yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Жор (Дордонь)

Жор (фр. Jaure) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Домбрувка (Лодзький-Схидний повяты)

Домбрувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новосольна гминаcында урнашкан авыл.

# Домбрувка (Лодзький-Схидний повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (3353) Джарвис

(3353) Джарвис (лат. Jarvis) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3353) Джарвис
## Тарихы

1981 елның 20 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 YC» саналган.
# Сагдычлы (Сур)

Сагдычлы (төр. Sağdıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Наваррете

Наваррете (исп. Navarrete) — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Наваррете
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28,49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 512 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Tatar Sönçälese

Tatar Sönçälese atlı awıl Tatarstannıñ Aqsubay cirlegendä urnaşıla.
Awılda 112 çaması yort. Elek anda yartısı Çuaşlar yäşägän. Annarı qayberläre küçep kitkän. Qalğannarı Íslam dinen qabul itep tatarlaşqannar.
Awılda yäşlär küp. İr-atlar kübräk. Xatın qızlar şähärgä kitä. Awılda 60lap buydaq bar. Kem närsä eşli inde. Kolxozda eşläp, beraz eşlägän malların satıp eçüçelärdä, ata-anası pensise cilkäsendä yäşäwçelär dä bar. Törle timer, taş eşlärendä eşlilär.

# Tatar Sönçälese
## Dini tormış

1994. yılda mäçet yañadan açıldı. Mäktäptä Ğäräp tele häm Äxläq däresläre alıp barıla.
2003. yılda Qorban ayında 32 qorban buldı. Xalıq dinne totarğa torışa. Uraza ayında da, awılda här kön íftar mäclese. Mäçetkä yörüçe babaylarnı awız açarğa çaqıralar.
# Пояна-Шкеий

Пояна-Шкеий — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. Шкея (коммуна, Ясси) коммунасына карый.

# Пояна-Шкеий
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (18949) Tumaneng

(18949) Tumaneng — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18949) Tumaneng
## Тарихы

2000 елның 25 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QX85» саналган.
# Марзуре ди Сото (Удине)

Марзуре ди Сото — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Поволетто өязендә урнашкан торак пункт.

# Марзуре ди Сото (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пынарлар (Вираншеһир)

Пынарлар (төр. Pınarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HIGD1A

HIGD1A (ингл. HIG1 hypoxia inducible domain family member 1A) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гүнешли (Эскил)

Гүнешли (төр. Güneşli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Эскил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 626

IC 626 — Секстант йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 626
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 626, MCG-01-27-028, PGC 31501, GSC 04918-01169, 2MASX J10365709-0701258, LCRS B103424.0-064426, 6dFGS gJ103657.1-070126, LEDA 31501, [ATZ98] C081 һәм RX J1036.9-0700 буларак та сурәтләнә.
# Будаклы (Гүроймак)

Будаклы (төр. Budaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Гүроймак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сан Хосе Виборильяс (Апасео эль Гранде)

Сан Хосе Виборильяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Апасео-эль-Гранде муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе Виборильяс (Апасео эль Гранде)
## Географиясе

Сан Хосе Виборильяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе Виборильяс (Апасео эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе Виборильяс (Апасео эль Гранде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сен-Пьерр-ан-Пор

Сен-Пьерр-ан-Пор (фр. Saint-Pierre-en-Port) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Ной-Зеланд

Ной-Зеланд — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Ной-Зеланд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 56,18 км², 38 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 118 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пучип-Игый

Пучип-Игый — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1353/2/50 кушыла. Елга озынлыгы 38 км.

# Пучип-Игый
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200049196
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204919
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Немчички (Бржецлав)

Немчички (чех. Němčičky) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Хустопече, Бржецлав һәм Хустопече районында урнашкан авыл.

# Немчички (Бржецлав)
## Географиясе

Мәйданы — 7,735678 км², 7,736 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Немчички (Бржецлав)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Немчички (Бржецлав)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Немчички (Бржецлав)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 674 |
| 1880 | 744 |
| 1890 | 758 |
| 1900 | 746 |
| 1910 | 746 |
| 1921 | 823 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 814 |
| 1950 | 732 |
| 1961 | 792 |
| 1970 | 734 |
| 1980 | 714 |
| 1991 | 636 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 601 |
| 2014 | 642 |
| 2016 | 689 |
| 2017 | 695 |
| 2018 | 689 |
| 2019 | 699 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 710 |
| 2021 | 706 |
| 2021 | 707 |
| 2022 | 703 |
| 2023 | 789 |
| 2024 | 792 |
# Инҗесу (Османҗык)

Инҗесу (төр. İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Османҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Градек (Фридек-Мистек)

Градек (чех. Hrádek) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Фридек-Мистек һәм Q89210689? районында урнашкан авыл.

# Градек (Фридек-Мистек)
## Географиясе

Мәйданы — 9,771123 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 353 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Градек (Фридек-Мистек)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Градек (Фридек-Мистек)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Градек (Фридек-Мистек)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 726 |
| 1880 | 798 |
| 1890 | 797 |
| 1900 | 882 |
| 1910 | 886 |
| 1921 | 937 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1202 |
| 1950 | 1201 |
| 1961 | 1501 |
| 1970 | 1516 |
| 1980 | 1669 |
| 1991 | 1682 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1756 |
| 2014 | 1812 |
| 2016 | 1841 |
| 2017 | 1849 |
| 2018 | 1863 |
| 2019 | 1874 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1879 |
| 2021 | 1894 |
| 2021 | 1794 |
| 2022 | 1912 |
| 2023 | 1927 |
| 2024 | 1920 |
# Филицзе

Филицзе — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Филицзе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,18 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 метр биеклектә урнашкан.
# Янка Купала музее (Печище)

* Мәдәният порталы
Янка Купала музее (белар. Музей Янкі Купалы, музэй Янкі Купалы, рус. Музей Янки Купалы) — Татарстанның Югары Ослан районы Печище авылында урнашкан дәүләт мәдәният оешмасы (музей). ТР милли музее бүекчәсе. Беларус халык шагыйре Янка Купаланың (Иван Доминик улы Луцевич, 1882—1942) тормыш юлы һәм иҗаты белән таныштыра.

# Янка Купала музее (Печище)
## Тарих

Янка Купала гаиләсе белән 1941 елның 13 ноябреннән 1942 елның 18 июненә кадәр (Мәскәүгә китеп, анда серле үлем белән үлгәнче) Печище икмәк ризыклары комбинатының бер бинасында эвакуациядә яши.
Музей 1975 елның 28 маенда ачыла. Музейны оештыруда Казанның «Спадчина» беларус диаспорасы ярдәм итә.

# Янка Купала музее (Печище)
## Бина

Музей — «Оконишников һәм уллары» сәүдә йорты 1895 елда төзеткән бу тегермәне һәм икмәк ризыклары комбинаты архитектура комплексының бер өлеше.

# Янка Купала музее (Печище)
## Экспонатлар

Мәйданы — 150 кв. м. Фондта ~700 саклау берәмлеге экспонат саклана.
Экспозиция 1600 елда нигез салынган Печище авылы һәм пар тегермәне тарихы, беларус халык шагыйре (1925) Янка Купаланың тормыш юлы белән таныштыра. Казанның шәрәфле ватандашлары булган сәүдәгәр Оконишниковларның, пар тегермәненең инкыйлабка кадәрге һәм Совет чорындагы тарихы күрсәтелә. Михаил Иван улы Оконишников – Казан шәһәренең нәселдән күчүче шәрәфле ватандашы. «Оконишников һәм уллары» сәүдә йорты Казанда сортлы он тарту тегермәне, Казан губернасында Печище (хәзерге Югары Ослан районы) һәм Каймар (хәзерге Биектау районы) авылларында бу тегермәннәре тоткан.
Музейда Янка Купаланың мемориаль бүлмәсе интерьеры торгызылган.
# Молоки

Молоки (рус. Молоки) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Молоки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Молоки
## Сәгать поясы

Молоки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Молоки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Домброва Тарнавацка

Домброва Тарнавацка — Польшаның Люблин воеводалыгы Тарнаватка гминаcында урнашкан авыл.

# Домброва Тарнавацка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брончалес

Брончалес (исп. Bronchales) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Брончалес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 59,601595 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1569 метр биеклектә урнашкан.
# Камышөзү (Нарман)

Камышөзү (төр. Kamışözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Нарман илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мәсгут авылы мәктәбе

Мәсгут авылы мәктәбе — Азнакай районының Мәсгут авылында эшләгән гомуми белем бирү учреждениесы (мәктәп).

# Мәсгут авылы мәктәбе
## Тарихы

Октябрь революциясеннән соң Мәсгут авылында башлангыч белем бирү башлана. Ул выкытларда бер үк класста төрле яшьтәге балалар укый. 1937 нче елдан мәктәп җидееллыкка әйләнә. Җидееллык мәктәпне тәмамлый алган кеше хуҗалыкның төрле тармакларында хисәпчы, бригадир, ферма мөдире, сатучы һәм башка һөнәр ияләре булып әшләргә сәләтле була. Соңрак җиде ел укуны сигезьеллык мәктәп алыштыра. Ул вакытларда мәктәпләр утын ягып җылытыла , класслар җитмәгәнлектән, балалар төрле төрле биналарда укыйлар.
Узган гасырның 50 нче елларында зур итеп агач мәктәп төзелә, аңа өстәп хезмәт дәресләре үткәрү өчен остаханә, күрше авыллардан килүче укучылар өчен торак төзелә. Күршедәге Ирекле, Илбәк,Тархан,Тырыш,Яхшыбай авылларында башлангыч мәктәпләр генә булганлыктан, укучылар Мәсгут авылына килеп укыйлар, атна буена торакта яшиләр. 50-60 нчы елларда параллель класслар да була , шунлыктан мәктәп бинасын зурайту кирәк була.
Бу чорда чупай ташыннан спорт залын, хезмәт остаханәсен һәм ике кабинетны эченә алган бина төзелә, мәктәп ашханәсе һәм тулай торак зурайтыла. Мәктәп яны тәҗрибә участогы чын- чынлап тәҗрибә мәйданына әйләнә.Биология укытучысы Хабибуллин Миргаяз Хабибулла улы җитәкчелегендә укучылар яшелчәләр һәм җиләк – җимеш агачлары үстерергә өйрәнәләр, тәҗрибәләр ясыйлар.
Агачтан салынган мәктәп бинасы әкренләп искерә, укучылар саны да арта бара. Ул чорда мәктәптә З00 дән артык укучы укый. Мәктәпкә директор булып Зәйдуллин Дахъя Яхъя улы билгеләнгән чак була бу. Ул колкоз җитәкчеләре белән киңәшеп , район администрациясе белән берлектә мәктәп төзетергә рөхсәт ала. Казан оешмалары юлларын таптый- таптый үзен һәм вакытын аямыйча эшләп, Зайдуллин Д.Я. ике ел эчендә кирпичтән яңа мәктәп , склад һәм котельный төзетә. Бу 1971-72 нче уку елы була. Ул елының беренче ике чиреген иске мәктәптә укып, укучылар гыйнвар аенда яңа төзелгән ике катлы, спорт залы һәм ашханәсе, актлар залы, тулай торагы эчендә булган мәктәпкә күчеп, өченче чирекне шунда укый башлыйлар. Бу авыл тарихында бик истәлекле вакыйга була.
Туксанынчы еллар башында мәктәп урта белем бирүгә күчерелә. 20 елдан артык урта мәктәп булып эшләү дәверендә укучылар урта белем турындагы аттестат белән беррәттән «Тракторчы – машинист» һәм «Машина белән саву операторы» таныклыгы алып чыктылар һәм колхоз производствосында эшлиләр.
20 гасыр башындагы оптимизация эшләре Мәсгут мәктәбен дә читләтеп узмый. 60 ка якын укучы белән тәмамлаган 2007-2008 нче уку елы урта мәктәп өчен соңгысы була. Мәктәп ябыла, башлангыч класслар балалар бакчасы бинасына күчерелә. Өлкән класс укучыларының күпчелеге Кәкре Елга мәктәбенә йөреп укый башлаган.

# Мәсгут авылы мәктәбе
## Танылган укытучылары

* Хабибуллин Миргаяз Хабибулла улы (биология)
* Зәйдуллин Дахъя Яхъя улы (директор)
# Витленд (Нью-Йорк)

Витленд — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Витленд (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Витленд (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 30,67 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 605 Фут биеклектә урнашкан.
# Эль Гарамбульо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Эль Гарамбульо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Эль Гарамбульо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Эль Гарамбульо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Гарамбульо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Гарамбульо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Җеҗелер (Гейве)

Җеҗелер (төр. Ceceler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# VAMP5

VAMP5 (ингл. Vesicle associated membrane protein 5) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD232285

HD232285 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,42 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Зенгвирт

Зенгвирт — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Лысомице гминаcында урнашкан авыл.

# Зенгвирт
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Иван Ворончихин

Иван Ворончихин (3 [16] август 1915, Тугбулат, Глазов өязе, Вятка губернасы, Россия империясе—билгесез) — удмурт совет дәүләт эшлеклесе, Россия ватандашлар сугышында катнашучы.
БК(б)Ф ҮК каршындагы марксизм-ленинизм курсларында (1934-1935), Кызыл профессура институтында (1935-1937) укыган. БК(б)Ф Вавож өяз комитеты сәркәтибе (1926-1927), Төньяк район кустар, авыл хуҗалыгы һәм кредит кооперативлары Глазов идарәсе әгъзасы, Вот өлкә авыл хуҗалыгы кәликтифләре берлеге рәисе урынбасары (1927-1930), БК(б)Ф Вот мөхтәр өлкәсе өлкә комитеты массакүләм агитация бүлеге мөдире урынбасары (1930-1931), «Удмурт коммуна» гәҗите мөхәррире (1931), БК(б)Ф Можга район комитеты сәркәтибе (1931-1932), БК(б)Ф Удмурт мөхтәр өлкәсе өлкә комитеты кадрлар бүлеге мөдире (1932-1933), Удмурт АССР мәгариф халык комиссары (1937-1938), Удмурт АССР Югары шурасы президумы рәисе (1938-1939).
# 1218 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1218 (бер мең ике йөз унсигезенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1218 елы, II меңьеллыкның 218 елы, XIII гасырның 18 елы, XIII гасырның 2 унъеллыгының 8 елы, 1210 елларның 9 елы. 1218 елдан бирле 806 ел үтте.

# 1218 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1218 елда туганнар

# 1218 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1218 елда вафатлар
# Пирһалил (Бозова)

Пирһалил (төр. Pirhalil) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (3011) Чунцин

(3011) Чунцин (лат. Chóngqìng) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3011) Чунцин
## Тарихы

1978 елның 26 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 WM14» саналган.
# Сарныч (Герзе)

Сарныч (төр. Sarnıç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Герзе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ашагыельякут (Кастамону)

Ашагыельякут (төр. Aşağıelyakut) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# HD177140

HD177140 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A5/7mA7-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,72 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (10840) 1994 LR

(10840) 1994 LR (лат. 1994 LR) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10840) 1994 LR
## Тарихы

1994 елның 1 июнендә А. Сугиэ тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 LR» саналган.
# NGC 7138

NGC 7138 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7138
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Оскар, 2009

81 нче «Оскар» премиясен тапшыру тантанасы 2009 елның 22 февралендә Лос-Анджелеста үтте. Номинантлар 22 гыйнвар көнне игълан ителгән. Тантананы Австралия актеры Хью Джекман алып барган.
«Бенджамин Баттон хикмәтле тормышы» фильмы 13 номинациягә тәкъдим ителсә дә, «Тузган торак миллионеры» («Slumdog Millionaire») фильмы иң күп бүләкне — 8 оскарны яулады.

# Оскар, 2009
## Җиңүчеләр исемлеге

* Иң яхшы фильм — «Slumdog Millionaire»
* Иң яхшы режиссер эше — Дәнни Бойл («Slumdog Millionaire»)
* Иң яхшы ир-ат роле — Шон Пенн («Харви Милк»)
* Иң яхшы хатын-кыз роле — Кейт Уинслет («The Reader»)
* Иң яхшы анимацион тулыметражлы фильм — «ВАЛЛ-И»
* Иң яхшы икенче пландагы ир-кеше роле — Хит Леджер («Караңгы ритсер»)
* Иң яхшы икенче пландагы хатын-кыз роле — Пенелопа Крус («Вики Кристина Барселона»)
* Иң яхшы чит телдәге фильм — «Departures» (Япония)
* Иң яхшы адаптияләнгән сценарий — «Slumdog Millionaire»
* Иң яхшы оригиналь сценарий — «Харви Милк»
# (1778) Альфвен

(1778) Альфвен (лат. Alfvén) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1778) Альфвен
## Тарихы

1960 елның 26 сентябрендә К. Й. Ван Хоутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4506 P-L» саналган.
# Ребек

Ребек (фр. Rebecques) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Ореховле (Мирен-Костаневица)

Ореховле — Словениянең Мирен-Костаневиця җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ореховле (Мирен-Костаневица)
## Географиясе

Мәйданы — 1,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 48,1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 1855

NGC 1855 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1855
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бербатово

Бербатово (серб. Бербатово) — Сербиянең Ниш округы Ниш җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бербатово
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 метр биеклектә урнашкан.

# Бербатово
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Погожалка (Карпатасты воеводалыгы)

һәм
Погожалка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Ежове гминасында урнашкан авыл.

# Погожалка (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гукстед (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)

һәм
Гукстед — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гукстед (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Гукстед халык санын алу урыны мәйданы — 13,4 км², 14,093711 км², 13,388768 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 Фут биеклектә урнашкан.
# RARRES3

RARRES3 (ингл. Phospholipase A and acyltransferase 4) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.