# Ләбап вилаяте

Ләбап вилаяте (төрекм. Lebap welaýayty) ― Төрекмәнстанның төньяк-көнчыгышында урнашкан административ берәмлек (вилаять). Административ үзәге Төрекмәнабад (1999 елга кадәр Чәрҗев) шәһәре.

# Ләбап вилаяте
## Тарих

1992 елның 14 декабрендә элеккеге Чарджоу өлкәсе территориясендә оеша..
2017 елның 25 ноябрендә Төрекмәнстан парламенты Мәгъдәнле һәм Сәеди шәһәрләренең статусын үзгәртә: алар әтрап хокукындагы шәһәрләрдән административ үзәкләре Күйтәнтау һәм Динәү шәһәрләре булган әтраплар составындагы шәһәрләр статусына күчерелә. Шул ук көнне берничә әтрап бетерелә, территорияләре күрше әтрапларга кушыла.

# Ләбап вилаяте
## Административ-территориаль бүленеш

Ләбап вилаятенә 8 әтрап һәм 1 әтрап хокукындагы шәһәр керә.

# Ләбап вилаяте
## Административ-территориаль бүленеш
### Шәһәрләр

* Газучак
* Карабәкавыл
* Дарган-Ата
* Дуслык
* Динәү
* Кәрке
* Күйтәнтау
* Мәгъдәнле
* Сакар
* Саят
* Сәеди
* Төрекмәнабад
* Фәрәб
* Хәләч
* Хуҗамбаз

# Ләбап вилаяте
## Административ-территориаль бүленеш
### 8 әтрап

* Дарганата әтрабы – административ үзәге Дарганата шәһәре
* Динәү әтрабы – Динәү шәһәре
* Кәрке әтрабы – Кәрке шәһәре
* Күйтәнтау әтрабы – Күйтәнтау шәһәре
* Саят әтрабы – Саят шәһәре
* Хәләч әтрабы – Хәләч шәһәре
* Хуҗамбаз әтрабы – Хуҗамбаз шәһәре
* Чәрҗев әтрабы – Чәрҗев (1999 елдан Төрекмәнабад)

# Ләбап вилаяте
## География

Көнбатышта Ташугыз вилаяте, төньякта һәм төньяк-көнчыгышта Амудәрья аша Үзбәкстан, көньякта Әфганстан, көньяк-көнбатышта Ахал һәм Мары вилаятьләре белән чиктәш.
Аның мәйданы 93,727 квадрат километр, халкы 1,334,500 кеше (2005 елга).
Вилаять Амудәрья буенда урнашкан. Кызылком чүле елганың көнчыгыш ярында, ә Караком чүле елганың көнбатыш ярында урнашкан. Төбәкнең дүрттән өч өлеше Караком чүлендә урнашкан.
Төбәктә кояшлы һава торышы һәм су ресурсларының күплеге югары сыйфатлы мамык җитештерүгә ярдәм итә.
Аның территориясендә Репетек һәм Кетендаг табигать тыюлыклары бар, соңгысы составына Төрекмәнстанның иң биек тавы Айрыбаба (3137 метр) керә. Ләбапта шулай ук Даяхатын кәрвансарае урнашкан.
Төп елга — Амудәрья.

# Ләбап вилаяте
## Климат

Климат кискен континенталь.

# Ләбап вилаяте
## Атама

Ләбап исеме фарсы телендәге Lab-eób (фар. لب آب) сүзенең төрекмәнләшкән формасы булып тора, «елга яры» дигәнне аңлата һәм күптәннән Амудәрьяның урта агымын күрсәтү өчен кулланыла.

# Ләбап вилаяте
## Икътисад

Вилаятьнең икътисады минераль чималның зур запаслары, шулай ук җир һәм су ресурслары белән билгеләнә. Регионның сәнәгать җитештерүенең якынча 35,5% тәшкил иткән ягулык-энергетика комплексы тармаклары әйдәп баручы рольне башкара. Нефть эшкәртү һәм газ чыгару тармаклары әйдәп баручы тармаклар булып тора. Сәеди нефть эшкәртү заводы һәм Наип сыекландырылган газ чыгару комплексы эшли. Химия сәнәгате җирле чималдан минераль ашламалар җитештерүгә юнәлтелгән.

# Ләбап вилаяте
## Сәнәгать

Төзелеш материаллары сәнәгате җирле чимал базасына нигезләнә. Тармак предприятиеләре өлешенә илдә төзелеш кирпече җитештерүнең 39,9 % ы туры килә.
Мамык-җепсел (34,1 %) һәм ефәк тукымалар (90,2 %) җитештерү буенча вилаять Мары һәм Ахал вилаятьләреннән соң өченче урында. Авыл хуҗалыгының тулаем продукциясе структурасында терлекчелек шактый урын алып тора, аның өлешенә 67,7% туры килә. Каракүл сарыкларын(рус.)татар. үстерү үсеш алган.