# Шәүкәт Хәбибуллин

Шәүкәт Хәбибуллин (Шәүкәт Тәип улы Хәбибуллин, 7 февраль 1915(1915-02-07), Ташкәнт, Ташкәнт өязе, Сырдәрья өлкәсе, Россия империясе — 1996, Казан, Россия) — СССР һәм РФ астрономы, физика-математика фәннәре докторы, профессоры, КДУның астрономия обсерваториясе директоры (1959-1987), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1970), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1975).

# Шәүкәт Хәбибуллин
## Тормыш юлы

Шәүкәт Таип улы 1915 елның 25нче гыйнварында Ташкент шәһәрендә дөньяга килә. Мөстәкыйль тормыш адымнарын да бик иртә башлый, чөнки күп балалы гаиләдә беренче бала була. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, ул, комсомол чакыруы буенча, Ленинградка китә. Анда химик-лаборантлык курсларында белем ала. Курсларны тәмамлаганнан соң, Казакъстанда төсле металлар һәм тимер чыганакларын эзләү буенча геологик эзләнүләр экспедицияләрендә эшли.
1934 нче елда Шәүкәт Таип улы Алма-Ата шәһәрендә рабфакны тәмамлый. Астроном булу теләге аны Казан дәүләт университетына алып килә. 1934 елны Шәүкәт Хәбибуллин бу уку йортының астрономия бүлегенә кабул ителә. Университетта математика, физика кебек фундаменталь фәннәр буенча күренекле профессорлар Н.Г.Четаев, Н.Н.Парфентьев, Б.М.Козырев һ.б.лардан төпле белем ала. Биредә Шәүкәт Хәбибуллинның профессор Д.Я.Мартынов белән очраша. Бу очрашу киләчәктә аның галим-астроном булып формалашуында гаять зур роль уйный. Студент Ш.Хәбибуллинның беренче фәнни эше - берничә үзгәрүчән йолдызның яктыручанлык кәкреләрен төзү һәм аларны тикшерү. Бу хезмәтнең фәнни җитәкчесе профессор Д.Я.Мартынов бик канәгать була һәм В.П.Энгельгардт исемендәге Астрономия обсерваториясендә төшерелгән фотопластинкаларда яңа үзгәрүчән йолдызларны табу мәсьәләсен аңа диплом эшенә тәкъдим итә. Студент Ш. Хәбибуллин элек билгеле булмаган үзгәрүчән җиде йолдызны ача. Аңа аспирантурага керергә тәкъдим итәләр. Аспирантурада укуның беренче елында ук үзгәрүчән йолдызларга кагылышлы һәм 1940 елны Кояш тотылуны күзәтү нәтиҗәләренә багышланган өч фәнни хезмәт бастырып чыгара. 1941 елның 20 июнендә философия буенча кандидатлык имтиханын бирә.

# Шәүкәт Хәбибуллин
## Сугышчан юлы

Сугыш башлангач, Ш.Хәбибуллинны Кызыл Армия сафына алалар һәм, кыска сроклы хәрби курслар үткәннән соң, Мәскәү тирәсенә фронтка җибәрәләр. Шәүкәт Таип улы кече лейтенант дәрәҗәсендә рәхимсез сугыш эченә кереп китә һәм сугыш юлын Эльба елгасы янында майор дәрәҗәсендә тәмамлый. Сугыш елларында ул артиллериядә хезмәт итә. Мәскәүне саклауда, Курск дугасында, Днепрны кичүдә, Варшаваны азат итүдә, Берлинны алуда иң аяусыз бәрелешләрдә катнаша. Ул төрле исәпләүләрне төгәл һәм тиз башкара, карталарны җиңел укый, безнең разведка тарафын нан дошман позицияләре төшерелгән аэрофотомәгълүматлардан бик оста файдалана. Фронтта аның бу сыйфатларын тасвирлаучы «студент» дигән кушаматы да була. 1945 елның 25 апрелендә Совет Армиясе фашист гаскәрләренең Берлин группировкасын чолгап алуны төгәлли. 30 апрельдә Ш.Хәбибуллин хезмәт иткән 129 нчы укчылар корпусы, тәртипсез рәвештә чигенүче дошманны куа барып, Эльба елгасының көнчыгыш ярына чыга. Бөек Ватан сугышы кырларында күрсәткән батырлыклары өчен Шәүкәт Таип улы 5 орден һәм 3 медаль белән бүләкләнә. Берлин операциясендә катнашкан һәм анда күрсәткән батырлыгын зурлап бирелгән Кызыл Байрак ордены һәм «Берлинны алган өчен» медале аның иң кадерле ядкярләре була.

# Шәүкәт Хәбибуллин
## Файдаланган әдәбият

Мәшһүр татар галимнәре: мәкаләләр, истәлекләр / (төзүче Р.Ә.Шакирҗанов, А.И.Нарбеков, Ф.Р. Шакирҗанов). – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011,- 423б.