yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мескашор

Мескашор (рус. Мескашор) — Коми Республикасының Воркута шәһәр округында урнашкан авыл.

# Мескашор
## Климат

Мескашор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Мескашор
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (47%), руслар (46%), украиннар (7%).
# Савиньяно (Пезаро һәм Урбино)

Савиньяно — Италиянең Марке төбәге Монте-Гримано-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Савиньяно (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Савиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Савиньяно (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Навиянте (Кунео)

Навиянте — Италиянең Пьемонт төбәге Фарильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Навиянте (Кунео)
## Географиясе

Навиянте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Навиянте (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ашуру (Асарҗык)

Ашуру (төр. Aşuru) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Асарҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брико ди Неиве (Кунео)

Брико ди Неиве — Италиянең Пьемонт төбәге Нейве өязендә урнашкан торак пункт.

# Брико ди Неиве (Кунео)
## Географиясе

Брико ди Неиве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Брико ди Неиве (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Линкрофт (Нью-Джерси)

Линкрофт — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Линкрофт (Нью-Джерси)
## Географиясе

Линкрофт халык санын алу урыны мәйданы — 15,008681 км², 15,019048 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Клудинико (Удине)

Клудинико — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Оваро өязендә урнашкан торак пункт.

# Клудинико (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Һыбеда (Кадрина)

Һыбеда (эст. Hõbeda) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Меринья (Эн)

Меринья (фр. Mérignat) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Пон-д’Эн кантонына карый.

# Меринья (Эн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,17 км².
# Конкина

Конкина (Северная) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.

# Конкина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040010012103000091788
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103009178
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Райчетине

Райчетине (серб. Рајчетине) — Сербиянең Ябланич округы Срна-Трава җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Райчетине
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1231 метр биеклектә урнашкан.

# Райчетине
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Лаһе (Пеипсиәәре)

Лаһе (эст. Lahe) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Сан Хуан Унион (Таско де Аларкон)

Сан Хуан Унион — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Таско-де-Аларкон муниципалитеты составына керә.

# Сан Хуан Унион (Таско де Аларкон)
## Географиясе

Сан Хуан Унион Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Хуан Унион (Таско де Аларкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Хуан Унион (Таско де Аларкон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Гендрикс (Миннесота)

Гендрикс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Гендрикс (Миннесота)
## Тарихы

Гендрикс шәһәре елда нигезләнгән.

# Гендрикс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,839315 км², 2,517904 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 545 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сантана-ду-Карири

Сантана-ду-Карири — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Сантана-ду-Карири
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 768,768 км².
# Ягҗы (Һадим)

Ягҗы (төр. Yağcı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Җерраһ (Инегөл)

Җерраһ (төр. Cerrah) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Запцень

һәм
Запцень — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Липница гминасында урнашкан авыл.

# Запцень
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гарно

Гарно — Польшаның Мазовия воеводалыгы Волянув гминасында урнашкан авыл.

# Гарно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ясенево (метро станциясе)

«Ясенево» метро станциясе (рус. станция метро «Ясенево») — Мәскәү метрополитенының Калуга-Рига сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Н. И. Шумаков, Г. С. Мун, Н. В. Шурыгина.
Станция 1990 елның 17 январь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Ясенево районнарында урнашкан.
# Алмас Нәзиров

Алмас Нәзиров, Алмас Әмин улы Нәзиров (1956 елның 29 феврале, ТАССР, Арча районы, Сеҗе) — урманчы — инженер, 2014-2017 елларда ТР урман хуҗалыгы министры, 2006-2014 елларда Арча районы башлыгы. Авыл хуҗалыгы фәннәре кандидаты.

# Алмас Нәзиров
## Тәрҗемәи хәле

1956 елның 29 февралендә Татарстан АССР Арча районы Сеҗе авылында туган. Лубян урман хуҗалыгы техникумын (2012 елдан Лубян урман-техник көллияте) (1975), «урман хуҗалыгы инженеры» белгечлеге буенча М. Горький исемендәге Мари политехник институтын (1981, Йошкар-Ола), «банк эше» белгечлеге буенча Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университетын (2004, Мәскәү), «юриспруденция» белгечлеге буенча Идарә итү һәм хокук институтын (2006) тәмамлаган.

# Алмас Нәзиров
## Хезмәт юлы

1971 елда ТАССР Саба районы Шәмәрдән эшчеләр бистәсендә (2002 елдан авыл) урнашкан Саба төзелеш-монтаж оешмасы (рус. СМО) эшчесе.
1971-1975 елларда Лубян урман хуҗалыгы техникумы укучысы (ТАССР, Кукмара районы, Лубян эшчеләр бистәсе (2002 елдан авыл).
1975-1978 елларда ТАССР урман хуҗалыгы министрлыгының Идел буе механикалаштырылган урман хуҗалыгының Ключище урманчылыгында урман (агач) хәзерләү урман мастеры.
1978-1985 елларда Татарстан урман хуҗалыгы идарәсенең Саба урман сәнәгать хуҗалыгы Сабабаш урманчылыгында урман (агач) хәзерләү урман мастеры (ТАССР, Саба районы, Лесхоз бистәсе).
1985-1988 елларда Саба урман сәнәгать хуҗалыгы Үзәк урман пункты урман (агач) хәзерләү өлкән урман мастеры.
1988-1989 елларда Саба урман сәнәгать хуҗалыгының баш инженеры.
1989-2001 елларда ТР урман хуҗалыгы министрлыгының Арча урман хуҗалыгы директоры.
2001-2006 елларда ТР Арча районы администрациясе башлыгы.
2006-2014 елларда Арча муниципаль районы башлыгы, Арча район шурасы рәисе, Арча шәһәре һәм районы шуралары депутаты, Бердәм Россия фиркасенең Арча җирле бүлекчәсе сәркатибе.
2014-2017 елларда ТР урман хуҗалыгы министры. 2018 елның 18 гыйнварында үзенең соравы буенча министр вазифасыннан азат ителә.

# Алмас Нәзиров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1985 ССРБ ВДНХ бронза медале
* 1993 ТР атказанган урманчысы
* 1997 РФ атказанган урманчысы
* 2005 «Казанның меңьеллыгы истәлегенә» медале
* 2005 «ТР мәгарифе өлкәсендә уңышлары өчен» күкрәк билгесе
* 2006 РФ яшьләр сәясәте өлкәсе шәрәфле хезмәткәре
* 2018 «Татарстан Республикасы каршындагы хезмәтләре өчен» медале
# Ваду-Моцилор (коммуна)

Ваду-Моцилор — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.

# Ваду-Моцилор (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 731 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Ваду-Моцилор, Бодешть, Бурзешть, Дялу-Фрумос (Ваду-Моцилор, Алба), Лезешть (Ваду-Моцилор, Алба), Некшешть, Подури-Бричешть, Попештий-де-Жос (Румыния), Попештий-де-Сус (Румыния), Томуцешть, Тоцешть һәм Вилтори (Ваду-Моцилор, Алба) авыллары урнашкан.
# Антрим (Нью-Гэмпшир)

Антрим — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Антрим (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 22 март 1777 елда нигезләнгән.

# Антрим (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,5 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вильвершайд

Вильвершайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Вильвершайд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,46 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан.
# Чокенешть (Олт)

Чокенешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Берешть (коммуна) коммунасына карый.

# Чокенешть (Олт)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вуйи

Вуйи (фр. Vouilly) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Камил Гозәеров

Камил Гозәерев (Камил Сабир улы Гозәерев, 27 июнь 1927(1927-06-27), Балтач, Арча кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 3 март 2005(2005-03-03) (77 яшь), Казан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

# Камил Гозәеров
## Биографиясе

1927 елның 27 июнендә Балтач вулысы Балтач авылында (хәзер - Татарстанның Балтач районы) туган.
Авыл мәктәбенең алты сыйныфын тәмамлаган. Хезмәт юлын Бөек Ватан сугышының авыр елларында башлаган, Казан оптика-механика заводы (КОМЗ) каршындагы һөнәрчелек училищесын тәмамлаган һәм приборлар җыю буенча слесарь квалификациясен алган. 1941 елның 25 ноябрендә заводка килгән, 1998 елның 23 июненә кадәр шунда эшләгән.
Җитештерүдән аерылмыйча, Камил Гозәеров урта белем ала, аннары Казан авиация институты каршындагы металл эшкәртү осталарының өч еллык курсларын тәмамлый. Җитештерү эше белән бергә, Татарстан АССР Югары Советы депутаты итеп 1963-1967 һәм 1971-1975 елларда сайлана, күп еллар яшьләрнең остазы була.
Лаеклы ялга чыккач, Гозәеров ветераннар хәрәкәтендә катнаша, 1982 елда Хезмәт музее каршындагы "Ветеран" клубын торгызуда катнаша.
Казанда 2005 елның 3 гыйнварында үлә.

# Камил Гозәеров
## Бүләкләре

1971 елда К. С. Гозәровка Ленин ордены белән Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә;
Шулай ук Хезмәт Кызыл Байрагы ордены, күп медальләр һәм мактау грамоталары белән бүләкләнгән;
«Казан оптика-механика заводы» ААҖнең сугышчан һәм хезмәт даны китабына мәңгегә кертелгән.
# (15381) Спадолини

(15381) Спадолини — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15381) Спадолини
## Тарихы

1997 елның 1 сентябрендә В. Горетти тарафыннан Pianoro обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RB1» саналган.
# Рассыпная (Егорлык кушылдыгы)

Рассыпная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае, Ростов өлкәсе, Краснодар крае, Калмыкия биләмәләрендә ага. Елга Егорлык елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 62 км.

# Рассыпная (Егорлык кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Басс. притоков Дона ниже впадения Северского Донца, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010500612107000017130
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107001713
* Бассейн коды — 05.01.05.006
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гаррисон (округ, Көнбатыш Вирджиния)

Гаррисон — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кларксберг шәһәре.

# Гаррисон (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1784 елда оештырыла.

# Гаррисон (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 1077,5 км² тәшкил итә.
# Воля Цеклинска

Воля Цеклинска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Дембовец гминасында урнашкан авыл.

# Воля Цеклинска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Олбани (Калифорния)

Олбани — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Олбани (Калифорния)
## Тарихы

Олбани шәһәре елда нигезләнгән.

# Олбани (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,15523 км², 14,155216 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 43 Фут биеклектә урнашкан.
# Шамкай вулысы

Шамкай вулысы (тат. شامكاﻱ ۋولىٰسىٰ, рус. Шамкинская волость) — Сембер губернасына, Чуаш АӨгә һәм Чуаш АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Астрадам (Алатыр өязе), Памай, Гарадишчы, Мунчәли һәм Тархан вулыслары белән чиктәш булган (1890). 33 торак пунктта 10622 кеше яшәгән. 1920 елда Чуаш АӨ составына күчерелә. 1927 елда бетерелә, территориясе Епрәч һәм Алатыр районнарына кушыла.
# Гури-Сухе (Лодзь воеводалыгы)

Гури-Сухе — Польшаның Лодзь воеводалыгы Пшедбуж гминаcында урнашкан авыл.

# Гури-Сухе (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шуышучы хориоидопатия

«Шуышучы» хориоидопатия — кабатлануның төрле ешлыгы белән гадәттә ике яклы, ләкин тәңгәл булмаган зарарлану белән сирәк хроник чир. Күбесенчә гомернең 4-6 дистәсендәге авырулар чиргә дучар була, өстәвенә ир-атлар күбрәк дәрәҗәдә. HLA-B7 йөртү белән бәйләнеш билгеләнгән. Кайберәүләрдә чир айлар яки еллар дәвамында актив түгел.
1. Макуляр өлкә җәлеп ителү өчен үзәк күрүнең бер яклы томанлану, скотома яки метаморфопсияләр белән билгеләнә. Билгесез вакыттан соң икенче күз зарарлана, ләкин беренче мөрәҗәгатьтән соң да еш актив булмаган симптомсыз барыш икенче күздә дә табыла.
2. Билгеләре
* Җиңел витреитны 50% очракта табалар, кайвакыт аз чагылган алгы увеит билгелиләр.
* Соргылт-ак яки сары төстәге ЧТЭ һәм хориоидеяның эчке катламнары дәрәҗәсендә актив чыганаклар (рәс. 14.56а).
* Башта чыганаклар диск тирәли барлыкка килә, аннары елансыман макула һәм перифериягә әкренләп тарала. Кабатланучы рецидивлар формасында барыш күп еллар дәвам итә ала. Кабатлану берничә ай ремиссиядән соң була ала.
* Кабатланулар саргылт-соры чыганаклар барлыкка килеп, булган хориоретиналь атрофияне күрше өлкәләргә кадәр киңәйтә ала.
* Актив булмаган чыганаклар хориоидеяның атрофия өлкәләре һәм телле-телле кырый белән ЧТЭ кебек күренә (рәс. 14.56б).
* Субретиналь фиброз һәм ХТ сирәк өзлегү санала.
3. ФАГ актив чыганаклар ачыклый, алар башлангыч фазада хориокапилляр перфузиясе булмау өчен гипофлюоресценция (рәс. 14.56в), соңгы фазада үтеп чыгу өчен гиперфлюоресценция белән билгеләнә (рәс. 14.56г).
4. ЯИА ангиограмманың барлык фазаларында актив чыганаклар гипофлюоресценциясен ачыклый. Клиник яктан күренгән чыганаклардан тыш аерым гиперфлюоресценция өлкәләре мөмкин, бу субклиник үзгәрешләр күренеше була ала.
5. ЭРГ челтәркатлауның таралган зарарлануында патологик үзгәргән була ала.
6. Дәвалау тулысынча эшләнеп бетмәгән, ләкин иммуносупрессорлар белән дәвамлы терапия ремиссия чорын озынайта ала. Дәвалауның бер варианты системалы стероидлар, азатиоприн һәм циклоспорин белән «өчләтә» терапия санала, ләкин дәвалауны иртә башлаганда циклоспорин белән монотерапиядә җитәрлек була ала.
7. Фараз тискәре. 50-70% очракта күрү бер яки ике күздә дә дәвалауга карамастан кими. Күрү начарлану беренчел барыш белән макуляр өлкә җәлеп ителү яки икенчел ХТ үсеш алу өчен килеп чыга ала. Соңгысы 25% күзәтүдә барлыкка килә һәм бу очракларда лазерлы коагуляция, ФДТ яки триамцинолонны интравитреаль кертү мөмкин.
# Чөгмен (Даламан)

Чөгмен (төр. Çöğmen) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Даламан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рахова (Польша)

һәм
Рахова — Польшаның Великопольское воеводалыгы Малянув гминасында урнашкан авыл.

# Рахова (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Набари

Набари (яп. 名張市) — Япония дәүләтенең Миэ префектурасында урнашкан шәһәр.

# Набари
## Тарихы

Набари шәһәре 1954 елның 31 мартында шәһәр статусын ала.

# Набари
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 81184 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 626 кеше тәшкил иткән.

# Набари
## Географиясе

Шәһәр территориясе 129.76 км² тәшкил итә.

# Набари
## Кардәш шәһәрләр

* Сучжоу, Кытай
# Плейнфилд (Массачусетс)

Плейнфилд — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Плейнфилд (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1770 елда нигезләнгән.

# Плейнфилд (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 21,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 511 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# SLC16A2

SLC16A2 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чыңгыз Мусин

Чыңгыз Мусин, Чыңгыз Мулламөхәммәт улы Мусин (1934 елның 16 июле, ТАССР, Әгерҗе районы, Тирсә — 2016 елның 24 октябре, ТР, Әгерҗе районы, Мордыби) — татар шагыйре, Татарстанның язучылар (1997), Татарстан һәм Удмуртиянең журналистлар берлекләре әгъзасы, Саҗидә Сөләйманова (2014), Таҗи Гыйззәт (2015), Риза Шәфи исемендәге әдәби премияләр лауреаты.

# Чыңгыз Мусин
## Тәрҗемәи хәле

1934 елның 16 июлендә Татарстан АССР Әгерҗе районы Тирсә авылында туган. Балачагы Мордыби авылында узган. Әтисе Мулламөхәммәт Чыңгызга яшь ярым вакытта икенче хатын белән Ташкәнткә киткән, малай әнисе Хамисә белән үскән. Мордыби авылында башлангыч, Тирсә авылында җидееллык (1949) мәктәпләр тәмамлаган. Казан медицина укуханәсенә имтиханнарны уңышлы тапшырып, укырга кабул ителсә дә, торыр урыны булмау сәбәпле, анда укымыйча, кире авылына кайтып китә. Тирсә МТСына йөк төяүче, шофер ярдәмчесе булып урнаша. 1952 елда шофер таныклыгы алгач, Тирсә МТСында (соңрак РТС, «Сельхозтехника» оешмасы) шофер, автослесарь, токарь, автомеханик, инженер, тәэминатчы, автоколонна башлыгы вазифаларын башкара. 2016 елның 24 октябрендә вафат.

# Чыңгыз Мусин
## Иҗаты

Дүртенче сыйныфта укыганда ук шигырьләр яза башлый. Беренче шигырьләре Әгерҗе районы газетасы «Җиңү юлы»нда басыла. Казанда медицина укуханәсенә керү имтиханнары тапшырып йөргән чорда, шигырьләрен Сәхаб Урайскийга күрсәтеп, аннан хуплау сүзләре ала. 1960 елларда Әгерҗедә, әлеге район газетасы мөхәрририяте каршында оешкан әдәби түгәрәккә, эштән соң 25 чакрым узып, кышын чаңгыда, җәен велосипедта барып йөри. Район газетасының иң актив хәбәрчеләреннән берсе була. 1979 елда Кукмарада башлап язучыларның зона конференциясендә Мөхәммәт Садри аны шефлыкка ала. Ринат Мөхәммәдиев: «Бу Чыңгыз — туган төбәгенең Тукае икән» дигән олы бәя бирә. Шигырьләре республика газета-журналларында, күмәк җыентыкларда дөнья күргән шагыйрь 1990 елларда активлашып китә, бер-бер артлы китаплары чыга. Лаеклы ялга чыккач, Удмуртиядә яшәүче татар һәм башкорт халкының атналык гаилә газетасы «Яңарыш»ның Әгерҗе төбәге буенча махсус хәбәрчесе булып тора. Төбәк тарихын өйрәнеп, туплаган материаллары «Әгерҗе төбәге: тарихи сәхифәләр» китабында (Казан, 2008) дөнья күрә.
Шигырьләре гади, тормышчан, күңелендә йөрткән уйларын халыкчан итеп, кистереп әйтә. Иҗатында мәхәббәт, туган төбәге, татар авылы, халык, милләт язмышы да киң урын ала. Күп кенә җырларга сүзләр язган: «Әгерҗем – туган төбәгем» (Әнвәр Бакиров музыкасы), «Тирсә иртәләре» (Бату Мулюков көе) һ. б.

# Чыңгыз Мусин
## Басылган китаплары

* Язмышым үзәннәрдә. Әгерҗе, 1993.
* Тамырлар. К.: ТКН, 1997.
* Кадер кичендә. К.: «Школа», 1999.
* Баганалы юлда. К.: «Матбугат йорты», 2003.
* Гомер юлы. К.: ТКН, 2006.
* Әгерҗе төбәге: Тарихи сәхифәләр. К.: «Сүз», 2008.
* Карт юкәләр яшь чәчәктә. К.: ТКН, 2012.
* Иж буенда кала эзләрем. К.: ТКН, 2017. ISBN 978-5-298-03367-1

# Чыңгыз Мусин
## Гаиләсе

Хатыны Мәйсәрә, уллары Марат, Илдар, кызлары Илзидә, Лилия, Люция.

# Чыңгыз Мусин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2014 Саҗидә Сөләйманова премиясе (кызыксындыру премиясе)
* 2015 Таҗи Гыйззәт исемендәге әдәби премия
* Риза Шәфи исемендәге әдәби премия
# Пиментейрас-ду-Уэсти

Пиментейрас-ду-Уэсти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.

# Пиментейрас-ду-Уэсти
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 6014,733 км².
# Гоупвелл (Вирджиния)

Гоупвелл — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Гоупвелл (Вирджиния)
## Тарихы

Гоупвелл шәһәре 1914 елда нигезләнгән.

# Гоупвелл (Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,979155 км², 27,977538 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 Фут биеклектә урнашкан.
# Агульент

Агульент (кат. Agullent) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Агульент
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Салиһлер (Акчакале)

Салиһлер (төр. Salihler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Прондзонка

Прондзонка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Студзенице гминасында урнашкан авыл.

# Прондзонка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Уйчин

Уйчин (чех. Ujčín) — Чехиянең Пльзень крае Kolinec районында урнашкан авыл.

# Уйчин
## Географиясе

Мәйданы — 3,311 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Уйчин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Уйчин
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Уйчин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 259 |
| 1880 | 272 |
| 1890 | 245 |
| 1900 | 225 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 230 |
| 1921 | 219 |
| 1930 | 231 |
| 1950 | 144 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 143 |
| 1970 | 113 |
| 1980 | 107 |
| 1991 | 113 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 101 |
| 2011 | 84 |
| 2021 | 84 |