yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Жозеф Дюплесси

Жозе́ф-Сиффре́д Дюплесси́, шулай ук Жозеф-Сиффрен Дюплесси́ (француз телендә: Joseph-Siffred, Siffrein Duplessis; 1725 елның 19 сентябре, Карпантра, Франция Корольлеге — 1802 елның 1 апреле, Париж, Беренче Француз республикасы) — академик юнәлешле француз живописецы, XVIII гасырның икенче яртысы инкыйлабка кадәр Франциянең иң популяр портретистларының берсе. Автор величественного парадного портрета короля Людовик XVI-ның таҗ кию мантиясендә мәһабәт парад портреты һәм шулай ук фәлсәфәче-яктыртучы Бенджамин Франклинның хрестоматия сурәте авторы. 1774 елдан бирле Парижда Король живопись һәм сынчылык Академиясе академигы.

# Жозеф Дюплесси
## Тәрҗемәи хәле

Жозеф-Сиффред көньяк-көнчыгыш Франциядә, Карпантрада, ун бала булган хирург Жозеф-Гийом Дюплесси гаиләсендә туган. Әтисеннән, аннан соң Вильнёв-лез-Авиньон аббатлыгы янында Жозеф-Габриель Имбердан өйрәнгән булган. 1744 елда Дюплесси Римда Пьер Сублейрас остаханәсенә кергән. Римда булу вакытында ул Клод Жозеф Верне белән очрашкан, аның белән якын калган. Карпентрага ул якынча 1748 елда кайткан. Заказга портретлар ясаган һәм шулай ук Сен-Сифрен соборы өчен ике тарихи картина ясаган.
Дюплесси озак булмаган вакыт Лионда уздырган, ә аннан соң 1752 елда Парижга килгән, анда ул Изге Лука Академиясенә кабул ителгән булган. 1769 елда ул Париж салонында беренче мәртәбә ун картинасын күрсәткән. Дидро Париж күргәзмәләренә күзәтүләрендә сокланган булган: «Менә унике ел тирәсе күләгәдә калган Дюплесси исемле живописец һәм көтмәгәндә өч яки дүрт бик яхшы портрет тәкъдим иткән». Соңыннан Жозеф Дюплесси инкыйлаб вакыйгалары вакытында ябылуларына кадәр Салоннарның һәрберсендә берничәшәр картина тәкъдим иткән. 1769 елда престижлы Парижда Король живопись һәм сынчылык Академиясендә ассоциацияләнгән әгъза итеп расланып 1774 елның 6 августында академик булган. Карьерасының пигында 1775 елда Людовик XVI-ның таҗ кию тантанасы киемендә рәсми портретларына заказлар алган. Ул король якыннарының: киләчәк Людовик XVIII Прованс графының, граф Артуаның, граф Анживильеның, Мария-Луиза Савойялы-Кариньянлының, принцесса Ламбальнең, Жак Неккерның портретларын ясаган. Аңа портретларга композитор Кристоф Виллибальд Глюк, драматург Жан-Франсуа Дюси, Америка сәясәтчесе Бенджамин Франклин заказлар биргән. 1785 елдан соң рәссамның даны кими башлаган, модага камера сентименталь портретлар керә башлаган. Франция инкыйлабы аның рәссам карьерасына ахыр куйган. 1793 елда ул туган шәһәренә кайткан, Карпантра даирәсенең сәнгать предметлары инвентаризациясендә катнашкан. 1796 елда аның элекке хезмәтләрен исәпкә алып Жозеф Дюплесси Версаль сараеның галереяләре саклаучысы булып билгеләнгән булган. Ул Версальдә 1802 елның 1 апрелендә үлгән булган.

# Жозеф Дюплесси
## Истәлеге

1888 елдан бирле Карпантра шәһәренең муниципаль музее аның исемен йөртә: Комтаден-Дюплесси Музее (Musée Comtadin-Duplessis).
# Кучук Памаш

Кучук Памаш (чирм. Кучук Памаш, рус. Кучук Памаш) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Кучук Памаш
## Сәгать поясы

Кучук Памаш Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кучук Памаш
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас (Кузамала де Пинзон)

һәм
Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куцамала-де-Пинсон муниципалитеты составына керә.

# Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас (Кузамала де Пинзон)
## Географиясе

Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас (Кузамала де Пинзон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Хунтас дел Реал, Лас Хунтас (Кузамала де Пинзон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ле Нинфе (Бреша)

Ле Нинфе — Италиянең Ломбардия төбәге Дезенцано-дель-Гарда өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Нинфе (Бреша)
## Географиясе

Ле Нинфе Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Нинфе (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Роза Җаббарова

Роза Шәрифулла кызы Җаббарова (1960 елның 19 феврале, СССР, РСФСР, ТАССР, Алексеевск районы, Зур Тигәнәле) ― «Горводзеленхоз» Тресты МУП идарәчесе. Россия Торак-коммуналь хуҗалыгының мактаулы хезмәткәре, ТР Торак-коммуналь хуҗалыгының атказанган хезмәткәре. Казанның мактаулы гражданины (2024). Россиянең атказанган торак-коммуналь хуҗалык хезмәткәре (2025).

# Роза Җаббарова
## Тәрҗемәи хәле

Роза Шәрифулла кызы Җаббарова 1960 елның 19 февралендә ТАССР ның Алексеевск районы Зур Тигәнәле авылында дөньяга килә. Балачактан ук максатчан, үҗәт булуы белән апаларыннан аерылып тора. Туган авылында сигезьеллык, күрше Урта Тигәнәледә урта мәктәпне тәмамлагач, Казанга юл тота. Биредә ул төзү техникумын тәмамлый. Әмма хыялына тугры калып, Куйбышев шәһәрендә стюардессалар хәзерләү курсына керә. Махсус сайлап алу комиссиясе аша үткәч, ул башта якын араларга, соңыннан ерак рейсларда пассажирларга хезмәт күрсәтә. Биш ел күкләр киңлеген колачлый.
Әмма гаилә корып, кызы Регина тугач, җиргә төшә. Казан елга техникумын, аннан соң Мәскәү Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясенең юридик факультетын тәмамлый.
1984 елдан «Горводзеленхоз» МУП ында кадрлар бүлегенең өлкән инспекторы булып эшли башлый. 1997 — 1999 елларда әлеге трест җитәкчесе урынбасары була. Ә 1999 елдан аңа трестны җитәкләүне тапшыралар. 2007 — 2010 елларда Роза Шәрифулла кызы — Казан шәһәренең Тышкы төзекләндерү комитеты рәисе.
Җаббарова Р.Ш. бишенче һәм алтынчы чакырылыш ТР Дәүләт Советы депутаты, I һәм II чакырылыш Казан шәһәр Думасы депутаты.

# Роза Җаббарова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Россия Торак-коммуналь хуҗалыгының мактаулы хезмәткәре
* ТР Торак-коммуналь хуҗалыгының атказанган хезмәткәре
* «Ел хатын-кызы» бәйгесенең «Хатын-кыз-лидер, җәмәгать эшлеклесе» номинациясендә җиңүче
* «Ел җитәкчесе 2013» Республика иҗтимагый бәйгесе лауреаты.
* «Ватан алдында казанышлары өчен» орденының II дәрәҗә медале
* «Казанның 1000 еллыгына» медале
* «Казан төзеклеге өчен хезмәт һәм батырлыгы өчен» билгесе
* Казанның мактаулы гражданины (2024) ― республика башкаласын төзекләндерүгә, аның табигый-рекреацион каркасын үстерүгә зур өлеш кертүе өчен
* 2025 ― Россиянең атказанган торак-коммуналь хуҗалык хезмәткәре
# Эмеково

Эмеково (чирм. Купсола, рус. Эмеково) – Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл, Эмеково авыл җирлегенең административ үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 524 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы – 452019, Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды – 88204869001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды – 1200200008600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды – 1224.

# Эмеково
## География

Эмеково район үзәгеннән 19 километр төньяктарак урнаша; авыл янында Йошкар-Ола – Казан тимер юлы бара.

# Эмеково
## Демография

Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): чирмешләр – 92,0%, руслар – 6,4%.
# Югары Буян

Югары Буян (чуаш. Ярăслав, рус. Верхнее Буяново ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Югары Буян
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 420 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95,1%).
# Лафаэтт (Индиана)

Лафаэтт — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.

# Лафаэтт (Индиана)
## Тарихы

Лафаэтт шәһәре 1853 елда нигезләнгән.

# Лафаэтт (Индиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 76,330205 км², 71,852163 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 211 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Коснары

Кече Коснары (чуаш. Сатиркасси, рус. Малые Коснары) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Кече Коснары
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кече Коснары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 106 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Кырпы балыгына һәйкәл

Кырпы балыгына һәйкәл - Тәтеш балык тоту тарихы музее янында куелган куелган корылма. 2013 елның 20 нче июлендә ачыла.

# Кырпы балыгына һәйкәл
## Тарихы

1920 нче елның җәендә Тәтеш шәһәрендә яшәгән балыкчы Александр Илларионович Страшин Иделнең шушы тирәләрендә гаять зур балык яшәгәнлеген сиза башлый. Ул, аны тотарга теләп, үз куллары белән сумалаланган ыргаклы махсус балык тоту җайланмасы ясый. 1921 нче елны ул җайланманы Тәтештән ерак түгел булган җиргә - Идел буендагы Красная Глинка дигән урын тирәсендә елгага урнаштыра. Балык бу җайланмага каба. Кулдашы Сергеев Александр Сафронович белән икәү балыкны тартып чыгара алмагач, якындагы авылдан да булышырга кешеләр чакыралар. Тартып чыгарылган балык шулкадәр зур була ки, аны ике атка җигелгән ике чанага салып, үлчәр өчен Тәтешкә базарга алып китәләр. Базарда булган барлык герләрне дә җыеп үлчәгәч, балыкның авырлыгы 960 килограмм икәнлеге билгеләнә. Озынлыгын белү өчен 17 кеше янәшә баса, ул 5,2 метр чамасы була. Балык эченнән 197 кг уылдык, бер капчык кысла һәм чөгә балыгы чыга. Балыкчы Страшин исә бер чиләк кара уылдыкны өенә дә алып кайта. Бу вакытта Тәтешкә очраклы рәвештә Казаннан фотограф А.Коксин килгән була. Уналты кеше алдындагы өч агач мичкә өстенә куеп төшерелгән балык фотосурәте исә истәлеккә кала. Төбәк музее хезмәткәрләре 2013 елда шушы фотосурәт нигезендә "Җанландырылган фотосурәт" проектын булдырып, шәһәр территорияләрен төзекләндерүгә юнәлдерелгән халык социаль проектлары конкурсына тәкъдим итәләр. Отылган ярты миллион сум грант акчасының бер өлеше тарихи балыкның биш метрлы бакыр һәйкәлен булдыруга («Стаун» предприятиесе коючылары ясый, скульптура авторы – Фәнил Вәлиуллин) тотыла.

# Кырпы балыгына һәйкәл
## Тасвирлама

Кырпы балыгының скульптурасы табигый зурлыкта диярлек эшләнгән: бакырдан коелган биш метрлы гәүдәсе өч зур агач мичкә өстендә ята. Һәйкәлнең артында Тәтеш шәһәренең Идел яры буе күренешен сурәтләүче калайны кисү техникасында ясалган челтәрле койма тора. Һәйкәл янындага постаментка куелган "китап" бу балыкны тоту тарихы турында язылган биттә ачылган.
# Эләң (Эләң кушылдыгы)

Иленька — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иленка елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 13 км.

# Эләң (Эләң кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501912111200007385
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200738
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ширван Гыйззәтов

Ширвән Гыйззәтов, Ширвән Әдият (Һидият) улы Гыйззәтов (Гыйззәтев), рус. Гизатов Ширван Адиатович (1904 елның 8 октябре, Ырынбур өлкәсе, Иләк районы, Мохран — 1944 елның 30 октябре, Маҗарстан) — Бөек Ватан сугышында катнашкан һәм һәлак булган Советлар Берлеге Каһарманы (24.03.1945, вафатыннан соң), лейтенант, укчы взвод командиры.

# Ширван Гыйззәтов
## Тәрҗемәи хәле

1904 елның 8 октябрендә хәзерге Ырынбур өлкәсе Иләк районы Мохран авылында эшче гаиләсендә туган. Батрак булып ялланып эшләгән. Күмәк хуҗалыклар төзүдә катнаша. «Урта Идел» әртиленең беренче рәисе була. 1942 елның мартыннан Кызыл гаскәрдә. Сәяси хезмәткәрләр курсларын тәмамлаган (1942). Бераз вакыт 5нче гвардия армиясенең офицерлар составы кадрлар резервында торган.

# Ширван Гыйззәтов
## Бөек Ватан сугышы

Бронь булуга карамастан, фронтка үзе теләп китә. 1942 елның сентябреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында: Төньяк-Көнбатыш, Резерв, Дала, 2нче Украина, Сталинград фронтлары составында Демянск юнәлешендә (1943), Курск дугасында (1943), Днепр өчен сугышта (1943), Кировоград (1944), Корсунь-Шевченко (1944), Яссы-Кишенәү (1944) һөҗүм итү операцияләрендә катнаша. 2нче Украина фронты 53нче армия 228нче укчы дивизия 795нче укчы полкның взвод командиры булып хезмәт итә. Сталинград өчен сугышта яралана, ләкин сафта кала. Дебрецен операциясенең соңгы этабында, Тиса елгасы өчен сугышларда каһарманлык күрсәтә. 1944 елның 25 октябрендә Маҗарстанда Ш. Гыйззәтов җитәкчелегендәге взвод Тисафюред шәһәре (хәзерге Маҗарстанның Яс-Надькун-Сольнок медьесы) янында төнлә Тиса елгасын кичә, уң як ярда дошманның ныгытылган саклану төененә бәреп керә, дошманның окопларына кереп урнаша, аларны елгадан кысрыклый, 4 тәүлек эчендә 18 контрһөҗүмне кире кайтара, төп көчләр килеп җиткәнче, яуланган плацдармны тотып тора. 1944 елның 30 октябрендә Маҗарстан һәм Чехословакия чигендә һәлак була. Һәлак булган урыннан ерак түгел Косиговцы (Косиговце) авылында (Маҗарстан) аерым кабердә җирләнә. 1945 елның 24 мартында Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә.

# Ширван Гыйззәтов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге Каһарманы (24.03.1945, вафатыннан соң).
* Ленин ордены (24.03.1945)
* Ике Кызыл Йолдыз ордены (03.10.1944, 18.10.1944)
* 1нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (05.03.1945, вафатыннан соң)

# Ширван Гыйззәтов
## Хәтер

* 1975 елда Мохранда мәрмәр бюст урнаштырылган. Авторы — Надежда Петина, РФ атказанган скульпторы.
* Туган авылында урамга исеме бирелгән.
* Мухран төп гомуми белем бирү мәктәбе каһарман исемен йөртә. Мәктәптә каһарман исемендәге призга көрәш буенча турнир үткәрелеп килә. Мәктәп балалар оешмасы озак еллар каһарман исемен йөрткән.

# Ширван Гыйззәтов
## Гаиләсе

Сугышка киткәндә 5 баласы булган.
# Тозлак

Тозлак (лат. Sálsola) — Амарантчалар (Amaranthaceae) семьялыгына керүче үсемлекләр ыругы. Ыруг вәкилләре арасында үләннәр, ярымкуаклар, куак һәм агачлар очрый.

# Тозлак
## Таралу

Алар Европа, Азия һәм Африкада таралган. Тозлаклар нигездә тигезлектә, коры һәм тозлы туфракларда, чүлләр һәм ярымчүлләрдә үсәләр. Америка һәм Австралиягә читтән кергән үсемлек.
Татарстан территориясендә 2 төре бар: калкулык тозлагы (Salsola collina) һәм курай тозлагы (Salsola tragus) – ара-тирә барлык районнарда да очрыйлар. Далаланган тау битләрендә, көтүлекләрдә, чүпле урыннарда, юл буйларында үсә.
Элек бу ыругны Алабутачалар семьялыгына керткәннәр.

# Тозлак
## Ботаник тасвирлау

10-100 см биеклектәге үсемлек. Сабагы тармакланган. Яфраклары тар, чиратлашып урнашкан. Чәчәкләре ике җенесле, чәчәк төркеме куентылы башак. Җимеше – канатча. Июль-сентябрьдә чәчәк ата. Җимешләре август-октябрьдә өлгерә. Орлыктан үрчиләр.

# Тозлак
## Куллану

Калкулык тозлагының җир өсте өлешләрендә сапониннар, алкалоидлар, калий тозлары, натрий бар.
Халык медицинасында үлән төнәтмәсе бөер, бавыр һәм йөрәк авыруларын дәвалауда кулланыла.
Курай тозлагы – терлек азыгы.

# Тозлак
## Төрләр

Ыругта 65 төр бар:
* Salsola acanthoclada
* Salsola africana
* Salsola algeriensis
* Salsola angusta
* Salsola arbusculiformis
* Salsola australis
* Salsola austroiranica
* Salsola austrotibetica
* Salsola baranovii
* Salsola brevifolia
* Salsola chellalensis
* Salsola chinghaiensis
* Salsola collina — Калкулык тозлагы
* Salsola cruciata
* Salsola cyrenaica
* Salsola daghestanica
* Salsola divaricata
* Salsola drummondii
* Salsola euryphylla
* Salsola foliosa
* Salsola glomerata
* Salsola ×gobicola
* Salsola grandis
* Salsola griffithii
* Salsola gymnomaschala
* Salsola gypsacea
* Salsola halimocnemis
* Salsola hartmannii
* Salsola ikonnikovii
* Salsola jacquemontii
* Salsola junatovii
* Salsola kali
* Salsola kerneri
* Salsola komarovii
* Salsola laricifolia
* Salsola longifolia
* Salsola mairei
* Salsola makranica
* Salsola masclansii
* Salsola melitensis
* Salsola monoptera
* Salsola omanensis
* Salsola oppositifolia
* Salsola pachyphylla
* Salsola papillosa
* Salsola paulsenii
* Salsola pontica
* Salsola praecox
* Salsola praemontana
* Salsola ryanii
* Salsola sabrinae
* Salsola schweinfurthii
* Salsola sinkiangensis
* Salsola squarrosa
* Salsola strobilifera
* Salsola subglabra
* Salsola tamamschjanae
* Salsola tamariscina
* Salsola tragus — Курай тозлагы
* Salsola tunetana
* Salsola turcica
* Salsola verticillata
* Salsola webbii
* Salsola zaidamica
* Salsola zygophylla
# Ластавшчына

Ластавшчына (белар. Ластаўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Ластавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Мария Посады

Мария Посады (чуаш. Сĕнтĕрвăрри, рус. Мариинский Посад) — Россия шәһәре, Чуашстанның Мария Посады районының административ үзәге. Әлегә муниципаль статусы — шәһәр (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 9 088 кеше (2010).
Почта индексы — 429573. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды — 97229501000. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды — 2101200100000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды — 2135.

# Мария Посады
## География

Мария Посады Иделнең (Куйбышев сусаклагычының) уң ярында, Иделгә Түбән Сөндер һәм Югары Сөндер елгалары кушылган урын янында, Чабаксардан 48 километр көнчыгышрак урнашкан.

# Мария Посады
## Тарих

Беренче тапкыр 1620 елда Сөндер исеме астында телгә алына.
1856 елда җирле сәүдәгәрләрнең соравы буенча Сөндер авылы Мария посадына үзәгәртеп корыла. 1926 елга кадәр шәһәр статусын ала.(?)

# Мария Посады
## Халык

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (53,0%), руслар (46,6%).

# Мария Посады
## Икътисад

Кабель әйберләре заводы, автомобильләрне ремонтлау заводы, төзү материаллар заводы, спирт заводы, май заводы, һ.б.

# Мария Посады
## Мәгариф

Бер урта мәктәп, ике гомуми белем бирү мәктәбе, ике һөнәри училищесы.

# Мария Посады
## Мәгариф
### Югары уку йортлары

* Мари дәүләт техника университетының филиалы
# Riygikogu

Riygikogu (est. Riigikogu, süzgä-süz tärcemädä — «Däwlät cıyılışı») — Estoniä Cömhüriätendä xäkimiät yuğarı wäkillekle häm qanun çığaru organı. Şulay uq däwlät başlığın saylıy häm cömhüriät xökümäte yözendä başqarma xakimiät eşçänlegen kontrol’dä tota.

# Riygikogu
## Tarixı
### Suğış aldınnan Estoniädä Riygikogu

Estoniä bäysezlege iğlan itelgännän soñ, 1919 yılda Oyıştıru cıyılışına saylawlar uzdırılğan. 1920 yılda konstitutsiä qabul itelgän, ul öç yılğa bötenxalıq tawış birü yulı belän saylana torğan parlament (Riygikogu) buldırunı küzdä totqan.
1934 yılnıñ martında xärbi xäl kertelgän, häm közen parlament deputatları möddäte çiklänmägän yalğa cibärelgän. 1935 yılda prezident yaklı Isamaaliit firqäse oyıştırılğan häm qalğan barlıq säyäsi firqälär tıyılğan.
1937 yılda yaña konstitutsiä qabul itelgän.
1938 yılda yaña ike palatalı parlament — Milli cıyılışqa (Rahvuskogu; tübän palata — Däwlät duması, yuğarı palata — Däwlät sovetı) — saylawlar uzdırılğan.

# Riygikogu
## Tarixı
### Riygikogu xäzerge Estoniädä

1990 yılda Eston SSR Yuğarı Sovetına saylawlar uzdırılğan, anda Eston SSRnıñ barlıq xalqı qatnaşqan. 1990 yılda Eston SSR Yuğarı Sovetı tarafınnan 1938 yılğı bäysez Estoniä konstitutsiäse ğämäldä buluwın torğızu turında qanun qabul itelgän.
1992 yılda saylawlar uzğan, anda saylaw xoquqı Estoniä Cömhüriäteneñ xoquqlı warislı grajdannarına ğına (ata-anaları yäki ata-babaları, yäki alar üzläre, 1940 yılnıñ iyün ayına qädär Estoniä Cömhüriäte grajdannarı bulğan barlıq millät keşelärenä) birelgän. Näticädä, elekkege ESSR xalqınıñ yaqınça 32% başta ilneñ säyäsi tormışı qısalarınnan çittä qalğan. 2016 yılğa bu san 6 protsentqa qädär kimegän.
# Бяки

Бяки (рус. Бяки) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.

# Бяки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Бяки
## Сәгать поясы

Бяки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Бяки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Пасуш (Саброза)

Пасуш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Саброза муниципалитетына карый.

# Пасуш (Саброза)
## Географиясе

Мәйданы — 17,17 км².
# Ле-Грозее

Ле-Грозее (фр. Les Groseillers) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Нине

Нине — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Вила-Нова-ди-Фамаликан муниципалитетына карый.

# Нине
## Географиясе

Мәйданы — 3,96 км².
# Ле-Кен

Ле-Кен (фр. Le Quesne) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Реал (Каштелу-ди-Пайва)

Реал — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Каштелу-ди-Пайва муниципалитетына карый.

# Реал (Каштелу-ди-Пайва)
## Географиясе

Мәйданы — 33,11 км².
# Ле Томбе (Равена)

Ле Томбе — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фаенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Томбе (Равена)
## Географиясе

Ле Томбе Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Томбе (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Gravitatsiä manövrı

Gravitatsiä manövrı - kük cisemnäre gravitatsiä qırları tä'sirendä ğälämi apparatnıñ tizlegen arttıru, kimetü yäki oçış yünäleşen üzgärtü.
Ğädättä ğälämi apparatlar yağulığın saqlaw häm östämä tizlekne arttıru Qoyaş sisteması planetalarına oçsın öçen qullanıla.
Isul: zur planeta ğälämi apparatnı alıp kitä häm apparat tizlegenä planeta orbitäl' tizlegen quşa.
Zur planetalar ynında gravitatsiä manövrı bik tabışlı.
* Ay - 1,680 km/s
* Merkuriy - 3,005 km/s
* Mars - 3,555 km/s
* Çulpan - 7,328 km/s
* Cir - 7,910 km/s
* Uran - 15,18 km/s
* Neptun -16,73 km/s
* Saturn - 25,62 km/s
* Yupiter - 42,73 km/s
# Ялыкөй (Вакфыкебир)

Ялыкөй (төр. Yalıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Вакфыкебир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).