yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һартсфилд-Җексон Атланта Халыкара һава аланы

Һартсфилд-Җексон Атланта Халыкара һава аланы (ингл. Hartsfield-Jackson Atlanta International Airport, tat.lat. Hartsfild-Cekson Atlanta Xalıqara hawa alanı(үле сылтама)) — Дөньяның иң зур һава аланы, Атланта шәһәре ( АКШ, Джорджия штаты) үзәгеннән ераклыгы - 11 км, дөньяның иң йөкле һава лиманы. Пассажир әйләнеше - 92,4 млн кеше (ел).
Һава аланы тарихы 1925 елда башлана.
Атланта һава лиманында ике һавабинасы бар: Төньяк һәм Көньяк Терминалы. Җир асты юллары һам траволатор бар. Үз тимер юл тиз йөрешле пуезлар MARTA мәүкифе бар.
Атланта һава лиманы 261 утыртусыз очышына (83 халыкара, 54 дәүләт белән) хезмәт күрсәтә. Атланта һава лиманында 196 чыгу бар.
Атланта һава лиманы беренче афроамерикан кара тәнле Атланта мэры Һартсфилд-Җексон истәлегенә исемләнә.
# Яңа Сөрмәт

Яңа Сөрмәт — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452221, ОКАТО коды — 80256845010.
# Бионцо (Асти)

Бионцо — Италиянең Пьемонт төбәге Костильоле-д'Асти өязендә урнашкан торак пункт.

# Бионцо (Асти)
## Географиясе

Бионцо Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бионцо (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 961 ел (б. э. к.)

961 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 961 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:961 елда (б.э.к.) туганнар

# 961 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:961 елда (б.э.к) вафатлар
# Õ

Õ йә тильдалы o — латин әлифбасының хәрефе, эстон, выру һәм португал телләрендә кулланыла. Беренче икесендә ул арткы рәт, урта-югары күтәрелешле иренләшмәгән, /ɤ/ авазны белдерә. Татарчада бу авазга Ы хәрефе якын килә.
# Барцаго

Барцаго — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Лекко провинциясе составына керә.

# Барцаго
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 358 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Барцано, Бульчаго, Кремелла, Дольцаго, Сироне, Кастелло-ди-Брианца, Гарбаньяте-Монастеро һәм Сиртори коммуналары белән чиктәш.
# Сүпһан (Эдремит)

Сүпһан (төр. Süphan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вусце (Дубровенский районы)

Вусце (белар. Вусце) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Вусце (Дубровенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Һаральд V

Һаральд V (норв. Harald V; 1937 елның 21 феврале, Норвегия, Акерсхус, Скаугум) — 1991 елның 17 гыйнварыннан Норвегия патшасы. Әтисе Улаф V үлгәч тәхеткә утырган. XII гасыр башыннан «Һаральд» исеме белән Норвегиянең беренче патшасы.

# Һаральд V
## Биографиясе

Харальд 1937 елның 21 февралендә Скаугум резиденциясендә кронпринц Улаф һәм Марта Швецияле гаиләсендә туган. 1940 елда патша гаиләсе Норвегияне ташлап киткән һәм Вашингтонда яшәгән. 1945 елда принц Норвегиягә кайткан һәм Осло университетында (1955 елдан) һәм хәрби академиядә укый башлаган. 1960 елдан Оксфордта укыган.
1968 елда дворян булмаган Соня Харальдсенга өйләнгән, аның ике баласы бар: Марта Луиза һәм Хокон.
Җилкән спорты белән мавыга һәм күп тапкырлар дөнья, Аурупа чемпионатларында һәм Олимпия уеннарында катнашкан.
# Коррез (коммуна)

Коррез (фр. Corrèze) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Плато-де-Мильваш кантонына карый.

# Коррез (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,16 км².
# Долни Шебиржов

Долни Шебиржов (чех. Dolní Šebířov) — Чехиянең Устецк крае Ловечковице районында урнашкан авыл.

# Долни Шебиржов
## Географиясе

Мәйданы — 1,841 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Долни Шебиржов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Долни Шебиржов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Долни Шебиржов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 182 |
| 1880 | 164 |
| 1890 | 183 |
| 1900 | 171 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 164 |
| 1921 | 166 |
| 1930 | 154 |
| 1950 | 83 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 47 |
| 1970 | 28 |
| 1980 | 20 |
| 1991 | 14 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 12 |
| 2011 | 22 |
| 2021 | 20 |
# Фигейра (Ламегу)

Фигейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Ламегу муниципалитетына карый.

# Фигейра (Ламегу)
## Географиясе

Мәйданы — 4,55 км².
# Гуарамирин

Гуарамирин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Гуарамирин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 268,119 км².
# Славск

Славск (рус. Славск, 1946 елга кадәр Һайнрихсвалде, алман. Heinrichswalde) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 4408 кеше (2014).

# Славск
## Сәгать поясы

Калып:ОбъектныңСәгатьпоясы/MSK-1

# Славск
## Тарих

Шәһәр статусын 1946 елдан башлап йөртә.

# Славск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (87,7%), литвалылар (3,8%), белоруслар (3,2%), украиннар (2,1%).
# (14422) 1991 SK2

(14422) 1991 SK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14422) 1991 SK2
## Тарихы

1991 елның 16 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 SK2» саналган.
# Долне Прапрече

Долне Прапрече — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Долне Прапрече
## Географиясе

Мәйданы — 0,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 312,4 метр биеклектә урнашкан.
# Җон Әдамс

Җон Әдамс (19 (30) октябрь 1735, Брейнтри, Массачусетс-Бэй, Бөекбритания короллеге — 4 июль 1826(1826-07-04) (90 яшь), Квинси (Массачусетс), Массачусетс, Америка Кушма Штатлары) — адвокат, сәясәтче, дипломат, сәяси фәлсәфәче, дәүләт эшлеклесе, язучы, АКШның Нидирландагы илчесе (19 апрель 1782 – 30 март 1788), АКШ президенты урынбасары (21 апрель 1789 – 4 март 1797), АКШның Бөекбританиядәге илчесе (1 апрель 1785 – 30 март 1788), АКШның Франсадагы илчесе (1788 – 1788), АКШ президенты (4 март 1797 – 4 март 1801), Массачусетс вәкилләр пулаты әгъзасы (июнь 1770 – билгесез), (декабрь 1796 – 4 март 1797).
# Рошня (авыл)

Рошня (чирм. Кожласола кутыр, рус. Рошня) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.

# Рошня (авыл)
## Сәгать поясы

Рошня (авыл) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Рошня (авыл)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Каснате-кон-Бернате

Каснате-кон-Бернате — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Каснате-кон-Бернате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 342 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Комо, Куччиаго, Фино-Морнаско, Грандате, Луизаго һәм Сенна-Комаско коммуналары белән чиктәш.
# Герлескен

Герлескен (фр. Guerlesquin) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Пазтина (Перуҗа)

Пазтина — Италиянең Умбрия төбәге Гуальдо-Тадино өязендә урнашкан торак пункт.

# Пазтина (Перуҗа)
## Географиясе

Пазтина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пазтина (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аскро

Аскро (фр. Ascros) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Аскро
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,74 км².
# Вяликае Гарохавишча

Вяликае Гарохавишча (белар. Вялікае Гарохавішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Вяликае Гарохавишча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нурлан Нурумов

Нурлан Нурумов ( 14 сентябрь 1958 ел) — табиб, медицина фәннәре докторы, Парм Университеты профессоры, Ska - Sky Company җитәкчесе, профессор IMAR VIP CLINIK профессоры.

# Нурлан Нурумов
## Биографиясе

Нурлан Марат улы Нурумов— милләте казакъ, табиб.
Казакъстан Республикасының Көньяк Казакъстан өлкәсендәге Ачисай бистәсендә туган. Атасы Марат Нурумов - тау инженеры, 100 гыйльми хезмәт авторы. Улын да үзенең һөнәре буенча китәр дип ният иткән.
Ләкин Нурлан кече яшьтән табиб булырга хыялланган. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, Алматы дәүләт медицина институтының хирургия факультетына укырга кергән.Укуын уңышлы тәмамлап, Казакъстанның хирургия буенча гыйльми-тикшеренү институтында (КазНИИхирургия) хирург булып эшли башлый.

# Нурлан Нурумов
## Тормыш юлы

Сәләтле яшь хирургны һөнәрен камилләштерү максатында башта 1984 елда Украинадагы Харьков каласына, аннары 1986 елда Мәскәүгә җибәрәләр.
1989 елга Нурлан Нурумовның 15 фәнни хезмәте дөнья күрә. Һәм перспективалы галим буларак, Нурумовны, ССРБ һәм Италия табиблары арасында тәҗрибә белән уртаклашу максатында, Италиядәге Ватикан патронатына караган Сондрио кала госпиталенә юнәлтәләр. Нурлан Марат улы бу госпитальдә йөрәккә операцияләр ясый.
Яшь казакъ белгеченең югары профессиональ күнекмәләрен, интеллектуаль потенциалын Италия медицина элитасы күреп ала.
Аны Рим Папасы Иоанн Павел II индульгенциягә кабул итә. Рим Папасы аның исеме Нурның мәгънәсенә төшенә һәм яшь табибка халыкны «нур һәм су белән дәвала» дип киңәш бирә.
Чехиядәге Карловы Вары курорт каласына килә. Биредә санитар-курорт медицинасы буенча тикшеренүләр башлый.
IMAR VIP KLINIK итальян клиникасы белән бергә Германиядә, Италиядә, Рәсәйдә, Монголиядә, Төркиядә, Кытайда, Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә һәм Казакъстанда эстетик медицина үзәкләре ача.
Төрле илләрдә элек һәм хәзер яшәгән гарәп, кытай руханиларының, аурупа табибларының, дәвалаучыларның медицина буенча трактатларын өйрәнә. Аларның хезмәтләрендә үләннәр, табигать, җиһан турындагы тирән фикерләр, файдалы киңәшләр белән таныша.
2005 елда Мәскәү шәһәрендә докторлык диссертациясе яклый.
Нурлан Марат улы сәламәт һәм актив иҗади тормыш алып бара. Павел Иванович Пещерский һәм башка ижатташ дуслары белән дөньяның 5 континентында үскән 189 үлән-үсемлекләрдән салкын алым белән сыгып чыгарылган сулардан үзенчәлекле «Pavloff Spring» концентратын булдырган. Нурлан Марат улы фитосу, бальзам һәм эликсир җитештерү буенча яңа технологияләр өстендә эшли.

# Нурлан Нурумов
## Тормыш юлы
#### Казанышлары

* 1993 елда Италиядәге Парма университетының «Вотта» клиникасында профессор исеменә лаек була
* Медицина фәннәре докторы (2005 ел).

# Нурлан Нурумов
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* «Вотта» клиникасы профессоры (1993)
* Медицина фәннәре докторы (2005)
# Дина Норпейесова (разъезд)

һәм
Дина Норпейесова (каз. Дина Нұрпейісова) — Казакъстанның Атырау өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Дина Норпейесова (разъезд)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Инея

Инея — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Инея
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400212110000043847
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004384
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (1539) Боррелли

(1539) Боррелли (лат. Borrelly) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1539) Боррелли
## Тарихы

1940 елның 29 октябрендә Андре Патри тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 UB» саналган.
# Николай Белов

Николай Белов:
* Николай Белов (1908—1972), Чабаксар ДРЭСы баш инженеры, «Дальэнерго», «Кузбассэнерго» директоры, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
* Николай Белов (1987), спортчы — хоккейчы (сакчы), Санкт-Петербург СКАсы составында Гагарин кубогы иясе (2015).
# GSC8687-1548

GSC8687-1548 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,6 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Шатийон (О-де-Сен)

Шатийон (фр. Châtillon һәм фр. Montagne-l'Union) — Франциянең О-де-Сен департаментында урнашкан коммуна.
# (106) Диона

(106) Диона (лат. Dione) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (106) Диона
## Тарихы

1868 елның 10 октябрендә Дж. К. Уотсон тарафыннан Энн-Арбор обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Ант (Румыния)

Ант — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Аврам-Янку (коммуна, Бихор) коммунасына карый.

# Ант (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр биеклектә урнашкан.
# Ора (Больцано провинциясе)

Ора — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Ора (Больцано провинциясе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 236 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Альдино, Монтанья, Вадена, Бронцоло һәм Термено-сулла-Страда-дель-Вино коммуналары белән чиктәш.
# Маритима (Лече)

һәм
Маритима — Италиянең Апулия төбәге Дизо өязендә урнашкан торак пункт.

# Маритима (Лече)
## Географиясе

Маритима Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Маритима (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Атид (коммуна)

Атид — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан коммуна.

# Атид (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 140,28 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Атид, Кришень, Кушмед, Инлечень һәм Шиклод авыллары урнашкан.
# Камниця (Дол-при-Любляни)

Камниця — Словениянең Дол-при-Любляни (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Камниця (Дол-при-Любляни)
## Географиясе

Мәйданы — 1,09 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 286 метр биеклектә урнашкан.
# Курна

Курна (эст. Kurna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Бер-Лейк (Висконсин)

Бер-Лейк — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бер-Лейк (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 91 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 368 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD92379

HD92379 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,92 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Заользе (Люблин воеводалыгы)

Заользе — Польшаның Люблин воеводалыгы Тарнаватка гминаcында урнашкан авыл.

# Заользе (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Веиа

Веиа (эст. Veia) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
# KIRREL2

KIRREL2 (ингл. Kirre like nephrin family adhesion molecule 2 һәм Kin of IRRE-like protein 2) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Виксбург (Аризона)

Виксбург — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Виксбург (Аризона)
## Географиясе

Виксбург халык санын алу урыны мәйданы — 370,178328 км², 370,178385 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1388 Фут биеклектә урнашкан.
# Мартелло

Мартелло — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Мартелло
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1312 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Лаза, Пейо, Рабби, Ультимо, Вальфурва, Лачес, Силандро һәм Стельвио коммуналары белән чиктәш.
# Марли (Мозель)

Марли (фр. Marly) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Марли (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,00 км².
# Василий Леонтьев

Васили Леонтьев (чуаш. Василий Кузьмич Леонтьев, 1900 яки 18 февраль (2 март) 1898, Югары Кәчи, Юхмачы вулысы, Спас өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 8 декабрь 1942(1942-12-08), Мәскәү, СССР) — Россия ватандашлар сугышында катнашучы, ике мәртәбә Кызыл Байрак ордены белән бүләкләнүче (1921, 1922).
# Акпынар (Мерзифон)

Акпынар (төр. Akpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Мерзифон илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 699 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 699 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр :
Хронологик таблица :
699 (алты йөз туксан тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 699 елы, I меңьеллыкның 699 елы, VII гасырның 99 елы, VII гасырның 10 унъеллыгының 9 елы, 690 елларның 10 елы. 699 елдан бирле 1325 ел үтте.

# 699 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:699 елда туганнар

# 699 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:699 елда вафатлар
# Алтын Урда ханнары исемлеге

Алтын Урда (Җучи Олысы, Олыг Олыс) - иң зур Ауразиянең урта гасыр дәүләте. Халык: Идел буе болгарлары, кыпчаклар, башкортлар, төркиләшкән монголлар, славяннар, угыр-фин кабиләләре һәм бүтән. Көнбатышта бөтен Алтын Урданың халкы татарлар дип йөртелә.
Тел: Алтын Урда шәһәрләрендә - шәһәрдәге (төньяк) татар теле: болгар-кыпчак теле - замана татар теленә якын; Алтын Урда даласында - дала (көньяк) татар теле: кыпчак теле төрләре.
1224-1266 елларда Монгол империясенә буйсынган.
1266 елда Мәнгүтимер ханы идарә итү чорында Алтын Урда тулы бәйсезлеккә ирешә.
1312 елдан Үзбәк хан идарә итү чорында Ислам дине - дәүләт дине буларак кабул ителгән.
1359-1380 елларда чуалыш дәвере башлана.
1391-1396 елларда Аксак Тимер Алтын Урдага каршы һөҗүм
1420-1465 елларда Алтын Урда берничә ханлыгына таркала
1480 елда Алтын Урданың баш варисы - Зур Урда үз йогынтысын Мәскәү кенәзлегендә югалта.

# Алтын Урда ханнары исемлеге
## Алтын Урда ханнары һәм хакимнәре
### Каракорымга буйсынган

* Җучи (1225–1227)
* Бату (1227–1255)
* Сартак (1255–1256)
* Улакчы (1256–1257)

# Алтын Урда ханнары исемлеге
## Алтын Урда ханнары һәм хакимнәре
### Бәйсез ханнар һәм хакимнәр

* Бәркә (1257–1266)
* Ногай (бәкләрибәк) (1261–1299) – төмән
* Мәнгүтимер(1269–82)
* Туда-Мәнгү (1282–87)
* Түлә-Буга (1287–91)
* Туктай (1291–1312)
* Үзбәк (1312–1342)
* Тәнибәк (1342)
* Җанибәк (1342–57)
* Бәрдибәк (1357–1359)
* Көлпә (1359–1360)
* Нәүрүзбәк (1360)
* Хызыр (1360–1361)
* Тимер Хуҗа (1361)
* Орду Мәлик (1361)
* Хаҗи Мурат (1360–1363)
* Килдебәк (1361–1362)
* Тимур Абдурахман (1364–1367)
* Урус (1374–1375)
* Мамай (1361–1380) – төмән
* Габдуллаһ хан (1361–1370)
* Мөхәммәт Булак (1370–1375)
* Каһанбәк хан (1375–1377)
* Гарәпшаһ хан (1377–1380)
* Туктамыш (1375–1378)
* Идегәй(1376–1389), (1391–1409) бәкләрибәк
* Тимур Котлык (1395–1399)
* Шәдибәк (1399–1407)
* Булат хан (1407–1410)
* Тимер хан (1410–1412)
* Җәләл әд-Дин (1412–1413)
* Кәримбирде (1413-1414)
* Кәбәк хан (1414)
* Җөгрә (1414–1416)
* Җәббәр Бирде (1416–1417)
* Кадербирде (1418–1421)
* Хаҗи Мөхәммәт (1419)
* Олы Мөхәммәт (1419–1420), (1421–1423), (1426–1437)
* Дәүләт Бирди (1420–1421)
* Барак (1423–1426)
* Көчек Мөхәммәт (1428–1459)
* Мәхмүд (1459–1465)
* Әхмәт (1465–1481)
* Мортаза(1481–1485), (1487–1491)
* Сәид Әхмәт (1485–1487)
* Шәех Әхмәт (1491–1502)
# Зеевальд

Зеевальд (алман. Seewald) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Зеевальд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 58,5 км² (1980). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 782 метр биеклектә урнашкан.
# Саллыҗа (Татван)

Саллыҗа (төр. Sallıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Алҗалы (Афйонкарахисар)

Алҗалы (төр. Alcalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Афйонкарахисар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (8359) 1989 WD

(8359) 1989 WD (лат. 1989 WD) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8359) 1989 WD
## Тарихы

1989 елның 19 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WD» саналган.
# POLR2L

POLR2L (ингл. RNA polymerase II, I and III subunit L) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 350-еллар

1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
350-еллар — 350 елда башланган һәм 359 елда тәмамланган унъеллык.
# Госьцешовице

Госьцешовице — Польшаның Любуш воеводалыгы Негославице гминасында урнашкан авыл.

# Госьцешовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# THRSP

THRSP (ингл. Thyroid hormone responsive) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.