yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Капитал (Маркс)

“Капитал” (тулы исеме — "Капитал. Сәяси икътисадны тәнкыйтьләү"; алман: Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) - сәяси икътисад буенча Алман икътисадчысы Карл Маркс хезмәтенең капитализмның критик анализын үз эченә алган төп хезмәте. Хезмәт диалектик материализм алымын кулланып язылган, шул исәптән тарихи процессларга да.
«Капитал җитештерү процессы» беренче тапкыр 1867 елда 1000 данә белән тираж дөнья күргән һәм 1859 елда басылып чыккан «Сәяси икътисадны тәнкыйть»кә эшенең киңәйтелгән дәвамы булып тора. Фридрих Энгельс Марксның вафатыннан соң әзер фрагментлардан һәм караламалардан түбәндәге ике томны: «капитал мөрәҗәгате процессы» (1885) һәм «тулаем алганда алынган капиталистик җитештерү процессы» (1894) чыгара. Үлеме аңа йомгаклау (дүртенче) томының, «өстәмә кыйммәт теорияләре», «Капитал» ның икенче Чернов вариантыннан кулъязмасын бастырып чыгарырга комачаулаган һәм бу томны 1905-1910 елларда Карл Каутский беренче тапкыр бастырып чыгара.
# Парпесе

Парпесе (фр. фр. Parpeçay) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Брок (Подлясье воеводалыгы)

Брок — Польшаның Подлясье воеводалыгы Высоке-Мазовецке гминасында урнашкан авыл.

# Брок (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ильковице (Меховский повяты)

Ильковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Слабошув гминасында урнашкан авыл.

# Ильковице (Меховский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сапенцье (Беневенто)

Сапенцье — Италиянең Кампания төбәге Гуардия-Санфрамонди өязендә урнашкан торак пункт.

# Сапенцье (Беневенто)
## Географиясе

Сапенцье Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сапенцье (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Караали (Амасья)

Караали (төр. Karaali) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Позиково

Позиково (рус. Позиково) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.

# Позиково
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Позиково
## Сәгать поясы

Позиково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Позиково
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (71%).
# Гилман (Миннесота)

Гилман — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Гилман (Миннесота)
## Тарихы

Гилман шәһәре елда нигезләнгән.

# Гилман (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,261185 км², 1,365613 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 363 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Прери (Висконсин)

Сан-Прери — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Сан-Прери (Висконсин)
## Тарихы

Сан-Прери шәһәре 1839 елда нигезләнгән.

# Сан-Прери (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 31,191559 км², 31,725859 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Бяҗо (Падова)

Сан Бяҗо — Италиянең Венеция төбәге Теоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Бяҗо (Падова)
## Географиясе

Сан Бяҗо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Бяҗо (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лудвиков (Местечко Трнавка)

Лудвиков (чех. Ludvíkov) — Чехиянең Пардубице крае Местечко Трнавка районында урнашкан авыл.

# Лудвиков (Местечко Трнавка)
## Географиясе

Мәйданы — 2,924 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лудвиков (Местечко Трнавка)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лудвиков (Местечко Трнавка)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лудвиков (Местечко Трнавка)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 213 |
| 1880 | 178 |
| 1890 | 171 |
| 1900 | 162 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 145 |
| 1921 | 143 |
| 1930 | 122 |
| 1950 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 83 |
| 1970 | 48 |
| 1980 | 26 |
| 1991 | 12 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 19 |
| 2011 | 21 |
| 2021 | 15 |
# Ипатинга

Ипатинга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Ипатинга
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 164,884 км².
# Феррейрош-ду-Дан

Феррейрош-ду-Дан — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Тондела муниципалитетына карый.

# Феррейрош-ду-Дан
## Географиясе

Мәйданы — 8,35 км².
# Әхмәтзәки Әбү Шадый

Әхмәтзәки Әбү Шадый (9 февраль 1892(1892-02-09), Каһирә, Египетский хедиват — 12 апрель 1955, Вашингтон, Америка Кушма Штатлары) — гарәп язучысы, филолог һәм тәрҗемәче. «Иртәнге чык» (1910), «Яз өрәкләре» (1933) лирик шигырьләр җыентыгы, пьесалар, тарихи повестьләр, гарәп шигърияте буенча фәнни хезмәтләр авторы.
# Орбиньи-о-Валь

Орбиньи-о-Валь (фр. Orbigny-au-Val) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Сийо Чыхо

Сийо Чыхо (талыш телендә: Сијо Чыхо/Чохо) — талыш мифологиясендә уңышны китерә алган һәм теләкләрне чынга ашыра ала торган кара киемдә көтүче образы.

# Сийо Чыхо
## Этимология

Сийо Чыхо талыш теленнән «Кара Чыхо» «Кара япма», «Көтүче япмасы» дип тәрҗемә ителә.

# Сийо Чыхо
## Тасвирлама

Сийо Чыхоның Сийах Галеш белән уртак атрибутикасы бар – уңышны китерә алган һәм теләкләрне чынга ашыра алган кара киемдә образ. “Кара япма” образы белән бәйле борынгы ышанулар буенча, һәрбер кеше алдан билгеләнгән язмыш кебек үзенең “Кара япма”сына ия. Шуның белән беррәттән аякларында торган бу персонаж белән очрашу байлык һәм бәхетне аңлатачак, ә әгәр дә ул ятучы яки йоклаучы булачак очраса, кешене әче язмыш көтә.. Исеменнән билгеле буенча ул кара төстәге озын «чыхо» япмасын кия. Талыш әкиятләренең берсендә түбәндәге әйтелә: «Сийо Чыхо – ул кеше язмышы. Ул кешегә сыер көтүчесе озын «чыхо»сы буларак күренә. Һәрбернең үз Сийо Чыхосы бар, әмма һәркем дә аны күрә алмый. Әгәр дә аны аягүрә күрсәң, яхшы. Әгәр дә ятучы, егылучы яки йоклаучы итеп күрсәң, сак бул. Авылда үз Сийо Чыхосын яткан килеш күргәннәр, атна да узмыйча, үлгән. Ә кем аны аягүрә күргән, аның өчен бөтен нәрсә яхшы булган, ул байлык алган». Аның белән очрашу турында беркем дә белергә тиеш түгел һәм аны очраткан теләсә-нинди теләк тели ала. Сийах Галеш һәм Сийо Чыхо образлары охшашлыгы бу культлар иртә эпохада бердәм образ булган, ә соңрак бүленгән һәм аерым үсеш алган дигән фикергә китерә.. Аларның соңрак ике аерым персонаж буларак аңлавы билгеле периодта көтүгә терлек йөртүдән утрак җир эшкәртүгә күчкән һәм кайчандыр асылда көтүче Илаһны яңа сыйфатка – кешенең төрле эшчәнлек даирәләрендә уңыш китерүче язмыш рухы сыйфатына әйләндергән төньяк Талышстанның яшәүчеләрнең көнкүреше белән бәйле.. Халыкта кешедә тормыш буенча кара тасма барса, яки аңа берәр-нәрсә белән бик уңышсыз булса, шул очракта талышлар: «Әчәј Сијо Чыхо һытә» («Аның Сијо Чыхосы йоклый») дип әйтәләр, моның белән кешедә уңыш булмавына ишарә итәләр. Шулай ук талашу вакытында талышлар оппонентына: «Ышты Чыхо быһыто!» («Синең Чыхо йокласын иде!») дип тели ала, ягъни кешедә уңышлары булмасын өчен.
# Якаҗа (Күтахья)

Якаҗа (төр. Yakaca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Күтахья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Камышлы (Сок кушылдыгы, югары)

Камышла — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сук елгасының уң ярыннан 338 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Камышлы (Сок кушылдыгы, югары)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000612112100005624
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100562
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# NGC 4386

NGC 4386 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4386
## Тарихы

Әлеге галактика 1797 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# HD197354

HD197354 — Җәди йолдызлыгында урнашкан A0mA9-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,8 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD219998

HD219998 — Сынчы йолдызлыгында урнашкан A5IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,52 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Вейкфилд-Писдейл (Род-Айленд)

Вейкфилд-Писдейл — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вейкфилд-Писдейл (Род-Айленд)
## Географиясе

Вейкфилд-Писдейл халык санын алу урыны мәйданы — 13,334394 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 метр биеклектә урнашкан.
# (2165) Янг

(2165) Янг (лат. Young) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2165) Янг
## Тарихы

1956 елның 7 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1956 RJ» саналган.
# Наполеон (Индиана)

Наполеон — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Наполеон (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Наполеон (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,513212 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 294 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Түбән Иленка (Байкалово районы)

Түбән Иленка (рус. Нижняя Иленка) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.

# Түбән Иленка (Байкалово районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Түбән Иленка (Байкалово районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
# (3047) Гёте

(3047) Гёте (лат. Goethe) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3047) Гёте
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6091 P-L» саналган.
# Лейден (Нью-Йорк)

Лейден — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лейден (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Лейден (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 33,55 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 347 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Альфара-де-Карлес

Альфара-де-Карлес (кат. Alfara de Carles) — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альфара-де-Карлес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 63,9 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 334 метр биеклектә урнашкан.
# Жуе-ан-Шарни

Жуе-ан-Шарни (фр. Joué-en-Charnie) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Назино

Назино — Италиянең Лигурия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.

# Назино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Таден

Таден (алман. Thaden) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Таден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Поповице (Кралув Двур)

Поповице (чех. Popovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Кралув-Двур районында урнашкан авыл.

# Поповице (Кралув Двур)
## Географиясе

Мәйданы — 2,653 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Поповице (Кралув Двур)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Поповице (Кралув Двур)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Поповице (Кралув Двур)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 362 |
| 1880 | 346 |
| 1890 | 314 |
| 1900 | 352 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 449 |
| 1921 | 458 |
| 1930 | 496 |
| 1950 | 469 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 0 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 382 |
| 1991 | 432 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 463 |
| 2011 | 604 |
| 2021 | 645 |
# Томакомай

Томакомай (яп. 苫小牧市) — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.

# Томакомай
## Тарихы

Томакомай шәһәре 1948 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Томакомай
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 173761 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 309 кеше тәшкил иткән.

# Томакомай
## Географиясе

Шәһәр территориясе 561.49 км² тәшкил итә.
# Домжевен

Домжевен (фр. Domjevin) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Домжевен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,28 км².
# Льядорре

Льядорре (кат. Lladorre) — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Льядорре
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 147 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1052 метр биеклектә урнашкан.
# Вюльверденг

Вюльверденг (фр. Wulverdinghe) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ворму кантонына карый.
# Җисе (Болцано)

Җисе — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Валле-Аурина өязендә урнашкан торак пункт.

# Җисе (Болцано)
## Географиясе

Җисе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Җисе (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Агриш (коммуна)

Агриш — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.

# Агриш (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 30,43 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 126 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Агриш һәм Чуперчень авыллары урнашкан.
# Мәүлиха Айзатуллина

Мәүлиха Габделнур кызы Айзатуллина - шагыйрә.

# Мәүлиха Айзатуллина
## Тормыш юлы

Мәүлиха Айзатуллина 1947 елда туган. Ул данлыклы Арча ягыннан, хискә, моңга бай Кырлай янәшәсендәге искиткеч гүзәл табигатьле Шушмабаш авылыннан. Балачагы, үсмер еллары сандугачлар моңын, чишмәләр җырын тыңлап үтә. Арча педучилищесын тәмамлап, Олы Кайбыч мәктәбенә килә. Арчада бөреләнгән гөлгә Кайбыч туфрагы килешкән, күрәсең: чәчәк ату - гаилә кору, читтән торып педагогия институтын тәмамлау, балалар үстерү чорын биредә кичерә.
Буш вакытларында иҗат эше белән шөгыльләнү - яшьлегеннән килгән матур гадәте. Табигать гүзәллеге, туган һәм торган якка тирән мәхәббәт, эчкерсез ярату, сагыну хисләре шигъри юлларга салына. Хисле күңел тирә-яктагы үзгәреш-яңалыкларга, яңарышка битараф була алмый.
Училищеда укыган елларда ук шигырьләр язарга этәргән илһам чишмәсе 30 елдан артык авторны һәм укучыны яңа чыганаклары белән куандыра.

# Мәүлиха Айзатуллина
## Шигырьләре

* "Күңелем җыры";
* "Рәхмәт сезгә";
* "Җир кешесе" һәм башкалар.

# Мәүлиха Айзатуллина
## Шигырьләре
### "Җир кешесе" шигыре

Җир кешесе.
Авылыбызның газиз баласы син
Кендек белән аңа береккән.
Туган якка булган мәхәббәтең
Ана сөте белән бирелгән.
Таныш урам, туган туфрак буйлап
Иртә таңнан кырга атлыйсың.
Хуҗалыкта булган барлык эшкә
Үзеңнеке итеп карыйсың.
Үз итәләр сине авылдашлар,
Хөрмәт итә дуслар-кардәшләр.
Гомереңнең истәлеге булып,
Тезелсеннәр яңа төзелешләр.
Кызганмыйча хәләл көчегезне,
Халык өчен хезмәт итегез.
Туып-үскән туган туфрагыңнан
Аерылмасын алда көнегез.
май, 1996 нчы ел

# Мәүлиха Айзатуллина
## Шигырьләре
### "Рәхмәт сезгә" шигыре

Рәхмәт сезгә.
Нинди рәхәт бу дөньяда яшәү,
Булса синең әгәр бәхетең.
Үзе бәхет түгелме соң җирдә
Ишетәсе кеше рәхмәтен?
март, 1997 нче ел

# Мәүлиха Айзатуллина
## Чыганак

* Әдипләребез. Библиографик белешмә. 1 том А-К. / Р.Н.Даутов, Р.Ф.Рахмани. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2009.
* Әдипләребез. Библиографик белешмә. 2 том Л-Я. / Р.Н.Даутов, Р.Ф.Рахмани. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2009.
* Кайбычым – куанычым. Төзүче – Р.Гарәфетдинов. Кайбыч, 1998.
# (18163) Jennalewis

(18163) Jennalewis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18163) Jennalewis
## Тарихы

2000 елның 1 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 PF16» саналган.
# Дарден (Теннесси)

һәм
Дарден — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Дарден (Теннесси)
## Географиясе

Дарден халык санын алу урыны мәйданы — 21,733838 км², 21,733837 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 463 Фут биеклектә урнашкан.
# Александр Михайлов (1921)

Александр Михайлов (Александр Яков улы Михайлов, 28 декабрь 1921(1921-12-28), Валдай өязе, Новгород губернасы, РСФСР — 10 гыйнвар 1984(1984-01-10) (62 яшь), Уфа, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге Каһарманы (1945). Украина территориясендәге сугышларда күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
# Капаначе (Сьена)

Капаначе — Италиянең Тоскана төбәге Пьянкастаньяио өязендә урнашкан торак пункт.

# Капаначе (Сьена)
## Географиясе

Капаначе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Капаначе (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Танхайм (Вюртемберг)

Танхайм (алман. Tannheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Танхайм (Вюртемберг)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 27,69 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 585 метр биеклектә урнашкан.
# Гневяншчына

Гневяншчына (белар. Гневяншчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Гневяншчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Вилаҗо Верзолмар (Савона)

Вилаҗо Верзолмар — Италиянең Лигурия төбәге Чизано-суль-Нева өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо Верзолмар (Савона)
## Географиясе

Вилаҗо Верзолмар Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилаҗо Верзолмар (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Старий Гай (Лодзь воеводалыгы)

Старий Гай — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гура-Свентей-Малгожаты гминаcында урнашкан авыл.

# Старий Гай (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казале (Салерно)

Казале — Италиянең Кампания төбәге Ольвето-Читра өязендә урнашкан торак пункт.

# Казале (Салерно)
## Географиясе

Казале Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Казале (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Николай Максимов (1911)

Николай Максимов (Николай Иван улы Максимов, 19 май 1911(1911-05-19), Семилей, Саран өязе, Пенза губернасы, Россия империясе — 5 май 1967(1967-05-05) (55 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).

# Николай Максимов (1911)
## Биографиясе

Николай Иван улы Максимов 1911 елның 19 маенда Пенза губернасының Зур Семилей авылында туа. Әтисе-Иван Гаврилович, Казанда тимер юл станциясе начальнигы.
Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, әтисе белән тимер юлда слесарь булып эшли. Комсомол буларак, 1928 елда 25 мең кеше арасында авылга колхозлар төзергә җибәрелә. Аннары Казан авиация институтында укый. Институтны тәмамлаганнан соң, Казан авиация заводында эшли башлый.
Бөек Ватан сугышында баш контролер, аннан әйдәп баручы инженер, цех начальнигы урынбасары, техник контроль бүлеге җитәкчесе, производство начальнигы, заводның баш инженеры була (1949 елда).
1960 елда Николай Ивановичны Казан авиация заводы директоры итеп билгелиләр, анда ул 1967 елда кинәт үлгәнчегә кадәр эшли.
Җитештерү эшчәнлеге белән беррәттән, Максимов иҗтимагый эшчәнлек белән дә шөгыльләнә: ТАССР Югары Советы депутаты, КПССның ике съезды делегаты була. 1967 елның 5 маенда Казанда инфаркттан үлә, Арча зиратында җирләнә.

# Николай Максимов (1911)
## Хәтер

Казанның Авиатөзелеш районында бер урам Максимов ( элеккеге Әстерхан урамы) исемен йөртә.

# Николай Максимов (1911)
## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

* Социалистик Хезмәт Герое исеме (1966 ел)
* Ике Ленин ордены
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* «Хөрмәт Билгесе» ордены
* "Кызыл Йолдыз" ордены
* медальләр
* Сталин премиясе лауреаты (1949)
* Дәүләт премиясе лауреаты (1971, үлгәннән соң)
* Татарстан АССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе