yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хөсни Кәрим

Хәниф Кәрим белән бутамагыз.
* Шәхесләр порталы
Хөсни Кәрим, тулы исеме Хөснетдин Минһаҗетдин улы Кәримов (1887 елның 15 декабре — 1965 елның 25 декабре) — татар язучысы, мөгаллим һәм җәмәгать эшлеклесе.
Ул 1887 елның 15 декабрендә хәзерге Башкортстанның Дүртөйле районы Тумырҗа авылында крестьян гаиләсендә туа. 14 яшеннән үз көнен үзе күрә башлый: җәен төрле яллы эшләрдә бераз акча туплап, кышларын мәдрәсәдә укый. 1911 елда Уфада «Галия» мәдрәсәсен тәмамлагач, хосусый әзерләнеп, гимназия программасы буенча рус теле мөгаллимлегенә имтихан тота, аннары 1914 елның җәенә кадәр Әстерхан шәһәренең хөкүмәт карамагындагы рус-татар мәктәбендә балалар укыта. Әстерхандагы газеталарның берсендә басылган фельетоны өчен полиция эзәрлекли башлагач, Хөсни Кәрим туган якларына кайта һәм Бөре өязенең Байкыбаш авылы мәктәбендә мөдир һәм укытучы булып эшли башлый, ә 1915 елдан шул ук өяздәге Богдан авылында яңа ачылган төбәк китапханәсенә мөдир булып күчә. Октябрь инкыйлабыннан соң тәҗрибәле мөгаллимне Бөре өязенең мәгариф эшләре җитәкчесе итеп билгелиләр. Ул өяз авылларында яңа мәктәпләр ачу, укытучылар хәзерләү курслары оештыру, укытучыларның беренче өяз съездын үткәрү буенча зур эшләр башкара.
1919-1924 елларда Хөсни Кәрим Уфада шәһәр мәгариф бүлегенең мөселман әдәбияты нәшрияты секциясе мөдире, Идел буе хәрби округы каршында татар–башкорт гаскәриләре өчен ачылган курсларда лектор һәм сәяси җитәкче, татар–башкорт нәшрияты бүлеге мөдире булып эшли. 1922 елда аны Уфа шәһәр советына депутат итеп сайлыйлар. 1924 елда Х. Кәрим Казанга юридик мәктәпкә укырга килеп, укуын тәмамлагач, Казанда яшәргә кала һәм 1926–1936 еллар арасында Главлит җитәкчесе, Татарстан Үзәк Башкарма комитетының читтән торып уку бүлеге мөдире һәм Татарстан радиокомитетының әдәби – музыкаль тапшырулар секторы мөдире хезмәтләрендә була. 1936 елда, каты авырып китү сәбәпле, Хөсни Кәрим актив җәмәгать эшләреннән читләшергә мәҗбүр була. Соңыннан Совет хөкүмәте аңа союз күләмендәге персонал пинсә билгели.
Ул 1965 елның 25 декабрендә вафат булды.
Хөсни Кәрим — шактый зур әдәби мирас калдырган язучы. Аның иҗат эшчәнлеге 1907 елларда, «Галия» мәдрәсәсендә укыган чагында ук башлана. 1910 елда «Атна кич, яки Шакир хәлфә» исемле ике пәрдәле драма әсәре басылып чыга. Шул вакыттан башлап татар телендә чыга торган төрле газета–журналларда аның йөзләрчә хикәя, шигырьләре, очерк, публицистик мәкаләләре, фельетоннары басыла, үзе исән чагында дистәдән артык китабы дөнья күрә. Хөсни Кәримнең үз заманындагы актуаль темаларга багышлап язган күләмлерәк әсәрләреннән «Җан исәбен алганда» (1927), «Ертылган приказ» (1929), «Октябрьгә чаклы» (1935) повестьлары әле хәзер дә тарихи әһәмиятләрен югалтмаганнар.
# Нерцета (Лемва кушылдыгы)

Нерцета — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лемва елгасының сул ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 65 км.

# Нерцета (Лемва кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000066992
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006699
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Узюм-Юган

Узүм-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/351/287/148/181 урнашкан. Елга озынлыгы 57 км.

# Узюм-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300028626
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302862
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Литер

Литер (фр. Lithaire) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# (2676) Орхус

(2676) Орхус (лат. Aarhus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2676) Орхус
## Тарихы

1933 елның 25 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 QV» саналган.
# 237 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 237 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 237 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 237 — сан.
# Баллыбаба (Асланапа)

Баллыбаба (төр. Ballıbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Асланапа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Форт-Гарленд (Колорадо)

Форт-Гарленд — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Форт-Гарленд (Колорадо)
## Географиясе

Форт-Гарленд халык санын алу урыны мәйданы — 0,972792 км², 0,97278 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7936 Фут биеклектә урнашкан.
# Маральянсаров

Маральянсаров (әзери. Maralyansarov) — Әзербайҗанның Тәртәр районына караган авыл.
# Данковиче

Данковиче (серб. Данковиће) — Сербиянең Топлич округы Куршумлия җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Данковиче
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 373 метр биеклектә урнашкан.

# Данковиче
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# TOM1

TOM1 (ингл. Target of myb1 membrane trafficking protein һәм Target of Myb protein 1) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Моррисвилл (Төньяк Каролина)

Моррисвилл — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Моррисвилл (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1840 елда нигезләнгән.

# Моррисвилл (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 22,421209 км², 21,522956 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вальделькубо

Вальделькубо (исп. Valdelcubo) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальделькубо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1077 метр биеклектә урнашкан.
# Таргын

Таргын (каз. Тарғын) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Таргын
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Высокое (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Высокое (каз. Высокое) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Высокое (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Һиллари Клинтон

Хи́ллари Ди́ан Ро́дэм Кли́нтон (ингл. Hillary Diane Rodham Clinton; 1947 елның 26 октябрендә, Чикагода туды) – Америка сәясәтчесе, АКШ демократик фиркасе әгъзасы, 2009 елның 21 гыйнварыннан АКШ дәүләт секретаре вазифасын башкара. Ире – элекеге Америка президенты Билл Клинтон.

# Һиллари Клинтон
## Биография
### Сәяси карьера
#### Казанга сәфәр

14 октябрь көнне, Россия сәфәре вакытында Һиллари Клинтон Казанга килде. Сәфәргә чыгар алдыннан дәүләт департаменты сүзчесе Ян Келли, Россияне яхшырак аңлар өчен, Мәскәүдән читкәрәк китеп карарга кирәк. Казан исә күпмилләтле Россияне чагылдырган иң кулай урын, дигән иде. Казан һава аланында аны Татарстан президенты Миңтимер Шәймиев, премьер-министр урынбасары, мәдәният министры Зилә Вәлиева һәм Казан шәһәр башлыгы Илсур Мәтшин каршыладылар.
Сәфәр барышында Һиллари Клинтон Кол Шәриф мәчетен, Благовещенский соборны карап чыкты, шулай ук Миңтимер Шәймиев белән сөйләште.
* «Мин Казан бик матур шәһәр дип ишеткән идем. Гомумән төрле илләргә сәфәргә баргач, мин башкала булмаган урыннарга барырга тырышам. Казанда мәчет һәм чиркәүнең янәшә торуы кызыксындырды. Татарстанда мөселманнар күп, монда конфессияләр үзара тату яшиләр. Минем шуны үз күзләрем белән күрәсе килә. Аларның яшәү рәвешен аңларга телим».Һиллари Клинтон
# Алворада (Риу-Гранди-ду-Сул)

Алворада — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Алворада (Риу-Гранди-ду-Сул)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — .
# Сан Себастияно II (Верона)

Сан Себастияно II — Италиянең Венеция төбәге Прессана өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Себастияно II (Верона)
## Географиясе

Сан Себастияно II Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Себастияно II (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скидзинь

һәм
Скидзинь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Бжеще гминасында урнашкан авыл.

# Скидзинь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# STUB1

STUB1 (ингл. STIP1 homology and U-box containing protein 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Восход (Актаныш районы)

Восход — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.

# Восход (Актаныш районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# Алишар (Бесни)

Алишар (төр. Alişar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мерже

Мерже (фр. Mergey) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Крене-пре-Труа кантонына карый.
# Җамикебир (Миһалыччык)

Җамикебир (төр. Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гванчи (Вибо Валенция)

Гванчи — Италиянең Калабрия төбәге Филадельфия (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Гванчи (Вибо Валенция)
## Географиясе

Гванчи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Гванчи (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пальма-де-Мальорка

Пальма-де-Мальорка (исп. Palma de Mallorca) — Испаниянең Балеар утраулары автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Пальма-де-Мальорка
## Тарих

БЭК 2 нче гасырда нигезләнә.
# Велтон (Айова)

Велтон — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Велтон (Айова)
## Тарихы

Велтон шәһәре 1871 елда нигезләнгән.

# Велтон (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,710888 км², 0,710887 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 212 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Воргуле

һәм
Воргуле — Польшаның Люблин воеводалыгы Лесьна-Подляска гминаcында урнашкан авыл.

# Воргуле
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зәйнәп Кәримова

Зәйнәп Хәбибулловна Кәримова (1909 - 1995) - Совет микробиологы, медицина фәннәре докторы (1968), профессор (1969).
150 дән артык фәнни хезмәт авторы.

# Зәйнәп Кәримова
## Биография

Ул 1909 елның 22 февралендә Өфе губернасы Аллагуватово авылында, соңрак Татар АССРының Стәрлетамак районында крестьяннар гаиләсендә туган.
1920-нче елда гаиләсе белән Стерлитамак шәһәренә күченә, анда Зәйнәп тугыз еллык мәктәпне җиде ел эчендә тәмамлый һәм 1927-нче елда Казан дәүләт университетының медицина факультетына укырга керә. 1931 елда вузны тәмамлагач, ул микробиология кафедрасында аспирантурада укуын дәвам итә. Аспирантураны уңышлы тәмамлаганнан соң, 1934-нче елда Кәримова СССРның үзәк тикшеренү институтларына (Мәскәү, Ленинград, Тифлис, Киев) алты айлык фәнни сәяхәт белән бүләкләнә.
1935-нче елда, эш сәфәреннән кайткач, Зәйнәп Кәримова Казан университетына микробиология кафедрасы ярдәмчесе итеп алына. Шул ук елны "Хайваннарда эксперимент үткәргәндә кычытыну процессларында бактериофаклар куллану турында" темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый . 1944 елда ул ассистент, 1969 елдан кафедра профессоры була. Шул ук вакытта, 1945 - 1974 елларда (өзекләр белән) ул Казан дәүләт медицина институтында (хәзерге университет) микробиология кафедрасын җитәкли. Аның күзәтүе астында 3 докторлык һәм 14 кандидатлык диссертациясе башкарылды.
Бөек Ватан сугышы вакытында яраланган солдатлар Казан һәм Татар Автономияле Совет Социалистик Республикасының башка төбәкләрендәге хастаханәләрдә билгесез этиологияле сары төшү белән авырыйлар. Бу проблеманың сәбәбен тикшереп, З.Х. Кәримова авыру этиологиясен булдырды, ТАССРда, аннан соң Мари АССРында лептоспирозның этиологик төзелешен ачыклый. Кәримованың медицина өлкәсендәге эшенә аның "ТАССРдагы Лептоспироз" исемле докторлык диссертациясе белән йомгак ясалды, ул аны 1968 елда яклады. Лептоспираның бер төре аның исемен белән атала - Кәримова штаммы.
Фәнни һәм педагогик эш белән беррәттән ул иҗтимагый эшчәнлек белән шөгыльләнә - институтның факультет партиясе бюросы һәм Бөтенроссия эпидемиологлар һәм микробиологлар җәмгыятенең Казан филиалы советы әгъзасы, шулай ук ул Казан университетларының академик советлары әгъзасы да булып тора. Ул эшче халык депутатларының шәһәр Советына күп тапкыр сайланды.
Ул 1995 елның 22 сентябрендә Казанда үлә.
Ул Хөрмәт ордены, СССР сәламәтлек саклау өлкәсендә отличник билгесе, күп медальләр һәм ТАССР Югары Советы Президиумының Мактау грамотасы белән бүләкләнде.

# Зәйнәп Кәримова
## Адреслары

* Казан, Карл Маркс урамы, 54 нче йорт (1 нче Хөкүмәт йорты).
# Барасоайн

Барасоайн (исп. Barásoain) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Барасоайн
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 13,94 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 523 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Урупа

Урупа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.

# Урупа
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 831,865 км².
# (18516) 1996 TL29

(18516) 1996 TL29 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18516) 1996 TL29
## Тарихы

1996 елның 7 октябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TL29» саналган.
# Бейлис-Гарбор (сан алу урыны, Висконсин)

Бейлис-Гарбор — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бейлис-Гарбор (сан алу урыны, Висконсин)
## Географиясе

Бейлис-Гарбор халык санын алу урыны мәйданы — 4,375563 км², 4,368675 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 732 Фут биеклектә урнашкан.
# Ейзаю

Ейзаю (фр. Eyzahut) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Барановице (Любуш воеводалыгы)

Барановице — Польшаның Любуш воеводалыгы Санток гминасында урнашкан авыл.

# Барановице (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Курай-Елга

Курай-Елга — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.

# Курай-Елга
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Нит (шәһәр)

Нит (ингл. Neath, Велс. Castell-nedd) — Велснең Нит-Порт-Толбот бүлгесендә урнашкан шәһәр.

# Нит (шәһәр)
## Тарих

Рум империясе заманыннан билгеле.
# Падела (Терни)

Падела — Италиянең Умбрия төбәге Орвието өязендә урнашкан торак пункт.

# Падела (Терни)
## Географиясе

Падела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Падела (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аарна

Аарна (эст. Aarna) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Макиес (сан алу урыны, Нью-Йорк)

Макиес — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Макиес (сан алу урыны, Нью-Йорк)
## Географиясе

Макиес халык санын алу урыны мәйданы — 2,7 км², 2,674039 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1685 Фут биеклектә урнашкан.
# Церуха

Церуха (белар. Церуха) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Церуха
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Айрынҗ

Айрынҗ (әзери. Ayrınc) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шанбуз районына караган авыл.
# Германи

Германи — Польшаның Подлясье воеводалыгы Тыкоцин гминасында урнашкан авыл.

# Германи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# ORAI2

ORAI2 (ингл. ORAI calcium release-activated calcium modulator 2 һәм Protein orai-2) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Альчи

Альчи — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мисс елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Альчи
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010100312115300007796
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115300779
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Енево (Шумен өлкәсе)

Енево — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Нови-Пазар җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Енево (Шумен өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 97 метр биеклектә урнашкан.
# Сеймен (Силиври)

Сеймен (төр. Seymen) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истанбул иле Силиври илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (9014) Святорихтер

(9014) Святорихтер (лат. Svyatorichter) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9014) Святорихтер
## Тарихы

1985 елның 22 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 UG5» саналган.
# Саман (Франция)

Саман (фр. Saman) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Яйдере (Генч)

Яйдере (төр. Yaydere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Талица (Фалёнки районы)

Талица (рус. Талица) — Киров өлкәсенең Фалёнки районында урнашкан авыл.

# Талица (Фалёнки районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Талица (Фалёнки районы)
## Сәгать поясы

Талица (Фалёнки районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Талица (Фалёнки районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), арлар (2%).
# Аавере (Тапа)

Аавере (эст. Aavere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Бартон (Нью-Йорк)

Бартон — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бартон (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Бартон (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 59,69 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 374 метр биеклектә урнашкан.
# Пәракүла (Пәрну)

Пәракүла (эст. Päraküla) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
# Вири (Югары Савойя)

Вири (фр. Viry) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.

# Вири (Югары Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 26,16 км².
# KRT79

KRT79 (ингл. Keratin 79 һәм Keratin, type II cytoskeletal 79) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гөктепе (Чермик)

Гөктепе (төр. Göktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брая (Парма)

Брая — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Корнильо өязендә урнашкан торак пункт.

# Брая (Парма)
## Географиясе

Брая Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Брая (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүлечлер (Гүрпынар)

Гүлечлер (төр. Güleçler) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Канице (Лодзь воеводалыгы)

Канице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Жечица гминаcында урнашкан авыл.

# Канице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Слонави (Великопольское воеводалыгы)

Слонави — Польшаның Великопольское воеводалыгы Оборники гминасында урнашкан авыл.

# Слонави (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валлеве

Валлеве — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Валлеве
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1141 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Карона, Фопполо, Меццольдо, Пьяццаторре, Тартано һәм Бранци коммуналары белән чиктәш.
# Автомат (корал)

Автома́т, яки автомати́к караби́н, чит ил әдәбиятендә штурм мылтыгы — шәхси кул автоматик ата торган корал, якын сугышуында көндәшнең җанлы көчләренә тидерү билгеләнгән.
СССРда Икенче бөтендөнья сугышыннан соң киң таралганнар һәм җәяү гаскәренең төп коралы буларак бервакытта табанча-уксибәрне, магазинлы автомат булмаган мылтыкны һәм элекке буындагы автомат булмаган я үзлегенңән корыла торган мылтыкларны алмаштырган.
Бу термин Русиядә һәм элекке ССРБ илләрендә кулланыла, чит илләрдә исә аны гадәттә автоматик карабин яки автоматик мылтык дип атыйлар.
Автоматка хас үзенчәлекләр: арадаш патронны куллану, эре сыйдырышлы алмаштырыла торган магазин барлыгы (гадәттә, 30 патронга). Автомат, гадәттә, җиңел һәм компактлы ( озынлыгы якынча 800 мм, авырлык якынча 3-4 кг (патроннарсыз)), ул чиратлар белән ата ала.
# Дертли (Сунгурлу)

Дертли (төр. Dertli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).