yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лотфулла Мусин

Лотфулла Мусин, Лотфулла Ногман улы Мусин (1913 елның 7 ноябре, Вятка губернасы, Алабуга өязе, Сокман — 1997 елның 5 октябре, Казан) — совет авыл хуҗалыгы эшлеклесе, Бөек Ватан сугышында катнашучы. 1958-1976 елларда Мөслим районы Киров исемендәге күмәк хуҗалык рәисе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

# Лотфулла Мусин
## Тәрҗемәи хәле

1913 елның 7 ноябрендә Вятка губернасы Алабуга өязе (хәзерге ТР Әгерҗе районы) Сокман авылында туган. Җидееллык мәктәпне, Арчадагы укытучылар әзерли торган берьеллык курсларны тәмамлагач, Әгерҗе районы Тирсә мәктәбендә укытучы, Чишмә башлангыч мәктәбе мөдире булып эшли. 1934 елда Арча агропедагогия техникумын тәмамлагач, Мөслим районы Ташлыяр авылы мәктәбенә директор итеп җибәрәләр. Ике елдан (1936 елда) 23 яшендә Мөслим үрнәк урта мәктәбе директоры итеп билгеләнә. 1937-1941 елларда район мәгариф бүлеге мөдире. 1941-1942 елларда Метрәй мәктәбе директоры. 1942 елның сентябреннән Бөек Ватан сугышында. Сталинград сугышында катнаша, сапер була, понтон күперләр төзүче хәрби бүлгедә хезмәт итә. Каты яраланып, хәрби-кыр һоспиталендә дәвалана, сәламәтлеге буенча хәрби хезмәттән азат ителә. 1943 елда фронттан кайткач, янәдән Метрәй мәктәбе директоры. 1944-1948 елларда Мөслим районы финанс бүлеге мөдире. 1949 елда читтән торып Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлый, Мөслим урта мәктәбендә тарих һәм математика укыта. 1955 елдан район мәдәният бүлеге мөдире, 1956 елдан район советы башкарма комитеты рәисе урынбасары. 1958 елда Мөслим районы үзәге Мөслим авылы да кергән «Путиловец» күмәк хуҗалыгына (1959 елдан С.М. Киров исемендәге күмәк хуҗалык) рәис итеп билгеләнә. Ул эшли башлагач, күмәк хуҗалык зурая, техника яңартыла, механизаторлар сафы тулылана, аларны укыту–өйрәтү юлга салына. 1966 елда күмәк хуҗалык республика буенча алдынгылар рәтенә чыккач, Л.Н. Мусин Ленин ордены белән бүләкләнә. 1969 елда Мәскәүдә узган III Бөтенсоюз колхозчылар корылтаенда катнаша. Зур ихтирам күрсәтеп, аңа корылтайда катнашучы РСФСР делегациясе исеменнән В.И. Ленин мавзолеена чәчәкләр тәкыясын куюны тапшыралар. Киров исемендәге күмәк хуҗалык 1967-1969 елларда Мәскәүдә Халык хуҗылыгы казанышлары күргәзмәсендә (рус. ВДНХ) катнашып, I дәрәҗәле диплом ала, 1969 елда миллионер күмәк хуҗалыкка әйләнә. ССРБ Югары шурасы президиумының 1971 елның 8 апреле указы белән Л.Н. Мусинга игенчелектә һәм терлекчелектә ирешкән уңышлары өчен Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.
1963-1965 елларда Мөслим районы бетерелеп, Сарман районына кушылгач, районны кире булдыруда Л.Н.Мусинның куйган көче зур була.
Л.Н. Мусин 1997 елда Казанда вафат.

# Лотфулла Мусин
## Гаиләсе

Хатыны Нурдидә (1918-1993), РСФСР атказанган укытучысы, 1936 елда өйләнешкәннәр.
    олы улы Альберт, геолог, Әлмәт НГДУда баш инженер булып эшләгән.
    кече улы Адлер, химик, КХТИ доценты, фән кандидаты.

# Лотфулла Мусин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Ике Ленин ордены (1966, 1971)
* 1971 Социалистик Хезмәт Каһарманы
* 2нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)

# Лотфулла Мусин
## Хәтер

* Мөслим районы үзәге Мөслим авылы урамына исеме бирелгән.
# Кочуба-Маре (коммуна)

Кочуба-Маре — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.

# Кочуба-Маре (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 74,38 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Кочуба-Маре, Кересеу, Кеша һәм Петид авыллары урнашкан.
# Длоуга Вес (Ржихнов над Кнежноу)

Длоуга Вес (чех. Dlouhá Ves) — Чехиянең Кралове Градец крае Рихнов-над-Кнежноу районында урнашкан авыл.

# Длоуга Вес (Ржихнов над Кнежноу)
## Географиясе

Мәйданы — 5,664 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Длоуга Вес (Ржихнов над Кнежноу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Длоуга Вес (Ржихнов над Кнежноу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Длоуга Вес (Ржихнов над Кнежноу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 400 |
| 1880 | 406 |
| 1890 | 383 |
| 1900 | 427 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 499 |
| 1921 | 481 |
| 1930 | 450 |
| 1950 | 340 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 362 |
| 1970 | 368 |
| 1980 | 426 |
| 1991 | 504 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 501 |
| 2011 | 535 |
| 2021 | 548 |
# Вик (Кальвадос)

Вик (фр. Vicques) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Карсер

Карсер (кат. Càrcer) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Карсер
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 39 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Панкальери

Панкальери — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Панкальери
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 243 метр биеклектә урнашкан. Фауле, Озазио, Вигоне, Виллафранка-Пьемонте, Вирле-Пьемонте, Ломбриаско, Казальграссо һәм Полонгера коммуналары белән чиктәш.
# Пуһату

Пуһату (эст. Puhatu) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Бранденбург (Кентукки)

Бранденбург — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Бранденбург (Кентукки)
## Тарихы

Бранденбург шәһәре 1804 елда нигезләнгән.

# Бранденбург (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,82476 км², 10,170436 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 173 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ивнинг-Шейд (Оклахома)

Ивнинг-Шейд — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ивнинг-Шейд (Оклахома)
## Географиясе

Ивнинг-Шейд халык санын алу урыны мәйданы — 14,7 квадрат миль, 34,663356 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Горня Црнишава

Горня Црнишава (серб. Горња Црнишава) — Сербиянең Расина округы Трстеник җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Црнишава
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Црнишава
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Фраксионамьенто эль Кардонал (Сан Франсиско де лос Ромо)

Фраксионамьенто эль Кардонал — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-де-лос-Ромо муниципалитеты составына керә.

# Фраксионамьенто эль Кардонал (Сан Франсиско де лос Ромо)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксионамьенто эль Кардонал (Сан Франсиско де лос Ромо)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Тешкурени (Унгени)

Тешкурени (рум. һәм молдав. Teșcureni ) — Молдова Республикасының Унгени районына караган авыл.
# Лос Платанос (Виктория)

Лос Платанос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Виктория муниципалитеты составына керә.

# Лос Платанос (Виктория)
## Географиясе

Лос Платанос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Платанос (Виктория)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Платанос (Виктория)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Торомю-Яха

Торомю-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хэ-Яха елгасының уң ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 85 км.

# Торомю-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300037122
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303712
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Вулька-Здзивуйска

Вулька-Здзивуйска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хожеле гминасында урнашкан авыл.

# Вулька-Здзивуйска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Счиропио (Кротоне)

Счиропио — Италиянең Калабрия төбәге Рокка-ди-Нето өязендә урнашкан торак пункт.

# Счиропио (Кротоне)
## Географиясе

Счиропио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Счиропио (Кротоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Түрккөю (Бафра)

Түрккөю (төр. Türkköyü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (9727) Skrutskie

(9727) Skrutskie (лат. Skrutskie) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9727) Skrutskie
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EW24» саналган.
# NGC 4742

NGC 4742 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4742
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эндокринология

Эндокринология (гр. endon эчтә + krino бү ләм + logos сүз, тәгълимат) — эндокрин бизләр турындагы фән; физиологиядән бүленеп чыккан; эчке секреция бизләренең анатомиясен, физиологиясен, биохимиясен, эндокрин авыруларның клиникасын һәм дәвалауны, шулай ук гормоннар химиясен һәм гормонотерапияне өйрәнә торган комплекслы фән булып тора.
Эндокринологиянең бер бүлекләреннән берсе-шикәр диабетының һәм аның өзлегүләренең барлыкка килү, үсү, агу, диагностика, дәвалау һәм профилактикалау процессларын өйрәнүче диабетология. Ул соңгы унъеллыкларда этиология һәм шикәр диабеты патогенезы турында принципиаль яңа мәгълүматлар алуга, инсулинның абсолют яки чагыштырмача җитешсезлегенә, метаболик бозуларны коррекцияләү катлаулылыгына һәм бөтен дөньяда шикәр диабеты проблемасының һәрхәллегенә һәм социаль әһәмиятенә бәйле булган полиморф хроник синдром турында күзаллауны ахыргы формалаштыруга бәйле рәвештә гомуми эндокринологиядән аерылды.
Эндокринолог-интернатурада, ординатурада яки табибларга дипломнан соң белем бирү институты кафедрасында эндокрин системасы патологиясен диагностикалау, профилактикалау һәм дәвалау мәсьәләләре буенча белгечлек алган табиб.
# Торнвуд (Нью-Йорк)

Торнвуд — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Торнвуд (Нью-Йорк)
## Географиясе

Торнвуд халык санын алу урыны мәйданы — 2,830596 км², 2,867533 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 82 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ташкөпрү (Чифтликкөй)

Ташкөпрү (төр. Taşköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Ялова иле Чифтликкөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 5235

IC 5235 — Тукан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5235
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5235, ESO 109-13, PGC 69497, ESO-LV 109-0130, 2MASX J22412544-6634489, LEDA 69497 һәм APMBGC 109+032+094 буларак та сурәтләнә.
# Тельман (Акмола өлкәсе)

Тельман (каз. Тельман) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Тельман (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (5518) Мариоботта

(5518) Мариоботта (лат. Mariobotta) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5518) Мариоботта
## Тарихы

1989 елның 30 декабрендә J. M. Baur тарафыннан Chions обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YF» саналган.
# NGC 7584

NGC 7584 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7584
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Жагубица

Жагубица (серб. Жагубица) — Сербиянең Браничево округы Жагубитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Жагубица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Жагубица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Марса (Испания)

Марса (кат. Marçà) — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Марса (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,1 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 315 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Березань

Березань (Березань, укр. Березань, рус. Березань) — Украинаның Киев өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 16570 кеше (2014).

# Березань
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Березань Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Березань
## Тарих

1616 елда нигезләнгән.

# Березань
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 92,1%, рус теле — 7,5%.
# Вильяльмансо

Вильяльмансо (исп. Villalmanzo) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяльмансо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 858 метр биеклектә урнашкан.
# Албан милли киеме

Албан милли киеменең — албан халкының милли киеме, 200-дән артык варианты бар. Традиция буенча бөтен Албаниядә, албан телендә сөйләшкән территорияләрдә һәм албан субэтник төркемнәрендә (мәсәлән, Италиядә арберешлар, Грециядә арванитлар, Хорватиядә абанасилар) шундый милли кием кияләр. Традицион костюм кеше яшәгән төбәккә, социаль чыгышына, яшенә һәм диненә карап аерыла.
1950-елларга кадәр Албаниядә көндәлек тормышта милли кием киң таралган була. Соңрак, бигрәк тә яшьләр арасында, аны көнбатыш өлгесендәге кием алмаштыра. Кайбер олы яшьтәге кешеләр бүген дә көндәлек тормышта традицион милли киемгә өстенлек бирә. Төрле фольклор коллективлары милли киемдә чыгыш ясый, албаннар бәйрәм көннәрендә традицион милли кием киергә ярата.
Толра-бара гади албан киеменә дә үзгәрешләр керә. Һәр төбәкнең үзенә хас киеме бар. Киемнең үзгәрүенә тышкы мәдәни факторлар зур йогынты ясый, мәсәлән, ислам диненең керүе һәм госман чоры йогынтысы күзәтелә. Албания бәйсезлек алганнан соң традицион кием көнбатыш модасына ияреп үзгә.

# Албан милли киеме
## Хатын-кыз киеме

Албаниянең таулы төбәгендә хатын-кыз кайма белән бизәкләп тегелгән озын җитен күлмәктән йөргән. Бу күлмәк өстеннән ике алъяпкыч кигәннәр, яки күлмәк кече генә нагышлар белән бизәлгән. Тауларда яшәгән албан хатын-кызының кыска курткасы алтын төсендәге бау белән бәйләнгән, бизәү өчен аппликация һәм чәчәкләр кулланылган. Итәкләре кыңгырау чәчкәсе формасында булган. Албаниянең төньягына карый торган Мирдит районында яшь кыз кызыл чәчәкле билбау, олы яштәге хатыннар кара чәчәкле билбау таккан. Зерчани төбәгендә хатын-кыз җиңсез күлмәк кигән. Шәһәрләрдә яшәгәннәре киҗе-мамык яки ефәк тукымадан тегелгән шароварлар кигән. Хатын-кыз да, ир-егетләр тыштан озын җылы кафтан —джуббадан йөргән. Баш киеме— я яулык, я япма була.

# Албан милли киеме
## Ир-егетләр киеме

Традицион ирләр киеме — фустанелла, ул Албаниянең көньягында киң таралган. Төньякта озын ак ыштан тирчетта киеп йөргәннәр. Өске якка күлмәк, жилет кигәннәр. Токка охшатып тегелгән ыштан потурэ киң таралган була, аны гадәттә куртка белән бергә кигәннәр. Баш киеме — феска, шулай ук буйлы тюрбан. Албаннарның милли баш киеме кече дип атала.
# Сен-Поль-де-Ланд

Сен-Поль-де-Ланд (фр. Saint-Paul-des-Landes) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Брезе-при-Словенський Бистрици

Брезе-при-Словенський Бистрици — Словениянең Словенська Бистриця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брезе-при-Словенський Бистрици
## Географиясе

Мәйданы — 0,49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 277,4 метр биеклектә урнашкан.
# Язу (Яломица)

Язу — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. Скинтея (коммуна, Яломица) коммунасына карый.

# Язу (Яломица)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Эме Беэкман

Эме Беэкман ( шулай ук Эмэ Артуровна Бээкман, эст. Aimée Beekman, 1933 нче елның 20 апрелендә Таллинда туган) - Эстония язучысы, драматург, киносценарист һәм әдәби тәрҗемәче. Эстония ССРының мактаулы язучысы (1978).

# Эме Беэкман
## Биография

ВГИКны тәмамлаган (1956).
Ул 1964 нче елда әсәрләрен бастыра башлый. Эстония ССРдәүләт премиясе лауреаты.

# Эме Беэкман
## Иҗаты
### Фантастика

Ул үзенең фәлсәфи романнарында фантастикага мөрәҗәгать итә. "Шарманка" исемле әсәре шундый романнарының берсе (эст. 1970; рус. 1974) - бюрократия, шулай ук якын киләчәктә гаилә һәм сексуаль әхлак турында сатирик гротеск. Аның икенче бер романы - "Ирекле йөгерү " (эст. 1982; Рус. 1986 - "Ярыш") фәнни прогресс темасына гыйбрәтле хикәя.
Эстония ССРының Йохан Смул исемендәге әдәби премиясе лауреаты (1971).

# Эме Беэкман
## Шәхси тормышы

Эме Беэкман Эстония язучысы һәм әдәби тәрҗемәче Владимир Беэкманның хатыны (1929 - 2009).

# Эме Беэкман
## Әсәрләре

* 1964 - "Кечкенә кешеләр" ("Маленькие люди")
* 1967 - "Ак каргалар көтүе" ("Стая белых ворон")
* 1968 - "Саңгырау кыңгыраулар" ("Глухие бубенцы")
* 1971 - "Тигезлек сәгате" ("Час равноденствия")
* 1972 - "Карт балалар" ("Старые дети")
* 1974 - "Чертотсвет" (Чертоцвет")
* 1975 - "Яфраклар" ("Листопад")
* 1978 - "Сайлау" ("Возможность выбора")
* 1980 - "Нетри"
* 1985 - "Мириам турында Трилогия" ("Трилогия о Мирьям")
* 1986 - "Ярыш" ("Гонка")
* 1989 - "Баш тарту мөмкинлеге" ("Возможность отречения")
# Олесничка

Олесничка — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Длуголенка гминасында урнашкан авыл.

# Олесничка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ополани

Ополани (чех. Opolany) — Чехиянең Урта Чехия крае Нимбурк һәм Q89884985? районында урнашкан авыл.

# Ополани
## Географиясе

Мәйданы — 12,203653 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ополани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ополани
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ополани
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1225 |
| 1880 | 1385 |
| 1890 | 1386 |
| 1900 | 1478 |
| 1910 | 1530 |
| 1921 | 1580 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1477 |
| 1950 | 1226 |
| 1961 | 1210 |
| 1970 | 1130 |
| 1980 | 1048 |
| 1991 | 838 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 801 |
| 2014 | 891 |
| 2016 | 893 |
| 2017 | 879 |
| 2018 | 888 |
| 2019 | 873 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 889 |
| 2021 | 885 |
| 2021 | 904 |
| 2022 | 908 |
| 2023 | 935 |
| 2024 | 921 |
# Висока (Вроцлавский повяты)

Висока — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Кобежице гминасында урнашкан авыл.

# Висока (Вроцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сиверек

Сиверек (төр. Siverek) — Төркия Җөмһүриятенең Шанлыурфа иленә караган бер шәһәре.
# Григорий Павлов (1920)

Григорий Павлов, Григорий Родион улы Павлов (рус. Павлов Григорий Родионович, 1920 елның 10 феврале, Казан губернасы, Казан өязе, Чыпчык вулысы, Керасиново — 1994 елның 5 ноябре, Киев, Украина) — Бөек Ватан сугышында катнашкан хәрби очучы, Советлар Берлеге Каһарманы (1943), ССРБ атказанган хәрби очучысы, генерал-лейтенант (1980). 1941 елның 22 июненнән 1945 елның 10 мартына кадәр 507 сугышчан очыш ясаган, 108 һава сугышында катнашкан, шәхсән 19 (төркем белән тагын 6) дошман очкычын бәреп төшергән.

# Григорий Павлов (1920)
## Тәрҗемәи хәле

1920 елның 10 февралендә Казан губернасы Казан өязе (1920 елның маеннан ТАССР Арча кантоны, хәзерге ТР Биектау районы) Керасиново авылында 9 балалы (6 бала үзләренеке һәм 3 ятим бала тәрбияләүче) керәстиян гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. Туган авылында 4 сыйныфлы башлангыч мәктәпне тәмамлаган. 1933-1936 елда Усад авылында 7 сыйныфлы мәктәптә укый. Казанда ФЗӨ мәктәбен тәмамлаган, Ленин исемендәге заводта (дары заводы) эшләгән. 1937 елда Казанда аэроклубта шөгыльләнгән һәм очучы таныклыгы алган. 1938 елда Кызыл гаскәргә чакырылган. Чкалов хәрби авиация мәктәбен тәмамлаган (Ырынбур, 1940). 1941 елның июненнән Бөек Ватан сугышы фронтларында. Төньяк-Кавказ фронты 4 нче Һава армиясе 9нчы гвардия истребитель авиадивизиясенең 42нче гвардия истребитель авиаполкы эскадрилья командиры урынбасары гвардия өлкән лейтенанты Г. Павлов 1943 елның июненә кадәр 378 хәрби очыш ясаган, 61 һава сугышында катнашкан, шәхсән 11 (төркем эчендә тагын 5) дошман очкычын бәреп төшергән. 1943 елның 2 сентябрендә Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелгән.
Сугыштан соң хәрби-һава көчләрендә хезмәт итүен дәвам итә. Хәрби һава көчләре академиясен (1949), Генштаб хәрби академиясен (1960) тәмамлаган. Төньяк Кавказ хәрби округы авиациясе белән җитәкчелек итә. 1980 елда генерал-лейтенант дәрәҗәсендә отставкага чыга. Ростов-на-Донуда яши, соңрак Киевка күчә. 1994 елның 5 ноябрендә вафат. Киевның Лукьянов хәрби зиратында җирләнгән.

# Григорий Павлов (1920)
## Китаплары

* Вам взлет!
* Однополчане (М.: ДОСААФ, 1985)
* В военном небе (кулъязмада)
* На кубанском небе
* Друзья мои однополчане
* Крылья мужества

# Григорий Павлов (1920)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге Каһарманы (1943)
* Ленин ордены
* Дүрт Кызыл Байрак ордены
* Ике 1нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены
* Ике Кызыл Йолдыз ордены
* 3нче дәрәҗә «ССРБ Кораллы көчләрендә Ватанга хезмәт иткән өчен» ордены
* ССРБ атказанган хәрби очучысы

# Григорий Павлов (1920)
## Хәтер

* Биектау районы Чыпчык урта мәктәбе музеенда Г.Р. Павловка багышланган күргәзмә оештырылган.
* 2011 елда Биектауда Каһарманнар аллеясында бюсты куелган.
* Чыпчык авылында урамга исеме бирелгән.
* Усад урта мәктәбе диварына истәлек тактасы куелган, мәктәптә мемориал оештырылган.

# Григорий Павлов (1920)
## Кызыклы факт

Г.Р. Павловның Д-739188 саны куелган шәхси эше папкасы Лондонда аукционга сатуга куелган булган. Каһарманның фамилиядәше Александр Павлов папканы, 1 мең ₤ка сатып алып, РФгә алып кайткан. Росохранкультура шәхси эшне каһарманның кече Ватанына, Казанга җибәргән. Папка ТР милли музеена тапшырылган.
# Типу

Типу (эст. Tipu) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
# Горене-при-Зречах

һәм
Горене-при-Зречах — Словениянең Зрече (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горене-при-Зречах
## Географиясе

Мәйданы — 1,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 745 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Франсишку (Алкошете)

һәм
Сан-Франсишку — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Алкошети муниципалитетына карый.

# Сан-Франсишку (Алкошете)
## Географиясе

Мәйданы — 4,16 км².