yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# PAPSS1

PAPSS1 (ингл. 3'-phosphoadenosine 5'-phosphosulfate synthase 1) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 3036

IC 3036 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3036
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3036, PGC 38888, UGC 7200, VCC 48, EVCC 162, SDSS J121215.06+122917.1, Z 69-77, ALFALFA 1-156, UZC J121215.1+122918, Z 1209.7+1245, CAIRNS J121215.11+122918.2, LEDA 38888 һәм [HDL96] 69 138 буларак та сурәтләнә.
# Карлов (Ржозтоки)

Карлов (чех. Karlov) — Чехиянең Урта Чехия крае Ржозтоки (Ржаковник) районында урнашкан авыл.

# Карлов (Ржозтоки)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Карлов (Ржозтоки)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Карлов (Ржозтоки)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Карлов (Ржозтоки)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Баси (Кунео)

Баси — Италиянең Пьемонт төбәге Гуарене өязендә урнашкан торак пункт.

# Баси (Кунео)
## Географиясе

Баси Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Баси (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Млинец (Полень)

Млинец (чех. Mlýnec) — Чехиянең Пльзень крае Полень районында урнашкан авыл.

# Млинец (Полень)
## Географиясе

Мәйданы — 2,174 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Млинец (Полень)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Млинец (Полень)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Млинец (Полень)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 182 |
| 1880 | 186 |
| 1890 | 159 |
| 1900 | 146 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 179 |
| 1921 | 194 |
| 1930 | 165 |
| 1950 | 101 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 75 |
| 1970 | 74 |
| 1980 | 59 |
| 1991 | 47 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 41 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 38 |
# Бохар

Бохар — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Халык саны — 19 тирәсендә. Почта индексы — 423294.

# Бохар
## Тарих

1924 елда нигезләнгән.

# Бохар
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Бохар
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Торопово (Киров өлкәсе)

Торопово (рус. Торопово) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.

# Торопово (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Торопово (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Торопово (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Торопово (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Лог-Кабин (Техас)

Лог-Кабин — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Лог-Кабин (Техас)
## Тарихы

Лог-Кабин шәһәре елда нигезләнгән.

# Лог-Кабин (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,734801 км², 2,7348 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Блеклик-Естейтс (Огайо)

Блеклик-Естейтс — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Блеклик-Естейтс (Огайо)
## Географиясе

Блеклик-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы — 4,940329 км², 4,958173 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 229 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Баһшиш (Тарсус)

Баһшиш (төр. Bahşiş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Калайджиево

Калайджиево — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Крумовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Калайджиево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 495 метр биеклектә урнашкан.
# Нурмучаш (Советский районы)

Нурмучаш (чирм. Нурмучаш, рус. Нурмучаш) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.

# Нурмучаш (Советский районы)
## Сәгать поясы

Нурмучаш (Советский районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нурмучаш (Советский районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
# Осман Кавунҗу (Меликгази)

Осман Кавунҗу (төр. Osman Kavuncu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Z

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
Z (z) (tat. lat. Z xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында утыз дүртенче. "Z" хәрефе кирилл әлифбасының "З" хәрефенә туры килә.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# Z
## Бүтән телләрдә

Z, z бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.

# Z
## Кодлар

Стандарт латин клавиатурасына керә.
# Арча гербы

Арча шәһәренең тарихи гербы - Россия Федерациясенең Арча районы административ үзәге Арча шәһәренең гербы.

# Арча гербы
## Символиканы тасвирлау һәм нигезләү

Арча шәһәре гербы югары дәрәҗәдә 1781 елның 18 октябрендә императрица Екатерина II тарафыннан Казан наместниклыгының башка герблары (ПСЗРИ, 1781, 15260 номерлы Закон) белән берлектә раслана.
Арча шәһәре гербының чын тасвирламасы болай ди: «Көмеш кырда өч манарасы булган имән урманнан кисеп алынган кирмән, чыннан д, хәзер дә шул шәһәрдә бар. Калканның өске өлешендә Казан наместниклыгының гербы: «Казан таҗы астында ак кырда кызыл канатлы кара елан.»

# Арча гербы
## Тарих

Рус елъязмаларында беренче тапкыр Арча ныгытмасы турында 1497 елда телгә алына. 1606 елда Арча рус ныгытмасы була. 1781 елда Екатерина II указы белән Арча өяз шәһәре статусын ала.
1781 елда иң югары расланучы Герб Арча герольдмейстер А. А. Волков җитәкчелегендә Сенат каршындагы Герольдия департаментында төзелә. 1864 елда, Кёне геральдик реформасы чорында, Арча өяз шәһәренең яңа гербы проекты эшләнә (рәсми рәвештә расланмаган): «Көмеш калканда - 3 манаралы кара кирмән, шуларның урта манарасы биегрәк, ачык капкалы. Гербның буш өлешендә Казан губернасы гербы. Ике кисечкән алтын чүкеш Александров тасмасы белән бизәлгән.»
Совет чорында Арча шәһәре гербы (1781 ел) файдаланылмый.
1926 елда Арча авыл була. 1938 елда шәһәр тибындагы бистә дип үзгәртелә, 2008 елда шәһәр статусын ала.. 1995 елда Арчаның үзгәргән тарихи гербы белән сувенир значогы чыгарыла: «Көмеш калканда яшел тәрәзә буендагы өч манаралы башня һәм кара ишекле агачтан эшләнгән алтын ныгытма. Татарстан Республикасы гербы калканының буш өлешендә».
Совет чорыннан соң шәһәрнең тарихи гербын торгызу турындагы карар кабул итмелми.
2006 елның 17 мартында Арча район Советы карары белән Арча муниципаль районы гербы раслана.
Арча муниципаль районы гербы нигезенә Арча өяз шәһәренең (1781 елда) тарихи гербы алына.
# Валдорф

Валдорф (чех. Valdorf) — Чехиянең Пльзень крае Һоршовски-Тин районында урнашкан авыл.

# Валдорф
## Географиясе

Мәйданы — 3,638 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 метр биеклектә урнашкан.

# Валдорф
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Валдорф
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Валдорф
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 164 |
| 1880 | 164 |
| 1890 | 159 |
| 1900 | 165 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 176 |
| 1921 | 176 |
| 1930 | 171 |
| 1950 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 70 |
| 1970 | 49 |
| 1980 | 22 |
| 1991 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 31 |
| 2011 | 35 |
| 2021 | 23 |
# Скоттс-Корнерс (Нью-Йорк)

Скоттс-Корнерс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Скоттс-Корнерс (Нью-Йорк)
## Географиясе

Скоттс-Корнерс халык санын алу урыны мәйданы — 4,592577 км², 4,592578 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шобартүбек

Шобартүбек (каз. Шұбартүбек) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Шобартүбек
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Тику-Колоние

Тику-Колоние — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Агирешу (коммуна) коммунасына карый.

# Тику-Колоние
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Тигран Амасян

Тигран Амасян (арм. Տիրանաա 1987 елның 17 июле) - әрмән джаз пианист, композитор. Нигездә, әрмән халык традицияләре, шулай ук Америка джаза һәм, мәсәлән, Red Hail альбомы, прогрессив рок булган очракта, үз композицияләрен башкара. Париж, Монтре, Мәскәү джаз-фестивальләр бүләкләренә ия.

# Тигран Амасян
## Биографиясе

Амасян Гюмри, Армениядә туган. Аның бабалары Карсадан. 3 яшьтән гаилә пианиноында уйный башлый, 6 яшьтән музыка мәктәбенә йөри. Балачакта треш-тимер гитаристы булырга теләгән. Үзенең беренче дөнья Passion альбомын 18 яшендә яза.
Амасян гаиләсе башта Ереванга, соңрак Калифорниягә күчә. Бөтен дөнья буенча концертлар белән чыгыш ясый.

# Тигран Амасян
## Ноты

2018 елның язында Савва Терентьев (Terentyev Music Publishing Company) музыкаль нәшриятында Тигран Амасянның беренче рәсми ноталы басмасы чыга. Ноталар цифрлы рәвештә чыгарылган. Басма фортепиано өчен өч пьеса: Этюд №1, «Markos and Markos» һәм «Lilac»пьесасын үз эченә ала.

# Тигран Амасян
## Дискография

| Елга | Альбом | Нәшир | Позициясе | Позициясе |
| Елга | Альбом | Нәшир | Бельгия | Франция |
| 2006 | World Passion | Nocturne | - | - |
| 2007 | New Era | Plus Loin Music | - | - |
| 2009 | Aratta Rebirth: Red Hail | Plus Loin Music | - | - |
| 2011 | A Fable | Verve | - | 70 |
| 2013 | Shadow Theater | Verve | 127 | 63 |
| 2015 | Mockroot | Nonesuch Records | - | - |
| 2015 | Luys i Luso | ECM Records | - | 68 |
| 2017 | An Ancient Observer | Nonesuch Records | - | 191 |
| 2018 | For Gyumri | Nonesuch Records | – | – |

# Тигран Амасян
## Әдәбияты

* ↑ Discogs — 2000.https://wikidata.org/wiki/Track:P6079https://wikidata.org/wiki/Track:P9219https://wikidata.org/wiki/Track:P6080https://wikidata.org/wiki/Track:P2206https://wikidata.org/wiki/Track:P1955https://wikidata.org/wiki/Track:P9218https://wikidata.org/wiki/Track:P1954https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063https://wikidata.org/wiki/Track:P1953
* ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #1015714722 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578
* ↑ Aratta Rebirth - Red Hail (2009) (англ.). Progarchives.com. Дата обращения 26 мая 2017. Архивировано 4 марта 2016 года.
* ↑ Chris True. Tigran Hamasyan | Biography & History (неопр.). AllMusic. Дата обращения 26 мая 2017. Архивировано 3 мая 2015 года.
* ↑ Tigran Hamasyan - Публикация от 10 июля 2015 года (англ.). Facebook (10 July 2015). — «…in Kars, the region where all my ancestry comes from». Дата обращения 26 мая 2017.
* ↑ John Lewis. Tigran Hamasyan, the pianist giving jazz an Armenian twist (англ.) // The Guardian. — 2013. — 24 October. Архивировано 26 декабря 2016 года
* ↑ Tigran Hamasyan – Official website (англ.). Дата обращения 26 мая 2017.
* ↑ Discographie Tigran (азерб.). ultratop.be. Дата обращения 26 мая 2017. Архивировано 6 мая 2016 года.
* ↑ Tigran discography (неопр.). 'lescharts.com'. Hung Medien. Дата обращения 14 сентября 2013.
* ↑ Le Top de la semaine : Top Albums – SNEP (Week 14, 2017) (фр.). Syndicat National de l'Édition Phonographique. Дата обращения 10 апреля 2017.
# PMF1

PMF1 (ингл. Polyamine modulated factor 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нью-Ричмонд (Висконсин)

Нью-Ричмонд — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Нью-Ричмонд (Висконсин)
## Тарихы

Нью-Ричмонд шәһәре 1857 елда нигезләнгән.

# Нью-Ричмонд (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 24,664083 км², 24,214319 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# IC 2814

IC 2814 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 2814
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2814 һәм SDSS J112608.50+093942.4 буларак та сурәтләнә.
# Боргата Монтильио (Торино)

Боргата Монтильио — Италиянең Пьемонт төбәге Ривара өязендә урнашкан торак пункт.

# Боргата Монтильио (Торино)
## Географиясе

Боргата Монтильио Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Боргата Монтильио (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (19315) 1996 VY8

(19315) 1996 VY8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19315) 1996 VY8
## Тарихы

1996 елның 7 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VY8» саналган.
# Сент-Андрони

Сент-Андрони (фр. Saint-Androny) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# (16142) Люн

(16142) Люн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16142) Люн
## Тарихы

1999 елның 6 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XC135» саналган.
# Падаж

Падаж — Польшаның Люблин воеводалыгы Клочев гминаcында урнашкан авыл.

# Падаж
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Өренкая (Сандыклы)

Өренкая (төр. Örenkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мурта Мария (Олбия-Темпио)

Мурта Мария — Италиянең Сарденья төбәге Ольбия өязендә урнашкан торак пункт.

# Мурта Мария (Олбия-Темпио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фәрд

Фәрд (икеюллык) — Шәрык шигъриятендә иң кечкенә жанр атамасы. Бербөтен фикер мөстәкыйль икеюллык шигырьдә гәүдәләндерелә. Гадәттә фәрд өчен афористик яңгыраш хас.
Рифмалашуы аа шәкелендә (сирәк кенә булса да, аб схемасыда очрый).
Татар шигъриятендә Сәйф Сараи, Габдулла Тукай, Дәрдемәнд, Равил Фәйзуллин һәм башка шагыйрьләр фәрдәләрне кулланганнар.
# Сломишча

Сломишча (белар. Сломішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Сломишча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Марезе (Асколи Пичено)

Марезе — Италиянең Марке төбәге Роккафлувьоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Марезе (Асколи Пичено)
## Географиясе

Марезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Марезе (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан Хосе де Монхас (Сан Дьего де ла Унион)

Сан Хосе де Монхас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Диего-де-ла-Унион муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де Монхас (Сан Дьего де ла Унион)
## Географиясе

Сан Хосе де Монхас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де Монхас (Сан Дьего де ла Унион)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де Монхас (Сан Дьего де ла Унион)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Буэ (Шаранта)

Буэ (фр. Bouëx) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# (20243) 1998 DB36

(20243) 1998 DB36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20243) 1998 DB36
## Тарихы

1998 елның 25 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DB36» саналган.
# Гайтаниново

Гайтаниново — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Хаджидимово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Гайтаниново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 701 метр биеклектә урнашкан.
# Континент

Кыйтга, яки континент (лат. continens — гомуми, тоташ, өзлексез) — литосфер плиталары белән чикләнгән коры җир өлеше.
| Кыйтга / Дөнья кисәге | Мәйдан (км²) | Коры җирнең өлеше | Халык саны | Халык санының өлеше | Халык тыгызлыгы |
| Афро-Ауразия | 84 360 000 | 57 % | 5 710 000 000 | 85 % | 56.4 |
| Ауразия | 53 990 000 | 36 % | 4 510 000 000 | 71 % | 83.5 |
| Азия | 43 810 000 | 29 % | 3 800 000 000 | 60 % | 86.7 |
| Африка | 30 370 000 | 20 % | 922 011 000 | 14 % | 29.3 |
| Америка | 42 330 000 | 28 % | 890 000 000 | 14 % | 20.9 |
| Көньяк Америка | 24 490 000 | 16 % | 515 000 000 | 8 % | 21.0 |
| Төньяк Америка | 17 840 000 | 12 % | 371 000 000 | 6 % | 20.8 |
| Антарктида | 13 720 000 | 9 % | 1 000 | 0.00002 % | 0.00007 |
| Аурупа | 10 180 000 | 7 % | 710 000 000 | 11 % | 69.7 |
| Океанлык | 8 500 000 | 6 % | 30 000 000 | 0.5 % | 3.5 |
| Австралия | 7 600 000 | 5 % | 21 000 000 | 0.3 % | 2.8 |
Барлык кыйтгаларның тулы мәйданы 148 647 000 км², яисә Җир шарының мәйданыннан 29 %(510 065 600 км²).
# Чиллер (Эрегли)

Чиллер (төр. Çiller) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Катух (Кемчуга кушылдыгы)

Катух — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кемчуг елгасының уң ярыннан 154 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.

# Катух (Кемчуга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200017241
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201724
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Яйлаҗык (Тузлуҗа)

Яйлаҗык (төр. Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Орманлы (Калкандере)

Орманлы (төр. Ormanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Калкандере илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вила Моранда (Модена)

Вила Моранда — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Модена өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Моранда (Модена)
## Географиясе

Вила Моранда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вила Моранда (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лонҗега (Болцано)

Лонҗега — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Мареббе өязендә урнашкан торак пункт.

# Лонҗега (Болцано)
## Географиясе

Лонҗега Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Лонҗега (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Спасска (Вождоромка кушылдыгы)

Спасска — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вождоромка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Спасска (Вождоромка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000039203
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003920
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Букуровац

Букуровац (серб. Букуровац) — Сербиянең Пирот округы Бела-Паланка җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Букуровац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 метр биеклектә урнашкан.

# Букуровац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# 1280-еллар

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1280-еллар — 1280 елда башланган һәм 1289 елда тәмамланган унъеллык.
# Храст-при-Виници

Храст-при-Виници — Словениянең Чрномель (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Храст-при-Виници
## Географиясе

Мәйданы — 6,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 221,9 метр биеклектә урнашкан.
# Егор Вагнер

Егор Вагнер (Егор Егор улы Вагнер, 9 декабрь 1849(1849-12-09) яки 1849, Казан, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 27 ноябрь 1903(1903-11-27) яки 1903, Варшау, Варшау гөбернәсе, Россия империясе) — химик-органик, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1900), химия докторы (1888), Казан, Санкт-Петербург, Варшава университетлары профессоры.
* 1 2 3 4 Чешская национальная авторитетная база данныхhttps://wikidata.org/wiki/Track:P691https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863
* 1 2 3 4 Вагнер Егор Егорович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737
# IC 83

IC 83 — Кит йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 83
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 83, PGC 4182, 2MASX J01102978+0141218, MCG+00-04-021, Z 0108.0+0125, Z 385-15, UZC J011029.8+014121, CAIRNS J011029.81+014121.1, CAIRNS J011029.80+014121.0, LEDA 4182 һәм Gaia DR2 2538058220028133120 буларак та сурәтләнә.
# Тахтъюрт (Алтыньяйла)

Тахтъюрт (төр. Tahtyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Алтыньяйла илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вейл-Пасс (Аляска)

Вейл-Пасс — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вейл-Пасс (Аляска)
## Географиясе

Вейл-Пасс халык санын алу урыны мәйданы — 94,961211 км², 94,961208 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 39 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Малыя Липавичы

Малыя Липавичы (белар. Малыя Ліпавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Малыя Липавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.