# Алабуга дәүләт педагогика университеты

Алабуга дәүләт педагогика университеты (2011 елдан КФУ Алабуга институты (филиал)) — Алабугада 1952 елдан институт буларак эшләп килгән педагогик юнәлешле югары уку йорты.

# Алабуга дәүләт педагогика университеты
## Тарих

    Төп мәкалә: Алабуга епархия хатын-кызлар училищесы
1903-1918 елларда — Алабуга епархия хатын-кызлар училищесы, 1930нчы елларда — педучилище, 1928 елдан — педтехникум, 1939 елда — укытучылар институты, 1952 елның 19 августыннан Алабуга дәүләт педагогика институты булып оеша. 150 студент белем ала торган ике факультетлы институт буларак эшли башлый. Аның экспонатларга бай музей материаллары шул хакта дәлилле һәм образлы итеп сөйли.
АДПУ бүгенге көндә Татарстан, Русиянең алдынгы югары уку йортлары рәтендә тора. Алты факультетта студентлар белем ала. Институт үз диварларыннан 25 меңләп укытучы әзерләп чыгарган. Алар арасында 15 РСФСР, 40 тан артык Татарстанның атказанган укытучысы, 200 гә якын Русиянең Мәгариф отличнигы бар.
Бүгенге көндә АДПУга 10 факультет, 20 кафедра, фәнни китапханә, 7 музей, агробиология станциясе, 20ләп лаборатория, спорткомплекс, 5 уку-укыту бинасы, 3 тулай торак керә. Укытучылар саны - 250.
2011 елның 2 февралендә уку йорты Казан (Идел буе) федераль университетына филиал итеп кушылган.

# Алабуга дәүләт педагогика университеты
## Шәхесләр
### Ректорлар

* 1953-1960 ― Габделхак Гали улы Әминев
* 1960-1966 ― Клавдия Петр кызы Тиунова-Петрова
* 1966-1971 ― Евгений Яков улы Тихонов
* 1971-1986 ― Тәлгать Нәби улы Галиуллин
* 1986-1989 ― Җәмил Газиз улы Нигъмәтов
* 1989-2000 ― Наип Хәбибназар улы Лаисов
* 2000-2007 ― Наил Мансур улы Вәлиев
* 2008-2011 ― Айрат Миңнемансур улы Кәлимуллин

# Алабуга дәүләт педагогика университеты
## Шәхесләр
### Филиал директорлары

* 2011 елдан ― Елена Ефим кызы Мерзон
* 2025 елдан ― Марат Фәйзулла улы Умаров

# Алабуга дәүләт педагогика университеты
## Шәхесләр
### Югары уку йорты мөгаллимнәре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Алабуга дәүләт педагогия институты укытучылары.
* Леонид Арсланов
* Линар Әхмәтов
* Сания Исмәгыйлева
* Дания Сәлимова
* Хәлил Сәлимов
* Наип Лаисов
* Тәлгать Галиуллин
* Эдуард Касыймов
* Маһинур Фәйзуллина
* Рәхим Гайсин
* Фатыйх Урманчеев
* Рифкат Гайнуллин, Дан орденының тулы кавалеры
* Әлфинә Сибгатуллина
* Дамира Ягъфәрова
| туу датасы | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1908-09-05 | Виктор Амбарцумян | А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты Пулково обсерваториясе | астрофизик сәясәтче йолдызбелгеч | Viktor Hambardzumyan | 1996-08-12 |
| 1929 | Юлия Азарх | Мәскәү дәүләт матбугат университеты Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты | телбелгеч | | No/unknown value |
| 1938-07-22 | Тәлгать Галиуллин | Казан (Идел буе) федераль университеты | университет профессоры язучы әдәбият белгече | Talgat Galiullin | |

# Алабуга дәүләт педагогика университеты
## Шәхесләр
### Югары уку йортын тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Алабуга дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар.
* Леонид Арсланов - КФУ АИ профессоры (филфак).
* Сания Исмәгыйлева - КФУ АИ профессоры (филфак).
* Наип Лаисов - КФУ АИ профессоры (филфак).
* Леонид Барышев - майонез бизнесын, «Эссен» кибетләр челтәрен булдыручы (техфак).
* Әлфинә Сибгатуллина, филология фәннәре докторы, профессор (филфак).
* Рина Зарипова, журналист, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (филфак).
* Марсель Вәлитов (1937), фән докторы (1991), профессор, «Профсоюзы и экономика» журналы баш мөхәррире, РФ атказанган мәдәният хезмәткәре (2005).
* Наилә Вәлитова - матур әдәбият тәрҗемәчесе, язучы. Татарстан язучылар берлеге әгъзасы (1989 елдан).
* Лениза Вәлиева - шагыйрә, прозаик, драматург, телләр белгече, тел белеме фәне юнәлешендә гыйльми тикшеренүләр алып баручы. Татарстан язучылар берлеге әгъзасы (2014 елдан), Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2016).
* Ләйсән Гатауллина - Камал театры артисты (2021 елдан), «Тантана» премиясе лауреаты (2020).
| туу датасы | Исем | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1907-10-24 | Җәмал Вәзиева | | | | 1989-12-17 |
| 1909 | Гөлчирә Мансурова-Такташева | укытучы | | | 1984 |
| 1920-05-10 | Мария Хөснетдинева | | | | 2003-04-06 |
| 1930-11-01 | Йолдыз Кормашев | | | | 2008-08-19 |
| 1934-11-11 | Роза Хәбибуллина | укытучы китапханәче язучы | Мөслим лицее Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге | | |
| 1935-08-10 | Наип Ләисев | университет профессоры | | | |
| 1938-10-27 | Юрий Демидов | | | | 2024-01-17 |
| 1941-03-12 | Рина Зарипова | журналист тәрҗемәче укытучы | | Rina Zaripova | 2008-01-10 |
| 1949-09-03 | Наил Вәлиев | галим | | Nail Valeev | |
| 1951-10-24 | Рәис Шәйхелисламов | | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты Казан федераль университетының Чаллы институты Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты Казан (Идел буе) федераль университеты | | |
| 1956-08-30 | Гөлзада Руденко | музей эшлеклесе | Алабуга дәүләт тарихи-архитектура һәм сәнгать музей-тыюлыгы | Gulzada Rudenko | |
| 1957-02-17 | Игорь Чичканов | спортчы | | | |
| 1960-03-11 | Хашия Төхбатуллина | укытучы шагыйрь | | | |
| 1978-05-09 | Эльвира Әхмәтова | журналист | «Татарстан» радиосы «Татмедиа» матбугат һәм гаммәви багланышлар буенча республика агентлыгы Татарстан китап нәшрияты Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының Гражданлык хәле актларын теркәү идарәсе | | |