yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чжу Да (кратер)

Чжу Да — Меркурий планетасының 2°00′ т. к. 105°36′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 100 километрлы кратеры.

# Чжу Да (кратер)
## Исеме

Кратер Кытай рәссамы Чжу Да хөрмәтенә аталган.
# Гемби-Бридж (Төньяк Каролина)

Гемби-Бридж — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гемби-Бридж (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гемби-Бридж (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 6,181233 км², 6,181189 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 202 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каменка (Капыльский районы)

Каменка (белар. Каменка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Капыльский районында урнашкан авыл.

# Каменка (Капыльский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Батоуховице

Батоуховице (чех. Batouchovice) — Чехиянең Высочина крае Боховице районында урнашкан авыл.

# Батоуховице
## Географиясе

Мәйданы — 1,862 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 535 метр биеклектә урнашкан.

# Батоуховице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Батоуховице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Батоуховице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 71 |
| 1880 | 58 |
| 1890 | 76 |
| 1900 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 100 |
| 1921 | 99 |
| 1930 | 80 |
| 1950 | 86 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 106 |
| 1970 | 76 |
| 1980 | 71 |
| 1991 | 61 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 62 |
| 2011 | 48 |
| 2021 | 47 |
# Луко Муҗело (Фиренца)

Луко Муҗело — Италиянең Тоскана төбәге Борго-Сан-Лоренцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Луко Муҗело (Фиренца)
## Географиясе

Луко Муҗело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Луко Муҗело (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бозкироле (Верона)

Бозкироле — Италиянең Венеция төбәге Веронелла өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозкироле (Верона)
## Географиясе

Бозкироле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бозкироле (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Акдары (Алтынөзү)

Акдары (төр. Akdarı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# RM51924

RM51924 — Аккош йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 17,5 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Шатийон-ла-Палю

Шатийон-ла-Палю (фр. Châtillon-la-Palud) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сезерья кантонына карый.

# Шатийон-ла-Палю
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,01 км².
# Тайлер (округ, Техас)

Тайлер — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Вудвилл шәһәре.

# Тайлер (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1846 елда оештырыла.

# Тайлер (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 20 871 кеше тәшкил иткән.

# Тайлер (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2391 км² тәшкил итә.
# Хөтоглу (Огузэли)

һәм
Хөтоглу (төр. Hötoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Стшелечки

Стшелечки — Польшаның Ополе воеводалыгы Стшелечки һәм Прудницкий повят гминасында урнашкан авыл.

# Стшелечки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лисек

Лисек (чех. Lísek) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267421? районында урнашкан авыл.

# Лисек
## Географиясе

Мәйданы — 16,714139 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 663 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лисек
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лисек
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лисек
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 729 |
| 1880 | 721 |
| 1890 | 715 |
| 1900 | 741 |
| 1910 | 744 |
| 1921 | 739 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 628 |
| 1950 | 452 |
| 1961 | 464 |
| 1970 | 399 |
| 1980 | 385 |
| 1991 | 374 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 366 |
| 2014 | 363 |
| 2016 | 369 |
| 2017 | 372 |
| 2018 | 374 |
| 2019 | 377 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 407 |
| 2021 | 396 |
| 2021 | 392 |
| 2022 | 391 |
| 2023 | 385 |
| 2024 | 351 |
# Фонтебуона (Фиренца)

Фонтебуона — Италиянең Тоскана төбәге Валья өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтебуона (Фиренца)
## Географиясе

Фонтебуона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фонтебуона (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бичурин

Бичурин — фамилия.
* Габдулла Бичурин (1911-1986), генерал-майор (1964), ТАССР КГБ рәисе.
* Әмир Бичурин (1935), контр-адмирал (1981).
* Мирза Бичурин (1940), физик, фән докторы.
* Никита Бичурин (Иакинф, 1777-1853), архимандрит, шәркыятче-галим.
# Зориле (Констанца)

Зориле — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Адамклиси (коммуна) коммунасына карый.

# Зориле (Констанца)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Горни Ржепчице

Горни Ржепчице (чех. Horní Řepčice) — Чехиянең Устецк крае Литомержице һәм Литомержице районында урнашкан авыл.

# Горни Ржепчице
## Географиясе

Мәйданы — 2,606455 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 256 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Горни Ржепчице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горни Ржепчице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горни Ржепчице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 248 |
| 1880 | 228 |
| 1890 | 231 |
| 1900 | 256 |
| 1910 | 274 |
| 1921 | 276 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 246 |
| 1950 | 183 |
| 1961 | 176 |
| 1970 | 146 |
| 1980 | 132 |
| 1991 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 98 |
| 2014 | 103 |
| 2016 | 102 |
| 2017 | 96 |
| 2018 | 101 |
| 2019 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 103 |
| 2021 | 101 |
| 2021 | 99 |
| 2022 | 95 |
| 2023 | 94 |
| 2024 | 94 |
# NGC 3202

NGC 3202 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3202
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бузето (Падова)

Бузето — Италиянең Венеция төбәге Сан-Джорджо-ин-Боско өязендә урнашкан торак пункт.

# Бузето (Падова)
## Географиясе

Бузето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бузето (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (2172) Плавск

(2172) Плавск (лат. Plavsk) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2172) Плавск
## Тарихы

1973 елның 31 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 QA2» саналган.
# Дубасова (Горноуральски шәһәр округы)

Дубасова (рус. Дубасова) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Дубасова (Горноуральски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Дубасова (Горноуральски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Канавалава (Гарадоцкий районы)

Канавалава (белар. Канавалава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Канавалава (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Валь-де-Вьер

Валь-де-Вьер (фр. Val-de-Vière) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 3144

NGC 3144 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3144
## Тарихы

Әлеге галактика 1865 елда Алмания астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Каселе-Мичешть

Каселе-Мичешть — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Феляку (коммуна) коммунасына карый.

# Каселе-Мичешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Фавст Никитин

Фавст Никитин (рус. Фавст Васильевич Никитин, 20 июль 1894(1894-07-20), Гагарин, Смоленск гөбернәсе, Россия империясе — 16 октябрь 1992(1992-10-16) (98 яшь), Бөреле җәнлек совхозы, Биектау районы, Татарстан, Россия) — галим, зоотехник, Сталин премиясе лауреаты (1951).

# Фавст Никитин
## Биографиясе

Фавст Васильевич Никитин 1894 елның 20 июлендә Смоленск губернасының Гжатск шәһәрендә туа. 1903-1913 елларда Елизаветград гимназиясендә (Херсон губернасы) булачак академик Тамм, Сталин премиясе лауреаты Н. Чеботарев, ВАСХНИЛ академигы Б.Завадовский белән бер сыйныфта укый. Аннары Мәскәү дәүләт университетына физика-математика факультетының табигый фәннәр бүлегенә укырга керә.
Беренче бөтендөнья сугышы башланганда, армиягә алына. Одесса хәрби училищесының 4 айлык курсын тәмамлаганнан соң, Көньяк-Көнбатыш фронтының 13 нче Белозер пехот полкы штаб-капитаны, поручик чинында хезмәт итә.
1917 елда аның җәяүле гаскәр ротасы үз участогында фронтны өзә һәм Австрия дивизиясе штабын ала. Бу батырлыгы өчен штаб-капитан Никитин Георгий тәресе белән бүләкләнә.
Октябрь революциясеннән соң Кызыл Армия ротасы командиры урынбасары була, өч тапкыр яралана.
1920 елда демобилизациядән соң Елизаветград авыл хуҗалыгы институтына зоотехник факультетына укырга керә.
1928 елдан Елизаветград туган якны өйрәнү музееның фәнни хезмәткәре.
1930 елда кулга алына, хөкем карары — 5 ел ИТЛ. НКВД Темник лагереның 3 нче совхозында йорт куяннары үрчетү буенча зоотехник вазифасында җәза үти.
1935-1940 елларда куян үрчетү фәнни-тикшеренү институтының Воронеж торак пунктының фәнни хезмәткәре. Бу чорда Воронеж өлкәсе колхозларында 4-4,5 кг авырлыктагы йорт куяннары төркемен үрчетә.
1940-1941 елларда Курск өлкәсенең Солнцевск кроликсовхозының, ә 1941 елдан (эвакуация белән бәйле рәвештә) — ТАССРның Бөреле җәнлек совхозының өлкән зоотехнигы. 1950 елда яңа токымнар чыга.
1957 елда пенсиягә чыга һәм Казанга күчеп килә. 1959-1961 елларда Смоленскида, 1962-1981 елларда Украина ССРның Черновцы шәһәрендә яши. 1981 елда хатыны вафатыннан соң Бөреле җәнлек совхозы бистәсенә кайта.
# Узлина

Узлина — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. Муригиол (коммуна) коммунасына карый.

# Узлина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Армияләрнең «D» төркеме

Армияләрнең «D» төркеме — (алман Heeresgruppe D) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

# Армияләрнең «D» төркеме
## Төркемне оештыру. Көнбатыш фронт 1939—1940

Армияләрнең «D» төркеме 1940 елның 26 октябрендә Франциядә оештырылган.

# Армияләрнең «D» төркеме
## Командирлар
### Армияләрнең «D» төркеменәң сәргаскәрә

* Эрвин фон Вицлебен
* Герд фон Рундштедт
* Ганс фон Клюге
* Альберт Кессельринг
# Ветерок һәм Уголёк

Ветерок һәм Уголёк (Җилкәй һәм Күмеркәй) — космоска Байконур космодромының 31 нче мәйданчыгыннан (СССР) Мәскәү вакыты белән 23:09 сәгатьтә (20:09 UTC) 1966 елның 22 февралендә Космос — 110 биоспутнигында очырылган нәселсез ата этләр. Алар тарафыннан тере затлар өчен космоска очу озынлыгы буенча куелган рекорд (22 көн) биш елдан соң гына, уңышсыз Союз-11 миссиясен үтәгәндә, совет космонавтлары Салют станциясендә һәм Союз космик корабында 24 көн диярлек үткәргәндә, җиңелә. Әлегә кадәр Ветерок һәм Уголёк очышы этләр өчен рекордлы озынлыкта кала.

# Ветерок һәм Уголёк
## Тарих

Этләр салынган контейнерлар корабка стартка алты сәгать кала урнаштырылган. Стартка кадәр Уголекның исеме Снежок булган; ул Уголек дип үзгәртелгән, чөнки ул кара төстә булган.
Биоспутникның орбитасы аның өске (Апогей) өлеше Җирнең эчке радиация билбавы аша үтү өчен проектланган. Бортта булган биообъектлар, шул исәптән этләр тарафыннан алынган ионлаштыручы нурланышның гомуми йотылган дозасы 12 рад тәшкил итә, уртача доза куәте тәүлегенә 500 мрад тирәсе.
Спутник 16 мартта Мәскәү вакыты белән 17:09 сәгатьтә, Саратовтан көньяк-көнчыгышка таба 210 километр ераклыкта, исәпләнгән ноктадан 60 километр ераклыкта җиргә төшә. 30-40 минуттан соң төшү аппаратының радиомаякка ике самолет (Ан-12 һәм Ил-14) чыга, алардан десант белән төшкән җиде парашютчы корабның һәм этләрнең хәле нормаль дип хәбәр итә.
Кичке сәгать җидедә этләр СССР сәламәтлек саклау министрлыгының медицина-биология проблемалары институтында булалар һәм космоска очыруга әзерләнәләр. Этләрдән капрон тоткарлау һәм ассенизация костюмнарын төшергәч, аларның йоннары тузган һәм кисәкләр булып чыккан, күп урыннарда бары тик ялангач тире, корылык һәм пролежнялар гына. Этләр аякта тормаганнар һәм бик зәгыйфь булганнар, икесе дә көчле йөрәк тибешенә һәм даими сусауга ия булганнар. Этләрне дезинфекция эремәләре белән җентекләп юганнар һәм бәйләгәннәр, аннары шул ук кичне, 22:00 сәгатьтә, аларны туры эфирда күрсәткәннәр. Берничә көннән соң этләрнең ашказаны фистулаларын алып ташлыйлар һәм алар үзләре ашый башлыйлар, бер айдан соң кан тамырларыннан катетерлар чыгаралар. Берникадәр вакыттан соң алар институт территориясендә гади йорт этләре кебек йөгерәләр. Соңыннан алар сәламәт нәсел бирәләр һәм гомерләренең ахырына кадәр вивариядә яшиләр.
Ветерок эте картлыктан үлә, очудан соң 12 ел яши.
Космос-110 биоспутнигындагы Эксперимент СССРда кешенең космоска беренче озын (18 тәүлеккә якын) очышын әзерләү өчен күп мәгълүмат биргән. Бу А. Г. Николаев һәм В. И. Севастьяновның «Союз-9» корабында очышы була.
# Чукот диңгезе

Чукот диңгезе (рус. Чукотское море) —Төньяк Боз океаны диңгезләренең берсе. Россия һәм АКШ ярларын юа.
# Бахчэли (Буланҗак)

Бахчэли (төр. Bahçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вилдан Хәбиев

Вилдан Хәбиев (1924-1945) – Советлар Берлеге Каһарманы (1943).

# Вилдан Хәбиев
## Тәрҗемәи хәл

Хәбиев Вилдан Сәет улы 1924 елның 10 сентябрендә хәзерге Сембер өлкәсе Иске Кулаткы районы Урта Тирескә авылында крестьян гаиләсендә туган. Татар милләтеннән. Сугышка чаклы Үзбәкстан Республикасының Шәһрехан шәһәрендә аяк киемнәре тегү фабрикасында эшли. Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренә 1942 елның көзендә алына. 1943 елдан КПСС әгъзасы.
1943 елның апреленнән яу кырында, минометчы. Үзәк фронтның 65нче армиясе 193нче укчы дивизиясендә 685нче укчы полкында миномет отделениесе командиры сержант В.С.Хәбиев 1943 елның 15 октябрендә бер төркем сугышчылар белән Днепрны кичеп чыга. Украинаның Чернигов өлкәсе Репкин районы Каменка авылы янында плацдарм яулап ала. Дошманның бер-бер артлы кабатланган контрһөҗүмен кире кагуда сержант Хәбиев җитәкчелегендәге миномет отделениесенең роле мөһим була. 1943 елның 30 октябрь Указы белән В.С.Хәбиевкә Советлар Союзы Герое исеме бирелә. Ул Ленин ордены белән бүләкләнә. 1944 елда В.С.Хәбиев кыска сроклы кече лейтенантлар курсын тәмамлый.
Минометчы әфисәр 1945 елның 11 мартында һәлак була.
Шәһриханның ял паркында аның бюсты куелган, шәһәрнең бер урамы батыр милләттәшебез исемен йөртә.
# (7141) Беттарини

(7141) Беттарини (лат. Bettarini) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7141) Беттарини
## Тарихы

1994 елның 12 мартында А. Боаттини, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 EZ1» саналган.
# Марленайм

Марленайм (фр. Marlenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Марленайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,59 км².
# Пробоство-Гурне

Пробоство-Гурне — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любане гминаcында урнашкан авыл.

# Пробоство-Гурне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Айван

Айван — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Почта индексы — 422000.

# Айван
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# (14194) 1998 XU50

(14194) 1998 XU50 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14194) 1998 XU50
## Тарихы

1998 елның 14 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 XU50» саналган.
# Orion (ğälämi qorab)

Orion, MPCV (çığış ingliz iseme «Orion» Multi-Purpose Crew Vehicle) - AQŞ eşkärtelä torğan küp maqsatlı, öleşçä küp qabatlamalı ğälämi qorabı.
"Yoldızlıq" digän programma qısalarında 2000 yıllardan AQŞta eşkärtelä. Programmanıñ töp maqsatı - Ay iärçenä oçıp baru, Orion ğälämi qorabı - keşelärne Xalıqara ğälämi stantsiägä iltü häm Ay häm Marsqa buluı mömkin kiläçäktä oçu.
Speys Şatl (Space shuttle) berniçä häläkätennän soñ, AQŞ 2011 yılda şuşı qorab qullanışın tuqtıy.
Başta Orion qorabı NASA räsmi käğäzlärendä CEV (Crew Exploration Vehicle) dip yörtelä.

# Orion (ğälämi qorab)
## Tarix

2006 yılda kiläçäk ğälämi qorabğa "Orion "iseme birelä.
2014 yılnıñ 5 dekaberendä berençe uñışlı pilotsız oçış, 16:48 UTC säğättä Tın okeanğa töşä.

# Orion (ğälämi qorab)
## Tözeleş

Qorab diametrı - 5,3 m, massa - 25 tonna. Ekipajqa 6 keşe bulır dip farazlana, älegä pilotlı oçışlar bulmadı. Qorab 4 bülmädän tora:
* Evakuatsiä bulmäse
* Yäşäyeş bülmäse
* Xezmät module
* Adapter
# Фотиново (Пазарҗык өлкәсе)

Фотиново — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. Батак җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Фотиново (Пазарҗык өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1128 метр биеклектә урнашкан.
# Ударное

Ударное (рус. Ударное) — Диңгез буе краеның Дальнереченск районында урнашкан авыл.

# Ударное
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Ударное
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# NDUFA8

NDUFA8 (ингл. NADH:ubiquinone oxidoreductase subunit A8) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фалерно (Перуҗа)

Фалерно — Италиянең Умбрия төбәге Читта-ди-Кастелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Фалерно (Перуҗа)
## Географиясе

Фалерно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фалерно (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гарошкав (Рэчыцкий районы)

Гарошкав (белар. Гарошкаў) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Гарошкав (Рэчыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ун әмер

Ун әмер — христианлыктагы төп әмерләр.
* Раббы Ходаена табын, Аңа гына хезмәт ит.
* атаңны һәм анаңны хөрмәт ит (Чыгыш, 20:12)
* үтермә (Чыгыш, 20:13)
* зина кылма (Чыгыш, 20:14)
* урлама (Чыгыш, 20:15)
* ялган ант интмә (Чыгыш, 20:16)
# Ӥ

Ӥ, ӥ — кирилл әлифбасының хәрефе, ар телендә генә кулланыла.
# Виньош (Фафи)

һәм
Виньош — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Фафи муниципалитетына карый.

# Виньош (Фафи)
## Географиясе

Мәйданы — 2,88 км².
# Катанда

Катанда (рус. Катанда) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.

# Катанда
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Катанда
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (18%), руслар (82%).
# Лашчы тимер юл разъезды поселогы

Лашчы тимер юл разъезды поселогы — Татарстан Республикасының Буа районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — поселок(федераль классификатор буенча).
Почта индексы — 422419.

# Лашчы тимер юл разъезды поселогы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# Мерекүла (Һәәдемеэсте)

Мерекүла (эст. Mereküla) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
# Маме (Сарта)

Маме (фр. Mamers) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# (13797) 1998 VQ27

(13797) 1998 VQ27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13797) 1998 VQ27
## Тарихы

1998 елның 10 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 VQ27» саналган.
# Пюллиньи

Пюллиньи (фр. Pulligny) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Пюллиньи
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,30 км².
# Подлесе (гмина Пешхниця)

һәм
Подлесе — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Пежхница гминасында урнашкан авыл.

# Подлесе (гмина Пешхниця)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казчина Авичена (Бергамо)

Казчина Авичена — Италиянең Ломбардия төбәге Фонтанелла (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Авичена (Бергамо)
## Географиясе

Казчина Авичена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Авичена (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Жу-ла-Виль

Жу-ла-Виль (фр. Joux-la-Ville) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.