yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Саркю

Саркю (фр. Sarcus) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Гокәшә Хәйруллин

Хәйруллин Гокәшә Хәйрулла улы (9(22) ноябрь, 1918 ел, Яхшыбай авылы, Минзәлә өязе, Уфа губернасы, РСФСР — 22 июнь, 1986, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Яхшыбай) — укытучы, Бөек Ватан сугышы чорында легиончы һәм Франция партизаны (макизар). Шагыйрь һәм төбәк тарихчысы Дамир Гарифуллинның (1939) бертуган абыйсы.

# Гокәшә Хәйруллин
## Тәрҗемәи хәле

Гокәшә Хәйруллин 1918 елның 9 (22) ноябрендә Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Татарстанның Сарман районы) Яхшыбай авылында туа. Яхшыбайның башлангыч, Иске Кәшер ТБУМының 7нче сыйныфын тәмамлагач, Алабуга педагогия техникумына укырга керә һәм аны 1936 елда тәмамлый.

# Хезмәт юлы

Беренче хезмәт юлын Красный Бор районының (хәзерге Әгерҗе районы) Салагыш мәктәбендә укытып башлый. 1938 елда ул Әлмәт районының Бигәш мәктәбендә укытучы итеп билгеләнә һәм шунда 1940 елның февраль аена кадәр, ягъни армия сафларына киткәнче эшли. Җирле матбугатта шигырьләрен бастыра.

# Хезмәт юлы
## Бөек Ватан сугышы чоры

1941 ел елның 3 нче сентябрендә, Полтава янындагы канкойгыч сугышларда дистәләгән, йөзләгән, меңләгән солдатлар белән чолганышта калып, фашистларга әсирлеккә эләгә. Аннан соң төрле лагерьларда йөри. Германиядә оештырылган "Идел-Урал" легионына барып чыга.

# Хезмәт юлы
## Франциядәге эшчәнлеге

Гокәшә Хәйруллин Франциядәге Кастрес(үле сылтама) шәһәрендә офицерлар курсын, Потсдам шәһәрендә пропагандистлар курсын тәмамлый, легионда пропагандист һәм китапханәче булып эшли. Легионерлар алдында лекцияләр, докладлар укый, алар арасында татар комитетыннан алынган әдәбият һәм газеталар тарата. "Идел-Урал" дигән мөстәкыйль татар дәүләте төзүне чагылдырган "Утлар" дигән пьеса яза.
1943 елда 1500 дән артык легиончы француз макизар лары (партизаннары) ягына чыга. Алар арасында Гокәшә Хәйруллин исемле Сарман егете дә була һәм ул "Капитан Александр"ның (Әмир Үтәшевның) отрядында була. Франция азат ителгәннән соң, совет әсирләреннән 352 нче Совет батальоны оеша һәм Гокәшә 1945 елның август аенда тулысынча туган иленә кайтырга җыена башлый. Әмир Үтәшевка элекке әсирләрне СССРга кадәр озатып кую йөкләнә.

# Хезмәт юлы
## Совет суды хөкеме

Совет суды Гокәшә Хәйруллинны 25 елга хөкем итә. Ул гомеренең өрлектәй 10 елын Казахстанның Җизказган шәһәрендә бакыр шахталарында үткәрә.

# Хезмәт юлы
## Шәхси тормышы

Гокәшә Хәйруллин 1957 елдан Казанда төзелештә эшли. Штукатурлаучы һәм буяучы кызлар бригадасын җитәкли. Әйбәт эшләгәннәрдер, алар турында газеталарга язгалап торалар, рәсемнәрен бастырып чыгаралар. Заманында үзен шәһәр Советына да, район Советына да депутат итеп куялар. Хатыны Зәйтүнә белән өч кыз үстереп, аларны кияүгә бирәләр.

# Хезмәт юлы
## Иҗаты

Шигырьләр язу гадәтен Гокәшә Хәйруллин беркайчан ташламый. Аның белән очрашкан һәркем аннан үзенә багышлап язылган шигырьне бүләк итеп ала ала. Туйларга, юбилейларга шигырьләр яза.Казанда үткәрелгән әдәби кичәләрнең берсен дә калдырмый. Әдибебез Нәкый ага Исәнбәт белән дустанә мөнәсәбәттә була.Әдәбият елы дип билгеләнгән 2015 елда "Шагыйранә йөрәк сүзе" дигән китабы дөнья күрә.
# (7395) 1985 RP1

(7395) 1985 RP1 (лат. 1985 RP1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7395) 1985 RP1
## Тарихы

1985 елның 10 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RP1» саналган.
# Ойрасбург (Швабия)

Ойрасбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Ойрасбург (Швабия)
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Ойрасбург (Швабия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,94 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 501 метр биеклектә урнашкан.
# Нове Реско

Нове Реско — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Полчин-Здруй гминаcында урнашкан авыл.

# Нове Реско
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 240

IC 240 — чикләрендә урнашкан астеризм .

# IC 240
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 240 буларак та сурәтләнә.
# Боривниця

һәм
Боривниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Бирча гминасында урнашкан авыл.

# Боривниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан-Бартоломеу (Коимбра)

Сан-Бартоломеу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Coimbra (Sé Nova, Santa Cruz, Almedina e São Bartolomeu) муниципалитетына карый.

# Сан-Бартоломеу (Коимбра)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Сускин-Ёль

Сускин-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лёк-Кем елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Сускин-Ёль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000075731
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007573
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# 809 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 809 — Милади тәкъвим буенча IX гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 809 — безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
* 809 — сан.
# Чименли (Нарман)

Чименли (төр. Çimenli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Нарман илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Актоган (Җуалы районы)

Актоган (каз. Ақтоған) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Актоган (Җуалы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Силвер-Гроув (Кентукки)

Силвер-Гроув — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Силвер-Гроув (Кентукки)
## Тарихы

Силвер-Гроув шәһәре елда нигезләнгән.

# Силвер-Гроув (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,271351 км², 4,297999 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# IC 3220

IC 3220 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем һәм галактика .

# IC 3220
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда LEDA 40074, EVCC 2083, SDSS J122221.67+103610.8 һәм VCC 546 буларак та сурәтләнә.
# Акасья (Антакья)

Акасья (төр. Akasya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кус (Яренга кушылдыгы)

Кус — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Яренга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.

# Кус (Яренга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000023337
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002333
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Лонки (Люблин воеводалыгы)

Лонки — Польшаның Люблин воеводалыгы Вонвольница гминаcында урнашкан авыл.

# Лонки (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кастрильо-дель-Валь

Кастрильо-дель-Валь (исп. Castrillo del Val) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кастрильо-дель-Валь
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 22,54 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 939 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Месҗитли (Сарыкая)

Месҗитли (төр. Mescitli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Сарыкая илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вулпешть (Арджеш)

Вулпешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Бузоешть (коммуна) коммунасына карый.

# Вулпешть (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 194 метр биеклектә урнашкан.
# Елмо

Елмо (чех. Jelmo) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Либнич районында урнашкан авыл.

# Елмо
## Географиясе

Мәйданы — 2,761 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Елмо
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Елмо
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Елмо
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 159 |
| 1880 | 154 |
| 1890 | 139 |
| 1900 | 123 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 136 |
| 1921 | 133 |
| 1930 | 95 |
| 1950 | 87 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 87 |
| 1970 | 71 |
| 1980 | 60 |
| 1991 | 41 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 34 |
| 2011 | 54 |
| 2021 | 90 |
# Александр Астафьев

Александр Иванович Астафьев (1816, Козельский өязе - 1863, Твер) - хәрби публицист, Россия Император Армиясенең генерал-майоры.

# Александр Астафьев
## Биографиясе

Александр Иванович Астафьев 1816 елда Калуга губернасының Козельский өязендә Астафьевларның дворян гаиләсендә туган.
Ул Беренче Мәскәү кадетлар корпусында курсны тәмамлай, аннан 1835 елда 8 нче артиллерия бригадасына прапорщик булып чыгарыла. 1844 елда Николаев генераль штаб академиясен тәмамлагач Генераль штабка кабул ителә.
1854 елда полковник дәрәҗәсендә Николаев академиясенең штаб офицеры вазифасына билгеләнә һәм 1863 елга, сәламәтлеге аркасында генерал-майор дәрәҗәсендә отставкага киткәнче кадәр, анда кала.
А. И. Астафьев үз хезмәтләрендә тәҗрибәнең төрле әһәмиятен кире кага; хәрбиләрдән универсаль теоретик белем, барлык гомуми фәннәр белән танышуны таләп итә, махсус хәрбиләр фәннәре турында кимсетү белән басалай.

# Александр Астафьев
## Сайланган әсәрләре

* Варшавская губерния : [по рекогносцировкам и материалам, собранным на месте, составлял Ген. штаба кап. Астафьев]. — СПб. : в тип. Деп-та Ген. Штаба, 1850. — 4+282+64+20 с. — (Военно-статистическое обозрение Российской империи / издаваемое по Высочайшему повелению при 1-м отделении Департамента Генерального Штаба; т. 15, ч. 3)
* Воспоминания о Суворове. — СПб. : тип. Штаба Отд. корпуса внутр. стражи, 1856. — 2+32+2 с.
* Источники политической экономии и государственного хозяйства : 1-е прил. к Соврем. воен. искусству. Кн. 1-2. — СПб. : тип. Штаба Отд. корпуса внутр. стражи, 1862—1863. — 2 т.
* О современном военном искусстве: Ч. 1-2. — СПб. : тип. Почт. деп., 1856—1861.
** Ч. 1: Исследование начал военного искусства. — 1856. — 20+251+2 с.
** Ч. 2. — 1861. − 22+366+2+67 с.
** Критическое исследование современной системы финансов западных государств : Прил. 2 [к кн. «О современном военном искусстве»]. — СПб. : тип. Гл. арт. упр., 1863. — 2+38 с.
* Ответ на рецензию Военного сборника, о современном военном искусстве. — [СПб.] : Воен. тип., ценз. 1862. — 26 с.
* Полевая служба войск (совместно с капитаном Кенигом).
* Что такое военное хозяйство : Прил. 4 к [кн. А. И. Астафьева] Соврем. воен. искус. : (По поводу кн. подполк. Аничкова «Военное хозяйство»). — СПб. : тип. С. Н. Бекенева, 1861. — 49 с.

# Александр Астафьев
## Бүләкләре

* 2 нче дәрәҗә Изге Анна ордены (1851) император таҗы белән (1852)
* 15 ел намуслы хезмәте өчен аерым хөрмәтләү билгесе (1854)
* 20 ел намуслы хезмәте өчен аерым хөрмәтләү билгесе (1859)
# Биййо

Биййо (фр. Billio) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# CCDC192

CCDC192 (ингл. Coiled-coil domain containing 192) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кече Исак-Шор

Кече Исак-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Исак-Ю елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Кече Исак-Шор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000070517
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007051
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ердеван

Ердеван (фр. Erdeven) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# IC 2804

IC 2804 — Әсәт йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2804
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2804, IRAS F11223+1329, PGC 35083, IRAS 11223+1329, MCG+02-29-026, AGC 210313, SDSS J112455.72+131319.4, 2MFGC 8925, Z 67-72, CAIRNS J112455.70+131319.4, Z 1122.3+1329, UZC J112455.7+131319 һәм LEDA 35083 буларак та сурәтләнә.
# Твароги-Ляцки

Твароги-Ляцки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Перлеево гминасында урнашкан авыл.

# Твароги-Ляцки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD52850

HD52850 — Зур Эт йолдызлыгында урнашкан A5/7mA7-F2/3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,75 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Севенье (кратер)

Севенье (лат. Sévigné) — Венера планетасының 52°36′ к. к. 326°30′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 29.6 километр озынлыкта булган кратеры.

# Севенье (кратер)
## Исеме

Кратер шагыйрә Мари де Рабютен-Шанталь Севенье хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
# Яңаюл (Караганды өлкәсе)

Яңаюл (каз. Жаңажол) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Яңаюл (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Стоун (округ, Миссури)

Стоун — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Галина шәһәре.

# Стоун (округ, Миссури)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.

# Стоун (округ, Миссури)
## Халкы

2019 елда халык саны 31 424 кеше тәшкил иткән.

# Стоун (округ, Миссури)
## Территориясе

Округ мәйданы 1199 км² тәшкил итә.
# Ждрело (Петровац)

Ждрело (серб. Ждрело ) — Сербиянең Браничево округы Петроватс-на-Млави җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ждрело (Петровац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 412 метр биеклектә урнашкан.

# Ждрело (Петровац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Кәләй

Кәләй — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Халык саны — 1646 тирәсендә. Почта индексы — 423410.

# Кәләй
## Тарих

1727 елда нигезләнгән.

# Кәләй
## Авылда туган күренекле шәхесләр

* Никита Токарликов (1918 — 1944, Литва ССР), Советлар Берлеге Каһарманы.
* Авксентий Юртов (1854-1916), эрзә мәгърифәтчесе.
* Гөлфия Исхакова (1957), шагыйрә, С. Сөләйманова премиясе лауреаты (2016).

# Кәләй
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Кәләй
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# (12119) Memamis

(12119) Memamis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12119) Memamis
## Тарихы

1999 елның 13 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NG9» саналган.
# Сан-Жозе-ду-Бонфин

Сан-Жозе-ду-Бонфин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Сан-Жозе-ду-Бонфин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 152,135 км².
# Комавис

Комавис (Чулман-Вис) — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колва елгасының уң ярыннан 180 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.

# Комавис
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000072856
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007285
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Пиреу-Груюлуй

Пиреу-Груюлуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Златна коммунасына карый.

# Пиреу-Груюлуй
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Переменовка

Переменовка (каз. Переменовка) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Переменовка
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Брабова

Брабова — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Брабова (коммуна) коммунасына карый.

# Брабова
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 139 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Казан (Томск районы)

Казан (Казанка) — Тум өлкәсенең Тум районында урнашкан чат татарлары авылы.

# Казан (Томск районы)
## Сәгать поясы

Казан (Томск районы) Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Казан (Томск районы)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Тум өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1944 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1944 елдан — Тум өлкәсендә.

# Казан (Томск районы)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 64,3%, урыслар — 28,6%.
# Фоат Галимуллин

Фоат Галимуллин, Фоат Галимулла улы Галимуллин (1941 елның 21 марты, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Кукмара районы, Арпаяз) — татар әдәбияты белгече, КФУ профессоры (2000), филология фәннәре докторы (1999), Татарстанның (1996) һәм РФ (2006) атказанган мәдәният хезмәткәре. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1990). ТР язучылар берлеге идарәсе рәисе (1999-2005).

# Фоат Галимуллин
## Тәрҗемәи хәле

1941 елның 21 мартында ТАССР Кукмара районы Арпаяз авылында туган. Пычак авылы җиделлык мәктәбен тәмамлагач, «Әсәнбаш» күмәк хуҗалыгында, туган авылында клуб мөдире булып эшләгән (1957-1962). «Халык театры режиссеры» белгечлеге буенча Алабугада Татарстан республика мәдәни-агарту укуханәсен, «Татар теле һәм әдәбияты укытучысы» белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогия институтының тарих-филология факультеты татар теле һәм әдәбияты бүлеген (1974) тәмамлаган.
«Хәзерге татар прозасында хезмәт кешеләре характерлары» темасына филология фәннәре кандидатлыгына (Уфа, 1980), «1920-1930 еллар татар әдәбиятында эстетика һәм социологизмның үзара мөнәсәбәте» темасына докторлык (Казан, 1999) диссертацияләре яклаган.
* 1962-1965 елларда хәрби хезмәттә була.
* 1965-1967 елларда КПССның Кукмара райкомында инструктор һәм район мәдәният йорты директоры булып эшли.
* 1967-1974 елларда Татарстан АССР радиокомитетында радио дикторы.
* 1977-1986 елларда Казан дәүләт педагогия институтының тарих-филология факультетының декан урынбасары, 1986-1991 елларда деканы булып эшли, 1995-2000 елларда татар әдәбияты кафедрасы мөдире.

# Фоат Галимуллин
## Фәнни кыйбласы

Гыйльми эшчәнлегенең төп өлкәсе — әдәбият фәне, әдәби тәнкыйть. 600дән артык фәнни-тәнкыйди хезмәт язган. Татар әдәбияты тарихының 1920-1930 еллардагы күренешләрен: 1917 елгы инкыйлабтан соң әдәбиятның идеология максатларына буйсындырылуы тарихын, әдәбиятта социалистик реализм методының җиңүе процессларын өйрәнә.

# Фоат Галимуллин
## Фәнни кыйбласы
#### Монографияләре

* Инешләр Иделгә кушыла. Казан, 1985.
* Офыкларны алдан күреп. Казан, 1995.
* Эстетика һәм социологизм. Казан: «Мәгариф», 1998.
* Әле без туганчы. Казан: ТКН, 2001.
* Табигыйлеккә хилафлык. Казан: ТКН, 2004.
* Время поиска. Казан: «Мәгариф», 2005.
* Вопросы эстетики в татарской литературе 1920-30-х годов. Казан: ТДГПУ, 2010.
Татар әдәбияты буенча дәреслекләр авторы: рус мәктәпләренең 4, 9, 10нчы сыйныф укучылары, татар мәктәпләренең 7, 10, 11нче сыйныф укучылары өчен.

# Фоат Галимуллин
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* Татарстан язучылар берлеге идарәсе рәисе итеп сайлана (1999 — беренче мөддәткә, 2002 — икенче мөддәткә).
* 1999 Татарстанның халык депутаты.
* 2004 Татарстан Дәүләт шурасы депутаты.

# Фоат Галимуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1996 — Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2005 — ТР язучылар берлегенең Җамал Вәлиди исемендәге премиясе — «Табигыйлеккә хилафлык» (2004) китабы өчен.
* 2005 — «Казанның меңьеллыгы истәлегенә» медале
* 2006 — РФ атказанган мәдәният хезмәткәре
* 2010 — Мәҗит Гафури премиясе (Башкортстан)
* 2011 — «Фидакәр хезмәт өчен» медале (Татарстан)
* 2019 — Фатих Кәрим премиясе (Башкортстан)
# Яңа Сәпәш (Әлшәй районы)

Яңа Сәпәш — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 350 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452136, ОКАТО коды — 80202819001.

# Яңа Сәпәш (Әлшәй районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:

# Яңа Сәпәш (Әлшәй районы)
## Шәхесләр

* Розалия Солтангәрәева (1955), фольклорчы, филология фәннәре докторы (2003). БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1990).
# Пенка (Вохтома кушылдыгы)

Пенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вохтома елгасының сул ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Пенка (Вохтома кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300312110000016256
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001625
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0