманынан калган табыну урыны – «Җәй ташы» ята.

# Башкортстанның географик үзәге
## Искәртмәләр

* ↑ Учёные вычислили, где находится «пуп» земли башкирской. Находится географический центр республики близ деревни Зирик Гафурийского района. «Комсомольская правда», 19 апреля 2002 г.
# Ле Фосе (Арецо)

Ле Фосе — Италиянең Тоскана төбәге Кортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Фосе (Арецо)
## Географиясе

Ле Фосе Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Фосе (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ойкасы (Вурман-Сюктер авыл җирлеге)

Ойкасы (чуаш. Шарпаш, рус. Ойкасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Ойкасы (Вурман-Сюктер авыл җирлеге)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ойкасы (Вурман-Сюктер авыл җирлеге)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 179 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Эсентепе (Җейһан)

Эсентепе (төр. Esentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Җейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мариец

һәм
Мариец — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан шәһәр тибындагы бистә.
Халык саны — 728 кеше (2010 ел).

# Мариец
## География

Бистә Шора елгасы өстендә, Мари-Төректан 41 километр көньяк-көнбатыштарак урнаша. Якындагы тимер юл станциясе — Арча (50 километр ераклыкта).

# Мариец
## Тарих

Мариец 1842 елда хрусталь заводы янындагы бистә буларак нигезләнә. Революциягә кадәр Шора исемен йөрткән.
1939 елдан — шәһәр тибындагы бистә.
1997 елда шәһәр тибындагы бистә статусын югалта.

# Мариец
## Халык

| 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 4 030 | 1 764 | 1 473 | 1 163 | 978 | 728 |
Милли состав (2002): руслар — 53,2%, татарлар — 41,8%, чирмешләр — 3,6%.

# Мариец
## Икътисад

Пыяла заводы.

# Мариец
## Танылган шәхесләр

* Олег Данилов (1931-?), БЛКЯБ Татарстан өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1961-1963).
# Лбин (Глинна)

Лбин (чех. Lbín) — Чехиянең Устецк крае Глинна районында урнашкан авыл.

# Лбин (Глинна)
## Географиясе

Мәйданы — 5,201 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 460 метр биеклектә урнашкан.

# Лбин (Глинна)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лбин (Глинна)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лбин (Глинна)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 225 |
| 1880 | 244 |
| 1890 | 217 |
| 1900 | 222 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 215 |
| 1921 | 188 |
| 1930 | 199 |
| 1950 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 53 |
| 1970 | 26 |
| 1980 | 15 |
| 1991 | 6 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 15 |
| 2011 | 44 |
| 2021 | 82 |
# Лгота (Тржебенице)

Лгота (чех. Lhota) — Чехиянең Устецк крае Тршебенитсе районында урнашкан авыл.

# Лгота (Тржебенице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота (Тржебенице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота (Тржебенице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота (Тржебенице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 93 |
| 1880 | 93 |
| 1890 | 96 |
| 1900 | 88 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 66 |
| 1921 | 79 |
| 1930 | 79 |
| 1950 | 49 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 42 |
| 1970 | 23 |
| 1980 | 11 |
| 1991 | 6 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 39 |
| 2021 | 21 |