yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шаванж

Шаванж (фр. Chavanges) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бриен-ле-Шато кантонына карый.
# Исәт (Төмән өлкәсе)

һәм
Исәт, Өйсәт (Яр) — Төмән өлкәсенең Яулы Тура районында урнашкан торак пункт.

# Исәт (Төмән өлкәсе)
## Сәгать поясы

Исәт (Төмән өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Исәт (Төмән өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулы Тура өязенә караган.

# Исәт (Төмән өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 90,8%, урыслар — 5,3%.

# Исәт (Төмән өлкәсе)
## Шәхесләр

* Марат Мөлеков (1930-1997), Бөтендөнья Татар Иҗтимагый Үзәгенең беренче президенты.
# Маклавыш (елга)

Маклавыш (рус. Маклаушка) — Олы Яклы елгасы (Сура басс.) кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Майна районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Яклы елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км. Елга буенда Иске Маклавыш һәм Яңа Маклавыш авыллары урнашканнар.

# Маклавыш (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000037439
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003743
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Дорнштеттен

Дорнштеттен (алман. Dornstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Дорнштеттен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24,2 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 621 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Домошу

Домошу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Синкраю (коммуна) коммунасына карый.

# Домошу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Герменевтика

Герменевтика(бор. грек. ἑρμηνευτική – «Аңлатма осталык»)
* Текстларны аңлау һәм аңлату осталыгы
* XX гасыр фәлсәфәсендә һәм гуманитар фәннәрендә юнәлеш. Заманча иҗтимагый фәннәрдә иң мөһим методологияләрнең берсе.

# Герменевтика
## Герменевтика - фәлсәфә hәм гуманитар фәннәр

Текстларны аңлату, аларны шәрехләү принциплары турындагы методология. Ул гуманитар фәннәрне өйрәнүнең методологик нигезен тәшкил итә һәм авторның укучы белән аралашу-бәйләнеш характерын билгели. Фән буларак, герменевтика ХIХ йөздә Ф. Шлейермахер, В. Дильтей хезмәтләренә нисбәтле барлыкка килә. ХХ йөздә Һ. Гадамер, Г. Шпет, М. Бахтин тарафыннан үстерелә. Әлеге фән, әдәбият һәм сәнгатьтә аңлашылмаучылыктан бигрәк, аңлау процессына йөз тота. Әдәби әсәр текстында һәрвакыт ике башлангыч яши, берсе – билгеле бер кагыйдәләргә нигезләнү, икенчесе – авторның үзенчәлегенә бәйле, алардан читләшү. Шуңа күрә әсәрне аңлау өчен әлеге кагыйдәләрне белү генә җитми, бәлки авторның сүз, фикер сөрешен тоемлау максатында аның роленә керү сорала. Ул исә «дивинация» дип аталган күренешкә китерә, ягъни текстны яңача аңлатуга, авторны тулырак ачуга бәйле һәм, иң мөһиме, бер акт белән генә тәмамланмыйча, ә төрле дәрәҗәдә кабатланыпторучы процесс тудыра. Аны Ф. Шлейермахер «герменевтик түгәрәк» термины белән атый.
# (16472) 1990 OE5

(16472) 1990 OE5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16472) 1990 OE5
## Тарихы

1990 елның 27 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OE5» саналган.
# Свечане

һәм
Свечане — Словениянең Шентиль (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Свечане
## Географиясе

Мәйданы — 1,37 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 313 метр биеклектә урнашкан.
# Кедровка (Сыньва кушылдыгы)

Кедровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Сыньва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Кедровка (Сыньва кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100007727
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100772
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Бенвиньянте (Ферара)

Бенвиньянте — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Арджента өязендә урнашкан торак пункт.

# Бенвиньянте (Ферара)
## Географиясе

Бенвиньянте Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бенвиньянте (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүнтер фон Клюге

Һанс Гүнтер Адольф Фердинанд фон Клю́ге (алман. Günther von Kluge, 30 октябрь 1882, Позен, Алман империясе, хәзерге Познань, Польша — 18 август 1944, Клермон-на-Аргон, Франция) — алман хәрби эшлеклесе, генерал-фельдмаршал (1940).

# Гүнтер фон Клюге
## Икенче бөтендөнья сугышы
### ССРБ
#### Белосток-Минск сугышы

3 июльне көндез вакытында 3-нче танк төркеме Полоцктан төньяк-көнбатышрак Көнбатыш Двинага чыга. 2-нче танк төркеме Березина аша чыга. 3 июльне 2-нче һәм 3-нче танк төркемнәрдән Клюгеның 4-нче танк армиясе оештырыла.
# Мадона (Болонья)

Мадона — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастеназо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадона (Болонья)
## Географиясе

Мадона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мадона (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Брузкаҗин (Падова)

Брузкаҗин — Италиянең Венеция төбәге Консельве өязендә урнашкан торак пункт.

# Брузкаҗин (Падова)
## Географиясе

Брузкаҗин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Брузкаҗин (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шарыгино (Киров өлкәсе)

Шарыгино (рус. Шарыгино) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Шарыгино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Шарыгино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Шарыгино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шарыгино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (7%), руслар (92%).
# Тшебцини

һәм
Тшебцини — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Цекцын гминаcында урнашкан авыл.

# Тшебцини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тюлем

Тюлем — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Лебедь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Тюлем
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000656
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100065
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Албанезе (Л'Аквила)

Албанезе — Италиянең Абруцци төбәге Сульмона өязендә урнашкан торак пункт.

# Албанезе (Л'Аквила)
## Географиясе

Албанезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Албанезе (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Простинь

һәм
Простинь — Польшаның Мазовия воеводалыгы Малкиня-Гурна гминасында урнашкан авыл.

# Простинь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пашкув (Түбән Силезия воеводалыгы)

Пашкув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Быстшица-Клодзка гминасында урнашкан авыл.

# Пашкув (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нязбодзичы

Нязбодзичы (белар. Нязбодзічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Нязбодзичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Страсбург (Миссури)

Страсбург — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Страсбург (Миссури)
## Тарихы

Страсбург шәһәре елда нигезләнгән.

# Страсбург (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,503033 км², 0,503034 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 257 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Глибовац

Глибовац (серб. Глибовац) — Сербиянең Подунай округы Подунайский округ җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Глибовац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Глибовац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сальцано

Сальцано — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Венеция провинциясе составына керә.

# Сальцано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Мирано, Скорце, Ноале һәм Мартеллаго коммуналары белән чиктәш.
# Аройо Тотоле Уно (Сочистлавака)

Аройо Тотоле Уно — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Xochistlahuaca Municipality муниципалитеты составына керә.

# Аройо Тотоле Уно (Сочистлавака)
## Географиясе

Аройо Тотоле Уно Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Аройо Тотоле Уно (Сочистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Аройо Тотоле Уно (Сочистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Фраксионамьенто Бугамбилия (Уриянгато)

Фраксионамьенто Бугамбилия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Урьянгато муниципалитеты составына керә.

# Фраксионамьенто Бугамбилия (Уриянгато)
## Географиясе

Фраксионамьенто Бугамбилия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксионамьенто Бугамбилия (Уриянгато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксионамьенто Бугамбилия (Уриянгато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# HD52297

HD52297 — Корма йолдызлыгында урнашкан ApSiCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,23 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мислибуж (Түбән Силезия воеводалыгы)

Мислибуж — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Пашовице гминасында урнашкан авыл.

# Мислибуж (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Альменара-де-Тормес

Альменара-де-Тормес (исп. Almenara de Tormes) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альменара-де-Тормес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 19,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 775 метр биеклектә урнашкан.
# Шылинок

Шылинок (белар. Шылінок) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.

# Шылинок
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Гавловице (Лодзь воеводалыгы)

Гавловице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гощанув гминаcында урнашкан авыл.

# Гавловице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Парецаг

һәм
Парецаг — Словениянең Пиран (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Парецаг
## Географиясе

Мәйданы — 9,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 87 метр һәм 18 метр биеклектә урнашкан.
# Кауыншы

Кауыншы (каз. Қауыншы) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кауыншы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Вудберн (Кентукки)

Вудберн — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Вудберн (Кентукки)
## Тарихы

Вудберн шәһәре елда нигезләнгән.

# Вудберн (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,120588 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 194 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Махавое

Махавое (белар. Махавое) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Махавое
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нилс Густаф Дален

Нилс Густаф Дален (швед. Nils Gustaf Dalén, 30 ноябрь 1869(1869-11-30), Q10679290?, Фальчёпинг, Скараборг, Швеция — 9 декабрь 1937(1937-12-09) (68 яшь), Лидингө, Лидингё, Стокһолм ләне, Швеция) — физик, инженер, уйлап табучы, эшкуар, башкарма директор, химик, сәнәгатьче (Швеция). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1912).

# Нилс Густаф Дален
## Белем

Чалмер технология институты дигән уку йортында белем алган.

# Нилс Густаф Дален
## Оешмаларда әгъзалык

Швеция патшасы фәннәр академиясе дигән оешмада әгъза булган.
# (4655) Марьориика

(4655) Марьориика (лат. Marjoriika) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4655) Марьориика
## Тарихы

1978 елның 1 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RS» саналган.
# Бенҗик (Ятаган)

Бенҗик (төр. Bencik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Венглинек (Янивский повяты)

Венглинек — Польшаның Люблин воеводалыгы Батож гминаcында урнашкан авыл.

# Венглинек (Янивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Савой (Массачусетс)

Савой — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Савой (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Савой (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 93,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 524 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# CENPS-CORT

CENPS-CORT (ингл. Centromere protein S) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шампиньёль

Шампиньёль (фр. Champigneulle) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Гранпре кантонына карый.

# Шампиньёль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7.73 км².
# Гелдон

Гелдон — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Брусы гминасында урнашкан авыл.

# Гелдон
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (15108) 2000 CT61

(15108) 2000 CT61 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15108) 2000 CT61
## Тарихы

2000 елның 2 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CT61» саналган.
# Бреник

Бреник — Польшаның Лодзь воеводалыгы Желехлинек гминаcында урнашкан авыл.

# Бреник
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фогл (Оклахома)

Фогл — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фогл (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фогл (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,140435 км², 1,14044 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 232 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Липно (Ополе воеводалыгы)

һәм
Липно — Польшаның Ополе воеводалыгы Немодлин гминасында урнашкан авыл.

# Липно (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Май (Рэчыцкий районы)

Май (белар. Май) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Май (Рэчыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Эль Моготе (Сан Луис де ла Паз)

Эль Моготе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Моготе (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Моготе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Моготе (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Моготе (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Буынтыкаяклылар

Буынтыкаяклылар (лат. Arthropoda), умырткасызлар тибы. 5 классы, Җир шарында таралган 2 млн артык төре билгеле. Ярым типлары: трилобитсыманнар (юкка чыккан трилобит классы белән бергә); хелицерлар (меростомлар һәм үрмәкүчсыманнар класслары белән бергә); саңак аша тын алучылар (кысласыманнар классы белән бергә); трахея аша тын алучылар, яки парлы мыеклылар (кыргаяклар һәм бөҗәкләр класслары белән бергә).

# Буынтыкаяклылар
## Төзелешләре

Гәүдәсе баш, күкрәк һәм корсактан тора; ике яклы симметрияле, саклагыч панцирен барлыкка китерүче хитин кутикула (аңа эчке мускуллар ябешә) белән капланган. Тән куышлыгы катнаш типлы (миксоцель). Гетероном сегментацияле. Эволюция процессында куыш, буынтыклы аягы авыз аппаратына, йөрү аягына, йөзү әгъзасына һ.б. әверелгән яки редукциягә бирелгән. Эчәклеге хитин белән капланган эктодермаль алгы һәм арткы эчәкләрдән һәм энтодермаль урта эчәктән [аның белән кайсы бер буынтыкаяклылар аш сеңдерү (бавыр-ашказан асты) бизләре, яки бавыр көпшәләре тоташкан] тора. Саңаклар (кысласыманнар), үпкәләр һәм (яки) трахеяләр (үрмәкүчсыманнар һәм бөҗәкләр) аша тын ала. Нерв системасы 3 пар тоташкан йоткылык өсте ганглиеннан (баш мие) һәм корсак нервы чылбырыннан тора. Күп буынтыкаяклыларның катлаулы фасеткалы күзе, механик һәм хеморецепторлары, ишетү әгъзалары һ.б. бар. Кан тамырлары системасы йомык түгел (аорта һәм артериялар сакланган), йөрәге метамер, артериаль. Бүлеп чыгару әгъзалары — метанефридия, яки мальпиги тамыры (җир өсте формаларының). Аягы буынтыклы, күчеп йөрү, тын алу, эләктерү һ.б. функцияләр башкара.
Күпчелек буынтыкаяклылар аерым җенесле. Җенси юл белән үрчи, кайсы вакыт партеногенез хас. Үсеше тулы булмаган (курчак стадиясе юк) яки тулы метаморфозлы. Буынтыкаяклылар көбәсен салган вакытта үсә. Фитофаг, сапрофаг, ш. ис. детритофаг, некрофаг, ерткыч, паразит һ.б.

# Буынтыкаяклылар
## Табигатьтә урыны

Буынтыкаяклылар — экосистемалардагы туклану чылбыры компоненты, күп төрләрен (креветкалар, лангустлар, елга кыслалары, омарлар һ.б.) кеше азык итеп куллана. Үсемлекләрне серкәләндерә, яшәү эшчәнлеген кыйммәтле продуктларын (бал корты балавызы, бал, ефәк һ.б.) эшли, үрчетү объектлары (бал корты, тут ефәк күбәләге), кеше һәм хайван паразитлары (борча, бет, корчаңгы бетчәсе), инфекцион авыруларны таратучылар (малярия черкие, энцефалит талпаннары һ.б.), авыл хуҗалыгы һәм урман культуралары корткычлары булып тора.
# Куприян Киркиж

Куприян Киркиж (29 сентябрь 1888(18880929), Смолянцы, Витебск губернасы, Рәсәй империясе—24 май 1932, Мәскәү, РСФСР, ССРБ) — инкыйлабчы, Рәсәй ватандашлар сугышында катнашучы, совет фирка-дәүләт эшлеклесе. БК(б)Ф Харковь губерна комитеты җаваплы сәркатибе (1922-1925, 1925-1926), УССР эшче-керәстиян инспекциясе халык комиссары, Украина КФ ҮК Үзәк контроль комиссиясе рәисе (1926-1927), Үзбәкстан коммунистик фиркасе ҮК беренче сәркәтибе (1927-1929), Совет сәүдә эшчеләре һөнәри берлеге рәисе (1929-1931), машиналар төзү эшчеләре берлеге ҮК рәисе (1931-1932). БК(б)Ф Үзәк контроль комиссиясе әгъзасы, БК(б)Ф ҮК әгъзасы (1925-1930).
# Сан Андрес (Пенхамо)

Сан Андрес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Сан Андрес (Пенхамо)
## Географиясе

Сан Андрес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Андрес (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Андрес (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.