yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лондон килешүе (1854)

1854 елгы Лондон килешүе — Бөекбритания, Госманлы империясе һәм Франциянең Россия империясенә каршы һөҗүм итү һәм саклану берлеге төзү турында килешүе. 1854 елның 15-16 (27-28) мартында Бөекбритания белән Франция Россия империясенә каршы сугыш игълан иткәч төзелә.

# Лондон килешүе (1854)
## Тарих

1854 елның 10 апрелендә Лондонда кул куелган. 1854 елның 12 мартында Бөекбритания, Госманлы империясе һәм Франция тарафыннан имзаланган Константинополь берлек килешүенең маддәләренә нигезләнә, аларны киңәйтә һәм яңа маддәләр өсти.
Лондон килешүе буенча,
* Бөекбритания һәм Франция, «Европада хәвефсезлекне һәм көчләр арасында тигезлекне саклау өчен», Госманлы империясенең хәзерге чикләрендә яшәүгә хокукын таный;
* Госманлы империясенә ярдәм итү максатында, ике ил Европа өлешенә дә, Азия өлешенә дә Бөекбритания һәм Франциянең коры җир гаскәрләрен җибәрергә өстенә ала;
* сугыш хәрәкәтләрен өч ил, үзара килешеп, алып барачак;
* Россия империясенең солых соравын шунда ук бер-берсенә хәбәр итәргә тиеш булалар;
* Госманлы империясе, Бөекбритания һәм Франция белән килешенмичә, Россия империясе хөкүмәте белән бернинди сөйләшүләр башламаска тиеш була, шулай итеп, сугыш барышында Госманлы империясенең хәрәкәтләре чикләнә.
# IC 2499

IC 2499 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 2499
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда LEDA 1820853, SDSS J094124.63+275342.9 һәм Gaia DR2 647860567805435264 буларак та сурәтләнә.
# Жарсье

Жарсье (фр. Jarcieu) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Русийон кантонына карый.

# Жарсье
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,31 км².
# Өрен (Рефахие)

Өрен (төр. Ören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Рефахие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Свирэль

Свирэль (белар. Свірэль) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.

# Свирэль
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Риметя (коммуна)

Риметя — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.

# Риметя (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 57,37 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 678 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Риметя һәм Колцешть авыллары урнашкан.
# Сан Хосе де Альенде (Сан Мигел де Альенде)

Сан Хосе де Альенде — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де Альенде (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Сан Хосе де Альенде Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де Альенде (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де Альенде (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 7306

NGC 7306 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7306
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ницца (округ)

Ницца — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Диңгез буе Альплары департаментына карый.

# Ницца (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 3067 км². Округ 33 кантоннан тора, алар үз чиратында 101 коммунага бүленгән.
# Подлешин (Стебно)

Подлешин (чех. Podlešín) — Чехиянең Устецк крае Стебно районында урнашкан авыл.

# Подлешин (Стебно)
## Географиясе

Мәйданы — 2,776 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 метр биеклектә урнашкан.

# Подлешин (Стебно)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Подлешин (Стебно)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Подлешин (Стебно)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 181 |
| 1880 | 170 |
| 1890 | 178 |
| 1900 | 189 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 210 |
| 1921 | 198 |
| 1930 | 182 |
| 1950 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 83 |
| 1970 | 90 |
| 1980 | 69 |
| 1991 | 42 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 62 |
| 2011 | 54 |
| 2021 | 66 |
# Длуголенка (Подлясье воеводалыгы)

һәм
Длуголенка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Крыпно гминасында урнашкан авыл.

# Длуголенка (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Винченцо (Авелино)

Сан Винченцо — Италиянең Кампания төбәге Атрипальда өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Винченцо (Авелино)
## Географиясе

Сан Винченцо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сан Винченцо (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 1060

NGC 1060 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1060
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Губа (округ)

Губа́ — XVI—XVII гасырларда Рус дәүләтендә кабул ителгән административ-территориаль берәмлек һәм суд округы атамасы.

# Губа (округ)
## Этимология

Рус тарихчысы В. Н. Татищев (1686—1750) фикеренчә, «губа» сүзе русча «бетерү, юкка чыгару» (рус. губить, губление) мәгънәсен биргән. Н. М. Карамзин фикеренчә, «губа» сүзе борынгы алман хокук белемендә «утар» (рус. усадьба), рус хокук белемендә — «волость» яки «ведомство»ны аңлаткан.

# Губа (округ)
## Төшенчәләр

* Губа — Псков (ru) һәм Новгород республикаларында кабул ителгән административ-территориаль берәмлек атамасы. Губаларның мәйданы бер-берсеннән аерылган: авыл, җирлек яки вулыс мәйданы белән тигез булган.
* Губа — 1530—1702 елларда Рус дәүләтендәге суд округлары атамасы. Суд округлары (губалар) 1530—1550 еллардагы губа реформасы (ru) белән булдырылган. Округларда губа оешмалары эшләгән. Суд округының мәйданы өяз мәйданы белән тигез булган. Иске реформа вакытында ясалган кайбер вулыслар һәм Новгород республикасының пятиналары (ru) искәрмә булып торган. Бер губадан икенче губага күченгәндә, губа старостасына (ru) күченүнең сәбәбен, максатын аңлатырга кирәк булган. 1702 елда губа оешмалары бетерелү сәбәпле, губалар да юкка чыгарылган.
# Монтис-Кларус

Монтис-Кларус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Монтис-Кларус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3,589811 км².
# Сент-Уен-де-Туа

Сент-Уен-де-Туа (фр. Saint-Ouën-des-Vallons) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Пискань (Арджеш)

Пискань — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Дирменешть (коммуна) коммунасына карый.

# Пискань (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# NGC 3705

NGC 3705 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3705
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Гренцах-Вилен

Гренцах-Вилен (алман. Grenzach-Wyhlen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Гренцах-Вилен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,32 км² (1972). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 277 метр биеклектә урнашкан.
# Холдейн (ай кратеры)

Холдейн (лат. Haldane) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 40,3 км булган кратер.

# Холдейн (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Джон Бёрдон Сандерсон Холдейн (1892—1964) хөрмәтенә бирелә.

# Холдейн (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
# Әмин (Байкыбаш авыл советы)

Әмин — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452382, ОКАТО коды — 80234812002.
# (20055) 1993 FB47

(20055) 1993 FB47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20055) 1993 FB47
## Тарихы

1993 елның 19 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FB47» саналган.
# Локалита Кампо Маҗоре (Витербо)

Локалита Кампо Маҗоре — Италиянең Лацио төбәге Рончильоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Кампо Маҗоре (Витербо)
## Географиясе

Локалита Кампо Маҗоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Локалита Кампо Маҗоре (Витербо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лечо (Лука)

Лечо — Италиянең Тоскана төбәге Капаннори өязендә урнашкан торак пункт.

# Лечо (Лука)
## Географиясе

Лечо Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лечо (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шуйга-Мосеева-Вож

Шуйга-Мосеева-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Серко-Шар елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.

# Шуйга-Мосеева-Вож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000074741
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007474
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тети Спертини Сото (Кунео)

Тети Спертини Сото — Италиянең Пьемонт төбәге Мурелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Тети Спертини Сото (Кунео)
## Географиясе

Тети Спертини Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тети Спертини Сото (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бельбат

Бельбат (фр. Bellebat) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Лёнберг

Лёнберг — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Лёнберг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 145 метр биеклектә урнашкан.
# Жага (Бовець)

Жага — Словениянең Бовець (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жага (Бовець)
## Географиясе

Мәйданы — 25,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 419,1 метр биеклектә урнашкан.
# Пискори

Пискори — Польшаның Великопольское воеводалыгы Близанув гминасында урнашкан авыл.

# Пискори
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Борка-ди-Кадоре

Борка-ди-Кадоре — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Беллуно провинциясе составына керә.

# Борка-ди-Кадоре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 945 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Калальцо-Кадоре, Сан-Вито-Кадоре, Сельва-ди-Кадоре, Водо-Кадоре һәм Валь-ди-Зольдо коммуналары белән чиктәш.
# Варен-сюр-Теш

Варен-сюр-Теш (фр. Varennes-sur-Tèche) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Мала Весь (Велицкий повяты)

Мала Весь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Величка гминасында урнашкан авыл.

# Мала Весь (Велицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ледесма

Ледесма (исп. Ledesma) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ледесма
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 141,22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 768 метр биеклектә урнашкан.
# Соповская

Соповская (рус. Соповская) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Соповская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Соповская
## Сәгать поясы

Соповская Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Соповская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Халле (Боденвердер)

Халле — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Халле (Боденвердер)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 метр биеклектә урнашкан.
# Бакарес

Бакарес (исп. Bacares) — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бакарес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 95 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1206 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме

Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме — (алман Heeresgruppe Südukraine) — Алман Кораллы көчләренең (вермахтның) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

# Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме
## Тарих

1944 елда 2-нче Украина фронтын җитәкләгән һәм Толбухин җитәкләгән 3-нче Украина фронты белән фашист төркемен "Көньяк Украина" тар-мар итә.

# Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме
## Төркемне оештыру.

Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме (алман. Heeresgruppe Südukraine) —

# Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеме
## Командирлар
### Армияләрнең «Көньяк Украина» төркеменәң сәргаскәрә

* Фердинанд Шёрнер
* Йоханнес Фриснер
# Шейди-Спринг (Көнбатыш Виргиния)

Шейди-Спринг — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шейди-Спринг (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шейди-Спринг халык санын алу урыны мәйданы — 15,8965 км², 15,896493 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 822 ± 1 метр һәм 822 метр биеклектә урнашкан.
# Овнице

һәм
Овнице — Польшаның Любуш воеводалыгы Слоньск гминасында урнашкан авыл.

# Овнице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сауничи (Оричи районы)

Сауничи (рус. Сауничи) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Сауничи (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Сауничи (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Сауничи (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сауничи (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Үтәк (Гафури районы)

Үтәк — Башкортстанның Гафури районында урнашкан татар авылы.

# Үтәк (Гафури районы)
## Тарихи белешмә

Элек катлау ягыннан типтәрләр яшәгән. Аларның бабалары Мамадыш һәм Казан өязеннән, Бәхтияр, Миңгәр, Тугай авылларыннан киләләр. Авыл этник яктан чуар була. Бу турыда урамнарның борынгы исемнәре сөйли. Чуаш, Чирмеш урамнары бар. Татар теленең тепекәй сөйләше таралган.
Стәрлетамак өязендәге Үтәк мәдрәсәсе революциягә хәтле Урал буенда мөселман мәгарифенең төп үзәкләрнең берсе була. Ул 1889 елда ачыла. Оештыручысы һәм мөдәрисе — мәгърифәтче Хәбибнаҗар Үтәки (Сатлыков, 1862-1921). Мәдрәсә шәкертләре арасында Әхмәтзәки Вәлиди, Габдрахман Гомәри, Насыйр Уразбаев булалар.

# Үтәк (Гафури районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 567 кешенең яшәве мәгълүм.

# Үтәк (Гафури районы)
## Танылган шәхесләр

* Закир Әсфәндияров (1918-1977), Советлар Берлеге Каһарманы.
* Зәки Мәхмүтов (1934-2008), җырчы, РСФСР атказанган, БАССР халык артисты.
# Старий Жендкув

Старий Жендкув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новы-Кавенчин гминаcында урнашкан авыл.

# Старий Жендкув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карга кошлар

Карга кошлар (лат. Corvidae) — чыпчыксыманнар отрядының бер гаиләлеге. 23 ыругка кергән 120 артык төре бар. Җир йөзенең бөтен җирендә (Яңа Зеландия һәм кайбер океан утрауларын исәпкә алмаганда) таралган. Күбесе төркемләшеп яшиләр. Татарстанда очрый торган төрләре: козгын, ала карга, кара карга, чәүкә, саескан, эрбетче, күкканат, күкшә. Урта һәм эре зурлыктагы кошлар күренекле тышкы охшашалыкка ия булалар. Күпләр кара төсле, әмма чуар төрләр дә бар. Күбесенчә бөҗәкләр, өлешчә бөртекләр белән тукланалар. Зур төньяк төрләре моннан тыш башка кошларның күкәйләрене һәм балаларыны, үләксә ашыйлар.

# Карга кошлар
## Ыруглар

* Куак күкшәләре (Aphelocoma)
* Саескан күкшәләре (Calocitta)
* Циссалар (Cissa)
* Каргалар (Corvus)
* Урман саесканнары (Crypsirina)
* Зәңгәр күкшәләр (Cyanocitta)
* Чуар күкшәләр (Cyanocorax)
* Мексика күкшәләре (Cyanolyca)
* Зәңгәр саесканнар (Cyanopica)
* Агач саесканнары (Dendrocitta)
* Күкканатлар (Garrulus)
* Көнбатыш күкшәләре (Gymnorhinus)
* Эрбетчеләр (Nucifraga)
* Күкшәләр (Perisoreus)
* Саесканнар (Pica)
* Бүрекле малайя күкшәләре (Platylophus)
* Мәтем саесканнары (Platysmurus)
* Саксаул күкшәләре (Podoces)
* Кара саесканнар (Ptilostomus)
* Таулы каргалар (Pyrrhocorax)
* Ракета койрыклы саесканнар (Temnurus)
* Күк саесканнар (Urocissa)
* Куак козгыннары (Zavattariornis)
* 1 2 Integrated Taxonomic Information System — 1998.https://wikidata.org/wiki/Track:Q82575https://wikidata.org/wiki/Track:P815
* 1 2 IOC World Bird List Version 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3https://wikidata.org/wiki/Track:Q27042747
* ↑ World Bird List: IOC World Bird List — 6.4 — IOU, 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4https://wikidata.org/wiki/Track:Q27907675https://wikidata.org/wiki/Track:Q1325616
* ↑ IOC World Bird List. Version 7.2 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.2https://wikidata.org/wiki/Track:Q29937193
# Бокалка

Бокалка — Россия территориясеннән ага торган елга. , Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Бокалка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201312111100024274
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102427
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Андрей Овчинников

Овчинников Андрей Афанасьевич (1739 — 25 август 1774) — Җаек казагы, 1772 елгы Җаек күтәрелешендә катнашучы, Е. И. Пугачевның иң якын аркадашы.

# Андрей Овчинников
## Биографиясе

Овчинников казак хезмәтенә 1757 елда керә, Җаек буе Россия чикләрен «Бохара ягындагы» казакъларның һөжүмнәреннән саклауда катнаша. Хәрби тәҗрибәсе, батырлыгы һәм үзсүзлелелеге аркасында Овчинников казаклар арасында абруй казана, аны берничә тапкыр Җаек казак гаскәре эшләре буенча Петербургка җибәрелгән делегацияләргә сайлыйлар («зимовые станицы»).
Овчинников император властена каршы оппозициядә гаскәр кулы астындагы фирка яклы була, 1772 елгы Җаек казак күтәрелешендә актив катнаша. Баш күтәрүчеләр җиңелгәннән соң Овчинников кача һәм берничә ай ерак дала утарларында яшеренеп яши. Пугачев явына 1773 елның 18 сентябрендә — Пугачев отрядының Җаек каласына беренче тапкыр һөҗүм иткән көнне кушыла. Бер көннән Овчинников казак-баш күтәрүчеләре арасында яулар атаманы итеп сайлана.
Овчинников Пугачевның иң якын даирәсенә керә, «Яшерен Дума» һәм «Хәрби коллегиянең» әгъзасы була. Нәкъ Овчинниковка Башкортстанда халыкны күтәрү турында уй килә.
Овчинников Пугачевтан «генерал-фельдмаршал һәм Бөтенрусия орденнары кавалеры граф Панин» исемен ала. Җаек казакларының атлы отрядлары белән командалык итә, Җаек ныгытмасы һәм Ырынбур арасында урнашкан бөтен ныгытмаларны алуда; Ырымбурны камауда һәм Җаек шәһәрендәге Михайло-Архангель соборына камауда катнаша. Овчинников атаман Чика Зарубин белән бергә Юзей авылы янында 7 — 9 ноябрьдәге алышларда Пугачевның отрядлары меннән җитәкчелек итә; генерал В. А. Карның карательләр корпусын кыйраталар һәм Кар ашыгыч рәвештә Бөгелмәгә карый чигенергә мәҗбүр була. Кар бу җиңелүдән соң командалыкны генерал-майор Фрейманга тапшыра һәм Мәскәүгә кайтып китә.
Көньяк Урал һәм далалар аша урап барып, башкортлар белән үз сафларын тулыландырып, 1774 елның маенда Магнит ныгытмасы тирәсендә Пугачевның төп армиясына кушыла, ары Җаек, Чулман һәм Идел буенда яу ясагач, Троицк ныгытмасы тирәсендәге сугышларда, Башкортстанда, Көңгер һәм Ижау тирәсендәге алышларда катнаша, Казан, Сарытау, Камышин басып алуда, Царицын һәм Пролейка елгасы янындагы алышларда катнаша.
1774 елның 24 августында (4 сентябрь) Кара Яр янындагы соңгы сугыш алдыннан, Пугачев, армиясын дәртләндерү максатында үзенең якын көрәштәшләренә, шул исәптән гаскәрнең баш поход атаманына да, яңа титуллар бирә: «Божиею милостью, мы, Петр Третий, император и самодержец Всероссийский. Жалуем мы от армии нашей в генерал-фельдмаршалы и всех орденов кавалеры атамана Андрея Овчинникова…».
Иртәгәсенә Иделнең дала ярындагы каты алышта Андрей Овчинников һәлак була.
# Смалица

Смалица (белар. Смаліца) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.

# Смалица
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Мрочковице (Лодзь воеводалыгы)

Мрочковице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Целёндз гминаcында урнашкан авыл.

# Мрочковице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Енимаһалле (Бейшеһир)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Стерлинг (Виргиния)

Стерлинг — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Стерлинг (Виргиния)
## Географиясе

Стерлинг халык санын алу урыны мәйданы — 14,266575 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 метр биеклектә урнашкан.
# Муаракс

Муаракс (фр. Moirax) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Поммвик

Поммвик (фр. Pommevic) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Шолайди

Шолайди — Польшаның Великопольское воеводалыгы Ходув гминасында урнашкан авыл.

# Шолайди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мәхмүд Аббас

Махму́д Абба́с (гарәп. محمود عباس‎) — Фәләстин автономия башлыгы, ФАТХ хәрәкәте җитәкчесе.
Дамаск университетының юридик факультетын тәмамлады. Шулай ук Русиянең РУДН университетында укыды. ФАТХ хәрәкәтен төзүдә катнашты.
# Монпезат-де-Керси

Монпезат-де-Керси (фр. Montpezat-de-Quercy һәм фр. Montpezat) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Алвор

Алвор — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. Портимау муниципалитетына карый.

# Алвор
## Географиясе

Мәйданы — 15,25 км².
# Кавенчин (Янивский повяты)

Кавенчин — Польшаның Люблин воеводалыгы Годзишув гминаcында урнашкан авыл.

# Кавенчин (Янивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.