yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хаскөй (Ардахан)

Хаскөй (төр. Hasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ардахан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вила Санта Кроче (Казерта)

Вила Санта Кроче — Италиянең Кампания төбәге Пьяна-ди-Монте-Верна өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Санта Кроче (Казерта)
## Географиясе

Вила Санта Кроче Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Вила Санта Кроче (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пирефендидереси (Боябат)

Пирефендидереси (төр. Pirefendideresi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Канталупи (Беневенто)

Канталупи — Италиянең Кампания төбәге Дуджента өязендә урнашкан торак пункт.

# Канталупи (Беневенто)
## Географиясе

Канталупи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Канталупи (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ранчо Систо Лопез де ла Луз (Тлакоачистлавака)

Ранчо Систо Лопез де ла Луз — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tlacoachistlahuaca муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Систо Лопез де ла Луз (Тлакоачистлавака)
## Географиясе

Ранчо Систо Лопез де ла Луз Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Систо Лопез де ла Луз (Тлакоачистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Систо Лопез де ла Луз (Тлакоачистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# NGC 1545

NGC 1545 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1545
## Тарихы

Әлеге галактика 1790 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Карпенето (Удине)

Карпенето — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Поццуоло-дель-Фриули өязендә урнашкан торак пункт.

# Карпенето (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Биринҗи Нүгәди

Биринҗи Нүгәди (әзери. Birinci Nügədi) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
# Серитос де Асевес (Абасоло)

Серитос де Асевес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Серитос де Асевес (Абасоло)
## Географиясе

Серитос де Асевес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Серитос де Асевес (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Серитос де Асевес (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (18982) 2000 RH5

(18982) 2000 RH5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18982) 2000 RH5
## Тарихы

2000 елның 1 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RH5» саналган.
# IC 1106

IC 1106 — Елан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 1106
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1106, 2MASX J15135624+0442391, PGC 54375, AGC 251998, Z 49-66, UZC J151356.3+044240, Z 1511.5+0454, SDSS J151356.27+044239.4, LEDA 54375 һәм 2MASS J15135624+0442391 буларак та сурәтләнә.
# Фирдәвес Вафин

Фирдәвес Мәлик улы Вафин – танылган композитор, фән кандидаты, доцент.

# Фирдәвес Вафин
## Тормыш юлы

Фирдәвес Мәлик улы Вафин 1924 нче елның 15 нче ноябрендә Кайбыч районының Олы Урсак авылында дөньяга килгән. Олы Урсак — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Авылда җиде сыйныф тәмамлагач, апасы янына Уфага килә, тимер юл училищесына укырга керә. 1943 нче елда сугышка алына. Яраланып, госпитальләрдә озак дәвалана. Аннан соң Уфага кайта, авиация техникумын тәмамлый, Мәскәү авиация, физик-техник институтларында белем туплый. 1953 нче елдан Үзәк авиомотор төзү фәнни-тикшерү институтында эшли. Читтән торып аспирантура бүлеген тәмамлый, соңрак фән кандидаты була. СССР фәннәр академиясенең югары температуралар институтында, аннан соң Мәскәү прибор төзү институтында доцент булып эшли. 1992 нче елдан лаклы ялга чыга.

# Фирдәвес Вафин
## Иҗат юлы

Фирдәвес Малик улы Вафин, иҗат кешесе буларак, татар музыкасы белән мавыга, күп көйләр иҗат итә. Ике дистәдән артык берсеннән-берсе моңлы көйләр татар дөньясына тиз таралды. Ул Бөтенсоюз, Россия халык иҗаты фестивальләре лауреаты, дистәдән артык орденнар һәм медальләр кавалеры. Ул язган көйләр әле бүгенге көндә дә яратып тыңлана. Аның иҗаты белән район авторлары тарафыннан басылып чыккан чыганаклардан, әдәбияттан танышырга мөмкин.

# Фирдәвес Вафин
## Әдәбият исемлеге

* Әдипләребез. Библиографик белешмә. 1 том А-К. / Р.Н.Даутов, Р.Ф.Рахмани. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2009.
* Әдипләребез. Библиографик белешмә. 2 том Л-Я. / Р.Н.Даутов, Р.Ф.Рахмани. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2009.
* Кайбычым – куанычым. Төзүче – Р.Гарәфетдинов. Кайбыч, 1998.
* Туган җирем – Кайбычым. (Кайбицы – край мой родной). Автор-төзүче Р.А.Гарәфетдинов. – Казан: Идел-Пресс, 2007. – 656 бит.
# Манчаж Тамак

Манчаж Тамак (рус. Усть-Манчаж) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.

# Манчаж Тамак
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Манчаж Тамак
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Перьм губернасының Кызылъяр өязенә караган.

# Манчаж Тамак
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (96 %), башкортлар (4 %).
# (20759) 2000 CX96

(20759) 2000 CX96 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20759) 2000 CX96
## Тарихы

2000 елның 6 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CX96» саналган.
# Заградҗе (Горньи Милановац)

Заградҗе (серб. Заграђе ) — Сербиянең Моравич округы Горни-Милановац һәм Моравица бүлгесе җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Заградҗе (Горньи Милановац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 572 метр биеклектә урнашкан.

# Заградҗе (Горньи Милановац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ратвиця

Ратвиця — Польшаның Люблин воеводалыгы Билгорай гминаcында урнашкан авыл.

# Ратвиця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Соленице

Соленице (чех. Solenice) — Чехиянең Урта Чехия крае Пршибрам һәм Q10817119? районында урнашкан авыл.

# Соленице
## Географиясе

Мәйданы — 7,549268 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 286 метр биеклектә урнашкан.

# Соленице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Соленице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Соленице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 434 |
| 1880 | 416 |
| 1890 | 380 |
| 1900 | 374 |
| 1910 | 363 |
| 1921 | 312 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 294 |
| 1950 | 176 |
| 1961 | 421 |
| 1970 | 567 |
| 1980 | 457 |
| 1991 | 374 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 320 |
| 2014 | 373 |
| 2016 | 409 |
| 2017 | 405 |
| 2018 | 392 |
| 2019 | 386 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 385 |
| 2021 | 371 |
| 2021 | 383 |
| 2022 | 363 |
| 2023 | 385 |
| 2024 | 358 |
# Әбүбәкер Диваев

Әбүбәкер Әхмәтҗан улы Диваев (1855, Уфа губернасы — 1933, Ташкент) — атаклы тюрколог, этнограф һәм фольклорчы, профессор.

# Әбүбәкер Диваев
## Тәрҗемәи хәл

Әбүбәкер Әхмәтҗан улы Диваев 1855 елда татар морзалары гаиләсендә дөньяга килә. Бериш чыгынаклар аның туу җирен Ырынбур шәһәрен күрсәтсә, икенчеләр — Стәрлетамак өязендәге Тукай авылын. 1876 елда Ырынбурдагы Неплюев кадет корпусын тәмамлаганнан соң, яшь белгеч Урта Азиягә чыгып китә һәм шунда озак еллар җаваплы эшләр башкара. Гади тәрҗемәче булып эшләгән Әбүбәкер Диваев Сырдәрья өлкәсе хәрби губернаторының ярдәмчесе итеп тәгаенләнә. Шул вакытта ул бар Төркистан төбәген аркылыга-буйга йөреп чыга һәм шунда яшәүче үзбәкләр, татарлар, каракалпаклар, казакълар, кыргызларның тормышын, гореф-гадәтләрен, йолаларын өйрәнә. Шулай ук төрки халыкларның борынгыдан килгән иҗатын — мәкалләрен, җырларын, бәетләрен, робагыйларын, әкиятләрен язып туплый бара.
1906 елда полковник дәрәҗәсендә хезмәттән китә. Ташкенттагы татар мәктәбенә җитәкчелек итә. 1918 елда Ташкент шәһәрендәге Урта Азия дәүләт университетын һәм Шәрык институтын оештыручыларның берсе була. Биредә ул казакълар тарихын укыта. Ташкент музееның археологик һәм этнографик коллекцияләрендә мөдирлек итә. Соңрак университетта профессор дәрәҗәсенә ирешә. Мөгаллимлек эше белән беррәттән, Ә. Диваев Төркестан төбәге музееның этнография һәм археология бүлеге мөдире вазыйфаларын башкара һәм күп кенә этнография һәм фольклор экспедицияләренә җитәкчелек итә. ССРБ Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты дәрәҗәсен алган. Казан дәүләт университетының археология һәм этнография җәмгыятендә әгъза булып торган Ә. Диваев Татарстан галимнәре белән тыгыз хезмәттәшлек итеп, берлектәге гыйльми эшләрне башкара.
# Траян

Марк Ульпий Нерва Траян яки Траян (tat. lat. Trayan(үле сылтама), лат. Marcus Ulpius Nerva Traianus) (53-117) - Борынгы Рим императоры 98-117 елларда, гаскәр башлыгы, Антонин нәселеннән. Хәрби трибун. Траян хакимлегендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.

# Траян
## Тарих

Траян Испаниянең аксөяге нәселеннән чыккан. Император Домициан хакимлегендә Траян Өске Алманиядә хезмәт итә башлаган. Хәрби борылыш нәтиҗәсендә Домицианның алмашка килүчесе - Нерва - гаскәрдә бик популяр башлыкны - Траянны үзенең варисын итеп билгеләгән.
Траян 97 елдан Өске Алманиянең җирле башлыгы. Рейн елгасында алманнарга каршы уңышлы сугышкан.
98-117 - Рим императоры. Агрессив һөҗүмчән тышкы сәясәтен, буйсындыру сугышларын үткәргән. Аның хакимиятендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.

# Траян
## Тарих
### Дакияне һәм Аравияне буйсындыру

Траян 101-102 һәм 105-106 сугышлары нәтиҗәсендә даклар җирләрен буйсындырган - Дакия провинциясенә әйләндергән, соңрак Набагей патшалыгын буйсындырган - Аравия провинциясенә әйләндергән.

# Траян
## Тарих
### Парфияне, Әрмәнстанны, Месопотамияне буйсындыру

Парфия патшалыгына каршы сугыш нәтиҗәсендә 114-117 елда Траян патшалыкның башкаласын Ктесифон алган, Бөек Әрмәнияне һәм бөтен Месопотомияне Фарсы култыгына кадәр буйсындырган.

# Траян
## Үткәрелгән сәясәт

Траян үзәкләштерү сәясәтен үткәргән, кол биләүче аксөякләрен бергә туплап ныгыткан, аларның вәкилләре санын Сенатта арттырган, провинциядә яшәгән кешеләргә Римның ватандашы хокукларын биргән.
# Димбова

Димбова — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Дрегуцешть (коммуна) коммунасына карый.

# Димбова
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Азили (Кунео)

Азили — Италиянең Пьемонт төбәге Барбареско өязендә урнашкан торак пункт.

# Азили (Кунео)
## Географиясе

Азили Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Азили (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 186 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 186 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 186 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 186 — сан.
# Маденлер (Ятаган)

Маденлер (төр. Madenler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Лукаола (Болонья)

Лукаола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Alto Reno Terme өязендә урнашкан торак пункт.

# Лукаола (Болонья)
## Географиясе

Лукаола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Лукаола (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# DEFB103B

DEFB103B (ингл. Defensin beta 103A) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Секелешень

Секелешень — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Секелешень (коммуна) коммунасына карый.

# Секелешень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хлево (Лодзь воеводалыгы)

Хлево — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гощанув гминаcында урнашкан авыл.

# Хлево (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тимпа (Муреш)

Тимпа — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Меркуря-Ниражулуй коммунасына карый.

# Тимпа (Муреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Банёвка 2

Банёвка 2 (белар. Банёўка 2) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Банёвка 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Погоржелице (Надейков)

Погоржелице (чех. Pohořelice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Надейков районында урнашкан авыл.

# Погоржелице (Надейков)
## Географиясе

Мәйданы — 0,614 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Погоржелице (Надейков)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Погоржелице (Надейков)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Погоржелице (Надейков)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 32 |
| 1880 | 32 |
| 1890 | 30 |
| 1900 | 34 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 39 |
| 1921 | 37 |
| 1930 | 33 |
| 1950 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 11 |
| 1970 | 7 |
| 1980 | 5 |
| 1991 | 4 |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2001 | 2 | |
| 2011 | 0 | |
# Ка Мацети (Болонья)

Ка Мацети — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сассо-Маркони өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Мацети (Болонья)
## Географиясе

Ка Мацети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Мацети (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 1237

NGC 1237 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1237
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Карл Маркс урамы, 60 (Казан)

Карл Маркс урамы, 60 — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, XIX гасырда төзелгән ике катлы йорт. Бу йортта 1966-1974 елларда Сәхипҗамал Гыйззәтуллин-Волжская яшәгән.
# Храстенице

Храстенице — Словениянең Доброва-Полхов Градець җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Храстенице
## Географиясе

Мәйданы — 1,05 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 325,8 метр биеклектә урнашкан.
# Ессертин-ан-Шательнеф

Ессертин-ан-Шательнеф (фр. Essertines-en-Châtelneuf) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Таусеңер

Таусеңер — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453018, ГАТОБК коды — 80235880006.
# Санта Клара (Акамбаро)

Санта Клара — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Акамбаро муниципалитеты составына керә.

# Санта Клара (Акамбаро)
## Географиясе

Санта Клара Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Клара (Акамбаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Клара (Акамбаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сарыер

Сарыер (төр. Sarıyer) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесенең Истанбул иленә караган бер илчедер.

# Сарыер
## Географиясе

Илче мәйданы — 162 км².
# Швециядә ислам

Швециядә ислам (швед. Islam i Sverige) — Швеция территориясендә ислам дине. Ислам — христианлыктан соң илдә әһәмияте буенча икенче дин. Швеция халкының (10 036 мең кеше) 8, 10 % ы (800 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020).

# Швециядә ислам
## Тарих

Швеция территориясендә ислам мәдәнияте белән беренче танышу викингларның VII—X гасырларда ислам илләре белән сәүдә иткән чорга туры килә.
Яңа заманда мөселман илләреннән иммиграция Швециядә демографиягә көчле йогынты ясый. 1930 елда Швециядә халык санын алу нәтиҗәләре «мөселманнар һәм башка Азия конфессияләре» төркеменә 15 кешене кертә. Хәзерге Швециядә беренче булып теркәлгән мөселман җәмгыяте фин татарлары була, алар 1940-елларда Финляндия һәм Эстониядән күчеп килгән.
Ислам дине тарафдарлары Швеция территориясендә 1960-еллар ахырында күпләп барлыкка килгән. 1970-елларда мөселманнар, нигездә, Якын Көнчыгыштан, Әфганстаннан, Иран һәм Гыйрактан күчеп килгән кешеләр һәм аларның Швециядә туган балалары. Мөселманнарның икенче зур төркеме — элекке Югославия республикаларыннан (күпчелек өлеше Босния һәм Герцеговинадан) күчеп килгән мөһаҗирләр. Шулай ук Сомали һәм Мароккодан күченгән кешеләр дә бар.
2000 елда Швеция территориясендә 300 мең — 350 мең мөселман яшәгән, бу ил халкының якынча 3,5 % ын тәшкил иткән. Шулардан якынча 100 мең кеше — яңа буын мөселман, ягъни Швециядә мөселман гаиләләрендә туган мөселманнар булган. Ислам дине тарафдарларының саны 2009 елда 450 меңнән 500 меңгә кадәр җиткән (ил халкының 5 % ы тирәсе). 2009 елда Швеция мөселманнары берлегендә 106 327 әгъза теркәлгән булган.
1987 елда Швеция ислам берлеге (швед. Islamiska förbundet i Sverige, IFiS), 1990 елда Швеция ислам шурасы (швед. Sveriges muslimska råd, SMR) оештырылган.
2017 елда Швециянең тугыз мәчетендә имамнар Төркия дин эшләре идарәсе (Diyanet) тарафыннан җибәрелгән һәм хезмәт хакы түләнгән.

# Швециядә ислам
## Мәчетләр

    Төп мәкалә: Стокгольм җәмигъ мәчете
Швециядә мөселманнарның намаз уку һәм мөселман төркемнәренең социаль активлыгы өчен кулланылучы берничә мәчете бар. Швециянең беренче мәчете — 1976 елда Гётеборгта Әхмәдия тарафдарлары төзегән Насир мәчете. 1984 елда Мальмё мәчете, 1995 елда Уппсала мәчете төзелгән. 2000-елларда: Стокгольм мәчете (2000 ел), Умео мәчете (2006 ел) һәм Фиттья районы мәчете (Стокгольм, 2007 ел). Согуд Гарәбстаны, БГӘ һәм Ливия хөкүмәтләре Швециянең иң зур мәчетләрен төзүгә финанс ярдәме күрсәтә.

# Швециядә ислам
## Фотогалерея

* Швеция мәчетләре
* Стокгольм җәмигъ мәчете
* Насир мәчете. Гётеборг
* Мальмё мәчете
* Гётеборг мәчете
* Фиттья мәчете. Стокгольм
# Анацки

Анацки (белар. Анацкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Анацки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Либерти (Техас)

Либерти — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Либерти (Техас)
## Тарихы

Либерти шәһәре елда нигезләнгән.

# Либерти (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 107,01111 км², 107,011122 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Чакаллы (Белен)

Чакаллы (төр. Çakallı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Белен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Трясеница

Трясеница — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нюба елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Трясеница
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000025140
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002514
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# CRYBB2

CRYBB2 (ингл. Crystallin beta B2) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шклярня (Янивский повяты)

Шклярня — Польшаның Люблин воеводалыгы Янув-Любельский гминасында урнашкан авыл.

# Шклярня (Янивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гвадалупито (Косио)

Гвадалупито — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Косио муниципалитеты составына керә.

# Гвадалупито (Косио)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гвадалупито (Косио)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Агачлыдере (Сур)

Агачлыдере (төр. Ağaçlıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Манчано (Арецо)

Манчано — Италиянең Тоскана төбәге Кастильон-Фьорентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Манчано (Арецо)
## Географиясе

Манчано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Манчано (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Униславице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Униславице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Коваль гминаcында урнашкан авыл.

# Униславице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Смильгини (Мисявицки авыл советы)

Смильгини (белар. Смільгіні) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Смильгини (Мисявицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.