yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Калмар (Айова)

Калмар — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Калмар (Айова)
## Тарихы

Калмар шәһәре елда нигезләнгән.

# Калмар (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,865779 км², 2,781941 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 384 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Кантадор (Сан Мигел де Альенде)

Эль Кантадор — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Эль Кантадор (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Эль Кантадор Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Кантадор (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Кантадор (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Шахинли (Лапсеки)

Шахинли (төр. Şahinli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Решадие (Сандыклы)

Решадие (төр. Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Брандонеунья (Торино)

Брандонеунья — Италиянең Пьемонт төбәге Пероза-Арджентина өязендә урнашкан торак пункт.

# Брандонеунья (Торино)
## Географиясе

Брандонеунья Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Брандонеунья (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сантибаньес-де-Экла

Сантибаньес-де-Экла (исп. Santibáñez de Ecla) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сантибаньес-де-Экла
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 25,53 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1077 метр биеклектә урнашкан.
# C12orf10

C12orf10 (ингл. MYG1 exonuclease һәм UPF0160 protein MYG1, mitochondrial) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Цигенештий-де-Криш

Цигенештий-де-Криш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Брустури (коммуна, Бихор) коммунасына карый.

# Цигенештий-де-Криш
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Глен-Роуз (Техас)

Глен-Роуз — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Глен-Роуз (Техас)
## Тарихы

Глен-Роуз шәһәре 1849 елда нигезләнгән.

# Глен-Роуз (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,126921 км², 10,013561 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 189 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Тргавице

Тргавице (чех. Trhavice) — Чехиянең Оломоуц крае Норберчани районында урнашкан авыл.

# Тргавице
## Географиясе

Мәйданы — 2,624 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Тргавице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тргавице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Тргавице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 146 |
| 1880 | 141 |
| 1890 | 149 |
| 1900 | 138 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 139 |
| 1921 | 133 |
| 1930 | 154 |
| 1950 | 63 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 66 |
| 1970 | 54 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 20 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 21 |
| 2011 | 31 |
| 2021 | 21 |
# (8828) 1988 RC7

(8828) 1988 RC7 (лат. 1988 RC7) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8828) 1988 RC7
## Тарихы

1988 елның 10 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RC7» саналган.
# Уракай (Күгәрчен районы)

Уракай — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 453331, ГАТОБК коды — 80238815008.

# Уракай (Күгәрчен районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 91 кешенең яшәве мәгълүм.
# Акме (Вашингтон)

Акме — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Акме (Вашингтон)
## Географиясе

Акме халык санын алу урыны мәйданы — 15,917101 км², 9,8 квадрат миль, 15,9171 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 93 метр һәм 305 Фут биеклектә урнашкан.
# Одлетайка

Одлетайка — Польшаның Люблин воеводалыгы Ухане гминаcында урнашкан авыл.

# Одлетайка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Грахань

Грахань, Гәрәйхан — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Халык саны — 51 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422181.

# Грахань
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Грахань
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Грахань
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Җанини (Лука)

Җанини — Италиянең Тоскана төбәге Барга өязендә урнашкан торак пункт.

# Җанини (Лука)
## Географиясе

Җанини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Җанини (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан Кристобал (Чилпансинго де лос Браво)

Сан Кристобал — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чильпансинго-де-лос-Браво муниципалитеты составына керә.

# Сан Кристобал (Чилпансинго де лос Браво)
## Географиясе

Сан Кристобал Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Кристобал (Чилпансинго де лос Браво)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Кристобал (Чилпансинго де лос Браво)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (19077) 5123 T-3

(19077) 5123 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19077) 5123 T-3
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5123 T-3» саналган.
# HD69521

HD69521 — Саратан йолдызлыгында урнашкан kA2hA3mA3V(Sr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,77 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бугрышка

Бугрышка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кече Пурга районы биләмәләрендә ага. Елга Бобинка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Бугрышка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010101212111100027262
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102726
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# HD129750

HD129750 — Циркуль йолдызлыгында урнашкан B9IV(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,15 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# TRIM46

TRIM46 (ингл. Tripartite motif containing 46) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Липа (Цехановский повяты)

Липа — Польшаның Мазовия воеводалыгы Регимин гминасында урнашкан авыл.

# Липа (Цехановский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гуд-Ривер (Орегон)

Гуд-Ривер — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Гуд-Ривер (Орегон)
## Тарихы

Гуд-Ривер шәһәре 1895 елда нигезләнгән.

# Гуд-Ривер (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,743494 км², 8,674288 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 метр һәм 160 Фут биеклектә урнашкан.
# Брыли (Аршанский районы)

Брыли (белар. Брылі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Брыли (Аршанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Вуэ (коммуна)

Вуэ (фр. Voué) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
# Казе Руфалди (Парма)

Казе Руфалди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Невьяно-дельи-Ардуини өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Руфалди (Парма)
## Географиясе

Казе Руфалди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Руфалди (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Меркезефенди

Меркезефенди (төр. Merkezefendi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесенең Денизли иленә караган бер илчедер.

# Меркезефенди
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Иван Куприянов

Иван Куприянов (Иван Дмитри улы Куприянов, 15 сентябрь 1910(1910-09-15), Тимбай, Тимбай вулысы, Буа өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 20 апрель 1962(1962-04-20) (51 яшь), Октябрьски, БАССР, РСФСР, СССР) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
# Олтина (Келераш)

Олтина — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. Униря (коммуна, Келераш) коммунасына карый.

# Олтина (Келераш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 метр биеклектә урнашкан.
# Пенюелас, Эль Сьенегал (Агваскальентес)

һәм
Пенюелас, Эль Сьенегал — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Пенюелас, Эль Сьенегал (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пенюелас, Эль Сьенегал (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# HD169481

HD169481 — Көньяк таҗ йолдызлыгында урнашкан ApCrEuSr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# 1212 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1212 (бер мең ике йөз уникенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1212 елы, II меңьеллыкның 212 елы, XIII гасырның 12 елы, XIII гасырның 2 унъеллыгының 2 елы, 1210 елларның 3 елы. 1212 елдан бирле 812 ел үтте.

# 1212 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1212 елда туганнар

# 1212 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1212 елда вафатлар
# Врублина

һәм
Врублина — Польшаның Великопольское воеводалыгы Тулишкув гминасында урнашкан авыл.

# Врублина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Борово (Косцянский повяты)

Борово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чемпинь гминасында урнашкан авыл.

# Борово (Косцянский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гураки

Гураки (белар. Гуракі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Гураки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# IC 2806

IC 2806 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2806
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2806 буларак та сурәтләнә.
# Совла

Совла (әзери. Sovla) — Әзербайҗанның Күрдәмир районына караган авыл.
# Микаил ибн Җәгъфәр

Микаил ибн Җагфар яки Микаил ибн Җагфар әмир (میکائیل ابن جعفر, tat.lat. Mikail ibn Cağfar(үле сылтама)) (Х гасыр) — Идел буе Болгары сигезенче хәкиме, Алмыш әмир улы.
Микаил ибн Җагфар хәкимлеге чорында Болгар шәһәре тарафыннан Сувар шәһәрен буйсындыруы көрәше бара. Микаил ибн Җагфар исеме белән Болгар дирһәмнәре сугылган (940).
# Чарнявка (Астрынски авыл советы)

Чарнявка (белар. Чарняўка) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Чарнявка (Астрынски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Елизаветин вулысы

Елизаветин вулысы (тат. يىلىزاۋتىن ۋولىٰسىٰ) — Уфа губернасына һәм Башкортстан АССР-ына кергән административ-территориаль берәмлек.
Вулыс 1923 елда юкка чыгарылган.
# Байкал арты крае

Байкал арты крае (рус. Забайкальский край) — Россия Федерациясенең Азия өлеше субекты. Ерак Көнчыгыш федераль округынә керә.
Административ үзәге — Чита шәһәре.

# Байкал арты крае
## География

Релефта уртача биеклектәге таулар һәм аларны бүлеп торган үзәнлекәр күп. Төньякта таулар 3072 метргача күтәрелгән (Кодар тезмәсе). Көньякта иң Онон буе тигезлеге бар. Файдалы казылмалар: кургаш, алтын, полиметаллар, бакыр, молибден, вольфрам, тимер мәгъдәннәре, ташкүмер һәм көрән күмер, магнезит һ.б. чыганаклар бар.
Климаты кискен континенталь. Кыш кояшлы, коры һәм суык. Гыйнварның уртача температурасы -26°…-33°С. Җәй җылы, кыска. Июльнең уртача температурасы +17…+21°С. Елга 240–400 мм явым төшә. Вегетация дәвере 120—160 көн. Күпьеллык туңлык киң таралган. Төп елгалар: Шилка һәм Аргун (Амур кушылдыклары), Хилок һәм Чикой (Селенга кушылдыклары), Олёкма һәм Витим (Лена кушылдыклары). Эре күлләр: Зур Леприндо, Леприндокан, Ничатка, Чита күлләре төрекме, Кенон, Зун-Торей, Барун-Торей. Минераль су чыганаклары бар.
Байкал арты крае урта тайга һәм дала зонасында урнашкан. Туфраклар нигездә тау-тайга көлсу; далаларда каратуфраклар һәм кәстәнә туфраклар; тауара казанлыкларда болын-туңлык һәм болын-каратуфрак. Территориянең 67%ны урманнар (даурия карагачы, чыршы, эрбет, каен) алып тора.
Урманнарда кеш, себер көзәне, тиен, көрән аю, селәүсен, төньяк боланы, изюбр һ.б., урманлы далада һәм далада бурсык, бүре, йомран, куян, һ.б. яши. Кошлардан суер, боҗыр, тукран, кәккүк, тургай, үрдәк, торна, дүдәк. Елгаларда балыкның сирәк очрый торган төрләре (омуль, мәрсин, таймән, алабалык һ.б.) бар. Өлкә территориясендә Даурия һәм Сохонда тыюлыклары бар.

# Байкал арты крае
## Административ бүленеш

Байкал арты крае 31 районга һәм 4 шәһәр округына бүленә.

# Байкал арты крае
## Административ бүленеш
### Районнар

* Агинское районы
* Акша районы
* Александровский-Завод районы
* Балей районы
* Борзя районы
* Газимурский-Завод районы
* Дульдурга районы
* Забайкальск районы
* Калар районы
* Калга районы
* Карымское районы
* Краснокаменск районы
* Красный Чикой районы
* Кыра районы
* Могойтуй районы
* Могоча районы
* Нерчинск районы
* Нерчинский-Завод районы
* Оловянная районы
* Онон районы
* Петровск-Забайкальский районы
* Приаргунск районы
* Сретенск районы
* Тунгир-Олёкма районы
* Тунгокочен районы
* Улёты районы
* Хилок районы
* Чернышевск районы
* Чита районы
* Шелопугино районы
* Шилка районы
# Аланкөй (Гөйнүк)

Аланкөй (төр. Alanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вариготи (Савона)

Вариготи — Италиянең Лигурия төбәге Финале-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Вариготи (Савона)
## Географиясе

Вариготи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вариготи (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Авче

Авче — Словениянең Канал (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Авче
## Географиясе

Мәйданы — 10,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 172 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эрала

Эрала (эст. Erala) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Тето Кйоти (Кунео)

Тето Кйоти — Италиянең Пьемонт төбәге Роаския өязендә урнашкан торак пункт.

# Тето Кйоти (Кунео)
## Географиясе

Тето Кйоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тето Кйоти (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Россия Югары Шурасы

РСФСР Югары Шурасы (1991 елың 25 декабреннән — Россия Федерациясе Югары Шурасы) — 1937-1990 елларда РСФСР дәүләт хакимиятенең иң югары органы.
1990 елда Россия Халык депутатлары җыены сайланылганча бервакытта РСФСРның канун чыгару органы буган.

# Россия Югары Шурасы
## Тарихы

Беренче тапкыр 1938 елның 26 июнендә 1937 елның Конституциясе нигезендә сайланылган, аңа Эшче һәм крестьян депутлар Советларның бөтенроссия җыенының вәкаләтләре күчкәннәр. гомуми, тигез һәм турыдан-туры сайлау хокукы нигезендә, яшерен тавыш бирү юлы белән 18 яшенә җиткән, милләтне, динне вә җенесне аермыйча сайланылган. Югары Шурасының барлыгы 11 сайланган чакырылыш булган, барысында да коммунистлар өстенлек иткәннәр.
1989 елда, Конституциягә үзгәрешләрне керткәннән соң (иң югары органы буларак Халык депутатлар җыенны оештыру, ЮШны җыенының бер органына үзгәртеп кору) 11-нче чакырылыш Югары Шурасы халык депуталарын сайлауларны билгеләнгән; Халык депутатлар җыенын сайланганнан соң, аңа үз вәкаләтләрне тапшырды.
1990—1993 елларда Югары Шурасы — Халык депутатлары җыенының органы, даими эшли торган дәүләт хакимиятенең канун чыгару, оештыру, һәм тикшерү органы. Ике пулаттан торган — Милләтләр Шурасы һәм Җөмһүрият Шурасы. 12 чакырылыштагы Югары Шурасы 1990 елда 1978 елгы Конституциясе (1989 елгы редакциясендә) нигезендә сайланылган.
1993 елның 21 сентябрендә РФ президентының «Этаплы конституцион ислахы (реформасы) турында» фәрманы буенча Югары Шурасы һәм Халык депутатлар җыенының вәкаләтләрне туктаткан булганнар. Әмма РФ Конституцион мәхкәмәсе бу фәрманны үзен «конституциягә хилаф» дип таныды. Халык депутлары һәм аларның тарафдарлары каршылыгына карамастан, Россия Югары Шурасы һәм Халык депутатлар җыены 1993 елның 4 октябрендә корал һәм бронетехника куллану белән таратылган.
РФ Югары Шурасы 1993 елгы Конституциясе белән юкка чыгарылган.

# Россия Югары Шурасы
## Җитәкчеләр

* Алексей Бадаев (1938-1943)
* Иван Власов (1943-1944, в.б.)
* Николай Шверник (1944-1946)
* Иван Власов (1946-1950)
* Михаил Тарасов (1950-1959)
* Николай Игнатов (1959)
* Николай Органов (1959-1962)
* Николай Игнатов (1962-1966)
* 1966, вазыйфаларын башкаручылары: Тимофей Ахазов һәм Петр Сысоев)
* Михаил Яснов (1966-1985)
* Владимир Орлов (1985-1988)
* Виталий Воротников (1988-1990)
# Камен (Сливен өлкәсе)

Камен — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. Сливен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Камен (Сливен өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 143 метр биеклектә урнашкан.
# Долно-Осеново

Долно-Осеново — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Симитли җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Долно-Осеново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 840 метр биеклектә урнашкан.