yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гарленда

Гарленда — Италиянең Лигурия төбәгендә урнашкан коммуна. Савона провинциясе составына керә.

# Гарленда
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Андора, Казанова-Лерроне, Вилланова-д'Альбенга һәм Стелланелло коммуналары белән чиктәш.
# Московит-Корнер (Калифорния)

һәм
Московит-Корнер — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Московит-Корнер (Калифорния)
## Географиясе

Московит-Корнер халык санын алу урыны мәйданы — 7,292444 км², 7,292443 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 833 Фут биеклектә урнашкан.
# OR5D13

OR5D13 (ингл. Olfactory receptor family 5 subfamily D member 13) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (2810) Лев Толстой

(2810) Лев Толстой (лат. Lev Tolstoj) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2810) Лев Толстой
## Тарихы

1978 елның 13 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RU5» саналган.
# Гомоешть

Гомоешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Костешть (коммуна, Бузеу) коммунасына карый.

# Гомоешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 78 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# EHF

EHF (ингл. ETS homologous factor һәм ETS homologous factor) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Норт-Омак (Вашингтон)

Норт-Омак — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Омак (Вашингтон)
## Географиясе

Норт-Омак халык санын алу урыны мәйданы — 29,00293 км², 11,2 квадрат миль, 29,00294 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 415 метр һәм 1362 Фут биеклектә урнашкан.
# Стара Гута (Жирардовский повяты)

Стара Гута — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пуща-Маряньска гминасында урнашкан авыл.

# Стара Гута (Жирардовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ливероулац (Валле д'Аоста)

Ливероулац — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Сен-Никола өязендә урнашкан торак пункт.

# Ливероулац (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Ливероулац Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Ливероулац (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 5249

IC 5249 — Тукан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5249
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5249, ESO-LV 109-0210, 2MASX J22470626-6449554, ESO 109-21, PGC 69707, HIPASS J2247-64, 6dFGS gJ224706.3-644955, SGC 224347-6505.7, 2MFGC 17136, LEDA 69707, APMBGC 109+001+000 һәм RFGC 3998 буларак та сурәтләнә.
# Боцешть (Арджеш)

Боцешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Боцешть (коммуна, Арджеш) коммунасына карый.

# Боцешть (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 422 метр биеклектә урнашкан.
# Кубра (Сызранка кушылдыгы)

Кубра — Россия территориясеннән ага торган елга. Самар өлкәсе, Сарытау өлкәсе, Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сызранка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 40 км.

# Кубра (Сызранка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001512112100009200
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100920
* Бассейн коды — 11.01.00.015
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Барнард (Канзас)

Барнард — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Барнард (Канзас)
## Тарихы

Барнард шәһәре 1888 елда нигезләнгән.

# Барнард (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,580934 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 401 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# C15orf41

C15orf41 (ингл. CDAN1 interacting nuclease 1) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Леоне (Рьети)

Леоне — Италиянең Лацио төбәге Монтенеро Сабино өязендә урнашкан торак пункт.

# Леоне (Рьети)
## Географиясе

Леоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Леоне (Рьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Суб-Педуре

Суб-Педуре — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Генешть (коммуна, Муреш) коммунасына карый.

# Суб-Педуре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 349 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ялчынкөй (Җиде)

Ялчынкөй (төр. Yalçınköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Җиде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Турабхан (Шуша)

Турабхан (әзери. Turabxan) — Әзербайҗанның Шуша районына караган авыл.
# Аймәт

Аймәт (чирм. Аймет, рус. Айметово) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.

# Аймәт
## Сәгать поясы

Аймәт Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Аймәт
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Ип

Ип — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Ип (коммуна) коммунасына карый.

# Ип
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 187 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ганча (Кунео)

Ганча — Италиянең Пьемонт төбәге Ла-Морра өязендә урнашкан торак пункт.

# Ганча (Кунео)
## Географиясе

Ганча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ганча (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Асон (коммуна)

Асон (фр. Asson) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Нампейо (кратер)

Нампейо — Меркурий планетасының 39°30′ к. к. 50°30′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 40 километрлы кратеры.

# Нампейо (кратер)
## Исеме

Кратер хопий сынчысы Айрис Нампейо хөрмәтенә аталган.
# (7895) Каседа

(7895) Каседа (лат. Kaseda) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7895) Каседа
## Тарихы

1995 елның 22 февралендә Ф. Уто тарафыннан Kashihara обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DK1» саналган.
# Борго (Валле д'Аоста)

Борго — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Монжове өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Борго Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Борго (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домброва (Пшасниский повяты)

Домброва — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хожеле гминасында урнашкан авыл.

# Домброва (Пшасниский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (9409) Kanpuzan

(9409) Kanpuzan (лат. Kanpuzan) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9409) Kanpuzan
## Тарихы

1995 елның 25 гыйнварында Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BG1» саналган.
# HD19108

HD19108 — Эридан йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,23 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Атаман күле

Атама́н күле́ (Атман күле) - Көнбатыш Кама аръягындагы күл. Спас районының Өчкүл авылы янында урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 14 га. Су күләме 113 мең м³. Озынлыгы 500 м, иң зур киңлеге 380 м. Уртача тирәнлеге 0,8 м, иң зур тирәнлеге 1,8 м. Җир асты сулары белән туена. Суы сары төстә, иссез, бик болганчык, аз минеральләшкән, йомшак (1,9 мг-экв/л).
ТРның табигать истәлеге (1978).
# Подгородье

Подгородье (рус. Подгородье) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче бистә.

# Подгородье
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Подгородье
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Подгородье
## Халык

2010 елда биредә 51 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
# Нарлы (Мут)

Нарлы (төр. Narlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нова Сушиця

Нова Сушиця — Словениянең Пивка (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Нова Сушиця
## Географиясе

Мәйданы — 2,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 439 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Понд-Крик (Оклахома)

Понд-Крик — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Понд-Крик (Оклахома)
## Тарихы

Понд-Крик шәһәре елда нигезләнгән.

# Понд-Крик (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,162608 км², 2,162604 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 5935

NGC 5935 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5935
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 3320

NGC 3320 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3320
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Коимбаторе

Коимбаторе (ингл. Coimbatore) — ул Һиндстанда шәһәр.

# Коимбаторе
## Һинд дине

Халыкның 83%-ы Һинд дине тарафдарлары.

# Коимбаторе
## Кардәш шәһәрләр

* Эсслинген-ам-Неккар, Германия

# Коимбаторе
## Шулай ук карарга мөмкин

* Тһенисварар Гыйбадәтханәсе
* Кониамман Гыйбадәтханәсе
# Гөлзада Әхтәмова

Гөлзада Хаҗи кызы Әхтәмова (Ягъфарова) — татар язучысы.

# Гөлзада Әхтәмова
## Тәрҗемәи хәле

Ул 1941 елның 15 декабрендә Татарстанның Әгерҗе районы Исәнбай авылында туа. Шул авылның урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Сарапул шәһәренә китеп, берникадәр вакыт төзелештә эшче, аннары кибеттә сатучы һәм балалар бакчасында тәрбияче булып эшләп ала. 1963–1969 елларда Алабуга дәүләт педагогия институтының филология факультетында укый. Факультетның рус-татар бүлеген тәмамлагач, шул ук институтта алты ел буе библиограф вазифаларын башкара. 1975–1984 елларда Себер якларында яши – Эвенкиядә геофизик эзләнүләр экспедициясендә техник-геофизик хезмәтен дә, соңгы өч елында параллель рәвештә рус теле һәм әдәбиятыннан мәктәптә дәресләр дә алып бара. 1984 елда Г.Әхтәмова Татарстанга кайта, Алабуга шәһәрендә төпләнеп, әүвәл Алабуга сәяхәтләр һәм экскурсияләр бюросында методист булып эшли. 1986 елдан башлап ул укытучылык хезмәтендә – мәктәптә татар теле укыта һәм мәктәп китапханәсе мөдире вазифаларын башкара. Республика көндәлек матбугатында исеме бик еш күренмәсә дә, узган гасырның туксанынчы елларында Чаллының «КамАЗ» нәшриятында Г.Әхтәмованың бер-бер артлы дүрт шигъри китабы һәм тарихи чыганакларны өйрәнеп язылган «Борынгы Алабуга» һәм «Алабугам минем» исемле тарихи очерклары басылып чыга. 2004 елда исә Казанда аның сайланма лирик һәм балалар өчен язган шигырьләре тупланган «Йөрәгемдә яшен» дигән күләмле җыентыгы дөнья күрә. Г.Әхтәмова – 2004 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.

# Гөлзада Әхтәмова
## Төп басма китаплары

* Борынгы Алабуга: тарихи эзләнүләр. – Алабуга: Шәһәр матбагасы, 1995. – 28 б. – 1000 д.
* Алабугам минем: тарихи очерк, нәсер һәм шигырьләр. – Чаллы: КамАЗ, 1995. – 48 б. – 1300 д.
* Бүләк: балалар өчен шигырьләр. – Чаллы: КамАЗ, 1996. – 48 б. – 1200 д.
* Табигать сәйләннәре: балалар өчен шигырьләр. – Чаллы: КамАЗ, 1998. – 32 б. – 1000 д.
* Гөлчәчәк: балалар өчен шигырьләр. – Чаллы: КамАЗ, 2000. – 16 б. – 500 д.
* Җәйге кар: балалар өчен шигырьләр. – Чаллы: КамАЗ, 2000. – 16 б. – 500 д.
* Йөрәгемдә яшен: шигырьләр. – Казан: Матбугат йорты, 2004. – 224 б. – 1000 д.

# Гөлзада Әхтәмова
## Файдаланган әдәбият

Әхтәмова Г. Без – Галимбәкнекеләр // Шәһри Казан. – 2005. – 20 авг. Тулырак: https://matbugat.ru/enc/htmova-glzada-459/
# Рунку (Бакеу)

Рунку — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Бухуши коммунасына карый.

# Рунку (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 397 метр биеклектә урнашкан.
# Казчина Арканьяго (Милано)

һәм
Казчина Арканьяго — Италиянең Ломбардия төбәге Карпьано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Арканьяго (Милано)
## Географиясе

Казчина Арканьяго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Арканьяго (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Талапты (Алматы өлкәсе)

Талапты (каз. Талапты) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Талапты (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Атемпа Орьенте (Хосе Хоакин де Эрера)

Атемпа Орьенте — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. José Joaquín de Herrera Municipality муниципалитеты составына керә.

# Атемпа Орьенте (Хосе Хоакин де Эрера)
## Географиясе

Атемпа Орьенте Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Атемпа Орьенте (Хосе Хоакин де Эрера)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Атемпа Орьенте (Хосе Хоакин де Эрера)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (1955) МакМет

(1955) МакМет (лат. McMath) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1955) МакМет
## Тарихы

1963 елның 22 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1963 SR» саналган.
# Лещка-Дужа

Лещка-Дужа — Польшаның Подлясье воеводалыгы Перлеево гминасында урнашкан авыл.

# Лещка-Дужа
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жюстин-Эрбиньи

Жюстин-Эрбиньи (фр. Justine-Herbigny) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Новьон-Порсьен кантонына карый.

# Жюстин-Эрбиньи
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11.77 км².
# Сен-Пьерр-де-Ланд

Сен-Пьерр-де-Ланд (фр. Saint-Pierre-des-Landes) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# WDR45

WDR45 (ингл. WD repeat domain 45 һәм WD repeat domain 45, isoform CRA_a) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Празеодим

Церий◄Празеодим / Prasaeodymum (Pr) ►Неодим :
| Атом номеры | 59 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 140,90765 (2) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 6,48 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 931 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 3212 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Празеодим (лат. Prasaeodymum, Pr) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период элементы. Тәртип номеры - 59. Лантаноидлар төркеменнән, көмөшсу мәгъдән.

# Празеодим
## Символы

Празеодим элементының символы — Pr (Празеодим дип укыла).

# Празеодим
## Исеменең килеп чыгышы

Исеме грек. πράσιος — «аксыл-яшел» һәм δίδυμος — «игезәк» дигәнне аңлата. Мондый атама белән ул тозларының төсенә һәм элементның ачылу тарихы белән бәйле.

# Празеодим
## Тарихы

Празеодим 1895 елда Карл Ауэр фон Вельсбах тарафыннан ачыла. Ул 1839 елда швед химигы Карл Мосандер тарафыннан табылган дидим элементының физик һәм химик үзенчәлекләре якын булган ике элементның катнашмасы булуын билгели, аларга ул неодим һәм празеодим дип исем бирә.

# Празеодим
## Табигатьтә

Җир кабыгында празеодимның нисбәте — 9 г/т, океан суларында — 2,6×10⁻⁶мг/л.

# Празеодим
## Чыгарып алу

Празеодимны сирәк очрый торган җир элементлары белән катнашмалардан алалар. Экстракцияле һәм хроматографик бүлү һәм ваклап кристаллаштыру вакытында празеодим җиңел лантаноидлар белән бергә туплана һәм неодим белән кушылып аерыла. Алга таба празеодимны неодимнан аералар һәм 850ᵒC температурада термик юл белән яки электролизлап саф металл рәтенә күчерәләр.

# Празеодим
## Куллану

Празеодим ионнары 1,05 мм дулкын озынлыгы белән лазер нурланышын тудыру өчен кулланыла (инфракызыл нурланыш). Празеодим фториды лазер материалы буларак кулланыла. Празеодим оксиды пыяла эретү өчен файдаланыла, аңа кушылганда аксыл- яшел төс бирә.
Празеодим мишметалл компоненты булып тора, корычка легирлау өстәмәсе итеп файдаланыла. Магнийлы кобальт һәм никель эретмәләре составына керә.
# Казчина Гора (Лоди)

һәм
Казчина Гора — Италиянең Ломбардия төбәге Бертонико өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Гора (Лоди)
## Географиясе

Казчина Гора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Гора (Лоди)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Казчина Гора (Лоди)
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2001 | 17 | |
# Правия

Правия (исп. Pravia) — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Правия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 102,96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бешен (Оникишубат)

Бешен (төр. Beşen) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Котыш (Мәләвез районы)

Котыш — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453866, ГАТОБК коды — 80241850004.

# Котыш (Мәләвез районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 490 кешенең яшәве мәгълүм.

# Котыш (Мәләвез районы)
## Танылган шәхесләр

* Нәсимә Фазлыйәхмәтова (1931-1996), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
# Камень-Великий

һәм
Камень-Великий — Польшаның Любуш воеводалыгы Витница гминасында урнашкан авыл.

# Камень-Великий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ланнусте

Ланнусте (эст. Lannuste) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
# Палазобасы (Шерефликочһисар)

Палазобасы (төр. Palazobası) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бакстер (округ, Арканзас)

Бакстер — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунтин-Хоум шәһәре.

# Бакстер (округ, Арканзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.

# Бакстер (округ, Арканзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1435 км² тәшкил итә.
# Наилә Абдулкәримова

Абдулкәримова Наилә Йосып кызы (29.12.1929, Казакъстан АССРның Семипалатинск өлкәсе Зөбәер авылы) — педагог, тәрҗемәче, журналист, җәмәгать эшлеклесе.

# Наилә Абдулкәримова
## Биографиясе

Наилә Абдулкәримова 1929 елның 29 декабрендә Казакъстан АССРның Семипалатинск өлкәсе Зөбәер авылында туа.
Семипалатинск шәһәрендә татар мәктәбенең 4 сыйныфын (1941 елда ябыла), Семипалатинск финанс-икътисад техникумын, укытучылар һәм педагогия институтларын тәмамлый. 1950-80 елларда Белокаменскида укытучы булып эшли.
Семипалатинск өлкәсенең Семипалатинск районы Яңа-Покровское мәктәбендә, медицина, һөнәри техник училищеларда һәм Семипалатинск мәктәпләрендәукыта. 1989 елда ире М. Абдулкәримов белән Семипалатинск өлкә татар иҗтимагый үзәген оештыра. 1991 елда Семипалатинск шәһәрендә аның редакциясе астында «Галиябану» татар газетасы (Семипалата өлкә газетасының битле кушымтасы) бастыра.
Наилә Абдулкәримова портретлар, натюрмортлар, пейзажлар, картиналар, тукыма аппликацияләре авторы. Аның картиналарының шәхси күргәзмәләре Абай исемендәге музейда Достоевский исемендәге театрның күргәзмәләр залында, Үзәк китапханәдә һәм Семипалтинскның Тимерьюлчылар мәдәният йортында оештырылган. Медальләр белән бүләкләнә.
# Фонтен-Этупфур

Фонтен-Этупфур (фр. Fontaine-Étoupefour) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Урыс Кече Кавалы

Рус Кече Кавалы — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Почта индексы — 422528.

# Урыс Кече Кавалы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Вучъе

Вучъе (серб. Вучје) — Сербиянең Ябланич округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вучъе
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 411 метр биеклектә урнашкан.

# Вучъе
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Шентюре

Шентюре — Словениянең Иванчна Гориця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шентюре
## Географиясе

Мәйданы — 0,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 318,5 метр биеклектә урнашкан.