yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тондела

Тондела (порт. Tondela) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Визеу округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Тондела
## Тарихы

Шәһәр 1515 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Бейра-Алта провинциясенә караган.

# Тондела
## Географиясе

Мәйданы — 371 км², 371,22 ± 0,00999999999999 км². Муниципалитет составына Caparrosa e Silvares, Barreiro de Besteiros e Tourigo, São João do Monte e Mosteirinho, Mouraz e Vila Nova da Rainha, Tondela e Nandufe, Vilar de Besteiros e Mosteiro de Fráguas, São Miguel do Outeiro e Sabugosa, Тонда, Дардаваш, Лобан-да-Бейра, Молелуш, Феррейрош-ду-Дан, Канаш-де-Санта-Мария, Парада-де-Гонта, Каштелойнш (Тондела), Кампу-де-Бештейруш, Гуардан, Сантьягу-де-Бештейруш һәм Лажеоза-ду-Дан фрегезияләре керә.
# (19008) Kristibutler

(19008) Kristibutler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19008) Kristibutler
## Тарихы

2000 елның 2 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RV70» саналган.
# IC 726

IC 726 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 726
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Правчице

Правчице (чех. Pravčice) — Чехиянең Злин крае Кромержиж һәм Кромержиж районында урнашкан авыл.

# Правчице
## Географиясе

Мәйданы — 6,992706 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 193 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Правчице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Правчице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Правчице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 607 |
| 1880 | 716 |
| 1890 | 814 |
| 1900 | 837 |
| 1910 | 849 |
| 1921 | 916 |
| 1930 | 858 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 775 |
| 1961 | 778 |
| 1970 | 774 |
| 1980 | 742 |
| 1991 | 726 |
| 2001 | 726 |
| 2011 | 701 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 729 |
| 2016 | 727 |
| 2017 | 721 |
| 2018 | 732 |
| 2019 | 733 |
| 2020 | 725 |
| 2021 | 728 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 676 |
| 2022 | 719 |
| 2023 | 705 |
| 2024 | 694 |
# Аляксандравка (Вавкавыски авыл советы)

Аляксандравка (белар. Аляксандраўка) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Аляксандравка (Вавкавыски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Бобу (Горж)

Бобу — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Скоарца (коммуна) коммунасына карый.

# Бобу (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 286 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Акташ (Улус)

Акташ (төр. Aktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хәлит (Коншак районы)

Хәлит (рус. Халитово) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.

# Хәлит (Коншак районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Хәлит (Коншак районы)
## Сәгать поясы

Хәлит (Коншак районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Хәлит (Коншак районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (8%), башкортлар (84%).
# Собовидз

Собовидз — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Тромбки-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Собовидз
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 2429

NGC 2429 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2429
## Тарихы

Әлеге галактика 1874 елда инглиз астрономы Ральф Коупленд тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (7479) 1994 EC1

(7479) 1994 EC1 (лат. 1994 EC1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7479) 1994 EC1
## Тарихы

1994 елның 4 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 EC1» саналган.
# Гурка (Бжеский повяты)

Гурка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Щурова гминасында урнашкан авыл.

# Гурка (Бжеский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Патернела (Палермо)

Патернела — Италиянең Сицилия төбәге Терразини өязендә урнашкан торак пункт.

# Патернела (Палермо)
## Географиясе

Патернела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Патернела (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Радмир Мурзагалин

Радмир Мурзагалин (23 февраль 1958 ел) — тележурналист. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997). Журналистлар берлеге әгъзасы (1986). Ш. Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (1993).

# Радмир Мурзагалин
## Биографиясе

Радмир Дамир улы Мурзагалин 1958 елның 23 февралендә БАССРның Баймак районы Бәхтегәрәй авылында туган. 1981 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый һәм «Башкортстан» телерадиокомпаниясендә эшли башлый, биредә хезмәт иткән дәвердә төрле вазифалар били, профессиональ һәм иҗади яктан үсә: 1986 елдан — өлкән мөхәррир, 1992 елдан — иҗади берләшмә җитәкчесе, 1999 елдан — ТВ мәгълүмат программаларының баш белгеч координаторы, 2000 елдан мәгълүмат музыкаль радиотапшырулар программасының баш мөхәррире. 2002 елдан алып «Башкортстан» ТРК ДУП-ында: мәгълүмат музыкаль радиотапшырулар программасының баш мөхәррире, 2003 елдан — реклама мәгълүмат үзәгенең баш белгече.
2007 елда «Век» җаваплылыгы чикләнгән ширкәтенә (Уфа) бүлек начальнигы итеп тәгаенләнә.
Радмир Мурзагалин иҗтимагый-сәяси һәм социаль темаларга телевизион тапшырулар авторы.

# Радмир Мурзагалин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997)
Ш. Ходайбирдин исемендәге премиясе лауреаты (1993)
# Тлачилтепек (Атенанго дел Рио)

Тлачилтепек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атенанго-дель-Рио муниципалитеты составына керә.

# Тлачилтепек (Атенанго дел Рио)
## Географиясе

Тлачилтепек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тлачилтепек (Атенанго дел Рио)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тлачилтепек (Атенанго дел Рио)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бутвин (Пенсильвания)

Бутвин — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бутвин (Пенсильвания)
## Географиясе

Бутвин халык санын алу урыны мәйданы — 3,231005 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 Фут биеклектә урнашкан.
# Корманай (Өязе кушылдыгы)

Корманай — Өязе елгасы (Дим бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Миякә районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.

# Корманай (Өязе кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201312111100024526
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102452
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Нифетчала

Нифетчала (әзери. Neftçala) — Азәрбайҗанның Нифетчала районында урнашкан шәһәр.
# Цепеш-Воде (Констанца)

Цепеш-Воде — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Силиштя (коммуна, Констанца) коммунасына карый.

# Цепеш-Воде (Констанца)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 66 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мюльберг (Эльба)

Мюльберг — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Мюльберг (Эльба)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 89,2 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 метр биеклектә урнашкан.
# Побалевшчына

Побалевшчына (белар. Побалеўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Побалевшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гөлгериши (Дураган)

Гөлгериши (төр. Gölgerişi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Свистоки

Свистоки (рус. Свистоки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Свистоки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Свистоки
## Сәгать поясы

Свистоки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Свистоки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Вледулень (Горж)

Вледулень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Билтень (коммуна) коммунасына карый.

# Вледулень (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бранно (Великопольское воеводалыгы)

Бранно — Польшаның Великопольское воеводалыгы Жгув гминасында урнашкан авыл.

# Бранно (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тимофеевка (Надеждинское районы)

Тимофеевка (рус. Тимофеевка) — Диңгез буе краеның Надеждинское районында урнашкан авыл.

# Тимофеевка (Надеждинское районы)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Тимофеевка (Надеждинское районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (6%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
# Фарамонтанос-де-Табара

Фарамонтанос-де-Табара (исп. Faramontanos de Tábara) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фарамонтанос-де-Табара
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 54,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 707 метр биеклектә урнашкан.
# Грабово-Парховске

Грабово-Парховске — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пархово гминасында урнашкан авыл.

# Грабово-Парховске
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Симабара

Симабара (яп. 島原市) — Япония дәүләтенең Нагасаки префектурасында урнашкан шәһәр.

# Симабара
## Тарихы

Симабара шәһәре 1940 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Симабара
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 48953 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 591 кеше тәшкил иткән.

# Симабара
## Географиясе

Шәһәр территориясе 82.77 км² тәшкил итә.
# Чиппева (Висконсин)

Чиппева — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Чиппева (Висконсин)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Чиппева (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 325,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 461 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 27 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 27 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр :
Хронологик таблица :
27 (егерме җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 27 елы, I меңьеллыкның 27 елы, I гасырның 27 елы, I гасырның 3 унъеллыгының 7 елы, 20 елларның 8 елы. 27 елдан бирле 1997 ел үтте.

# 27 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:27 елда туганнар

# 27 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:27 елда вафатлар
# Плантейшен (Кентукки)

Плантейшен — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Плантейшен (Кентукки)
## Тарихы

Плантейшен шәһәре 1960 елда нигезләнгән.

# Плантейшен (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,523109 км², 0,523112 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 193 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Худчице

Худчице (чех. Chudčice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Курим, Брно-пригород һәм Курим районында урнашкан авыл.

# Худчице
## Географиясе

Мәйданы — 4,101313 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Худчице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Худчице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Худчице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 427 |
| 1880 | 514 |
| 1890 | 531 |
| 1900 | 596 |
| 1910 | 737 |
| 1921 | 671 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 836 |
| 1950 | 819 |
| 1961 | 842 |
| 1970 | 771 |
| 1980 | 725 |
| 1991 | 610 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 657 |
| 2014 | 883 |
| 2016 | 939 |
| 2017 | 938 |
| 2018 | 957 |
| 2019 | 954 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 982 |
| 2021 | 996 |
| 2021 | 1008 |
| 2022 | 1005 |
| 2023 | 1024 |
| 2024 | 1032 |
# Шабаплы (Кадирли)

Шабаплы (төр. Şabaplı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Веклимиха

Веклимиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Төньяк Двина елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Веклимиха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000034529
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003452
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Стовбцы

Стовбцы (белар. Стоўбцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Стовбцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Стовбцы
## Халык саны

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).
# Давулалан (Елдызэли)

Давулалан (төр. Davulalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Форнели (Салерно)

Форнели — Италиянең Кампания төбәге Монтекориче өязендә урнашкан торак пункт.

# Форнели (Салерно)
## Географиясе

Форнели Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Форнели (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аниськи (Гарадоцкий районы)

Аниськи (белар. Аніські) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Аниськи (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ләж

Ләж (әзери. Ləj) — Әзербайҗанның Ләнкәран районына караган авыл.
# Паньо

Паньо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Паньо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 метр биеклектә урнашкан. Бронделло, Манта, Пьяско, Ревелло, Салуцо, Венаска һәм Верцуоло коммуналары белән чиктәш.
# Ешильяйла (Гүмүшова)

Ешильяйла (төр. Yeşilyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Гүмүшова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чана спорты

Чана спорты – бозлы улактан зур тизлектә чана шуу. Скелетоннан аермалы буларак спортчы чанада аяклары белән алга таба урнаша, чана белән гәүдә торышын үзгәртеп идарә итә.
Чана спорты XIX гасырның урталарында Швейцариядә Альп таулары итәгендә туган. Санкт-Мориц ял итү йортының хуҗасы Каспар Бадрутт бу спортка нигез салучы санала. 1870 елда Бадрутт төзегән чана шуу юлы бүгенге көнгә кадәр файдаланыла икән, анда хәтта ике тапкыр Олимпия ярышлары уздырылган (кара: Кышкы Олимпия уеннары 1928, Кышкы Олимпия уеннары 1948).
1883 елдан Швейцариядә чанада шуу буенча беренче ярышлар башлана, ә 1913 елда Дрезден шәһәрендә халыкара чана спорты федерациясенә нигез салына. Олимпия уеннары программасына чана спорты 1964 елдан кереп китә.
Кышкы олимпия уеннарында чана спортына охшаш төрләр дә бар, мәсәлән: бобслей һәм скелетон.
# Дебели Луг (Житорадҗа)

Дебели Луг (серб. Дебели Луг ) — Сербиянең Топлич округы Житораҗа җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Дебели Луг (Житорадҗа)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 метр биеклектә урнашкан.

# Дебели Луг (Житорадҗа)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сентрал-Сити (Небраска)

Сентрал-Сити — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.

# Сентрал-Сити (Небраска)
## Тарихы

Сентрал-Сити шәһәре 1866 елда нигезләнгән.

# Сентрал-Сити (Небраска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6,013611 км², 6,013613 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 518 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Париж метрополитены

Париж метрополитены — Париж шәһәрендәге метрополитен сызыклары системасы.
1900 елның 19 июль ачыла.
Париж Метрополитены 16 сызыктан тора, 303 мәүкиф, гомуми озынлыгы 214 км, пассажир әйләнеше - 22 мең (көн), 1506 млн. (ел) (2011).
# Санта Кроче (Арецо)

Санта Кроче — Италиянең Тоскана төбәге Сансеполькро өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Кроче (Арецо)
## Географиясе

Санта Кроче Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Кроче (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# План Либертадор, Эль Соконостле (Ромита)

һәм
План Либертадор, Эль Соконостле — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# План Либертадор, Эль Соконостле (Ромита)
## Географиясе

План Либертадор, Эль Соконостле Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# План Либертадор, Эль Соконостле (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# План Либертадор, Эль Соконостле (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 5668

NGC 5668 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5668
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сьвинёкеж-Влосцянский

Сьвинёкеж-Влосцянский — Польшаның Лодзь воеводалыгы Желехлинек гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвинёкеж-Влосцянский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мадик

Мадик (фр. Madic) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Феречо (Җенова)

Феречо — Италиянең Лигурия төбәге Сан-Коломбано-Чертеноли өязендә урнашкан торак пункт.

# Феречо (Җенова)
## Географиясе

Феречо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Феречо (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хрущевка-Влосцянска

Хрущевка-Влосцянска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Косув-Ляцки гминасында урнашкан авыл.

# Хрущевка-Влосцянска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вяликия Якавичы

Вяликия Якавичы (белар. Вялікія Якавічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.

# Вяликия Якавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Вильпердри

Вильпердри (фр. Villeperdrix) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 2502

NGC 2502 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2502
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 3959

NGC 3959 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3959
## Тарихы

Әлеге галактика 1881 елда Алмания астрономы Эрнст Вильгельм Леберехт Темпель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яңарыш ае

Яңарыш ае (tat.lat. Yañarış ayı(үле сылтама)) - татар дәверлегендә беренче ай.
Яңарыш ае Милади тәкъвим буенча 21 марттан 21 апрельгә кадәр сузыла. Нәүрүз - төрки тәкъвим буенча Яңа ел, Нәүрүз бәйрәменнән соң Яңарыш ае башлана.
Апрель аена туры килә диярлек.
Яңарыш (21.3-21.4) аеның исеме төрки-татарда да, хәзерге гарәпнең ай календәрендәге 8-нче ае – Шәүвәлдә дә берүк мәгънәне – Яңаруны аңлаталар. Борынгыларыбыз бу ай башында Яңа ел башлануны бәйрәм иткәннәр. Бу айда уздырыла торган “Карга боткасы” Азак (Азов) буе төрки-болгар дәүләте таркалганнан соң Кубрат ханның дүрт улы дүрт тарафка бүленешеп, берләре Кырымга, икенчеләре Кавказга, өченчеләренең Идел-Кама-Урал төбәкләренә таралышып беткәннән соң бер-берләрен сагыну хисләрен басу өчен, яз көннәрендә кыр-яланнарга чыгып кошларны каршы алып, туганнарыннан изге хәбәр көткәннәр.
Бу йола татарларда бүгенгә хәтле сакланып калган, әлеге ышануга күрә “сайрап утырган кошның ботагын кошын куркытмыйча гына сындырып кесәңә сала алсаң, якын туганың белән кавышачаксың икән”. Әлеге ботак кисәге белән күзең төшкән кыз яки егетне сиздерми генә сыйпый алсаң да, ул һичшиксез синеке булачак икән! Һәм шул ук чакта Дунай буе болгар кызларында да бүгенгә хәтле үк, төньякта – Идел-Урал төбәкләрендә яши торган кызкардәшләренә шул тарафка оча торган кошлар аша сәламнәр күндереп җибәрү йоласы бар.
# Кабанак

Кабанак (фр. Cabanac) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Давиньяк

Давиньяк (фр. Davignac) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.