yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Йоту

Йоткылыкта сулыш алу һәм ашкайнату юллары кисешүгә карамастан, йоту хәрәкәтендә әлеге юлларны бүлүче махсус ысуллар бар.
· Аңкау пәрдәсен күтәрүче һәм киерүче мускулларының кыскаруы йомшак аңкауны күтәрә һәм йоткылыкның арткы тышчасына кыса (анда шулай ук аңкау-йоткылык мускулы катнаша). Шулай итеп, йоткылыкның борын өлеше авыз өлешеннән аерыла.
· Шул вакытта тел асты өсте муен мускуллары йоткылыкны өскә тарта, ә тел асты-тел мускулы тел тамырын аска тартып, бугаз өслегенә басым ясый, ә ул төшә һәм шулай итеп бугазга керү юлын яба.
· Аннан соң бер-бер артлы констрикторлар кыскарып, азык төерен үңәчкә таба «сыгып» чыгара. Буйлы мускуллар йоткылыкны азык төере каршысына таба тарта.
# Kreking

Kreking (inglizçä cracking — tarqalu) - nefttäge uglevodorodlarnıñ tağı da oçuçanraq matdälärgä tarqalu protsessı. Kreking nefttän benzin çığışın şaqtıy arttırırğa mömkinlek birä.
Sänäğättäge kreking-protsessnı 1891 yılda rus injenerı V. G. Şuxov uylap taba.
Krekingnıñ töp ike töre bar — termik häm katalitik kreking.
Termik kreking waqıtında uglevodorodlar yuğarı temperaturada tarqatıla, ä katalitik krekingta tarqalu katalizator qatnaşında häm yuğarı temperaturada bara.
# PRLHR

PRLHR (ингл. Prolactin releasing hormone receptor) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Хлоумек (Убиславице)

Хлоумек (чех. Chloumek) — Чехиянең Кралове Градец крае Убиславице (Чехия) районында урнашкан авыл.

# Хлоумек (Убиславице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,79 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 435 метр биеклектә урнашкан.

# Хлоумек (Убиславице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хлоумек (Убиславице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хлоумек (Убиславице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 117 |
| 1880 | 96 |
| 1890 | 98 |
| 1900 | 75 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 80 |
| 1921 | 61 |
| 1930 | 48 |
| 1950 | 31 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 28 |
| 1970 | 16 |
| 1980 | 8 |
| 1991 | 4 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 5 |
| 2011 | 3 |
| 2021 | 12 |
# Форст (Айфель)

Форст — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Форст (Айфель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,93 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 метр биеклектә урнашкан.
# Фримонт (Огайо)

Фримонт — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.

# Фримонт (Огайо)
## Тарихы

Фримонт шәһәре елда нигезләнгән.

# Фримонт (Огайо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 22,163831 км², 22,183218 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 191 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бук (Талачынский районы)

Бук (белар. Бук) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Бук (Талачынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сен-Прие-ла-Рош

Сен-Прие-ла-Рош (фр. Saint-Priest-la-Roche) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Саут-Кенсингтон (Мэриленд)

Саут-Кенсингтон — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Саут-Кенсингтон (Мэриленд)
## Географиясе

Саут-Кенсингтон халык санын алу урыны мәйданы — 5,498642 км², 5,487735 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр һәм 282 Фут биеклектә урнашкан.
# Спаркс (Джорджия)

Спаркс — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Спаркс (Джорджия)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Спаркс (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 10,720786 км², 10,720863 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 73 метр биеклектә урнашкан.
# Чорне (Кече Польша воеводалыгы)

Чорне — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Сенкова гминасында урнашкан авыл.

# Чорне (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казануова ди Пьетрафита (Сьена)

Казануова ди Пьетрафита — Италиянең Тоскана төбәге Кастеллина-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Казануова ди Пьетрафита (Сьена)
## Географиясе

Казануова ди Пьетрафита Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казануова ди Пьетрафита (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Богомолово (Киров өлкәсе)

Богомолово (рус. Богомолово) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.

# Богомолово (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Богомолово (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Богомолово (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Богомолово (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Носык

Носык (Малая Чечкина) — Төмән өлкәсенең Яркәү районында урнашкан торак пункт.

# Носык
## Сәгать поясы

Носык Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Носык
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулытора өязенә караган.

# Носык
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 88,4%, руслар — 11,6%.
# Казаназарь

Казаназарь — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кузуча елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Казаназарь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200016435
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201643
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Матрай

Матрай — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453680, ГАТОБК коды — 80227000000.

# Матрай
## Тарих

1938—1939 елларда — БашАССРның Матрай районы үзәге.

# Матрай
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 940 кешенең яшәве мәгълүм.
# Триголо

Триголо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Кремона провинциясе составына керә.

# Триголо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 70 метр биеклектә урнашкан. Кастеллеоне, Куминьяно-суль-Навильо, Сальвирола, Сорезина һәм Фиеско коммуналары белән чиктәш.
# Фумей-Неҗи (Империя)

Фумей-Неҗи — Италиянең Лигурия төбәге Перинальдо өязендә урнашкан торак пункт.

# Фумей-Неҗи (Империя)
## Географиясе

Фумей-Неҗи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фумей-Неҗи (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Долуҗа (Түркоглу)

Долуҗа (төр. Doluca) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вияно (Кьети)

Вияно — Италиянең Абруцци төбәге Филетто өязендә урнашкан торак пункт.

# Вияно (Кьети)
## Географиясе

Вияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вияно (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 7-нче гвардия минометлар бригадасы

Свирская Кызыл Байрак, Александр Невский, II дәрәҗә Суворов һәм II дәрәҗә Кутузов орденлы 1-нче гвардия минометлар бригадасы (рус. 7-я гвардейская миномётная бригада (1 гв.минбр)) — Бөек Ватан сугышы вакытында ЭККГ гвардиясенең минометлар бригадасы.

# 7-нче гвардия минометлар бригадасы
## Хәтер

* Мәскәүнең № 424 мәктәбендә урнашкан хәрби батырлык музее 7-нче минометлар бригадасына багышланган.
# Көлмез (Киров өлкәсе)

Көлмез, шулай ук Кильмезь (рус. Кильмезь) – Киров өлкәсендә урнашкан шәһәр тибындагы бистә, Кильмезь районының административ үзәге.
Халык саны – 5 954 кеше (2010).

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## География

Көлмез бер үк исемле елгасы өстендә, Кировтан 228 километр көньяктарак урнашкан. Якындагы тимер юл станциясе – Удмуртиядәге Көлмез аылында.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## География
### Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## Тарих

Көлмез беренче тапкыр 1666 елда телгә алына.
1929 елдан – Көлмез районының үзәге.
1965 елда шәһәр тибындагы бистә статусын ала.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## Халык

| 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 4 130 | 5 841 | 6 654 | 5 410 | 5 954 |
Милли состав (2002): руслар – 71,8%, татарлар – 15,3%, чирмешләр – 8,3%, арлар – 2,2%, әзериләр – 0,9%, украиннар – 0,6%.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## Икътисад

Агач һәм пычкы материалларны ясау.

# Көлмез (Киров өлкәсе)
## Шәхесләр

* Алексий (Молчанов) (1853—1914) архиепископ, Гөрҗистан экзархы (1913―1914).
# Пещерная

Пещерная (Пещерный) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы БатысТалица елгасының уң ярыннан 2,1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Пещерная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200009007
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200900
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Элизабет-Сити (Төньяк Каролина)

Элизабет-Сити — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Элизабет-Сити (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Элизабет-Сити шәһәре 1794 елда нигезләнгән.

# Элизабет-Сити (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 31 700 000 квадрат метр, 31,728491 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 метр биеклектә урнашкан.
# Капокроче (Латина)

Капокроче — Италиянең Лацио төбәге Сонино өязендә урнашкан торак пункт.

# Капокроче (Латина)
## Географиясе

Капокроче Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Капокроче (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тереса-де-Кофрентес

Тереса-де-Кофрентес (исп. Teresa de Cofrentes) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Тереса-де-Кофрентес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 110,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 533 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Планини (Нове Митровице)

Планини (чех. Planiny) — Чехиянең Пльзень крае Нове Митровице районында урнашкан авыл.

# Планини (Нове Митровице)
## Географиясе

Мәйданы — 4,555 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Планини (Нове Митровице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Планини (Нове Митровице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Планини (Нове Митровице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 144 |
| 1880 | 187 |
| 1890 | 185 |
| 1900 | 190 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 152 |
| 1921 | 142 |
| 1930 | 136 |
| 1950 | 63 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 65 |
| 1970 | 43 |
| 1980 | 21 |
| 1991 | 16 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 9 |
| 2011 | 5 |
| 2021 | 8 |
# Карамалы (Олы Кенәле кушылдыгы)

Карамалы – Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Олы Кенәле елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Карамалы (Олы Кенәле кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Асбассейн юк, елга бассейны – Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 11010000812112100007688
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 112100768
* Бассейн коды – 11.01.00.008
* ГӨ буенча саны – 12
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# Велесница

һәм
Велесница (серб. Велесница) — Сербиянең Бор округы Кладово җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Велесница
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 49 метр биеклектә урнашкан.

# Велесница
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сакстон (Пенсильвания)

һәм
Сакстон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Сакстон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1855 елда нигезләнгән.

# Сакстон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,41 квадрат миль, 1,052615 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1716 Фут биеклектә урнашкан.
# Слидцы

Слидцы (белар. Слідцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Слидцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Жебрувка

Жебрувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Калушин гминасында урнашкан авыл.

# Жебрувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Телләр классификациясе

Телләр классификациясе:
* Телләрнең генетик классификациясе
* Телләрнең типологик классификациясе
* Телләрнең ареаль классификациясе
# Миллуд (Вашингтон)

Миллуд — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Миллуд (Вашингтон)
## Тарихы

Миллуд шәһәре 1927 елда нигезләнгән.

# Миллуд (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,90327 км², 0,7 квадрат миль, 1,903269 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 601 метр һәм 1972 Фут биеклектә урнашкан.
# Каранай (Мәчетле районы)

Каранай — Башкортстанның Мәчетле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452565, ГАТОБК коды — 80242820005.

# Каранай (Мәчетле районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 170 кешенең яшәве мәгълүм.
# Миләүшә Нуруллина

Миләүшә Вакыйф кызы Нуруллина (Миля Нуруллина, 18 март 1961 елда, СССР, ТАССР, Казан) - рәссам, Татарстан Рәссамнар берлеге әгъзасы.

# Миләүшә Нуруллина
## Биографиясе

Миләүшә Нуруллина 1961 елның 18 мартында танылган татар язучысы Вакыйф Нуруллин гаиләсендә туа.
1983 елда Казан инженер-төзелеш институтының архитектура факультетын тәмамлый. Казан яшь тамашачы театрында архитектор, реставратор, реклама буенча рәссам булып эшли. 1992 елда, театр остаханәсендә эшләп, рәсем сәнгате белән профессиональ рәвештә шөгыльләнә.
Беренче шәхси күргәзмә 1993 елның ноябрендә А. М. Горький әдәби-мемориаль музеенда узды. Шул вакыттан бирле рәссам - шәһәр һәм республика вернисажларында даими катнашучы. 1997 елдан - Татарстан Рәссамнар берлеге әгъзасы. Аның эшләре Татарстан Республикасы Дәүләт сынлы сәнгать музеенда, Татарстан Республикасы Милли музеенда, "Казан" милли мәдәни үзәгендә, Казан, Россия, БДБ илләре, Германия, Италия, Канада, Австралия, Төркия, Бельгия шәхси коллекцияләрендә саклана.

# Миләүшә Нуруллина
## "Син - рәссам. Биредә һәм хәзер"

2004 елда, рухи өлгергәнлек нәтиҗәсендә, рәссам яңа талант чиген күрсәтә – аның "Син - рәссам. Биредә һәм хәзер" проекты барлыкка килә. Проект беркайчан да кулларында пумала тотмаган кешеләргә бер дәрес өчен холстта, импрессионизм манерасында май белән этюд язарга мөмкинлек бирә. Бу проектның гаять зур иҗтимагый кыйммәте - кешеләрне сәнгатькә, рәсем сәнгатенә җәлеп итү. Проект кешенең узенә узе уңай бәя булдырырга мөмкинлек бирә, шәхеснең чиксез иҗади мөмкинлекләре турында күзаллау һәм сәнгатьтә яңалыкларны белүгә этәрә.
2006 елда "Син - рәссам. Биредә һәм хәзер" проекты өчен Миләүшә Нуруллина «Россиянең иң яхшы проектлары» күргәзмәсе дипломына лаек булды.
# Чукурчаер (Саваштепе)

Чукурчаер (төр. Çukurçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кваңңай

Кваңңай (вьетн. Quảng Ngãi) — Вьетнамның Кваңңай правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Кваңңай
## Тарих

Хәзерге статусын 2005 елдан башлап йөртә.
# Слижова

Слижова (белар. Сліжова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Слижова
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Мотиш (Сибиу)

Мотиш — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. Валя-Виилор (коммуна) коммунасына карый.

# Мотиш (Сибиу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Комарова

Комаро́ва — хатын-кызлар рус фамилия формасы Комаров, шулай ук Россиядә топоним. Күренекле фамилия ияләре:

# Комарова
## Торак пунктлар

* Комарова (рус. Комарова) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
* Комарова (рус. Комарова) — Свердловск өлкәсенең Пышма шәһәр округы составына керүче авыл.
* Комарова (рус. Комарова) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче авыл.
# Боровица (Луза районы)

Боровица (рус. Боровица) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Боровица (Луза районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Боровица (Луза районы)
## Сәгать поясы

Боровица (Луза районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Боровица (Луза районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), үзбәкләр (2%), арлар (2%).
# Oğur telläre

Oğur telläre yäki borınğı bolğarlar telläre, r-törendäge törki tellär — törki tellärneñ borınğı törkeme. BEQ 500 yılda oğur telläre urtaq törki tellärneñ törkemennän çamalap çıqqan.
Qayber ğalimnär buyınça Oğur telläre ğailäsenä onoğur, törki awar tele, xäzär, borınğı bolğar häm hun telläre kergännär.
Qäber taşlarında tabılğan borınğı bolğar telendäge yazular küpçelege z-törendäge (tatar tele sıman yäki I stil) bula, läkin tağı r-törendäge (çuaş tele sıman yäki II stil) tabılğan. Şuña kürä borınğı bolğar tele z- (tatarsıman) yäisä r- (rotatsizm, çuaşsıman, oğur) törendäge tel bulğanı älegä bilgesez.

# Oğur telläre
## Oğur telläre

* xäzär tele †,
* borınğı bolğar tele †,
* hun tele †,
* törki awar tele †,
* çuaş tele (bäxäsle)

# Oğur telläre
## Yazular ürnäkläre

* Pliska tälinkäsendäge bolğar runnarı, Dunay bolğarları.
* Nagyszentmiklós xäzinäsendäge grek älifbasındağı Buyla tälinkäse, Pannoniä awarları.
* Buyla tälinkäse yazuı räseme:BOYHΛA • ZOAΠAN • TEΣH • ΔYΓΕTOIΓH • BOYTAOYΛ • ZΩAΠAN • TAΓPOΓH • HTZIΓH • TAIΣH.
* Kiev Rusenda yazılğan xattağı (en) xäzär telendäge yazu, Orxon älifbası.
* Ğäräp älifbası belän suğılğan "Musa – Allanıñ päyğämbäre" yazulı xäzär täñkäse, Spillings xäzinäse.
* Ğäräp älifbası belän ğäräp häm borınğı bolğar tellärndäge qäber taşı, Qazannıñ Qaban şähärlege.
# Бисерикань (Харгита)

Бисерикань — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Лупень (коммуна) коммунасына карый.

# Бисерикань (Харгита)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 530 метр биеклектә урнашкан.
# Скарлатти (кратер)

Скарлатти — Меркурий планетасының 40°30′ т. к. 99°30′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 135 километрлы кратеры.

# Скарлатти (кратер)
## Исеме

Кратер итальян композиторы Доменико Скарлатти хөрмәтенә аталган.
# Рю-деван-Сен-Миель

Рю-деван-Сен-Миель (фр. Rupt-devant-Saint-Mihiel) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Торьяк-де-Камарес

Торьяк-де-Камарес (фр. Tauriac-de-Camarès) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.

# Торьяк-де-Камарес
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24,75 км².
# GAGE12D

GAGE12D (ингл. G antigen 12E) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Немстув (Карпатасты воеводалыгы)

Немстув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Цешанув гминасында урнашкан авыл.

# Немстув (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чирча (Надым кушылдыгы)

Чирча — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының уң ярына тамагыннан 99 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 42 км.

# Чирча (Надым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300051047
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305104
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Рильск (Лодзь воеводалыгы)

Рильск — Польшаның Лодзь воеводалыгы Регнув гминаcында урнашкан авыл.

# Рильск (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Посидоний (ай кратеры)

Посидоний (лат. Posidonius) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 95 км булган кратер.

# Посидоний (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Посидоний (якынча 135 — якынча 51, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.

# Посидоний (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Капела Фазани (Верона)

Капела Фазани — Италиянең Венеция төбәге Эрбеццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Капела Фазани (Верона)
## Географиясе

Капела Фазани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Капела Фазани (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (12719) Pingre

(12719) Pingre — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12719) Pingre
## Тарихы

1991 елның 6 июнендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 LP2» саналган.
# Фордсвилл (Кентукки)

Фордсвилл — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Фордсвилл (Кентукки)
## Тарихы

Фордсвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Фордсвилл (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,162222 км², 1,162224 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 152 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Баран-ди-Кокайс

Баран-ди-Кокайс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Баран-ди-Кокайс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 340,675 км².
# BRD1

BRD1 (ингл. Bromodomain containing 1) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.