yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Валентин Догел

Валентин Догел (рус. Валентин Александрович Догель, 26 февраль (10 март) 1882, Казан, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 1 июнь 1955(1955-06-01) (73 яшь), Санкт-Петербург, РСФСР, СССР) — СССР зоологы, профессор (1913), СССР ФА мөхбир әгъзасы (1939), КазССРның атказанган фән эшлеклесе (1944), Ленин премиясе лауреаты (1957).
* 1 2 3 4 5 6 Догель Валентин Александрович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737
* 1 2 3 4 5 Фокин С. И. Бег времени неумолимый. Юрий Иванович Полянский (1904–1993) глазами ученика, коллеги, историка науки, Relentless flight of time. Yury Ivanovich Poljansky (1904–1993) by eyes of the pupil, colleague, historian of science // Историко-биологические исследования — 2019. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24411/2076-8176-2019-14000https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109https://wikidata.org/wiki/Track:Q73344724https://wikidata.org/wiki/Track:Q130261449
* ↑ Плотников И. С., Смуров А. О., Аладин Н. В. Сотрудники Зоологического института РАН — исследователи биологического разнообразия и биологических ресурсов Аральского моря, Staff members of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences, involved in the studies of the Aral Sea biological diversity and biological resources // Историко-биологические исследования — 2022. — ISSN 2076-8176; 2500-1221 — doi:10.24412/2076-8176-2022-2-73-93https://wikidata.org/wiki/Track:Q129016880https://wikidata.org/wiki/Track:Q126725109
# Алтайское (Акмола өлкәсе)

Алтайское (каз. Алтайское) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Алтайское (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Хасуй-Нгыня-Се

Хасуй-Нгыня-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юдейн-То күле урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.

# Хасуй-Нгыня-Се
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300037245
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303724
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (8309) 1996 NL1

(8309) 1996 NL1 (лат. 1996 NL1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8309) 1996 NL1
## Тарихы

1996 елның 14 июлендә NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NL1» саналган.
# Чукань (Харгита)

Чукань — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Синмартин (коммуна, Харгита) коммунасына карый.

# Чукань (Харгита)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 691 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Барца (Удине)

Барца — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Савонья өязендә урнашкан торак пункт.

# Барца (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (10056) Johnschroer

(10056) Johnschroer (лат. Johnschroer) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10056) Johnschroer
## Тарихы

1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BX3» саналган.
# Акцябр (Слуцкий районы)

Акцябр (белар. Акцябр) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Слуцкий районында урнашкан авыл.

# Акцябр (Слуцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (13079) Toots

(13079) Toots — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13079) Toots
## Тарихы

1992 елның 2 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 CD3» саналган.
# ZNF318

ZNF318 (ингл. Zinc finger protein 318) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Владимир Караваев

Владимир Караваев (рус. Владимир Афанасьевич Караваев, 8 (20) июль 1811, Киров, Нократ губернасы, Россия империясе — 3 (15) март 1892 (80 яшь), Киев, Киев гөбернәсе, Россия империясе) — җәррах, Киев университетының медицина факультетына нигез салучыларның берсе, хакыкый яшерен киңәшче (1890).
# Ева-Вилледжес (Гавай)

Ева-Вилледжес — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ева-Вилледжес (Гавай)
## Географиясе

Ева-Вилледжес халык санын алу урыны мәйданы — 2,914541 км², 2,914484 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 59 Фут биеклектә урнашкан.
# Тастунген

Тастунген (алман. Tastungen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Тастунген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,5 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 метр биеклектә урнашкан.
# Кунтис

Кунтис (гал. Cuntis) — Испаниянең Понтеведра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кунтис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 79,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 метр биеклектә урнашкан.
# Старий Кйончин

Старий Кйончин — Польшаның Великопольское воеводалыгы Ставишин гминасында урнашкан авыл.

# Старий Кйончин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кузьминки (метро станциясе)

«Кузьминки» метро станциясе (рус. станция метро «Кузьминки») — Мәскәү метрополитенының Таганка-Кызыл Пресня сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Л. А. Шагурина, М. Н. Корнеева.
Станция 1966 елның 31 декабрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Кузьминки районнарында урнашкан.
# Борци (Рача)

Борци (серб. Борци ) — Сербиянең Шумади округы Рача җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Борци (Рача)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Борци (Рача)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# 176 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
176 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 176 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:176 елда (б. э. к.) туганнар

# 176 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:176 елда (б. э. к.) вафатлар
# Стулихи

Стулихи — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Венгожево гминасында урнашкан авыл.

# Стулихи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# FAM162A

FAM162A (ингл. Family with sequence similarity 162 member A) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Винська Гориця

һәм
Винська Гориця — Словениянең Добрна (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Винська Гориця
## Географиясе

Мәйданы — 1,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 515 метр биеклектә урнашкан.
# Вашки

һәм
Вашки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Вашки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Калувас, Бһивани

Калувас Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирларыннан якынча 5 км төньяк-көнчыгышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 455 йорт булып тулаем халкы 2259 кеше булган, шуларның 1215-се ир кешеләр, ә 1044 хатын-кызлар булган. Бу авылда Шива Мандиры урнашкан (Шив мандир).
# Бауерсвилл (Джорджия)

Бауерсвилл — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бауерсвилл (Джорджия)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Бауерсвилл (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 8,031674 км², 8,031679 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 280 метр биеклектә урнашкан.
# Раннинг-Вотер (Көньяк Дакота)

һәм
Раннинг-Вотер — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Раннинг-Вотер (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Раннинг-Вотер халык санын алу урыны мәйданы — 5,415102 км², 5,415101 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 381 метр биеклектә урнашкан.
# (7756) Scientia

(7756) Scientia (лат. Scientia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7756) Scientia
## Тарихы

1990 елның 27 мартында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 FR1» саналган.
# (3482) Лесная

(3482) Лесная (лат. Lesnaya) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3482) Лесная
## Тарихы

1975 елның 2 ноябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 VY4» саналган.
# Валделете (Виченца)

Валделете — Италиянең Венеция төбәге Луго-ди-Виченца өязендә урнашкан торак пункт.

# Валделете (Виченца)
## Географиясе

Валделете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Валделете (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дембно-Польске

һәм
Дембно-Польске — Польшаның Великопольское воеводалыгы Равич гминасында урнашкан авыл.

# Дембно-Польске
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11915) Nishiinoue

(11915) Nishiinoue — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11915) Nishiinoue
## Тарихы

1992 елның 23 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SJ1» саналган.
# Җумһуриет (Акһисар)

Җумһуриет (төр. Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Инвернесс (Миссисипи)

Инвернесс — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Инвернесс (Миссисипи)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Инвернесс (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,730131 км², 3,730134 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 37 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# RIC1

RIC1 (ингл. RIC1 homolog, RAB6A GEF complex partner 1 һәм RAB6A-GEF complex partner protein 1) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Тәкәле (шәһәр)

Тәкәле (каз. Tekelі, Текелі, рус. Текели) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан, өлкә буйсынуындагы шәһәр.

# Тәкәле (шәһәр)
## Тарих

Шәһәр статусын 1952 елдан башлап йөртә.
# Иверни

Иверни (фр. Iverny) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Танай (Алабуга районы)

Танай — Татарстан Республикасының Алабуга районындагы авыл.
Почта индексы — 423631.

# Танай (Алабуга районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Аустис

Аустис — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Нуоро провинциясе составына керә.

# Аустис
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 737 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Неонели, Нугеду-Санта-Виттория, Ортуери, Соргоно, Тети, Ольцай һәм Тиана коммуналары белән чиктәш.
# Еддингтон (Пенсильвания)

Еддингтон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Еддингтон (Пенсильвания)
## Географиясе

Еддингтон халык санын алу урыны мәйданы — 1,432678 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 66 Фут биеклектә урнашкан.
# (15371) Steward

(15371) Steward — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15371) Steward
## Тарихы

1996 елның 15 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 RZ18» саналган.
# Йовково

Йовково — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. Генерал-Тошево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Йовково
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 метр биеклектә урнашкан.
# Ешилалан (Турхал)

Ешилалан (төр. Yeşilalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Турхал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (7926) 1986 RD5

(7926) 1986 RD5 (лат. 1986 RD5) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7926) 1986 RD5
## Тарихы

1986 елның 3 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RD5» саналган.
# NGC 2772

NGC 2772 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2772
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# HD200623

HD200623 — Микроскоп йолдызлыгында урнашкан ApSrEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,07 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Казореле (Пистоя)

Казореле — Италиянең Тоскана төбәге Лампореккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казореле (Пистоя)
## Географиясе

Казореле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казореле (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бернатки (Познанский повяты)

Бернатки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Курник гминасында урнашкан авыл.

# Бернатки (Познанский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барда җәмигъ мәчете

Барда җәмигъ мәчете — (баш. Барда йәмиғ мәсете,тат. Барда җәмигъ мәчете) — Пермь крае Барда авылында 2010 елда ачылган мәчет. Мәчет Сөгентау башында урнашкан. Мәчет биеклеге 51 м, бу районда гына тугел бөтен крайдагы иң биек корылма. Мәчеттә дини мәктәп һәм китапханщ ачу планлаштырылган.Мәчет райондагы 30-чы эшләп килгән мәчет санала.
# Брокен-Бов (Небраска)

Брокен-Бов — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.

# Брокен-Бов (Небраска)
## Тарихы

Брокен-Бов шәһәре 1882 елда нигезләнгән.

# Брокен-Бов (Небраска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,057892 км², 4,906827 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 755 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Үрдүн

Үрдүн Һәшими Мәмләкәте (гарәп. المملكة الأردنية الهاشمية‎, әл-Мәмләка з-Үрдүни́я аль-Һәшими́я) яки Иорда́ния, Үрдүн (гарәп. الأردن‎, Әл-Үрдүн) – Якын Көнчыгышта урнашкан гарәп дәүләте. Төньякта Сүрия, төньяк-көнчыгышта Гыйрак, көнчыгышта һәм көньякта Согуд Гарәбстаны, көнбатышта Исраил һәм Фәлистыйн милли идарәсе белән чиктәш. Үрдүн Исраил һәм Фәлистыйн милли идарәсе белән Үле диңгезнең һәм Исраил, Согуд Гарәбстаны һәм Мисыр белән Гәкабә култыгы яр сызыкларын бүлешә.
Биләмәләрнең 90 % тирәсен чүл һәм ярым чүл алып торалар.
Үрдүнгә туристлар Гакәбә култыгының рифларын һәм комлыкларын, Үле диңгезне һәм дөньяның яңа җиде могҗизасының берсе – Петраны күрер өчен киләләр.

# Үрдүн
## Тарих

* 7 гасырдан Гарәп хәлифәлеге составында.
* 16 гасыр-1918 Госманлы империясе составында
* Беренче бөтендөнья сугышыннан соң Фалыйстыйн Бөекбритания мандат территориясе дип атала.
* 1921 елда Трансиордания әмирлеге буларак Бөекбританиягә буйсына.
* 1946 елдан бәйсез дәүләт итеп игълан ителә
* Беренче гарәп-исраил сугышы вакытында элегрәк Исраил яулап алган җирләре кире кайтарыла.
* Озак вакытлар Исраил белән дошманлашып тора. Еш кына конфликтлар була.
* 1994 елда Исраил белән тынычлык килешүе төзи.

# Үрдүн
## Дәүләт төзелеше

Ил белән король җитәкчелек итә.Закон чыгару органы - Ике палаталы парламент: Сенат - аны король билгели, һәм Депутатлар палатасы.

# Үрдүн
## Административ бүленеш

Ил 10 мөхәфәзәгә бүленгән.

# Үрдүн
## Табигать

Илнен зур өлеше-тигезлекләр.Климат коры, субтропик. Уртача температура-гыйнварда-+8-14 градус,июльдә 24-30 градус. Явым-төшем уртача. Иң зур елга-Иордан елгасы, күл - Үле диңгез.

# Үрдүн
## Халкы

Төп халкы - иордан гарәпләре. Бүгенге көндә Иордания халкының 95-97 % ы — гарәпләр, илдә башка этник төркемнәр дә бар. Төньяк Иорданиядә якынча 20 00 — 32 000 друз яши. Ассирия христианнары халыкның 0,8 % ын тәшкил итә, аларның күбесе качаклар. Биредә шулай ук 30 мең көрд бар, аларның күбесе Төркиядән, Иран һәм Гыйрактан качкан качаклар. Иорданиядә 5 мең әрмән яши. Илдә кайчандыр күпләп яшәгән яһүдләрнең саны нибары 300 кеше тәшкил итә.

# Үрдүн
## Дин

Мөселманнар ил халкының 94-97 % ын тәшкил итә. Аларның 93 % ы сөнниләр — дөньяда сөнниләрнең иң югары проценты. Христиан азчылыгы 4 %.
* Иорданиядә ислам
# Жуина

Жуина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Жуина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 26 251,276 км².
# Сакарья (Полатлы)

Сакарья (төр. Sakarya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Земмеринг (ай кратеры)

Земмеринг (лат. Sömmering) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 27,97 км булган кратер.

# Земмеринг (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Самуэль Зёммеринг (1755—1830) хөрмәтенә бирелә.

# Земмеринг (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Поржичи (Пржибислав)

Поржичи (чех. Poříčí) — Чехиянең Высочина крае Пршибислав районында урнашкан авыл.

# Поржичи (Пржибислав)
## Географиясе

Мәйданы — 2,488 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Поржичи (Пржибислав)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Поржичи (Пржибислав)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Поржичи (Пржибислав)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 140 |
| 1880 | 152 |
| 1890 | 157 |
| 1900 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 169 |
| 1921 | 174 |
| 1930 | 153 |
| 1950 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 166 |
| 1970 | 142 |
| 1980 | 124 |
| 1991 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 91 |
| 2011 | 94 |
| 2021 | 90 |
# Ешилтепе (Җейланпынар)

Ешилтепе (төр. Yeşiltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Җейланпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зволе (Шумперк)

Зволе (чех. Zvole) — Чехиянең Оломоуц крае Шумперк һәм Q89194007? районында урнашкан авыл.

# Зволе (Шумперк)
## Географиясе

Мәйданы — 6,578751 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 265 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Зволе (Шумперк)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Зволе (Шумперк)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Зволе (Шумперк)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 926 |
| 1880 | 914 |
| 1890 | 919 |
| 1900 | 985 |
| 1910 | 963 |
| 1921 | 971 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 938 |
| 1950 | 750 |
| 1961 | 767 |
| 1970 | 739 |
| 1980 | 704 |
| 1991 | 704 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 781 |
| 2014 | 853 |
| 2016 | 863 |
| 2017 | 860 |
| 2018 | 856 |
| 2019 | 846 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 857 |
| 2021 | 852 |
| 2021 | 798 |
| 2022 | 844 |
| 2023 | 851 |
| 2024 | 860 |
# Серито де Сан Пабло (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Серито де Сан Пабло — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Серито де Сан Пабло (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Серито де Сан Пабло Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Серито де Сан Пабло (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Серито де Сан Пабло (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Стенилешть (коммуна)

Стенилешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.

# Стенилешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 88 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Стенилешть, Богдана-Волосень, Буду-Кантемир, Керсекосу, Гура-Веий, Погенешть һәм Серату авыллары урнашкан.
# Госьцешинек

Госьцешинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Рогово гминаcында урнашкан авыл.

# Госьцешинек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Везчина (Җенова)

Везчина — Италиянең Лигурия төбәге Авеньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Везчина (Җенова)
## Географиясе

Везчина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Везчина (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.