yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лю Вэнь

Лю Вэнь (кыт. трад. 劉雯, гад. 刘雯, пиньинь: Liú Wén; 1988 елның 27 гыйнвары, Юнчжоу, Кытай) — Кытай супермоделе, Азиянең иң популяр моделе. 2013 елда, бишенче урын алып, Forbes журналы версиясе буенча дөньяның иң күп түләнә торган модельләре исемлегенә кергән беренче Азия моделе була; 2014 елда җиденче урынны алган.

# Лю Вэнь
## Тормыш юлы

Лю Вэнь 1988 елда Хунань провинциясенең Юнчжоу шәһәрендә туа. Гаиләдә бердәнбер бала булган. 2005 елда New Silk Road World Model Contest конкурсында катнаша, тик җиңә алмый, әмма үзенә игътибар җәлеп итә һәм тиздән подиумда эшли башлый. 2007 елда Кытай каталогына төшкәннән соң Карл Лагерфельд аңа игътибар итә. 2008 елда Парижга күчеп килә һәм беренче профессиональ контрактка кул куя. Шул ук елда Париждагы югары мода атналыгында халыкара подиумда дебют ясый. 2009 елда Victoria's Secret йомгаклау күрсәтүендә катнашкан беренче Азия моделе була. 2010 елда, 70 күрсәтмә белән, француз Констанс Яблонскидан соң, ихтыяҗ буенча икенче дөнья моделе була. 2014 елның июнендә models.com сайты Лю Вэньны яңа супермодель дип таныган. 2014 ел ахырына Лю Вэньның Weibo битенә 8 800 000 кеше язылган/
Төрле вакытта Лю Вэнь түбәндәге күрсәтмәләрдә катнашкан: Chanel, Thierry Mugler, Balmain, Vionnet, Nina Ricci, Givenchy, Gucci, Derek Lam, Michael Kors, DKNY, Proenza Schouler, Oscar de la Renta, Jason Wu, Sportmax Code, Etro, Dolce & Gabbana, Francesco Scognamiglio, Kenzo, Hermes, Stella McCartney, Anthony Vaccarello, Paco Rabanne, Guy Laroche, Gareth, Louis Vuitton, Lanvin, Alberta Ferretti, Alexander McQueen, Anna Sui, Balengiaga, Barbara Bui, Cacharel, Carlos Miele, Carolina Herrera, Gap, Isaac Mizrahi, Jean Paul Gaultier, L'Wren Scott, Marc by Marc Jacobs, Matthew Williamson, Moschino, Naeem Khan, Narciso Rodriguez, Nicole Miller, Ohne Titel, Peter Som, Pollini, Rad Hourani, Rag & Bone, Ralph Lauren, Reem Acra, Richard Chai, Roberta Scarpa, Roberto Cavalli, Sari Gueron, Vera Wang.
2009, 2010, 2011 һәм 2012 елларда Victoria's Secret компаниясенең йомгаклау күрсәтүләренә чакырылган.
2017 елда Лю Америка Vogue тышлыгында барлыкка килгән икенче Кытай моделе була.
# Otoya Yamaguçi

Otoya Yamaguçi (yap. 山口二矢; 1943 yılnıñ 22 fevrale, Yaponiä imperiäse, Tokio — 1960 yılnıñ 2 noyäbere, Yaponiä, Tokio) — Yaponiä sotsialistik partiäse liderı İneciro Asanumanı ütergän Yaponiä studentı häm säyäsi aktivistı. Üterü töşerelgän fotografiä Pulitser premiäsenä layıq bulğan. Yamaguçi törmädä üz-üzenä qul salğan.

# Otoya Yamaguçi
## Biografiäse

Otoya Yamaguçi Tokioda tuğan. Anıñ ätise Yaponiä üz-üzen saqlaw köçläre polkovnigı Şinpey Yamaguçi bulğan. Otoya ultrauñ qaraşlı bulğan, «Böyek Yaponiä» patriotik partiäse äğzası bulğan. Törle säbäplär arqasında tuğız tapqır qulğa alınğan.
1960 yılnıñ 12 oktäberendä, uncide yäşendä, ul Sotsialistik partiä liderı İneciro Asanumanı ütergän. Cinäyät Asanuma çığışı waqıtında bulğan. Yamaguçi tıñlawçılar törkemennän ayırılıp çıqqan häm säyäsätçegä wakizaşi belän ike yara yasağan. Yamaguçi politsiägä anıñ plannarına Sanzo Nosakanı üterü dä kergän dip äytkän.
Şunnan soñ Yamaguçi baliğ bulmağannar öçen törmägä utırtılğan, anda ul üz-üzenä qul salğan. Kamera diwarında ul teş pastası belän «İl öçen cide tormış. İmperator Ğalicänabına ozın ğömer!». «İl öçen cide tormış» ğibaräse samuray Kusunoki Masaşigenıqı.

# Otoya Yamaguçi
## Xäter

Reportör Yasuşi Nagao yasağan üterü fotografiäse Pulitser premiäsenä layıq bulğan. Şul räweşle ul amerikalı bulmağan keşe yasağan premiä laureatı bulğan berençe fotografiä bulğan.
Üterüneñ illençe yıllığında Yaponiä ultrauñnarı Yamaguçinı iskä alu öçen Asanuma çığış yasağan zal tiräsenä cıyılğan.
Yamaguçi Kenzaburo Oenıñ «Uncide yäşlek» poveste töp geroyınıñ prototibı bulğan. Äsär ultrauñnar tarafınnan protest uyatqan, näticädä näşriätqa anonslanğan däwamın bastırudan baş tartırğa turı kilgän.
# Çıñğız Qacar

Çıñğız Qacar, Çıñğız Oveys ulı Qacar (äzeri. Çingiz Oveys oğlu Qacar; 1929 yılnıñ 6 iyüne, SSRB, Baqı — 2021 yılnıñ 12 iyüne, Äzerbaycan, Baqı) — Äzerbaycan fizigı häm cämäğät eşleklese, fizika-matematika fännäre doktorı, professor, akademik, Äzerbaycan Milli Fännär akademiäseneñ xaqiqi äğzası. Äzerbaycan SSR atqazanğan fän eşleklese, Äzerbaycan SSR Däwlät premiäse laureatı. 6 fän doktorı häm 24 fälsäfä doktorı äzerlägän.

# Çıñğız Qacar
## Biografiäse

Çıñğız Oveys ulı Qacar 1929 yılda Baqıda radioinjener Soltan-Oveys Qacar ğailäsendä tuğan. Prins Äligulu Mirza Qacarnıñ onığı. 1947 yılda Leningrad politexnik institutına uqırğa kergän, anı 1953 yılda tämamlağan. İnstitutnı tämamlağaç, Äzerbaycan SSR FA Fizika häm matematika institutınıñ geofizika ekspeditsiäseneñ ölkän laborantı itep qabul itelgän.
1953 yılnıñ 1 sentäberendä Çıñğız Qacar keçe fänni xezmätkär, 1961 yılnıñ 1 iyünendä ölkän injener, 1963 yılnıñ 16 sentäberendä ölkän fänni xezmätkär wazifaların başqaruçı, ä 1964 yılnıñ 1 ğinwarında ölkän fänni xezmätkär wazifasına küçerelgän.
Çıñğız Qacar 200gä yaqın fänni xezmät avtorı, şul isäptän 30ı çit illärdä basılıp çıqqan. Ul berençe tapqır etil, propil, izopropil spirtı häm etilmerkaptan molekulalarınıñ äylänü spektrların deşifrlağan, alarnıñ strukturalı konformatsiäsen öyrängän häm dipol’ momentların bilgelägän. Şulay uq Qacar bu molekulalarnıñ äylänü spektrlarında berençe tapqır radiodulqınnarnıñ, mikrodulqınnarnıñ häm mikro-mikrodulqınnarnıñ kvant ikele rezonansların küzätkän.
1970 yılda Äzerbaycan däwlät universitetınıñ fizika fakultetında uqıtqan. 1971 yılnıñ 26 fevralendä Fizika institutında mikrodulqınlı spektroskopiä laboratoriäse mödire bulğan. 1973 yılda «Qayber ber atomlı spirtlarnıñ häm alarnıñ almaştırılğannarınıñ mikrodulqın spektroskopiäse» temasına doktorlıq dissertatsiäse yaqlağan.
1980 yılda Azärbaycan Fännär akademiäseneñ äğza-xäbärçese, ä 2001 yılda — xaqiqi äğzası itep saylanğan.
1982 yılnıñ 11 mayında Äzerbaycan SSR Däwlät premiäsenä layıq bulğan, ä 1990 yılnıñ 1 fevralendä aña Äzerbaycan SSRnıñ atqazanğan fän eşleklese iseme birelgän. 2004 yılda Äzerbaycanda fänne üsterüdäge qazanışları öçen «Şöhrät» ordenı belän büläklängän. 2014 yılda Nasretdin Tusi isemendäge premiä belän büläklängän. Çıñğız Qacar şulay uq fänni äsbaplar tözü buyınça Vavilov isemendäge premiä laureatı da.
Fänni xezmätlärdän tış, Çıñğız Qacar «Borınğı häm urta ğasır Äzerbaycannıñ kürenekle ulları», «Qacarlar», «İske Baqı», «İske Şuşa» kebek Äzerbaycan tarixı buyınça kitaplar avtorı da. Soñğısı 2007 yılda Mäskäwdä IV Xalıqara «Kitap sänğäte» konkursında «Art-kitap» nominatsiäsendä altın medalgä layıq bulğan. 2016 yılda anıñ «Naxçıvan — dönyanıñ iñ borınğı şähärläreneñ berse» kitabınıñ prezentatsiäse bulğan.
2021 yılnıñ 12 iyünendä Baqıda wafat bulğan. Baqıda Maqtawlı cirläw II alleyasında cirlängän.
# Масиейра-ди-Ратиш

Масиейра-ди-Ратиш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Барселуш муниципалитетына карый.

# Масиейра-ди-Ратиш
## Географиясе

Мәйданы — 7,85 км².
# Әлек (Кызыл Чутай районы)

Әлек (чуаш. Уйпуç, рус. Аликово ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429051. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100000400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Әлек (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 271 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Нагоза

Нагоза — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Моимента-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Нагоза
## Географиясе

Мәйданы — .
# Олейруш (Вила-Верде)

һәм
Олейруш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Вила-Верди муниципалитетына карый.

# Олейруш (Вила-Верде)
## Географиясе

Мәйданы — 3,74 км².
# Лгути

Лгути (чех. Lhůty) — Чехиянең Пардубице крае Тршемошнитсе районында урнашкан авыл.

# Лгути
## Географиясе

Мәйданы — 0,715 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгути
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгути
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгути
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 93 |
| 1880 | 97 |
| 1890 | 88 |
| 1900 | 111 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 105 |
| 1921 | 99 |
| 1930 | 95 |
| 1950 | 71 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 69 |
| 1970 | 57 |
| 1980 | 34 |
| 1991 | 22 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 17 |
| 2011 | 10 |
| 2021 | 16 |
# Анчоуссыман килька

* Балыклар порталы
* Зоология порталы
Анчоуссыман килька (лат. Clupeonella engrauliformis) — сельдьлеләр гаиләлегенә керүче балык. Каспий диңгезендә таралган.
Аның озынлыгы 45—130 мм, авырлыгы 4,7 г. Яшәвенең 1-2 нче елында җенси җитлегә. Май — ноябрьда су температурасы 15-25 °C булганда уылдык чәчә. Үрчемлелеге 10-55 мең бөртек уылдык. 8 ел яшиләр.
Анчоуссыман килька моллюск корты, ишкәгаяклы кысласыманнар белән туклана.
# Кагаси

Кагаси (чуаш. Какаҫ, рус. Кагаси) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Кагаси
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кагаси
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 127 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лготка (Кржечовице)

Лготка (чех. Lhotka) — Чехиянең Урта Чехия крае Кржечовице районында урнашкан авыл.

# Лготка (Кржечовице)
## Географиясе

Мәйданы — 0,572 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготка (Кржечовице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготка (Кржечовице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лготка (Кржечовице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 25 |
| 1880 | 36 |
| 1890 | 27 |
| 1900 | 28 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 31 |
| 1921 | 22 |
| 1930 | 20 |
| 1950 | 11 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 9 |
| 1970 | 5 |
| 1980 | 1 |
| 1991 | 1 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1 |
| 2011 | 0 |
| 2021 | 2 |
# Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе

Татарстан Республикасы Гражданнар оборонасы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министрлыгы яки Татарстан Җөмһүрияте Ватандашлар саклануы эшләре һәм гадәттән тыш хәлләр министрлыгы яки Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсе ― Татарстан Республикасы министрлыкларының берсе. Җитәкчесе ― Ирек Илгиз улы Кадамов.

# Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе
## Тарих

1995 елның 22 июнендә ТРның гадәттән тыш хәлләр бминистрлыгы башлыгыуенча дәүләт комитеты буларак барлыкка килгән. 1996 елның 25 апреленнән – министрлык; 1997 елының 19 июненнән хәзерге исемен йөртә.

# Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе
## Шәхесләр
### Җитәкчеләр

* 1995-1996 — Владимир Швецов
* 1996-2007 — Валерий Власов
* 2007―2023 ― Рафис Хәбибуллин
* 2024 елның 6 ноябреннән ― Ирек Кадамов
# М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбалары

М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбалары — татар теленең кирилл графикасы нигезендә язу нигезен тәшкил иткән проект.
Хәзерге кирилл графикасындагы татар теле язуы М. Х. Корбангалиев һәм Ш. А. Рамазанов тәртипкә салган орфоргафия кагыйдәләренә буйсынган.

# М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбалары
## Тарихы

И. Сталин боерыгы буенча бердәм совет халкын булдыру уңаеннан Бөтенроссия Комунистлар (большевиклар) фиркасе Съездында "алфавит Октября"(Яңалиф) урынына бөтен халыкларны кирилл графикасына күчү бурычы куела. 1938 елның августында беренче кирилл графикасында галим М. Фәйзулинның беренче орфография кагыйдәләре дөнья күрә.
Бу орфография проблемалары чишелеше 1943 елга кадәр дәвам итә. Әмма күбесе кире кагыла.
М. Корбангалиев өстәргә тәкъдим иткән хәрефләр :
| Хәрефе | Ә | Ө | Ү | Җ | Ң | Һ |
| 1941 елгы орфография буенча язылышы | Канәгать | Өстенә | Үрнәк | Җәмгыять | Юлчыларның | һәм |
Ш. Рамазанов һәм Корбангалиев [w] авазын киләсе юллар белән тәкъдим итте:
[w] авазының орфография осуллары :
| Хәзерге орфография | М. Корбангалиев | Ш. Рамазанов |
| Вакыт | Уакыт | Вакыт |
| Тавы | Тауы | Тавы |
| Тау | Тау | Тау |
| Дәү, дәве | Дәү, Дәүе | Дәү, Дәве |

# М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбалары
## Мирасы

1943 сәнәдән соң Татарстан МССҖ хәкемәте тарафыннан чыгарылган китаплар вә мәтбугать чаралары М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбасында вә имлясе кагыйдәләрендә чыга. 1943 елгы һәм андан да соң Совет чоры татар әдәбияты һәм хәзерге татар әдәбияты М. Корбангалиев һәм Ш. Рамазанов әлифбаларына буйсынып нәшер ителә.
# Россиянең Европа өлеше

Россиянең Европа өлеше — Россиянең географик яктан Көнчыгыш Европага караган өлеше; Урал таулары, Казакъстан белән дәүләт чиге, Кума һәм Маныч елгалары белән чикләнгән.
Үзенә Үзәк, Көньяк, Төньяк-Көнбатыш, Төньяк Кавказ, Крым, шулай ук Идел буе федераль округынең бер өлешен (өлешчә Азиядә ятучы Башкортстан, Ырынбур өлкәсе һәм Пермь крае районнарыннан тыш).

# Россиянең Европа өлеше
## География

Мәйданы якынча 3 960 000 км² (Россия территориясенең 23 % һәм Европа территориясенең якынча 40 %), Көнчыгыш Европа тигезлегендә ята.

# Россиянең Европа өлеше
## Россиянең Европа өлеше Федерация субъектлары

    Шулай ук карагыз: Россия Федерациясе субъектлары.
Илнең Европа өлешендә Россия Федерациясенең 55 субъекты урнашкан.
Кайвакыт Россиянең Европа өлешенә шулай ук Балтыйк буена керүче махсус регион булган Калининград өлкәсен дә кертәләр.

# Россиянең Европа өлеше
## Халык

    Шулай ук карагыз: Россия этник төркемнәре.
Россиянең Европа өлешендә яшәүчеләр ил халкының 78 % тәшкил итә, уртача тыгызлыгы 27 кеше/км².
Россиянең Европа өлеше җирле халыкларына түбәндәгеләр керә:
# Ле Ривате (Порденоне)

Ле Ривате — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Фьюме-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Ривате (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яшел Үзән

Яшел Үзән (рус. Зеленодольск) — Россия Федерациясенең шәһәре (1932), 1958 елдан алып, Татарстан Республикасы Яшел Үзән районы административ үзәге, (1990 елга кадәр Татар АССР). "Яшел Үзән муниципаль районы" муниципаль берәмлегенең үзәге.
2014 елның 29 июленнән РФ Хөкүмәте «Об утверждении перечня моногородов» №1398-р карары (13.05.2016 төз.) буенча Россия Федерациясе аеруча катлаулы социаль-икътисади хәлдәге моношәһәрләр исемлегенә кертелгән.
2025 елның 15 гыйнварында Россия Федерациясе Президенты В. В. Путин указы белән шәһәргә «Хезмәт батырлыгы шәһәре» мактаулы исеме бирелгән.

# Яшел Үзән
## География
### Климат

* Уртача еллык температура — +3,4 °C
* Уртача еллык җил тизлеге — 3,2 м/с
* Уртача еллык һава дымлылыгы — 69,9%
Яшел Үзән климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Уртача температура, °C | −10,5 | −10,6 | −5,5 | 4,9 | 13,5 | 18,5 | 20,4 | 17,9 | 12,2 | 4,5 | −4,4 | −9,7 | 4,4 |

# Яшел Үзән
## Тарих

XIX гасырда ул Кабачище авылы дип беленгән, аннары аның исеме Паратск затоны булып торган 1928 елдан бирле – Яшел Үзән елга порты
1932 елда шәһәр статусы бирелде 1938 елдан башлап Яшел Үзән районы үзәге

# Яшел Үзән
## Шәһәрдә туган танылган шәхесләр

* Дилә Барышева (1962), педагог, рәссам-батик ясау остасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2017).
* Фәрит Газизуллин (1946), РФ элекке министры, «Газпром» ААҖ директорлар шурасы әгъзасы.
* Рәшит Гыйләҗев (1951), Татарстанның халык рәссамы (2022).
* Рәшит Кәлимуллин (1957), РФ композиторлар берлеге рәисе (2015 елның декабреннән).
* Алсу Фәйзуллина, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2008 елдан), Татарстан Республикасы Театр әһелләре берлеге әгъзасы.

# Яшел Үзән
## Сәнәгать

* А.М. Горький исемендәге кораб төзү заводы
* Серго исемендәге завод («ПОЗиС» ААҖ)
* Фанер-җиһаз комбинаты
* Фанир заводы
* Шпаллар сеңдерү заводы
* Җиһаз фабрикасы
* Трикотаж фабрикасы
* Тегү фабрикаласы
* Сөт комбинаты
* Икмәк комбинаты

# Яшел Үзән
## Мәгариф

* Механика көллияте
* Кораб төзелеше техникумы
* Медицина училищесы
* 5 нче гимназия

# Яшел Үзән
## Мәдәният

* Тарихи-мәдәни мирас музее
* Сәнгать галереясы
* Музыкаль театр
# Атышу (А. Куприн)

Атышу - рус язучысы Александр Купринның татарчага тәрҗемә ителеп 1976 елда Татарстан китап нәшриятында басылган повесте. Тәрҗемәче - Рәис Даутов. Китапның тиражы 10000 д.
# Парадинья

Парадинья — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Моимента-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Парадинья
## Географиясе

Мәйданы — .
# Василий Анисимов (1878)

Васили Анисимов (чуаш. Ваçилей Аниççим ывӑлĕ Анисимов, 1878, Апанасово-Тимәш, Әлки вулысы, Тәтеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 25 апрель 1938(1938-04-25), «Коммунарка» ату полигоны) — җәмәгать эшлеклесе, Сарытау губернасыннан II чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты, Ерак Көнчыгыш Җөмһүриятенең сәнәгать министры.
# Ле-Колле-де-Дез

Ле-Колле-де-Дез (фр. Le Collet-de-Dèze) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# Академик Лаврентьев урамы (Казан)

Академик Лаврентьев урамы (рус. улица Академика Лаврентьева) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам. Математик, ССРБ ФА академиге Михаил Лаврентьев (1900-1980) исемен йөртә.

# Академик Лаврентьев урамы (Казан)
## Географиясе

Фатыйх Әмирхан проспекты белән киселештән башланып, Адоратский урамы, үз-үзе һәм Ямашев проспекты белән кисешә, Чуйков урамы белән киселештә тәмамлана.

# Академик Лаврентьев урамы (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1984 елның 5 апреленнән йөртә.

# Академик Лаврентьев урамы (Казан)
## Урам белән бәйле шәхесләр

* Азат Хөсәенев
* Гүрги Ибушев
* Рəмил Вəлиев
* Рәисә Кадыйрова
# Овоа

Овоа — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Ovoa e Vimieiro муниципалитетына карый.

# Овоа
## Географиясе

Мәйданы — .
# Рзаев

Рзаев ― фамилия.
* Анар Рзаев (Анар; 1938), язучы.
* Хөсәенкули Рзаев (Сарабский; 1879―1945), опера җырчысы.
# Лгота под Косиржем

Лгота под Косиржем (чех. Lhota pod Kosířem) — Чехиянең Оломоуц крае Драгановице районында урнашкан авыл.

# Лгота под Косиржем
## Географиясе

Мәйданы — 2,076 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота под Косиржем
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота под Косиржем
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота под Косиржем
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 157 |
| 1880 | 191 |
| 1890 | 194 |
| 1900 | 223 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 240 |
| 1921 | 235 |
| 1930 | 257 |
| 1950 | 207 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 239 |
| 1970 | 227 |
| 1980 | 174 |
| 1991 | 131 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 137 |
| 2011 | 137 |
| 2021 | 117 |
# Мойта (район)

Мойта — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Мойта муниципалитетына карый.

# Мойта (район)
## Географиясе

Мәйданы — 19,48 км².
# Латур-де-Кароль

Латур-де-Кароль (фр. Latour-de-Carol) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Балтай (Ядрин районы)

Балтай (чуаш. Палтай, рус. Балдаево ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429064. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253855002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000000900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Балтай (Ядрин районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 216 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,00%).

# Балтай (Ядрин районы)
## Танылган шәхесләр

* Борис Чиндыков (1960), язучы.
# Нурсола (Тумьюмучаш авыл җирлеге)

Нурсола (чирм. Нурсола, рус. Нурсола) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Нурсола (Тумьюмучаш авыл җирлеге)
## Сәгать поясы

Нурсола (Тумьюмучаш авыл җирлеге) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нурсола (Тумьюмучаш авыл җирлеге)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Рибейра-Сека (Рибейра-Гранде)

Рибейра-Сека — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Рибейра-Гранде муниципалитетына карый.

# Рибейра-Сека (Рибейра-Гранде)
## Географиясе

Мәйданы — 12,51 км².
# Ванюково (Мари Иле)

Ванюково (таулы чирм. Кӱкшӹныр, рус. Ванюково) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Ванюково (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Ванюково (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ванюково (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (4,5%).
# Көнчыгыш башкорт диалекты

Көнчыгыш башкорт диалекты яки Кыуакан диалекты- башкорт теленең бер диалекты. Көнчыгыш Башкортстанда, Чиләбе өлкәсендә, Корган өлкәсендә таралган.
1921 елның 9 апрелендә башкорт әдәби теленең нигезе итеп кыуакан диалекты раслана, бу сайлау сөйләштең татар теленнән мөмкин кадәр ерак булырга тиешлегенә нигезләнә.

# Көнчыгыш башкорт диалекты
## Язу

Язуы юк.

# Көнчыгыш башкорт диалекты
## Таралышы

Көнчыгыш башкорт диалекты Көнчыгыш Башкортстанда, Чиләбе өлкәсендә, Корган өлкәсендә таралган.
# Лбосин

Лбосин (чех. Lbosín) — Чехиянең Урта Чехия крае Дивишов районында урнашкан авыл.

# Лбосин
## Географиясе

Мәйданы — 3,621 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лбосин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лбосин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лбосин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 278 |
| 1880 | 276 |
| 1890 | 261 |
| 1900 | 231 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 225 |
| 1921 | 185 |
| 1930 | 170 |
| 1950 | 138 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 115 |
| 1970 | 115 |
| 1980 | 98 |
| 1991 | 65 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 69 |
| 2011 | 74 |
| 2021 | 76 |
# Нагорное (Ядернә районы)

Нагорное (чуаш. Нагорное, рус. Нагорное ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429064. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253855006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000006400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Нагорное (Ядернә районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 92 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,92%).
# Кичкеево (Чуашстан)

Кичкеево (чуаш. Киччĕ, рус. Кичкеево ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429296. Гомумроссия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258815003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Кичкеево (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 239 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,06%).
# ТАССР Югары Советы

ТАССР Югары Шурасы (ТАССР Верховный Советы, рус. Верховный Совет ТАССР) — 1938-1995 елларда гамәлдә булган ТАССРның (ТРның) югары канун чыгару органы. 1995 елда ТР Дәүләт Шурасы итеп үзгәртелгән.

# ТАССР Югары Советы
## Төзелеше

5 елга сайлана торган 250 депутаттан торган. ТАССР ЮШ рәисне, президиумны, ТАССР Югары мәхкәмәсе составын сайлаган, хөкүмәтне, даими һәм вакытлы комиссияләрне оештырган, иң мөһим дәүләт, хуҗалык һәм социаль мәсьәләләр буенча карарлар кабул иткән; бюджет үтәлешен контрольдә тоткан. ТАССР Югары Шурасының төп актлары — кануннар, карарлар һәм декларацияләр.

# ТАССР Югары Советы
## Шәхесләр
### Аерым танылган әгъзалары

    Шулай ук карагыз: ТАССР Югары Шурасы депутатлары һәм Төркем:ТАССР Югары Шурасы депутатлары.
| башлау | тәмамлау | исем | тасвирлама | әлма-матер | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | туу датасы | үлем датасы |
| | | Әнәс Таҗетдинов | Татарстан АССР юстиция министры (1971 - 1987) | Казан (Идел буе) федераль университеты | КПССның Татарстан өлкә комитеты Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы | | 1927-02-23 | 1990-06 |