yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эль Куакуюл (Тлапевала)

Эль Куакуюл — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Тлапеуала (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Эль Куакуюл (Тлапевала)
## Географиясе

Эль Куакуюл Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Куакуюл (Тлапевала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Куакуюл (Тлапевала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Филизөрен (Чинар)

Филизөрен (төр. Filizören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гожички (Силезия воеводалыгы)

Гожички — Польшаның Силезия воеводалыгы Гожице гминасында урнашкан авыл.

# Гожички (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таниця-Дольна

Таниця-Дольна — Польшаның Подлясье воеводалыгы Михалово гминасында урнашкан авыл.

# Таниця-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Семьянка

Семьянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Воротынец районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Семьянка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500412110000040438
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004043
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Петров, Виктор Эрнестр улы

Ви́ктор Эрне́стрович Петро́в — удмурт вебмастеры. 1971 елда сентябрьда Пичи Пурга районында Курчум-Нөръя авылында туган. Игезәк бертуганы Алексей белән удмурт телендә һәм рус телендә сайтлар ясаган.

# Петров, Виктор Эрнестр улы
## Эшләгән сайтлары
### Рәсми сайт

* Домашняя страничка братьев Петровых 2007 елның 25 декабрь көнендә архивланган.

# Петров, Виктор Эрнестр улы
## Эшләгән сайтлары
### Автор проектлары

* Маленькая удмуртская деревня Курчум-Норья 2007 елның 2 декабрь көнендә архивланган.
* Удмуртская национальная кухня 2009 елның 20 февраль көнендә архивланган.
* Публикации о миопатии
* Маленькая удмуртская деревенька Каймашур (Пуныгурт) 2007 елның 25 декабрь көнендә архивланган.
* Удмурт кыл 2006 елның 5 май көнендә архивланган.
* Сайт удмуртской музыки 2021 елның 20 сентябрь көнендә архивланган.

# Петров, Виктор Эрнестр улы
## Эшләгән сайтлары
### Башка проектлар

* Домашняя страница Нади Пчеловодовой
* Удмурт портал 2016 елның 6 октябрь көнендә архивланган.
* Неофициальный сайт Малопургинского района 2007 елның 4 декабрь көнендә архивланган.
# Шаваньяк (Канталь)

Шаваньяк (фр. Chavagnac) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Баглыҗа (Чат)

Баглыҗа (төр. Bağlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Чат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Икизтепе (Нусайбин)

Икизтепе (төр. İkiztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Джо Салиба

Джо Салиба исеме астында мәгълүм Джозеф Пауль Энтони Салиба Мальта һәм Австралия шагыйре, язучысы һәм тәрҗемәчесе булган.

# Джо Салиба
## Эшләре

* 1966 – Ilhna Tar-rebbiegha : (poeiji)
* 1967 – Ferh, Biki u Poezija : poeziji
* 1981 – Ilma : poeziji
* 1986 – Irjieh : Antologija mill-Awstralja Guze Abela
* 1989 – Lamentations of a Happy Man
# Пелам (Нью-Гэмпшир)

Пелам — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Пелам (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1746 елда нигезләнгән.

# Пелам (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 27 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 47 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Талая (Ивдел шәһәр округы)

Талая (рус. Талая) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.

# Талая (Ивдел шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Талая (Ивдел шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Нюдюко-Харицей-Яга

Нюдюко-Харицей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.

# Нюдюко-Харицей-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000057050
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005705
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Лаллмати

һәм
Лаллмати Маврикийда авыл — Флакк районының көнбатыш ягында урнашкан.— ул якынча -20.1897222 киңлектә һәм 57.6611111 озынлыкта урнашкан. Аның тыгызлыгы 793.5/km2 (2,055/кв миля) һәм тулаем халык саны якынча 11,910 кеше. Лаллмати Маврикийда иң үсеш алган авылларның берсе һәм анда күптөрле табигый ресурслар бар, шуларга шикәр камышы, куе урманнар һәм елгалар керә.
Авыл өч бүлемнән тора — шуларга Патша Юлы Лаллмати дигән метрополия өлкәсе — яшәү өлкәсе — һәм Giroday Road Lallmatie дигән тере табигать өлкәсе, аңа урман, шикәр камышы басу һәм шарлавык керә.
Лаллмати халкы Христианлык, Католицизм, һәм Ислам практикалыйлар, әмма иң доминант дин булып Һинд дине тора, Лаллмати халкының якынча 83%-ы Һинд дине тарафдарлары булып тора. Рәсми телләр булып Инглиз теле һәм Француз теле тора, шул ук вакытта Маврикий Креол теле еш сөйләшү өчен кулланыла, әмма кайбер яшәүчеләр шулай ук алар халык телләрендә сөйләшәләр, аларга Француз теле, Маврикий Креол теле, Инглиз теле һәм Бһоҗпури теле керә.
Лаллматида бер урта белем бирү учреждениесе бар, ул Manilal Doctor State Secondary School дип атала, ул кызларның дәүләт колледжы һәм ике беренчел белем бирү учреждениесе бар, алар Jawaharlall Nehru Government School һәм Sookdeo Bissoondoyal Government School дип аталалар. Авылда төп транспорт чаралары булып автобус һәм такси тора.
# Фокс-Чапел (Пенсильвания)

һәм
Фокс-Чапел — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фокс-Чапел (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1934 елда нигезләнгән.

# Фокс-Чапел (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,87 квадрат миль, 20,395174 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 988 Фут биеклектә урнашкан.
# Лупоая (Бихор)

Лупоая — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Холод (коммуна) коммунасына карый.

# Лупоая (Бихор)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Зёйдерзе (проект)

Зёйдерзе — Нидерландта XX гасырда ясалма дамбалар системасы һәм җир дренаж эшләре буенча эре инженер проекты. Үз эченә Зейдерзене Төньяк диңгездән аерган дамба төзү һәм яңа эчке җирләрдә польдерлар оештыру ала. Проектның төп максатлары:
* мәйданнарын арттыру азык-төлек җитештерү өчен
* диңгездән яклау өчен
Американың гражданлык инженерлар җәмгыяте (ASCE) фикеренчә, «Зейдерзе проекты» «Дельта» проекты белән берлектә Дөньянең Җиде могҗизасы заманча исемлегенә керә. 1930 елда режиссер Йорис Ивенс проектка багышланган һолланд телле документаль фильм төшергән.

# Зёйдерзе (проект)
## Дамбалар һәм польдерлар исемлеге

| исем | Озынлык, км | Башлау вакыты | Тәмамлау вакыты | Корытыу вакыты | Мәйдан, км² |
| Амстелдипдейк | 2,5 | 29 июнь 1920 | 31 июль 1924 | тест дамбасы | — |
| Андейк | — | 1926 | 1927 | 1927 | 0,4 |
| Афслёйтдейк | 32 | гыйнвар 1927 | 23 май 1932 | төп дамба | — |
| Вирингермер | 18 | 1927 | 27 июль 1929 | 31 август 1930 | 200 |
| Нордостполдер | 55 | 1936 | 13 декабрь 1940 | 9 сентябрь 1942 | 480 |
| Восточный Флеволанд | 90 | гыйнвар 1950 | 13 сентябрь 1956 | 29 июнь 1957 | 540 |
| Южный Флеволанд | 70 | гыйнвар 1959 | 25 октябрь 1967 | 29 май 1968 | 430 |
| Маркервард, дамба Хаутрибдейк | 28 | 1963 | 4 сентябрь 1975 | Тәмамланмады | — |
# Арыташ (Олту)

Арыташ (төр. Arıtaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Авдан (Динар)

Авдан (төр. Avdan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Филатава

Филатава (белар. Філатава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.

# Филатава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Пышья

Пышья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Лопан елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Пышья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100002690
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100269
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Улюч

һәм
Улюч — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Дыдня гминасында урнашкан авыл.

# Улюч
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха Сан Антонио (Пуебло Нуево)

Гранха Сан Антонио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пуэбло-Нуэво муниципалитеты составына керә.

# Гранха Сан Антонио (Пуебло Нуево)
## Географиясе

Гранха Сан Антонио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Сан Антонио (Пуебло Нуево)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Сан Антонио (Пуебло Нуево)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вебстер (Массачусетс)

һәм
Вебстер — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вебстер (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1713 елда нигезләнгән.

# Вебстер (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 14,5 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 140 метр һәм 460 Фут биеклектә урнашкан.
# Зеетен

Зеетен (алман. Seethen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Зеетен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 54 метр һәм 46 метр биеклектә урнашкан.
# Шираз Ара

Ара Шираз (әрм. Արա Շիրազ), чын исеме Арамазд Карапетян Ованесов (әрм. Արամազդ Հովհաննեսի Կարապետյան; 8 июнь 1941( Ереван — 18 март 2014 (72 яшь), Ереван) — әрмән рәссам-скульпторы, Әрмән ССРның атказанган рәссамы (1979), Әрмәнстан Республикасының халык рәссамы (2009), Әрмәнстан Республикасының Президент премиясе лауреаты.

# Шираз Ара
## Биографиясе

Шагыйрә Сильва Капутикян һәм шагыйрь Ованес Ширазаның (Карапетян) улы. 9 яшендә, мәктәп сәнгать үзешчән түгәрәгенә язылып, скульптура юнәлешен сайлый.
1966 елда Ереван дәүләт сәнгать-театр институтын тәмамлый. Республика, бөтенсоюз һәм халыкара күләмдәге яшь рәссамнарның күргәзмәләрендә катнаша. 1968 елдан Әрмәнстан Рәссамнар берлеге әгъзасы, Мәскәүдә, Ленинградта һәм Тбилисидә күргәзмәләр оештыручы. «Урартудан хәзергегә» әрмән сәнгате фестивале (Париж, 1970) катнашучысы. 1977 елда - Әрмәнстанның атказанган рәссамы, 1979 елда «Двин» кунакханәсе кыегында «Бөркетләр» барельефы өчен Дәүләт премиясенә лаек була (Ереван, 1978).
Шираз скульптура портретлары авторы (Сароян Вильям, Пабло Пикассо, Кочар Ерванд, Шираз Ованес, Галстян Вруир һәм башкалар) буларак билгеле, әрмән мифологиясеннән, эпослардан һәм әкиятләрдән персонажлар, шулай ук сәнгать эшлеклеләре образлары белән актив кызыксына. Ширазның эшләре Еревандагы Хәзерге сәнгать музеенда һәм Әрмәнстанның Милли галереясында, Третьяков галереясында һәм Мәскәүдә Көнчыгыш халыкларының Дәүләт сәнгать музеенда куела.
1987 елдан Әрмәнстан Рәссамнар берлеге Президенты, СССР Рәссамнар берлеге Секретариаты әгъзасы. Шираз авторлыгы белән картиналар һәм скульптуралар Мәскәү, Санкт-Петербург, Тбилиси, Ереван, Бейрут, Париж, Лондон, Нью-Йорк, Лoс-Анджелес, Чикаго, Детройт, Монреаль һәм дөньяның башка шәһәрләрендә бар.

# Шираз Ара
## Сайланма хезмәтләре

*** Антуни (1969)
*** Ода (1970)
*** Егише Чаренц (1977—1979, Чаренцаван, дом-музей поэта)
*** Паруйр Севак (1974—1978, Ереван, для одноимённой школы)
*** Александр Мясникян (1980—1981, Ереван)
*** Уильям Сароян (1975—1984; 1991, Ереван, Пантеон имени Комитаса)
*** Грачья Нерсисян (1976)
*** Тигран Петросян (1989, Ереван, Шахматный дом)
*** Ованес Шираз (1989, Ереван, Пантеон имени Комитаса; 2005, Ереван, округ Малатия-Себастия)
*** Сергей Параджанов (1999, Ереван, Пантеон имени Комитаса)
*** Зоравар Андраник (2001—2002, Ереван, перед Собором Святого Григория Просветителя)
*** Вазген I (2008, Севан, Богословская академия имени Васкеняна)
*** Пабло Пикассо (1976)
*** М. Мкртчян (Гюмри)
# Казе Мондина (Венеция)

Казе Мондина — Италиянең Венеция төбәге Груаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Мондина (Венеция)
## Географиясе

Казе Мондина Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Мондина (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 6236

NGC 6236 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6236
## Тарихы

Әлеге галактика 1884 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лютомия-Дольна

Лютомия-Дольна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Свидница гминасында урнашкан авыл.

# Лютомия-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 7031

NGC 7031 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7031
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (260) Губерта

(260) Губерта (лат. Huberta) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (260) Губерта
## Тарихы

1886 елның 3 октябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Эль Крусеро дел Ремансе (Сан Мигел Тотолапан)

Эль Крусеро дел Ремансе — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-Тотолапан муниципалитеты составына керә.

# Эль Крусеро дел Ремансе (Сан Мигел Тотолапан)
## Географиясе

Эль Крусеро дел Ремансе Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Крусеро дел Ремансе (Сан Мигел Тотолапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Крусеро дел Ремансе (Сан Мигел Тотолапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Константово (Свецкий повяты)

Константово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Прущ гминаcында урнашкан авыл.

# Константово (Свецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Авдан (Акөрен)

Авдан (төр. Avdan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акөрен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 1729

NGC 1729 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1729
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Субашы (Дефне)

Субашы (төр. Subaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дефне илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Трансаэро

«Транса́эро» — Россия һава ширкате, Мәскәүдә урнашкан. Ширкәтнең төп һава аланы — Мәскәүнең Домодедово һава аланы.
# Траверс (округ, Миннесота)

Траверс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уитон шәһәре.

# Траверс (округ, Миннесота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1862 елда оештырыла.

# Траверс (округ, Миннесота)
## Халкы

2019 елда халык саны 3387 кеше тәшкил иткән.

# Траверс (округ, Миннесота)
## Территориясе

Округ мәйданы 1487 км² тәшкил итә.
# Тайга (шәһәр)

Тайга (рус. Тайга) — Россия Федерациясенең Кемерово өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 25 122 кеше (2014).

# Тайга (шәһәр)
## Сәгать поясы

Тайга Красноярск вакыты (Krasnoyarsk Time Zone, KRAT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +7:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +4 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+4 итеп күрсәтелә.

# Тайга (шәһәр)
## Тарих

Шәһәр статусын 1925 елдан башлап йөртә.

# Тайга (шәһәр)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,4%), татарлар (1,7%).
# Нойфра

Нойфра (алман. Neufra) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Нойфра
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,39 км² (1961), 28,4 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 680 метр биеклектә урнашкан.
# Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо (Олинала)

һәм
Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Olinalá муниципалитеты составына керә.

# Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо (Олинала)
## Географиясе

Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо (Олинала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Зомпепелко Уно, Ранчо Вьехо (Олинала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Зәки Котлин

Зәки Котлин (Зәки Йосыф улы Котлин, рус. Заки Юсупович Кутлин) — совет хәрби эшлеклесе, генерал-майор (1942, март), Бөек Ватан сугышында һәлак булган (1942, май).

# Зәки Котлин
## Тәрҗемәи хәле

1900 елның 17 ноябренда Казан губернасы Чистай өязе (хәзерге Алексеевск районы) Коры Көрнәле авылында туган, гаиләсе тиздән Казанга күченгән. 1914-1916 елларда Казан тимер юл станциясендә ремонтчы булып эшли. 1916 елда үзе теләп патша армиясенә хәрби хезмәткә китә. Ватандашлар сугышы вакытында Мурманск һәм Төркестанда интервентларга каршы көрәшә.

# Зәки Котлин
## Тәрҗемәи хәле
#### Белеме

* Мөселман кызыл командирлары курслары (Казан, 1920).
* «Выстрел» курслары (Мәскәү, 1926).
* М.В. Фрунзе исемендәге хәрби академия (Мәскәү, 1931).

# Зәки Котлин
## Хәрби карьера

* 1- укчы дивизия (Казан) штабы башлыгы.
* Хәрби округ штабы башлыгы.
* Полк командиры.
* 57- Урал укчы дивизиясе командиры ярдәмчесе.
* 1939-1941 М.В. Фрунзе исемендәге хәрби академия укытучысы.

# Зәки Котлин
## Бөек Ватан сугышында

* Көньяк-Көнбатыш фронтның 6- армиясенә керүче 270- укчы дивизия командиры итеп билгеләнә.
* 1941 елның августында Кременчуг, Харьков, Красноград янында дошман һөҗүмнәрен кире кайтаралар.
* 1942 елның башында Барвенково-Лазовая юнәлешендә һөҗүм хәрәкәтендә катнаша. 8 көн эчендә дивизия 100 чакрым юл үтә. 70 торак пунктны, шул исәптән эре тимер юл төене булган Лозовая станциясен, азат итә. Әлеге хәрби уңыш өчен З. Котлинга Ленин ордены һәм генерал-майор хәрби дәрәҗәсе бирелә.
* 1942 елның 25 маенда З. Котлин камалыштан чыкканда каты яралана һәм, аңына да килмичә, вафат була.

# Зәки Котлин
## Бүләкәре, мактаулы исемнәре

* Ленин ордены (1942).
* «Бохара йолдызы» ордены.

# Зәки Котлин
## Хәтер

* Коры Көрнәле авылында урамга исеме бирелгән.
* Шагыйрь Джек Алтаузен Котлин дивизиясе сугышчыларына поэма багышлый:
“Через рощи, реки, перекаты, По дорогам, что к Днепру ведут, В смертный бой, сжимая автоматы, Днем и ночью кутлинцы идут. Рвутся бомбы, снег лежит глубокий, Бьют "катюши", Кутлин - у реки. Сероглазый, складный и высокий
Говорит бойцам: "Вперед, сынки!”
# Епенье

Епенье (фр. Épeugney) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Захожув

Захожув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Славно гминаcында урнашкан авыл.

# Захожув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Прача (Димитровград)

Прача (серб. Прача ) — Сербиянең Пирот округы Димитровград җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Прача (Димитровград)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 739 метр биеклектә урнашкан.

# Прача (Димитровград)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (17058) Rocknroll

(17058) Rocknroll — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17058) Rocknroll
## Тарихы

1999 елның 13 апрелендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GA5» саналган.
# DDX27

DDX27 (ингл. DEAD-box helicase 27) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Скандолера (Торино)

Скандолера — Италиянең Пьемонт төбәге Верруа-Савоя өязендә урнашкан торак пункт.

# Скандолера (Торино)
## Географиясе

Скандолера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Скандолера (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.