yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сәпәй

Сәпәй — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423326.

# Сәпәй
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Сент

Сент (фр. Saintes һәм фр. Xantes) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Пансира (Коюка де Каталан)

Пансира — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Пансира (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Пансира Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пансира (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пансира (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бержовице

Бержовице (чех. Beřovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Кладно һәм Q89892340? районында урнашкан авыл.

# Бержовице
## Географиясе

Мәйданы — 5,704554 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 метр биеклектә урнашкан.

# Бержовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бержовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Бержовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 578 |
| 1880 | 627 |
| 1890 | 621 |
| 1900 | 713 |
| 1910 | 706 |
| 1921 | 692 |
| 1930 | 653 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 463 |
| 1961 | 453 |
| 1970 | 418 |
| 1980 | 326 |
| 1991 | 302 |
| 2001 | 279 |
| 2011 | 363 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 348 |
| 2016 | 346 |
| 2017 | 370 |
| 2018 | 374 |
| 2019 | 378 |
| 2020 | 381 |
| 2021 | 384 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 388 |
| 2022 | 385 |
| 2023 | 388 |
| 2024 | 389 |
# Нова-Убиратан

Нова-Убиратан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Нова-Убиратан
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12 694,974 км².
# Вичита

Вичита — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Вичита
## Тарихы

Вичита шәһәре 1868 елда нигезләнгән.

# Вичита
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 426,660061 км², 423,707958 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 396 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (14920) 1994 PE33

(14920) 1994 PE33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14920) 1994 PE33
## Тарихы

1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PE33» саналган.
# Брайде (Торино)

Брайде — Италиянең Пьемонт төбәге Суза өязендә урнашкан торак пункт.

# Брайде (Торино)
## Географиясе

Брайде Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Брайде (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чакматаш

Чакматаш — минерал. Кварцтан, халцедоннан, сирәк кенә опалдан тора. Шулай ук составында тау токымнарындагы кристаллик һәм аморф кремнезем (SiO2) була.

# Чакматаш
## Төсе

Төсе соргылт-сорыдан башланып карага кадәр үзгәрә. Еш кына чакматашны тимер һәм марганец окиселлары бер-берсенә салмак кына күчүче төрле төсләргә кертә.

# Чакматаш
## Ясалышы

Чакматаш утырмаларның диагенезы, тау токымнарының катагенезы һәм ашалулары нәтиҗәсендә хасил була. Табигатьтә конкрецияләр, төерләр, пластлар рәвешендә еш очрый. Күпчелек очракта известьташлар һәм язу акбуры арасында очрый.

# Чакматаш
## Физик-химик үзлекләре

Моос буенча чакматашның катылыгы — 7. Чакматаш пыяланы тырный. Тыгызлыгы — 2,6 г/см3.

# Чакматаш
## Кулланылышы

Бик каты һәм нык булуы сәбәпле, борынгы заманнардан башлап, төрле кораллар ясауда файдаланылган. Борынгы кеше тарафыннан корал һәм көнкүреш әйберләре (ук башлары, пычаклар һәм башкалар) ясау өчен кулланылган. Чакматаш кыйпылчыкларын бер–берсенә бәреп, ут чыгарганнар.
Урта гасырларда чакматаш ут алу өчен җайланмаларда кулланылган. Соңрак утлы корал йозаклары ясаганда кулланыла.
Хәзерге вакытта чагыштырмача арзан, әмма кайчагында, рәсеменең оригинальлеге очрагында, кыйммәт торучы, инкрустация һәм зур вставкалар өчен кул эшләнмәләре ташы буларак кулланыла. Шулай ук коллекция өчен материал була ала. Сәнгать эшләнмәләренең (мәсәлән, өсте ялтыратылган кисемнәрдә) состав өлеше буларак кулланыла.

# Чакматаш
## Сүзнең этимологиясе

Гомуми төрки «чақ-у» — «очкын чыгару» сүзеннән алынган. Борынгы гомуми төрки телдә Чақ — тиз генә сугу, яшен яшьнәү, чагу.
# Посол (Вор-Я кушылдыгы)

Посол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вор-Я елгасының уң ярына тамагыннан 7 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 39 км.

# Посол (Вор-Я кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300016092
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301609
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (1658) Иннес

(1658) Иннес (лат. Innes) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1658) Иннес
## Тарихы

1953 елның 13 июлендә J. A. Bruwer тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 NA» саналган.
# Кызыл-Кыя

, һәм
Кызыл-Кыя (кырг. Кызыл-Кыя, рус. Кызыл-Кия) — Кыргызстанның Баткән өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Кызыл-Кыя
## Тарих

1898 елда нигезләнгән. Шәһәр статысын 1938 елдан башлап йөртә.
# Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)

Бимә — Кырыкмас елгасы (Ижевка бас.) кушылдыгы. Удмуртиянең Каракүл һәм Сарапул районнары, Татарстанның Әгерҗе районы биләмәләрендә ага.Елга озынлыгы 60 км.

# Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101212111100027439
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102743
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Владиславув-Белявский

Владиславув-Белявский — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гловно гминаcында урнашкан авыл.

# Владиславув-Белявский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шәрәшле

Шәрәшле — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Бакалы районы, Татарстанның Актаныш районы биләмәләрендә ага. Елга Сөн елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.

# Шәрәшле
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100026718
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102671
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ризорҗименто (Тревизо)

Ризорҗименто — Италиянең Венеция төбәге Спрезиано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ризорҗименто (Тревизо)
## Географиясе

Ризорҗименто Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ризорҗименто (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казтендало (Варезе)

Казтендало — Италиянең Ломбардия төбәге Монтегрино-Вальтравалья өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтендало (Варезе)
## Географиясе

Казтендало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казтендало (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан Квирико ин Колина (Фиренца)

Сан Квирико ин Колина — Италиянең Тоскана төбәге Монтеспертоли өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Квирико ин Колина (Фиренца)
## Географиясе

Сан Квирико ин Колина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Квирико ин Колина (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нешкоро (шәһәр, Висконсин)

Нешкоро — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Нешкоро (шәһәр, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Игнатув (Люблин воеводалыгы)

Игнатув — Польшаның Люблин воеводалыгы Камень гминаcында урнашкан авыл.

# Игнатув (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Yandeks

Yandeks — ezläü häm İnternet-portal xucası bulğan Räsäy İT - şirkäte. Räsäyneñ iń ere ezläü sısteması bularaq tanılğan. 2010 yelnıń 30 Yünennän başlap tatar telendä dä eşli başlıy.
# Ньютон (округ, Миссисипи)

Ньютон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Декейтер шәһәре.

# Ньютон (округ, Миссисипи)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.

# Ньютон (округ, Миссисипи)
## Территориясе

Округ мәйданы 1497 км² тәшкил итә.
# Риоса

Риоса (исп. Riosa) — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Риоса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 46,49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Алгабаш (Җаксы районы)

Алгабаш (каз. Алғабас) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Алгабаш (Җаксы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Штезов

Штезов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Штезов
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 36 метр биеклектә урнашкан.
# Оола

Оола (эст. Oola) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Татарстан ингушлары

Татарстан ингушлары (ингуш. ГӀалгӀай) — ингуш халкының бүгенге Татарстан Республикасы территориясендә яши торган территориаль төркеме.

# Татарстан ингушлары
## Таралышы

2010 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча Татарстан Республикасы территориясендә ингушлар саны 156 кеше тәшкил иткән. 2002 елда Татарстан территориясендә 139 ингуш кешесе яшәве билгеле.
Татарстанда ингушларның күбесе Казанда яши, төзелештә, үз фирмаларында эшлиләр.

# Татарстан ингушлары
## Тарих

Татарстанда ингушларның миграцияләре республикада эре сәнәгать төзелеше вакытында, совет чорында барлыкка килә. Ингуш диаспорасы, нигездә, индустриаль миграцион агымнарның йогынтысы нәтиҗәсендә формалашкан. Шулай ук студент ингушлар да республикада яши бирә. Совет чорыннан Казан университеты дәрәҗәле вуз дип саналган. Монда, нигездә, студентлар килгән. Укуны тәмамлаганнан соң, ингуш студентларының бер өлеше Татарстанда калаган. 1997 елда максатчан юнәлеш буенча укырга килгән студентлар саны арта. Ингушлар Казанның төрле вузларында: медицина, төзелеш, ветеринария вузларында укый башлыйлар. Бүген Казанның ингуш диаспорасы актив үсүче диаспораларның берсе. Ингушларның күбесе Казан вузларында белем алучы студентлар.

# Татарстан ингушлары
## Мәдәният

Чечен-ингуш диаспорасы Казанда инде берничә дистә ел эшли, әмма 2005 елның мартында гына милли-мәдәни автономия булдырыла, аны «Вайнах» дип атыйлар. Татар теленә тәрҗемә иткәндә «безнең халык» дигәнне аңлата.
2006 елның уртасына кадәр Татарстанда чечен һәм ингушларны берләштергән бер җәмгыять эшли. Милләтара җәмгыятьне теркәү авырлыгы сәбәпле, оешма аерыла. Ингушлар «Магас» дигән үз берлекләрен теркиләр. Казан шәһәренең «Магас» ингуш фәнни-җитештерү берләшмәсе җитәкчесе итеп Барахоев Аслан Саварбәк улы сайлана.
Мәдәни мирасны саклау, дуслык һәм үзара аңлашуны ныгыту буенча билгеләнгән эшчәнлектән тыш, диаспорада ватандашларның гражданлык һәм сәяси хокукларын яклау һәм социаль ярдәм күрсәтү буенча максатчан эш алып барыла.
Чечен-ингуш автономиясе күптән түгел ТР милли-мәдәни берләшмәләре ассоциациясенең күпмилләтле составына керүенә карамастан, чечен һәм ингушлар, Республика көнен бәйрәм итүдә, шәһәр күләмендә генә түгел, республика күләмендә дә чаралар үткәрүдә актив катнашалар. Берлек вәкилләре белән фестивальләр, концертлар, күргәзмәләр һәм әдәби-сәнгать кичәләре, популяр кешеләр белән очрашулар үтә.
# Барашки (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Барашки (каз. Барашки) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Барашки (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Иван IV

Иоа́нн Васи́лий улы Бөек, соң историографияләрдә Ива́н IV Явыз (1530 елның 25 августында, Коломенский авылында Мәскәү өлкәсендә туган) — Мәскәүнең һәм Россиянең бөек кенәзе (1533 елдан бирле), 1547 елдан бөтен Россиянең патшасы.
1560 елда Сайланган раданы бетерә, аның җитәкчеләре кулга алына. Явыз Иван Опричнинага нигез сала, аксөякләр һәм гади халык мәхкәмәсез үч алу астына эләгә, күп кенә кеше җәзалап үтерелә. Явыз Иван дошманнарны үтерүдә шәхсән катнашкан. Явыз Иван боерыгы белән митрополит Филипп үтерелгән. Новгород шәһәрен талап җимергән.
1547 елда Иван IV патша (чар) титулын ала. XVI гасырның икенче яртысында Мәскәү дәүләте Казан, Әстерхан һәм Себер ханлыгын басып ала. Ливонияга каршы уңышсыз сугыш алып бара.
Улы Фёдор дөньяга килү белән Явыз Иван Переславль-Залесскийдә чиркәү төзергә кушкан.
1584 елны Иван IV үлә

# Иван IV
## Гаиләсе һәм балалары

Явыз Иванның хатыннары:
# Вейн (Лафаэтт, Висконсин)

Вейн — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вейн (Лафаэтт, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,8 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хаҗыхалилли (Гүлшеһир)

Хаҗыхалилли (төр. Hacıhalilli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Гүлшеһир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Витмер (Пенсильвания)

һәм
Витмер — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Витмер (Пенсильвания)
## Географиясе

Витмер халык санын алу урыны мәйданы — 3,223143 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мильковица

Мильковица (серб. Миљковица) — Сербиянең Топлич округы Прокупле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Мильковица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 609 метр биеклектә урнашкан.

# Мильковица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Портоскузо

Портоскузо — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Карбония-Иглезиас, Южная Сардиния һәм Кальяри провинциясе составына керә.

# Портоскузо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Гоннеза, Сан-Джованни-Суерджу һәм Карбония коммуналары белән чиктәш.
# Брюстон (Теннесси)

Брюстон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Брюстон (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Брюстон (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,90282 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 144 метр биеклектә урнашкан.
# DNAJC16

DNAJC16 (ингл. DnaJ heat shock protein family (Hsp40) member C16 һәм DnaJ homolog subfamily C member 16) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вичинале Коки (Фрозиноне)

Вичинале Коки — Италиянең Лацио төбәге Фумоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Вичинале Коки (Фрозиноне)
## Географиясе

Вичинале Коки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Вичинале Коки (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грубетиче

Грубетиче (серб. Грубетиће) — Сербиянең Рашка округы Нови-Пазар җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Грубетиче
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1041 метр биеклектә урнашкан.

# Грубетиче
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (14204) 1999 AM20

(14204) 1999 AM20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14204) 1999 AM20
## Тарихы

1999 елның 12 гыйнварында Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AM20» саналган.
# Форж (Шаранта-Маритим)

Форж (фр. Forges) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Желвата

Желвата — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Горьковское сусаклагычы янындагы Желваты елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 77 км.

# Желвата
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300412110000013797
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001379
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бүюкөренҗе (Чемишгезек)

Бүюкөренҗе (төр. Büyükörence) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Чемишгезек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Салих Сәйдәшев (китап)

Салих Сәйдәшев. Композиторның тормыш һәм иҗат юлы - Дилбәр Сәинова-Әхмәрованың Татарстан китап нәшриятында 2001 елда басылган китабы. Китап күренекле композитор Салих Сәйдәшевнең тормыш юлын, иҗатын, аның иҗади мирасын өйрәнүгә багышланган. Китапның тиражы - 2000 д.
# Марянув (Опатовский повяты)

һәм
Марянув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Иваниска гминасында урнашкан авыл.

# Марянув (Опатовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кече Лез

Кече Лез — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лез елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Лез
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000018594
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001859
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# IC 5219

IC 5219 — Тукан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5219
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5219, ESO 109-4, PGC 68955, ESO-LV 109-0040, LEDA 68955 һәм APMBGC 109+102+060 буларак та сурәтләнә.
# Әлши

Әлши — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Халык саны — 710 тирәсендә. Почта индексы — 422455.

# Әлши
## Тарих

XVII гасырда нигезләнгән.

# Әлши
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

# Әлши
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Әлши
## Танылган шәхесләр

* Николай Дедушкин (1915-1995), чуаш язучысы, әдәбият галиме.
# Гразелленбах

Гразелленбах — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Гразелленбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,88 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 418 метр биеклектә урнашкан.
# Бячеза ди Ледро (Тренто)

Бячеза ди Ледро — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Ледро өязендә урнашкан торак пункт.

# Бячеза ди Ледро (Тренто)
## Географиясе

Бячеза ди Ледро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Бячеза ди Ледро (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Истон (Марафон, Висконсин)

Истон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Истон (Марафон, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 111 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Жития-де-Жос

Жития-де-Жос — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Жития (коммуна) коммунасына карый.

# Жития-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 411 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Берга (Эльстер)

Берга (алман. Berga/Elster) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Берга (Эльстер)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 43,52 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 229 метр биеклектә урнашкан.
# Рейхстаг

Рейхста́г (алм. Reichstag — «Империя җыелышы») — Берлинда урнашкан мәшһүр тарихи бина. 1894—1933 елларда бу бинада Алмания парламенты җыелды. 1999 елдан бирле исә монда Бундестаг (Хәзерге парламент) урнаша.

# Рейхстаг
## Тарих

Бина Франкфурт архитекторы Пауль Валлот проекты буенча 1884—1894 елларда төзелде.
1945 елда бинага Җиңү байрагын элделәр.
# Тузла (Адапазары)

Тузла (төр. Tuzla) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Михаил Сергачёв

Михаил Сергачов (рус. Михаил Александрович Сергачёв, 25 июнь 1998(1998-06-25) (26 яшь), Түбəн Кама, Татарстан, Россия — , ) — Россия һоккейчесе (сакчы), яшьләр арасында дөнья чемпионатының бронза призчысы (2017).
# Гудар

Гудар (исп. Gúdar) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Гудар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 60,771154 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1581 метр биеклектә урнашкан.
# Вичини-Равацоли (Пяченца)

Вичини-Равацоли — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Гроппарелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Вичини-Равацоли (Пяченца)
## Географиясе

Вичини-Равацоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вичини-Равацоли (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.