yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Руси (Пяченца)

Руси — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фарини өязендә урнашкан торак пункт.

# Руси (Пяченца)
## Географиясе

Руси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Руси (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сантияго Темиско (Таско де Аларкон)

Сантияго Темиско — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Таско-де-Аларкон муниципалитеты составына керә.

# Сантияго Темиско (Таско де Аларкон)
## Географиясе

Сантияго Темиско Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сантияго Темиско (Таско де Аларкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сантияго Темиско (Таско де Аларкон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Енина

Енина — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Казанлык җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Енина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 453 метр биеклектә урнашкан.
# Акшемсеттин (Мамак)

Акшемсеттин (төр. Akşemsettin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Валя-Ларге (Прахова)

Валя-Ларге — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Валя-Келугеряске (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Ларге (Прахова)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 183 метр биеклектә урнашкан.
# Казан театрлары

    Төп мәкалә: Казан
Казан театрлары — Казан шәһәрендә урнашкан театрлар. Барлыгы Казанда 9 театр бар, аларның өчесе академик хәләтендә.

# Казан театрлары
## Габдулла Кариев исемендәге Казан татар дәүләт яшь тамашачы театры

Габдулла Кариев исемендәге театр эшен 1987 елда студия буларак башлап җибәрә. Биналары булмау сәбәпле, коллектив балалар бакчаларында, мәктәпләрдә, авыл клубларында спектакльләр куеп йөри. 1991 елда студия дәүләт статусы ала һәм аңа “Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры” дигән исем бирелә. 1996 елда аларга Казанның Киров районында урнашкан Җитен комбинаты мәдәният сарае бинасын бирәләр. Аны төзекләндергәннән соң, ягъни 2002 елда, коллектив үз сәхнәсендә спектакльләр кую бәхетенә иреште. 2012 елның сентябреннән Санкт-Петербург урамындагы Офицерлар йорты бинасына ия булды.
# Думбрава (Ливезиле, Бистрица-Несеуд)

Думбрава — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. Ливезиле (коммуна, Бистрица-Несеуд) коммунасына карый.

# Думбрава (Ливезиле, Бистрица-Несеуд)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 478 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тунгусла (Нерда кушылдыгы)

Тунгусла — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нерда елгасының сул ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.

# Тунгусла (Нерда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тубыл елгасы, Есет елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Тура һәм Тауда елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502612111200008603
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200860
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Петуховка (Антонавски авыл советы)

Петуховка (белар. Петухоўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Петуховка (Антонавски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Толишница

Толишница (серб. Толишница) — Сербиянең Рашка округы Кралево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Толишница
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 801 метр биеклектә урнашкан.

# Толишница
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Шампань-сюр-Венжан

Шампань-сюр-Венжан (фр. Champagne-sur-Vingeanne) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Мирбо-сюр-Без кантонына карый.

# Шампань-сюр-Венжан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13.25 км².
# Марлоу-Гайтс (Мэриленд)

Марлоу-Гайтс — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Марлоу-Гайтс (Мэриленд)
## Географиясе

Марлоу-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы — 5,270205 км², 5,273087 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 80 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Йөрүкмезары (Синанпаша)

Йөрүкмезары (төр. Yörükmezarı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Синанпаша илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Коншаки

Коншаки (рус. Коншаки) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.

# Коншаки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Коншаки
## Сәгать поясы

Коншаки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Коншаки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# (3323) Тургенев

(3323) Тургенев (лат. Turgenev) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3323) Тургенев
## Тарихы

1979 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SY9» саналган.
# IGFBPL1

IGFBPL1 (ингл. Insulin like growth factor binding protein like 1) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Тадзино

Тадзино (белар. Тадзіно) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.

# Тадзино
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# IC 1990

IC 1990 — Сәвер йолдызлыгы чикләрендә урнашкан йолдызара мохит .

# IC 1990
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1990 һәм Ced 19m буларак та сурәтләнә.
# Дучевац

Дучевац (серб. Дучевац) — Сербиянең Пирот округы Бабушница җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Дучевац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 711 метр биеклектә урнашкан.

# Дучевац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Исааланы (Кепсут)

Исааланы (төр. İsaalanı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Држетовице

Држетовице (чех. Dřetovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Кладно һәм Кладно районында урнашкан авыл.

# Држетовице
## Географиясе

Мәйданы — 5,39248 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Држетовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Држетовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Држетовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 701 |
| 1880 | 744 |
| 1890 | 872 |
| 1900 | 853 |
| 1910 | 934 |
| 1921 | 905 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 843 |
| 1950 | 663 |
| 1961 | 685 |
| 1970 | 575 |
| 1980 | 476 |
| 1991 | 373 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 401 |
| 2014 | 481 |
| 2016 | 483 |
| 2017 | 485 |
| 2018 | 485 |
| 2019 | 472 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 471 |
| 2021 | 470 |
| 2021 | 458 |
| 2022 | 456 |
| 2023 | 463 |
| 2024 | 448 |
# Дрэпер буразнасы

Дрэпер буразнасы (лат. Rima Draper) — Айның 18° т. к. 25° кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 160 километр озынлыкта булган буразнасы.

# Дрэпер буразнасы
## Исеме

Дрэпер буразнасы якындагы Дрейпер кратеры хөрмәтенә аталган.
# Ждярец

Ждярец (чех. Žďárec) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Тишнов, Брно-пригород һәм Тишнов районында урнашкан авыл.

# Ждярец
## Географиясе

Мәйданы — 8,036168 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 462 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ждярец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ждярец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ждярец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 475 |
| 1880 | 552 |
| 1890 | 505 |
| 1900 | 564 |
| 1910 | 609 |
| 1921 | 600 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 574 |
| 1950 | 460 |
| 1961 | 412 |
| 1970 | 387 |
| 1980 | 381 |
| 1991 | 344 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 354 |
| 2014 | 366 |
| 2016 | 371 |
| 2017 | 370 |
| 2018 | 369 |
| 2019 | 367 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 378 |
| 2021 | 368 |
| 2021 | 347 |
| 2022 | 358 |
| 2023 | 382 |
| 2024 | 387 |
# Таир Хәлилов

Таир Бәкир улы Хәлилов (1940 елның 6 сентябре, Яңа Карабай, Кырым АССР) — кырымтатар язучысы, Украинаның Милли язучылар берлеге әгъзасы.

# Таир Хәлилов
## Тормыш юлы

Таир Хәлилов 1940 елның 6 сентябрендә Кырым АССРның Иске-Кырым районы Яңа Карабай (хәзер Яңарыш) авылында туа. Әнисе — Фатыйма Хәлилова (1893—1945). Әтисе, Бәкир Хәлилов (1892 елда туган) — тәмәкечелек буенча танылган белгеч, Мәскәүдә Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе (ВДНХ) катнашучысы. 1944 елның 18 маенда җиде кешедән торган гаиләне (әти-әни һәм биш бала) кулга алалар һәм конвой күзәтүендә Ислам Төрек тимер юл станциясенә алып киләләр. Аннан Кострома өлкәсенең Макарьев районына депортация ясыйлар.
Таир Хәлилов Үзбәкстанда балалар йортында үскән. Рус телле урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, армиядә хезмәт итә. 1969 елда Ташкәнт авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый, анда «галим-агроном, яшелчә һәм җиләк-җимеш үстерүче-виноградчы» белгечлеген ала. 1969 елдан 1971 елга кадәр Ташкәнт өлкәсенең «Ахангаран-2» садвинсовхозында эшли. 1971 елда Кырымга кайтырга омтыла, Эчке эшләр министрлыгы тарафыннан җибәрелә.
Кырымга 1990 елнып маенда кайта, Совет (Ичкин) районының Пушкино авылында яши.

# Таир Хәлилов
## Эшчәнлек

Таир Хәлилов Кырым татарларының депортацияләнүе турында сөйли торган «Тартып алынган Ватан» повестен язган. Туган телдә аны «Йылдыз» журналында 2008 елда № 1-6 һәм 2009 елда № 1 бастырып чыгаралар.

# Таир Хәлилов
## Иҗади мирас

Кырымтатар язучысының повесте бик кискен психологик. Лейтмотив — әти кешенең улын көтү. Николай Скиба (тарихчы, этнолог һәм арт-тәнкыйтьче) сүзләренә караганда, «үлем рухи киеренкелек хәтер яраларын ача, алар аша аның гаиләсен ата-баба җиреннән куу тарихы күренә».
Постмодернизм яки авангард йогынтысы Таир Хәлилов әсәрләрдә күзәтелә, ул «кеше яшәешенең чик халәтен тикшерә, бу аның әсәрләрен экзистенциализм фәлсәфәсенә якын итә, аерым алганда, "Соңгы сулышка кадәр" повестендә». Хәлиловның кайбер әсәрләре кырымтатар әдәбияты буенча мәктәп программасына кертелгән.

# Таир Хәлилов
## Иҗади мирас
### Әсәрләр

1985 — «Базилик исе»
1987 — «Беренче кар»
2008 — «Тартып алынган Ватан» повесте

# Таир Хәлилов
## Казанышлар

2018 елның 4 декабрендә Таир Хәлилов «Кырымтатар әдәбиятын үстерүгә керткән өлеш» махсус номинациясендә лауреат була.
# Раукла

Раукла (эст. Raukla) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Ипаусу

Ипаусу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Ипаусу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 209,141 км².
# Люция Гомәрова

Гомәрова Люция Шаһбал кызы (1 гыйнвар 1959 ел) — галим-юрист, дәүләт эшлеклесе һәм югары мәктәп укытучысы. 2009-2014 елларда Башкортстан Республикасының Конституция Суды рәисе. Юридик фәннәр кандидаты (1986), доцент. Башкортстан Республикасының атказанган юристы.

# Люция Гомәрова
## Биографиясе

Люция Шаһбал кызы Гомәрова 1959 елның 1 гыйнварында Башкорт АССРның Хәйбулла районында туган.
1976-1977 елларда «Союзнефтемашремонт» җитештерү берләшмәсендә копировальщик булып эшли.
1977-1982 елларда Башкорт дәүләт университетында «хокук белгече» һөнәре буенча белем ала.
1982-1986 елларда тикшеренүче стажер булып эшли, Ленинград дәүләт университетының аспирантурасында укый.
1986 елда «Совет дәүләт идарәлеге органы тарафыннан компетенцияне тормышка ашыруның административ-хокук гарантияләре» темасына диссертация яклый (гыйльми җитәкчесе: Дрейшев Борис Владимирович).
1987-1996 елларда — Башкорт дәүләт университетында ассистент, өлкән укытучы, доцент.
1996 елдан алып — Башкортстан Республикасының Конституция Суды судьясы. 2009-2014 елларда — Башкортстан Республикасы Конституция суды җитәкчесе.
20-дән артык гыйльми публикация авторы.

# Люция Гомәрова
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган юристы (2006);
* Россия Федерациясе Хөкем советының «Гадел хөкемгә хезмәт иткән өчен» күкрәк билгесе (2007);
* Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы (2009).
# Сосенка (Ставбцовский районы)

Сосенка (белар. Сосенка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Сосенка (Ставбцовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Авҗылар (Самандаг)

Авҗылар (төр. Avcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Самандаг илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Орсара-ди-Пулья

Орсара-ди-Пулья — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Фоҗа провинциясе составына керә.

# Орсара-ди-Пулья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 635 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бовино, Челле-ди-Сан-Вито, Гречи, Монтагуто, Троя, Кастеллуччо-дей-Саури, Фаэто һәм Панни коммуналары белән чиктәш.
# Лос Магеес (Эль Льяно)

Лос Магеес — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Эль-Льяно муниципалитеты составына керә.

# Лос Магеес (Эль Льяно)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Магеес (Эль Льяно)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Шыкша (елга)

Шыкшá, рус. Шукша — Сыры елгасының сул кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Мокшан районы, Бессоново районы, Лунино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының сул ярыннан 551 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 84 км. Шыкча буенда Шыкша (русча исеме Синорово) авылы урнашкан.

# Шыкша (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000036197
* Һидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 110003619
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ҺӨ буенча саны — 10
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 0
# Жечиця-Мокра

Жечиця-Мокра — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Двикозы гминасында урнашкан авыл.

# Жечиця-Мокра
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Селиштя-Дял

Селиштя-Дял — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Селиштя (коммуна) коммунасына карый.

# Селиштя-Дял
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кыйгы районы татар авыллары

Кыйгы районы (баш. Ҡыйғы районы, рус. Кигинский район) — Башкортстанга керүче муниципаль район. Урал тавының аргы ягында урнашкан.
Районда барлыгы 39 авыл бар, шуларның 18-е татар авылы. Кайбер шул татар авыллары халкы тулысынча яки өлешчә башкортлар дип яздырылган. Татарлар татар теленең урта диалектына караган златоуст сөйләшендә (икенче атмасы — кыйгы сөйәше) сөйләшә. Бу авыллар элеккеге Уфа губернасы Златоуст өязенә караган.
XVII гасырда ук биредә татарлар яшәгән торак пунктлар булган. Төбәкнең күпчелек авыллары пермь татарларын күчерү, шулай ук бирегә мишәрләр — байкыбаш сөйләше вәкилләре һәм Башкортстанның көньяк һәм көньяк-көнбатыш төбәкләреннән казан татарлары күченү нәтиҗәсендә барлыкка килә. Электән үк бу авыллар татар авыллары булып саналган.
Еланлы, Вәкияр, Дүшәнбикә авылларын һәм соңгысынна бүленеп чыккан Тукай авылын мишәрләр нигезләгән. Колмәт, Тугызлы, Арыслан, Юкәлекүл, Югары Кыйгы, Түбән Кыйгы, алардан бүленеп чыккан Октябрь, Игенчеләр, Первомайский, Солтан, Париж, Урак, Кандаковка авылларында күберәк казан, шул исәптән пермь татарлары яши.
Юкка чыккан татар авыллары: Бузат, Татар Әйсәсе, Бүләк.
# (14934) 1995 BP

(14934) 1995 BP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14934) 1995 BP
## Тарихы

1995 елның 23 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BP» саналган.
# (14087) 1997 HG10

(14087) 1997 HG10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14087) 1997 HG10
## Тарихы

1997 елның 30 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 HG10» саналган.
# Казчина Мелано (Торино)

Казчина Мелано — Италиянең Пьемонт төбәге Орбассано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Мелано (Торино)
## Географиясе

Казчина Мелано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Мелано (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ричардели (Авелино)

Ричардели — Италиянең Кампания төбәге Montoro өязендә урнашкан торак пункт.

# Ричардели (Авелино)
## Географиясе

Ричардели Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Ричардели (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Капыһаят (Кавак)

Капыһаят (төр. Kapıhayat) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кортемилия

Кортемилия — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Кортемилия
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 247 метр биеклектә урнашкан. Берголо, Бозия, Перлетто, Пеццоло-Валле-Уццоне, Сероле, Торре-Бормида һәм Кастино коммуналары белән чиктәш.
# Бон (Шаранта)

Бон (фр. Bonnes) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Ортолык (авыл)

Ортолык (рус. Ортолык) — Алтай Республикасының Кош-Агач районында урнашкан авыл.

# Ортолык (авыл)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Ортолык (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (91%), казакълар (9%).
# ZNF98

ZNF98 (ингл. Zinc finger protein 98) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жечиця-Колёния (Пулавский повяты)

Жечиця-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы Казимеж-Дольны гминаcында урнашкан авыл.

# Жечиця-Колёния (Пулавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Репле

Репле — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Репле
## Географиясе

Мәйданы — 1,19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 347,9 метр биеклектә урнашкан.
# Бабровичы (Глуский районы)

Бабровичы (белар. Бабровічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.

# Бабровичы (Глуский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Розпендзини

һәм
Розпендзини — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Квидзын гминасында урнашкан авыл.

# Розпендзини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чернин (Здице)

Чернин (чех. Černín) — Чехиянең Урта Чехия крае Здитсе районында урнашкан авыл.

# Чернин (Здице)
## Географиясе

Мәйданы — 5,329 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Чернин (Здице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чернин (Здице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Чернин (Здице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 314 |
| 1880 | 310 |
| 1890 | 340 |
| 1900 | 326 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 323 |
| 1921 | 314 |
| 1930 | 298 |
| 1950 | 246 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 263 |
| 1970 | 223 |
| 1980 | 187 |
| 1991 | 154 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 168 |
| 2011 | 199 |
| 2021 | 204 |
# Нумеров (ай кратеры)

Нумеров (лат. Numerov) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 105 км булган кратер.

# Нумеров (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Борис Васильевич Нумеров (1891—1941) хөрмәтенә бирелә.

# Нумеров (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Ильяс Җиһаншин

Ильяс Җиһаншин (Ильяс Исхак улы Җиһаншин, 18 сентябрь 1964(1964-09-18) (59 яшь), Аллабирде, Тәтеш районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — , ) — дин әһеле, ислам белгече. Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге Казан югары мөселман мәдрәсәсе ректоры (1990-еллардан), ТҖ мөселманнарының Диния нәзарәте аппараты җитәкчесе (1999-?).
# Аврамово (Благоевград өлкәсе)

Аврамово — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Якоруда җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Аврамово (Благоевград өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1076 метр биеклектә урнашкан.
# Фласи

Фласи (фр. Flacy) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Грацано Визконти (Пяченца)

һәм
Грацано Визконти — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вигольцоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Грацано Визконти (Пяченца)
## Географиясе

Грацано Визконти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Грацано Визконти (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домброва (гмина Грубешив)

Домброва — Польшаның Люблин воеводалыгы Хрубешув гминаcында урнашкан авыл.

# Домброва (гмина Грубешив)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фельм

Фельм (алман. Felm) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Фельм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,33 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 21 метр биеклектә урнашкан.