yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Экстраокуляр чит җисемнәр
## Субтарзаль

Зур булмаган чит җисемнәр, мәсәлән металл, күмер яки ком кисәкләре, еш мөгезкатлау яки конъюнктива өслегендә була. Алар яшь белән яшь чыгару системасы ярдәмендә юылып төшә яки өске тарзаль конъюнктивага ябыша (рәс. 23.18а) һәм мөгезкатлауны күзне йомганда җәрәхәтли ала. Үзенчәлекле билгеләренә мөгезкатлауның сызыксыман эрозияләре керә (рәс. 23.18б).

# Экстраокуляр чит җисемнәр
## Мөгезкатлау

1. Клиник күренешләре. Мөгезкатлауның чит җисемнәре бик таралган һәм шактый зарарлануларга китерә. Күпмедер вакыттан соң чит җисем тирәли лейкоцитар инфильтрация ясала (рәс. 23.18в). Чит җисемне вакытында алып булмаса, икенчел инфекция йоктыру яки мөгезкатлау җәрәхәте ясалу куркынычлыгы бар. Икенчел уртача увеит үсеше мөмкин, ул ирритация, миоз һәм күз чагылу белән сыйфатлана. Берничә көннән соң метал кисәкчә белән зарарлану нигезендә үзенчәлекле күгәрек таплары барлыкка килә.
2. Дәвалау
а) чит җисемне биомикроскоп алдында чиста 26G инәсе ярдәмендә алалар;
б) тирән кергән метал чит җисемнәрне магнит ярдәмендә алалар;
в) кирәк булганда калган күгәрек боҗрасын чиста «борау» ярдәмендә алып була;
г) антибиотиклар белән бергә циклоплегиклар һәм/яки кетолоракны уңайлык булсын өчен кулланалар.
NB Һәр бүлендектә, инфильтрациядә яки чагылган увеитта икенчел бактериаль инфекция турында шикләнергә кирәк. Мондый очракларда дәвалау тактикасы — мөгезкатлау җәрәхәтендә кебек. Иң югары инфекция йоктыру куркынычлыгына ия булган органик һәм таш җисемнәрдән аермалы буларак металл чит җисемнәр гадәттә атмосфера аша үткәндә температура шактый күтәрелү өчен стериль була
# CNNM1

CNNM1 (ингл. Cyclin and CBS domain divalent metal cation transport mediator 1) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Войтковице

Войтковице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Конты-Вроцлавске гминасында урнашкан авыл.

# Войтковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# GSC1873-623

GSC1873-623 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,59 ± 0,14 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (15306) 1992 WK2

(15306) 1992 WK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15306) 1992 WK2
## Тарихы

1992 елның 18 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WK2» саналган.
# Имагми (кратер)

Имагми (лат. Imagmi) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,6 километр озынлыкта булган кратеры.

# Имагми (кратер)
## Исеме

Имагми кратеры Чукоткада таралган хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# NGC 4113

NGC 4113 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4113
## Тарихы

Әлеге галактика 1831 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (1411) Брауна

(1411) Брауна (лат. Brauna) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1411) Брауна
## Тарихы

1937 елның 8 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 AM» саналган.
# Аһметли (Кула )

Аһметли (төр. Ahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кула илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (14975) Serasin

(14975) Serasin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14975) Serasin
## Тарихы

1997 елның 24 сентябрендә галинәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SA3» саналган.
# IC 4919

IC 4919 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4919
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4919, ESO-LV 185-0430, ESO 185-43, PGC 63956, AM 1956-553, SGC 195611-5530.7, HIPASS J2000-55, LEDA 63956 һәм [S96b] Fld 79 29 буларак та сурәтләнә.
# HD104202

HD104202 — Аждаһа йолдызлыгында урнашкан A спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,47 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# IC 3257

IC 3257 — чикләрендә урнашкан билгесез астрономик объект .

# IC 3257
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3257 буларак та сурәтләнә.
# Галиция (Кремона)

Галиция — Италиянең Ломбардия төбәге Торре-де-Пиченарди өязендә урнашкан торак пункт.

# Галиция (Кремона)
## Географиясе

Галиция Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Галиция (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Йолалды (Кызылтепе)

Йолалды (төр. Yolaldı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бейестерек

Бейестерек (каз. Бейістерек) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бейестерек
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Башалан (Җаник)

Башалан (төр. Başalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ипплен

Ипплен (фр. Ippling) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Ипплен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,29 км².
# Ерме

Ерме (фр. Hermé) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Цигмандру

Цигмандру — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Надеш (коммуна) коммунасына карый.

# Цигмандру
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Цигла

Цигла (словак. Cigla) — Словакиянең Свидник округында урнашкан авыл.

# Цигла
## Тарихы

Авыл 1427 елда нигезләнгән.

# Цигла
## Географиясе

Мәйданы — 4,87 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 метр биеклектә урнашкан.

# Цигла
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Вәлигулубәйли

Вәлигулубәйли (әзери. Vəliqulubəyli) — Әзербайҗанның Зәнгилан районына караган авыл.
# LIMS4

LIMS4 (ингл. LIM zinc finger domain containing 4 һәм LIM zinc finger domain containing 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сможево

Сможево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гоздово гминасында урнашкан авыл.

# Сможево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монтальвос

Монтальвос (исп. Montalvos) — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монтальвос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 24,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 690 метр биеклектә урнашкан.
# Нова Весь (Бендзинский повяты)

Нова Весь — Польшаның Силезия воеводалыгы Меженцице гминасында урнашкан авыл.

# Нова Весь (Бендзинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Боһоники

Боһоники (пол. Bohoniki ) — Польшаның Соколка районында урнашкан ике татар авылының берсе.

# Боһоники
## Тарих

Польша короле Ян III Собеский Боһоникида татарларга җир биргәчтен, 1697 елда бирегә 30 татар гаиләсе килеп урнаша. Монда алар үзләренең беренче мәчетләрен төзиләр, Боһоники мәчете 1717 елда ук телгә алына. Мәчет авылның көнчыгышында мөселман зираты янында урнашкан.
Туристик сезон авылда майдан августкача бара. Монда туристлар мөселман бәйрәмнәрендә (Рамазан, Корбан бәйрәмнәре, Ашура көне, Мәүлид бәйрәме) катнаша, татар милли ризыкларыннан авыз итә алалар.

# Боһоники
## Халкы

Бүгенге көндә авылда 30 йорт бар, шуларның 4сендә генә татарлар яши. Авылда 2006 елда — 100 кеше яшәсә, 14е татарлар.
# Василевшчына (Ставбцовский районы)

Василевшчына (белар. Васілеўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Василевшчына (Ставбцовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Богава

Богава (серб. Богава) — Сербиянең Поморав округы Деспотоватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Богава
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 163 метр биеклектә урнашкан.

# Богава
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ботиначо (Фиренца)

Ботиначо — Италиянең Тоскана төбәге Монтеспертоли өязендә урнашкан торак пункт.

# Ботиначо (Фиренца)
## Географиясе

Ботиначо Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ботиначо (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1161 ел

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1161 (бер мең йөз алтмыш беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1161 елы, II меңьеллыкның 161 елы, XII гасырның 61 елы, XII гасырның 7 унъеллыгының 1 елы, 1160 елларның 2 елы. 1161 елдан бирле 863 ел үтте.

# 1161 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1161 елда туганнар

# 1161 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1161 елда вафатлар
# Андовце

Андовце (словак. Andovce) — Словакиянең Нове-Замки округында урнашкан авыл.

# Андовце
## Тарихы

Авыл 1424 елда нигезләнгән.

# Андовце
## Географиясе

Мәйданы — 10,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 112 метр биеклектә урнашкан.

# Андовце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Амбуд

Амбуд — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Пеулешть (коммуна, Сату-Маре) коммунасына карый.

# Амбуд
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Салкын сугыш

Салкын сугыш (Холо́дная война́) — 1946 елдан башлап 1991 елга кадәр дәвам иткән, ССРБ - аның союздаш илләре һәм АКШ - аның союздаш илләре арасында барган глобаль геосәяси, хәрби, икътисади һәм идеологик каршылык. «Сугыш» атамасы бу очракта шартлы кулланыла, чөнки ул чын мәгънәсендә кораллы низаг булмый, шулай да шул чорда булган кайбер кораллы сугышларны әлеге «салкын сугыш» төшенчәсенә кертәләр.
Каршылыкның нигезе идеологиядә була. Салкын сугышның төп сәбәбе — капиталистик һәм социалистик модельләр арасында булган тирән упкын. Икенче бөтендөнья сугышында җиңү яулаган ике зур мәмләкәт дөньяны үз карашлары буенча төзәргә тели.
# Иске Куак

Иске Куак — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423290.

# Иске Куак
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Иске Куак
## Шәхесләр

* Михаил Жаков (1928-2002), Витебск ветеринария институты ректоры.
# Иске Купавна

Иске Купавна (рус. Старая Купавна) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 22 027 кеше (2014).

# Иске Купавна
## Сәгать поясы

Иске Купавна Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Иске Купавна
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1931 елдан, шәһәр статусын 2004 елдан башлап йөртә.

# Иске Купавна
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (93,7%), татарлар (1,3%), украиннар (1,2%).
# Дэвалока

Һинд динендә, дэвалока яки дэва лока - ул Дэвалар һәм Илаһлар яши торган булу өслеге. Дэвалокалар Күккә охшаш концепциядә, гадәттә мәңге яктылык һәм яхшылык урыннары дип тасвирлана. Башка [[Һинд дине деноминацияләре]] остазлары шундый Ходай йортларын башка исемнәре белән атый алалар, мәсьәлән Сварга, һәрберсе фундаменталь булмаган аспектларда аерылып тора. Һинд дине тарафдарларында Дэвалока ул балкышлы барлык пространствосы, аңа яткылыкка һәм яхшылыкка тугъры булып киткәч җитәргә мөмкин. Шулай да, тагын да яхшырак булырга һәм күбрәк өйрәнү өчен берәү барлык өйрәнү мөмкинчлекләре беткәнче Җирдә тормышка кайтырга мөмкин. Шуннан соң, теләсә нинди тормышлар кирәк булмый торган була һәм мокша) ирешелә. Бу вакыйга булгач практикалаучы хәттә югарырак өслекләргә ирешә ала,мәсьәлән, Вишнулока (Вайкунтһа), Брахмалока (Сатьялока) һәм Шивалока (Кайлаша), Вишну, Брахма һәм Шива белән берлек урыннары.
Буддачылыкта, дэвалока ул Буддачылык Дэвалары яшәү урыннары. Дэваларның дөньялары бер-берсеннән яшәүчеләрнең табигатенә карап бик аерылалар.

# Дэвалока
## Шулай ук карарга мөмкин

* Антарлока
* Наракалока
# Брешия

Брешия (итал. Brescia) — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 196,446 кеше (1 гыйнвар 2023).
Брешия тарихында иң әһәмиятле һәм иң мөһим рәссам Франческо Филиппини "Филиппинизм" сәнгать агымына нигез салучы, Франция импрессионизмына каршы Италия импрессионизмы дип саналган.

# Брешия
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Брешия Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Брешия
## Рәсми сайт

* comune.brescia.it​(италь.)
# Cäwdät Fäyzi

Fäyzi (Fäyzullin) Cäwdät Xaris ulı (1910-1973), kompozitor, folklorçı. TASSR'nıñ xalıq artistı (1964), TASSR häm RSFSR'nıñ atqazanğan sänğät eşleklese (1944, 1957). 1939-1941. yıllarda Tatar Akademiä Teatrınıñ muzıka bülege mödire häm dirijöre, 1944-1947, 1952-1957. yıllarda Tatar Filharmoniäse direktorı häm sänğät citäkçese. Töp äsärläre: Tapşırılmağan xatlar operası (1960), 4 muzıkal komediä (ş.i. Başmağım), 200dän artıq cır häm romans, xalıq cırların eşkärtülär. Milli muzıkal foklornı cíuçı, öyränüçe häm propagandalawçı. Tatar muzıka kulturasına qarağan mäqälälär, ädäbi äsärlär (piesalar, librettolar, xikäyälär, şiğerlär) autorı. TASSR'nıñ Ğabdulla Tuqay isemendäge Däwlät büläge laureatı (1966). Cäwdät Fäyzi Yaña Tatar bistäse ziratında kümelä. Cäwdät Fäyzi qabere
# Стенли (Виргиния)

Стенли — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Стенли (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,714624 км², 3,714628 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сулишев

һәм
Сулишев — Польшаның Лодзь воеводалыгы Новы-Кавенчин гминаcында урнашкан авыл.

# Сулишев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (8722) Ширра

(8722) Ширра (лат. Schirra) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8722) Ширра
## Тарихы

1996 елның 19 августында R. G. Davis тарафыннан Granville обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 QU1» саналган.
# Мончельер (Торино)

Мончельер — Италиянең Пьемонт төбәге Сальбертранд өязендә урнашкан торак пункт.

# Мончельер (Торино)
## Географиясе

Мончельер Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мончельер (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Запотито (Коюка де Каталан)

Запотито — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Запотито (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Запотито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Запотито (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Запотито (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (7445) Траян

(7445) Траян (лат. Trajanus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7445) Траян
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4116 P-L» саналган.
# Благавичы

Благавичы (белар. Благавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Благавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Жвирче

Жвирче — Словениянең Жужемберк (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жвирче
## Географиясе

Мәйданы — 12,86 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 436,1 метр биеклектә урнашкан.
# (5606) Мурамацу

(5606) Мурамацу (лат. Muramatsu) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5606) Мурамацу
## Тарихы

1993 елның 1 мартында С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 EH» саналган.
# Зыбричени (Единец)

Зыбричени (рум. һәм молдав. Zăbriceni ) — Молдова Республикасының Единец районына караган авыл.
# Пантера (танк)

«Пантера» (алман. Panzerkampfwagen V Panther, кыскача PzKpfw V «Panther») — Икенче бөтендөнья сугышы вакытының алман уртача танкы.
1942-1942 елларда MAN ширкәте тарафыннан эшкәртелгән. Совет һәм союздашлар классификациясе буенча Пантера авыр танк булып санала.
1944 елдан танкка Пантера рәсми исеме бирелгән.
Танк Курск сугышында катнашкан. Белгечләр карашлары буенча Пантера - фашист Алманиясенең иң яхшы танкы булып санала.

# Пантера (танк)
## Техник сыйфатламалары
### Бәямәләре

* Озынлыгы, мм: 6870
# (3409) Абрамов

(3409) Абрамов (лат. Abramov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3409) Абрамов
## Тарихы

1977 елның 9 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RE6» саналган.
# NUDT10

NUDT10 (ингл. Nudix hydrolase 10) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Тепеташпынар (Тарсус)

Тепеташпынар (төр. Tepetaşpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Базар урамы (Казан)

Базар урамы (рус. улица Базарная) — Казанның Киров районында, Җиләкле бистәсендә урнашкан урам.

# Базар урамы (Казан)
## Географиясе

Аркылы Базар урамы белән киселештә тәмамлана.

# Базар урамы (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә. Элекке исеме — Комлы урам.
# Со-Крик (Пенсильвания)

Со-Крик — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Со-Крик (Пенсильвания)
## Географиясе

Со-Крик халык санын алу урыны мәйданы — 8,309133 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Тошемка

Тошемка (Толья) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ивдель елгасының сул ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 63 км.

# Тошемка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200009113
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200911
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (5249) Гиза

(5249) Гиза (лат. Giza) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5249) Гиза
## Тарихы

1983 елның 18 апрелендә Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 HJ» саналган.
# Чакмак (Решадие)

Чакмак (төр. Çakmak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Решадие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ногор-Юган (Назым кушылдыгы)

Ногор-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Назым елгасының уң ярына тамагыннан 367 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 22 км.

# Ногор-Юган (Назым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050901
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205090
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2