# 4 гыйнвар

4 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның дүртенче көне. Ел ахырына кадәр 361 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 4 гыйнвар
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* Бөтендөнья Брайль көне, сукырлар өчен төрле мөмкинлекләрне үзенә алган имләне уйлап табучы Луи Брайль туган көнендә билгеләнә.

# 4 гыйнвар
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Ангола – Колониаль чорда (1482-1975) җәфа чигүчеләрне искә алу көне.
* Конго Демократик Җөмһүрияте - Бәйсезлек өчен җәфа чигүчеләрне искә алу көне (1959).
* Мьянма – Бәйсезлек көне (1948, Бөекбританиядән).

# 4 гыйнвар
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Бразилия:
** Рондония штатының оешу көне (1982).
** Параиба штаты:
*** Лагоа Сека муниципалитеты көне.
*** Имакулада муниципалитеты көне.
** Риу-Гранди-ду-Сул штатында Сантиагу муниципалитеты көне.
* Колумбия – Нариньо департаментына кергән Пасто шәһәрендә кара һәм ак тәнлеләр карнавалы дәвам итә.
* Мексика - журналистлар көне.
* Нигерия – Огони халкының сакланып калу өчен хәрәкәтe (MOSOP) көне, 1993 елдан билгеләнә.
* Төркия – Диярбакыр өлкәсендә Сулейман Назиф исемле шагыйрьне искә алу көне.
* Япония - Канагава префектурасының Камакура шәһәренең нигезе - 1063 елда төзелгән 鶴岡八幡宮 Tsurugaoka Hachiman-gū синтоист гыйбадәтханәсендә Чона-хаҗимешики (手斧初式) төзүчеләр фестивале.

# 4 гыйнвар
## Вакыйгалар

* 1493 — Христофор Колумб Аурупадан Америкага таба юлга чыга.
* 1808 — Бразилияда беренче типография оештырыла ( Рио-де-Жанейро шәһәрендә).
* 1896 — Юта штаты АКШның 45нче штаты булды.
* 2004 — Гөрҗистаннең президент сайлауларында Михаил Саакашвили җиңү яулый.

# 4 гыйнвар
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:4 гыйнвар көнне туганнар
* 1643 — Исаак Ньютон, инглиз физигы.
* 1725 — Пётр Румянцев, Россия империясе хәрби җитәкчесе, хәрбият галиме.
* 1785 — Якоб Гримм, алман тел белгече.
* 1785 — Александр Грибоедов, рус дипломаты, язучысы.
* 1848 — Михаил Капустин,
* 1870 — Николай Клепинин,
* 1872 — Хессельгрен Керстин,
* 1884 — Борис Яковлев,
* 1886 — Борис Мителман,
* 1897 — Варвара Колядина,
* 1897 — Николай Устюгов,
* 1898 — Василий Булыгин,
* 1900 — Назлы Эджевит,
* 1902 — Анджела Сидни,
* 1908 — Мәҗит Кавиев,
* 1910 — Җәүдәт Фәйзи, композитор.
* 1913 — Зәйни Игъдәүләтов,
* 1917 — Михаил Львов (Рәфкать Габитов), рус телендә иҗат иткән совет чоры шагыйре.
* 1924 — Алиме Абденанова,
* 1924 — Әмин Тәрҗеманов,
* 1925 — Камил Якупов, опера җырчысы.
* 1926 — Равил Бәхтияров,
* 1929 — Гаяз Акҗегетов,
* 1934 — Зураб Церетели,
* 1937 — Хәдичә Гыйниятова,
* 1937 — Эдуард Гыймади,
* 1939 — Рим Бакыев,
* 1940 — Браян Девид Җозефсон,
* 1940 — Гао Шиңҗиян,
* 1941 — Илдус Әмирхан, татар мәгърифәтчесе.
* 1941 — Хәйрулла Мортазин,
* 1942 — Джон МакЛафлин,
* 1945 — Клара Локманова,
* 1945 — Ричард Шрок,
* 1947 — Разил Вәлиев, татар язучысы, җәмәгать эшлеклесе.
* 1948 — Фәһим Кәрүкев,
* 1949 — Виталий Дмитриев-Ози,
* 1949 — Эсфир Яһудин,
* 1951 — Шамил Нигъмәтуллин,
* 1951 — Шараф Башбеков,
* 1955 — Рәмзия Маннапова,
* 1956 — Булат Минасов,
* 1957 — Сергей Шәкүров,
* 1957 — Азат Әхтәмов,
* 1959 — Ким Миңнуллин, татар әдәбият белгече, фольклорчы.
* 1960 — Фәнәвил Галиев, актер.
* 1960 — Эльвира Юнысова,
* 1964 — Александр Фадеев,
* 1965 — Айрат Гобәйдуллин,
* 1967 — Игорь Шувалов, Россия дәүләт эшлеклесе.
* 1977 — Дмитрий Набоков,
* 1978 — Рөстәм Сабирхуҗин,
* 1981 — Иван Савин,
* 1984 — Елена Мигунова,
* 1987 — Артём Ильин,
* 1987 — Максим Шелекето,
* 1987 — Тимур Сөләйманов,
* 1990 — Дмитрий Мясников,
* 1997 — Андрей Миронов,
* 2000 — Лана Петранович,

# 4 гыйнвар
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:4 гыйнвар көнне вафатлар
* 1673 — Фёдор Бутурлин,
* 1824 — Павел де Бособр,
* 1931 — Николай Гревениц,
* 1932 — Җәлил Мәмәдкулизадә,
* 1939 — Владимир Ивановский,
* 1941 — Аңри Бергсон (Henri Bergson), француз фәлсәфәче, әдәбият буенча 1927 елның Нобель бүләге лауреаты.
* 1943 — Марина Раскова,
* 1944 — Иван Морозов,
* 1960 — Альбер Камю,
* 1961 — Эрвин Шрёдингер,
* 1965 — Томас Стернз Элиот,
* 1971 — Михаил Лобашёв,
* 1977 — Закир Әсфәндияров,
* 1983 — Юрий Виноградов, композитор, музыка белгече, педагог.
* 1984 — Владимир Вагин,
* 1990 — Галия Нигъмәтуллина, Камал театры актрисасы, ТАССР халык артисты.
* 1999 — Алексей Михеев,
* 2001 — Владимир Алмазов,
* 2001 — Екатерина Гловацкая,
* 2002 — Заһирә Гомәрова, татар шагыйрәсе, балалар язучысы.
* 2010 — Зиннәт Шәрифуллин,
* 2015 — Владимир Штеренбах,
* 2019 — Мөсәгыйть Хәбибуллин, татар язучысы, тарихи романнар авторы.
* 2020 — Зикаф Давытов,
* 2021 — Мартинус Велтман,
* 2021 — Таһир Камалов,
* 2024 — Равил Шаммасов,

# 4 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык

* Көнбатыш Христианлыкта Раштуаның 12 көненең унберенчесе.
* Католик чиркәве көн изгеләре:
** АКШның беренче изгеләр рәтенә кертелгән туган ватандаш Элизабет Анн Сэтон көне (1821 ел)
** «изге» Оринга
** Гент шәһәреннән Фараилдис, († ~ 740), гыйффәтле кыз хатын
** Ригоберт, (†743 ел), Германиянең Реймс шәһәренең епископы
** «изге» Анжела де Фолиньо, (†1248 ел), Италиянең Умбрия провинциясендә, могҗизалар тудыручы.
** Француз телле "Année liturgique du rite de Jérusalem", mémoire de Иоанн һәм Школяр исемнәрен искә төшерүне киңәш итә. Сцитополистан Кирилл, «изге» Ефим тормышы, §30; «изге» Сабас тормышы, §38; «изге» Абрамиос тормышы, 245, 6-8 битләре, Иоанн Москусның Рухият башлангычлары – Pre spirituel, §178; II Cor. 8, 1-9 һәм et Lc 21, 12-19 укырга киңәшли.
* Көнчыгыш ортодокс чиркәвендә литургия көннәре:
** Җитмеш апостолдан Синаксис
** «изге» Теоктист, Сицилия утравындагы Кукомо аббатлык башлыгы
** Комментатор Атанасий һәм Дәрвиш Зосима, Сицилия утравында җәфа чигүчеләр
** Ютимия һәм Хрисантус, җәфа чигүчеләре
** Яңа Ютимий, монах
** Грециянең Атос тавындагы Ватопеди монастыре аббаты Ютимий һәм 12 монах, җәфа чигүчеләр (†13 гасыр)
** Сербияның Евстатий, беренче архиепископ, (†13 гасыр)
** Аквила, Киев лаврасы монастыре дьяконы, (†14 гасыр)
** Грецияның Атос тавындагы Хиландар монастыреннан Онуфрий Манассиас, җәфа чигүче (†1818 ел)
** Лангрес шәһәреннән Грегори, Галлия (Францияның җирлегенең элекке исеме)
** Римдан «изге» Анастасия, (†304 ел), җәфа чигүче, гыйффәтле кыз хатын

# 4 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык
#### Исем бәйрәмнәре

Анастасия Анжэль һәм ясалмалары: Анжела, Анжелина, Анжелик, Анжелоуно, Анжи, һ.б. Аниэла Бенедикта Богдана Григорий Дафроза Дмитрий Добромир Доротеуш Евгениуш Елизавета Ираклий Кристиана Леония Одилон Рыгоберт Сулигост Тит Федор Федотья Фереол

# 4 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Башка диннәр

* Борынгы римлылар дине һәм бүгенге дәвамы – Компиталия бәйрәменең икенче көне

# 4 гыйнвар
## Кулланылган чыганаклар: тышкы сылтамалар

* Календарь событий Calend.ru
* Portal Sao Francisco (Бразилия)