yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пилюжок

Пилюжок — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе , Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кичменьга елгасының сул ярыннан 148 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Пилюжок
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100212103000010774
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001077
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (13040) 1990 OB4

(13040) 1990 OB4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13040) 1990 OB4
## Тарихы

1990 елның 29 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OB4» саналган.
# Ал Пье де ла Куеста (Зиватанехо де Азуета)

Ал Пье де ла Куеста — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Ал Пье де ла Куеста (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Ал Пье де ла Куеста Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ал Пье де ла Куеста (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ал Пье де ла Куеста (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ширинкөй (Бафра)

Ширинкөй (төр. Şirinköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# LETMD1

LETMD1 (ингл. LETM1 domain containing 1) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Острове-Станьчики

Острове-Станьчики — Польшаның Мазовия воеводалыгы Кшиновлога-Мала гминасында урнашкан авыл.

# Острове-Станьчики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Граб (Плешевский повяты)

Граб — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чермин гминасында урнашкан авыл.

# Граб (Плешевский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Борынгы татар үлчәү берәмлекләре

Борынгы татар үлчәү берәмлекләре – борынгы Болгар заманнарыннан татар халкы арасында озынлыкны, ераклыкны, авырлыкны үлчәү өчен кулланылышта булган, бүген дә тарихи әһәмиятен югалтмаган терминнар (сүзлекчә). Мәсәлән, түтәрәм – нәрсәнең дә булса чиреге (1/4), мисалга, бер түтәрәм ипи - бер бөтен икмәкнең чиреге. Болардан башка чиләк, капчык, пөдәүкә (подаука), коштабак һ.б. лар белән үлчәү дә кулланылган.

# Борынгы татар үлчәү берәмлекләре
## Чыганак

Мәхмүт Галиев, А. Тимергалин. Русча-татарча физика терминнары сүзлеге. 3 нче кушымча. Казан, 1981.
| Озынлык һәм ераклыкны үлчәү берәмлекләре | Нәрсәне аңлаткан | Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге |
| Чакрым | Кеше тавышын ишетеп була торган ара, (каз. ҡышҡырым) | 1 км чамасы |
| Күз күреме | Тигез урында күреп була торган ара | 3-4 чакрым |
| Өрмәк | Эт өргән тавышны ишетеп була торган ара | 2-3 чакрым |
| Мөгрәмәк | Сыер мөгрәвен ишетеп була торган ара | ½ чакрым |
| Ук атымы | Җәядән атылган укның очу ераклыгы | 0,6 чакрым |
| Колач | Кул җитәрлек җәем | 1,7-1,8 м |
| Терсәк | | 75 см |
| Аршын | | 71 см чамасы |
| Адым | | 70 см чамасы |
| Табан | | 30,5 см чамасы |
| Тотам | Кул яссуы, дүрт илле | 7,5-8,5 см |
| Бер илле | Бармак юанлыгы | 1,5 см |
| Сөям | Кече карыш – имән һәм баш бармаклар арасы | 16 см |
| Карыш | Имән һәм чәнчә бармаклар арасы | 18 см |
| Авырлык үлчәү берәмлекләре | Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге |
| Пот | 16 кг |
| Батман | 4 пот чамасы |
| Кадак (гөрәңкә) | 409,5 г чамасы |
| Мыскал | 1/96 кадак, 4,5 г чамасы |
# Енибашлар (Бингөл)

Енибашлар (төр. Yenibaşlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мариоломео (Салерно)

Мариоломео — Италиянең Кампания төбәге Казалетто-Спартано өязендә урнашкан торак пункт.

# Мариоломео (Салерно)
## Географиясе

Мариоломео Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Мариоломео (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нова Вес (Кошетице)

Нова Вес (чех. Nová Ves) — Чехиянең Высочина крае Кошетице (Пелгржимов) районында урнашкан авыл.

# Нова Вес (Кошетице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нова Вес (Кошетице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нова Вес (Кошетице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нова Вес (Кошетице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 169 |
| 1880 | 163 |
| 1890 | 166 |
| 1900 | 168 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 144 |
| 1921 | 124 |
| 1930 | 112 |
| 1950 | 105 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 82 |
| 1970 | 50 |
| 1980 | 19 |
| 1991 | 11 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 11 |
| 2021 | 12 |
# Тоттнэлл (округ, Джорджия)

Тоттнэлл — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Reidsville шәһәре.

# Тоттнэлл (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.

# Тоттнэлл (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 1254 км² тәшкил итә.
# Сенуйак

Сенуйак (фр. Senouillac) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Сенуйак
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,01 км².
# Тырничени

Тырничени — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Павел-Баня җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Тырничени
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 456 метр биеклектә урнашкан.
# Кастело (Месина)

Кастело — Италиянең Сицилия төбәге Кастелл'Умберто өязендә урнашкан торак пункт.

# Кастело (Месина)
## Географиясе

Кастело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кастело (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Этла (Коюка де Бенитез)

Этла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Бенитес муниципалитеты составына керә.

# Этла (Коюка де Бенитез)
## Географиясе

Этла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Этла (Коюка де Бенитез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Этла (Коюка де Бенитез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# IC 4952

IC 4952 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4952
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4952, ESO-LV 186-0010, PGC 64163, ESO 186-1, 2MASX J20083763-5527132, SGC 200441-5536.0, 6dFGS gJ200837.7-552713 һәм LEDA 64163 буларак та сурәтләнә.
# Уэтзел (округ, Көнбатыш Вирджиния)

Уэтзел — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нью-Мартинсвилл шәһәре.

# Уэтзел (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1846 елда оештырыла.

# Уэтзел (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 927,4 км² тәшкил итә.
# NGC 7701

NGC 7701 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7701
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Чабаксарның Ленин районы

Ленин районы (рус. Ленинский район Чебоксар, чуаш. Шупашкарӑн Ленин районӗ) — Чабаксар шәһәре районнарының берсе.
Район 1973 елда нигезләнгән. Халык саны — 122 317 кеше (2010).
# Казе Бони (Болонья)

Казе Бони — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Alto Reno Terme өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Бони (Болонья)
## Географиясе

Казе Бони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Бони (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яйлакөй (Агры)

Яйлакөй (төр. Yaylaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Журавичы

Журавичы (белар. Журавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Журавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Судзилы

Судзилы (белар. Судзілы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.

# Судзилы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (298) Баптистина

(298) Баптистина (лат. Baptistina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (298) Баптистина
## Тарихы

1890 елның 9 сентябрендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Теуць (Алба)

Теуць — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Метеш (коммуна) коммунасына карый.

# Теуць (Алба)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# 442 ел

1 меңьеллык :
III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр :
Хронологик таблица :
442 (дүрт йөз кырык икенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 442 елы, I меңьеллыкның 442 елы, V гасырның 42 елы, V гасырның 5 унъеллыгының 2 елы, 440 елларның 3 елы. 442 елдан бирле 1582 ел үтте.

# 442 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:442 елда туганнар

# 442 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:442 елда вафатлар
# Картыжы

Картыжы (белар. Картыжы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Картыжы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (14003) 1993 OO4

(14003) 1993 OO4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14003) 1993 OO4
## Тарихы

1993 елның 20 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OO4» саналган.
# Белаазёрск

Белаазёрск (белар. Белаазёрск) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяроза районында урнашкан шәһәр.

# Белаазёрск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Кураса

Кураса — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Кураса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 6442,19 км².
# Сен-Жюльен-ле-Вилла

Сен-Жюльен-ле-Вилла (фр. Saint-Julien-les-Villas) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Труа-4 кантонына карый.
# Нецбах

Нецбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нецбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,39 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178 метр биеклектә урнашкан.
# Сивкава

Сивкава (белар. Сіўкава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Сивкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Белеста (Арьеж)

Белеста (фр. Bélesta) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
# Добрына (Сенненский районы)

Добрына (белар. Добрына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Добрына (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Яңа Казанчы

Яңа Казанчы — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452885, ОКАТО коды — 80204837003.
# Тонгада һинд дине

Тонгада Һинд дине тарафдарлары вәкилләре аз, 2011 халык санын алу буенча 200 кеше. Бу тарафдарларның кайберәүләре Фиджи кешеләре. Һинд дине Буддизм белән бергә үскән, аның саны 2006 елдан 2011 елга кадәр 104-тән (халыкның 0,1%-ы) 200 тарафдарга кадәр (0,2%) якынча икеләтә арткан.
| Ел | Процент | Арту |
| 2006 | 0.1% | - |
| 2011 | 0.2% | +0.1% |

# Тонгада һинд дине
## Тарихы

Һинд дине Тонгада бар дип кыска вакыттан бирле генә танылган. 1986-ынчы һәм 1996-ынчы Тонга халык санын алулар Һинд динен кертмәгәннәр, чөнки аларга фәкать Тонга һәм өлешчә Тонга халкы кергән. 2006-ынчы елда Һинд дине Тонга халык санын алуында беренче мәртәбә күрсәтелгән, 104 кеше үзен "Һинд дине тарафдарлары" дип күрсәткән. 2011 елда киләсе халык санын алу 200 Һинд дине тарафдарын күрсәткән (96-га күбрәк), бу Һинд дине тарафдарларын Исламнан (24, 23-кә кимрәк) һәм Буддизмнан (183, 112-гә күбрәк) тарафдарлар саны буенча алдан куйган. Шулай ук Һинд дине Бахаи диненең дүрттән бер өлешен (777, 91-гә күбрәк) тәшкил иткән, ул дин 1953 елда кертелгән һәм 20-нче гасырда тиз үскән. Һинд дине шулай ук Инҗил Чиркәвеннән алдан чыгачак дип фаразлана, аның тарфдарлары 2006-ынчы халык санын алу буенча 243 кешедән 2011 халык санын алуда 236 кешегә кимегән.
# Вила-Пока-ди-Агиар (район)

Вила-Пока-ди-Агиар — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Вила-Пока-ди-Агиар муниципалитетына карый.

# Вила-Пока-ди-Агиар (район)
## Географиясе

Мәйданы — 22,7 км².
# Шалаграма-шила

Шалагра́ма-шила (Санскрит телендә: शालिग्राम, санскр. (IAST) Śālagrāma, Тамил телендә Cāḷakkirāmam) яки кайвакыт шалигра́м дип әйтелә (IAST:Śāligrām) — Вишнуның кара төстәге ялтыравыклы сферик таш буларак чагылышы. Шалаграмнарга табыну шри-вайшнавизмда һәм гаудия-вайшнавизмда таралган. Шалаграмда сызыклар һәм рәсемнәр Вишнуның илаһи символларын искә төшерә: Каумодаки (чукмар), Падма (символ), чәчәк гирляндасы, әмма иң элек — Сударшана чакрасы. Билгеләр кабыргылар һәм чәнечкеләр белән матур спираль формалар булып торалар, алар күбесе шалаграмнар өслегендә аерылып торалар. Палеонтология өчен шалаграм Юра чорының аммонит таш булып каткан артифакты булып тора. «Сканда-пурана» буенча Вишну-сахасранамага (Вишнуның мең исеменә) керә. Шалиграмнарның популяр төрләре Вишну аватарлары исемнәре буенча атала: Нарасимха (вак таплар белән кызгылт-көрән), Вараха (ике тигез булмаган түгәрәк тап белән) һәм Вамана (зур булмаган үлчәмле түгәрәк). Шалаграмнар рухи тормышта катнаша — аларны гыйбадәтханәләрдә, йорт алтарьларында, бәйрәм церемонияләрендә һәм шулай ук әһәмиятле вакыйгалар булганда ритуалларда күреп була. Шалаграм саклаучысына алкыш бирә торган мистик көчкә ия дип санала. Шалаграмны көн саен Вишнуның үзенә пуджа буларак башкаралар. Брахман гаиләләрендә мәҗбури рәвештә шалаграм булырга тиеш. Иң изгеләре булып Гималайларда (Непал), Кали-Гандаки елгасы үзәнендә табылган шалаграмнар санала. Шалаграмнар «Брахмавайварта-пурана», «Агни-пурана», «Падма-пурана», «Гаруда-пурана», «Нарасимха-пурана», «Сканда-пурана», «Брахма-пурана» һәм «Брахманда-пурана»ны кертеп пураналарда киң искә алына. Шалаграмнарның үзләреннән башка кечкенә шалаграмнардан малалар (муенсалар); шалаграмны юудан соң калган изге су; һәм шулай ук Кали-Гандак елгасыннан су популяр булып тора. Төньяк Һиндстаннан кайбер шайвлар шалаграмны Шива чагылышы дип санап, шалаграмнар һәм Шива-лингамнар арасында аерманы сөртәләр. Шалаграмнарга табыну Һинд дине тарафдарлары арасында гына түгел, ә Буддачылык тарафдарларында да бар. Буддачылыкта шалаграмнар төрле күк мәхлукатлары чагылышлары һәм Будданың өлешләре буларак карала.
* Таш булып каткан аммонитлар
* Шалаграмның туган ягы, Гандак елгасы ярлары
* Гандаки елгасы янында Джомсом базарында шалаграмнар
# (1684) Игуасу

(1684) Игуасу (лат. Iguassú) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1684) Игуасу
## Тарихы

1951 елның 23 августында Мигель Ицигсон тарафыннан Ла-Плата обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 QE» саналган.
# Андрей Матковский

Андрей Матковски (рус. Андрей Всеволодович Матковский, 7 июль 1964(1964-07-07) (60 яшь), Күксу, Күксу районы, Алматы өлкәсе, Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы, СССР — , ) — Украина чинаунигы, Полтава шәһәре башлыгы (2006-2010).
# RAB11FIP2

RAB11FIP2 (ингл. RAB11 family interacting protein 2) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 313

NGC 313 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 313
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Bindon Blood Stoney һәм Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Доньерро

Доньерро (исп. Donhierro) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Доньерро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 17,22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 808 метр биеклектә урнашкан.
# Шмидеберг (Руда таулары)

Шмидеберг (алман. Schmiedeberg) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Шмидеберг (Руда таулары)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40,76 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 436 метр биеклектә урнашкан.
# Яңа Кайпан

Яңа Кайпан — Башкортстанның Тәтешле районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 485 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 452848, ОКАТО коды — 80250820002.
# Эль Аройо дел Батильеро (Сан Луис де ла Паз)

Эль Аройо дел Батильеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Аройо дел Батильеро (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Аройо дел Батильеро Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Аройо дел Батильеро (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Аройо дел Батильеро (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Шиншедур

Шиншедур (чирм. Шеҥыштӱр, рус. Шиншедур) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Шиншедур
## Сәгать поясы

Шиншедур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шиншедур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Ендота-Яха (Оватета-Яха кушылдыгы)

Ендота-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Оватета-Яха елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Ендота-Яха (Оватета-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300045536
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304553
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Күккайнар (Җамбыл өлкәсе)

Күккайнар (каз. Көкқайнар) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Күккайнар (Җамбыл өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ульново (Острудский повяты)

Ульново — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Грунвальд гминасында урнашкан авыл.

# Ульново (Острудский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Штольтенберг

Штольтенберг (алман. Stoltenberg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Штольтенберг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,78 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# (609) Фульвия

(609) Фульвия (лат. Fulvia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (609) Фульвия
## Тарихы

1906 елның 24 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VF» саналган.
# 1067 ел

2 меңьеллык :
IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр :
Хронологик таблица :
1067 (бер мең алтмыш җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1067 елы, II меңьеллыкның 67 елы, XI гасырның 67 елы, XI гасырның 7 унъеллыгының 7 елы, 1060 елларның 8 елы. 1067 елдан бирле 957 ел үтте.

# 1067 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1067 елда туганнар

# 1067 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1067 елда вафатлар
# Утвин

Утвин — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Синмихаю-Ромин (коммуна) коммунасына карый.

# Утвин
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 78 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Карынҗалы (Орһанели)

Карынҗалы (төр. Karıncalı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кулья (Чулман кушылдыгы)

Кулья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулман елгасының сул ярыннан 7,9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.

# Кулья (Чулман кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200011567
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201156
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2