yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Свободный Труд

Свободный Труд — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422824.

# Свободный Труд
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# Грчава

Грчава (чех. Hrčava) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Фридек-Мистек һәм Q89210689? районында урнашкан авыл.

# Грчава
## Географиясе

Мәйданы — 2,891178 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 594 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Грчава
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Грчава
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Грчава
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 0 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 0 |
| 1900 | 0 |
| 1910 | 171 |
| 1921 | 186 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 254 |
| 1950 | 268 |
| 1961 | 310 |
| 1970 | 319 |
| 1980 | 315 |
| 1991 | 273 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 278 |
| 2014 | 271 |
| 2016 | 266 |
| 2017 | 261 |
| 2018 | 262 |
| 2019 | 260 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 252 |
| 2021 | 247 |
| 2021 | 216 |
| 2022 | 243 |
| 2023 | 251 |
| 2024 | 248 |
# Джексон (округ, Миссисипи)

Джексон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Паскагула шәһәре.

# Джексон (округ, Миссисипи)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1812 елда оештырыла.

# Джексон (округ, Миссисипи)
## Территориясе

Округ мәйданы 1883 км² тәшкил итә.
# Тшцянек

Тшцянек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Рыньск гминаcында урнашкан авыл.

# Тшцянек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Солдат Писмәнкәсе

Солдат Писмәнкәсе — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Почта индексы — 423230.

# Солдат Писмәнкәсе
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Сиделья (Колорадо)

Сиделья — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сиделья (Колорадо)
## Географиясе

Сиделья халык санын алу урыны мәйданы — 3,531181 км², 3,531176 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1780 метр биеклектә урнашкан.
# Прати (Тревизо)

Прати — Италиянең Венеция төбәге Мольяно-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Прати (Тревизо)
## Географиясе

Прати Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Прати (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2216

NGC 2216 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2216
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Каньяге (Бреша)

Каньяге — Италиянең Ломбардия төбәге Сареццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Каньяге (Бреша)
## Географиясе

Каньяге Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Каньяге (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# CORT

CORT (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Форлани (Тревизо)

Форлани — Италиянең Венеция төбәге Казале-суль-Силе өязендә урнашкан торак пункт.

# Форлани (Тревизо)
## Географиясе

Форлани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Форлани (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 904 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 904 — Милади тәкъвим буенча X гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 904 — безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
* 904 — сан.
# (4645) Tentaikojo

(4645) Tentaikojo (лат. Tentaikojo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4645) Tentaikojo
## Тарихы

1990 елның 16 сентябрендә Т. Фудзии, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SP4» саналган.
# Салаһлы (Евлах)

Салаһлы (әзери. Salahlı) — Әзербайҗанның Евлах районына караган авыл.
# Мьонне

Мьонне (фр. Mionnay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Виллар-ле-Домб кантонына карый.

# Мьонне
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,62 км².
# Эль Чепинке (Леон)

Эль Чепинке — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Эль Чепинке (Леон)
## Географиясе

Эль Чепинке Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Чепинке (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Чепинке (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Зәйнәб (кратер)

Зәйнәб (лат. Zeinab) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 12,5 километр озынлыкта булган кратеры.

# Зәйнәб (кратер)
## Исеме

Зәйнәб кратеры фарсы хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Массюгас

Массюгас (фр. Massugas) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Багчалы (Губа)

Багчалы (әзери. Bağçalı) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
# Гирень

Гирень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Коцушка (коммуна) коммунасына карый.

# Гирень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе (Зиватанехо де Азуета)

һәм
Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Реал де Гвадалупе, Эль Минерал де Гвадалупе (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Оринь

Оринь (фр. Origne) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Хавьер Грасия

Хавьер Грасия Карлос (испанча Javier 'Javi' Gracia Carlos; 1970, Памплона, Испания) — Испаниянең элеккеге футболчысы, ярым сакчы, "Реал Сосьедад" һәм "Вильярреал" испан футбол клублары өчен чыгыш ясаган. Рубин футбол клубының баш тренеры (2016 елның 27 мае — 2017 елның июне).

# Хавьер Грасия
## Тәрҗемәи хәле

Грасия "Атлетик Билбао" клубында тәрбияләнгән спортчы.
1993 елда "Реал Вальядолид" клубына күчә һәм ике ел дәвамында уңышлы рәвештә уйный.
1995 елда «Реал Сосьедад» клубына күчә, анда лидер була, 4 сезон дәвамында 100 матчта уйный. 1999 елда «Вильярреал» клубына китә.
2004 елда "Кордова" клубында футболчы карьерасын тәмамлый һәм тренер булып эшли башлый.
2004 елда «Вильярреал» яшьлек клубы баш тренеры булып эшли башлый.
2011-2012 елларда Олимпиакос һәм Керкира грек клублары баш тренеры.
2012-2014 елларда Испаниягә кайта, анда «Альмерия» һәм «Оссасуна» уңышлы баш тренеры була.
2014-2016 елларда «Малага» клубының баш тренеры.
2016 елның 27 маенда «Рубин» футбол клубы белән 4 еллык килешү имзалый, кайбер чыганак буенча эш хакы 2,5 млн. евро тәшкил итә.
2017 елның июнь аенда «Рубин» футбол клубы белән төзелгән 4 еллык килешү вакытыннан алда өзелә, клуб аңа 10 млн евро күләмендә акча түләргә тиеш иде, ләкин матбугат белдергәнчә, ирешелгән килешү буенча клуб берни туләмәс.

# Хавьер Грасия
## Клуб карьерасы

* Атлетик Билбао B (1989; 1992; 100; 12) Испания милли 20 яшькәчә яшьләр футбол җыелмасы (1989; 1990; 3; 0) Испания яшьләр футбол җыелмасы (1990; 1991; 2; 0) Атлетик Билбао (1989)
# Ешилъюрт (Деврек)

Ешилъюрт (төр. Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гуры (Полацкий районы)

Гуры (белар. Гуры) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Гуры (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Диогу-ди-Васконселус (Минас-Жерайс)

Диогу-ди-Васконселус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Диогу-ди-Васконселус (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 165,091 км².
# Броникув (Велюнский повяты)

Броникув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Вежхляс гминаcында урнашкан авыл.

# Броникув (Велюнский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галияно (Фиренца)

Галияно — Италиянең Тоскана төбәге Барберино-ди-Муджелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Галияно (Фиренца)
## Географиясе

Галияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Галияно (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лолей

Лолей (Кхмер телендә:ប្រាសាទលលៃ) ул Камбоджада, Ангкорда 9-ынчы гасыр ахырында өч соң Ролуос гыйбадәтханәләренең иң төньякта урнашканы, башкалар булып Преаһ Ко һәм Баконг тора. Лолей Ролуоста кайчандыр чәчәк аткан Һариһаралайя шәһәренең өлеше буларак төзелгән һәм 893 елда Кхмер империясе патшасы Ясоварман I аны Шивага һәм патша гаиләсе әгъзаларына багышланган. "Лолей" атамасы хәзерге заман борынгы "Һариһаралайя" исеменең хәзерге кыскартылмасы дип фикер йөртелә, ягъни "Һариһара шәһәре". Кайчандыр утрау шәһәре булып Лолей үзәктән бераз төньяктарак утрауда урнашкан, хәзер корыган Индрататакада. Аның төзелеше Ясоварманның әтисе һәм алдан килүчесе Индраварман I хөкеме вакытында тәмамланган булган диярлек. Галимнәр фикеренчә гыйбадәтханәне утрауда, сулык уртасында урнаштыру аны символик рәвештә, Һинд дине риваятьләрендә дөнья океаннары белән әйләндереп алынган, Илаһлар йорты, Меру Тавы белән идентификацияләргә мөмкинчелек биргән.

# Лолей
## Урнашуы

Лолей терасада бергә төркем итеп ясалган дүрт кирпеч гыйбадәтханә манарасыннан тора. Патша Лолейны бабалары өчен төзегән. Берсен дәү әтисе өчен, берсен дәү әнисе өчен, берсен әтисе өчен һәм берсен әнисе өчен. Алдагы ике манара ир кешеләр өчен, шул ук вакытта арттагы ике манара хатын-кызлар өчен. Ике биегрәк манара бабалар өчен, ә ике кыскарак манара әти-әниләр өчен. Башта манаралар тирәли тышкы стеналар булган, алар аша керү гопура аша булган, әмма хәзерге вакытка кадәр стена да, гопура да сакланып калмаган. Хәзерге вакытта гыйбадәтханә монастырь янында, ул 9-ынчы гасырда ашрам янында булган кебек. Гыйбадәтханәләр бизәк элементлары өчен мәгълүм, аларга фальш-ишекләр, кисеп ясалган фронтон, дэваталар һәм дварапалар, алар чын һәм фальш ишекләр тирәли торалар. Тоташтыргычларда һәм башка комташтан кисеп ясалган сурәтләр арасында күк Илаһы Индра, ул Айравата филенә атланган, макаралар дип аталган елансыман хайваннар, һәм күп-башлы Нагалар.
# Һүти (Һииумаа)

Һүти (эст. Hüti) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)

57-нче моторлаштырылган корпус (алман. LVII. Armeekorps (mot.)) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.

# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
## Тарих

57-нче моторлаштырылган корпус 1941 елның 15 февралендә оештырылган. 1942 елның 1 мартында 57-нче танклар корпусы итеп яңадан оештырылган.

# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
## Тарих
### Балтыйк буе стратегик саклану операциясе

24 июньнә 56-нчы моторлаштырылган корпус 4-нче танк төркеме совет территориясенә 170 км тирәнлеккә керде һәм Укмергега чыкты.
28 июньдә 4-нче танк төркеменең 56-нчы моторлаштырылган корпусы көн азыгында 21-нче мехкорпуска каршы һөҗүм итә һәм аны Даугавпилстан 40 км алып ташлый.

# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
## Тарих
### Балтыйк буе стратегик саклану операциясе
#### Смоленск бәрелеше

16 июльне 3-нче танк төркеменең 57-нче мотокорпус Невельны басып алды.

# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
## Тарих
### Корпус эчендә

Корпус эченә керделәр:
1941 елның июнь аенда:
* 12-нче танк дивизиясе
1941 елның октябрь аенда:
* 20-нче танк дивизиясе

# 57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
## Командирлар
### Корпусның сәргаскәре

* 1941 елның 15 февральдән — танклар гаскәрләре генералы Адольф Кунтцен
* 1941 елның 15 ноябреннән — танклар гаскәрләре генералы Фридрих Кирхнер
# Карлова (Словакия)

Карлова (словак. Karlová) — Словакиянең Мартин округында урнашкан авыл.

# Карлова (Словакия)
## Тарихы

Авыл 1272 елда нигезләнгән.

# Карлова (Словакия)
## Географиясе

Мәйданы — 1,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 468 метр биеклектә урнашкан.

# Карлова (Словакия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Асусена (Минас-Жерайс)

Асусена — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Асусена (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 815,422 км².
# NGC 4623

NGC 4623 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4623
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (2680) Матэо

(2680) Матэо (лат. Mateo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2680) Матэо
## Тарихы

1975 елның 1 июлендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 NF» саналган.
# Avtomobil kodı

* Andorra
* Almaniä
* Pülşä
* Rusiä
* Frantsiä
* Yapunstan
Avtomobil kodı yä avtomobil nomerı - avtomobil individual' terkälü bilgese. Mettallik yä plastmass tabağında surätlänä, avtomobil aldındağı yä artındağı yaqta urnaştırıla.
Avomobil nomerı terkälgän urınnı kürsätä.
Üzäk terkälü xezmäte yä cirle xakimiät tarafınnan birelä.
1901 yılda Nyu-York üz avtomobil bilgesen kertä.
SSRBda 1920 yıldan kertelä.
Rusiä 1993 yılda üz standartın kertä.

# Avtomobil kodı
## Sıltama

Rusiä avtomobil kodı
# Гранха Сан Фернандо (Валье де Сантияго)

Гранха Сан Фернандо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Гранха Сан Фернандо (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Гранха Сан Фернандо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Сан Фернандо (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Сан Фернандо (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Кокоря

Кокоря (рус. Кокоря) — Алтай Республикасының Кош-Агач районында урнашкан авыл.

# Кокоря
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Кокоря
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (97%).
# Бискупице (Простейов)

Бискупице (чех. Biskupice) — Чехиянең Оломоуц крае Простеёв һәм Q89192451? районында урнашкан авыл.

# Бискупице (Простейов)
## Географиясе

Мәйданы — 4,143755 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 207 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Бискупице (Простейов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бискупице (Простейов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Бискупице (Простейов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 316 |
| 1880 | 350 |
| 1890 | 372 |
| 1900 | 402 |
| 1910 | 356 |
| 1921 | 358 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 355 |
| 1950 | 321 |
| 1961 | 308 |
| 1970 | 305 |
| 1980 | 293 |
| 1991 | 247 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 248 |
| 2014 | 313 |
| 2016 | 308 |
| 2017 | 299 |
| 2018 | 302 |
| 2019 | 297 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 301 |
| 2021 | 302 |
| 2021 | 292 |
| 2022 | 303 |
| 2023 | 302 |
| 2024 | 310 |
# HD188501

HD188501 — Аккош йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# MAGI3

MAGI3 (ингл. Membrane associated guanylate kinase, WW and PDZ domain containing 3 һәм Membrane associated guanylate kinase, WW and PDZ domain containing 3, isoform CRA_b) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пор-ла-Нувель

Пор-ла-Нувель (фр. Port-la-Nouvelle һәм фр. Nouvelle) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# IC 2221

IC 2221 — Селәүсән йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2221
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2221, 2MASX J08052972+3732092, PGC 22713, MCG+06-18-010, NPM1G +37.0177, Z 178-27, UZC J080529.8+373210, Z 0802.2+3741, LEDA 22713, SDSS J080529.77+373209.2 һәм Gaia DR2 907181175491235840 буларак та сурәтләнә.
# Spin

Spin (inglizçä spin - äylänü) - elementar kisäkçeklärneñ üz impuls momentı. Spin kvant täbiğätenä iä, böten kisäkçek küçerüe belän bäylänmägän.
Spin - şulay uq atom yä atom töşe üz impuls momentı, elementar kisäkçeklärneñ spinnarı vektor summasına tigez.
Spin ħ berämlege (üzgärtelgän Plank daimie yä Dirak daimie ) $\hbar J,$ tigez, J - böten yä yarım böten san, spin kvant sanı dip yörtelä. Ğädättä J - spin dip atala.
Şulay itep böten häm yarım böten spin dip äytelä.
Spin buluı - almaşu tä'sir iteşü - çista kvant tä'sireneñ säbäbe bulıp tora.

# Spin
## Nigezlär

Tulı impuls momentı (poçmaqça moment):
    ${\overrightarrow {J}}={\overrightarrow {L}}\ +{\overrightarrow {S}}$
berençe äğzası - sistema orbital' impuls momentı
${\overrightarrow {L}}={\overrightarrow {r}}\times {\overrightarrow {P}}$
${\overrightarrow {S}}$ spin vektorı zurlığı häm ${\overrightarrow {L}}$ orbital' impuls momentı vektorı zurlığı kvant mexanikasında kvantlanalar:
    $S=\hbar \,{\sqrt {s(s+1)}},$
    $L=\hbar \,{\sqrt {l(l+1)}},$
s -spin kvant sanı, böten yä yarım böten
Böten spinlı kisäkçeklär - bozonnar, böten yarım spinlı kisäkçeklär - fermionnar.

# Spin
## Misallar

| spin | kisäkçeklär ğomumi iseme | misallar |
| 0 | skalär kisäkçeklär | π-mezon, K-mezon, Higgs bozonı, ⁴He |
| 1/2 | spinor kisäkçekläre | elektron, kvark, muon proton, neytron |
| 1 | vektor kisäkçekläre | foton, gluon, W- , Z-bozonnar |
| 3/2 | spin-vektor kisäkçekläre | Ω-giperon, Δ-rezonans |
| 2 | tenzor kisäkçekläre | graviton |
# Тылькавка

Тылькавка (белар. Тылькаўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Тылькавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гура-Килнеулуй

Гура-Килнеулуй — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Ваду-Паший (коммуна) коммунасына карый.

# Гура-Килнеулуй
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 96 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Позкаргано II (Терни)

Позкаргано II — Италиянең Умбрия төбәге Терни өязендә урнашкан торак пункт.

# Позкаргано II (Терни)
## Географиясе

Позкаргано II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Позкаргано II (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Берлек (Күршем районы)

Берлек (каз. Бірлік) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Берлек (Күршем районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Пользинген

Пользинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Пользинген
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Пользинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,87 ± 0,01 км², 33,86 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 443 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Прати Магри (Бреша)

Прати Магри — Италиянең Ломбардия төбәге Маццано өязендә урнашкан торак пункт.

# Прати Магри (Бреша)
## Географиясе

Прати Магри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Прати Магри (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# MYO5C

MYO5C (ингл. Myosin VC) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.