yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мәгъзүм Хәкимов

Мәгъзүм Хәкимов — афористик, кыска шигырьләр остасы.

# Мәгъзүм Хәкимов
## Тормыш юлы

Шагыйрь, укытучы Мәгъзүм Хәкимов 1930 елның 14 гыйнварында Олы Кайбыч авылында игенчеләр гаиләсендә туа. Бабасы Хәким агай, кулак дип, авылдан сөрелгәнгә, аның оныгы Мәгъзүм дә замана “салкынлыгын” тоеп үсә. Тора-бара Зариф агай белән Мәфрүзә апай гаиләсе тугыз балалы (өч ир бала, алты кыз) булып киңәя.
Мәгъзүм, зирәк яшүсмер, табигый талантка ия булган бала буларак, мәктәптә укыганда ук, укучыларны мавыктырырлык шигырьләр яза. «Колхоз бригадасы» исемле район газетасы битләрендә матур тирән мәгънәле ши­гырьләре бер-бер артлы басылып чыга. Югарыда аталган газета битләрендә генә дә авторның 50 дән артык шигыре дөнья курә. Район үзәгендәге парткабинет китапханәсендә эшли, шул чорда лирик шигырьләрдән мәктәп балалары яза торган дәфтәргә тупланган җыентыгы барлыкка килә. Автор аңа исемне яшьләргә хас бул­ган кыюлык белән «Минем шигырьләрем» дип куйган. Әмма ки, авыл тугайларында аунап үскән малайның күңеленә сеңеп кал­ган газиз нәрсәләрдән садәлек, яшьлек, эчкерсезлек тойгылары барысы бергә килеп, нур булып җыелган җыентык чыга алмыйча, яшьләр арасында кулъязма рәвешендә генә таралып кала.
«Колхоз бригадасы» газетасында эшләүче Шәүкәт Галиев белән дуслаша, иҗат серләрен уртаклаша. Туганы Назыйм Ханзафаровка да әдәби иҗат кануннарын аңлатырга омтыла. Сәламәтлеге начар булуга карамастан, ул шигырьләр язуны үзенең төп эшләреннән берсе дип саный, гомеренең соңгы көннәренә кадәр яза. Күп кенә шигырьләре, республика газета-журнал битләрендә басыла, укучылар тарафыннан бик җылы кабул ителә. Кайбыч район мәктәп музеендагы Мәгъзүм Зариф улы Хәкимовка багышланган бүлек аның иҗаты турында күп нәрсә сөйли.
1954-1960 елларда ул читтән торып Казан педагогия институтында укый, аның физика-математика факультетын тәмамлый. Хатыны Флера Шәйхиевна да әлеге белгечлек буенча диплом ала. Алар берничә ел Кайбыч районы Сатмыш авылы мәктәбендә эшлиләр. Аннары, тәҗрибәле укытучылар буларак, Олы Кайбыч урта мәктәбенә күчерәләр. Мәгъзүм Хәкимов, нигездә, физика буенча белем бирә. Аның шәкертләре ярышларда, олимпиадаларда мактаулы урыннар алалар, остазлары ярдәмендә фото сәнгате серләрен дә үзләштерәләр.
60-нчы еллар ахырында һәм 70 нче еллар башында, шагыйрьнең иҗатына район газетасында махсус битләр дә бирелә. Фикер ягыннан тирән, сәнгати үтемле шигырьләре республика газета-журналларында да еш басыла, аны Язучылар берлегенә алу турында тәкъдимнәр туа.
М.Хәкимов – афористик, кыска шигырьләр остасы. Ул лирик җырлар (“Пар юкә”, “Әче балан”) авторы да. Аның күләмле поэмалары да (“Март бураны” һ.б.) бар. Ләкин сәламәтлеге, армиядә хәтәр сынауларда катнашкан вакытта алган авыру нәтиҗәсендә, нык какшый. 42 яшендә гомере өзелә. Әйтәсе сүзләрен, язасы шигырьләрен, эшлисе эшләрен тормышка ашыра алмады.
М. Хәкимов 1972 елның 29 сентябрендә вафат була. Олы Кайбыч зиратына җирләнә.

# Мәгъзүм Хәкимов
## Чыганак

* Туган җирем – Кайбычым. (Кайбицы – край мой родной). Автор – төзүче Р.А.Гарәфетдинов. – Казан: Идел-Пресс, 2007. – 656 бит.
* Кайбычым – куанычым. Р.Гарәфетдинов. Кайбыч, 1998.
# Сергеевка (Партизан районы)

Сергеевка (рус. Сергеевка) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.

# Сергеевка (Партизан районы)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Сергеевка (Партизан районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (6%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,37%.
# Моргед-Сити (Төньяк Каролина)

Моргед-Сити — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Моргед-Сити (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1855 елда нигезләнгән.

# Моргед-Сити (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 25,36552 км², 22,05704 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кадзишча

Кадзишча (белар. Кадзішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Кадзишча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Натендорф

Натендорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Натендорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,6 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 56 метр һәм 48 метр биеклектә урнашкан.
# Матушовице

Матушовице — Польшаның Любуш воеводалыгы Туплице гминасында урнашкан авыл.

# Матушовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ливело (Реҗо Эмилия)

Ливело — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Гуальтьери өязендә урнашкан торак пункт.

# Ливело (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Ливело Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ливело (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Франсинополис

Франсинополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Франсинополис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 254,407 км².
# Ржички (Орлицке Подгуржи)

Ржички (чех. Říčky) — Чехиянең Пардубице крае Орлицке Подгуржи районында урнашкан авыл.

# Ржички (Орлицке Подгуржи)
## Географиясе

Мәйданы — 3,451 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржички (Орлицке Подгуржи)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржички (Орлицке Подгуржи)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Ржички (Орлицке Подгуржи)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 511 |
| 1880 | 513 |
| 1890 | 507 |
| 1900 | 488 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 498 |
| 1921 | 419 |
| 1930 | 389 |
| 1950 | 334 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 313 |
| 1970 | 322 |
| 1980 | 318 |
| 1991 | 275 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 307 |
| 2011 | 304 |
| 2021 | 339 |
# Эль Сауз де Пасторес (Пенхамо)

Эль Сауз де Пасторес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Эль Сауз де Пасторес (Пенхамо)
## Географиясе

Эль Сауз де Пасторес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Сауз де Пасторес (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Сауз де Пасторес (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Малая Пушча

Малая Пушча (белар. Малая Пушча) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Малая Пушча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (14396) 1990 UX4

(14396) 1990 UX4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14396) 1990 UX4
## Тарихы

1990 елның 16 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UX4» саналган.
# Омеличи (Оричи районы)

Омеличи (рус. Омеличи) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Омеличи (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Омеличи (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Омеличи (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Омеличи (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Артузен

Артузен (Шинкаты) — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каспий диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.

# Артузен
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Каспий диңгезе елгаларының су бассейны, Сулак елгасының су бассейны чигеннән Самур елгасының су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07030000312109300001822
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109300182
* Бассейн коды — 07.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сеножече

Сеножече — Словениянең Дивача (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сеножече
## Географиясе

Мәйданы — 19,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 573 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (1440) Ростия

(1440) Ростия (лат. Rostia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1440) Ростия
## Тарихы

1937 елның 11 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 TF» саналган.
# Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта (Силао)

һәм
Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта (Силао)
## Географиясе

Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Пургаторио, Ранчо Буенависта (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сен-Жермен-де-Ливе

Сен-Жермен-де-Ливе (фр. Saint-Germain-de-Livet) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Нойкирхен-Бальбини

Нойкирхен-Бальбини — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Нойкирхен-Бальбини
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Нойкирхен-Бальбини
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,26 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 512 метр биеклектә урнашкан.
# Гебеш (Акъязы)

Гебеш (төр. Gebeş) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шакуры

Шакуры (белар. Шакуры) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Шакуры
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Петь-Ега

Петь-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кеум елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Петь-Ега
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300014965
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301496
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Баранка дел Патакуал (Петатлан)

Баранка дел Патакуал — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Баранка дел Патакуал (Петатлан)
## Географиясе

Баранка дел Патакуал Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Баранка дел Патакуал (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Баранка дел Патакуал (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бёрнзен

Бёрнзен (алман. Börnsen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Бёрнзен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,41 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 метр биеклектә урнашкан.
# Торе Гарофоли (Алесандрия)

Торе Гарофоли — Италиянең Пьемонт төбәге Тортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Торе Гарофоли (Алесандрия)
## Географиясе

Торе Гарофоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Торе Гарофоли (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Голец

Голец — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. Букошница (коммуна) коммунасына карый.

# Голец
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пеоль

Пеоль (фр. Péaule) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# Доде үзәне

Доде үзәне яки Дог бде ул Тибет, Лһасаның төньяк шәһәр яны. Биредә Сера Монастырена караган Пурубучок бакчасын һәм Сера Утсены кертеп күпсанлы бакчалар урнашкан. Үзән тирәли калкулыклар Пурбучок таулары буларак мәгълүм. Ул Лһасадан җәяү туризмы өчен еш урын булып тора.
# Речице (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Речице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Доманевице гминаcында урнашкан авыл.

# Речице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Җузепе (Вербано-Кузио-Осола)

Сан Җузепе — Италиянең Пьемонт төбәге Пьедимулера өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җузепе (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Сан Җузепе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җузепе (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шыхәмәһлә

Шыхәмәһлә (әзери. Şıxəməhlə) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
# Канезтреле (Потенца)

Канезтреле — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Канезтреле (Потенца)
## Географиясе

Канезтреле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Канезтреле (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Канейдиан (округ, Оклахома)

Канейдиан — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эль-Рино шәһәре.

# Канейдиан (округ, Оклахома)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1901 елда оештырыла.

# Канейдиан (округ, Оклахома)
## Халкы

2019 елда халык саны 89 697 кеше тәшкил иткән.

# Канейдиан (округ, Оклахома)
## Территориясе

Округ мәйданы 2331 км² тәшкил итә.
# Войкивка

Войкивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Вояшувка гминасында урнашкан авыл.

# Войкивка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нанте

Нанте (фр. Nantey) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Нанте
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,50 км².
# Рассвет (Дәүләкән районы)

Рассвет — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453414, ГАТОБК коды — 80222840001.
# Смикув (гмина Смикув)

Смикув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Смыкув гминасында урнашкан авыл.

# Смикув (гмина Смикув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан-Ценоне-аль-По

Сан-Ценоне-аль-По — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Сан-Ценоне-аль-По
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 59 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Арена-По, Спесса, Коста-де’-Нобили һәм Цербо коммуналары белән чиктәш.
# Дүзкөй (Сарыҗакая)

Дүзкөй (төр. Düzköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сарыҗакая илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нарэйкишки

Нарэйкишки (белар. Нарэйкішкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Нарэйкишки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Воля-Тессерова

һәм
Воля-Тессерова — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Малогощ гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Тессерова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Үсәргән

Үсәргән (баш. Үҫәргән) — төрки-татар һәм башкорт кабиләсе.
Усерганнарның формалашуына аларның Арал буе иран, угор һәм төрки-бәҗәнәк кабиләләре арасында яшәве, XI-XII гасырларда болгарлар, XIV-XV гасырларда кыпчаклар тәэсир иткән.
XVI гасырның икенче яртысында усерган кабиләсе кыпчак, бурҗан һәм тамьян кабиләләре белән бергә Мәскәү дәүләте составына керә, әлеге вакыйга Иван Грозный тарафыннан бирелгән грамотада чагылган. Бу документның 1838 елда төзелгән татар телендәге бер нөсхәсе ТР Азнакай районында Марсель Әхмәтҗанов тарафыннан табыла. Шунысы игътибарга лаек: бу кабиләләр рус карамагына күчкән вакытта әле башкорт дип аталмаган. Нугай Урдасының әлеге кабиләләре Көньяк Уралда хәрби хезмәт алып бару шарты белән җир алган. Бу биләмәләр чыганакта «Бөрҗәннең аерым җирләре» дип аталган, оригиналда ул «Бөрҗанның асабуй йиридүр» дип яңгырый һәм элек башкорт биләмәчеләрен атаучы асаба-башкорт терминының формалашу процессын чагылдыра. Нәкъ шушы бирелгән «аерым җирләр» өчен алар Мәскәү дәүләтенең көньяк-көнчыгыш чикләрен сакларга тиеш булганнар.
XVII-XVIII гасырларда усерганнарның бер өлеше Ток, Зур һәм Кече Уран елгалары бассейннарына, Иргиз, Каралык һәм Камелик елгалары буйларына, Зур һәм Кече Үзән, Беренче һәм Икенче Чижи елгалары үзәннәренә һәм Чижи тугайлыгы районына килеп урнаша.
Хәзерге вакытта усерганнарның яшәү территориясендә Башкортстанның Зиянчура, Җылаер, Хәйбулла районнары, Оренбург өлкәсенең Гай, Куандык, Сарыкташ районнары, Самара өлкәсенең Олы Глушица һәм Олы Черниговка районнары, Сарытау өлкәсенең кайбер районнары, Көнбатыш-Казахстан өлкәсенең Зур һәм Кече Үзән елгаларының югары агымнарындагы җирләре урнашкан.
# NGC 2083

NGC 2083 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2083
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Праламба

Праламба Баларама тарафыннан үтерелгән асура булган. Риваять буенча асура Кришна һәм Баларамага сикерү уенында кушылырга маташкан, аның шартлары буенча җиңелүче җиңүчене аркасында алып барырга тиеш булган. Праламба оттырган һәм шуннан соң Балараманы аркасында алып барырга мәҗбүр ителгән. Шулай да, Праламба үзен зуррак формага үзгәртеп һәм Баларама аңа тотынган килеш качмакчы булган, бу шулай булыр иде, әмма Кришна аңа дәшкән һәм куәтләрен туктатырга кушкан. Баларама шуннан соң Праламбага эләгеп кырыс башына бәргән һәм канлы ми-тукыма массасын калдырган. Шулай итеп Праламба беткән. Праламба турында искә алулар Вишну Пуранада һәм Махабхаратада бар.
# Сарытекке (Шаркышла)

Сарытекке (төр. Sarıtekke) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Шаркышла илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Талый (Коми)

Талый (рус. Талый) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.

# Талый (Коми)
## Климат

Талый климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Талый (Коми)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (6%), руслар (75%), украиннар (9%).
# Славовице

Славовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Волув гминасында урнашкан авыл.

# Славовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Санта Мария ин Базилико (Кьети)

Санта Мария ин Базилико — Италиянең Абруцци төбәге Вилла-Санта-Мария өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Мария ин Базилико (Кьети)
## Географиясе

Санта Мария ин Базилико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Мария ин Базилико (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фидест

Фидест — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вышкув гминасында урнашкан авыл.

# Фидест
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сент-Обен-дю-Кормье

Сент-Обен-дю-Кормье (фр. Saint-Aubin-du-Cormier һәм фр. Montagne-la-Forêt) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Хотча-Дольна

Хотча-Дольна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хотча гминасында урнашкан авыл.

# Хотча-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хаҗыосман (Сунгурлу)

Хаҗыосман (төр. Hacıosman) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пальмира (Миссури)

Пальмира — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Пальмира (Миссури)
## Тарихы

Пальмира шәһәре 1818 елда нигезләнгән.

# Пальмира (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,569192 км², 7,137449 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рымызан (Рышкани)

Рымызан (рум. һәм молдав. Rămăzan ) — Молдова Республикасының Рышкани районына караган авыл.
# Тербон

Тербон (ингл. Terrebonne) — Канаданың Квебек вилаятендә урнашкан шәһәр.

# Тербон
## Тарих

1673 тә нигезләнә.
# Малатаверн

Малатаверн (фр. Malataverne һәм фр. Rac) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Гавади (Җенова)

Гавади — Италиянең Лигурия төбәге Санто-Стефано-д'Авето өязендә урнашкан торак пункт.

# Гавади (Җенова)
## Географиясе

Гавади Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Гавади (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.