yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (5479) Grahamryder

(5479) Grahamryder (лат. Grahamryder) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5479) Grahamryder
## Тарихы

1989 елның 30 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UT5» саналган.
# Чаталгүл (Карачобан)

Чаталгүл (төр. Çatalgül) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Карачобан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гвахес (Текпан де Галеана)

Гвахес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Текпан-де-Галеана муниципалитеты составына керә.

# Гвахес (Текпан де Галеана)
## Географиясе

Гвахес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Гвахес (Текпан де Галеана)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Гвахес (Текпан де Галеана)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Каза (Җенова)

Каза — Италиянең Лигурия төбәге Монтоджо өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза (Җенова)
## Географиясе

Каза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Каза (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1-нче армия (Аклар)

1-нче армия рус. 1-я армия — Россия ватандашлар сугышының Көнчыгыш фронтында аклар армиясе.
# Казе Питини (Удине)

Казе Питини — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Тарченто өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Питини (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пармели (Төньяк Каролина)

Пармели — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Пармели (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Пармели (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,073512 км², 3,073511 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 23 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Задни Ломна

Задни Ломна (чех. Zadní Lomná) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Пойбуки районында урнашкан авыл.

# Задни Ломна
## Географиясе

Мәйданы — 1,974 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Задни Ломна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Задни Ломна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Задни Ломна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 93 |
| 1880 | 96 |
| 1890 | 87 |
| 1900 | 79 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 91 |
| 1921 | 87 |
| 1930 | 80 |
| 1950 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 40 |
| 1970 | 40 |
| 1980 | 22 |
| 1991 | 17 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 14 |
| 2011 | 10 |
| 2021 | 11 |
# (5290) Langevin

(5290) Langevin (лат. Langevin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5290) Langevin
## Тарихы

1990 елның 30 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OD4» саналган.
# Аҗыпынар (Аксарай)

Аҗыпынар (төр. Acıpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Варменштайнах

Варменштайнах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Варменштайнах
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Варменштайнах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 26,73 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 628 метр биеклектә урнашкан.
# Мацкевичы

Мацкевичы (белар. Мацкевічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Капыльский районында урнашкан авыл.

# Мацкевичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Борелета (Лука)

Борелета — Италиянең Тоскана төбәге Кампорджано өязендә урнашкан торак пункт.

# Борелета (Лука)
## Географиясе

Борелета Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Борелета (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Җеймс Бейкер

Җеймс Бейкер (28 апрель 1930(1930-04-28) (94 яшь), Хьюстон, Техас, Америка Кушма Штатлары — , ) — офицер, адвокат, дипломат, сәясәтче, АКШ финанс министры (4 февраль 1985 – 17 август 1988), АКШ дәүләт сәркәтибе (25 гыйнвар 1989 – 23 август 1992), АКШ Президенты администрациясе башлыгы (24 август 1992 – 20 гыйнвар 1993), АКШ Президенты администрациясе башлыгы (20 гыйнвар 1981 – 3 февраль 1985).
# Длужнево (Подлясье воеводалыгы)

Длужнево — Польшаның Подлясье воеводалыгы Ломжа гминасында урнашкан авыл.

# Длужнево (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сабирли

Сабирли (әзери. Sabirli) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# LAIR1

LAIR1 (ингл. Leukocyte associated immunoglobulin like receptor 1) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Карасу (Осакаров районы)

Карасу (каз. Қарасу) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Карасу (Осакаров районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Сен-Жорж-сюр-Алье

Сен-Жорж-сюр-Алье (фр. Saint-Georges-sur-Allier) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Жуковский урамы, 26 (Казан)

Жуковский урамы, 26 — Казанның Жуковски урамында урнашкан, 1835 елда архитектор Петр Пятницкий проекты буенча төзелгән бина. 2000-елларда сүтелгән. Бу йортта 1900 елда Михаил Калинин тукталган.
# Мухино (Киров өлкәсе)

Мухино (рус. Мухино) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.

# Мухино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Мухино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Мухино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мухино (Киров өлкәсе)
## Тарих

1687 елда нигезләнгән.

# Мухино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (1%), арлар (4%).
# Сен-Фирмен (Мёрт һәм Мозель)

Сен-Фирмен (фр. Saint-Firmin) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Сен-Фирмен (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,67 км².
# IC 421

IC 421 — Орион йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 421
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 421, IRAS 05297-0757, MCG-01-15-001, UGCA 111, PGC 17407, 2MASX J05320852-0755054, HIPASS J0532-07, 6dFGS gJ053208.5-075505, NPM1G -07.0196, LEDA 17407 һәм Gaia DR2 3016315782060825344 буларак та сурәтләнә.
# Грушава (Чашницкий районы)

Грушава (белар. Грушава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Грушава (Чашницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Макариха (Усы кушылдыгы)

Макариха (Лек-Макариха) — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының уң ярыннан 108 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.

# Макариха (Усы кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000071026
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007102
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# IC 4747

IC 4747 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4747
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4747, 2MASX J18455734-7237484, IRAS 18398-7240, ESO 45-15, PGC 62372, HIPASS J1845-72, 6dFGS gJ184557.3-723748, PSCz Q18398-7240, 2MFGC 14574, LEDA 62372 һәм Gaia DR2 6418408030610040704 буларак та сурәтләнә.
# Мойынком (Мойынком районы)

һәм
Мойынком (каз. Мойынқұм) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Мойынком (Мойынком районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Алтавыл

Алтавыл — Пенза өлкәсенең бер төркем татар авылларын берләштергән атама.
Пенза өлкәсенең Алтыавыл диеп аталган татар авыллары төркеме күп кешегә билгеле. Моннан татарларның күп күренекле кешеләре чыккан – язучы һәм мәгърифәтче Муса Акъегет (Акҗигитов), язучы Заһир Бигиев, аның энесе, дин белгече Муса Бигиев, әдипләр Хәсән Шабанов һәм Азат Вергазов, Советлар Союзы Герое Азиз Акҗигитов һәм башкалар. Кикин авылы шул Алтыавылның иң зур авылы дип санала. “Алтыавыл” дигәннән, чынында исә монда 8 татар авылы һәм алар бөтенесе бер зур урманның төрле якларында урнашкан – Белинский районына кергән Кутеевка (татарча Качкару), Пачелма районына кергән Решетино (татарча Рәшәтен) һәм Чулпан авыллары, Каменка районына кергән Кикин авылы, Мочалейка (татарча Мачали), Кобылкино (татарча Кабылкин), Кочалейка (татарча Ятмис) һәм Телятино (татарча Тәләтен). Шулай ук бу группага Каменка районының Батрак авылында яшәүче татарлар да керә. Әмма бу авылда күпчелекне руслар тәшкил итә. Кевдо-Мельситово дигән күрше рус авылы да кайчандыр Алтыавыл системасын караган, ләкин аның халкы чукындырылган һәм соңыннан руслашкан.
1826-1920 елларда Алтыавыл Чамбар өязенең Мачали волостенә буйсынган. Пенза өлкәсе төзелгәндә, татар авыллары өч районга таратылган.
Бу авылларны риваятьләр буенча Арслан Полкаев нигезләгән. Авыл атамаларыннан күренгәнчә, элек аларга рус помещиклары хуҗа булган. Арслан Акҗигитов (Полка улы) исә Петр Беренче гаскәрендә хезмәт иткән һәм Азак ныгытмасын алганда батырлыклар күрсәткән тарихи шәхес.
# Черчили (Ердемли)

Черчили (төр. Çerçili) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Ердемли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Василе-Александри (Галац)

Василе-Александри — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Браништя (коммуна, Галац) коммунасына карый.

# Василе-Александри (Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 25 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нузоне (Пяченца)

Нузоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Сармато өязендә урнашкан торак пункт.

# Нузоне (Пяченца)
## Географиясе

Нузоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Нузоне (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Строешть (коммуна, Вилча)

Строешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.

# Строешть (коммуна, Вилча)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 42,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Строешть, Чирешу, Диану, Оброчешть һәм Пожоджи-Черна авыллары урнашкан.
# Мүткенов

Мүткенов (каз. Мүткенов) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Мүткенов
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# HD1732

HD1732 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан A5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,75 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# IC 418

IC 418 — Куян йолдызлыгы чикләрендә урнашкан планетар томанлык .

# IC 418
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 418, GSC 05340-00684, AAVSO 0522-12, HD 35914, IRAS 05251-1244, IRAS F05251-1244, BD-12 1172, GCRV 3288, GSC2 S0202231370, NVSS J052728-124150, PK 215-24 1, PLX 1239, PLX 1239.00, PPM 215798, TD1 4662, TYC 5340-684-1, OHIO G -142, PKS J0527-1241, PKS 0525-127, SCM 4, [LFO93] 0525-12, WEB 4952 һәм Gaia DR2 2985789113026163584 буларак та сурәтләнә.
# Кече Пунгул

Кече Пунгул — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Пунгул елгасының уң ярына тамагыннан 47 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Кече Пунгул
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100112103000005818
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000581
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тобыл (кент, Бейембет Майлин районы)

һәм
Тобыл (каз. Тобыл) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Тобыл (кент, Бейембет Майлин районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бели-Пласт

Бели-Пласт — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Кырджали җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Бели-Пласт
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 468 метр биеклектә урнашкан.
# Галәме нисван (гәҗит)

Галәме нисван — әдәби-мәгърифи, рәсемле журнал. 1906-1910 елларда Бакчасарай шәһәрендә төрки-татар (кырымтатар?) телендә нәшер ителә, барлыгы 51 саны чыга. Мөхәррирләр – Исмәгыйль Гаспралы, Шәфыйка Гаспралы.
# Виллард (Миссури)

Виллард — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Виллард (Миссури)
## Тарихы

Виллард шәһәре елда нигезләнгән.

# Виллард (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,379871 км², 15,336703 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# KAZN

KAZN (ингл. Kazrin, periplakin interacting protein) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Исламкөй (Каракоюнлу)

Исламкөй (төр. İslamköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Каракоюнлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 1491 ел

2 меңьеллык :
XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр :
Хронологик таблица :
1491 (бер мең дүрт йөз туксан беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1491 елы, II меңьеллыкның 491 елы, XV гасырның 91 елы, XV гасырның 10 унъеллыгының 1 елы, 1490 елларның 2 елы. 1491 елдан бирле 533 ел үтте.

# 1491 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1491 елда туганнар

# 1491 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1491 елда вафатлар
# Бреи

Бреи (фр. Breilly) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# EXD2

EXD2 (ингл. Exonuclease 3'-5' domain containing 2) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эльс-Пальяресос

Эльс-Пальяресос (кат. Pallaresos, Els) — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эльс-Пальяресос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 5,1 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 метр биеклектә урнашкан.
# Казе Росе (Потенца)

Казе Росе — Италиянең Базиликата төбәге Виджано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Росе (Потенца)
## Географиясе

Казе Росе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Росе (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (11971) 1994 UJ2

(11971) 1994 UJ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11971) 1994 UJ2
## Тарихы

1994 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UJ2» саналган.
# Борго Нуово (Кунео)

Борго Нуово — Италиянең Пьемонт төбәге Покапалья өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Нуово (Кунео)
## Географиясе

Борго Нуово Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Борго Нуово (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Стара Весь (Велюнский повяты)

Стара Весь — Польшаның Лодзь воеводалыгы Понтнув гминаcында урнашкан авыл.

# Стара Весь (Велюнский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Өртүлү (Хоҗалар)

Өртүлү (төр. Örtülü) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Хоҗалар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фенегро

Фенегро — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Фенегро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Гуанцате, Лимидо-Комаско, Турате, Чиримидо, Веньано һәм Лураго-Мариноне коммуналары белән чиктәш.
# Әвчәдулан

Әвчәдулан (әзери. Əvçədulan) — Әзербайҗанның Ярдымлы районына караган авыл.
# Жабинка (Глыбоцкий районы)

Жабинка (белар. Жабінка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Жабинка (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Тоненго-Казале (Торино)

Тоненго-Казале — Италиянең Пьемонт төбәге Мацце өязендә урнашкан торак пункт.

# Тоненго-Казале (Торино)
## Географиясе

Тоненго-Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тоненго-Казале (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүмүшкүмбет (Муҗур)

Гүмүшкүмбет (төр. Gümüşkümbet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Муҗур илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Клинцы

Клинцы (рус. Клинцы) — Россия Федерациясенең Брянск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 61 492 кеше (2015).

# Клинцы
## Сәгать поясы

Клинцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Клинцы
## Тарих

Шәһәр статусын 1925 елдан башлап йөртә.

# Клинцы
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (97,4%).
# Казе Фава (Парма)

Казе Фава — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фонтанеллато өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Фава (Парма)
## Географиясе

Казе Фава Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Фава (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# INTU

INTU (ингл. Inturned planar cell polarity protein һәм Protein inturned) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Акай (Актүбә өлкәсе)

Акай (каз. Ақай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акай (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Дикс (Нью-Йорк)

Дикс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Дикс (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Дикс (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,71 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 434 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Kanaveral borınındağı ğäläm alanı

Kanaveral borınındağı ğäläm alanı yäki Kanaveral borınındağı AQŞ hawa köçläre bazası (inglizçä Cape Canaveral Air Force Station) (CCAFS) — AQŞ xärbi bazası, AQŞ xärbi hawa köçläreneñ ğälämi idarä bülekçäse (Hawa Köçläre Ğälämi İdäräse - Air Force Space Command), 45-nçe ğälämi eskadrilya (45th Space Wing). Baş idäräse Floridanıñ Patrik hawa köçläre bazasında urnaşqan (Patrick Air Force Base).
Älege baza häm ğäläm alanı Florida ştatınıñ Kanaveral borınında urnaşqan, Könçığış raketalar poligonınıñ töp start mäydançığı bulıp tora, 4 start cibärü östäle älegä dä aktiv.
Qorılmalar Kennedi ğälämi üzägennän (NASA) könyaq-könçığışta Merritt-Aylend utrawında tözelgän.
Cape Canaveral Air Force Station Skid Strip digän hawa alanında oçıp menü-töşü yulınıñ ozınlığı 3 048 m täşkil itä, ul start kompleksları yanında urnaşqan.
Speys Şattl digän ğälämi apparatlar LC-39 start mäydançıqlarınnan cibärelgän ide, alar Kennedi isemle ğälämi üzäktä urnaşqan (Merrit utrawı), räsmi räweştä ul Kanaveral borınındağı AQŞ hawa köçläre bazasına buysınmıy.
1949 yılda Harri Truman ämere buyınça raketalar sınaw öçen tözelgän. Poligon ekvator yanında urnaşqan, şuña kürä raketa cibärü öçen uñaylı bula.

# Kanaveral borınındağı ğäläm alanı
## Qayber ğälämi cibärülär

* AQŞnıñ Cirneñ berençe iärçene "Eksplorer-1", 1958
* AQŞnıñ berençe orbital' oçışı "Merkuriy-3", 1961
* Ay iärçenenä "yomşaq" utırtu qılğan AQŞ berençe apparatı "Serveyer-1"
* Ay iärçenenä berençe AQŞ öç keşelek ekipajı uñışlı cibärelgän, 1968, Appolon-7
* Marsta yörüçe "Mars Pasfaynder", 1996 h.b.