yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Роата Будре (Кунео)

Роата Будре — Италиянең Пьемонт төбәге Черваска өязендә урнашкан торак пункт.

# Роата Будре (Кунео)
## Географиясе

Роата Будре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Роата Будре (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сетилес

Сетилес (исп. Setiles) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сетилес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 56,77 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1256 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нентне

Нентне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стромец гминасында урнашкан авыл.

# Нентне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лос Милагрос (Пурисима дел Ринкон)

Лос Милагрос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пурисима-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Лос Милагрос (Пурисима дел Ринкон)
## Географиясе

Лос Милагрос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Милагрос (Пурисима дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Милагрос (Пурисима дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Михаил Павелкин

Михаил Павелкин (рус. Михаил Иванович Павелкин, 14 сентябрь 1900(1900-09-14), Алексеевское, Алексеевски вулысы, Чистай өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 15 май 1955(1955-05-15) (54 яшь), Киев, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР) — СССР гаскәрбашы, танк гаскәрләренең генерал-лейтенанты (1945).
# Азяраны (Жыткавицкий районы)

Азяраны (белар. Азяраны) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.

# Азяраны (Жыткавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Демирташ (Торослар)

Демирташ (төр. Demirtaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чебачья (Качарма кушылдыгы)

Чебачья — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Качарма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 61 км.

# Чебачья (Качарма кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010800112115200032076
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203207
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Роенок (Вирджиния)

Роенок — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Роенок (Вирджиния)
## Тарихы

Роенок шәһәре 1852 елда нигезләнгән.

# Роенок (Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 111,024283 км², 111,118286 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хәйретдин Мөҗәй

Хәйретдин Мөҗәй, чын исеме Мөҗәһит Хәйретдин улы Хәйретдинов — Башкортстанда туган татар шагыйре һәм прозаик, Бөек Ватан сугышы каһарманы.
Шагыйрь 1901 елның 26 мартында Башкортстанның Туймазы районы Төрекман авылында туа. 18 яшендә Х. Мөҗәйне Кызыл Армиягә алалар һәм шул вакыттан соң аның бөтен гомере хәрби хезмәткә бәйле рәвештә уза. Ул озак еллар чик буе гаскәрләрендә хезмәт итә, Урта Азиядә басмачыларга, кулак бандаларына каршы көрәшә, 1938 елда Хасан күле янында япон самурайларына каршы барган сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. Бер үк вакытта Х. Мөҗәй әдәби иҗат эше белән шөгыльләнергә дә вакыт таба: 20нче еллар ахырыннан башлап газета-журнал битләрендә аның хәрби тормышка, чик саклаучыларның көндәлек хезмәтенә багышланган һәм аларның уй-фикерләрен чагылдырган шигырьләре, очерк, хикәяләре еш басыла. 1932 елда аның Казанда “Мылтыклар” дигән беренче китабы чыга.
Х. Мөҗәй Бөек Ватан сугышының беренче көннәрендә үк алгы сызыкка баса, полк командиры булып дәһшәтле бәрелешләрдә катнаша, кыюлык һәм шәхси батырлык үрнәкләре күрсәтә. Ләкин 1942 елның җәендә, Харкауга һөҗүм вакытында, Х. Мөҗәй командалык иткән полк дошман чолганышында кала һәм, айдан артыкка сузылган авыр бәрелешләрдән соң, исән калган авыр яралылар, шул җөмләдән подполковник Х. Мөҗәй, фашистлар кулына эләгә.
Х. Мөҗәйне, башка совет әсирләре белән бергә, Алманиягә озаталар. Ул әсирлектә дә фашизмга каршы көрәшен туктатмый: Мюнхен шәһәрендәге совет хәрби әсирләре лагеренда төзелгән антифашистик яшерен оешма җитәкчеләренең берсе була. Ләкин 1943 елның ахырында гестапо яшерен оешманың эзенә төшә, җитәкчеләрен Дахау концлагерена яба һәм, озак газапланулардан соң үлемгә хөкем итә. 1944 елның 4 сентябрендә фашист палачлары атып үтергән туксан ике Дахау тоткыны арасында подполковник Хәйретдин Мөҗәй дә була.
# Левего (Белуно)

Левего — Италиянең Венеция төбәге Беллуно өязендә урнашкан торак пункт.

# Левего (Белуно)
## Географиясе

Левего Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Левего (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# OTOS

OTOS (ингл. Otospiralin) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Длуге (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Длуге — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Калиново гминасында урнашкан авыл.

# Длуге (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# П'етроаса (Сучава)

П'етроаса — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Броштени коммунасына карый.

# П'етроаса (Сучава)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 610 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Новий Сецимин

Новий Сецимин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Леонцин гминасында урнашкан авыл.

# Новий Сецимин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новоукраинка (Мамлют районы)

һәм
Новоукраинка (каз. Новоукраинка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Новоукраинка (Мамлют районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Коичи Танака

Коичи Танака (3 август 1959(1959-08-03) (65 яшь), Тояма, Япония — , ) — химик, университет профессоры, инженер (Япония). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2002).
# Әлрагый

Әлрагый (гарәп. الراعي‎ әр-ра‘и — «көтүче»; Кефей γ, Кефей гаммасы, γ Cep) — Кефей йолдызлыгының куш йолдызы. +3,22 йолдызча зурлыктагы йолдыз Җирдән 45 яктылык елы ераклыкта урнашкан.

# Әлрагый
## Йолдыз системасы

Әлрагый A — K1IV спектр сыйныфылы кызгылт-сары субзур йолдыз. Аның яктыртучанлыгы 8,2 Кояшныкына тигез.
Әлрагый B — M1V спектр сыйныфылы кызыл кәрлә йолдыз. A йолдызы тирәсендә якынча 68 ел эчендә әйләнеп чыга, орбитаның зур ярымкүчәр якынча 20 а.б., сузылган (эксцентриситет 0,41).
Әлрагый Ab — планета. A йолдызы тирәсендә 903 көн (2,5 ел) эчендә әйләнеп чыга, орбитаның зур ярымкүчәр 2,04 а.б., аз сузылган (эксцентриситет 0,115). Планетаның массасы кимендә 1,59 Юпитерныкы тигез.
# Пилюки

Пилюки (белар. Пілюкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Пилюки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Элбистан

Элбистан (төр. Elbistan) — Төркия Җөмһүриятенең Кахраманмараш иленә караган бер шәһәре.
# NGC 2741

NGC 2741 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2741
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бигастро

Бигастро (исп. Bigastro) — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бигастро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Камйонка (Любуш воеводалыгы)

һәм
Камйонка — Польшаның Любуш воеводалыгы Новогруд-Бобжаньский гминасында урнашкан авыл.

# Камйонка (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез (Селая)

һәм
Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Селая муниципалитеты составына керә.

# Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез (Селая)
## Географиясе

Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез (Селая)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Франсиско Вилья, Франсиско Мендез (Селая)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Салагубавцы

Салагубавцы (белар. Салагубаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Салагубавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# (14950) 1996 BE2

(14950) 1996 BE2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14950) 1996 BE2
## Тарихы

1996 елның 18 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 BE2» саналган.
# Фромлен

Фромлен (фр. Fromelennes) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Живе кантонына карый.

# Фромлен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7.17 км².
# Бартодзее (Радомский повяты)

Бартодзее — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ястшембя гминасында урнашкан авыл.

# Бартодзее (Радомский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD88757

HD88757 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Э

Э (э) — кирилл әлифбасының хәрефе, татар әлифбасында утыз җиденче хәреф.
Татар телендә тагын һәмзәне билгеләү өчен дә кулланыла, [ē], [e] һәм авазларын белдерә.
# (7845) Mckim

(7845) Mckim (лат. Mckim) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7845) Mckim
## Тарихы

1996 елның 1 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AC» саналган.
# Штефановичова

Штефановичова (словак. Štefanovičová) — Словакиянең Нитра округында урнашкан авыл.

# Штефановичова
## Тарихы

Авыл 1268 елда нигезләнгән.

# Штефановичова
## Географиясе

Мәйданы — 12,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 138 метр биеклектә урнашкан.

# Штефановичова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Реклонвиль

Реклонвиль (фр. Réclonville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Реклонвиль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,96 км².
# Боннак (Канталь)

Боннак (фр. Bonnac) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Вильявендимио

Вильявендимио (исп. Villavendimio) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильявендимио
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 15,62 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 724 метр биеклектә урнашкан.
# Шейхкөй (Искилип)

Шейхкөй (төр. Şeyhköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Искилип илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Карловце

Карловце (чех. Karlovce) — Чехиянең Пльзень крае Кейнице районында урнашкан авыл.

# Карловце
## Географиясе

Мәйданы — 0,746 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Карловце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Карловце
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Карловце
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 0 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 0 |
| 1900 | 42 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 37 |
| 1921 | 0 |
| 1930 | 43 |
| 1950 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 27 |
| 1970 | 33 |
| 1980 | 27 |
| 1991 | 11 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 8 |
| 2011 | 3 |
| 2021 | 11 |
# Ортаҗа (Асланапа)

Ортаҗа (төр. Ortaca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Асланапа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сан-Жоржи-ди-Визела

һәм
Сан-Жоржи-ди-Визела — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Фелгейраш муниципалитетына карый.

# Сан-Жоржи-ди-Визела
## Географиясе

Мәйданы — .
# Тогаево

Тогаево — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423888.

# Тогаево
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Акгедик (Тарсус)

Акгедик (төр. Akgedik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Касаз (Торино)

Касаз — Италиянең Пьемонт төбәге Перреро өязендә урнашкан торак пункт.

# Касаз (Торино)
## Географиясе

Касаз Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Касаз (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саламанка

Саламанка (исп. Salamanca) — Испаниянең Кастилья-Леон автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Саламанка
## Тарих

Безнең эрага кадәр нигезләнгән.
# Вальес-де-Паленсуэла

Вальес-де-Паленсуэла (исп. Valles de Palenzuela) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальес-де-Паленсуэла
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 20,871 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 805 метр биеклектә урнашкан.
# Җиразоле (Алесандрия)

Җиразоле — Италиянең Пьемонт төбәге Стреви өязендә урнашкан торак пункт.

# Җиразоле (Алесандрия)
## Географиясе

Җиразоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Җиразоле (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саклан (уен)

Саклан! — татар халык уены.

# Саклан (уен)
## Уйнау тәртибе

Койма яисә стена янына уйнаучыларның санына карап биштән егерме адымга кадәр ераклыкта коймага параллель итеп җеп тарталар. Уйнаучыларның берсе җепнең тышкы ягына чыга, башкалар җеп белән койма арасында кала. Тышта калган уенчы җеп буенча йөгереп: «Саклан бер, саклан ике, саклан өч!» дип йөри. Соңгы сүзне әйткәндә җитез генә җепнең эченә сикереп кереп берәрсен әбәкләп, «Эләкте!» дип кычкыра һәм җепнең тышкы ягына сикереп чыга. Башкалар, «Эләкте!» сүзен ишеткәч, өчкә кадәр кычкырып саныйлар. «Өч» сүзеннән соң, өлгерә алсалар, тыштан кергән кешегә алар суга алалар. Шулай икенче якка чыкканчы сугып өлгерсәләр, тоту саналмый һәм ул уенны яңадан кабатларга тиеш була. Сугып өлгерә алмасалар, хәзер инде икәүләп баягы кебек, «бер, ике, өч!» дип санап эчкә сикереп керәләр һәм икесе ике кешене алып чыгарга тырышалар.
Уен шул рәвешчә дәвам итә.
Уенның шундый кагыйдәләре бар: тотучылар җептән кире атлап чыкканда кулга-кул тотынып парлап чыгарга тиеш. Сикереп чыкканда җепне ычкындырсалар я өзсәләр, җеп эчендәгеләр моңа тикле тышта булганнарны куарга тотыналар. Берәрсе тотылса, тоткан кеше җеп янына кадәр тотылганның аркасына атланып килә. Эч ягындагылар җепне ычкындырса яки өзсә, тыштагылар эчтәгеләрне куып китә.
Уен эчтәгеләр урланып беткәнче дәвам итә.
# Катыш (Кондинское районы)

Катыш (рус. Катыш) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Кондинское районына керүче авыл.

# Катыш (Кондинское районы)
## Халык саны

| Ел | Даими яшәүче халык |
| 2002 | 310 |
| 2008 | 34 |
| 2010 | |
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: хантлар (99%).

# Катыш (Кондинское районы)
## Климат

Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
# Эль Тилдио (Мануел Добладо)

Эль Тилдио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Эль Тилдио (Мануел Добладо)
## Географиясе

Эль Тилдио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Тилдио (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Тилдио (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вадим Сафин

Сафин Вадим Фәтхи улы (11 апрель 1933 ел — 7 сентябрь 2021 ел ) — галим-психолог, педагог. 1969-2014 елларда Башкорт дәүләт педагогия институты һәм М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университеты укытучысы, шул исәптән 1977-1982 елларда психология кафедрасы мөдире. Психология фәннәре кандидаты (1969), профессор (1990). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1993). Башкорт АССРның атказанган укытучысы (1990).

# Вадим Сафин
## Биографиясе

Вадим Фәтхи улы Сафин 1933 елның 11 апрелендә Башкорт АССРның Зиянчура районының 2нче Назар (хәзер Яңа Чебенле) авылында туган.
Желтое татар-башкорт педагогия училищесында укый. 1958 елда Ырынбур педагогия институтын тәмамлый. 1962 елдан алып Стәрлетамак, 1969 елдан алып Башкорт дәүләт педагогия институтларында укыта. Фәнни хезмәтләренең төп юнәлеше — шәхеснең үзен-үзе билгеләве.
Аның тырышлыгы белән Башкортстанда беренче булып психология кафедрасы (БДПИ, 1976) ачыла. 1995 елда галим ЮНЕСКО-ның Мәскәү бюросы тарафыннан хупланган башкорт мәктәпләре һәм гимназияләр өчен укыту һәм тәрбия концепцияләрен һәм программаларын яза.
В. Ф. Сафин — Американың гуманистик юнәлешле психологлар ассоциациясенең мөхбир әгъзасы (1994) һәм шулай ук Халыкара психология фәннәре академиясенең мөхбир әгъзасы (1996). Аның тарафыннан 160-тан артык фәнни хезмәт язылган.
Галим 2021 елның 7 сентябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.

# Вадим Сафин
## Хезмәтләре

** Психология самоопределения личности. Свердловск, 1986.
** Введение в психодиагностику личности школьника. Уфа, 1990.
** Психологические отклонения в развитии детей и методы их психокоррекции. Уфа, 1994.

# Вадим Сафин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008).
* Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1993).
* Башкорт АССРның атказанган укытучысы (1990).
# (16983) 1999 AQ21

(16983) 1999 AQ21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16983) 1999 AQ21
## Тарихы

1999 елның 14 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AQ21» саналган.
# Медулари (Вилча)

Медулари — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Медулари (коммуна) коммунасына карый.

# Медулари (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 404 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гроши (Арджеш)

Гроши — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Бебана (коммуна) коммунасына карый.

# Гроши (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Үрмәкәй (Свердловск өлкәсе)

Үрмәкәй (рус. Урмикеево) — Свердловск өлкәсенең Түбән Сырга районы составына керүче авыл. Караидел елгасы кушылдыгы Үрмәкәй буенда урнашкан.

# Үрмәкәй (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Үрмәкәй (Свердловск өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Кызылъяр өязенә караган.

# Үрмәкәй (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (99%).
# Карумны

Карумны (белар. Карумны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Карумны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Аҗар (Артуклу)

Аҗар (төр. Acar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казан (мәгънәләр)

Казан — күп мәгънәле сүз.
    Казан — Казанның халыкара аэропорты.
    Казан — Казанның тимер юл вокзалы.
* «Казан» — Казанның бию ансамбле.
* «Казан» — журнал.
    «Казан» (1905)
    «Казан» (1970)
* «Казан» — Казанның гаилә үзәге.
* «Казан» — РФ атом су асты көймәсе.
* Казан — астероид (1316).
* Казан — Нократ Аланы районы авылы.
* Казан — Баймак районы авылы.
* Казан — Арбаж районы авылы.
* Казан — Верхошижемье районы авылы.