yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD47064

HD47064 — Кил йолдызлыгында урнашкан A1mA6-A9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,22 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ред-Джекет (Көнбатыш Виргиния)

Ред-Джекет — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ред-Джекет (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Ред-Джекет халык санын алу урыны мәйданы — 13,642471 км², 13,610407 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 242 ± 1 метр һәм 242 метр биеклектә урнашкан.
# Яйцовка

Яйцовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шокша елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Яйцовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000026428
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002642
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Үтә үткәрүчәнлек

Үтә үткәрүчәнлек яки Гадәттән тыш үткәрүчәнлек (tat.lat. Ütä ütkärüçänlek(үле сылтама)) — кайбер җисемнәрнең критик температурасы түбәнрәк электр каршылыгы нульгә тигез булуы үзенчәлеге. Үтә үткәрүчәнлек халәтенә әйләнүче берничә йөз кушылма, керамик, эретмә, чиста элемент билгеле.
Үтә үткәрүчәнлек - квант күренеше. Ул Мейсснер эффекты белән сыйфатлана. Мейсснер эффекты - үтә үткәргечнең күләменнән магнит кыры тулысынча этеп чыгаруның күренеше.
1986—1993 елларда югары температуралы үтә үткәргечләр ачыла. Югары температуралы үтә үткәргечләр сыек һелий температурасында (4.2 К) гына түгел, ә сыек азот кайнау температурасында (77 К) файдалану мөмкинлеген бирә. Сыек азот сыек һелийга караганда шактый арзанрак була.
Үтә үткәрүчәнлек 1911 елда Нидерландлар физигы Һейке Камерлинг Оннес тарафыннан ачыла.
Югары температуралы үтә үткәрүчәнлек 1986 елда керамик җисемнәрдә Карл Мүллер и Георг Беднорц тарафыннан ачыла.
Hg—Ba—Ca—Cu—O(F) үтә үткәргечләрендә әлегә иң югары критик температурасы 138 К ачыла, 400 кбар басымында 166 К температурасына ирешә.
Көчле магнит кыры кайбер температурада үтә үткәрүчәнлек халәтен бетерә, шушы критик магнит кыры Н$_c$ билгеләнә. Критик магнит кыры температурага бәйлелеген киләсе тигезләмә тасвирлый:
    $H_{c}(T)=H_{c0}\left(1-{\frac {T^{2}}{T_{c}^{2}}}\right)$
    $H_{c0}$ — чик магнит кыры
    $T_{c}$ — чик температурасы
Критик электр агымы $j_{c}$ чик магнит кырын булдырып, үтә үткәрүчәнлек халәтен бетерә.
Үтә үткәргечләрнең ике төре бар. II-төре үтә үткәргечләрнең ике критик магнит кыры бар: Н$_{c1}$ кырында үтә үткәргеч эченә Абрикосов өермәсе керә, Н$_{c2}$ кыры үтә үткәрүчәнлек халәтен бетерә.

# Үтә үткәрүчәнлек
## Үтә үткәрүчәнлекнең сәбәпләре

Түбән температуралы үтә үткәрүчәнлек Бардин-Купер-Шрифер теориясе белән тасвирлана. Шушы теория буенча ике электрон каршы спин белән фонон алмашуына аркасында Купер пары ягъни бозон барлыкка килә. Шушы бозоннар Бозе — Эйнштейн тупланышына күрә кристалл челтәрендә чәчелмиләр, шуңа күрә электр каршылыгы нуль була. Купер пары эчке үзара бәйләнеш энергиясе энергетик ярык дип йөртелә. Үтә үткәрүчәнлек күренешен бетерү өчен Купер парын өзәргә кирәк, ягъни температурага яки тышкы кырга туры килүче энергия энергетик ярыктан зуррак булырга тиеш.
Шулай итеп:
электрон-фонон потенциалы яки үтә үткәрүчәнлек энергетик ярыгы E :
       $E=3.52k_{B}T_{c}{\sqrt {1-(T/T_{c})}}$
биредә T$_c$ - критик температура
үтә үткәрүчәнлек халәтенә күчү температурасы:
    $k_{B}\,T_{c}=1.14E_{D}\,{e^{-1/N(0)\,V}}.\,$
    N(0) - Ферми энергиясендә электрон тыгызлыгы
    E$_D$ - Дебай энергиясе
Түбән температуралы үтә үткәрүчәнлекне БКШ теориясе яхшы тасвирлый, ләкин Югары температуралы үтә үткәрүчәнлекнең тулы теориясе әлегә юк.
Совет һәм Рәсәй галимнәре - Ландау, Гинзбург, Абрикосов - үтә үткәрүчәнлекне тикшеренүгә зур өлеш кертәләр. Шуның өчен алар Нобель премиясенә лаек булалар.
# NGC 385

NGC 385 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 385
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (4199) Андреев

(4199) Андреев (лат. Andreev) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4199) Андреев
## Тарихы

1983 елның 1 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RX2» саналган.
# IC 3841

IC 3841 — чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 3841
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3841 буларак та сурәтләнә.
# Пачина

һәм
Пачина — Польшаның Силезия воеводалыгы Тошек гминасында урнашкан авыл.

# Пачина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шомон (Орн)

Шомон (фр. Chaumont) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Мустафаагалы

Мустафаагалы (әзери. Mustafaağalı) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
# Эхидо Луз Мазас (Куерамаро)

Эхидо Луз Мазас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Куэрамаро муниципалитеты составына керә.

# Эхидо Луз Мазас (Куерамаро)
## Географиясе

Эхидо Луз Мазас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эхидо Луз Мазас (Куерамаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эхидо Луз Мазас (Куерамаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (11896) Camelbeeck

(11896) Camelbeeck — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11896) Camelbeeck
## Тарихы

1991 елның 8 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 GP6» саналган.
# Вир (Ждяр над Сазавоу)

Вир (чех. Vír) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267421? районында урнашкан авыл.

# Вир (Ждяр над Сазавоу)
## Географиясе

Мәйданы — 5,315309 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 384 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Вир (Ждяр над Сазавоу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Вир (Ждяр над Сазавоу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Вир (Ждяр над Сазавоу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 528 |
| 1880 | 564 |
| 1890 | 514 |
| 1900 | 552 |
| 1910 | 611 |
| 1921 | 616 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 717 |
| 1950 | 1204 |
| 1961 | 1059 |
| 1970 | 956 |
| 1980 | 853 |
| 1991 | 787 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 759 |
| 2014 | 716 |
| 2016 | 702 |
| 2017 | 711 |
| 2018 | 716 |
| 2019 | 714 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 707 |
| 2021 | 703 |
| 2021 | 671 |
| 2022 | 705 |
| 2023 | 728 |
| 2024 | 695 |
# Ка Фузино (Римини)

Ка Фузино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Таламелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Фузино (Римини)
## Географиясе

Ка Фузино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Фузино (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ярымҗа (Кованҗылар)

Ярымҗа (төр. Yarımca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Саможондки

Саможондки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гужно гминасында урнашкан авыл.

# Саможондки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мөршидә Кыямова

Мөршидә Галләм кызы Кыямова 01.05.1974 (ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яшел Үзән районы, Олы Шырдан авылы) — журналист, Татарстан республикасының журналистлар берлеге әгъзасы. «Бәллүр каләм — 2021» бәйгесендә, «Популяр блогер» номинациясендә җиңүче.

# Мөршидә Кыямова
## Биография

1989 елда туган авылында 8 еллык мәктәп тәмамлаган һәм Ш.Мәрҗани исемендәге 2 нче гимназиягә (Казан) укырга кергән, аны 1991 елда тәмамлап, урта белем аттестаты алган. Шул ук елны В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан Дәүләт университетының журналистика факультетына көндезге бүлеккә укырга кергән,1996 елда диплом алган. 2000 елның 11-15 декабрендә теле-радиожурналистлар өчен BBC World Servise Traiding Trust оештырган семинарны узган. 1999 елдан «Казан радиосы» студиясенә корреспондент вазифасына кабул ителгән. Турыдан-туры эфирда радио тапшырулар алып баручысы булып эшләгән. 2002 елда «Мәгърифәт» газеты редакциясенә корреспондент вазифасына кабул ителгән. 2008 елдан «Интертат.ру» интернет-газетында хезмәт куйган. 2016 елдан башлап бөтен редакцияне «Татаринформ» мәгълүмат агентлыгына күчергәч, 2018 елның апреленә кадәр шунда эшләгән. Бу еллардагы нәтиҗәле хезмәтләре өчен IX мөселман кинофестивале дипломы, «Татарстанда мәдәни мирасны саклау» номинациясендә диплом, «2014 елда мәдәният темасын иң яхшы яктырту өчен» Дипломы (ТР мәдәният министрының имзасы белән өч дилпом), шулай ук Татарстан мөфтие имзалаган «иң яхшы интернет-ресурс» номинациясендә диплом белән бүләкләнгән. 2018 елның 7 маеннан 6 августына кадәр "ТИСБИ «Идарә университеты» югары һөнәри белем бирү учреждениесендә «социаль эш белгече» өстәмә программасы буенча яңадан һөнәри әзерлек үткән. Шул ук елның 15 маеннан — ТР Хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министрлыгының Республика ресурс үзәгенең социаль эш буенча белгече. Мондый формулировкага карамастан, чынлыкта әлеге министрлыкның матбугат үзәге хезмәткәре эшен башкарган, шул исәптән министрның докладларын һәм чыгышларын әзерләүдә дә катнашкан. 2020 елның февраль аеннан башлап «Идел» яшьләр журналында. 2021 елдан бирле әлеге журналның баш мөхәррир урынбасары. Күпсанлы интернет проектлар алып бара. «Идел» журналының ютуб каналында «Кыямовлар кыздыра», «Көй-MELODIA» тапшыруларының авторы һәм алып баручысы телевидение белән актив хезмәттәшлек итә. «Туфан самавыры» проекты авторы һәм алып баручысы. Проект айга ике мәртәбә «Идел» журналының Инстаграм битендә туры эфирда бара."Татарстан" журналында 2014 елдан бирле татарның күренекле шәхесләре турында материаллар әзерли. Аның язма геройлары чит илләрдә дан казанган милләттәшләребез. Җәмгыятьнең көнүзәк мәсьәләләрен яктыртучы киң профильле, эзләнүчән журналист.

# Мөршидә Кыямова
## Бүләкләр

* IX мөселман кино фестивале дипломы
* «Татарстанда мәдәни мирасны саклау» номинациясендә диплом
* «2014 елда мәдәният темасын иң яхшы яктырту өчен» Дипломы (ТР мәдәният министры имзасы белән өч диплом)
* Хезмәт министрлыгы рәхмәт хаты(2020)
* «Иң яхшы интернет-язма» номинациясендә җинүче дипломы(2021)
* «Бәллүр каләм — 2021»
# NGC 3886

NGC 3886 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3886
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Генрих Луи д’Арре тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яребично

Яребично — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Антоново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Яребично
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 398 метр биеклектә урнашкан.
# PPP1R13B

PPP1R13B (ингл. Protein phosphatase 1 regulatory subunit 13B һәм Apoptosis-stimulating of p53 protein 1) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Баһчелиевлер (Енишеһир)

Баһчелиевлер (төр. Bahçelievler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Яңа Бишавыл

Яңа Бишавыл — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453001, ОКАТО коды — 80235865007.
# Секикышла (Зиле)

Секикышла (төр. Sekikışla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Татлысу (Ердек)

Татлысу (төр. Tatlısu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сандхофф чире

Sandhoff чире (Gm2 ганглиозидоз, 2 нче төр) Tay-Sachs чиренә бик охшаш.
# Gudmundur Gislason Hagalin

Gudmundur Gislason Hagalin (isl. Guðmundur Gíslason Hagalín; 1898 yılnıñ 11 oktäbre, Lokinhamrar — 1885 yılnıñ 26 fevrale, Akranes) — İslandiä yazuçısı, jurnalistı, möxärrire, biografı häm kitapxanäçese.

# Gudmundur Gislason Hagalin
## Biografiäse

Gudmundur ğailäse başta Lokinhamrarda yäşägän, ämma soñraq Dirafyördurğa küçengän. Gudmundur urta belem alğan häm 1917 yılda Reykyavik urta mäktäbendä uqıy başlağan. 1918 yılda ul Reykyavikta, ä annarı Seydisfyördurda jurnalist bulğan, anda berniçä gäzit möxärrire bulğan. Ul 1924—1927 yıllarda Norvegiädä qalğan, läkin 1928 yılda İsafyördurğa küçengän häm anda kitapxanäçe häm uqıtuçı bulıp eşlägän. 1965 yılda ul Borgarfyördurğa küçengän.
Başqalar belän bergä ul 1945 yılda İslandiä yazuçıları assotsiatsiäsenä nigez salğan.
# Грейам (округ, Төньяк Каролина)

Грейам — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Роббинсвилл шәһәре.

# Грейам (округ, Төньяк Каролина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1872 елда оештырыла.

# Грейам (округ, Төньяк Каролина)
## Территориясе

Округ мәйданы 782 км² тәшкил итә.
# Банкур

Банкур (фр. Bancourt) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Янсыбы заводы

Янсыбы (Анцуб) бакыр эретү заводы (шулай ук Тряпицын яки Кукмара заводы) — Урта Кама буенда урнашкан кечкенә металлургия заводы, 1728 - 1743 елларда эшләп килгән.

# Янсыбы заводы
## Тарихы

Заводка И.В. Тряпицын һәм аның улы Д.И. Тряпицын тарафыннан 1728 елда нигез салына. 1732 елда И.В. Тряпицынның тол хатыны заводны Г.М. Вяземскийга һәм аның улы К.Г. Вяземскийга сата. 1735 елның 27 ноябрендә завод 1100 сумга Вяземскийлардан Казан сәүдәгәр С. Е. Иноземцев тарафыннан (1736 елдан — Казан бургомистры) сатып алына. 1738 елдан башлап заводның ¼ өлешен Семен Еремеевичның абыйсы, Петр Еремеевич Иноземцев җитәкли.
Заводның төрле чыганакларда географик урнашуы турындагы версияләр аерылып тора. В.де Геннин «Урал һәм Себер заводлары тасвирламалары»нда (1735) Анцуб заводын Нократ губернасында тип тасвирлый. «Россия. Безнең Ватаныбызның тулы географик тасвирламасы» китабында Тряпицыннар заводы Нократ губернасына кертелгән. Анцуб (Янцоб) заводы Татарстанның Кукмара районының хәзерге Янсыбы авылы янында, Норманың сул як кушылдыгында урнашкан дигән версия дә бар. Бу версия Туеш елгасында, Нократ кушылдыгы янында, Малмыждан 50 км көньяк-көнчыгышка таба, Анцуб заводыннан 5 чакрым ераклыкта урнашкан Туеш бакыр эретү заводының Анцуб заводыннан 5 чакрым ераклыкта урнашуын раслый. Башка мәгълүматлар буенча, завод Пермь губернасында Анцубский инеше тамагында, Тулвага койган урында, Осадан көньякка урнашкан булган..
Завод җиһазлары 2 бакыр эретү миченнән (1 гармахер горн), руда яндыру миченнән һәм ярдәмче цехлардан торган. Рудна җирле Янсыбы (заводтан 1 чакрым ераклыкта), Зиновьевский (4 чакрым), Каракаус (25 чакрым), Кетецкий (15 чакрым), Кукмара (2 чакрым) рудникларыннан китерелгән. Заводта нигездә ирекле эшчеләр эшлиәгән.
1728 елда 100, 1730 елда 180 пот бакыр, 1833-34 елларда завод эшләмичә торган, 1735 елда — 201, 1737 елда — 1047, 1741 елда — 1337, 1742 елда — 457, 1743 елда 203 пот бакыр җитешетерелгән. Завод штык бакыры, шулай ук савыт-саба һәм кыңыгыраулар җитештергән. Продукция җирле базарларда сатыла. 1737 елда бакыр партиясе В.Н. Татищевның шәхси заказы буенча әзерләнә, ә 1740 елда 500 пот бакыр Петербург адмиралтействосының «Императрица Анна» исемендәге 110 пушка корабына җибәрелә.
Заводны чимал белән тәэмин итү өчен С.Е. Иноземцев Берг-директориумнан Иков рудникларыннан файдалануга рөхсәт алырга маташса да, килеп чыкмаган. Рудникларның тулысынча бетүе сәбәпле, Анцуб заводы 1743 елның 1 июлендә туктатыла, җиһазлар шул ук елның 16 сентябрендә Туеш заводына күчерелә. Шул вакыт эчендә Анцуб заводында 6873 пот (110 тонна) бакыр чыгарылган.
# Эль Ногал (Апасео эль Гранде)

Эль Ногал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Апасео-эль-Гранде муниципалитеты составына керә.

# Эль Ногал (Апасео эль Гранде)
## Географиясе

Эль Ногал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Ногал (Апасео эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Ногал (Апасео эль Гранде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Явузели

Явузели (төр. Yavuzeli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесенең Газиантеп иленә караган бер илчедер.

# Явузели
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Бондоне

Бондоне — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Трентино провинциясе составына керә.

# Бондоне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 720 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Баголино, Идро, Магаза, Сторо, Ледро һәм Вальвестино коммуналары белән чиктәш.
# Эстәрле (Ык кушылдыгы)

Стәрле (СТӘРЛЕБАШ (Стярлебаш), СТӘРЛЕ (Стярле)) елгасы − Ык елгасының сул кушылдыгы. Балтач (БАЛТАЧ (Балтачево)) авылыннан 7 км ераклыкта башланып, Урманай авылыннан югарырак төп елгага коя. Су туплау урыны тулысынча Азнакай районына туры килә, мәйданы − 645 км², озынлыгы 56,4 км. Елга калку булган тигезлектән ага. Стәрле елгасының 17 кечкенә кушылдыгы бар, иңе 8-10 метрга җитә. Ык елгасы белән чагыштырганда ул аз сулы. Аның бассейнында 7 буа төзелгән һәм бүгенге көндә халык хуҗалыгында кулланыла. Стәрле сүзе фарсы телендә су дигәнне аңлата.

# Эстәрле (Ык кушылдыгы)
## Чыганак

* Азнакай-Тымытык төбәге тарихы: II кисәк. XXI БҮЛЕК.ТАБИГАТЬНЕ САКЛАУ − БӨТЕН ХАЛЫК ЭШЕ
# Флахау (Зальцбург)

Флахау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. Санкт-Иоганн-им-Понгау округы составына керә.

# Флахау (Зальцбург)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 920 метр биеклектә урнашкан. Хюттау коммуналары белән чиктәш.
# Юзефово (гмина Бабьяк)

Юзефово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Бабяк гминасында урнашкан авыл.

# Юзефово (гмина Бабьяк)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Семеновка (Мәләвез районы)

Семеновка — Башкортстанның Мәләвез районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453880, ГАТОБК коды — 80241830007.

# Семеновка (Мәләвез районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 кешенең яшәве мәгълүм.
# Казе Форначе (Удине)

Казе Форначе — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Торреано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Форначе (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монте Казтаньето (Реҗо Эмилия)

Монте Казтаньето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастельново-не'-Монти өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте Казтаньето (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Монте Казтаньето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монте Казтаньето (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Букиттиңги

Букиттиңги (индон. Bukittinggi) — Индонезиянең Көнбатыш Суматра правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Букиттиңги
## Географиясе

Букиттиңги Суматра утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
# Гүвендере (Енишеһир)

Гүвендере (төр. Güvendere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Gravitatsion daimi

Gravitatsion daimi yäki Nyuton daimie (G itep bilgelänä) — gravitatsion tä'sir iteşüneñ fundamental' fizik konstantası.
Nyuton Bötendönya tartım qanunı buyınça:
    $F=G{\frac {m_{1}m_{2}}{r^{2}}}.$
Bu tigezlämädä proportsionallek koeffitsientı Gravitatsion daimi dip yörtelä.
Sİ Xalıqara berämleklär sisteması buyınça:
    G = 6,67428(67)·10⁻¹¹ m³·s⁻²·kg⁻¹, yäki N·m²·kg⁻²,
2014 yılda CODATA tögällek kertä:
    G = 6,67408(31)·10⁻¹¹ m³·s⁻²·kg⁻¹, yäki N·m²·kg⁻².
Berençe märtäbä Kavendiş täcribäsendä ülçänä, xäzer atom interferometrı yärdämendä bilgelänä.
Astronomik küzätülär buyınça G berniçä million yıl däwamında üzgärmägän, çağıştırma üzgäreşe 10⁻¹¹ - 10⁻¹² keçeräk bula.
# Мутуме

Мутуме (фр. Mouthoumet) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Кубан дәүләт университеты

Кубан дәүләт университеты (рус. Кубанский государственный университет) — Краснодарда Россия дәүләт университеты. Бу Россиянең көньягында иң зур һәм иң борынгы университетларның берсе.

# Кубан дәүләт университеты
## Тасвирлама

Университет 1920-нче елда Краснодарда оешкан. Аның беренче сайланган ректоры — Россия империя армиясенең элеккеге генералы, тарихчы һәм борыңгы Россия палеографиясе белгече Никандр Маркс.
1994-енче елда университет Россиянең алдынгы югары уку йортларының берсе дип танылды.
2004 һәм 2005 елларда университет Россиянең иң яхшы 100 югары уку йорты исемлегенә керде һәм Европа сыйфаты өчен Алтын медаль белән бүләкләнде.
2008 елда Краснодар региональ мәгариф бүлегенең элеккеге җитәкчесе Михаил Астапов университет ректоры итеп билгеләнде.
Кубан дәүләт университеты 1970 елдан чит ил белгечләрен әзерли. Аны чит ил чыгаручылары 120 дән артык илдән килә. Хәзерге вакытта университет Азия, Америка, Африка һәм Европа студентларын укытуны дәвам итә.
# Николай Агафонов (1842)

Николай Агафонов (Николай Яков улы Агафонов, 25 ноябрь (7 декабрь) 1842, Казан, Россия империясе — 6 (19) июль 1908 (65 яшь), Казан, Россия империясе) — Казан тарихын өйрәнүче, библиограф, мөхәррир һәм нашир, Казан университеты каршындагы Археология, тарих һәм этнография җәмгыятенә нигез салучыларның берсе.
# Гэлик Оваҗык (Черкеш)

Гэлик Оваҗык (төр. Gelik Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Черкеш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).