yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Черенков нурланышы

Черенков нурланышы яки Вавилов-Черенков күренеше — яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән тарала торган коргылы кисәкчек үтә күренмәле мохиттә булдырган нурланыш.
Черенков нурланышы югары энергия физикасында релятивистик кисәкчекләрне теркәү өчен киң кулланыла.

# Черенков нурланышы
## Тарих

1934 елда Павел Черенков Сергей Вавилов җитәкләгән тәҗрибәханәдә сыеклыкларда гамма-нурланыш таралуын тикшергәндә зәңгәр төсле яңа нурланышны таба.
Гамма-нурланыш мохитнең атомнарыннан электронннарны бәреп чыгара, шушы электроннар яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән хәрәкәт итәләр һәм зәңгәр төсле нурланышны тараталар.
1937 елда Игорь Тамм һәм Илья Франк бу күренешкә теоретик аңлатманы бирәләр.
1958 елда Черенков, Тамм һәм Франк яңа күренешне ачу һәм аңлату өчен физика өлкәсендә Нобель премиясенә лаек булалар.

# Черенков нурланышы
## Аңлатма

Коргылы кисәкчек яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән таралганда, Черенков нурланышын тарата.
Электромагнит теориясе буенча бертигез итеп хәрәкәтләнүче коргы электромагнит дулкынын таратмый. Ләкин бу тәгълимат яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән кимрәк тизлек белән хәрәкәтләнүче коргы өчен дөрес була. Черенков нурланышын таратканда, ирекле кисәкчекнең энергиясе һәм тизлеге кими бара, ягъни кисәкчек тоткарлана.
Коргылы кисәкчек мохиттә хәрәкәт иткәндә, мохитнең полярлашуын булдыра, нәтиҗәдә мохитнең молекулалары электромагнит дулкыннарын элементар чыганакларына әвереләләр һәм үзара итерференланалар.
Коргылы кисәкчек v < u=c/n тизлеге белән хәрәкәт иткәндә, хасил булган дулкыннар сфералар буларак таралалар, бер-берсе эчендә булганга күрә Гюйгенс–Френель кагыйдәсе буенча интерференция нәтиҗәсендә сүнәләр.
Коргылы кисәкчек v > u=c/n тизлеге белән хәрәкәт иткәндә (c > v > u=c/n), андый дулкыннар бер-бер артлы сфералар буларак таралалар, ләкин бер-берсе эчендә булмаганга күрә интерференция нәтиҗәсендә сүнмиләр һәм аларның дулкын өслеге конус буларак тарала - бу Черенков нурланышы. Конусның өске почмагы яки дулкынча вектор һәм кисәкчекнең хәрәкәтләнү юнәлеше арасындагы почмак : cos(θ) = u/v = c/(nv) яки:
    $\cos \theta ={\frac {1}{n\beta }}.$
Шулай итеп, Черенков нурланышы релятивистик кисәкчекләрне теркәү һәм аларның тизлеген билгеләү өчен кулланыла.

# Черенков нурланышы
## Бәйле күренешләр

* Океаннар зур тирәнлегендә кап-караңгылык тормый, чөнки океан суында, хәттә зур тирәнлектә калий-40 изотобы радиоактив таркалышы бара, нәтиҗәдә бик зур тирәнлектә Черенков нурланышы сәбәпле су зәңгәр яктылык сибә.
* Черенков нурланышы астрофизикада кулланыла, Черенков нурланышы нигезендә махсус телескоплар ясалалар.
* MAGIC дигән Черенков телескобы
* FACT дигән Черенков телескобы
# RLIM

RLIM (ингл. Ring finger protein, LIM domain interacting) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 3336

IC 3336 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3336
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3336, PGC 40669, 2MASX J12261987+2650182, Z 158-106, Z 1223.8+2706, UZC J122619.9+265019, CAIRNS J122619.84+265018.6, LEDA 40669 һәм Gaia DR2 4008869907982500992 буларак та сурәтләнә.
# Риу-Бербат

Риу-Бербат — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Пуй (коммуна) коммунасына карый.

# Риу-Бербат
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 495 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бестау (Актүбә өлкәсе)

Бестау (каз. Бестау) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бестау (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Калясянка

Калясянка (белар. Калясянка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Калясянка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# THYN1

THYN1 (ингл. Thymocyte nuclear protein 1) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пһном Чисор

Пхном Чисор - Камбоджада, Такео Провинциясендә, Самраонг районында, Ровиенг коммунасында, Док Пор авылында 133 м биеклектәге калкулык. Ул Пномпеньдан 42 км көньякта калкып тора.

# Пһном Чисор
## Гыйбадәтханә

Калкулыкның өстендә борынгы Кхмер гыйбадәтханәсе бар. Гыйбадәтханә 11-енче гасырда латерит һәм кирпечләрдән, киселгән комташ тоташтыргычлар белән төзелгән булган. Аны Кхмер Империясе патшасы Сурьяварман I төзегән,$^{:136}$$^{:96}$ ул Ведик Брахманизм тарафдары булган. Гыйбадәтханә Һинд дине Ходайларына Шива һәм Вишнуга багышланган. Гыйбадәтханәнең беренче атамасы Шри Сурьяпарвата булган, бу "Сурья" тавы дигәнне аңлата.
Калкулыкның астында баскычлар астында Сон Ревеанг исемле бина бар, ул хәзер Буддизм табыну урыны буларак кулланыла, һәм тагын Тонле Ом бар, ул гыйбадәтханәнең барайсы.
# Сен-Пьерр-ле-Битри

Сен-Пьерр-ле-Битри (фр. Saint-Pierre-lès-Bitry һәм фр. Les Gorges-de-Bitry) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Гагаузия флагы

Гагаузия флагы (гаг. Gagauz Yerin bayraa) — Молдова Республикасының Гагаузия (Гагауз Ери) территориаль-автоном оешмасының рәсми символы булып тора. Автономиянең Дәүләт флагы аның демократик башлангычларын чагылдыра, Гагауз халкының үткәнен, хәзергесен һәм киләчәген символлаштыра, Гагаузиядә яшәүче барлык гражданнарның тигез хокуклылыгы, дуслык һәм бердәмлегенең тарихи традицияләрен раслый.
Флаг «Гагаузия флагы турында» 1995 елның 31 октябрендәге 2-IV/I номерлы җирле закон белән расланган.

# Гагаузия флагы
## Тасвирламасы

Гагаузия (Гагауз Ери) флагы өстән аска таба урнашкан төсле өч полосадан торган турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт: зәңгәр (лазурь төсе) — байракның 60 процентын, ак һәм кызыл төсләр байрак киңлегенең 20 шәр процентын алып тора.
Алтынсыман йолдызлар зәңгәр фонда тигезьянлы өчпочмак булып урнашкан. Беренче йолдыз үзәгеннән алып байрак сабына кадәр ераклык — 30 см, шушы ук йолдызның үзәгеннән зәңгәр полоса читенә кадәр ара һәм йолдызлар үзәкләреннән бер-берсенә карата арасы — 30 ар см. Йолдызның әйләнә диаметры 15 см. Байракның озынлыгы белән киңлеге арасындагы чагыштырма 1гә : 2 .

# Гагаузия флагы
## Тарих

Гагаузиянең беренче флагы СССР составында Гагауз ССРы барлыкка килү һәм Молдавия ССРдан бәйсезлек игълан итү турында декларация (Союз Хөкүмәте тарафыннан кабул ителмәгән) белән кабул ителде. 1992 елның 7 октябрендә Гагаузия янә Молдавия составыннан чыгу турында белдерә һәм хәзерге кебек (йолдызларсыз) яңа флаг кабул итә. 1993 елда флагка өч йолдыз өстәлә. Хәзерге флаг 1995 елда кабул ителә.
Гагаузия флагы турында Закон флагның гадиләштерелгән (йолдызлардан һәм ак төс полосасыннан башка) версиясен шәхси максатларда һәм коммерция өчен кулланырга рөхсәт итә. Хөкүмәт оешмалары Дәүләт флагын куллана.
# Халык театры

Халык театры — даими труппалы һәм тулыканлы репертуарлы үзешчән театр.
"Халык театры" исеме иң көчле профессиональ булмаган коллективларга бирелә, әгәрдә аларның спектакльләр һәм чыгышлар ясарга шартлары булса.
Халык театрлары Россиядә XIX гасыр уртасында пәйда булалар. СССРда 1959 елдан башлап рәсми статус һәм финанслау алалар.
1974 елда СССРда ике меңнән артык халык театры исәпләнгән, шул исәптән иллесе - музыкаль халык театры. Татарстанда халык театры исеменә лаек йөздән артык үзешчән коллектив бар. Соңгы елларда иң яхшы коллективларның һөнәри театр, дәүләт яки муниципалитет тәэминатында торучы стационар театрларга әйләнү тенденциясе күзәтелә.
Татарстанда Халык театрлары өчен даими “Идел-йорт” республика халык театрлары фестивале уздырыла.
# Бакингхем (округ, Виргиния)

Бакингхем — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бакингхем шәһәре.

# Бакингхем (округ, Виргиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.

# Бакингхем (округ, Виргиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 1513/1502 км² тәшкил итә.
# Еркен (Талгар районы)

Еркен (каз. Еркін) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Еркен (Талгар районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Пайн-Плейнс (шәһәр, Нью-Йорк)

Пайн-Плейнс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Пайн-Плейнс (шәһәр, Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Пайн-Плейнс (шәһәр, Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 31,17 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 474 Фут биеклектә урнашкан.
# PDZD8

PDZD8 (ингл. PDZ domain containing 8) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Массафра

Массафра — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Таранто провинциясе составына керә.

# Массафра
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Мартина-Франка, Паладжано, Статте, Таранто, Криспьяно һәм Моттола коммуналары белән чиктәш.
# Ваянгу

Ваянгу (эст. Vajangu) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# HD40366

HD40366 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,47 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Правиште

Правиште — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. Сыединение җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Правиште
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 метр биеклектә урнашкан.
# Ян Богумил Розен

Ян Богумил Розен (поляк телендә: Jan Bogumił Rosen; 1854 елның 16 октябре, Варшава — 1936ның 8 ноябре, шунда ук) — Польша рәссам - баталисты.

# Ян Богумил Розен
## Тәрҗемәи хәле

Лютеранлыкка күчкән бай яһүд гаиләсендә туган булган. Балачактан ук рәсем ясауга сәләте булган. Беренче живопись сабакларын Варшавада Францишек Костжевский идарәсе астында алган. Осталыгын 1872-1875 елларда Мюнхен художестволар академиясендә камилләштерергә дәвам иткән. Юзеф Брандт шәхси художество мәктәбендә дәресләр өйрәнгән. Киләсе дүрт елны Париж нәфис сәнгатьләр Мәктәбендә (École des Beaux-Arts) Ж. Л. Жером һәм Изидор Пильстан укыган. Европа буенча сәфәр кылган, Мюнхенда, Парижда, Лозаннада торган. 1891 елдан Россиядә торган. Россия императоры Александр III-нең сарай яны рәссамы булып хезмәт иткән. 1907 елда Африкага диңгез сәфәре кылган, ә 1908 елда Скандинавиядә булган. Польшага бары тик 1921 елда бәйсезлегенә ирешкәч кайткан. Варшаваның лютеран зиратында күмелгән. Улы — рәссам Ян Хенрик Розен (1891—1982).

# Ян Богумил Розен
## Иҗат

Күбесенчә рәссам-баталист буларак мәгълүм. Хәрби темага, Наполеон сугышлары сугыш сәхнәләре белән тукымалар ясаган. 1830 ел Польша восстаниесе темасына рәт картина башкарган. Моннан тыш аның картиналарының яраткан мотивы булып атлар һәм алар белән бәйле бөтен нәрсә булган. Розен тарафыннан ясалган иң мәшһүр картиналарның берсе – “1824 елда Варшавада Саксон мәйданында бөек кенәз Константин Павел улы тарафыннан поляк кавалериясен карау”. Бу картина император Александр III тарафыннан сатып алынган булган, шуннан соң Я. Розенның Петербургта сарай яны живописецы буларак карьерасы башланган. Сирәк портретлар ясаган, шулай ук китап иллюстрациясе белән шөгыльләнгән булган.
# CLMN

CLMN (ингл. Calmin һәм Calmin) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бездзеж

Бездзеж (белар. Бездзеж) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Бездзеж
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Борго Лоти (Рим)

Борго Лоти — Италиянең Лацио төбәге Roma Capitale өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Лоти (Рим)
## Географиясе

Борго Лоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Борго Лоти (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ил

Ил — билгеле бер чикләргә ия, дәүләт суверенлыгына ия яки аның буйсынуындагы географик территория (мәс. колония, унитар дәүләтнең төбәге, федератив дәүләтнең субъекты, һ. б.).
Ил белән дәүләт охшаш сүзләр булсалар да, төрле мәгънәләргә ияләр. Дәүләт — ул билгеле бер территориядәге хакимиятнең сәяси система булып тора. Ә ил мәдәни, территория, җирләр берлеген үз эченә ала дип әйтү дөресрәктер.
Мәсәлән, Британия империясе күп илләрдән торучы бердәнбер держава булып тора. Ә бүгенге Польша, коммунистик Польша Халык Җөмһүрияте һәм Польша Җөмһүрияте бер үк илләр була торып та, өч төрле дәүләт булып торалар.
# Дермендҗи (Тараклиа)

Дермендҗи (рум. һәм молдав. Dermengi ) — Молдова Республикасының Тараклиа районына караган авыл.
# Кече Бадья-Шор

Кече Бадья-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Уса елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.

# Кече Бадья-Шор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000065599
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006559
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (10393) 1997 RF8

(10393) 1997 RF8 (лат. 1997 RF8) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10393) 1997 RF8
## Тарихы

1997 елның 4 сентябрендә Т. Кагава, Т. Урата тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RF8» саналган.
# Архитектура ордеры

Архитектура ордеры (лат. ordo — төзелеш, тәртип) — архитектура композициясе төре.
Багана, пилястр һәм ятма антаблементлар тора.
Биш классик ордерлар аерыла:
* дорический (Грецияла туды)
* ионический (Грецияла туды)
* коринфский (Грецияла туды)
* тосканский - Римда туды.
* композитный — Римда туды.
Коринфский ордеры Грециядә күп кулланылмаган, Римда таралыш тапкан.
Ренессанс, барокко, классицизм архитектура стилләрдә ордерлар кулланыла.
* Тоскан ордеры
* Дорический ордеры
* Ионический ордеры
* Коринфский ордеры
* Төп-сигез почмак, Нотр-Дам чиркәве, Semur-en-Auxois
* База, ике дисклар белән төзелгән, Charolais, XII быуат
* Сен-Назер чиркәвенең шарлар белән базасы, Каркассон
* «база-гроздь», Реймс
# Вась-Юган (Об кушылдыгы)

Вась-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 273 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 20 км.

# Вась-Юган (Об кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Салехард каласынан тамагына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300212115300033428
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303342
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Тейлор (Вайоминг)

Тейлор — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Тейлор (Вайоминг)
## Географиясе

Тейлор халык санын алу урыны мәйданы — 2,6 квадрат миль, 6,695621 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (7070) 1994 YO2

(7070) 1994 YO2 (лат. 1994 YO2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7070) 1994 YO2
## Тарихы

1994 елның 25 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 YO2» саналган.
# Саркыз (станса)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
Саркуз (рус. Саркуз) — Горький тимер юлы Ижау бүлекчәсенең станциясе. Удмуртиянең Кизнер районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Саркуз авылы.
# Павел Черенков

Павел Черенков (рус. Павел Алексеевич Черенков, 28 июль 1904(1904-07-28), Новая Чигла, Воронеж губернасы, Россия империясе — 6 гыйнвар 1990(1990-01-06) (85 яшь), Мәскәү, СССР) — төшче галим, уйлап табучы, физик (Россия империясе, ССРБ). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1958).

# Павел Черенков
## Белем

Воронеж дәүләт университеты дигән уку йортларында белем алган.

# Павел Черенков
## Оешмаларда әгъзалык

ССҖБ Фәннәр академиясе, АКШ милли фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Горна Сеч

Горна Сеч (словак. Horná Seč) — Словакиянең Левице округында урнашкан авыл.

# Горна Сеч
## Тарихы

Авыл 1355 елда нигезләнгән.

# Горна Сеч
## Географиясе

Мәйданы — 8,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 158 метр биеклектә урнашкан.

# Горна Сеч
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Әсгәрбәйли

Әсгәрбәйли (әзери. Əsgərbəyli) — Әзербайҗанның Сабирабад районына караган авыл.
# (16870) 1998 BB

(16870) 1998 BB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16870) 1998 BB
## Тарихы

1998 елның 16 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BB» саналган.
# Петербург губернасы

Петербург губернасы (рус. Санкт-Петербургская губерния) — Россия империясенең, РСФСРның һәм ССРБның административ берәмлеге.

# Петербург губернасы
## Тарих

Петербург губернасы 1710 елда оештырылып, 1927 елда юкка чыгарылган.

# Петербург губернасы
## Халык

Туган тел буенча состав, 1897: рус теле — 81,9%, фин теле — 6,2%, эстон теле — 3%, алман теле — 3%, поляк теле — 2,1%.
Дини состав, 1897: праваслаулар — 81,2%, лютераннар — 12,5%, католиклар — 3,1%, яһүдиләр — 1%.

# Петербург губернасы
## Эчке бүленеш

1897 елда Петербург губернасы 8 өязгә бүленгән булган.
# Атамановка (Караидел районы)

Атамановка — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452377, ГАТОБК коды — 80234840002.
# Ухаче

Ухаче — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мацеёвице гминасында урнашкан авыл.

# Ухаче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Цедлиц (шәһәр)

Цедлиц (алман. Zedlitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Цедлиц (шәһәр)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,08 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 257 метр биеклектә урнашкан.
# Стржибрнице (Врбице)

Стржибрнице (чех. Stříbrnice) — Чехиянең Кралове Градец крае Врбице районында урнашкан авыл.

# Стржибрнице (Врбице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,396 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Стржибрнице (Врбице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стржибрнице (Врбице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Стржибрнице (Врбице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 328 |
| 1880 | 306 |
| 1890 | 325 |
| 1900 | 270 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 282 |
| 1921 | 244 |
| 1930 | 208 |
| 1950 | 154 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 107 |
| 1970 | 74 |
| 1980 | 55 |
| 1991 | 33 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 24 |
| 2011 | 25 |
| 2021 | 48 |
# Лос Симьентос (Коюка де Бенитез)

Лос Симьентос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Бенитес муниципалитеты составына керә.

# Лос Симьентос (Коюка де Бенитез)
## Географиясе

Лос Симьентос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Симьентос (Коюка де Бенитез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Симьентос (Коюка де Бенитез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Намерикава

Намерикава (яп. 滑川市) — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.

# Намерикава
## Тарихы

Намерикава шәһәре 1954 елның 1 мартында шәһәр статусын ала.

# Намерикава
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 33789 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 619 кеше тәшкил иткән.

# Намерикава
## Географиясе

Шәһәр территориясе 54.61 км² тәшкил итә.

# Намерикава
## Кардәш шәһәрләр

* Тоёкоро, Япония (10 июль 1984)
# (9059) Dumas

(9059) Dumas (лат. Dumas) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9059) Dumas
## Тарихы

1992 елның 8 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PJ» саналган.
# Кече Таморга

Кече Таморга — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Таморга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.

# Кече Таморга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300014392
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301439
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (15127) 2000 EN45

(15127) 2000 EN45 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15127) 2000 EN45
## Тарихы

2000 елның 9 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EN45» саналган.
# Моара-де-Педуре

Моара-де-Педуре — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Бейшоара (коммуна) коммунасына карый.

# Моара-де-Педуре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.