# 19 сентябрь

19 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның унтугызынчы көне. Ел ахырына кадәр 103 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 19 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* Аурупа Берлеге — 16-22 сентябрь:Европа хәрәкәт атналыгы (франц.). Шәһәрләрдә җәяү яки җәмгыяви транспорт белән йөрү, яки велосипед куллану өчен уңайлы инфраструктура булдырылуын алга сөрүче еллык вакыйга: Европа комиссиясе (русча) тарафыннан оештырыла.

# 19 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Чили — Армия көне (исп. Día de las Glorias del Ejército de Chile).
* Сент-Китс һәм Невис — Бәйсезлек көне (ингл. Independence Day, 1983, Бөекбританиядән).
* Словакия — Словак милли шурасының беренче ачык мөрәҗәгате көне (словак. Deň 1. verejného vystúpenia SNR, ингл. Day of the First Public Appearance of the Slovak National Council, 1848).
* Төркия — Ветераннар көне (төр. Gaziler Günü).

# 19 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Көлке

* Халыкара пиратлар көне (ингл. International Talk Like a Pirate Day).

# 19 сентябрь
## Вакыйгалар

* 1893 — дөньяда беренче булып Яңа Зеландия хатын-кызларга сайлау хокукын бирә.
* 1928 — Нью-Йоркта Микки Маус белән беренче мультфильм премьерасы уза.
* 1930 — Казан университетының өч факультетында 1-3 курсларда татар теле мәҗбүри укытыла башлый.
* 1941 — Икенче бөтендөнья сугышы барышында Киев шәһәре / Өченче рейх гаскәрләре тарафыннан алына.
* 2000 — Берлинда Рейхстагны яндырырга тырышып карыйлар.

# 19 сентябрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:19 сентябрь көнне туганнар
* 1551 — Генрих III, Франция патшасы.
* 1802 — Лайош Кошут, маҗар халкының милли каһарманы.
* 1803 — Мария Анна Савойская,
* 1844 — Александр Штукенберг,
* 1864 — Михаил Рузский,
* 1880 — Владимир Залежский,
* 1891 — Константин Уханов,
* 1903 — Гөлсем Мөхәммәдова, татар язучысы.
* 1905 — Иван Страхов,
* 1907 — Иван Матвеев,
* 1907 — Иван Сухов,
* 1910 — Хөсәен Гыйззәтуллин,
* 1911 — Вильям Голдиң,
* 1912 — Нури Арсланов, шагыйрь һәм тәрҗемәче.
* 1912 — Сәгыйть Рәфыйков,
* 1920 — Айтуган Госманов,
* 1923 — Виктор Москвитин,
* 1923 — Мидхәт Салихов, татар Советлар Берлеге каһарманы, Кызыл Армиясенең артиллерия офицеры.
* 1924 — Корбан Тимергалиев,
* 1926 — Масатоши Кошиба,
* 1928 — Алексей Авдышев,
* 1929 — Пётр Грязневич,
* 1939 — Пётр Прохоренко,
* 1943 — Бари Явышев, биофизика галиме.
* 1948 — Гыйниятулла Хәлиуллин,
* 1948 — Луиза Хәйретдинова,
* 1949 — Лена Вахитова,
* 1955 — Владимир Виноградов, ССРБ һәм Россия Федерациясе эшкуары, банкир.
* 1957 — Ринат Гайзатуллин, Татарстан Дәүләт шурасы депутаты, авыл хуҗалыгы белгече.
* 1969 — Сәлимә Әминова,
* 1972 — Наталья Карпович,
* 1977 — Адам Петроуш,
* 1980 — Сергей Рыжиков,
* 1984 — Игорь Мирнов, Россия хоккейчысы, һөҗүмче.
* 1987 — Игорь Макаров,
* 1990 — Ксения Макеева,
* 1991 — Павел Антипов,
* 1992 — Булат Шәвәлиев,
* 1997 — Хәлимә Аден,

# 19 сентябрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:19 сентябрь көнне вафатлар
* 1881 — Җеймс Абраһам Гарфилд,
* 1902 — Масаока Сики, япон шагыйре, язучы, әдәби тәнкыйтьче.
* 1906 — Тимербулат Акчурин,
* 1918 — Гарифулла Киеков, мәгърифәтче, тарихчы, дин эшлеклесе.
* 1935 — Константин Циолковский, рус галиме.
* 1935 — Михаил Тушнов,
* 1942 — Адольф Рабинович,
* 1944 — Зинон Прохоров,
* 1948 — Александр Мишулин, антик дөнья тарихчысы.
* 1955 — Гыймалетдин Минһаҗев,
* 1969 — Габдрахман Хәбибуллин, БАССРның опера җырчысы.
* 1971 — Давид Мерин-Волосов,
* 1979 — Әбрар Шамин, татар язучысы, полковник, судья.
* 1984 — Гомәр Тумашев,
* 1985 — Итало Кальвино, итальян язучысы.
* 1989 — Сәмигулла Кәлимуллин,
* 1991 — Вадим Бивойно,
* 1995 — Рауф Хаҗиев,
* 2007 — Ринат Бәшәров, СССР һәм РФ опера җырчысы, укытучы.
* 2009 — Елизавета Мукасей,
* 2009 — Петр Полушкин,
* 2018 — Александр Барабанов,
* 2020 — Михаил Борисов,