yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Коллектив аң

Коллектив аң - җәмгыятьне берләштерүче уртак ышанулар һәм әхлаки карашлар берлеге.
Термин беренче тапкыр 1893 елда француз социолог Эмиль Дюркһәйм (ингл.) тарафыннан үзенең Җәмгыять эчендәге хезмәт бүленеше (ингл.) тарафыннан берәр җәмгыятьтә кабул ителгән үз-үзен тоту нормалары мәгънәсендә кулланылган.

# Коллектив аң
## Дюркһеймның җәмгыять теориясендә

Дюркһейм терминны үзенең 1893 елгы Җәмгыять эчендәге хезмәт бүленеше (ингл.), 1895 елгы Социологик метод кагыйдәләре (ингл.), 1897 елгы Кул салу (ингл.), һәм 1912 елгы Дини тормышның элементар формалары (ингл.) китапларында куллана.

# Коллектив аң
## Терминның башка кулланылышлары

Башка социологлар замандаш җәмгыятьләрдә "коллектив аң" термины белән билгеләнә алынган күп феноменнарны билгеләделәр:
* Берклидагы Калифорния университеты профессоры Mary Kelsey 2012 елның 25 февраль көнендә архивланган., 2000 елларның беренче яртысында берәр иҗтимагый төркем әгъзаларының үзләренең уртак үзенчәлекләрне һәм шартларны аңлауга килеп, солидарлык хисен сизүче бер җәмәгатькә әйләнүен билгеләр өчен куллана. Шул ук феноменын такым зиһене (en:group mind) һәм "иҗтимагый зиһен" буларак аталганын очратырга була.
* Яңа бер теория буенча, коллектив аң характеры аерым төркемнәрдә кулланылган мнемоник код төренә бәйле (Tsoukalas, 2007). Формаль булмаган тотрыклы структурага ия төркемнәрдә үз җәмәгәтләренең әһәммиятле аспектларын эпизодик хәтер буларак тасвирлау таралган, бу исә төркем әгъзаләренең үз-үзләрен тотуларына һәм коллектив идеологиягә тәэсир итә. Башка әйберләрдән тыш, бу гадәттә көчле солидарлыкка, төркем эчендә урын алган хәлләрнең күбесенең кабул ителгәнлек атмосферасына һәм эксклюзивлык хисенә китерә.
* Җәмгыять гаиләләр, җәмәгатьләр, оешмалар, регионнар, милләтләр кебек төрле коллектив төркемнәрдән тора. Burns һәм Egdahl билгеләгәнчә болар "фикерләү, хөкем чыгару, карар кылу, адымнар ясау һәм үзгәртүләр кертү; үзләрен һәм башкаларны, үз адымнарын һәм мөнәсәбәтләрен тану, төшенеп аңлау алырлык агентлык мөмкинчелекләренә ия.". Burns һәм Egdahl Икенче бөтендөнья сугышы заманында төрле милләтләр үз араларында яшәүче яһүдләргә төрлечә мөнәсәбәт күрсәткәннәрен үрнәк буларак күрсәтә. Халык тарафыннан Холокосттан сакланылган Болгария һәм Данияның яһүдиләреннән аермалы буларак, Словакия һәм Венгрия яһүдиләре тулысынча диярлек юкка чыкты. Бу аерыла торган милли тотышы, милләтләр арасындагы аерылган коллектив аңның аермаларыннан тора дип фикер алга сөрелә, коллектив аңдагы аермалар практик әһәммияткә ия булганы күрсәтелә.
* Edmans, Garcia һәм Norlia милли спорт такымнарының җиңелү очракларын һәм аларның хиссәләр базарының торышына йогынтыларын тикшергәннәр. 39 илдә узган 1,162 футбол матчлардан соңгы вәзгыятьне тикшереп, милли такымның Бөтендөнья футбол кубогы уеннарыннан төшүдән соң хиссәләр базары уртача алганда кырык тугыз пунктка, башка турнирлар очракларында исә - 31 пунтка төшүен таптылар. Edmans, Garcia һәм Norli халыкара крикет, регби, хоккей һәм баскетбол уеннары очрагында вәзгыять түбәнрәк дәрәҗәсендә пәйдә булуын күзәттеләр.
# Рамил Әсхәдуллин

Рамил Әсхәдуллин, Рамил Гамил улы Әсхәдуллин (1983 елның 16 феврале, СССР, РСФСР, ТАССР, Түбән Кама) ― җырчы, автор-башкаручы, популяр җырларга көй язучы композитор, Түбән Каманың «Мунча ташы» эстрада театры җырчысы, музыканты. Татарстанның атказанган артисты (2023).

# Рамил Әсхәдуллин
## Тәрҗемәи хәле

1983 елның 16 февралендә Түбән Камада туган. Әтисе ― «Мунча ташы» эстрада театры артисты һәм җитәкчесе, Татарстанның халык артисты Гамил Әсхәдулла. Әнисе ― Алсу, Түбән Кама химия сәнәгате машинисты. Бертуган энесе Ирек гаиләсе белән Түбән Камада яши, эшмәкәр.
Рамил, баян классы буенча музыка мәктәбен һәм гомуми белем бирү мәктәбенең IX сыйныфын тәмамлагач, әтисенең кушуы буенча Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка училищесына (2008 елдан көллият) укырга керә. «Мунча ташы» эстрада театрына музыкант штатына алына. Шунда җырлый башлый һәм клавишалы музыка коралында уйный. Җырлар яза, аранжировка ясый. Казан дәүләт консерваториясен тәмамлагач, театрга җырчы булып кайта.

# Рамил Әсхәдуллин
## Иҗаты

Язган җырлары берничә йөзгә җыела. Язган көйләрен күп җырчылар башкара (шул исәптән, Айдар Галимов, Гүзәл Уразова һ. б.). Баштарак атнасына ике-өч җыр язган, хәзер көйләр күп иҗат итми, һәр җыры хит булсын дип эшли. Соңгы вакытта көйләрне «Казан егетләре» төркеме солисты Айдар Әгъләмов белән бергәләп яза. Җыр текстларына таләпчән, соңгы җырларын Альбина Мортазина шигырьләренә язган. Әтисе сүзләренә язган җыры бар. Кайбер билгеле җырлары: «Яңгырлар юмас микән», «Абыем», «Адым саен елмаю», «Яратам сине димә», «Әллә нинди уен уйныйбыз», «Үлеп яратам», «Хыялымдагы җанашым», «Миңа син генә кирәк», «Үзең киттең», «Казлар», «Күзләремә ышан» һ. б.
Өйләнгәч, ярты ел Мәскәүдә эшли – анда «Руки Вверх!» төркеме җырчысы Сергей Жуков чакыруы буенча барган. Алсу, Сергей Лазарев, Михаил Боярский кебек Россия йолдызлары белән бергә эшли.

# Рамил Әсхәдуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2023 – Татарстанның атказанган артисты – музыка сәнгате үсешенә керткән өлеше өчен

# Рамил Әсхәдуллин
## Гаилә хәле

Өйләнгән. Хатыны Нәфисә, элек пиар белгече булып эшләгән. Кызлары Элина. Гаилә Казанда яши.
# Түбән Елыш

Түбән Елыш (чуаш. Анатри Юлаш, рус. Нижние Елыши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Түбән Елыш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Түбән Елыш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 157 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%), руслар (3%) алып тора.
# Ласси (Кальвадос)

Ласси (фр. Lassy) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Татар тәкъвиме

* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Татар тәкъвиме (tat.lat. Tatar täqwime(үле сылтама)) — Идел-Урал-Себер төбәкләре татарларның терлекчелек, игенчелек һәм башка төрле хуҗалык эшләре нигезендә ясалган тәкъвим. Татар тәкъвиме кояш хәрәкәтенә нисбәтләнгән дәверлеккә туры килә.
Инкыйлабка кадәр хиҗри тәкъвиме бергә киң кулланылган. 1980-нче елларда татар халкының борынгы дәверлеген торгызуга этәргеч ясады. Хәзер дә татар тәкъвимен торгызу турында бәхәсләр күп Пәрәвез сәхифәләрендә дәвам итәләр.
1969 елда Татарстан китап нәшриятендә басылган “Татар теленең диалектологик сүзлеге”ндә рәсми татар ай исемнәре һәм аларның тасвирламасы чыгарылган.

# Татар тәкъвиме
## Айлар

| № | Милади тәкъвим | Татар тәкъвиме | Көннәр исәбе | Зодиак билгесе |
| 1 | 21.3-21 Апрель | Яңарыш ае | 31 | Кучкар |
| 2 | 21.4-21 Май | Сабан ае | 30 | Үгезбозау |
| 3 | 21.5-21 Июнь | Черешмә ае | 31 | Игезәкләр |
| 4 | 21.6-21 Июль | Печән ае | 30 | Кысла |
| 5 | 21.7-21 Август | Урак ае | 31 | Арыслан |
| 6 | 21.8-21 Сентябрь | Ындыр ае | 31 | Кыз |
| 7 | 21.9-21 Октябрь | Билек ае | 30 | Үлчәү |
| 8 | 21.10-21 Ноябрь | Каракөз ае | 31 | Чаян |
| 9 | 21.11-21 Декабрь | Керәү ае | 30 | Укчы |
| 10 | 21.12-21 Гыйнвар | Кырлач ае | 31 | Кәҗәмөгез |
| 11 | 21.1-21 Февраль | Акман ае | 31 | Сукояр |
| 12 | 21.2-21 Март | Бушай | 28-29 | Балыклар |
# Шерашево

Шерашево (чуаш. Шурӑҫ, рус. Шерашево) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Шерашево
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шерашево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 210 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%), руслар (2%) алып тора.
# Ле-Мазо

Ле-Мазо (фр. Le Mazeau) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# Тереклек

Тереклек (шулай ук Биота) - биологик процесслары булган һәм булмаган объектларны аеручы үзенчәлек, биология фәне тарафыннан өйрәнелә.

# Тереклек
## Төркемнәре

Тереклекне гадәттә астагы зур төркемнәргә бүләләр:
* тереклекнең күзәнәксез формасы (вируслар)
* Күзәнәкле организмнар:
** Бактерияләр
** Архебактерияләр
** Эукариотлар
** Протистлар
** Гөмбәләр
** Үсемлекләр
** Хайваннар
# Мадалена (Шавеш)

Мадалена — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Madalena e Samaiões муниципалитетына карый.

# Мадалена (Шавеш)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Олы Ермучаш

Олы Ермучаш (таулы чирм. Кого Йӓнчӓш, рус. Большой Ермучаш) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.

# Олы Ермучаш
## Сәгать поясы

Олы Ермучаш Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Ермучаш
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,7%), чуашлар (4,2%), руслар (3,1%).
# Муса Җәлил урамы (Учалы)

Муса Җәлил урамы (баш. Муса Йәлил урамы, рус. улица Мусы Джалиля) — Башкортстанның Учалы шәһәрендә урнашкан урам.
Почта индексы 453702. ОКАТО коды 80455000000. Координатлар 54.3192 киңлектә, 59.3786 озынлыкта.

# Муса Җәлил урамы (Учалы)
## Урнашуы

Энтузиастлар урамы белән киселештә башлана. Очрашу урамы белән киселештә тәмамлана. Юл тыкрыгы (Уфа урамы), Белорет тыкрыгы (Беренче Май урамы), Төньяк тыкрык (Урал урамы), Яшел тыкрык, Тау ягы урамы, 8 Март урамы, Исмәгыйль Солтанов урамы, Муса Җәлил тыкрыгы, Добрая урамы белән кисешә.

# Муса Җәлил урамы (Учалы)
## Тарих

Советлар Берлеге Каһарманы шагыйрь Муса Җәлил (1906—1944) хөрмәтенә аталган.
# Кыр Кызыл Яры

Кыр Кызыл Яры (чуаш. Хĕрлĕçыр, рус. Полевые Козыльяры ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Кыр Кызыл Яры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 127 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Марат Зыятдинов

Марат Галимҗан улы Зыятдинов (1970 елның 16 августы, Макыл авылы, Югары Ослан районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия муниципаль эшлеклесе. Югары Ослан муниципаль районы башлыгы (2011―2024). ТР Сатып алулар буенча Дәүләт комитеты рәисе (2024 елның 14 июненнән). Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.

# Марат Зыятдинов
## Тормыш юлы

Марат Зыятдинов 1970 елның 16 августында Татарстан АССРның Югары Ослан районы Макыл авылында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1989 елда Югары Ослан районының «Знамя Ленина» совхозы тракторчысы булып башлый. 1992 елда «инженер-механик» белгечлеге буенча Казан дәүләт авыл хуҗалыгы академиясен тәмамлый.
Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, «Знамя Ленина» совхозында баш инженер булып эшли башлый. Шул ук елдан башлап 101 нче Макыл урта һөнәри-техник училищесында механик булып эшли. 1995—1998 елларда Макыл машина-технология станциясенең баш инженеры. 1998 елдан «2 нче машина-технология станциясе» ҖЧҖ директоры. 2004—2008 елларда Коллар авылында «Красный Восток — Агро» ААҖ генераль директоры. 2008 елдан Югары Ослан районының «Восток Зернопродукт» ЯАҖ территориаль идарәсе директоры.
2010 елда Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе; башкарма комитет җитәкчесенең беренче урынбасары итеп билгеләнә. 2010 елдан Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе. 2011 елда — «АС-Менеджмент» ЯАҖ генераль директоры урынбасары. 2011—2012 елларда Югары Ослан муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы. 2012 елның мартында «Югары Ослан муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы итеп сайлана.
2024 елның 14 июненнән ― ТР Сатып алулар буенча Дәүләт комитеты рәисе.

# Марат Зыятдинов
## Шәхси тормышы

Өйләнгән, 2 баласы бар.

# Марат Зыятдинов
## Бүләкләр

* 2008 — Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре
* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2005 — Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты;
* 2020 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале;
# Рындино (Чуел районы)

Рындино (чуаш. Рынкă сали, рус. Рындино ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429901. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241848001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600008800. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Рындино (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 775 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (50,00%), руслар (50,00%).

# Рындино (Чуел районы)
## Шәхесләр

* Борис Мартынов (1928-1994), ТАССР авыл хуҗалыгы министры.
# Буа (корылма)

Буа (Казан артындагыча — бөя) — су кимәлен күтәрү өчен агымны туктата торган гидротехник корылма. Буа буылгач, сусаклагыч барлыкка килә.
Буалар кешеләргә су һәм җир ресурсларын сакларга ярдәм итә. Кирәкле урында төзелгән буа су басулардан коткара. Сусаклагычлар кешеләрне тормыш-көнкүрештә тотар һәм эчәр өчен су белән тәэмин итәләр. Корылык килгәндә сусаклагычлар ярдәмендә басулар сугарыла. Кешеләр борын заманда буалар өстенә тегермәннәр корганнар. Биек буалар корып, зур тизлек белән төшүче су электр генераторларны эшләтә торган торган турбиналарны әйләндерә (гидроэлектростанция).

# Буа (корылма)
## Су тегермәне өчен буа

Тартмалы су куласалары (тәгәрмәчләре) өчен елгада буа (плотина) төзелү беренче шарт булып тора. Борынгы бабаларыбыз буа төзүне очлаган бүрәнәләрдән субайлар сугудан башлаганнар. Кул көче ярдәмендә субайлар сугу тәртибен язучы Мөхәммәт Мәһдиев «Мирас» журналының 1993 ел №3 санында “Уйсу болыннар бишеге” язмасында төгәл тасвирлаган. Буа төзү өчен элек чыбык-чабык һәм кызыл балчык, бүрәнәләр, сайгаклар һәм таш куллана торган булганнар. Цемент куллану шактый соңрак кергән. Буада арыклар булырга тиеш. Арыклар ясау өчен бүрәнәләр һәм таза сайгаклар кулланганнар. Елганың үз агымы юнәлешендәге төп арык буадагы артык суны җибәрү өчен кирәк. Буаның читендәрәк төзелгән арыктан су агымы улаклар ярдәмендә тартмалы су куласасына (тәгәрмәченә) килеп керә һәм аны әйләндерә башлый. Арыктан керүче суның күләмен тегермәнче махсус затвор (ябу җайланмасы) белән көйләгән. Затворны чыгыр ярдәмендә күтәргәч, улакка керүче су күләме, шул исәптән тегермәннең эшләү куәте дә арткан.
Буалар өчен су ташлагычның булуы мөһим. Су ташлагыч – ул сусаклагычтан әкренләп су төшерүгә көйләнгән канал. Әгәр артык су ташланмаса, сусаклагыч тула һәм ярлардан чыга, әйләнә-тирәне баса.

# Буа (корылма)
## Нидерланд буалары

Нидерланд халкы элек-электән диңгездән түбән җирләрдә ясалма түбәләр (terpen) ясый торган булган. Алар шунда вакытлыча яшәгәннәр, яки терлекләр асраганнар. Урта гасырларда алар диңгездән түбән кимәлдә яткан уңдырышлы туфракны эшкәртә башлаганнар. Су басмасын өчен ул кишәрлекләрне балчык өемнәре белән уратып алалар, буалар төзиләр. Артык су төрле гидротехник чаралар белән диңгезгә куыла. Рус телендә дамба, шлюз шикелле сүзләр Нидерланд теленнән кергән.
XIX гасыр ахырында Нидерландта җәмгысе 3 500 км буа исәпләнгән. Шуларның 1 430 км – елга буалары, 1017 км – күлләр буендагы, 430 км – диңгез буе буалары.
# Мәләвез

Мәләвез (баш. Мәләүез, рус. Мелеуз) — Башкортстан Республикасы буйсынуындагы шәһәр. Мәләвез елгасы суын Агыйделгә койган җирдә урнашкан. Мәләвездән Уфага кадәр 206 км, Ырынбурга – 169 км.

# Мәләвез
## Тарихи белешмә

Мәләвез Ырынбур юлында урнашкан татар-чуаш авылы өстенә нигезләнгән. Беренче тапкыр 1786 елда Мәләвез ямы буларак искә алына. 1795 елда биредә 30 йорта 244 чуаш, 30 йортта 190 татар яшәде. Дәүләт игенчеләре катлавында торганнар. Соңрак бирегә Бөгелчән авылыннан керәшеннәр һәм чуашлар, Бишкаен авылыннан чуашлар, Казан губернасыннан Байсар һәм Бикшик авылларыннан, Сембер губернасы Ярсеево (Тонагай) авылыннан чуашлар күченеп килә. 1834 елда VIII ревизия вакытында 498 кеше яши. 1920 елда 2564 ир-ат, 3221 хатын-кыз, барлыгы 5785 кеше яшәде, 1031 йортта. Бер авылда чуашлар, татарлар, руслар яшәде. Мәчет һәм чиркәүле авыл. Стәрлетамак өязенең Мәләвез волостенә 95 авыл караган. 1930 елдан Мәләвез районы үзәге.

# Мәләвез
## Географик мәгълүмат
### Климат

Кискен континенталь климат.
Мәләвез климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 6,8 | 11,1 | 14 | 30 | 38 | 38,5 | 39,1 | 37 | 35,7 | 24,6 | 14 | 9,6 | 39,1 |
| Уртача максимум, °C | −9,9 | −8,8 | −1,6 | 11 | 20,3 | 24,6 | 26,1 | 24 | 18,1 | 8,2 | −2 | −7,8 | 8,7 |
| Уртача температура, °C | −13,6 | −13,2 | −6,4 | 5,7 | 14,1 | 18,5 | 20,2 | 17,8 | 12,3 | 4 | −5 | −11,2 | 3,7 |
| Уртача минимум, °C | −18,3 | −18,3 | −11,8 | 0,1 | 6,9 | 11,7 | 13,9 | 11,3 | 6,5 | −0,1 | −8,7 | −15,5 | −1,8 |
| Абсолют минимум, °C | −42,8 | −43,9 | −32,2 | −24,4 | −5,8 | −3 | 1 | −0,7 | −7,1 | −22 | −35,8 | −43,4 | −43,9 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 44,8 | 31 | 34,8 | 29,4 | 45,2 | 59,4 | 46 | 42,1 | 34,2 | 40,7 | 45,9 | 42,5 | 496 |

# Мәләвез
## Социаль-икътисади үсеш

1938 елда штб статусын ала, 1958 елдан – шәһәр. 1936 елда Мәләвездә коры сөт заводы, 1938 елда шикәр заводы, 1952 елда агач эшкәртү комбинаты, 1954тә кирпеч заводы., 1957дә тимер-бетон эшләнмәләр заводы. Сугыштан соң Ишембай—Күмертау тимер юлы төзелеп бетә (1947). 1958 елда 17 мең кеше яшәгән Мәләвезгә шәһәр статусы бирелә. 1975 елда химия заводы продукциясен бирә башлый.

# Мәләвез
## Мәгариф

Мәләвез индустриаль көллияте. Ул 1974 елда ачыла һәм күбесенчә Мәләвез химия заводы өчен белгечлекләр әзерли (фосфор, кремний һ.б. матдәләр белән эшләр өчен).

# Мәләвез
## Дин
### Ислам

* Җәмигъ мәчете. Мәләвезнең үзәк мәчетен татар сәүдәгәре Хәбибулла бай Усманов 1908 елны төзетә. Совет заманында мәчеттә Х.Ямашев исемендәге татар яшьләре клубы, кинотеатр, дәүләт банкы бүлекчәсе, район китапханәсе урнаша. 1989 елда мәчет халыкка кайтарыла. 1994 елда манарасы торгызыла. 2001 елда мәдрәсә төзелә.

# Мәләвез
## Дин
### Христианлык

* Православлык: Инҗил инануы христианнары чиркәве

# Мәләвез
## Урамнары

* Габдулла Тукай урамы
# Воробьевка (Кузлаука районы)

Воробьевка (чуаш. Воропье, рус. Воробьевка ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429436. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219840002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800001400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Воробьевка (Кузлаука районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 16 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (91%).
# Гали Рәхим

Мөхәммәтгали Мөхәммәтшакир улы Габдерәхимов — татар язучысы, тел галиме, тарихчы, фольклорчы, драматург, шагыйрь, тәрҗемәче, педагог, балалар язучысы, әкиятче.

# Гали Рәхим
## Тормыш юлы

Гали Рәхим 1892 елның 4 ноябрендә Казанда II гильдия сәүдәгәр гаиләсендә туа.
Башта «Мөхәммәдия» мәдрәсәсендә, аннары Казандагы коммерция училищесында белем ала. Шуннан соң Мәскәү сәүдә институтын тәмамлый.
1919-1930 елларда фәнни-педагогик хезмәт белән шөгыльләнә. Төрле педагогик курсларда, Көнчыгыш академиясендә һәм педагогика институтында укыта. 1936–1938 елларда Казандагы Дәүләт банкында эшли.
Г. Рәхимнең 1909 елда «Җир йөзе» дигән беренче фәнни-популяр жанрдагы китабы дөнья күрә. 1913 елдан башлап, «Ак юл» журналында аның байтак кына әкият-хикәяләре басыла. Октябрь революциясеннән соң әдип шигырьләр, «Җанвар» дигән пьеса, «Бер шагыйрьнең өйләнүе» исемле хикәя һәм «Идел» дигән повесть яза. 1918 елда Солтан Габәши "Кәккүк" җырын иҗат итә һәм ул 1930-елларга кадәр Гали Рәхим сүзләренә башкарыла.
Гали Рәхим фәнни эш белән дә шөгыльләнә. Бу өлкәдә ул «Татар әдәбияты тарихы өчен материаллар җыю юлында бер тәҗрибә», «Татар әдәбияты тарихы» (Г. Газиз белән бергә язылган), «Утыз еллык хезмәт», «Беренче тюркология корылтае һәм аның тикшергән мәсьәләләре» дигән хезмәтләр калдыра. Барлыгы 50гә якын фәнни хезмәте басыла.
Г.Рәхим берничә фәнни җәмгыять әгъзасы булып тора: Казан университетының Археология, тарих һәм этнография җәмгыятендә, 1926-30 елларда Академүзәк каршындагы Татарстан һәм татар белеме җәмгыятенең гыйльми сәркатибе булып тора.
Галим 1927 елда Сталинга юнәлтелгән иске татар имлясын яклап язылган «82 хатын» имзалый.
1930-нчы елларда Г.Рәхим ике тапкыр хөкем ителә. 1931 елның 8 маенда кулга алына, 1932 елның 11 маенда ОГПУның махсус коллегиясе аны 5 елга концлагерьгә хөкем ителә. Беломорканал төзелешендә катнаша. Азат ителгәч, Казан университетының иске кулъязмалар бүлегенә эшкә алына. Аннан китәргә мәҗбүр ителгәч, гади банк хезмәткәре булып урнаша.
1937 елның июлендә кабат кулга алына. Башка бер төркем татар зыялылары белән бергә аңа «Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эшендә катнашу гаебен тагалар. Ике еллап төрмәдә тоткач, 1940 елда аны 8 елга төзәтү-хезмәт колониясенә озаталар. Сәламәтлеге какшау сәбәпле, 1943 ел башында ул вакытыннан алда иреккә чыгарыла. Казанда вафат була. Легаль булмаган рәвештә Казан Яңа бистә зиратына җирләргә туры килә.
Галимнең 1931 елга кадәр җыелган кулъязмалары һәм археографик табылдыклар Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының Язма һәм музыкаль мирас үзәгендә саклана.

# Гали Рәхим
## Гаиләсе

Хатыны Гайшә — күренекле сәүдәгәр Габдулла Апанаев кызы, табибә. Ул, шулай ук Сталин репрессияләре корбаны. 1967 елда Бакыда вафат була.

# Гали Рәхим
## Хәтер

2022 елның 3 ноябрендә Казандагы Яңа Татар бистәсе зиратында Гали Рәхимгә истәлек тактасы ачыла.
# Ребордойнш (Санту-Тирсу)

Ребордойнш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Санту-Тирсу муниципалитетына карый.

# Ребордойнш (Санту-Тирсу)
## Географиясе

Мәйданы — 5,72 км².
# Сергей Сергеев

Сергей Алексеевич Сергеев (1963 елның 7 апреле, Казан, ССРБ) — Россия тарихчысы, политолог һәм конфликтолог. Тарих фәннәре кандидаты (1992), сәяси фәннәр докторы (2006), профессор (2010). Казан (Идел буе) федераль университетының Социаль-фәлсәфә фәннәре һәм массакүләм коммуникацияләр институтының политология кафедрасы профессоры, Казан милли тикшеренү технология университетының Социаль һәм сәяси конфликтология кафедрасы мөдире һәм профессоры.

# Сергей Сергеев
## Тормыш юлы

Сергей Сергеев 1963 елның 7 апрелендә Казанда туган. 1985 елда Казан дәүләт университетының тарих факультетын «тарихчы, тарих һәм җәмгыять белеме укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый. 2002—2005 елларда — Казан дәүләт университетының политология кафедрасы докторы.
1992 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетында тарих фәннәре докторы, профессор Аркадий Шофман җитәкчелегендә тарих фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә «Заманча Англия-Америка тарихиографиясендә антик Македония мәсьәләләре» темасына диссертация яклый.
1995 елдан Казан милли тикшеренү технология университеты (КНИТУ, элек КХТИ) хезмәткәре. 2007 елдан — профессор, 2014 елдан — социаль һәм сәяси конфликтология кафедрасы мөдире. Шулай ук Казан (Идел буе) федераль университетының Социаль-фәлсәфи фәннәр һәм массакүләм коммуникацияләр институтының политология кафедрасында профессор. Дүрт фән кандидаты әзерли. Россия сәяси фән ассоциациясе әгъзасы. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы белән билгеләп үтелә (2016 елның 5 августы).
2005 елда Казан дәүләт университетында «Хәзерге Россиядә сәяси оппозиция (федераль һәм региональ аспектлар)» темасы буенча сәяси фәннәр докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.

# Сергей Сергеев
## Фәнни эшчәнлек

Сергей Сергеевның төп фәнни мәнфәгатьләре: сәяси оппозицияләр, сәяси элиталар, яшьләр субкультуралары. 200гә якын фәнни һәм укыту-методик эшләр авторы. «Ab Imperio», «Вестник Омского университета», «Soviet and Post Soviet Review», «Власть», «Полития», «Социологические исследования», «Учёные записки Казанского университета» фәнни журналларында басыла.

# Сергей Сергеев
## Фәнни хезмәтләр

* Сергеев С. А. Политическая оппозиция в современной Российской Федерации : (федеральный и региональный аспекты). — Казань : Казан. гос. ун-т (КГУ), 2004. — 463 с. ISBN 5-98180-144-1
* Сергеев С. А. История конфликтологии : учебное пособие / Федеральное агентство по образованию, Гос. образовательное учреждение высш. проф. образования "Казанский гос. технологический ун-т", Ин-т упр., экономики и социальных технологий, Каф. социальной и политической конфликтологии. — Казань: КГТУ, 2008. — 291 с. ISBN 978-5-7882-0629-5
* Сергеев С. А. История конфликтологии: учебное пособие / Федеральное агентство по образованию, Гос. образовательное учреждение высш. проф. образования "Казанский гос. технологический ун-т", Каф. социальной и политической конфликтологии. — Казань: КГТУ, 2010. — 232 с. ISBN 978-5-7882-0976-0