yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рәфис Хәбибуллин

Рәфис Җәүдәт улы Хәбибуллин (рус. Рафис Хабибуллин яки рус. Хабибуллин Рафис Завдатович, 1963 елның 2 октябре, Пүчинкә-Енай, Апас районы, Татарстан АССР, ССРБ) — дәүләт эшлеклесе, ТР ватандашлар саклануы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министры (2007—2019), Татарстан Республикасы буенча Россия ГТХМ баш идарәсе башлыгы (2007―2023). ТР Президенты иминлек хезмәте җитәкчесе (2002—2007). Эчке хезмәтнең генерал-лейтинанты (2014). Татарстан Республикасының Атказанган коткаручысы (2023).

# Рәфис Хәбибуллин
## Тормыш юлы

Рәфис Хәбибуллин 1963 елның 2 октябрендә Татарстан АССРның Апас районы Пүчинкә-Енай авылында туа. 1982—1984 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. Хезмәт эшчәнлеген 1984 елда Апас районы эчке эшләр бүлеге милиционеры булып башлый. 1988 елда ССРБ эчке эшләр министрлыгының Омск югары милиция мәктәбен тәмамлый.
1988 елдан 1994 елга кадәр Яр Чаллы шәһәре җинаять милициясенең оператив бүлекләрендә җитәкчелек вазифаларында эшли. 1994 елда Татарстан Республикасы эчке эшләр министрлыгының үзәк аппаратына күчерелә, биредә берничә әйдәп баручы оператив идарәне җитәкли. 1999 елда Татарстан Республикасы Президенты куркынычсызлык хезмәте башлыгы урынбасары итеп билгеләнә.
2002 елның 15 нче апрелендә Татарстан Республикасы Президенты Указы белән Татарстан Республикасы Президенты куркынычсызлык хезмәте башлыгы булып билгеләнә.
2007 елның июненнән ТР ватандашлар саклануы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министры — Татарстан Республикасы буенча Россия ГТХМ баш идарәсе башлыгы.
2014 елда Рәфис Хәбибуллинга эчке хезмәтнең генерал-лейтинанты махсус исеме бирелә.
2019 елда ТР ватандашлар саклануы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министры вазыйфасыннан азат ителгән, Татарстан Республикасы буенча Россия ГТХМ баш идарәсе башлыгы вазыйфасында калган.
2023 елның 4 декабрендә идарә башлыгы вазыйфасыннан азат ителгән.
2024 елның 13 гыйнварыннан ― Татарстан Республикасы Рәисе ярдәмчесе.

# Рәфис Хәбибуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале.
* Почет ордены (2019)
* 2023 ― Татарстан Республикасының Атказанган коткаручысы.
# Тарабай

Тарабай (чуаш. Тарапай, рус. Тарабай ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429040. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100005500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Тарабай
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 353 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Лаутенбах

Лаутенбах (алман. Lautenbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Лаутенбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,55 км², 21,54 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 215 метр биеклектә урнашкан.
# Мезиу

Мезиу — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Каштру-Дайри муниципалитетына карый.

# Мезиу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Мордовия гимны

«Шумбрат, Мордовия!» («Имин бул, Мордовия!») — Мордовия Республикасының дәүләт һимны. 1995 елның 30 мартында Республика Парламенты тарафыннан куллануга кертелгән. Эрзя, мокша һәм рус телләрендә язылган катнаш һәм бердәм текстны Мордовиянең атказанган шагыйре Сергей Кинякин иҗат иткән, көен Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе Нина Кошелева язган. Рәсми чараларда һимнны гадәттә хор башкара.
Мокша-татар сүзлекчәсе (беренче куплетка һәм кушымтага)
ши — кояш, көн; ши валда — көндезге яктылык, хәерле көн; сай — киләчәк, алдагы; седистот — йөрәктән, күңелдән (седи — йөрәк, күңел); сельмосот — күзләрдән (сельми — күз); палы — яна (паломс — янарга); юрнай — дөрли (юрнамс — дөрләп янарга); мяште — күкрәк; сияждомс — көмешләнеп ялтырарга (сия — көмеш); сюлгам — күкрәкчә; карксэзе — бил, билбау; зырняштомс — алтынланып торырга (зырня — алтын); кельгома — яраткан, сөекле; най — һәрвакыт, һәрчак, гел; краеньке — төбәккәй; панжи — ач, ачып җибәр (панжемс — ачарга); маеньке — май ае; шачема-касома — туган-үскән; павазу — бәхетле; эряф — тормыш, яшәеш; тонерь — синеке, синең; сувай — кер, керсен (сувамс — керергә).
Эрзя-татар сүзлекчәсе (икенче куплетка һәм кушымтага)
тон — син; ютамс — үтеп китәргә; молемс — барырга; пря — баш; стака — авыр; верьга — югары; кандомс — йөртергә, тотарга, китерергә, илтергә; вий — көч, куәт, энергия; макснемс — бирергә; келей — киң; бойка — җитез, өлгер, кызу, тиз; секс — шуңа күрә; течи — бүген; течис — бүгенгә кадәр; седей — йөрәк; ойме — кеше җаны, кеше, адәм заты; прок — кебек, шикелле, сыман; ванькс — саф, керсез; лисьмапря — чишмә, инеш, кизләү; гайняк — ялкынлан (гайнемс — яңгырарга; ялкынланырга); морак — җырла (морамс — җырларга); панжомс — ачарга, ачып куярга; шумбрат! — исәнме! (шумбратадо! — исәнмесез!); кудо — өй; кода — кебек, шикелле, сыман; сонць — үзе; ульхть шумбра — исән бул, имин бул.
# Ле Казеле I (Козенца)

Ле Казеле I — Италиянең Калабрия төбәге Тарсия өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казеле I (Козенца)
## Географиясе

Ле Казеле I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Казеле I (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алга (Сарман районы)

Алга — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Халык саны — 87 тирәсендә. Почта индексы — 423373.

# Алга (Сарман районы)
## Тарих

1929 елда нигезләнгән.

# Алга (Сарман районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Алга (Сарман районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

# Алга (Сарман районы)
## Шәхесләр

* Җофар Шәйфетдинов (1937), Чаллы (1993—2000), Алабуга (1991—1993), Чистай (1983—1991) шәһәрләре, Балтач районы (1979-1983) прокуроры.

# Алга (Сарман районы)
## Дин
### Ислам

* «Өмет» мәчете
# Замана балалары

Замана балалары - Тәлгат Галиуллинның 1993 елда Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Китапның тиражы 25000 д.
# Вож-Пай-Юган (Лыхма кушылдыгы)

Вож-ПАй-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лыхма елгасының уң ярына тамагыннан 31 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 28 км.

# Вож-Пай-Юган (Лыхма кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300022122
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302212
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Урда районы

Урда муниципаль районы (рус. Ординский район) — Пермь краеның көньяк-көнчыгышында урнашкан муниципаль район. Мәйданы — 1418 км². Район үзәге — Урда авылы.

# Урда районы
## Тарих

Район 1924 елда оешкан.

# Урда районы
## Халык

Халык саны — 15 548 кеше. Халык тыгызлыгы — 10,9 кеше/км². Милли состав: урыслар — 80,5%; татарлар — 16,9%; коми-пермяклар — 0,7%.
# Фәнил Күзбәков

Күзбәков Фәнил Тимерҗан улы (2 декабрь 1952 ел) — башкорт тарихчысы, шагыйрь, әдәби тәнкыйтьче һәм галим-педагог. Профессор (2007), тарих фәннәре кандидаты (1983), филология фәннәре докторы (2001). Башкортстанның һәм Россия Федерациясеның Журналистар һәм Язучылар союзлары әгъзасы. Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреаты (2017).

# Фәнил Күзбәков
## Биография

Фәнил Тимерҗан улы Күзбәков 1952 елның 2 декабрендә Башкорт АССРның (хәзер Башкортстан) Мәләвез районы Әбет авылында күп балалы гаиләдә туган: ул сигез бала арасында алтынчысы була. Төньяк флотта хезмәт итә, олы матрос. 1979 елда Урал дәүләт университетының (Екатеринбург) журналистика факультетын белем ала. Санкт-Петербургта аспирантурада укый, докторантура үтә. «Тарих фәннәре кандидаты» һәм «филология фәннәре докторы» гыйльми дәрәҗәләренә ия.
Ике улы, кызы, оныгы, оныкчыгы бар. «Тормыш кануннары» (Уфа, 2007) шигърият җыентыгында шәҗәрәсе басылган.
1983 елдан — Башкорт дәүләт университеты укытучысы, бер вакытта: 1994-1996 еллар — Башкортстан Президенты Аппаратында баш белгеч. 2005-2009 еллар Башкортстан мәгариф үстерү институты ректоры. 2009 елдан — Башкорт дәүләт университеты укытучысы, бер вакытта «Агыйдел» журналының шигърият бүлеген дә җитәкли.

# Фәнил Күзбәков
## Гыйльми хезмәтләре

Фәнил Күзбәков өч йөз чамасы фәнни, фәнни-популяр хезмәт, шулай ук Башкортстан мәдәнияте буенча студентлар һәм мәктәп укучылары өчен әсбаплар авторы.

# Фәнил Күзбәков
## Шигьриятле җыентыклары

* Чабышкы: Шигырлар. — Уфа: Китап, 1993. — 34 бит.
* Өмет шәмдәлләре: Шигырлар. — Уфа: Китап, 1996. — 144 бит.
* Моң: Шигырлар. — Уфа: Китап, 2002.
* Тормыш кануннары: Шигырлар. — Уфа: Китап, 2007. — 264 бит.
# Акилово (Мари Иле)

Акилово (чирм. Акилово, рус. Акилово) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Акилово (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Акилово (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Акилово (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (58,8%), руслар (41,2%).
# Бологое

Бологое (рус. Бологое) — Россия Федерациясенең Тверь өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 19 458 кеше (2024).
2021 елның 10 сентябреннан ― Хезмәт даны шәһәре.

# Бологое
## Сәгать поясы

Бологое Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Бологое
## Тарих

Шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә.

# Бологое
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (96,3%), украиннар (1,0%).
# Владимир Бутлеров

Владимир Александрович Бутлеров (1864 елның 3 (15) апреле, Казан, Россия империясе — 1934) — Россия империясенең Дәүләт советы әгъзасы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе, алпавыт һәм эшмәкәр.

# Владимир Бутлеров
## Тормыш юлы

Владимир Бутлеров 1864 елның 3 (15) апрелендә Казанда рус химигы Александр Михайлович Бутлеров (1828—1886) гаиләсендә туа. Әнисе — Надежда Михайловна Глумилина (кияүдә — Бутлерова; 1828—1886), С. Т. Аксаковның туганы. Абыйсы — Михаил Бутлеров (1853—1931).
1883 елда көмеш медаль белән Ларин гимназиясен тәмамлый. 1888 елда кандидат исеме белән Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетының табигый бүлеген тәмамлый.
1888 елда 1 нче артиллерия бригадасына хәрби хезмәткә керә. 1889 елда прапорщик дәрәҗәсендә запаска чыга. Ике ел дәвамында Псков губернасы Псков өязенең 2 нче участогы земство башлыгы булып хезмәт итә; соңрак Нократ губернасы Нулин өязенең 2 нче участогында. 1892 елда Бутлеров отставкага китү турында гариза бирә.
Отставкага чыккач, Пенза губернасының Городище өязендә урнаша һәм авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнә. Аның Сембер һәм Пенза губерналарында җирләре булган: 1906 елда — 3221 дисәтинә, 1907 елда — 2441 дисәтинә; 1916 елда Вологда губернасында — 1928 дисәтинә үз җире һәм 59915 дисәтинә посессион хокукта. 1910 елда ул Томаш тимер юлы төзелешенә концессия ала. 1896 елдан — Городище өяз төрмә бүлеге директоры. 20 елдан артык ул Городище өязе буенча мактаулы җәмәгать судьясы булган. 1897—1900 елларда — Городище өязенең 4 нче участогы земский башлыгы. 1899—1911 елларда — Городище өяз дворянлыгы җитәкчесе.
1906 елның 12 апрелендә Пенза губернасы земствосыннан Россия империясенең Дәүләт советы әгъзасы итеп сайлана; 1909, 1912 һәм 1915 елларда вәкаләтләр бетү сәбәпле яңадан сайлана.
II дәрәҗә Изге Анна (1902), IV (1907) һәм III (1909) дәрәҗә Изге Владимир орденнары белән бүләкләнә.
Өйләнгән, өч баласы булган.
1934 елда вафат була.
# Тынычлык (мәчет, Байлар Сабасы)

«Тынычлык» мәчете (рус. Мечеть «Тынычлык» в пгт. Богатые Сабы) ― Татарстанның Саба районы административ үзәге Байлар Сабасы шәһәр тибындагы бистәсендә 2024 елның 14 июнендә ачылган ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенә караучы Саба районы мөхтәсибәте карамагында. Бу Саба районында 61нче мәчет.

# Тынычлык (мәчет, Байлар Сабасы)
## Тарих

Төзелешнең башы ― 2018 ел. Мәхәллә 2019 елның 22 гыйнварыннан рәсми теркәлгән. 2019 елның март ахырында мәчет төзелешенә рөхсәт алу өчен проект документациясе әзерләнгән. 2019 елның 10 апрелендә төзелешкә рөхсәт алынган. «Тынычлык» мәчете төзелешен 2019 елның июнендә, «Шоколад» балалар бакчасы янында башлау планлаштырылган. 2021 елның 14 октябрендә манарасына ярымай куелган. Ул тулысынча халыктан җыелган сәдака акчасына һәм эшмәкәрләр, иганәчеләр ярдәме белән төзелә. Мәчет биш елда сафка баскан.
2024 елның 14 июнендә, Корбан бәйрәме көнендә ачылган. . Тантанада Татарстан Республикасының Баш казые Җәлил хәзрәт Фазлыев, Саба муниципаль район башлыгы урынбасары Расих Закирҗанов, Саба районы мөхтәсибе Айнур хәзрәт Әхмәтов, башка дин әһелләре катнаша.

# Тынычлык (мәчет, Байлар Сабасы)
## Бина

Мәчет ― бер манаралы, аксыл-кызыл кирпечтән күтәрелгән бина. Мәчет бик муллык, байлык белән салынган. Түбәсендә гөмбәзе юк. Тәрәзәләренең өске ягы ярымтүгәрәкләнеп килә. Әйләнә-тирәсенә күптөрле куак-агачлар, аллы-гөлле чәчәкләр утыртылган, янәшәгә җыйнак кына беседка да ясап куйганнар.

# Тынычлык (мәчет, Байлар Сабасы)
## Җитәкчелек

Имам-хатыйб Камил улы Илнур хәзрәт Галимҗанов
# AQŞ açıq tennis yarışı

AQŞ açıq tennis yarışı (inglizçä The United States Open Tennis Championships, US Open) — Zur Başlıq dürt yarışınıñ berse.
Här yılnı avgust azağında - sentäber başında ütkärelä.
Yarış qısalarında yalğız ir-at, yalğız xatın-qız, parlı ir-at, parlı xatın-qız, qatnaş, yäşüsmer, veterannar bäygeläre uzdırıla.
Yarışnı oyıştıruçı - AQŞ tennis assotsiatsiäse. Yarış qatı tüşämle kortlarda ütkärelä.
1978 yıldan uyınnar Billi Cin King isemle Milli tennis üzägendä (Nyu-York, Kwins) uza.
Berençe yarış 1881 yılda Nyuport şähärendä (Rod-Aylend) uza.
1968 yıldan birle biş törle bäyge berdäm "AQŞ açıq yarışı"na berläşä.
Yarışnıñ töp kortı - Artur Eş Stadium.
Rusiä tennisçıları arasında Marat Safin (2002, yalğız tör), Svetlana Kuznetsova (2004, yalğız), Mariä Şarapova (2006, yalğız) yarışta ciñdelär.

# AQŞ açıq tennis yarışı
## Monı da qarğız

* Wimbldon tennis yarışı
* Frantsiä açıq tennis yarışı
# Яңа Родионовка

Яңа Родионовка (чуаш. Ҫӗнӗ сала, рус. Новородионовка ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429430. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219501003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800006400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Яңа Родионовка
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 116 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Ле Казе (Бреша)

Ле Казе — Италиянең Ломбардия төбәге Каприоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казе (Бреша)
## Географиясе

Ле Казе Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Казе (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лашовице

Лашовице (чех. Lašovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Раковник һәм Раковник районында урнашкан авыл.

# Лашовице
## Географиясе

Мәйданы — 3,819822 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378 метр биеклектә урнашкан.

# Лашовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лашовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лашовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 417 |
| 1880 | 436 |
| 1890 | 433 |
| 1900 | 498 |
| 1910 | 422 |
| 1921 | 417 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 408 |
| 1950 | 281 |
| 1961 | 282 |
| 1970 | 248 |
| 1980 | 156 |
| 1991 | 116 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 101 |
| 2014 | 121 |
| 2016 | 121 |
| 2017 | 121 |
| 2018 | 124 |
| 2019 | 119 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 120 |
| 2021 | 115 |
| 2021 | 118 |
| 2022 | 114 |
| 2023 | 126 |
| 2024 | 134 |
# Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы

Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1983 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 21 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан белгечлекләре буенча кимендә 10 ел эшләүче югары квалификацияле архитекторларга, реставраторларга, шәһәр төзүчеләргә, югары уку йортлары мөгаллимнәренә шәһәр төзелеше өлкәсендәге, граждан, сәнәгать һәм авыл архитектура комплекслары, биналар һәм корылмалар төзүдәге һәм реконструкцияләүдәге, җәмәгатьчелеккә киң танылган тарих һәм мәдәният ядкарьләрен торгызудагы, архитектура өлкәсендә фәнни-тикшеренү эшендәге, кадрлар әзерләүдәге казанышлары өчен бирелә.

# Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы
## Ияләре

| Ел | Исем | туу датасы | үлем датасы |
| | Фәридә Зәбирова | 1954-02-11 | 2021-06-27 |
| | Сергей Саначин | 1948-10-10 | |
| 2001 | Фирдәвис Ханов | 1951-09-07 | |
| | Рөстәм Зәбиров | 1961-07-07 | |
| | Айвар Саттаров | 1956-05-05 | |
| | Равил Айдаров | 1950-08-09 | |
| | Евгений Прокофьев | 1951-04-08 | |
| | Мөнир Хәйруллин | | |
| | Розалия Нургалиева | 1953-08-07 | |
# Невожилде (Лозада)

Невожилде — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Лозада муниципалитетына карый.

# Невожилде (Лозада)
## Географиясе

Мәйданы — 3,61 км².
# Иске Янситово

Иске Янситово (чуаш. Ялти Кинчер, рус. Старое Янситово) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Иске Янситово
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Янситово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 267 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Лас Эскобитас (Кузамала де Пинзон)

Лас Эскобитас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куцамала-де-Пинсон муниципалитеты составына керә.

# Лас Эскобитас (Кузамала де Пинзон)
## Географиясе

Лас Эскобитас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Эскобитас (Кузамала де Пинзон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Эскобитас (Кузамала де Пинзон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Мүлмә

Мүлмә — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422731.

# Мүлмә
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

# Мүлмә
## Шәхесләр

* Җәләй Гыйльметдинов (1897–1970 елдан соң), ВКП(б)ның кантон-район комитетлары секретаре (беренче секретаре).
* Рәсимә Шәмсетдинова (1954), ТР Мәгарифне үстерү институтының кафедра мөдире, фән кандидаты, доцент, ТР атказанган укытучысы.
# Марат Яруллин

Марат Яруллин — Мәскәүдә яшәп иҗат итүче популяр татар җырчысы һәм музыкант.

# Марат Яруллин
## Биографиясе

Марат Максут улы Яруллин Кызыл Октяб районының Актук авылында туа. Ул мәшһүр Рәшит Ваһаповның авылдашы. Әтисе — авыл мәдәният йорты җитәкчесе Максут Мәнсур улы Яруллин. Әнисе Рафия Җәфәр кызы — укытучы. Абыйсы Ринат — билгеле музыкант, баянчы, апасы Гөлнара — режиссер.
2010—2015 елларда Мәскәү дәүләт мәдәният институтының актерлар-режиссерлар һәм театраль режиссерлар факультетларында укый. Уку вакытында «Стейдж Интертеймент» продюсерлык агентлыгы белән хезмәттәшлек итә башлый. Башкалада куелган төрле мюзикллларда катнаша.
2014 елда үткән Татар моңы телевизион конкурсы лауреаты була. Шул вакыйга аны татар эстрадасына авыштыра. Ул җырчы карьерасын башларга була. 2017 елда беренче соло альбомын чыгара. Түбәншәһәр өлкәсендә авылларда концертлар бирә башлый. Мәскәүдә беренче концертын уңышлы узгач, башка төбәкләрдә, шул исәптән Татарстанда гастроль эшчәнлеген башлый.
Музыкаль клиплардан гайре Марат Яруллин командасы белән кыскаметражлы фильмнар төшерә. Беренчесе — «Ал гөлләрем» җырына багышлап төшерелгән фильм. Вакыйгалар авылда (Актукта) һәм Мәскәүдә бара. Фильм көлкеле диалогларга һәм профессиональ оператор алымнарына бай. Җыр үзе татар телендә яңгыраса да, геройларның диалоглары сергач сөйләшендә алып барыла.
Икенче фильм — 20 минутлык «Әллә язмыш, әллә ялгыш», «Ирония судьбы» кинокомедиясенә пародия буларак төшерелә. Сценарий авторы А. Шакиров, режиссеры М.Мәхмүтов. Фильм премьерасы 2024 елның 1 гыйнварына туры китерелә.

# Марат Яруллин
## Дискография

* Кемнәр сине шулай сагыныр, 2018 ел.
* Сагынырсың, 2021 ел.
* Ал гөлләрем, 2021 ел
* Минем серем, 2022 ел.
* YouTube сайтында Марат Яруллинның каналы
# Пелма

Пелма — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Алвайазери муниципалитетына карый.

# Пелма
## Географиясе

Мәйданы — 30,4 км².
# Антон Вильгельм Тишбейн

Ханаудан Тишбейн буларак мәгълүм Антон Вильгельм Тишбейн, (немец телендә: Anton Wilhelm Tischbein, Hanauer Tischbein; 1730 елның 1 марты, Хайна, Гессен — 1804 елның 1 ноябре, Ханау, Гессен) — немец живописец-портретисты. Зур Тишбейннар рәссамнар гаиләсенең вәкиле.

# Антон Вильгельм Тишбейн
## Тәрҗемәи хәле

Булачак рәссам ипи пешерүче Иоганн Генрих Тишбейн (1682—1764) һәм Сюзанна Маргарета Хинзинг гаиләсендә туган, аларның сигез баласының бишесе рәссамнар булып киткән. Аларның иң мәшһүре Иоганн Генрих Тишбейн Олысы яки Кассельдән Тишбейн булган. 1753 елда Антон Вильгельм педагоглары барокко стилендә эшләгәне өчен халыкара репутациягә ия Король сәнгать академиясенә кергән. 1758 елда Антон Вильгельм граф Кристиан Август фон Сольмс-Лаубахка сәркатип булып хезмәткә кергән. 1769 елда ул Гессен курфюрсты Вильгельм I-нең сарай яны рәссамы булыр өчен Ханауга күчкән, ә 1772 елдан соң анда сәнгать академиясен барлыкка китерү өстендә эшләгән һәм аның мөгаллиме булган. Аның төп эше портретлар ясау булган, әмма ул шулай ук тарихи сюжетларга картиналар һәм “кабинет картиналары” (Kabinettstücken) буларак мәгълүм кече форматта кечкенә әсәрләр барлыкка китергән һәм шулай ук Вильгельмсбадта “Люстшлосс” кальгасын бизәгән; хәзер ул Ханаудан ерак түгел парк.
# Илфир Якупов

Илфир Якупов, Илфир Илшат улы Якупов (1982 елның 25 мае, ТАССР, Яр Чаллы) — мәдәният хезмәткәре, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры директоры (2012―2024). Муса Җәлил премиясе лауреаты (2019).

# Илфир Якупов
## Тәрҗемәи хәле

1982 елның 25 маенда Яр Чаллы шәһәрендә туган. Яр Чаллы шәһәренең татар гимназиясен, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының актерлык бүлеген (2004, М. Сәлимҗанов курсы), Казан федераль университетының квалификация күтәрү буенча бизнес-идарә итү магистры (МВА) курсын (2011) тәмамлаган.

# Илфир Якупов
## Хезмәт юлы

2003-2005 елларда ТР мәдәният министрлыгының театр сәнгате буенча әйдәп баручы белгече.
2005-2007 елларда ТР мәгълүматлаштыру һәм элемтә министры ярдәмчесе.
2007-2012 елларда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының маркетинг буенча директор урынбасары.
2012 елның февраленнән — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры директоры в. б., октябреннән — театр директоры.
2024 елның 28 декабреннән Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры директорының беренче урынбасары.

# Илфир Якупов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2019 — Муса Җәлил премиясе — «Һөнәр» Бөтенроссия яшь режиссура фестивален оештырган өчен

# Илфир Якупов
## Гаилә хәле

Өйләнгән, өч бала үстерә.