yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# CCDC8

CCDC8 (ингл. Coiled-coil domain containing 8) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мосини (Сондрио)

Мосини — Италиянең Ломбардия төбәге Сондрио өязендә урнашкан торак пункт.

# Мосини (Сондрио)
## Географиясе

Мосини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мосини (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Баворовице

Баворовице (чех. Bavorovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Һлубока-над-Влтавоу районында урнашкан авыл.

# Баворовице
## Географиясе

Мәйданы — 5,247 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Баворовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Баворовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Баворовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 286 |
| 1880 | 330 |
| 1890 | 342 |
| 1900 | 350 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 444 |
| 1921 | 410 |
| 1930 | 416 |
| 1950 | 335 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 363 |
| 1970 | 308 |
| 1980 | 276 |
| 1991 | 281 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 310 |
| 2011 | 312 |
| 2021 | 281 |
# Зафер (Мерам)

Зафер (төр. Zafer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 5086

NGC 5086 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5086
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эль Чупадеро (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Эль Чупадеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Эль Чупадеро (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Эль Чупадеро Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Чупадеро (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Чупадеро (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Әлки авылы мәчете (Буа районы)

Әлки авылы мәчете — Татарстан Республикасының Буа районы Әлки авылындагы мөселман гыйбадәт йорты (мәчет).
2016 елдан хәзрәт вазыйфасын Әлфит хәзрәт Фәттахов башкара.

# Әлки авылы мәчете (Буа районы)
## Тарихы

1889 нчы елда агачтан яңа мәчет төзелә. 1830 нчы елларда төзелгән мәчет, бинасы искерү сәбәпле, сүтелә һәм аның урынына авыл уртасындагы мәйданда 120 кеше сыйдырышлы ике бүлмәле мәчет салына. Баһаветдин хәзрәт Таҗетдинов 44 ел буе имам-хатыйб вазифасын үзе генә башкарган. Аннары аңа ярдәмгә 1890 нчы елны икенче мулланы – аның улын куялар. 21 яшьлек Мөхәммәтнәҗип Таҗетдинов та мулла булып китә.

# Әлки авылы мәчете (Буа районы)
## Хәзрәт вазифасын башкаручылар

* Габделмән абзый (1935-1942 нче еллар)
* Гыймалов Садретдин (1942-1961нче еллар.)
* Галиуллин Зиннәт (1961-1978 нче еллар)
* Гыйниятуллин Хикмәтулла (1978 -1994)
* Мөхәммәдишин Тәлгат (1994-2014).
* Шәмсетдинов Рифкат (2015-2016).
# Блатне Ревиштя

Блатне Ревиштя (словак. Blatné Revištia) — Словакиянең Собранце округында урнашкан авыл.

# Блатне Ревиштя
## Тарихы

Авыл 1244 елда нигезләнгән.

# Блатне Ревиштя
## Географиясе

Мәйданы — 5,16 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 метр биеклектә урнашкан.

# Блатне Ревиштя
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# NGC 915

NGC 915 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 915
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (910) Аннализа

(910) Аннализа (лат. Anneliese) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (910) Аннализа
## Тарихы

1919 елның 1 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1919 FB» саналган.
# Аксу (Анталья)

Аксу (төр. Aksu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иленә караган бер район, хәзер Анталья шәһәре өлеше.
# Аныттепе (Өмерли)

Аныттепе (төр. Anıttepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Өмерли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Трохес дел Теран (Сан Фелипе)

Трохес дел Теран — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Трохес дел Теран (Сан Фелипе)
## Географиясе

Трохес дел Теран Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Трохес дел Теран (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Трохес дел Теран (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (9651) Arii-SooHoo

(9651) Arii-SooHoo (лат. Arii-SooHoo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9651) Arii-SooHoo
## Тарихы

1996 елның 7 гыйнварында AMOS тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AJ» саналган.
# Камино-Тассахара (Калифорния)

Камино-Тассахара — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Камино-Тассахара (Калифорния)
## Географиясе

Камино-Тассахара халык санын алу урыны мәйданы — 3,299628 км², 3,265316 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 814 Фут биеклектә урнашкан.
# Якубава

Якубава (белар. Якубава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Якубава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Вер-ан-Друе

Вер-ан-Друе (фр. Vert-en-Drouais) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# (3652) Сорос

(3652) Сорос (лат. Soros) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3652) Сорос
## Тарихы

1981 елның 6 октябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 TC3» саналган.
# Епиньяк

Епиньяк (фр. Epiniac) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Гартелтон (Пенсильвания)

һәм
Гартелтон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гартелтон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1773 елда нигезләнгән.

# Гартелтон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,91 квадрат миль, 2,352545 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 656 Фут биеклектә урнашкан.
# Мирбо

Мирбо (фр. Mirebeau) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Боргата Вьетоне (Торино)

Боргата Вьетоне — Италиянең Пьемонт төбәге Левоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Боргата Вьетоне (Торино)
## Географиясе

Боргата Вьетоне Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Боргата Вьетоне (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маседа (Испания)

Маседа (гал. Maceda) — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Маседа (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 102 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 536 метр биеклектә урнашкан.
# Юм (ай кратеры)

Юм (лат. Hume) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 22,3 км булган кратер.

# Юм (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Дэвид Юм (1711—1776) хөрмәтенә бирелә.

# Юм (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# Һүнгүтлү

һәм
Һүнгүтлү (әзери. Hüngütlü) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
# Алтамира

Алтамира — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Алтамира
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 159 533,73 км².
# Голочело (Крагуевац)

Голочело (серб. Голочело ) — Сербиянең Шумади округы Станово җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Голочело (Крагуевац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 404 метр биеклектә урнашкан.

# Голочело (Крагуевац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (13341) 1998 ST123

(13341) 1998 ST123 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13341) 1998 ST123
## Тарихы

1998 елның 26 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 ST123» саналган.
# Мериндад-де-Рио-Убьерна

Мериндад-де-Рио-Убьерна (исп. Merindad de Río Ubierna) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Мериндад-де-Рио-Убьерна
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 275,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 856 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лимуаз

Лимуаз (фр. Limoise) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Сен-Мишель-де-Лапюжад

Сен-Мишель-де-Лапюжад (фр. Saint-Michel-de-Lapujade һәм фр. Saint-Michel) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 5647

NGC 5647 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5647
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Язикәү вулысы

Язикәү вулысы (тат. يەزىكەو ۋولىٰسىٰ, рус. Языковская волость) — Уфа губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Әхмәт, Бәшенде-Останкау, Нөркәй, Әлмәт-Мулла, Яңа Ыспас һәм Зәй вулыслары белән чиктәш булган (1890). 16 торак пунктта 8985 кеше яшәгән. 1920-елларның уртасында бетерелә.
# Сан-Роман (Армамар)

Сан-Роман — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Армамар муниципалитетына карый.

# Сан-Роман (Армамар)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Комсомолец

Комсомолец — Татарстан Республикасының Тукай районындагы поселок.
Халык саны — 709 тирәсендә. Почта индексы — 423800.

# Комсомолец
## Тарих

1930 елда нигезләнгән.

# Комсомолец
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 51%, руслар — 42%.

# Комсомолец
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Стуканы (Узрэцки авыл советы)

Стуканы (белар. Стуканы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Стуканы (Узрэцки авыл советы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Залессе гминасы составында авыл.

# Стуканы (Узрэцки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.

# Стуканы (Узрэцки авыл советы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 295 кеше, 61 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 262 кеше, 51 хуҗалык исәпләнгән.
# Шампийе

Шампийе (фр. фр. Champillet) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Гай (Сохачевский повяты)

Гай — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тересин гминасында урнашкан авыл.

# Гай (Сохачевский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD200710

HD200710 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,66 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Гуараита

Гуараита — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Гуараита
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 205,306 км².
# Артамонов (ай кратеры)

Артамонов (лат. Artamonov) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 62 км булган кратер.

# Артамонов (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Николай Николаевич Артамонов (1906—1965) хөрмәтенә бирелә.

# Артамонов (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# HD10088

HD10088 — Хут йолдызлыгында урнашкан A0p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,86 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Голавице-Други

Голавице-Други — Польшаның Мазовия воеводалыгы Помехувек гминасында урнашкан авыл.

# Голавице-Други
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Скандрилья

Скандрилья — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Риети провинциясе составына керә.

# Скандрилья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 535 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Личенца, Монтефлавио, Монторио-Романо, Нерола, Орвинио, Перчиле, Поджо-Мояно, Поджо-Нативо һәм Поццалья-Сабина коммуналары белән чиктәш.
# NGC 3993

NGC 3993 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3993
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 198

NGC 198 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 198
## Тарихы

Әлеге галактика 1790 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IC 4657

IC 4657 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 4657
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# LYL1

LYL1 (ингл. LYL1 basic helix-loop-helix family member) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (18897) 2000 HG30

(18897) 2000 HG30 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18897) 2000 HG30
## Тарихы

2000 елның 28 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 HG30» саналган.
# Дерби-Виларет (Валле д'Аоста)

Дерби-Виларет — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Ла-Саль (Валле-д’Аоста) өязендә урнашкан торак пункт.

# Дерби-Виларет (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Дерби-Виларет Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Дерби-Виларет (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 180-еллар

1 меңьеллык :
I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр :
Хронологик таблица :
180-еллар — 180 елда башланган һәм 189 елда тәмамланган унъеллык.
# LRTM1

LRTM1 (ингл. Leucine rich repeats and transmembrane domains 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (510) Мабелла

(510) Мабелла (лат. Mabella) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (510) Мабелла
## Тарихы

1903 елның 20 маенда Р. С. Дуган тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 LT» саналган.
# Маркуци

Маркуци (белар. Маркуці) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Маркуци
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Тепебашы (Шавшат)

Тепебашы (төр. Tepebaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хәлил Әбүлханов

Хәлиулла Габделвәли улы Әбүлханов (1887 ел, Шыгырдан Буа өязе Сембер губернасы - 6 гыйнвар 1919 ел, Казан) - язучы һәм укытучы.

# Хәлил Әбүлханов
## Биография

Хәлиулла Габделвәли улы Әбүлханов Сембер губернасы Буа өязе Шыгырдан (Чуваш­станның хәзерге Батыр районы) авылында туа.
Туган авылында, Казандагы «Мөхәммәдия» мәдрәсәләрендә, Казан татар укытучылар мәктәбендә (1905—1909), прапорщиклар мәктәбендә (1914 елдан) белем ала.
Уфа губернасы Кыйгы районы Идрис (1909—1912) һәм Казан губернасы Тәтеш өязе Югары Ындырчы авылларында (1912—1914) укытучы. «Кояш» газетасының фронттагы хәбәрчесе, Казанда өяз Мөселман мәгариф бүлеге рәисе, мөгаллимнәр әзерләү һәм мәктәпләр оештыру эшләре җитәкчесе (1917—1919).

# Хәлил Әбүлханов
## Төп хезмәтләре

Ысулы җәдиткә каршы беренче адым.— Казан: Үрнәк, 1911.— 32 б.
Тел вә әдәбият мәсьәләсендә яңа агым // Шура.— 1912.— № 11.— 331—333 б.; № 12.— 366—368 б.
Мәгариф эше // Шура.— 1912.— № 23.— 722—725 б.; 1913.— № 4.— 120—121 б.; № 6.— 178—181 б.; № 8.— 245—247 б.
Мәктәпләребездә голүм табигыя // Мәктәп.— 1913.— № 1.— 28—30 б.
Авылда кызлар мәктәбе // Мәктәп.— 1913.— № 1.— 49—51 б.
Америкада тәрбия вә тәгълим // Мәктәп.— 1913.— № 8.— 197—200 б.; № 11.— 297—302 б.; № 12.— 324—325 б.

# Хәлил Әбүлханов
## Аның турында

Сәгъди Г. Тел-әдәбият мәсьәләләрендә файдалы агым // Шура.— 1912.— № 19.— 20 б.
Габди (Г. Ибраһимов). Матбугат агымы: Еллык хисап урынына // Йолдыз.— 1913.— 1 гыйнвар.
Сугыш һәм язучыларымыз // Аң.— 1915.— № 20.
Хәлил Әбүлхановның вафаты // Эш.— 1919. — 8 гыйнвар.
Байчура Ш. Татар яшьләре хәрәкәте һәм Фатих Әмирхан // Казан утлары.— 1966.— № 1.— 114—122 б.
Казанская татарская учительская школа 1876—1917 гг.: Сборник документов и материалов / Отв. сост. Горохова Л. В.; отв. ред. Шарафутдинов Д. Р.— Казань: Гасыр, 2005.— С. 240.
Татар әдипләре, мәгърифәтчеләре (ХХ йөз башы): Биобиблиографик сүзлек.— Казан, 2005. — 24—25 б.
# NGC 462

NGC 462 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 462
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (6472) Росема

(6472) Росема (лат. Rosema) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6472) Росема
## Тарихы

1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TL» саналган.
# (562) Саломея

(562) Саломея (лат. Salome) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (562) Саломея
## Тарихы

1905 елның 3 апрелендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 QH» саналган.
# Красный Яр (Чиләбе өлкәсе)

Красный Яр (рус. Красный Яр) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.

# Красный Яр (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Красный Яр (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Красный Яр (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Красный Яр (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (8%), казахлар (6%).
# Иске Калкаш

Иске Калкаш — Башкортстанның Стәрлебаш районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 349 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 453171, ГАТОБК коды — 80248840001.

# Иске Калкаш
## Демография

Халык саны динамикасы:
# (12302) 1991 RV17

(12302) 1991 RV17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12302) 1991 RV17
## Тарихы

1991 елның 13 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RV17» саналган.
# WAS

WAS (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.