yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Турдей

Турдей — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе, Орёл өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Красивая Меча елгасының сул ярына тамагыннан 195 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 24 км.

# Турдей
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Дон су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Красивая Меча елгасы. Кече елга бассейны — Дон кушылдыклары бассейны, Хопр кушылганга кадәр, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010100112107000000566
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000056
* Бассейн коды — 05.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Блемерей (Вогез)

Блемерей (фр. Blémerey) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Югары Мельничная

Югары Мельничная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нюрса елгасының уң ярына тамагыннан 103 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 20 км.

# Югары Мельничная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Чулым кушылган урындан Кеть кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Чулым, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010500112115200023547
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202354
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Дүзгышлаг (Агстафа)

Дүзгышлаг (әзери. Düzqışlaq) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
# Шален-ле-Конталь

Шален-ле-Конталь (фр. Chalain-le-Comtal) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Акьязы (Асарҗык)

Акьязы (төр. Akyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Асарҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эрро (ай кратеры)

Эрро (лат. Erro) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 63,75 км булган кратер.

# Эрро (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Луис Энрике Эрро (1897—1955) хөрмәтенә бирелә.

# Эрро (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Капице-Липники

Капице-Липники — Польшаның Подлясье воеводалыгы Тыкоцин гминасында урнашкан авыл.

# Капице-Липники
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Арбанашка (Прокуплье)

Арбанашка (серб. Арбанашка ) — Сербиянең Топлич округы Прокупле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Арбанашка (Прокуплье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 617 метр биеклектә урнашкан.

# Арбанашка (Прокуплье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Богути-Рубеше

Богути-Рубеше — Польшаның Мазовия воеводалыгы Богуты-Пянки гминасында урнашкан авыл.

# Богути-Рубеше
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Велке Гостерадки

Велке Гостерадки (чех. Velké Hostěrádky) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Хустопече, Бржецлав һәм Хустопече районында урнашкан авыл.

# Велке Гостерадки
## Географиясе

Мәйданы — 10,576566 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 215 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Велке Гостерадки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Велке Гостерадки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Велке Гостерадки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 620 |
| 1880 | 653 |
| 1890 | 668 |
| 1900 | 758 |
| 1910 | 757 |
| 1921 | 780 |
| 1930 | 757 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 627 |
| 1961 | 634 |
| 1970 | 565 |
| 1980 | 480 |
| 1991 | 396 |
| 2001 | 400 |
| 2011 | 456 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 495 |
| 2016 | 501 |
| 2017 | 487 |
| 2018 | 493 |
| 2019 | 495 |
| 2020 | 505 |
| 2021 | 510 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 493 |
| 2022 | 500 |
| 2023 | 507 |
| 2024 | 498 |
# Язчичегый (Чинар)

Язчичегый (төр. Yazçiçeği) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кастера-Лу

Кастера-Лу (фр. Castéra-Lou) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Барио Нуево (Текоанапа)

Барио Нуево — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tecoanapa муниципалитеты составына керә.

# Барио Нуево (Текоанапа)
## Географиясе

Барио Нуево Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Барио Нуево (Текоанапа)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Барио Нуево (Текоанапа)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Брод (Глыбоцкий районы)

Брод (белар. Брод) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Брод (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хровача

һәм
Хровача — Словениянең Рибниця җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Хровача
## Географиясе

Мәйданы — 6,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 545 метр биеклектә урнашкан.
# Тоһма (Ешилъюрт)

Тоһма (төр. Tohma) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дедеоглу (Деврек)

Дедеоглу (төр. Dedeoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Казе Понцето (Торино)

Казе Понцето — Италиянең Пьемонт төбәге Кастелламонте өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Понцето (Торино)
## Географиясе

Казе Понцето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Понцето (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ченекөй (Һайраболу)

Ченекөй (төр. Çeneköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Текирсин (Шеһиткамил)

Текирсин (төр. Tekirsin) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# OTP

OTP (ингл. Orthopedia homeobox) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Йокушлу (Калкандере)

Йокушлу (төр. Yokuşlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Калкандере илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Франкфурт-ам-Одер

Франкфурт-ам-Одер (алман. Frankfurt (Oder)) — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 57649 кеше (2014).

# Франкфурт-ам-Одер
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Франкфурт-ам-Одер Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Франкфурт-ам-Одер
## Тарих

13 гасырда нигезләнә.

# Франкфурт-ам-Одер
## Рәсми сайт

* https://www.frankfurt-oder.de/
# Турдаш (Хунедоара)

Турдаш — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Турдаш (коммуна) коммунасына карый.

# Турдаш (Хунедоара)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Сулакъюрт (Араклы)

Сулакъюрт (төр. Sulakyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фракье-Фондовале (Вербано-Кузио-Осола)

Фракье-Фондовале — Италиянең Пьемонт төбәге Формацца өязендә урнашкан торак пункт.

# Фракье-Фондовале (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Фракье-Фондовале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фракье-Фондовале (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Смут (Вайоминг)

Смут — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Смут (Вайоминг)
## Географиясе

Смут халык санын алу урыны мәйданы — 4,498485 км², 4,498478 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2015 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Кападерильо (Сан Мигел де Альенде)

Эль Кападерильо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Эль Кападерильо (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Эль Кападерильо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Кападерильо (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Кападерильо (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (16826) Daisuke

(16826) Daisuke — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16826) Daisuke
## Тарихы

1997 елның 19 ноябрендә Н. Сато тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WA2» саналган.
# Садзавки (Подлясье воеводалыгы)

Садзавки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шиплишки гминасында урнашкан авыл.

# Садзавки (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Стентон (Теннесси)

Стентон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Стентон (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Стентон (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,314489 км², 1,314487 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 96 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Намдин

Намдин (вьетн. Nam Định) — Вьетнамның Намдин правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Намдин
## Тарих

Хәзерге статусын 1921 елдан башлап йөртә.

# Намдин
## Кардәш шәһәрләр

* Прато, Италия
# Подпеч (Добреполе)

Подпеч — Словениянең Добреполе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подпеч (Добреполе)
## Географиясе

Мәйданы — 2,98 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440,7 метр биеклектә урнашкан.
# Бжозе (Тухольский повяты)

Бжозе — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Цекцын гминаcында урнашкан авыл.

# Бжозе (Тухольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ленкавка (Кече Польша воеводалыгы)

һәм
Ленкавка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Тарнув гминасында урнашкан авыл.

# Ленкавка (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Червареца (Реҗо Эмилия)

Червареца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вентассо өязендә урнашкан торак пункт.

# Червареца (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Червареца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Червареца (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD70507

HD70507 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан ApSiCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,82 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Линц (Румыния)

Линц — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Кецань (коммуна) коммунасына карый.

# Линц (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Окская (метро станциясе)

«Окская» метро станциясе (рус. станция метро «Окская») — Мәскәү метрополитенының Некрасовка сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - билгесез.
Станция 2020 елның 27 март көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Рязанский районнарында урнашкан.
# Валбуза (Верона)

Валбуза — Италиянең Венеция төбәге Боско-Кьезануова өязендә урнашкан торак пункт.

# Валбуза (Верона)
## Географиясе

Валбуза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Валбуза (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Огниця (гмина Видухова)

Огниця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Видухова гминаcында урнашкан авыл.

# Огниця (гмина Видухова)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шоте Галица

Шоте Галица (алб. Shote Galica), тумыштан Чериме Халил Радишева (алб. Qerime Halil Radisheva; 4 октябрь 1895 ел, Радишеве, Дреница — 1927, Фуше-Круя) — Бөтен албан биләмәләрен берләштерү һәм Албаниянең демократик милли хөкүмәтенә ярдәм итүне максат итеп куйган баш күтәрүче качаклар хәрәкәтенең албан милләтчесе. Ул «Албаниянең халык герое» дип игълан ителә. Көрәштә Черим дигән ир-ат исеме астында катнаша.
Шоте алты бертуган абыйлы-энеләрнең сеңлесе була, 1915 елда Азем Галицага кияүгә чыга. Шоте Галица унике ел кораллы көрәш алып бара. 1919 елда көнбатыш Косовода ихтилалда катнаша һәм 1921 елдан алып 1923 елга кадәр Юникта серб солдатларына каршы көрәшә. 1925 елда ире һәлак булганнан соң, партизан армиясының лидерлык ролен үз өстенә ала. 1927 елның июлендә ул партизан сугышыннан чыга һәм берничә ай үткәч, төньяк Албанияда вафат була. Сугыш чорында ул 22 гаилә әгъзасын югалта.
Аның билгеле цитатасы: Гыйлемсез тормыш, коралсыз сугыш кебек.
# Канальия (Сасари)

Канальия — Италиянең Сарденья төбәге Сассари өязендә урнашкан торак пункт.

# Канальия (Сасари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мароль-ле-Бро

Мароль-ле-Бро (фр. Marolles-les-Braults) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Галава (Шаркавшчынский районы)

Галава (белар. Галава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Галава (Шаркавшчынский районы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.

# Галава (Шаркавшчынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

# Галава (Шаркавшчынский районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 29 кеше, 5 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 23 кеше, 4 хуҗалык исәпләнгән.
# Карцовшчына

Карцовшчына (белар. Карцоўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Карцовшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бәкер Белоусов

Бәкер Белоусов – Гражданнар сугышы каһарманы. 1нче аерым Идел буе татар укчылары бригадасының сәяси комиссары.

# Бәкер Белоусов
## Тәрҗемәи хәле

Бәкер Җәббар улы Белоусов 1897 елны Сембер губернасының Зөябаш авылында дөньяга килгән.
1907-18 елларда Сембер губернасында Зөябаш һәм Гурьевкада Акчуриннар фабрикаларында тукучы булып эшли.
1918 елда Сембер губернасы башкарма комитетында, Сембер Гадәттән тыш комиссиясе, РКП(б) губкомы каршындагы мөселман секциясе әгъзасы. 1919 елда Сембер шәһәре милисә идарәсе башлыгы. 1919 елның җәеннән Кызыл Армиядә: Үзәк мөселман хәрби коллегиясе әгъзасы, 2 нче, соңыннан 1 нче аерым Идел буе татар укчылары бригадаларының сәяси комиссары, Бөтенрусия Үзәк Башкарма Комитетының «Кызыл Шәрекъ» агитпуезы хезмәткәре.
Бәкер Белоусов 1920 елның 13 июнендә Караком чүлендә качып яткан басмачылар отряды янына сөйләшүләр өчен килгәч үтерелә.
# Капанза

Капанза (каз. Қапанза) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Капанза
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Түлә-Буга

Түлә-Буга (tat. lat. Tülä-Buğa(үле сылтама), توله بوغا) - Алтын Урда ханы (1287—1291). Тарбуның улы, Батуның туруны, Туда-Мәнгү дәвамчысы.

# Түлә-Буга
## Тарих
### Хакимияткә килү

Мәнгүтимер үлгәннән соң тәхет өчен көчле көрәш башлана. Мәнгүтимер васыятендә хан тәхетен үзенең туганының улы Түлә-Бугага багышлаган булса да, аның васыятен үтәмичә, тәхеткә үз энесе Туда-Мәнгү (1282—1287) менеп утыра. Туда-Мәнгүнең дәүләт белән идарә итә алмавы хан варислары—Мәнгүтимернең энеләре һәм уллары арасында ризасызлык хисе уята. Аны тәхеттән ваз кичәргә мәҗбүр итәләр. Васыятьне үтәп, тәхеткә Түлә-Буга килә (1287—1291).

# Түлә-Буга
## Тарих
### Яулар

Түлә-Буга белән Туда-Мәнгү Маҗарстанга һәм Польшага яуларда катнашкан (1285-1287).
1288 елда Рязань һәм Мөрәм кенәзлекләренә яу белән бара, күтәрелешне бастыра.

# Түлә-Буга
## Тарих
### Үлем

Бәкләрибәк Нугайга каршы көрәштә вафат булган: Нугай Мәнгүтимернең Туктай дигән улы белән дуслашып ала да Түлә-Буганы да, Туктайның ир туганнарын да үтертеп бетерә.
Түлә-Буга идарә итү чоры - Алтын Урданың чуалыш дәвере. Эчке чуалышлар сәбәбе - төмән Нугайның эшчәнлеге һәм мәкерләре.
Түлә-Буга үтергәннән соң тәхеткә Туктай утыра һәм 1291—1312 елларда идарә итә.
# Трамбауерсвилл (Пенсильвания)

һәм
Трамбауерсвилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Трамбауерсвилл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1908 елда нигезләнгән.

# Трамбауерсвилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,45 квадрат миль, 1,15235 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 538 Фут биеклектә урнашкан.
# Энҗе Авзалова

Энҗе Авзалова ― шагыйрә. 1982 елның 30 июнендә Казан шәһәрендә туа.

# Энҗе Авзалова
## Биография

Энҗе Зәки кызы Авзалова 1982 елның 30 июнендә Казан шәһәрендә туа. 1989 елда Минзәлә районының Кадрәк авылы мәктәбендә гел бишле билгеләренә генә укып, алты яшеннән шигырьләр яза. Аннан Чаллы шәһәренең 2 нче татар гимназиясен тәмамлый.
Энҗе Авзалова югары белемне Казан дәүләт университетында ала. Ул көнчыгыш телләре факультетында укый. 2004 елда аны алтын медаль белән тәмамлый, филолог, татар теле әдәбияты, төрек теле укытучысы белгечлеге ала. Энҗе татар, русс теленнән тыш, төрек, инглиз телләрен яхшы белә, гарәп, әзербайҗан телләрендә аралаша ала. Университетны тәмамлагач, Татарстан Республикасы Мәгариф министрлыгы аны Төркиягә, Анкара университетына, магистратурага укырга җибәрә. Анда ул өч ел «тюркология» белгечлеге буенча белем ала. Энҗе чит илдә мәхәббәтен – Илһанны очрата. Әнисендә - төрек, әтисендә башлыча инглиз каны аккан Илһанны үзенә яр итеп сайлый.

# Энҗе Авзалова
## Иҗаты

Энҗе Авзалова кечкенәдән үк шигырьләр иҗат итә. 11 яшьтә Энҗенең «Кояшка хат» исемле беренче китабы Казанда дөнья күрә. Татарстан Республикасының милли китапханәсе үткәргән «Ел китабы-94» исемле конкурсында китап беренче дәрәҗә диплом белән бүләкләнде. Хәзерге көндә ул Төркиядә яши.

# Энҗе Авзалова
## Шигырьләре
### Бу гүзәллек яшәрме?

Җир елый, ишетәсезме?
Мин ишетәм!
Челтерәп аккан чишмәләрем
Нигә кипкән?
Җир елый, ишетәсезме?
Мин ишетәм!
Сандугачлы талкайларны
Кемнәр кискән?
Табигатьне кемнәр шулай
Әрәм иткән?
Кешеләрдә миһербанлык
Кая киткән?
Җир елый,ишетәсезме?
Мин ишетәм!
Бу гүзәллек, бу Җир шары
Яшәр микән?

# Энҗе Авзалова
## Шигырьләре
### Укытучыма

Балачагым дөньясына
Ап-ак канатлар жигеп
Килеп керче укытучым
Алга юл салыйм диеп.
Атлар да ныграк атласын
Дилбегәләр нык булсын.
Без керәсе фән дөньясы
Үзенә тартып торсын,
Үзенә тартып торсын,
Үзенә тартып торсын.
Укытучым күнелегез
Жылылыкта булсын һәрчак
Игътибарга, назланырга
Мохтаҗ бит ул балачак
Пар атларда очкан чакта
Сер фән дөньясына
Укытучым бик яратып,
Карасын бала сина,
Карасын бала сина,
Карасын бала сина.

# Энҗе Авзалова
## Хезмәтләре

* Кояшка хат: шигырьләр / кереш сүз белән Г. Гыйльманов. – Казан: Татар. кит. нәшр. – 1994.
* Зәңгәр чәчәк: шигырьләр. – Минзәлә, 1994.
* Серле чишмә: шигырьләр // Аргамак. – 1997. – № 4 (Балалар өчен әдәби кушымта).
* Якты алан: шигырьләр // Аргамак. – 1999. – № 3 (Балалар өчен әдәби кушымта).

# Энҗе Авзалова
## Әдәбият исемлеге

* Ләйсән - моңлы бишегебез. Яр Чаллы, 2009.
* Яр Чаллы язучылары: Биобиблиографик белешмәлек / төз. Роза Хәмидуллина. – Яр Чаллы, 2017.
# Табуасаш

һәм
Табуасаш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Виейра-ду-Минью муниципалитетына карый.

# Табуасаш
## Географиясе

Мәйданы — 8 км².