yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вриндаван Чандродайя Мандир

Вриндаван Чандродайя Мандир ул Һиндстанда, Матхурада Вриндаванда төзелә торган гыйбадәтханә. Планланганча ул дөньяда иң биек дини һәйкәл булачак. Гыйбадәтханәне ИСККОН Бангалор планлаштырган булган. Планлаштырылганча гыйбадәтханә 700 фут биеклегендә (213 метр яки 70 катлы) булачак һәм мәйданы 540000 квадрат фут (~50000 кв.м.)булачак. Проект 62 акрда ясалган 12 акр парклау һәм боралаклар тору өчен мәйданчык булачак.

# Вриндаван Чандродайя Мандир
## Тарихы

1972 ИСККОН-ның нигезләүчесе һәм ачарьясы Шрила Прабхупада Бхаджан Кутир алдында Юкта Вайрагья принципы турында сөйләгән (аскетикның гади һәм саф яшәве, аның максаты рухи эшчәнлек алып бару, мәсьәлән, Кришна исемнәрен җырлау, язу һәм уку). Ул шулай дип әйткән:
* "Без күктерәү бина төзүгә тендециябез бар. Сезнең илегез турында сөйләгәндә шулай. Сез күктерәү бинаны төзүгә игътибарыгызны җәлеп итмичә, Кришна өчен зур гыйбадәтханә төзү тенденциясен кулланырга тиеш. Бу юлы, Сез материаль активлыгыгызны чистартырга тиешсез." - 1972 елның 29 октябре, Шрила Прабхупаданың Вриндаванда лекциясе.
Шрила Прабхупаданың шул карашы һәм раславы белән илһамланып, ИСККОН Бангалор тугърылары яки ритвиклар Вриндаван Чандродайя Мандир проектын уйлаганнар, бу Ходай Шри Кришна өчен күктерәү гыйбадәтханәсе булырга тиеш иде.
Матхура районында Чандродайя гыйбадәтханесенең нигез ташын салу церемониясе 2014 елның 16 мартында, Һоли алкышлы вакыйгасы алдыннан булган.

# Вриндаван Чандродайя Мандир
## Төзелеш

Мадһу Пандит Дасаның Президент Пранаб Мухердҗи белән очрашуы булган, анда алар гыйбадәтханәне төзү турында кыскача сөйләшәкәннәр. Гыйбадәтханәнең нигез ташы Һиндстанның президенты Пранаб Мухердҗи 2014 елның 16 ноябрендә салынган булган. Гыйбадәтханә төзелеше дәвам итә.
* Вриндаван Чандродайя Мандир төзелүе
* Вриндаван Чандродайя Мандир төзелүе
* Вриндаван Чандродайя Мандир төзелүе

# Вриндаван Чандродайя Мандир
## Планлаштырылган Җайланмалар

* Боралак мәйданчыгы.
* Машиналар өчен 12 акр парковка.
* Ашамлыклар һәм эчемлекләр ашханәсе.
* Эчтә булган Радһа-Кришна рекреацион паркы.
* Кришна мирасы музее.
* Өстәге катта урнаштырылган телескоплар булачак, аннан кешеләр бөтен Вриндаванны күрә алачак.
* Вриндаван Чандродайя Мандир Темасы Паркы.
* Карау өчен манзарадан гаять зур гыйбадәтханәне күреп була.
* Гыйбадәтханә аша капсула лифты йөри торган булачак.
* Диорама күрсәтүе аша Ведик әдәбиятта тасвирланганча, көчле тавыш, яктылыкны кулланып Галәмдә төрле планета системалары.
* Зиярәт кылучылар өчен берничә көн тору өчен җайланмалар
* урманнарда матур итеп челтерәп аккан Ямуна чишмәсе кабатланачак, ул зиярәт кылучыларга көймәдә йөрү мөмкинчелеге бирәчәк. Йөрергә теләгәннәр өчен өстә йөрү өчен юл ясалган булачак.
* Гыйбадәтханә тирәли 30 акр агачлар белән мәйдан булачак, Брадж урманнары шуннан гыйбарәт булачак.
* Гыйбадәтханәнең түбәсендә карау манарасы булачак һәм шуннан Матхура, Агра һәм Ямуна елгасының панорамик караулары булачак.
* Гыйбадәтханә тарафыннан төнге сәфәр оештырылган булачак
# Рекарей

Рекарей — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Паредиш муниципалитетына карый.

# Рекарей
## Географиясе

Мәйданы — 14,9 км².
# Һаҗәр Илялова

Һаҗәр Илялова, Һаҗәр Йосыф кызы Илялова (Һилялова) (1902–1980) — драма артисты, татар һәм үзбәк театрларында уйнаган.

# Һаҗәр Илялова
## Тәрҗемәи хәле

1902 елда Чиләбе губернасы (хәзерге Чиләбе өлкәсе) Троицк шәһәрендә туган. Туган шәһәрендә рус гимназиясен тәмамлый.

# Һаҗәр Илялова
## Хезмәт юлы

* 1919 елдан Троицкида Троицк татар театрында, аннары Урал татар-башкорт театрында эшли башлый.
* 1922 елда ире Исхак Илялов белән Уфага күченә, Уфа татар-башкорт театрында (хәзерге Гафури театры) эшли.
* 1930 еллар башында Әстерхан татар театрында, 1931 елдан Свердлауда Урал өлкә татар-башкорт күчмә эшче театрында эшли.
* 1933–1935 елларда — Татар академия театрында.
* 1936 елда Ташкәнттәге Хәмзә исемендәге Үзбәк академия театрына күчә.

# Һаҗәр Илялова
## Уйнаган рольләре

Матур тавышлы, җырчы артистка. Лирик пландагы төп рольләрдә уйный, яшь кызлар образларын иҗат итә.
* Гөлйөзем — «Наёмщик» Таҗи Гыйззәт
* Мәйсәрә — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин
* Айтуган — «Ил» Кәрим Тинчурин
* Сәрвәр — «Сүнгән йолдызлар» Кәрим Тинчурин
* Зөһрә — «Таһир-Зөһрә» Фәтхи Бурнаш
* Сара — «Хөсәен морза» Фәтхи Бурнаш
* Амалия — «Юлбасарлар» Фридрих Шиллер
* Гөлчәһрә — «Аршин мал алан» Гозәер Хаҗибәков һ.б.
# Камал II

Камал II (сәхнә псевдонимы, тулы исеме Габдрахман Камал), Габдрахман Галиәкбәр улы Камалетдинов, рус. Камалетдинов Габдрахман Галиакберович, Камал Второй (1896, Казан — 1948, Казан) — драма актеры, режиссёр, тәрҗемәче, һөнәри татар театрына нигез салучыларның берсе, «Сәйяр» труппасы актёры (1915-1917). Драматург Галиәсгар Камалның (1879-1933), актер Камал I нең (1893-1933) бертуган энесе, актриса Зәйнәп Камалованың (1899-1977) бертуган абыйсы.

# Камал II
## Тәрҗемәи хәле

1896 елда Казанда татар милләтенә атаклы шәхесләр биргән 6 балалы гаиләдә өченче бала булып туган. Әтисе Галиәкбәр Камалетдин улы чыгышы белән Казан губернасы Мамадыш өязе (хәзерге Арча районы) Сикертән авылыннан , Казанда тире-күн эшкәртү белән шөгыльләнгән. Туганнары: Галиәсгар, Габдулла, Бибигалимә, Мәрьям, Зәйнәп.
* 1915 елдан башлап татар театры сәхнәсендә, беренче рольләрен «Сәйяр» труппасында уйный.
* Инкыйлабтан соң, Казан, Пермь, Уфа, Троицк, Петропавел татар театрларында эшли.
* 1924-1939 елларда Татар академия театры сәхнәсендә хезмәт итә.
* 1938-1945 елларда рус драматургларының әсәрләрен татар теленә тәрҗемә итә.
* 1941 елда «Галиәсгар Камал» дигән альбом чыгара (Гази Кашшаф сүз башы белән).

# Камал II
## Уйнаган рольләре

* Гомәр — «Тигезсезләр» Фатыйх Әмирхан
* Хәмит — «Беренче чәчәкләр» Кәрим Тинчурин
* Вәли — «Яшь гомер» Гафур Коләхмәтов
* Тәхмасхан — «Надир шаһ» Н. Нариманов
* Хлестаков — «Ревизор» Н.В. Гоголь
* Карл Моор — «Юлбасарлар» Ф. Шиллер
* Муров — «Гаепсездән гаеплеләр» А.Н. Островский
* Алексей — «Ванюшин балалары» С. Найденов

# Камал II
## Гаиләсе

I хатыны Мәрьям
* Балалары Сөембикә, Мария, Эдуард, Розенкранц
II хатыны Марзия Әбхәлимова (1907-1992)
* Балалары Розалия, Искәндәр
# Апай (Мари Ил)

Апай (таулы чирм. Кувшинсола, рус. Апаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Апай (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Апай (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Апай (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (58,7%), урыслар (37,5%), чуашлар (3,8%).
# Семён Будённый

Семён Миха́йлович Будённый (рус. Семён Миха́йлович Будённый, ( 25 (1883 ел) апрель, Козюрин хуторы Платовская станицасы, Сальск округы, Дон Гаскәрләре өлкәсе, хәзерге Ростов өлкәсенең Пролетарск районы — 26 октябрь 1973, Мәскәү) — совет гаскәр башлыгы, Советлар Берлеге Маршалы (1940), өч тапкыр Советлар Берлеге каһарманы (1958. 1965 һәм 1968). ССРБ Югары Шурасы Президумы әгъзасе (1938 елдан).

# Семён Будённый
## Тәрҗемәи хәл
### Балачак һәм яшьлек

Семён Будённый 1883 елның 25 апрелендә Дон Гаскәре өлкәсе Сальск округы Платовская станицасының Козюрин утарында (хәзер Будёновская станицасы, Ростов өлкәсенең Пролетарск районына карый) ярлы крестьян гаиләсендә туган.
1919 елда Коммунистик партиясенә кергән.

# Семён Будённый
## Хәрби хезмәт
### Император армиясендә хезмәттә

1903 елны гаскәргә алынган. Сроклы хезмәтне Ерак Көнчыгышта Диңгез буе драгун полкта иткән, сроктан күбрәк хезмәттә анда ук калган.

# Семён Будённый
## Хәрби хезмәт
### Ватандашлар сугышы

    Төп мәкалә: 1-нче Атлы армия
1918 елның февралендә Будённый революцион атлы отряд оештырган,
# Станция мәйданы

Станция мәйданы (рус. Россия алдагы исеме: Урал волонтерлары танк корпусы исемендәге) - Екатеринбург шәһәренең Железнодорожный административ округының мәйданы.
Төньякта тимер юл вокзалы биналары комплексы һәм Вокзальная урамы, көнбатыштан һәм көнчыгыштан биш катлы торак йортлар, көньяктан Челюскинцев урамы.
Станция мәйданы зур транспорт әһәмиятенә ия, аның берничә троллейбус һәм автобус маршрутлары бар.

# Станция мәйданы
## Тарихы

1970-нче елларга кадәр мәйданда трамвай боҗрасы бар иде. Совет чорында Свердловск буенча һәм Свердловск зоопаркына экскурсия автобуслары Вокзал мәйданыннан киттеп тордыләр. 1980-нче елларда аларның машина кую урыны вокзал бинасының төп подъезд алдында иде.
# Лас Хунтас (Копалильо)

Лас Хунтас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Копалильо муниципалитеты составына керә.

# Лас Хунтас (Копалильо)
## Географиясе

Лас Хунтас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Хунтас (Копалильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Хунтас (Копалильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Иске Щелканы

Иске Щелканы (чуаш. Кивӗ Шулхан, рус. Старые Щелканы) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Иске Щелканы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Щелканы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 278 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Валаам инвалидлар йорты

Валаам инвалидлар йорты — Валаам утравында (Ладога күленең төньяк өлешендә) урнашкан инвалидлар йорты, сугыштан соң 1950-1984 елларда хезмәт күрсәткән, шул исәптән Карел-Фин ССРда яшәүче сугыш инвалидларына. Элеккеге монастырь биналарында урнашкан була. 1984 елда ябыла (Видлица, Олонец районына күчерелә).

# Валаам инвалидлар йорты
## Тарихы

Карел-Фин ССР Югары Советы Указы нигезендә 1950 елда утрауда инвалидлар йорты төзелә. 1950 елның 20 ноябренә утрауда 904 кеше була. Инвалидлар элек монастырь карамагында булган биналарда урнашкан була. Эшкә сәләтле инвалидлар эшләгәннәр. 1950 елның 28 июленә утрауда 50 инвалид эшкә урнаша.
1959 елда анда 1500 инвалид була.
Интернатта яшәүчеләр арасында Григорий Волошин, Иван Калитаров, Матвей Котов, Николай Сергеевич Кошелев, Василий Меньшиков, Михаил Холодный, Качалов В.Н., Хатов Алексей Алексеевич, Ланев Федор Васильевич була.
1960 елларда архипелагка экскурсияләр килә башлый.
Валаам табигать музей-тыюлыгы директоры Владимир Высоцкий сүзләренә караганда, кызганычка каршы, зираттагы барлык җирләр дә юкка чыккан диярлек. Бүгенге көндә алар визуаль рәвештә каралмый. Теге яки бу инвалидның күмелгән урыны турында төгәл күрсәтмәләр юк. Фельдшер Любовь Щеглакова утрауда үлгән ветераннарның фамилияләрен торгызу белән шөгыльләнә. Бүләкләр һәм бүләк китаплары югалган мәгълүматлар сакланмаган.
Патриарх Кирилл утрауда Бөек Ватан сугышы ветераннары истәлегенә мемориалны изгеләндерелә. Исемлеккә 54 ветеранның исеме кергән. Санкт-Петербург һәм төньяк-көнбатыш төбәгенең җирләү тармагы предприятиеләре ассоциациясе вәкиле фикеренчә, булачак һәйкәл өчен тарихи белешмә әзерләгән зиратта барлыгы 200ләп инвалид җирләнергә тиеш. Игумен зиратындагы руханилар каберләре арасында вафат булган инвалидларны җирлиләр. Кабер өстенә кыска текстлы металл табличка куйганнар: фамилия, гомер еллары. Сугыш героеның каберенә дә билге юк..

# Валаам инвалидлар йорты
## Сәнгатьтә

Валаам интернат-йортының кайбер кешеләрен рәссам Геннадий Добров үз график эшләрендә сурәтләгән.
Мәскәү прог-рок/пост-метал төркеме 2015 елның февралендә Peine Forte Et Dure дигән җыр чыгара. Валентин Березин сүзләренә караганда, коллектив фронтмены, гитарачы һәм вокалчы, җыр тексты, шулай ук урта гасыр омтылышы метафоры Евгений Кузнецовның «Валаам дәфтәре»ннән илһамланган.
«Шимбә көннән дүшәмбегә кадәр ял вакыты» (рус. Время отдыха с субботы до понедельника) — Юрий Нагибинның «Центр» төркеме музыкасы белән «Терпор» хикәясе мотивлары буенча режиссер Игорь Таланкинның нәфис фильмы.
# Ле Контесе (Арецо)

Ле Контесе — Италиянең Тоскана төбәге Кортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Контесе (Арецо)
## Географиясе

Ле Контесе Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Контесе (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Парада-де-Эштер

Парада-де-Эштер — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Parada de Ester e Ester муниципалитетына карый.

# Парада-де-Эштер
## Географиясе

Мәйданы — 28,98 км².
# Чемурша

Чемурша (чуаш. Шӑмӑш, рус. Чемурша) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Чемурша
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чемурша
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 442 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Персирланы

Персирланы (чуаш. Пĕрçырлан, рус. Персирланы ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429064. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253855001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000008600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Персирланы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 297 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,19%).
# Ласи (Талачынский районы)

Ласи (белар. Ласі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Ласи (Талачынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Арал диңгезе

Арал диңгезе (Арал; каз. Арал теңізі / Aral teñızı, үзб. Orol dengizi, каракалп. Aral teńizi / Арал теңизи; арал — утрау) — Урта Азиядә агымсыз тозлы калдык күл-диңгез. Үзбәкстан һәм Казакъстан Республикалары арасында урнашкан. Аңа Амудәрья һәм Сырдәрья елгалары коя. Арал диңгезе төньяк ярында Казакъ далалары урнашкан.
Арал диңгезе дөнья күләмендә үзенең зур мәйданы югалткан күл булып санала. 1989 елдан ике өлештән тора башлады: Сырдәрья, аерым елларда Амудәрья сулары диңгезгә, гомумән, килеп җитми, чөнки аларның сулары сугару өчен бик күп файдаланыла. Шул сәбәпле экология катастрофасы башланды; балык тоту кимеде, күп торак нокталар диңгездән ераклашты; климат шартлары үзгәрде. Арал диңгезе дөньякүләм суы нык кипкән күлләр исәбенә керә.
| Күрсәткечләр | 1960 | 1990 | 2003 | 2004 | 2007 |
| Тирәнлеге, м | 53,4 | 38,2 | 31,0 | | |
| Күләме, км³ | 1083 | 323 | 112,8 | | 75 |
| Мәйданы, мең км² | 68,9 | 36,8 | 18,2 | 17,2 | |
| Тозлылыгы, ‰ | 9,9 | 29 | 78 | | 100 |
| Агым, км³/ел | 63 | 12,5 | 3,2 | | |
# Иске Маты мәчете

Иске Маты мәчете (баш. Иҫке Маты мәсете) – Башкортстанның Бакалы районы Иске Маты авылында урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте составындагы «Иске Маты авылы мөселманнарының дини төркеме» карамагында.

# Иске Маты мәчете
## Тарих

Тарих фәннәре кандидаты Таһир Кәримов билгеләп үткәнчә, 1829 елда хәзерге Бакалы районы территориясенә кергән татар авылларының һәрберсендә берәр мәчет гамәлдә булган.
Архив документлары буенча, XVIII гасырда казаклар (яңа чукынган, татардан чыккан типтәрләр) нигез салган Иске Маты авылында 1801 елда агач мәчет булган.
1870 елгы мәгълүматлар буенча, Иске Матыда чуашлар күпчелекне тәшкил иткән, авылда агачтан салынган чиркәү эшләгән (1914 елда Спас чиркәве рухание Василий Андреевич Андреев булуы мәгълүм). 2019 елда иске чиркәү бинасы (авыл китапханәсе урнашкан булган) урынында кызыл кирпечтән яңа чиркәү салынган. Шулай ук Иске Матыда чишмә буенда часовня корылган.
2002 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, авылда яшәүче төп милләт – татарлар.
2008 елда Иске Маты авыл җирлегенә бетерелгән Яңа Маты авыл җирлегенә кергән, керәшен татарлары яшәүче Яңа Маты, Ворсинка, Красная Горка, татарлар һәм башкортлар яшәүче Мулланур, руслар яшәүче Петровка авыллары кушылган.
Иске Маты авылында өр-яңа мәчет бинасы 2016 елда сафка баскан. 2020 елда Бакалы районында 18 мәчет гамәлдә булган.
Мәчетнең имам-хатибы – Олег Владиславович Юдин (ислам кабул иткән керәшен татары).

# Иске Маты мәчете
## Тасвирлама

Мәчет бинасы Иске Маты авылының үзәгендә, Җиңү урамында, авыл хакимияте бинасы белән Спас чиркәвенең яңа бинасы арасында урнашкан. Мәчет бинасы гади итеп, аксыл кирпечтән өелгән, түбәсе һәм манарасы ак һәм яшел төстәге сайдинг калайлар кулланып төзелгән. Манарасында дүрт якка каратып, тавыш көчәйткечләр урнаштырылган.
# Горький урамы, 13 (Казан)

Кәрим Тинчурин театры бинасы — Казанның Горьки урамында урнашкан, ? елда төзелгән ике катлы кирпеч бина.

# Горький урамы, 13 (Казан)
## Тарих

* Бу бинада 1906 елның 22 дикәбрендә беренче мәртәбә татарча ачык спектакль күрсәтелә.
* Бу йортта 1928-1954 елларда көйязар Салих Сәйдәшев яшәгән.
* 1956 елга кадәр биредә ТАССР ЮШ утырышлары, тантаналы җыелышлар һәм минтнглар, галимнәр, язучылар (В. Маяковский, һ.б.), мәдәният эшлеклеләре белән очрашулар үткәрелә.
# Мәдинә Сакаева

Мәдинә Сакаева, Мәдинә Хасмагомед кызы Сакаева (чеч. Мадина Хасмагомедовна Сакаева, 1951 елның 8 марты, СССР, Казакъстан ССР, Караганды өлкәсе) ― совет һәм чечен язучысы, лирик әсәрләр: хикәяләр, балалар шигырьләре, әкиятләр авторы.

# Мәдинә Сакаева
## Тәрҗемәи хәле

1951 елның 8 мартында Казакъстан ССРның Караганды өлкәсендә туган. 1968 елда урта гомуми белем бирү мәктәбен тәмамлаган һәм «Туган тел һәм әдәбият укытучысы» белгечлеге буенча Кабарда-Балкар университетына укырга кергән, әмма язмыш ихтыяры белән университетны тәмамлый алмаган. Укытучы булырга дигән хыяллары тормышка ашмаса да, күпкырлы иҗаты аша үзенең укучыларын тапкан.
Урыс-Мартан районы Гойты авылында яши.

# Мәдинә Сакаева
## Иҗаты

Шигърият белән мәктәп елларыннан ук мавыга. Өлкәннәр өчен дә, балалар өчен дә проза, поэзия әсәрләре яза.
Әсәрләренең төп темасы ― әти-әнигә, Ватанга, туган телгә мәхәббәт.
Әсәрләре «Нана» (чечен теленнән «Әни»), Орга («Аргун елгасы»), Стелаӏад («Салават күпере»), Вайнах («Безнең кешеләр») республика журналлары битләрендә басылып чыга. 2024 ел башында «Нана, дийцахьа туьйра» китабы басылып чыккан. Анда балалар өчен шигырьләр, чечен телендә хикәяләр, әкиятләр һәм мәсәлләр кертелгән. Алар барысы да вайнах колориты белән сугарылган.
2024 елның мартында Яр Чаллыда нәшер ителүче «Мәйдан» журналында Мәдинә Сакаеваның Айгөл Әхмәтгалиева тәрҗемәсендә татар телендә шигырьләре басылган.
Чечен һәм ингуш халкының 1944 елдагы аянычлы язмышын (1944 елда чеченнар һәм ингушлар депортациясе) чагылдырган «Приказано забыть» (Онытырга боерылган) фильмында (режиссер Хусейн Эркенов, Грозный-фильм студиясе, 2014) төп рольләрнең берсен башкаручы буларак билгеле.

# Мәдинә Сакаева
## Бүләкләре

* 2024 ― Әбүзәр Айдамиров исемендәге медаль

# Мәдинә Сакаева
## Шәхси тормышы

Улы. Оныгы Айна Саидовна Исаева, җырчы, ЧР халык артисты.
# Молареш

Молареш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Селорику-ди-Башту һәм Veade, Gagos e Molares муниципалитетына карый.

# Молареш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Түбән Ачаки

Түбән Ачаки (чуаш. Анат Ачăк, рус. Нижние Ачаки ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429079. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253820006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000006600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Түбән Ачаки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 153 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Мирагая (Порту)

Мирагая — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Седофейта, Санту-Илдефонсу, Се, Мирагайа, Сан-Николау и Витория муниципалитетына карый.

# Мирагая (Порту)
## Географиясе

Мәйданы — 0,49 км².
# Катион

Катион - уңай электр коргылы ион. Анда уңай элементар коргылар саны электроннар саныннан күберәк.
Катион коргысы дискрет һәм элементар электр коргысы берәмлегенә пропорциональ, мәсәлән, NH₄⁺ — аммоний еркоргылы катионы, ә Ca²⁺ — кальций икекоргылы катионы.
Электр кырында уңай коргылы катионнар тискәре коргылы катодка тартыла.
Атамасы юнан теленнән чыккан: «καθιών» - аска баручы дип тәрҗемә ителә. Төшенчә 1834 елда Фарадей тарафыннан кертелгән.
# Перозинью

Перозинью — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Вила-Нова-де-Гая муниципалитетына карый.

# Перозинью
## Географиясе

Мәйданы — .
# Иске Парат

Иске Парат (чирм. Черкысола, рус. Старые Параты) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Иске Парат
## Сәгать поясы

Иске Парат Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Иске Парат
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,7%), руслар (2,3%).
# Мейшиде

Мейшиде — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Vilar de Perdizes e Meixide муниципалитетына карый.

# Мейшиде
## Географиясе

Мәйданы — .
# Долгая Старица

Долгая Старица (чирм. Долгая Старица, рус. Долгая Старица) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Долгая Старица
## Сәгать поясы

Долгая Старица Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Долгая Старица
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (38,4%), руслар (38,4%), чуашлар (23,1%).
# Кронштадт фетнәсе

Кронштадт фетнәсе яки Кронштадт баш күтәрүе — 1921 елның 1-18 мартында Кронштадт шәһәренең гарнизоны һәм Балтыйк флотының кайбер кораблары экипажлары большевикларга каршы кораллы чыгышы.

# Кронштадт фетнәсе
## Сәбәпләр

1921 елның башында чимал һәм ягулык булмавы сәбәпле Петроградта 93 завод ябыла, 27 мең эшче эшсез калган. Шәһәрдә эшчеләр сәяси һәм икътисади таләпләр белән митингларга чыгалар.
Петроград РКП комитеты ризасызлыкларны фетнә буларак санап шәһәрдә хәрби хәлне кертә һәм эшчеләр активистларын кулга ала

# Кронштадт фетнәсе
## Баш күтәрү

1921 елның 29 февралендә «Севастополь» һәм «Петропавловск» линкорларында җыен нәтиҗәсендә Советларга яңа сайлау үткәрү, комиссарларны юкка чыгару, ирекле сәүдә, социалистик фиркаләр эшчәнлеген азатлыгы таләп ителә.
1921 елның 1 мартында Кронштадтның Якорь мәйданында 15 меңле митинг "Хакимият Советларга, ә фиркаләргә түгел!". Соңрак матрослар флот комиссарын һәм Кронштадт советы рәисен кулга алалар.
Баш күтәргәннәр "хәрби коммунизм" сәясәте белән ризасыз булган һәм сәяси шигарьләрне күтәргән.

# Кронштадт фетнәсе
## Һөҗүм

5 мартта Инкыйлаби хәрби совет 7-нче армияне торгыза һәм Михаил Тухачевскийне аның гаскәр башлыгы итеп билгели.
7 мартта Кроншдатны туптан ату башлана.
8 мартта 17,6 меңле Кызыл Гаскәр 18 меңле гарнизонлы Кронштадт шәһәренә һөҗүм итә. Ләкин беренче һөҗүм уңышсыз була.
16 мартта Кызыл Гаскәр икенче һөҗүм башлый. Нәтиҗәдә Михаил Тухачевский җитәкләгән армия 18 мартта Кронштадт шәһәрен ала, 2500 диңгезче кулга алына, 1000 артык үтерелгән, 2 мең артык яраланган, 6-8 мең Финляндиягә качкан.

# Кронштадт фетнәсе
## Нәтиҗәләр

Кулга алынган фетнәдә катнашучы 2103 кеше атып үтерелгән, 6456 кеше төрле җәзаларга хөкем ителгән.
1922 елның язында Кронштадттагы торучыларны утраудан чыгарып җибәрелгән.
1994 елда фетнәдә катнашучылар рәсми рәвештә акланган.
1921 елның азагында Ленин җитәкләгән РСФСР хөкүмәте Хәрби коммунизм сәясәтен туктау һәм Яңа Икътисади Сәясәткә күчү хакында белдерә.

# Кронштадт фетнәсе
## Әдәбияттә

Совет шагыйре Эдуард Багрицкий язган "Пионер кызы үлеме" (Смерть пионерки) поэмасында Кронштадт фетнәсе телгә алына:
* ...Яшьлек безне
* кылыч явына алып барды,
* Яшьлек безне
* Кронштадт бозына ташлады.
* Хәрби атлар
* безне алып киттеләр,
* Киң мәйданда
* безне үтерделәр...
* … Нас водила молодость
* В сабельный поход,
* Нас бросала молодость
* На кронштадтский лёд
* Боевые лошади уносили нас,
* На широкой площади
* Убивали нас…
* Эдуард Багрицкий