yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Никита Михалков

Никита Михалков (Ники́та Серге́евич Михалко́в) (1945 21 октябрь, Мәскәү, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе һәм Россия актёры, кинорежиссёр, сценарист һәм продюсер, РСФСР халык артисты (1984). Россия Федерациясенең Хезмәт Каһарманы (2020).

# Никита Михалков
## Тәрҗемәи хәле

Никита Михалков совет гаиләсендә Мәскәүдә туган. Аның әтисе – Сергей Михалков, әнисе – Наталья Кончаловская. Олы бертуганы — Андрей Михалков-Кончаловский.
1995 елда "Кояш белән ялыкканнар" дигән фильм өчен режиссёр буларак Оскар премиясенә лаек була.
Актёр буларак "Мин Мәскәү буйлап йөрим" (режиссер Данелия), "Сибириада" (режиссер абые Андрей Михалков-Кончаловский), "Мәрхәмәтсез романс", "Ике кеше өчен вокзал", "Баскервильләр эте" фильмнарында уйнаган. 1974 елда Михалков үз беренчесе фильмын "Ят кешеләр арасында үз кеше, үз кешеләр арасында ят кеше" төшерә.

# Никита Михалков
## Иҗтимагый һәм сәяси карашлары

Никита Михалков монархия, консерватив карашларында нык тора. Берничә тапкыр Путинны президент постында өченче чорга калырга чакырды, шуның өчен берничә хат язып җибәрде.

# Никита Михалков
## Иҗтимагый һәм сәяси карашлары
### Тәнкыйть

Ләкин Михалков эшчәнлеге бик тәнкыйтьләнә: 1999 елда "нацбол" тарафдарын кыйнашы өчен, канунсыз хәлдә "мигалка"ны куллану өчен, кинематографистлар Берлеге рәисе бозылулар белән итеп сайланганы өчен, аудио-видео продукциясе сатудан 1% салымын алу өчен һ.б.
# Шумшеваши

Шумшеваши (чуаш. Шĕмшĕш, рус. Шумшеваши ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429051. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226818003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100007300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Шумшеваши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 244 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Улугбәк Рәшитов

Улугбәк Исматулла улы Рәшитов (үзб. Ulugbek Ismatullaevich Rashitov; 2002 елның 23 марты, Үзбәкстан) — Үзбәкстан тхэквондочысы, Үзбәкстан җыелма командасы әгъзасы. 2019 елда Үһәндә узган Бөтендөнья армия уеннарында алтын медаль яулаган. 2022 елда Азия һәм Азия уеннары чемпионы, дөнья чемпионаты призеры. «Үзбәкстан ифтихоры»мактаулы исеме иясе. 68 кг га кадәрге ике тапкыр олимпия чемпионы (Токио-2020, Париж-2024). Үзбәкстанның тхэквондода Олимпия алтынын откан бердәнбер вәкиле. Шулай ук, тарихта ир-атлар арасында бер тапкырдан артык Олимпия чемпионы булган бердәнбер тхэквондист.

# Улугбәк Рәшитов
## Карьера

2018 елда Улугбәк Рәшитов Буэнос-Айреста (Аргентина) узган яшүсмерләр җәйге Олимпия уеннарында егетләр арасында 48 кг га кадәр авырлык категориясендә, финалда Россия спортчысы Дмитрий Шишкога оттырып, көмеш медаль яулый.
2019 елда Улугбәк юниорлар арасында тхэквондо буенча Азия чемпионатында 55 кг га кадәр авырлык категориясендә алтын медаль яулый. Шул ук елны ул, 2019 елгы Бөтендөнья хәрби уеннарында 58 кг га кадәр авырлык категориясендә финалда Кытай спортчысы Лян Юйшуйны җиңеп, алтын медаль яулый.
2021 елда Амманда (Иордания) узган тхэквондо буенча Азия Олимпия сайлап алу турнирында Токиода (Япония) XXXII җәйге Олимпия уеннарында чыгыш ясау хокукын ала.
2020 елгы Җәйге Олимпия уеннарында 68 килограммга кадәр авырлык категориясендә чыгыш ясый, квалификациядә Мали спортчысы Сейду Фофанны җиңә. 1/8 финалда Көньяк Кореядан ике тапкыр Олимпия призеры Ли Дэ Хунны җиңә. Ярымфиналда ул даянга Недзад Хушичка (Босния һәм Герцеговина) каршы чыга һәм 28:5 исәбе белән җиңү яулый. Финалда Британия тхэквондочысы Брэдли Синденны 34:29 исәбе белән җиңеп, Үзбәкстан җыелмасы тарихында тхэквондо буенча Олимпия уеннарында беренче алтын медаль яулый.
# Ле Козте (Лука)

Ле Козте — Италиянең Тоскана төбәге Кареджне өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Козте (Лука)
## Географиясе

Ле Козте Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Козте (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Үсемлекчелек

Үсемлекчелек — культуралы үсемлекләрне азык-төлектә куллану өчен үстерү белән шөгыльләнүче авыл хуҗалыгы тармагы.
Фән буларак,ул үсемлекләрнең сортларын, гибридларын, формаларын өйрәнеп кенә калмый, ә аларны эшкәртүнең ысулларын да яхшырта.

# Үсемлекчелек
## Үсемлекчелек тармаклары

Үсемлекчелекнең беренче тармагы кырчылык дип атала. Икенчесе – яшелчәчелек, өченчесе – бакчачылык, дүртенчесе – чәчәкчелек.
Игенчелек яки кырчылык – ул иген культуралары үстерү. Иген культураларына нәрсәләр арыш, бодай, арпа, солы, тары, кукуруз кебек культуралар керә. Яшелчәчелек ул – яшелчәләр үстерү. Яшелчәләрне бакчада, парникларда, теплицаларда үстерәләр. Яшелчәләрне төрле витаминнарга бай булган өчен үстерәләр. Бакчачылык ул – җиләк-җимеш культуралары үстерү.
* Йөземчелек
* Урманчылык
* Болынчылык
* Орлыкчылык
* Тәмәкечелек
* Чәчәкчелек

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Бөртекле культуралар

* Бодай
* Арыш
* Арпа
* Солы
* Кукуруз
* Мисыр тарысы
* Дөге
* Карабодай

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Бөртекле-кузаклы культуралар

* Борчак
* Ногыт борчагы
* Кытай борчагы
* Ясмык
* Фасоль
* Нут
* Эспарцет
* Люпин
* Чина

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Техник культуралар

* җитен
* шикәр чөгендере
* көнбагыш
* хантал
* Кытай борчагы
* бәрәңге
* шикәр камышы
* дару үләннәре

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Техник культуралар
#### Текстиль культуралар

* җитен
* җут
* киндер

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Техник культуралар
#### Каучук үсемлекләре

* Гевея
* Кок-сагыз

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Тамыразыклар

* Шикәр чөгендере
* Азык чөгендере
* Кишер
* Шалкан
* Керән

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Бүлбеле үсемлекләр

* Бәрәңге
* Җир грушасы

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Май һәм эфир-май культуралары

* Көнбагыш
* Рапс
* Хантал
* Кәнә уты
* Көнҗет
* Арахис
* Тмин
* Әнис
* Калияндыр
* Шалфей
* Бөтнек

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Сүс культуралары

* Җитен
* Киндер
* Кенаф
* Мамык

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Терлек азыгы культуралары
#### Терлек азыгы үләннәре

* Тукранбаш
* Кәрешкә
* Сүсән

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Терлек азыгы культуралары
#### Силос культуралары

* [[кукуруз]]
* Көнбагыш

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Терлек азыгы культуралары
#### Терлек азыгы бакча культуралары

* Кабак
* Ташкабак
* Карбыз

# Үсемлекчелек
## Кыр культуралары
### Әфьюнле культуралар

* Тәмәке
* Махорка
* Киндер
* Марихуана
# Матькасы

Матькасы (чуаш. Матькасси, рус. Матькасы ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429314. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216874004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Матькасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 27 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Лгота Хроустовиц

Лгота Хроустовиц (чех. Lhota u Chroustovic) — Чехиянең Пардубице крае Chroustovice районында урнашкан авыл.

# Лгота Хроустовиц
## Географиясе

Мәйданы — 4,275 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота Хроустовиц
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота Хроустовиц
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота Хроустовиц
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 235 |
| 1880 | 256 |
| 1890 | 291 |
| 1900 | 370 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 359 |
| 1921 | 323 |
| 1930 | 284 |
| 1950 | 196 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 198 |
| 1970 | 184 |
| 1980 | 130 |
| 1991 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 138 |
| 2011 | 127 |
| 2021 | 103 |
# Красный Мост (Мари Ил)

Красный Мост (чир. Красный Мост, рус. Красный Мост) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.

# Красный Мост (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Красный Мост (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Красный Мост (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81,6%), чирмешләр (16,4%).
# Лотра-Багыш

Лотра-Багыш (чуаш. Лутра Пакӑш, рус. Лотра-Багиши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Лотра-Багыш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Лотра-Багыш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 31 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Югары Шорсирма

Югары Шорсирма (чуаш. Тури Шурçырма, рус. Верхняя Шорсирма ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Югары Шорсирма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 63 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Ле-Гран-Виллаж-Плаж

Ле-Гран-Виллаж-Плаж (фр. Le Grand-Village-Plage) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Татар театры (1906-1926) (китап)

Татар театры (1906-1926). Тулыландырылган икенче басма. - 2003 елда Мәгариф нәшриятында басылган китап. Бу китап 1926 елда татар театрының 20 еллык юбилеена багышлап нәшер ителгән зур күләмле һәм бай эчтәлекле мәкаләләр һәм истәлекләр җыентыгының икенче һәм тулыландырылган басмасы. Китапның тиражы 3000 д.
# Якейкино

Якейкино (чуаш. Якушкӑнь, рус. Якейкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Якейкино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Якейкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 137 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%), руслар (2%) алып тора.
# Панояш (Орике)

Панояш — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Орике муниципалитетына карый.

# Панояш (Орике)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Зәй политехника көллияте

Зәй политехника көллияте (рус. Заинский политехнический колледж) — Татарстанның Зәй шәһәрендә (1962 елдан Яңа Зәй шәһәр тибындагы бистәсе, 1978 елдан Зәй шәһәре) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты.
Гамәлгә куючысы (2013 елдан) - Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы.

# Зәй политехника көллияте
## Тарих

1979 елның 1 сентябрендә Татарстан АССРның һөнәри-техник белем бирү буенча республика идарәсе фәрманы-күрсәтмәсе буенча 16нчы санлы Акташ урта һөнәри-техник училищесы филиалы базасында 32нче санлы Зәй авыл урта һөнәри-техник училищесы (ССПТУ-32) ачыла. 5 сыйныф бүлмәсе булган элекке Зәй земство мәктәбе бинасы һәм ташландык район аэропортының территориясе һәм корылмалары укуханәнең укыту-җитештерү базасы итеп бирелә. Шул ук елда Зәй районы Ирнә авылы (элекке «Правда» күмәк хуҗалыгы) җирләрендә укуханәнең ярдәмче хуҗалыгы оеша.
1984 елда РСФСР министрлар шурасы карары белән 32нче санлы Зәй авыл урта һөнәри-техник училищесы 98нче санлы һөнәри-техник укуханә (ПТУ-98) итеп үзгәртелә.
1991 елда ТР мәгариф министрлыгы фәрманы буенча 98нче санлы урта-һөнәри техник укуханә 98нче санлы Зәй һөнәри лицее (ПЛ-98) итеп үзгәртелә.
2008 елның 5 ноябрендә ТР министрлар кабинеты карары буенча 98нче санлы Зәй һөнәри лицее белән Зәй кичке машина төзелеше техникумын (1979 елда Кама автомехника техникумы филиалы базасында РСФСР автомобиль транспорты министрлыгы фәрманы белән төзелгән булган) кушу юлы белән Зәй политехника көллияте барлыкка килә.

# Зәй политехника көллияте
## Белгечлекләр

2017-2018 уку елына Зәй политехника көллиятенә ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 175 студент кабул ителә.
* Электр корылмаларын ремонтлау һәм файдалану буенча электромонтер
* Эретеп ябыштыручы (кул белән һәм өлешчә механикалаштырылган эретеп ябыштыру)
* Аш-су остасы, кондитер (аш-су остасы, кондитер)
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты (слесарь, тракторчы-машинист, машина йөртүче)
* Компьютер системалары һәм комлекслары
* Электр һәм электромеханика корылмаларын техник файдалану
* Сәнәгать җиһазларын кору һәм техник файдалану

# Зәй политехника көллияте
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1979 елдан ― Валерий Григорьевич Бертман
* 1993 елдан ―
* 2017 елдан ― Роберт Марс улы Халитов, ТР атказанган төзүчесе (2003).
* 2020 елдан ― Сергей Васильевич Максимов
* 202? елдан ― Вәсилә Кәрим кызы Исрафилова

# Зәй политехника көллияте
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Зәй политехника көллияте укытучылары.

# Зәй политехника көллияте
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Зәй политехника көллиятен тәмамлаучылар.
# Лгута (Плзень-место)

Лгута (чех. Lhůta) — Чехиянең Пльзень крае Плзен-шәһәр һәм Плзен-шәһәр районында урнашкан авыл.

# Лгута (Плзень-место)
## Географиясе

Мәйданы — 3,410794 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 445 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лгута (Плзень-место)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгута (Плзень-место)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгута (Плзень-место)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 340 |
| 1880 | 357 |
| 1890 | 355 |
| 1900 | 412 |
| 1910 | 412 |
| 1921 | 361 |
| 1930 | 350 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 265 |
| 1961 | 247 |
| 1970 | 206 |
| 1980 | 189 |
| 1991 | 145 |
| 2001 | 144 |
| 2011 | 174 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 174 |
| 2016 | 172 |
| 2017 | 181 |
| 2018 | 179 |
| 2019 | 189 |
| 2020 | 202 |
| 2021 | 199 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 206 |
| 2022 | 210 |
| 2023 | 208 |
| 2024 | 207 |
# Латанице

һәм
Латанице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Вислица (гмина) гминасында урнашкан авыл.

# Латанице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Норлат аграр техникумы

Норлат аграр техникумы, уку йортының ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы белән расланган уставы нигезендә Нурлат аграр техникумы, (рус. Нурлатский аграрный техникум ) — Татарстанның Норлат шәһәрендә (1938 елдан шәһәр тибындагы бистә, 1961 елдан шәһәр) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты.
Гамәлгә куючы (2013 елдан) — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы.

# Норлат аграр техникумы
## Тарих

* Норлат районы Корманай (Кизләү) мәктәбе бинасында эшләгән 33нче авыл урта һөнәри-техник училищесы (ССПТУ-33) (423001 ТР Норлат районы, Корманай (Кизләү), Мәктәп ур., 2а) базасында ачыла.
* 2001-2010 арасында 99нчы санлы Норлат һөнәри лицее буларак билгеле.
* 2011 елда ТР министрлар кабинеты карары белән 99ны санлы Норлат һөнәри лицее (ПЛ-99) Норлат аграр техникумы итеп үзгәртелә.
* 2013 елда ТР министрлар кабинеты карары белән 106нчы санлы Чирмешән һөнәри училищесы (423100 ТР Чирмешән районы, Чирмешән авылы, Полевая урамы, 1нче йорт) Норлат аграр техникумының филиалы итеп үзгәртелә (филиал җитәкчесе — Владимир Александр улы Островский).

# Норлат аграр техникумы
## Белгечлекләр

Уку йорты ачылганнан бирле 10 меңнән артык белгеч әзерләнгән.
2017-2018 уку елына Норлат аграр техникумына ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 205 студент кабул ителә.
* Эретеп ябыштыручы (кул белән һәм өлешчә механикалаштырылган эретеп ябыштыру)
* Аш-су остасы, кондитер (аш-су остасы, кондитер)
* Авыл хуҗалыгын механикалаштыру
* Авыл хуҗалыгы җитештерүе тракторчы-машинисты
* Автомобиль транспортын техник файдалану һәм ремонтлау
* Автомеханик
* Икътисад һәм бухгалтер исәп-хисабы

# Норлат аграр техникумы
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1979-???? — ???
* ????–2017 — ???
* 2017-2019 — Ранас Нурулла улы Нутфуллин
* 2019–2024 — Алевтина Александр кызы Граф

# Норлат аграр техникумы
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Норлат аграр техникумы укытучылары.

# Норлат аграр техникумы
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Норлат аграр техникумын тәмамлаучылар.
# Алексеевка (Ядернә районы)

Алексеевка (чуаш. Алексеевка, рус. Алексеевка ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429077. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253880002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000000200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Алексеевка (Ядернә районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 109 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Сәлимә Әминова

Сәлимә Салават кызы Әминова (1969 елның 19 сентябре, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, БАССР, Уфа) — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры балетмейстеры (1992 елдан), режиссер. Хореография училищесында укыта (2018 елдан). Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2007).

# Сәлимә Әминова
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 19 сентябрендә Уфада туа. 1993 елда Казан сәнгать институтының хореография факультетын тәмамлаган. 1992 елдан Татар Академия театрында балетмейстер булып эшли.

# Сәлимә Әминова
## Хезмәтләре

Түбәндәге спектакльләргә бию күренешләре куйды: «Зәңгәр шәл» (К. Тинчурин); «Шәҗәрә», «Гөргөри кияүләре», «Хушыгыз!» (Т. Миңнуллин); «Баскетболист», «Казан егетләре» (А. Гыйләҗев); «Кыю кызлар» (Т. Гыйззәт); «Җан Баевич» (Г. Исхакый); «Ханума» (А. Цагарели), «Мәңгелек буран» (Чыңгыз Айтматов буенча Илгиз Зәйниев куйган, 2018) һ. б. Шулай ук, аерым концерт номерлары да куя.

# Сәлимә Әминова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2007 — Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе

# Сәлимә Әминова
## Гаилә хәле

Ире Илдус Габдрахманов, Камал театры актеры, ТР халык артисты (2014).
# Ле-Гур

Ле-Гур (фр. Les Gours) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Лауха (Тюрингия)

һәм
Лауха (алман. Laucha) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Лауха (Тюрингия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,65 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр һәм 302 метр биеклектә урнашкан.
# Кызыл Чишмә (Чуашстан)

Кызыл Чишмә (чуаш. Хайпăла, рус. Красный Ключ ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Кызыл Чишмә (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә кеше яшәми.
2002 елгы җанисәп буенча чуашлар яшәгән (100%).
# Җәлил

Җәлил — Татарстан Республикасының Сарман районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — штп (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 14800 тирәсендә. Почта индексы — 423368.

# Җәлил
## Тарих

1963 елда нигезләнгән.

# Җәлил
## Башлыклар
#### Бистә шурасы рәисләре

* 1968-1973 — Кәшиф Зәки улы Зарипов
* 1973-1975 — Валентина Алексей кызы Храмова
* 1975-1980 — Азат Исхак улы Исмәгыйлов
* 1980-1987 — Тамара Петр кызы Кузьмина
* 1987-1990 — Җәүдәт Фәхрулла улы Әхмәдуллин
* 1990-1992 — Нәҗип Кәшиф улы Мөхәммәдиев
* 1992-2000 — Сәхибҗан Салих улы Латыйпов
* ? - ? — Хәмит Госман улы Васыйков
* ? - ? — Морат Әхмәт улы Галимов
* 2000-2001 — Нәфис Сәлим улы Җиһангиров
* 2001-2003 — Гөлфирә Сөнгать кызы Сәлахова
* 2003- ? — Нәфис Сәлим улы Җиһангиров

# Җәлил
## Башлыклар
#### «Җәлилнефть» НГДУ башлыклары

* 1973-1983 — Галимҗан Мәннап улы Әхмәдиев
* 1983-1986 — Рәис Сәет улы Нурмөхәммәтов
* 1986-2001 — Наил Җиһанша улы Мортазин
* Миргазыян Зәки улы Таҗиев (2001―2005 елларда),
* Малик Шәфикъ улы Каюмов (2005―2021 елларда)
* Рәис Асылгәрәй улы Әхмәтшин (2021 елдан).

# Җәлил
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 77,7%, руслар — 19,6%.

# Җәлил
## Танылган шәхесләр

* Әбүзәр Фәйзуллин (1964) — виртуоз баянчы, ТР атказанган артисты (1997).
* Гафифә Гаффарова (1948), шагыйрә.
* 1982―1995 елларда бистәдә Мәгъсүм Латыйфуллин (1925―1995), Бөек Ватан сугышында катнашкан укытучы, язучы яшәгән.
* Ирек Кадамов (1971), эчке хезмәт полковнигы, Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе башлыгы (2024 елның 6 ноябреннән). Татарстан Республикасының Атказанган коткаручысы.

# Җәлил
## Экономика

Нефть чыгару: «Җәлилнефть» НГДУ, ОАО «Меллянефть»

# Җәлил
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

# Җәлил
## Мәдәният

* Мәдәният сарае
* Хезмәт Даны музее

# Җәлил
## Мәдәният
### Һәйкәлләр

* Муса Җәлил һәйкәле

# Җәлил
## Дин
### Ислам

* Бистә мәчете

# Җәлил
## Дин
### Православие

* Изге Архангел Михаил храмы (рус. Храм Св. Архангела Михаила)
# Василий Верещагин

Василий Василий улы Верещагин (14 октябрь 1842 - 31 март 1904) — Россия империясе рәссамы һәм әдәбиятчы, мәшһүр рәссам-баталист (сугышка багышланган рәсем ясаучы).

# Василий Верещагин
## Тормыш юлы

1842 елда Череповец шәһәрендә дворяннар башлыгы гаиләсендә дөньяга килә.
1851 елда диңгез кадет корпусына керә.
1860-1863 елда Санкт-Петербург рәсем сәнгате Академиясендә укый.
1864-1865 елда Парижда Жером мәктәбендә укый.
1867 елда Төркистан генерал-губернаторы Кауфман аны хәрби рәссам буларак чакыра.
1868 елда күптән түгел Россия гаскәре басып алган Сәмәркандка килә, шәһәр камалышында катнаша.
1969 елда Җидесу һәм Көнбатыш Кытай буенча сәфәр ясый, анда күп рәсем иҗат итә.
1871-1874 елда Мүнхен шәһәрендә Үзәк Азия буенча сәяхәт нигезендәге "Төркистан сериясе" дигән рәсемнәр җыентыгын чыгара һәм зур дан казана.
1874 елда Санкт-Петербургда Верещагин рәсемнәре күргәзмәсе узганнан соң, рәссамны "антипатриотизм, дошманга карата кызгану"га гаеплиләр.
Император Александр III рәссам рәсемнәреннән ризасызлык белдерә.
1876 елдан соң Һиндстанга, Тибетка китә, аннары Рус-Төркия сугышына бара.
1877 елда диңгез бәрелешендә каты яралана, гангрена килеп чыга.
1882 елдан соң Һиндстан, Сүрия, Фәләстин, Кырым, Филлипин утраулары, АКШ, Куба, Япониягә сәяхәт итә.
Рус-Япон сугыш башлагангач, Верещагин фронтка китә.
1904 елның 31 мартында Порт-Артур тышкы рейдында адмирал Макаров бергә "Петропавловск" бронялы эре сугыш корабы шартлавы нәтиҗәсендә һәлак була.

# Василий Верещагин
## Иҗат

Верещагин 12 китап һәм күп мәкаләләр яза, ләкин аның төп мирасы — мәшһүр баталь рәсемнәре.
* Верещагин рәсемнәре
* Сугыш апофеозы
* Наполеон Бородино биеклекләрендә, 1897
* Һөҗүм алдыннан. Плевна янында, 1881
* Шипка-Шейново. Скобелев Шипка янында
* Удайпур шәһәрендәге Һиндуист гыйбадәтханәсе, 1874—1886
* Гарәп дөядә, 1869-1870
* Бания (сәүдәгәр). Бомбей, 1874-1876
* Әфган, 1867-1868
* Бохара гаскәрие (сарбаз), 1873
* Бхил (Декан бер кабиләсе), 1884Бхил (Декан бер кабиләсе), 1884
* Алатау тауларында. 1869-1870
* Басып алынган Мәскәүдә ('Кремльдә атыш'), 1887-1888
* Карыйлар, 1873
* Кичке Гималаи, 1875
* Гималаи поние, 1875
* Җайдак Җайпурда, 1881
* Кырым таулары күренеше
* Ике яһүд, 1883-1884
* Сәмәрканд төп урамы, 1869-1870
* Кәшмир тау инеше, 1875
* Аксак Тимер капкасы, 1872
* Ике карчыга (Башбозыклар), 1878-1879
* Япон хатыны, 1903
* Фарсы рухание (утка табынучы кеше). Бомбей, 1874-1876
* Никола иконасы, 1894
* Таҗ Махал төрбәсе, 1874-1876
* Мулла Рахим һәм мулла Кәрим базар юлында бәхәсләшәләр, 1873
* Чу елгасындагы кыргыз йортлары, 1869-1870
* Дәрвишләр бәйрәм киемендә , 1869-1870
* Бакча капкасы, 1869-1870
* Калмык гыйбадәтханәсе, 1869-1870
* Бай кыргыз аучысы лачын белән, 1871
* Шпион
* АдъютантАдъютант
* Кирмән дивары янында
# Велин

Велин (фр. Vélines) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Пера (Силвеш)

Пера — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. Alcantarilha e Pêra муниципалитетына карый.

# Пера (Силвеш)
## Географиясе

Мәйданы — 20,26 км².
# Лаукс (Торино)

Лаукс — Италиянең Пьемонт төбәге Уссо өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаукс (Торино)
## Географиясе

Лаукс Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Лаукс (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.