yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD79583

HD79583 — Компас йолдызлыгында урнашкан F5m спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,18 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# AVPI1

AVPI1 (ингл. Индуцированный аргинин вазопрессин 1) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Зволен

һәм
Зволен (словак. Zvolen, маҗар. Zólyom, алман. Altsohl) — Словакиянең Банска-Бистрица төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 42206 кеше (2011).

# Зволен
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Зволен Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Зволен
## Тарих

Беренче мәртәбә 1135 елда телгә алынган.
# Блафф-Сити (Теннесси)

Блафф-Сити — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Блафф-Сити (Теннесси)
## Тарихы

Блафф-Сити шәһәре 1887 елда нигезләнгән.

# Блафф-Сити (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,68695 км², 4,138254 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 442 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (2480) Папанов

(2480) Папанов (лат. Papanov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2480) Папанов
## Тарихы

1976 елның 16 декабрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 YS1» саналган.
# ZNF512

ZNF512 (ингл. Zinc finger protein 512) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD132354

HD132354 — Циркуль йолдызлыгында урнашкан A1mA8-A9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,35 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Арва (Верчели)

Арва — Италиянең Пьемонт төбәге Cellio con Breia өязендә урнашкан торак пункт.

# Арва (Верчели)
## Географиясе

Арва Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Арва (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сухожин

Сухожин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Пенчнев гминаcында урнашкан авыл.

# Сухожин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Боҗыр (авыл)

Боҗыр — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452664, ГАТОБК коды — 80207813001.
# NOP56

NOP56 (ингл. NOP56 ribonucleoprotein һәм Nucleolar protein 56) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Аучылар һәм төлкеләр

Аучылар һәм төлкеләр — татар халык уены.

# Аучылар һәм төлкеләр
## Уйнау тәртибе

Уен мәйданчыкта бара. Җиргә диаметры 5—6 метр булган түгәрәк сызалар. Уйнаучылар ике төркемгә: аучыларга һәм төлкеләргә бүленәләр. Аучылар түгәрәк эчендә, төлкеләр түгәрәкнең тышына урнаша, һәр аучы янына 1,5—2 метр озынлыкта бау куела. Аның очы бераз түгәрәкнең тышына чыгып торырга тиеш. Төлкеләр төрле юллар белән (куллары һәм аяклары ярдәмендә, яткан килеш һ. б.) бауны түгәрәктән чыгарырга тырышалар. Аучы төлкенең кулына сугып, үзенең бавын саклый. Ләкин ул сызыктан читкә чыгарга тиеш түгел. Әгәр төлке бауны урыныннан кузгата алмаса, ул уеннан чыга. Ә инде төлке бауны аз гына тартса да, аны кире урынына куярга ярамый. Уен бер төркем җиңгәнчегә кадәр дәвам итә.
# Велика Илова Гора

Велика Илова Гора — Словениянең Гросупле җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Велика Илова Гора
## Географиясе

Мәйданы — 2,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 538,6 метр биеклектә урнашкан.
# Наро-Фоминск

Наро-Фоминск (рус. Наро-Фоминск) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 62 295 кеше (2014).

# Наро-Фоминск
## Сәгать поясы

Наро-Фоминск Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Наро-Фоминск
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1925 елдан, шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә.

# Наро-Фоминск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (90,5%), украиннар (2,9%), үзбәкләр (1,2%).
# NGC 2357

NGC 2357 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2357
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (3202) Графф

(3202) Графф (лат. Graff) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3202) Графф
## Тарихы

1908 елның 3 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A908 AA» саналган.
# Эльсе Фишер

Эльсе Мари Фишер, шулай ук Фишер-Бергман (швед. Else Marie Fisher; 1 март 1918, Мельбурн, Австралия — 3 март 2006, Стокһольм, Швеция) — швед биючесе, хореограф, актриса, театр режиссёры һәм драматург.

# Эльсе Фишер
## Биографиясе

Эльсе Фишер 1918 елның 1 мартында Австралияда, Мельбурнда туган. Әтисе Эйнар Фишер, инженер һәм һәвәскәр-энтомолог һәм әнисе Эйвор Фишер, тукыма буенча рәссам була. Кече сеңлесе Ранди, соңрак шулай ук рәссам һәм дизайнер була. 1922 елда гаилә Стокһольмга күченә. 1929 елда Эльсеның әтисе вафат була.
Иртә яшеннән Эльсе биюче булырга хыяллана һәм 1939 елда бию укытучысы дипломын ала. Халыкара карьерасына башланып киткән сугыш камасаулай, әммә биюче һәм хореограф булып эшли. 1942 елда ул Стокһольмның Sagoteatern театрында режиссер Ингмар Бергман белән таныша, Бергман биредә бу театр белән җитәкчелек итә. Соңрак ул Бергман белән аның постановкаларында хореограф сыйфатында хезмәттәшлек итә. Монда, 1942 елда, Эльче Фишер клоун Беппо турында балалар өчен пьеса яза, аны куя һәм үзе анда уйный. Төрле театр сәхнәләрендә куелган «Клоун Беппо» зур уңышка ия була.
1943 елда Эльсе Фишер Ингмар Бергманга кияүгә чыга. Соңыннан Бергман үзенең «Laterna magica» язу китабында болай дип яза: «Мин күчмә актерлар төркеменнән Эльсе Фишерга өйләндем. Ул зирәк биюче һәм хореограф санала — күркәм, юмор хисе белән акыллы хатын». Тиздән парның кызлары Лена туа. В 1944 елда алар бергә Хельсингборгка барырга җыена, анда Бергман кала театрын җитәкләргә тиеш була, әммә Эльседә һәм аның кызында туберкулез диагностикалана. Бергман яңгызы китә, хорегораф сыйфатында Эльче аңа үзе белән бергә укыган Мари Вигмандны тәкъдим итә. Режиссер һәм хореограф арасында тиздән роман башлана, һәм 1946 елда Бергман ары Лундстремга өйләнер өчен Эльсе белән аерылыша. Ләкин Фишер белән Бергманның театр сәхнәсендә хезмәттәшлеге 1957 елга тиклем дәвам итә.
Өч ел дәвамында Эльсе Фишер Норрчёпингның Шәһәр театрында эшли, шуннан соң Стокһольмда (Skolteatern) балалар театры белән җитәкчелек итә, аның өчен берничә пьеса яза һәм куя, шул исәптән «Fantasilådan» (1947) һәм «Bygga hus» (1952) пьесалары. Моннан тыш, 1945 елда аның «Клоун Беппо» пьесасы китап формасында нәшер ителә (Sagan om Beppo ritad och berättad av Else Fisher-Bergman), ә 1948 елда аның балалар өчен «Udda Person» китабы басылып чыга. 1957 елда ул олы өчен бердәнбер «Porslinsfröken for television» пьесасын яза. 1957 елда Фишер язучыларның Швед гильдиясе әгъзасы була.
Эльсе Фишер 2006 елның 3 мартында Стокһольмда вафат була һәм Сольнада Төньяк зиратта җирләнә.
# Сүпүрен (Одунпазары)

Сүпүрен (төр. Süpüren) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 7410

NGC 7410 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7410
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы James Dunlop тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Флизә Фатыйхова

Флизә Фатыйхова (22 июль 1957 ел — 2010 ел) — этнограф-галим, югары мәктәп укытучысы. Тарих фәннәре кандидаты (1994), доцент.

# Флизә Фатыйхова
## Биографиясе

Флизә Фоат кызы Фатыйхова (кыз фамилиясе — Исламова) 1957 елның 22 июлендә Башкорт АССРның Яңавыл районы Карман авылында туган.
1979 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый, «Башкортларда терминнар һәм тугандашлык системасы» дигән темага диплом эшен яза (җитәкчесе Т. М. Гарипов).
1979 елдан СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалының Тарих, тел һәм әдәбият институты аспирантурасында белем ала (җитәкчесе — Н. В. Бикбулатов).
1980-2003 елларда СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалының (1991 елдан — Уфа фәнни үзәгенең) Тарих, тел һәм әдәбият институтының Этнография секторында (соңрак — Этнография һәм антропология бүлегендә) гыйльми хезмәткәр булып эшли.
1994 елда Санкт-Петербургта «Традиционные обряды и обычаи башкир, связанные с рождением и смертью» темасына диссертацияне уңышлы яклый һәм тарих фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала.
2003-2010 елларда Көнчыгыш икътисади-юридик гуманитар академиясенең бөтендөнья тарихы һәм мәдәнияте кафедрасы доценты булып эшли.

# Флизә Фатыйхова
## Фәнни эшчәнлеге

50 дән артык фәнни хезмәт авторы. Фәнни тикшеренүләре башкортларның этнографиясенә һәм тарихына багышланган. Башкортстан, Пермь крае, Свердловск өлкәсе һ.б 30 дан артык этнографик экспедицияләрдә катнаша, шулай ук фәнни һәм фәнни-гамәли конференцияләрдә доклад белән чыгыш ясый. Уфадагы Археология һәм этнография музеена экспонатлар җыю белән шөгыльләнә.

# Флизә Фатыйхова
## Хезмәтләре

* Бикбулатов Н. В., Фатыхова Ф. Ф. Cемейный быт башкир. ХIХ-ХХ вв. — М.: Наука, 1991. — 189 с. — ISBN 5-02-010106-0.
* Фатыхова Ф. Ф. Традиционные обряды и обычаи башкир, связанные с рождением и смертью : диссертация … кандидата исторических наук : 07.00.07. — Уфа, 1994. — 185 с.
* Бикбулатов Н. В., Юсупов Р. М., Шитова С. Н., Фатыхова Ф. Ф. Башкиры: Этническая история и традиционная культура. — Уфа: Научное издательство «Башкирская энциклопедия», 2002. — 248 с. — ISBN 5-88185-031-9.
* Фатыхова Ф. Ф. Традиционные представления башкир о рождении и смерти // Башкирский фольклор. Исследования и материалы. Вып. III. Уфа: Гилем, 1999. С. 107—118.
* Фатыхова Ф. Ф. Полисемантичность образа смерти в эпосе «Урал-батыр» // Башкирский фольклор. Исследования и материалы. Вып. IV. Уфа: Гилем, 2000. С. 284—292.
* Фатыхова Ф. Ф. Этнология народов Урало-Поволжья : учебно-методическое пособие для студентов неисторических факультетов вузов. — Уфа : Восточный ун-т, 2006. — 138 с. ISBN 5-87865-383-4.
* Фатыхова Ф. Ф., Галиева Ф. Г. Обряды, связанные с рождением ребенка // Башкиры / отв. ред. Р. Г. Кузеев, Е. С. Данилко ; Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая РАН ; Ин-т этнологических исследований им. Р. Г. Кузеева Уфимского научного центра РАН ; Ин-т истории, языка и литературы Уфимского научного центра РАН. — М. : Наука, 2015. — 662 с. — ISBN 978-5-02-039182-6.

# Флизә Фатыйхова
## Гаиләсе

Ир — Әхнәф Әмир улы Фатыйхов, химик.
Улы — Давыт Әхнәф улы Фатыйхов, медик.
# Хумилья

Хумилья (исп. Jumilla) — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Хумилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 972 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Скиту (Васлуй)

Скиту — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Богденица (коммуна) коммунасына карый.

# Скиту (Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Борго Флорияни (Тревизо)

Борго Флорияни — Италиянең Венеция төбәге Сармеде өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Флорияни (Тревизо)
## Географиясе

Борго Флорияни Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Борго Флорияни (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алберони (Асти)

Алберони — Италиянең Пьемонт төбәге Кастелло-ди-Анноне өязендә урнашкан торак пункт.

# Алберони (Асти)
## Географиясе

Алберони Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Алберони (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дмитровская (метро станциясе)

«Дмитровская» метро станциясе (рус. станция метро «Дмитровская») — Мәскәү метрополитенының Серпухов-Тимирязев сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Р. И. Погребной, В. З. Филиппов.
Станция 1991 елның 1 март көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Бутырский, Савёловский районнарында урнашкан.
# (4302) Маркеев

(4302) Маркеев (лат. Markeev) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4302) Маркеев
## Тарихы

1968 елның 22 апрелендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1968 HP» саналган.
# Томоличо (Кампобасо)

Томоличо — Италиянең Молизе төбәге Сан-Джулиано-дель-Саннио өязендә урнашкан торак пункт.

# Томоличо (Кампобасо)
## Географиясе

Томоличо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Томоличо (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гавана (Канзас)

Гавана — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Гавана (Канзас)
## Тарихы

Гавана шәһәре елда нигезләнгән.

# Гавана (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,338484 км², 0,338483 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 232 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ржиков (Урта Чехия крае)

Ржиков (чех. Řikov) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.

# Ржиков (Урта Чехия крае)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржиков (Урта Чехия крае)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржиков (Урта Чехия крае)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Ржиков (Урта Чехия крае)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# HD37017

HD37017 — Орион йолдызлыгында урнашкан B2/3V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,56 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD131505

HD131505 — Оҗмах кошында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,63 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ташхуҗа Хуҗаев

Ташхуҗа Хуҗаев, Ташхуҗа Гомәр улы Хуҗаев (кирилл. үзб. Тошхўжа Хўжаев, лат. үзб. Xoʻjayev Toshxoʻja Umarovich, 1922 елның 1 сентябре, РСФСР, Төркестан АССР, Ташкәнт ― 1975 елның 22 мае, СССР, Үзбәкстан ССР, Ташкәнт) — үзбәк режиссёры, театр һәм кино актёры, театр мөгаллиме, тәрҗемәче, Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт (1967) һәм Үзбәкстан ССРның Хәмзә исемендәге дәүләт (1970) премияләре лауреаты.

# Ташхуҗа Хуҗаев
## Тәрҗемәи хәле

1922 елның 1 сентябрендә РСФСР составындагы Төркестан АССР башкаласы Ташкәнтта туган. 1975 елда вафат.
1951 елда Ташкәнт театр-сәнгать институтының режиссёрлык факультетын тәмамлый.
1950 елдан Хәмзә исемендәге Үзбәк академия драма театрында эшли башлый. 1957―1960, 1964―1971 елларда — баш режиссёры.
1957―1970 елларда ― Ташкәнт театр-сәнгать институтында укыта.
1970―1975 елларда «Үзбәкфильм» киностудиясендә эшли, нәфис фильмнар төшерә, берничә рольдә уйный. Максим Горький исемендәге Ташкәнт дәүләт рус драма театрында, Мөкими исемендәге Үзбәк музыкаль театрында, үзбәк телевидениесендә күпсанлы спектакльләр куя. Үзбәк теленә рус, чит ил язучыларының сәхнә әсәрләрен, К. С. Станиславскийның «Актёрның үз өстендә эшләве» китабын тәрҗемә итте.

# Ташхуҗа Хуҗаев
## Иҗаты
#### Театрда куйган спектакльләре

* «Гаилә» (Попов, 1952), «Үлемсезлек юлыннан» (Брагин, Товстоногов, 1952), «Ефәк сюзане» (Абдулла Каһһар, 1952, А. Гинзбург белән бергә), «Йөрәк серләре» (Б. Рахманов, 1953), «Изге кан» (Айбек, 1954), «Шәхси эш» (Штейн, 1956), «Юл күрсәтүче йолдыз» (Камил Яшен, 1958), «Хөррият» (Уйгун, 1958), «Фуркат» (Т. Хуҗаев, 1959, Б. Авезов белән бергә), «Гүзәлем Әсәл» (Чыңгыз Айтматов, 1964), «Хатын-кыз тормышы» («Урланган тормыш» (Моримото Каору, 1965), “«Монсерра» (Роблес, 1967), «Бәйрәмнең бер көне» (Назыйм Хикмәт).

# Ташхуҗа Хуҗаев
## Иҗаты
#### Кинодагы рольләре

* «Айгөл» к/ф - Ярматов, колхоз рәисе (1936).
* «Кешеләр арасында бер ялгызы» к/ф - Ядегәрбәк (1973)
* «Әбү Рәйхан Бируни» к/ф - Дамгани , Мәхмүд Газнәви сараенда математик һәм астроном (1974).

# Ташхуҗа Хуҗаев
## Мактаулы исемнәре

* Үзбәкстан ССРның халык артисты (1959).
* Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе (1967) — Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында Чыңгыз Айтматовның «Гүзәлем Әсәл» спектаклен сәхнәгә куйганы өчен.
* Үзбәкстан ССРның Хәмзә Хәкимзадә Ниязи исемендәге дәүләт премиясе (1970).
# Гавриил Ксенофонтов

Ксенофонтов Гавриил Василий улы (15.01.1888—28.08.1938) — саха галиме, тарихчы, этнограф, сәяси, иҗтимагый эшчән.

# Гавриил Ксенофонтов
## Тормыш юлы

* 1888 елда Көнбатыш Хангалас олысында Тит-Аринда туа. 1912 елда Томск университетының юридик факультетын бетерә.
* 1920—1923 ее. Иркутск университында эшли.
* 1930 елларда Саха АССР Халык комиссарлары советының фәнни-өйрәнү институтында эшли.
* Г. В. Ксенофонтов 1937 елларда Дмитров каласына күчә. Анда ул «Урааҥхай сахалар» хезмәтенең ике томын бетерә.

# Гавриил Ксенофонтов
## Эшләре

* Изображения на скалах реки Лены в пределах Якутского округа // Бурятоведение. 1927. № 3/4. — С. 64—70;
* Легенды и рассказы о шаманах у якутов, бурят и тунгусов: (Материалы о мифологии урало-алтайских племен в Северной Азии). — Иркутск, 1928 (переиздано: М., 1930);
* Хрестес, шаманизм и христианство: (Факты и выводы). — Иркутск, 1929;
* Культ сумасшествия в урало-алтайском шаманизме: (К вопросу об умирающем и воскресающем боге). — Иркутск, 1929;
* Пастушеский быт и мифологические воззрения народов классического Востока. — Иркутск, 1929;
* Расшифровка двух памятников орхонской письменности из западного Прибайкалья — М. Рэзэненом // ЯМ. 1933. — Т. 1. — С. 170—173;
* Ураангхай-сахалар: Очерки по древней истории якутов. — Т. 1. — Иркутск, 1937 (2-е изд.: Якутск, 1992);
* Эллейада: Материалы по мифологии и легендарной истории якутов. — М., 1977; Переиздано: Якутск, 2005
* Шаманизм: Избранные труды. Якутск, 1992.

# Гавриил Ксенофонтов
## Аның исемен йөртүчеләр

Хангалас олысының край өйрәнү музее һәм Тиит Аpыы урта мәктәбе аның исеме хөрмәтенә аталган.

# Гавриил Ксенофонтов
## Г. В. Ксенофонтов турында:

* Хороших П. О докладе Г. В. Ксенофонтова «Завоевание якутами территории Якутской области и отражение этого в богатырском эпосе и в изображениях на скалах по р. Лене» // Власть труда. 1922. № 69 — 708;
* О работе этнографа Г. В. Ксенофонтова // Ксенофонтов Г. В. Ураангхай-сахалар: Очерки по древней истории якутов. — Т. 1. — Иркутск, 1937. — С. 3—11;
* Николаев И., Ушницкий И. Центральное дело: Хроника сталинских репрессий в Якутии. — Якутск, 1990. — С. 78—81; РВост. № 4. — С. 125;
* Иванов В. Н. «Ураангхай-сахалар» Г. В. Ксенофонтова // Ксенофонтов Г. В. Ураангхай-сахалар: Очерки по древней истории якутов. — Т. 1, кн. 1.— Якутск, 1992. — С. 5—10
# POLR3C

POLR3C (ингл. RNA polymerase III subunit C) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Молино Лаура (Фиренца)

Молино Лаура — Италиянең Тоскана төбәге Понтассьеве өязендә урнашкан торак пункт.

# Молино Лаура (Фиренца)
## Географиясе

Молино Лаура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Молино Лаура (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 681

NGC 681 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 681
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IC 1008A

IC 1008A — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1008A
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.