yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фәридә Хәмит

Фәридә Вальрос (Wahlroos, псевдонимы Фәридә Хәмит, , 1944, Харбин, Маньчжоу-Го) — татар журналисты, Азатлык радиосы хәбәрчесе. Кыз чагында Biçuri, Feride.
Кытайда, Харбин шәһәрендә туып үсә. Шәрәфетдин Хәмит (Шәрәфи-бай) оныкасы. Гомернең зур өлешен Төркиядә уздыра. Биредә ул Фәрит Аги белән җирле татар оешмаларында эшли. Фин дипломатына кияүгә чыга, Финляндия ватандашы. Озак еллар дәвамында Азатлык радиосында эшли. Алты телдә сөйләшә белә.
# Вячеслав Булычёв

Вячеслав Александрович Булычёв ( 12 (14) сентябрь 1872 — 10 апрель, 1959 ) — Россия, Румыния һәм совет хоры дирижеры, композитор, язучы.

# Вячеслав Булычёв
## Тәрҗемиә хәле

1872 елның 12 (24) сентябрендә Пятигорскта туган, Мәскәүдә укыган. 1893 елда 4 нче Мәскәү гимназиясен тәмамлаганнан соң, 1893-1896 елларда Мәскәү консерваториясендә педагоглар К. А. Киппта (фортепиано), М. М. Ипполитов-Ивановта (гармония) һәм С. И. Танеевта (полифония) классында белем ала. Музыка дәресләре белән шөгыльләнү нәтиҗәсендә Булычёвта XV-XVII йөзләрдәге композиторлар иҗатына карата кызыксыну уяна. Шул үк вакытта Мәскәү университетының юридик факультетында укый, һәм 1897 елда тәмамлый. 1896 елдан башлап музыкаль-әдәби эшчәнлек белән шөгыльләнә, иҗаты хор җырларына, аерым алганда, аны мәктәп мәгариф системасына кертүгә багышлана. 1909 елда, Булычев 1895 елда үзе ясаган кечкенә һәвәскәр хор нигезендә Мәскәү симфониясе капелласын оештыра. Капелла янында музыка нәшрияты оештыра. 1900 елда Е.Лайнова белән берлектә эшчеләр өчен Прехистенский хор курсын оештыра . Курсларда Булычев хор сәнгате, музыка теориясе һәм сольфегжио нигезләрен бушлай өйрәтә . 1907 елда Булычев С.И.Танеев, Э.К. Розенова һәм М.В. Иванов Борецкая белән берлектә музыкаль-теоретик китапханә җәмгыятен оештыра. Китапханә Россиянең иң зур махсус китапханәсе булып китә. 1924 елдан башлап китапханә Мәскәү дәүләт консерваториясе карамагында кала .
1916-1918 елларда Балычев Түбәнге Новгород, Самара, Кострома һәм Киевта яши һәм эшли. 1918 елда ул Бессарабиягә китә. Анда ул укыту эше белән шөгыльләнә. 1919 елда ул Кишиневта симфоник яшьләр хорын булдыра, анда 1926 елга кадәр җитәкчелек итә. 1921-1923 елларда Булычёв Италиядә яши, аннары Кишиневка кайта. 1930 елда ул музыка мәктәбе белән Бессарабия музыка-тарихи җәмгыятен оештыра һәм аның директоры була. Ул Европа һәм Россия композиторлары әсәрләренә багышланган лекцияләр укый һәм концертлар оештыра. Бессарабияне СССРга аннексияләгәннән соң Булычев Совет Молдовасында эшли, Кишинев консерваториясендә укыта (1940-1941 елларда ул фәнни эшләр буенча директор урынбасары һәм теоретик һәм композитор факультеты деканы булып эшли). 1944 елда ул Румыниягә күчеп китә, авыл мәктәбендә музыка укытучысы булып эшли. 1951 елда Бухарестта вафат була.

# Вячеслав Булычёв
## Хезмәтләре

** Орландо Лассо, М., 1908
** Музыка строгого стиля и классического периода как предмет деятельности Моск. симфонической капеллы, М., 1909
** Хоровое пение как искусство, вып. 1, 2, М., 1910
# Помбалинью (Сантарен)

Помбалинью — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Голеган һәм Сантарен (Португалия) муниципалитетына карый.

# Помбалинью (Сантарен)
## Географиясе

Мәйданы — 7,7 км².
# Эжен Делакруа

Эжен Делакруа, Фердина́н Викто́р Эже́н Делакруа́ , (фр. Ferdinand Victor Eugène Delacroix, 1798—1863) — рәссам (график), сынлы сәнгатьтә француз романтизмына нигез салучыларның берсе. Картиналарында ирек сөюне, көрәшне, актив хәрәкәт итүне данлый. Әсәрләренә экспрессия, үсеш тизлеге, темперамент хас. Тарихка, Көнчыгышка, классик һәм заманча әдәбиятка багышланган картиналары, Шекспир, Гөте һ.б. әсәрләренә иллюстрацияләре бар.

# Эжен Делакруа
## Тәрҗемәи хәле

1798 елның 26 апрелендә Париж яны бистәсендә бай буржуа гаиләсендә туган. Кечкенәдән рәсем ясарга сәләте ачыла. Әнисе ягыннан туганы, һөнәри рәссам Анри-Франсуа Ризенерның туганнан туган энесенә йогынтысы көчле була. Шәкертләрен көчле ватандарлык рухында тәрбияләүче Бөек Людовик лицеенда укуы тарихи темага картиналар ясауга этәргеч бирә. Алга таба билгеле рәссам, укытуда академизм яклы булган Пьер Нарсис Герен (1774—1833) остаханәсенә урнаша. Анда рәсем ясау техникасына ныклап өйрәнә. Луврда Рубенс, Ван Дейк, Диего Веласкес картиналарыннан копияләр ясый. Сынлы сәнгатьтә француз романтизмына нигез салучы Теодор Жерико (1794-1824) һәм Антуан Гро (1771-1835) белән аралашу яшь рәссамның иҗатына зур йогынты ясый. Гро яшь рәссамны чиста, катыштырылмаган буяулар белән эш итәргә, хәрәкәтне, күләмне сурәтләргә өйрәтсә, Т. Жерикодан экспрессив, колоритлы, динамикалы, психологик картина ясарга өйрәнә.

# Эжен Делакруа
## Иҗаты

Т. Жерико һәм А. Ж. Гро иҗатлары тәэсирендә ясаган беренче эше — «Данте һәм Вергилий җәһәннәм күлендә көймәдә баралар» (Данте көймәсе) (1822) авторга дан китерми. Ә менә икенче әсәре, госманлы төрекләр изүе астында интегүче грек халкына теләктәшлек белән ясалган «Хиоста суеш» (1824) картинасы белән билгеле була. Байронның трагедиясе буенча ясалган «Сарданапалның үлеме» (1827) картинасында автор гомуми хаосны, тормышның бетүен күрсәтә алган. Соңгы Ассирия патшасы Сарданапал, дошманнарына тере килеш бирелмәс өчен, үзенең туганнары, бөтен байлыгы белән сарайга бикләнеп, янып үлә.
1830 елгы июль инкыйлабы тәэсирендә ясалган «Халыкны әйдәүче Азатлык» (икенче исеме Азатлык баррикадаларда) (1831) картинасында символик образ — кулына өч төсле байрак тоткан көчле яшь хатын-кыз инкыйлабчыларның азатлыкка, җиңүгә омтылышын гәүдәләндерә. Франциянең яңа хөкүмәте картинаны сатып ала, ләкин картинаның халыкка артык көчле тәэсир иткәнен күреп, тиз генә күргәзмәдән ала.
Тиздән Э. Делакруага гыйсьянчылык темасы туйдыра башлый. 1832 елда илчелек составында Испания, Алжир һәм Мароккога бара, андагы табигатькә, тыныч халәткә сокланып, Африка, Көнчыгыш мотивлары буенча йөзләгән этюд һәм эскиз, «Әлҗәзаир хатыннары» һәм «Мароккода яһүд туе» картиналарын ясый.
Африкадан кайткач, рәссамга рәсми заказлар күпләп килә башлый. Бурбоннар сараенда, Люксембург сараенда, Луврда дивар һәм түшәмнәрне бизәүдә, Сен-Сюльпис чиркәвендә фрескалар (1861) ясауда катнаша. Күргәзмәләргә куелган соңгы эшләре тамашачыда кызыксыну уятмыйлар.

# Эжен Делакруа
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Шәрәфле легион ордены (Франция)

# Эжен Делакруа
## Хәтер

* Луврда аерым Делакруа залы бар.
* 1971 Парижда Эжен Делакруа милли музее ачыла.
# Сендимиркино

Сендимиркино (чуаш. Ҫӗнъял, рус. Сендимиркино) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Сендимиркино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сендимиркино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 592 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Морейра (Майа)

Морейра — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Майа муниципалитетына карый.

# Морейра (Майа)
## Географиясе

Мәйданы — 8,75 км².
# Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе

Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе (рус. заслуженный машиностроитель Республики Татарстан, ингл. Merited Machine-Builder of the Republic of Tatarstan) — Татарстан Республикасы дәүләт бүләге, мактаулы исемнәренең(рус.)татар. берсе. 1980 елның 12 сентябрь көнендә булдырылган.
Татарстан Рәисе (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан бирелә.
Бүләкләнүчеләр саны — 431 кеше (1997), 1009 кеше (1.01.2015).

# Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе
## Бүләкләнү нигезе

машина төзелеше предприятиеләренең, берләшмәләренең, учреждениеләренең һәм оешмаларының машина төзелеше өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ эшчеләренә, инженер-техник һәм фәнни хезмәткәрләренә җитештерү бурычларын үтәүдәге, яңа техника, технология эшләүдәге һәм гамәлгә кертүдәге, продукция сыйфатын яхшыртудагы, хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрүдәге, җитештерүнең югары нәтиҗәле эшчәнлеген тәэмин итүдәге казанышлары өчен бирелә.

# Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе
## Ияләре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Татарстанның атказанган машина төзүчеләре.
| Ел | Исем | туу датасы | үлем датасы |
| | Айрат Мәрдиев | 1987-01-01 | |
| 2000 | Радик Хәсәнов | 1955-07-30 | |
| 2007 | Айдар Беляев | 1965-12-11 | |
| 1991 | Әхмәт Галиев | 1931-04-30 | 2015-01-25 |
| | Александр Карпов | 1953-07-26 | 2020-09-17 |
| | Александр Лаврентьев | 1946-10-09 | |
# Эстония гражданнары булмаганнар

Эстония гражданнары булмаганнар (эст. määratlemata kodakondsusega isik) — Эстония территориясендә яшәүче гражданлыклары булмаган кешеләр.
Бу кешеләрнең статусы Эстония Республикасының 1993 елгы «чит ил кешеләре турындагы» законы белән көйләнә. Граждан булмаганнарның күпчелеге Эстония территориясендә яшәгән һәм СССР таркалганнан соң аның гражданлыгын алмаган элеккеге СССР гражданнары.
Хәзерге вакытта баштагы граждан булмаганнарның күпчелеге Эстония гражданнары була, бер өлеше Россия яки башка ил гражданлыгын ала, калганнары апатридлар булып тора, рәсми эстон исеме «гражданлыгы билгесез булган затлар» (эст. määratlemata kodakondsusega isik).
Эстония халкы арсында апатридлар өлеше даими кими. 2023 елның 1 гыйнварына булган мәгълүматларга караганда, Эстониядә апатридлар саны 64 297 кеше (халыкның 4,7 %) тәшкил итә.
# Виловатово

һәм
Виловатово (таулы чирм. Виловат, рус. Виловатово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.

# Виловатово
## Сәгать поясы

Виловатово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Виловатово
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (3,6%).
# Носса-Сеньора-да-Граса-душ-Деголадуш

Носса-Сеньора-да-Граса-душ-Деголадуш — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. Кампу-Майор муниципалитетына карый.

# Носса-Сеньора-да-Граса-душ-Деголадуш
## Географиясе

Мәйданы — 35,75 км².
# Чыңгыз Айтматов

Чыңгы́з Түрәкол улы Айтма́тов (кырг. Чыңгыз Төрөкулович Айтматов) (1928 елның 12 декабре — 2008 елның 10 июне, Алмания) — кыргыз совет язучысы. Кыргыз һәм рус телләрендә язган. 1986—1991 елларда Кыргызстан язучылар берлеге идарәсе рәисе.

# Чыңгыз Айтматов
## Тәрҗемәи хәле

Атасы Түрәкол (1903―1938)— партия хезмәткәре, 1938 елны атып үтерелә. Чыңгыз, эне-сеңелләре белән Каракулда бабасы элекке 1 нче гилдия сәүдәгәр Хәмзә Габделвәлиев йортында үсә. Әнисе ― Нәгыймә Айтматова (1904―1971).
14 яшьтә, ир-атлар барысы да сугышта чакта, ул авыл советы секретаре булган. 1948 елда сигезьеллык мәктәпне бетереп, Җамбул шәһәрендәге ветеринария техникумына укырга кергән. Аны гел “бишле”гә тәмамлау сәбәпле, Бишкәктәге Авыл хуҗалыгы институтына имтихансыз кабул иткәннәр, институтны 1953 елда тәмамлаган. 1952 елда Чыңгызның хикәяләре матбугатта басыла башлаган. Институтны тәмамлагач, аны Кыргыз Республикасы терлекчелек фәнни-тикшеренү институтының эксперименталь фермасына эшкә билгеләгәннәр.
Авыл хуҗалыгы институтын (1953), А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты каршындагы югары әдәби курсларны (Мәскәү) тәмамлый. 1988–90 елларда «Иностранная литература» журналының баш мөхәррире, 1990–94 тә СССР һәм РФнең Люксембургтагы илчесе, 1994 елдан башлап Франция һәм Бенилюкс илләрендә Кыргызстан Республикасы илчесе. 1966–89 елларда СССР Югары Совет депутаты, 1989–92 дә СССР халык депутаты.

# Чыңгыз Айтматов
## Бүләкләре

* 2022 ― Алишер Нәваи исемендәге Халыкара премия ― «Төрки дөньяның бердәмлегенә керткән өлеше өчен» (үлгәннән соң).
# Пасуш-де-Гайолу

Пасуш-де-Гайолу — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Penha Longa e Paços de Gaiolo муниципалитетына карый.

# Пасуш-де-Гайолу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ле-Вижан (Югары Вьенна)

Ле-Вижан (фр. Le Vigen) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Ле-Мануар

Ле-Мануар (фр. Le Manoir) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Семенов

Семенов, Семёнов — фамилия.
* Валерий Семенов (1940), генетик, фән докторы.
* Виссарион Семенов (1932—1993), икътисадчы, фән докторы, ТАССР, РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1982,1990).
* Виктор Семёнов (1896—1973), тарихчы, тарих фәннәре докторы, профессор.
* Владимир Семенов (1951), геолог, җитәкче гыйльми хезмәткәр, ТР Дәүләт бүләге иясе (1995).
* Георгий Семенов (1954), икътисадчы, фән докторы.
* Илья Семенов (Илле Тукташ, 1907—1957), Чуаш АССР язучылар берлеге рәисе (1945—1946).
* Николай Семёнов
** Николай Семенов (1896—1986), физик-химик, 2 тапкыр Социалистик Хезмәт Каһарманы (1968, 1976), химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1956).
** Николай Семенов (1915—1998), Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1945, 1945).
* Павел Семёнов
** Павел Семёнов (1908—1990), ТАССР эчке эшләр министры (1953—1954), ТАССР Министрлар Советы каршындагы КГБ рәисе (1954—1957).
** Павел Семёнов (1967), футболчы (һөҗүмче).
* Тимофей Семёнов (чуаш. Тайӑр Тимкки; 1889―1917), чуаш шагыйре, тәрҗемәчесе.
* Эдуард Семенов (1939), тренер (баскетбол), РСФСР атказанган тренеры (1969).
# По (Бомбаррал)

По — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Бомбаррал муниципалитетына карый.

# По (Бомбаррал)
## Географиясе

Мәйданы — 6,77 км².
# Фоат Әбүбәкеров

Фоат Әбүбәкеров, Фоат Хәмит улы Әбүбәкеров (1944 елның 2 ноябре, ССРБ, Үзбәк ССР, Нәманган) — музыкант (скрипкачы), Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының музыка бүлеге җитәкчесе, театр оркестры дирижеры (1973―2021 елларда). ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1986), Татарстанның халык артисты (1996). «Тантана» премиясе лауреаты (2018).

# Фоат Әбүбәкеров
## Тәрҗемәи хәле

1944 елның 2 ноябрендә Үзбәк ССР Нәманган шәһәрендә татарлардан беренче виолончелист Хәмит Әбүбәкеров гаиләсендә туган. Әнисе Хәлимә, мулла кызы. Казан дәүләт консерваториясен (Натан Брауде классы, кызыл дипломга) тәмамлаган. Әтисе белән бергә Мәскәүдә укыган Нәҗип Җиһанов тәкъдиме белән консерваториядә укырга калдырыла һәм Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрына эшкә билгеләнә. 1969 елдан Камал театры директоры Рәшидә Җиһаншина чакыруы буенча Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры оркестрында уйный. 1973 елдан 2021 елга кадәр ― театрның музыка бүлеге җитәкчесе, театр оркестры дирижеры. 2021 елның мартыннан ― Камал театрының музыка бүлеге җитәкчесенең киңәшчесе.
Камал театрында эшләү дәверендә җырлар язган («Мине танырсыңмы?» (Т. Миңнуллин сүзләре), «Зәңгәр кыңгыраулар» (Әхсән Баян сүзләре), «Ап-ак ромашкалар – мәхәббәтем» (Аманулла сүзләре һ. б.), 155 спектакльгә музыка иҗат иткән, 60 лап спектакльне музыка ягыннан бизәгән, мәсәлән, «Көйсез кияү» (Кәрим Тинчурин), «Качаклар», «Портфельле кияү», «Мулланур Вахитов» (Нәкый Исәнбәт), «Илгизәр+Вера», «Гөргөри кияүләре, «Шәҗәрә» (Туфан Миңнуллин), «Кияү белән кәләш» (Мар Байҗиев), «Баскетболчы» (М. Гыйләҗев), «Люстра» (Илгиз Зәйниев), «Күрәзәче», «Ява карлар, ява карлар...» (З. Хәким), «Асылъяр» (М. Фәйзи), «Мирас» (Г. Каюмов), «Гаугалы гаилә» (Эдуардо де Филиппо) һ. б..
Марсель Сәлимҗанов куйган спектакльләрдә (мәсәлән, «Бирнәсез кыз»да чегән оркестры җитәкчесе ролендә һ. б.) актер-музыкант булып катнаша. Берничә спектакльдә (мәсәлән, «Гөлҗамал», «Go, Баламишкин» һ. б.) сәхнәдә оркестр дирижеры буларак чыгыш ясый.

# Фоат Әбүбәкеров
## Гаиләсе

Әтисе — татарлардан беренче виолончелист Хәмит Әбүбәкеров, Нәманганда җирләнгән. Әнисе Хәлимә, мулла кызы, Казанда җирләнгән. Энесе, дүрт сеңлесе бар.
Хатыны Татьяна Кононирова, виолончелист. Улы Руслан, Казан консерваториясен тәмамлаган пианист, Камал театры оркестры музыканты, аранжировкалар ясаучы.

# Фоат Әбүбәкеров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1986 — ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе
* 1996 — Татарстанның халык артисты
* 2018 — «Тантана» премиясе (Шамил Закиров исемендәге махсус премия)
* 2024 ― «Дуслык» ордены (Татарстан)
# Яңа Выселки (Кызыл Армия районы)

Яңа Выселки (чуаш. Ҫӗнӗ Выҫҫӑлккӑ, рус. Новые Выселки) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Яңа Выселки (Кызыл Армия районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Яңа Выселки (Кызыл Армия районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 44 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Йолдыз сугышлары: VI вакыйга - Джедайның кире кайтуы

«Йолдыз сугышлары: VI вакыйга - Джедайның кире кайтуы» (ингл. Star Wars Episode VI: Return of the Jedi) — 1983 елда дөнья күргән, режиссёр Ричард Маркуанд төшергән фәнни-фантастик фильм.
# Назыймбәк Ильязов

Назыймбәк Актаҗи улы Ильязов (Назыймбәк хәзрәт Ильясов, рус. Ильязов Назымбек Актажиевич, 22.04.1951, Кызан, Идел буе районы, Әстерхан өлкәсе — 04.03.2023, Әстерхан, Әстерхан өлкәсе) — дин эшлеклесе, татар мөфтие, Әстерхан региональ мөселман диния нәзарәтенең элеккеге мөфтие.

# Назыймбәк Ильязов
## Биографиясе

Назыймбәк Актаҗи улы Ильязов 1951 елның 22 апрелендә Әстерхан өлкәсенең Идел буе районы Кызан авылында туган. Туган авылында мәктәпне тәмамлый. 1968 елда Әстерхан техникумында электромонтажчы һөнәрен өйрәнә. Совет Армиясе хезмәтеннән соң (Германиядәге Совет гаскәрләре төркемендә) Кызан урта мәктәбендә физкультура һәм механикалаштыру укытучысы булып эшли.
1979-1985 елларда Бохарадагы «Мир Гарәп» мәдрәсәсендә укый. 1985 елдан 1991 елга кадәр Әстерхан шәһәренең Беренче Үзәк мәчете имам-хатыйбы. Фес шәһәрендә Абдулла патша исемендәге Марокко Король университетын тәмамлый.
1991 елның мартыннан 2023 елның мартына кадәр Әстерхан өлкәсе мөфтие, Әстерхан региональ Мөселман Диния нәзарәте рәисе була. Ул җитәкчелек иткән вакытта төбәктә ислам динен торгызу, мәчетләр һәм гыйбадәт йортлары төзү һәм реконструкцияләү буенча зур эш башкарыла. Әстерхан шәһәре һәм Әстерхан өлкәсе буенча мәхәлләләр саны 4тән (1990 ел) 72гә (2022 ел) кадәр җитә.
Аңа «Губерна хәйриячесе» мактаулы исеме бирелә, РФ Оборона министрының «Сугышчан бердәмлек өчен» медале, дәүләт бүләге — «Халыклар Дуслыгы» ордены белән бүләкләнгән. 2007 елдан Әстерханның мактаулы гражданины. Әстерхан өлкәсе буенча Эчке эшләр идарәсе каршындагы Иҗтимагый совет әгъзасы була.
Гомеренең соңгы елларында Назыймбәк хәзрәт мөфти вазифасыннан китә һәм Россия мөселманнары Диния нәзарәте казые (шәригать судьясы) була.
2023 елның 4 мартында каты авырудан соң Әстерханда вафат була, туган авылында җирләнә.
# Эрнест Ватсон

Эрнест Карлович Ватсон (1839 елның 1 (13) гыйнвары, Волоколамск — 1891 елның 12 мае, Мәскәү) — рус публицисты, тәрҗемәче.

# Эрнест Ватсон
## Тормыш юлы

Эрнест Ватсон 1839 елның 1 (13) гыйнварында Волоколамск шәһәрендә туган, анда әтисе өяз табибы булып хезмәт иткән. 1848 елдан Мәскәүдә яши, 1856 елда алтын медаль белән 2 нче Мәскәү гимназиясен тәмамлый. 1860 елда кандидат исеме белән Мәскәү университетының тарих-филология факультетын тәмамлый.
Сергей Соловьёв тәкъдиме буенча Беренче Мәскәү кадетлар корпусында тарих укыткан. 1861 елгы студентлар дулкынлануларында катнашкан өчен, Мәскәү уку округының «попечителе белән урынсыз аңлатмалар биргән» өчен 1862 елның 13 мартында педагогик эшчәнлек белән шөгыльләнү хокукыннан мәхрүм ителеп, эшеннән куылган.
1861 елның көзеннән Е. Ф. Коршның «Московские ведомости»ында басыла башлый. 1862 елның язында, Н. Г. Чернышевский чакыруы буенча, «Современник» өчен «Прус хөкүмәте һәм Пруссия конституциясе» (1862. — № 5) мәкаләсен яза. 1862 елның көзендә Санкт-Петербургка күчеп килә. Аның сәяси мәкаләләре «Современное слово» газетасында басыла башлыйлар.
1863—1866 елларда Ватсон «Современник»ның даими хезмәткәре була. Шулай ук «Вестник Европы», «Восход», «Санкт-Петербургские ведомости» (редактор белән эшли 1869—1874 елларда), «Биржевые ведомости» (аннары «Молва»), «Русский еврей», «Еврейское обзрение» журналлары белән хезмәттәшлек итә, «Еврейская библиотека» тарихи-әдәби җыентыкларында катнаша.
Эрнест Ватсон Георг Брандесның «Яңы йогынтылар», Поль Бурженың «Заманча психологиянең очерклары» мәкаләләре, Виктор Гюгоның прозаик әсәрләре, Георг Эберсның «Сүз» романы һәм башка китаплар җыентыгын тәрҗемә итә.
«Прусс-француз сугышы эпилогы» һәм «Бельгия, Голландия һәм Пьемонт конституцияләренә күзәтү» монографиясен язган. Флорентий Павленков «Искиткеч кешеләр тормышы» сериясе өчен Артур Шопенһауэрның биографиясен язган (1891).
1874 елдан һәм үлеменә кадәр шагыйрә һәм тәрҗемәче Мария Ватсонга өйләнгән була.
Эрнест Ватсон 1891 елның 12 маенда Мәскәүдә үлгән, Санкт-Петербургтагы Волков зиратында Әдәби күперләрдә җирләнгән.
# Гобәйдуллина

Гобәйдуллина — фамилия.
* Гөлназ Гобәйдуллина (14.02.1992), спортчы (бишбәйге), дөнья чемпионы (2017).
* Мәрьям Гобәйдуллина (1892—1933), этнограф.
* Софья Гобәйдуллина (1931―2025), композитор.
* Рәисә Гобәйдуллина (1912-1997), ТАССР халык артисты (Әлмәт театры).
* Ида Гобәйдуллина (1929), пианист, сәнгать фәннәре кандидаты (1956), доцент (1965), Софья Гобәйдуллинаның бертуган апасы, Рафаэль Беляловның беренче хатыны.
* Фәрзәнә Гобәйдуллина (1945), балалар язучысы, Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2011).
# Юхары Әйлис

Юхары Әйлис (әзери. Yuxarı Əylis) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Ордубад районына караган авыл.
# Сухоречье (Яңа Торъял районы)

Сухоречье (чирм. Сухоречье, рус. Сухоречье) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Сухоречье (Яңа Торъял районы)
## Сәгать поясы

Сухоречье (Яңа Торъял районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сухоречье (Яңа Торъял районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (54,5%), чирмешләр (45,5%).
# Кукрем

Кукрем (чирм. Кукрем, рус. Кукрем) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Кукрем
## Сәгать поясы

Кукрем Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кукрем
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Пайан

Пайан — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Фигейра-да-Фош муниципалитетына карый.

# Пайан
## Географиясе

Мәйданы — 31,19 км².
# Лафаэтт (Луизиана)

Лафаэтт — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.

# Лафаэтт (Луизиана)
## Тарихы

Лафаэтт шәһәре елда нигезләнгән.

# Лафаэтт (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мари-Килемар

Мари-Килемар (таулы чирм. Мары Кӹлемар, рус. Мари-Килемары) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.

# Мари-Килемар
## Сәгать поясы

Мари-Килемар Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мари-Килемар
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Ле Казе ди Ризолая (Фиренца)

Ле Казе ди Ризолая — Италиянең Тоскана төбәге Борго-Сан-Лоренцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казе ди Ризолая (Фиренца)
## Географиясе

Ле Казе ди Ризолая Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Казе ди Ризолая (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Конрад Фрайберг

Конрад Фрайберг (немец телендә: Conrad Freyberg; 1842 елның 14 марты, Штеттин, Пруссия — 1915 елның 16 октябре, Берлин, Герман империясе) — немец живописецы һәм сынчысы.

# Конрад Фрайберг
## Тәрҗемәи хәле

Берлин сәнгать академиясен тәмамлаган. Карл Штеффек студиясендә стажирланган. Карьерасын Берлин сарай янында 1860-ынчы елларда башлаган. 1866 ел Австро-прусс-итальян һәм 1870-1871 ел Франко-прусс сугышы 1870—1871 вакыйгалары белән илһамланып «Садова янында бәрелеш» һәм «Битва при Скалице янында бәрелеш» кебек баталь сәхнәләр барлыкка китерә башлаган. Соңрак Берлинда тора башлаган һәм рәссам-портретист һәм шулай ук тарихи һәм анималист тукымалар, спорт, сунар, парад картиналар авторы була, шуның өчен нәтиҗәдә сарай яны рәссамы дәрәҗәсен казана. 1901 елда сынчы Евгений Бурмель белән Берлинның Шарлоттенбург районында принц Альбрехт Пруссиялегә бронза һәйкәл иҗат итә.