# Санкт-Петербургның тарихи үзәге һәм аның белән бәйле һәйкәлләр комплекслары

Санкт-Петербургның тарихи үзәге һәм аның белән бәйле һәйкәлләр комплекслары (ингл. Historic Centre of Saint Petersburg and Related Groups of Monuments) — Россиядә ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы объекты. Ул Бөтендөнья мирас комитетының 14 нче сессиясендә - башка дүрт совет һәйкәле (Мәскәү Кремле һәм Кызыл мәйдан, Изге София соборы һәм Киев — Печера лаврасы, Кижи погосты, Ичан-Кала) белән бергә Бөтендөнья мирасы һәйкәлләре исемлегенә кертелгән.
Сессия өчен документларны әзерләү Ю.А. Денисов җитәкчелегендә авраль режимда бара. Башта аерым тарихи һәм архитектура һәйкәлләре исемлегенә кертү турында фикер алышына, әмма «Россия Дәүләтенең гаять зур тырышлыгы белән тарихи кыска вакыт эчендә формалашкан зур Санкт-Петербургның мәдәни һәм табигый ландшафтының универсаль кыйммәте аның состав өлешләренең кыйммәтеннән өстенрәк» дигән фикер бик тиз таралган була.

# Санкт-Петербургның тарихи үзәге һәм аның белән бәйле һәйкәлләр комплекслары
## Әһәмияте

«Санкт-Петербургның тарихи үзәге» объекты ЮНЕСКО практикасында иң беренчеләрдән булып зур мәдәни-табигый ландшафтка һәйкәл статусы бирү очракларының берсе булды. Аңа хәтта Петербург үзәге белән элемтәләре күренми торган объектлар да кергән, мәсәлән, Ладогадагы борынгы рус Орехов ныгытмасы һәм Линдул урманы. Шәһәр яны зоналары үз эченә генә түгел, сарай-парк комплекслары, шулай ук табигый ландшафтлар, сәнәгать һәйкәлләре (Сестрорецкий корал заводы), һ. б. Заманча шәһәр ландшафтының мондый озын участокларын консервацияләү зур кыенлыклар белән бәйле, моңа Эльба үзәне белән Дрезден (2009) типологик охшаш ландшафты исемлегеннән Эльба аша яңа күпер төзү планнары аркасында искәрмә булып тора.
2012 елда Санкт-Петербург Хөкүмәте «2013-2018 елларга Санкт — Петербургның тарихи үзәгендә урнашкан «Конюшенная» һәм «Төньяк Коломна — Яңа Голландия» территорияләрен саклау һәм үстерү» максатчан программасын раслый.
Санкт-Петербургның 2014 елда планлаштыруның программа-максатчан методына күчүе нәтиҗәсендә тарихи үзәкне саклау программасы «Санкт-Петербург территорияләрен икътисадый һәм социаль үстерү» дәүләт программасының бер өлешенә әһләнә, аны 2014 елның 30 июнендә 6 елга кабул итәләр. Санкт-Петербургның Икътисадый сәясәт һәм стратегик планлаштыру комитеты Дәүләт программасының үтәлешен кураторлык итә. Программаны тормышка ашыруны озата баручы төп эксперт-консультация органы - Санкт-Петербург Хөкүмәте каршындагы тарихи үзәк территорияләрен саклау һәм үстерү советы.
Программа кысаларында Санкт-Петербургның тарихи үзәгенең ике территориясе бүлеп бирелгән: «Конюшенная» һәм «Төньяк Коломна — Яңа Голландия».

# Санкт-Петербургның тарихи үзәге һәм аның белән бәйле һәйкәлләр комплекслары
## Урыны

| Тарихи үзәк Кронштадт Кронштадт фортлары Пушкин Павловск Пулков обсерваториясе Ропша Гостилицы Тайцы Сергиева пустынь Стрельна Михайловка Знаменка Петергоф Бенуа дачасы Сергиевка Ораниенбаум И.П. Павлов шәһәрчеге Богословка Шуваловларп утары Вяземскийлар утары Сестрорецкий Разлив Пенаты Комаров бистә зираты Линдулов агачлыгы Ижора глинты Дудергоф биеклекләре Колтуша биеклеге Юкков биеклегеСанкт-Петербург һәйкәлләре | Колтуши Юкков биеклеге Вяземскийлар утары Линдулов агачлыгы Дудергоф биеклеге, Ижора биеклеге Орешек ныгытмасы, Шлиссельбург Ропша Гостилицы Тайцы ГатчинаЛенинград өлкәсе һәйкәлләре |