yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (14854) 1989 SO1

(14854) 1989 SO1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14854) 1989 SO1
## Тарихы

1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SO1» саналган.
# NGC 4704

NGC 4704 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4704
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сулыш

Сулыш — организмның сулау эшчәнлеге, хәрәкәте.

# Сулыш
## Хайваннарның сулыш типлары

Сулышның иң гади тибы “күзәнәк аша” сулау дип атала. Бу тип белән бер күзәнәкле хайваннар сулыйлар. Тереклек иясе үзенең бөтен тән өслеге белән суда эрегән әче тудыргычны сулыйлар. Кайбер күп күзәнәкле җан ияләре да (эчәккуышлылар, яссы суалчаннар) бер күзәнәкле организмннар кебек сулыйлар.
Саңаклар ярдәмендә балыклар, күп кенә моллюсклар һәм буынтыгаяклылар саңаклар ярдәмендә сулыйлар. Саңаклар – тәннең тармакланган тире үсентеләре. Алар ике төрле була. Эчке һәм тышкы. Балыкларда эчке саңаклар. Балык авызы белән суны йотып һәм аны саңаклары аша этеп чыгарып, алар эчендә даими су агышы булдыра. Саңаклардагы капиллярлар челтәрен юучы судан әче тудыргыч канга күчә, ә кандагы углекислый газ суга чыга. Тышкы саңаклар амфибияләрнең личинка стадиясендә була.
Бөҗәкләр трахеяләр ярдәмендә сулыйлар. Май коңгызын күзәтсәгез, аның корсагының күләме я кечерәйгәнен, я зурайганын күрерсез. Бу сулыш хәрәкәтләре. Коңгыз сулый. Аларның гәүдәсенең бер буынтыгында икешәр сулышлык тишемнәре була. Алардан эчкэ таба тармакланган көпшәчекләр китә - алар трахеяләр була. Трахеяләр челтәре бөтен тәнгә тарала. Бу трахеялар буйлап бөҗәк тәненең күзәнәкләренә әче тудыргычка бай һава керә.
Җир өсте умырткалылары үпкәләре белән сулыйлар. Сулыш системасы үпкә, трахея һәм яхшы үсеш алган бронхлардан тора. Үпкәдә бронхлар күп санлы вак тармакларга бүленә. Иң вак тармаклар (бронхиолалар үпкә куыкчыклары — альвео­лалар белән тәмамлана. Альвеолаларда кан тамырлары куе капил­лярлар челтәре барлыкка китерә, аларда газлар алмашы бара. Үпкәләр күп сандагы кан тамырларының куе челтәре белән капланган ячәйкәләрдән торган капчыкларга охшаган. Үпкәләрнең ячәйкә сыман төзелеше аларны эчке өслеген күп тапкырлар арттырырга мөмкинлек бирә.
Җир өсте умырткалылары арасында үпкәсез хайваннар да очрый. Мәсәлән үпкәсез саламандралар, алар тире аша сулыйлар.
Катлаулы сулыш органнары булуга карамастан, умырткалыларда тире аша сулау да бар. Бакаларда тире аша сулау үпкәләр белән сулауга караганда өстенлек итә. Шуңа күрә баканың тире аша сулавы бозылганда, үпкәләре зарарланмаган булса да, ул үлә.
# Тау чыпчыклары

Тау чыпчыклары (кызылтүшләр, лат. Fringilla) — тау чыпчыгы кошлар семьялыгының кошлар ыругы.

# Тау чыпчыклары
## Төрләр

* Кызылтүш (Fringilla coelebs)
* Күк кызылтүш (Fringilla teydea) — Канар утрауларындагы эндемик кош
* Тау чыпчыгы (Fringilla montifringilla)
Татарстанда кызылтүш киң таралган.
* 1 2 Integrated Taxonomic Information System — 2007.https://wikidata.org/wiki/Track:Q82575https://wikidata.org/wiki/Track:P815
* 1 2 IOC World Bird List Version 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3https://wikidata.org/wiki/Track:Q27042747
* ↑ World Bird List: IOC World Bird List — 6.4 — IOU, 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4https://wikidata.org/wiki/Track:Q27907675https://wikidata.org/wiki/Track:Q1325616
* ↑ IOC World Bird List. Version 7.2 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.2https://wikidata.org/wiki/Track:Q29937193
# (18153) 2000 OC61

(18153) 2000 OC61 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18153) 2000 OC61
## Тарихы

2000 елның 30 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 OC61» саналган.
# Ле-Мени-Виго

Ле-Мени-Виго (фр. Le Mesnil-Vigot) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Фликтенулез
### Патогенез

Фликтенулез, кагыйдә буларак, дәвалаусыз тәмамлана, әмма кайвакыт авыр бара һәм сукырлыкка китерә ала. Үсеш алган илләрдә күпчелек очракларын стафилококкның күзәнәк тышчасы антигеннарына акрын типтагы гиперсизгерлек җавабы нәтиҗәсе буларак күзәтәләр. Үсүче илләрдә күпчелек очраклары туберкулез яки гельминтлы инвазия белән бәйле. Иң таралган системалы берләшү — розацеа.

# Фликтенулез
### Диагностика

1. Кагыйдә буларак, балачакта яки яшьлектә күз чагылу, яшь түгелү һәм блефароспазм белән билгеләнә.
2. Билгеләре
* Конъюнктива яки лимбның көчле урынлы кызаруы белән аксыл төстәге кечкенә төенчеге (рәс. 9.24а).
* Лимбаль фликтена көчәеп мөгезкатлауга тарала ала (рәс. 9.24б).
* Нәтиҗәдә гадәттә өчпочмак формадагы, лимбга нигезе белән борылган җөй ясалу белән өске тамырлану һәм юкаруны билгелиләр.
* Кагыйдә буларак, 2-3 атнадан соң үзеннән-үзе бетү була, әмма чагылган юкару һәм хәтта тишелү мөмкин.

# Фликтенулез
### Дәвалау

Урынлы стероидларның кыска курсы төзәлүне тизләтә. Рецидивлы нык чир тетрациклин рәтендәге препаратларны эчкә билгеләүне таләп итәргә мөмкин. Бергә булган стафилококклы блефаритта туры килгән дәвалау кирәк.
NB Манту җавабы һәм флюорография туберкулез буенча эндемик өлкәләрдә генә күрсәтелә.
# Ынтымак (Җетесай районы)

Ынтымак (каз. Ынтымақ) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Ынтымак (Җетесай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Каз суганы

Каз суганы (лат. Gagea Salisb., 1806) — лилиячәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
# Копаниця (Великопольское воеводалыгы)

һәм
Копаниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы Седлец гминасында урнашкан авыл.

# Копаниця (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вилабона (Мантова)

Вилабона — Италиянең Ломбардия төбәге Гойто өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилабона (Мантова)
## Географиясе

Вилабона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вилабона (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тепеҗик (Маньяс)

Тепеҗик (төр. Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# ZNF491

ZNF491 (ингл. Zinc finger protein 491) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кацис (Туртас кушылдыгы)

Кацис — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.

# Кацис (Туртас кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300013531
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301353
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (10897) 1997 VW3

(10897) 1997 VW3 (лат. 1997 VW3) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10897) 1997 VW3
## Тарихы

1997 елның 7 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VW3» саналган.
# Грайндстоун (Пенсильвания)

һәм
Грайндстоун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Грайндстоун (Пенсильвания)
## Географиясе

Грайндстоун халык санын алу урыны мәйданы — 3,3 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 833 Фут биеклектә урнашкан.
# Сулице

Сулице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Венгожино гминаcында урнашкан авыл.

# Сулице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ляшчыцы

Ляшчыцы (белар. Ляшчыцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Ляшчыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Валаты

Валаты (белар. Валаты) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Слуцкий районында урнашкан авыл.

# Валаты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Анапу

Анапу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Анапу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11 895,212 км².
# Лекарцице

Лекарцице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Промна гминасында урнашкан авыл.

# Лекарцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дүзбай

Дүзбай (каз. Дүзбай) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Дүзбай
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (1248) Югурта

(1248) Югурта (лат. Jugurtha) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1248) Югурта
## Тарихы

1932 елның 1 сентябрендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 RO» саналган.
# Чубуклу (Сердиван)

Чубуклу (төр. Çubuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сердиван илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вадо (Анкона)

Вадо — Италиянең Марке төбәге Арчевиа өязендә урнашкан торак пункт.

# Вадо (Анкона)
## Географиясе

Вадо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вадо (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Купай (мәгънәләр)

Купай ― күп мәгънәле сүз.

# Купай (мәгънәләр)
## Топоним
### Россия

Башкортстан
* Купай ― Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Мари Ил
* Купай ― Бәрәңге районында урнашкан авыл.

# Купай (мәгънәләр)
## Гидроним

* Купай — Русия территориясеннән агучы елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 78 км ераклыкта урнашкан.
# Информатика буенча илкүләм олимпиада

Информатика буенча илкүләм олимпиада гадәттә билгеле илнең ил бәйгесенә карый, гадәттә ул илнең Информатика буенча Халыкара Олимпиадасында катнашу өчен илнең топ такымын яки шәхесләрен сайлап алу барышы. Мәсәлән:
* Филипин: Информатика буенча илкүләм олимпиада - Филипин
* Кытай: Информатика буенча илкүләм олимпиада, Кытай: 全国青少年信息学奥林匹克竞赛
* Сингапур: Информатика буенча илкүләм олимпиада, Сингапур 2018 елның 8 июль көнендә архивланган.
* Греция: Информатика буенча илкүләм Греция бәйгесе
# Завадилка (Йизбице)

Завадилка (чех. Zavadilka) — Чехиянең Урта Чехия крае Йизбице районында урнашкан авыл.

# Завадилка (Йизбице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,849 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Завадилка (Йизбице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Завадилка (Йизбице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Завадилка (Йизбице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 131 |
| 1880 | 218 |
| 1890 | 253 |
| 1900 | 241 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 254 |
| 1921 | 257 |
| 1930 | 238 |
| 1950 | 253 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 267 |
| 1970 | 250 |
| 1980 | 194 |
| 1991 | 169 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 168 |
| 2011 | 189 |
| 2021 | 229 |
# NGC 1991

NGC 1991 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1991
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Казчина Коломбарото (Бергамо)

Казчина Коломбарото — Италиянең Ломбардия төбәге Пумененго өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Коломбарото (Бергамо)
## Географиясе

Казчина Коломбарото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Коломбарото (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иван Лисутин

Иван Лисутин (рус. Иван Сергеевич Лисутин, 23 февраль 1987(1987-02-23) (37 яшь), Төмән, Төмән өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (капкачы).
# Ветшице

Ветшице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Пенцлав гминасында урнашкан авыл.

# Ветшице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пазарөрен (Пынарбашы)

Пазарөрен (төр. Pazarören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нургали Латыйпов

Нургали Нурислам улы Латыйпов (1954 елның 1 июле, Мәргылан, Фәрганә өлкәсе, Үзбәкстан ССР, ССРБ) — журналист, сәяси һәм фәнни консультант. «Что? Где? Когда?» телетапшыруында катнашучы, Андрей Каморин команда уенчысы, «Что? Где? Когда?» телетапшыруы тарихында беренче «Бәллүр ябалак» иясе. Философия фәннәре кандидаты.

# Нургали Латыйпов
## Биография

Нургали Латыйпов 1954 елның 1 июлендә Үзбәкстанда укытучылар гаиләсендә туа. Милләте буенча — татар. Ростов дәүләт университетын (биология һәм физик факультетлары) һәм Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының табигый фәннәр фәлсәфәсе кафедрасының көндезге аспирантурасын тәмамлый. Специализациясе: нейрофизиолог (нейрокибернетик), методолог. Философия фәннәре кандидаты.
ВЛКСМның Үзәк комитетына сәяси күзәтүче, Россия Хөкүмәте Рәисе Иван Силаевның киңәшчесе, Мәскәү товар биржасы вице-президенты, төбәк һәм милли сәясәт буенча вице-премьер Сергей Шахрай киңәшчесе , «Мәскәү банкы» вице-президенты, Мәскәү мэры Юрий Лужков инновацион технологияләр буенча киңәшче булып эшли. 2011 елдан 2014 елга кадәр — «ЛУКойл-Инжиниринг» ҖЧҖ эксперты. Хәзерге вакытта «Лаборатория нелинейных решений» мөдире, «Фонд содействия технологиям XXI века» консультанты, Стратегик мониторинг институты директоры. 2007 елдан 2010 елга кадәр «Столица» телеканалында «Белгечләр фикере» тапшыруында, «Нургали Латыйповның карашы» бүлеген алып баручысы буларак, катнаша.
2003 елда Дәүләт Думасына МФКБ партиясе исемлеге буенча тәкъдим ителә.
1992 елгы Бөтендөнья татар конгрессы делегаты.
Глобаль җылынуның антропоген характерын инкяр итә.

# Нургали Латыйпов
## Бүләкләр

* «Алтын бозау» әдәби премиясе лауреаты (1980);
* «Что? Где? Когда?» телетапшыруы тарихында беренче «Бәллүр ябалак» иясе (1984);
* 12 тапкыр халыкара карикатуралар күргәзмәләре гран-при иясе.

# Нургали Латыйпов
## Монографияләре

* Вакуум, элементарные частицы и Вселенная / В соавторстве с В. Бейлиным и Г. Верешковым. — М.: Изд-во МГУ, 2001. — ISBN 5-211-04484-3.
* Основы интеллектуального тренинга. Минута на размышление. — СПб.: Изд-во «Питер», 2005. — ISBN 5-469-00174-1.
* Путеводитель по извилинам. Тренинг интеллекта. — М.: Вече, 2010. — 408 с. — ISBN 978-5-9533-5124-9..
* Самоучитель игры на извилинах / В соавторстве с С. Ёлкиным и Д. Гавриловым; под ред. А. Вассермана. — М.: ООО «АСТ», 2012. — 320 с. — ISBN 978-5-17-077065-6.
* Турбулентное мышление / В соавторстве с Д. Гавриловым и С. Ёлкиным; под ред. А. Вассермана. — М.: ООО «АСТ», 2013. — 352 с. — ISBN 978-5-17-078025-9; ISBN 978-5-17-078031-0.
* Монологи эпохи. Факты и факты / В соавторстве с А. Вассерманом. — М.: ООО «АСТ», 2013. — 352 с. ISBN 978-5-17-007530-9.
* Бигуди для извилин. Возьми от мозга всё! — М.: ООО «АСТ», 2014. — 352 с. — ISBN 978-5-17-087281-7.
# Будслав (посёлок)

Будслав (белар. Будслаў) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.

# Будслав (посёлок)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бозе (Торино)

Бозе — Италиянең Пьемонт төбәге Спароне өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозе (Торино)
## Географиясе

Бозе Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бозе (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сейидан

Сейидан (әзери. Seyidan) — Әзербайҗанның Сайлан районына караган авыл.
# HD79781

HD79781 — Зур Җидегән йолдызлыгында урнашкан F5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,59 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Краков

Краков (пол. Kraków (info), лат. Cracovia, алман. Krakau) — Польшаның көньяк өлешендәге шәһәр, Кече Польша воеводалыгының үзәге, Висла елгасы буендагы порт.
Польшаның халык саны буенча икенче шәһәре. Краков поляк милли үзаңында аеруча зур рольне уйный, чөнки монда 1038—1596 елларда Польша башкаласы урнашкан булган. Шәһәр тарихи һәйкәлләргә бай, тарихи үзәге ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелгән. 1364 елда нигезләнгән Ягеллон универстеты илдә иң борынгы универститет булып тора.

# Краков
## Тарих

Беренче тапкыр 966 елда телгә алынган. 1038 елдан Польша башкаласы булып киткән. 1241 елда шәһәргә монголлар бәреп керәләр һәм аны җимерәләр. 1259 елда монголлар шәһәрне кабат җимерәләр. Өченче һөҗүм 1287 елда булган, ләкин бу юлы монголлар шәһәрне ала алмаганнар. 1364 елда Казимир III Бөек тарафыннан Ягеллон университеты нигезләнгән. 15 һәм 16 гасырларны Краковның «алтын гасыры» булып санарга мөмкин — ул бай һәм һәм бөек дәүләтнең пайтәхете булган. 1596 елда, Люблин униясеннән соң, дәүләт башкаласы Варшавага күчерелә, ләкин Краков Польша корольларның таҗ кию урыны булып калган. Швед ябырылулары һәм чума эпидемиясе шәһәр халкын нык киметкән һәм аның мөһимлеген төшергән.
1794 елда Краковта Тадеуш Костюшко җитәкчелеге асытында кузгалыш башлап киткән. Польшаның өченче бүлүе нәтиҗәсендә шәһәр Австрия составына күчкән. 1809 елда Наполеон Варшава һерцоглыгын булдырылган, аның составына Краков да кертелгән. 1815 елда, Вена конгрессы карары буенча, шәһәр формаль рәвештә бәйсезлек алган (Ирекле Краков шәһәре). 1846 елгы кузгалышны бастыруыннан соң шәһәр Австрия составына күчкән.
1918 елда Польша составына күчкән. Бөтендөнья сугышлары арасында Краков аның мәдәни һәм мәгърифи мәркәзе статусын тагы да ныгыткан. Технология һәм сәнгать академияләре барлыкка килгәннәр. Өстәвенә шәһәр яһүди мәдәнтенең һәм сионизм хәрәкәтенең үзәге булган. Польшага Өченче Рейх бәреп керүеннән соң, шәһәр Генерал-губернаторлыкның башкаласы итеп билгеләнгән.
Социалистик Польша дәверендә шәһәрнең сәнәгый әһәмиятлелеге арта, Нова-Хута металлурги комибианты төзелә.

# Краков
## Икътисад һәм мәдәният

Дәүләнең мөһим икътисади, гыйльми һәм мәдәни үзәге. Транспорт юллары төене. Аэропорты халыкара әһәмиятенә ия. Кара металлургия һәм машаиналар төзү үзәге (авыр машиналар төзү, электротехника вә радиоэлектроника) сәнәгатьләре үсеш алган. Химия, цемент, мебель, тегүчелек, фармацевтика, парфюмерия, полиграфия, тәмәке, азык-төлек сәнәгате эшлханәләре бар. Универстет (1364) һ.б. югары уку йортлары, музейлар, театрлар бар.
Краков — туризмның эре үзәкләрдән берсе. Краковның тарихи үзәге — Висланың сул ярындагы Вавель калкулыгында. архитектура һәйкәлләрдән Изге Мәрьям Капелласы (10 гасыр), король сарае (13— 17 гасырлар), костёллар, Польша ФА бинасы һ.б. сакланган. Краковта кинофестивальләр вә халыкара күргәзмәләр үткәреләләр.

# Краков
## Кардәш шәһәрләр

* Киев (укр. Київ), Украина
* Лөвен (нид. Leuven, фр. Louvain, алман. Löwen), Бельгия
* Милан (итал. Milano), Италия
* Нүрнберг (алман. Nürnberg), Алмания

# Краков
## Танылган шәхесләр

* Иоанн Павел II
* Николай Коперник
# Видуз

Видуз (фр. Vidouze) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Стенишешть (коммуна)

Стенишешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.

# Стенишешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 62,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 238 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Стенишешть, Балотешть, Белчуняса, Бенешть, Креешть, Горгешть, Слобозия (Стенишешть, Бакеу), Слобозия-Ноуе һәм Велень (Стенишешть, Бакеу) авыллары урнашкан.
# Юкарычайлы (Енипазар)

Юкарычайлы (төр. Yukarıçaylı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мутонн

Мутонн (фр. Moutonne) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Мутонн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,99 км².
# Кадлубек-Подляс

Кадлубек-Подляс — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стара-Блотница гминасында урнашкан авыл.

# Кадлубек-Подляс
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 2180

NGC 2180 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2180
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Саде-Буди

Саде-Буди — Польшаның Мазовия воеводалыгы Якторув гминасында урнашкан авыл.

# Саде-Буди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.