yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вероника Скворцова

Вероника Скворцова (рус. Вероника Скворцова, 1 ноябрь 1960(1960-11-01) (63 яшь), Мәскәү, СССР — , ) — РФ сәяси-дәүләт эшлеклесе

# Вероника Скворцова
## Тәрҗемәи хәле

1960 елның 1 ноябрендә Мәскәү шәһәрендә туган.
# Белентепе (Мусабейли)

һәм
Белентепе (төр. Belentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Килис иле Мусабейли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вюнайм

Вюнайм (фр. Wuenheim) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Гебвиллер кантонына карый.

# Вюнайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,17 км².
# Минковице (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Минковице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Крокова гминасында урнашкан авыл.

# Минковице (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сердемь

Сердемь (Сердема, Сормо) — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Бутурлино районы, Шатково районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пьяна елгасының сул ярыннан 272 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.

# Сердемь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500412110000039678
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003967
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Солджер (Канзас)

Солджер — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Солджер (Канзас)
## Тарихы

Солджер шәһәре елда нигезләнгән.

# Солджер (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,400066 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 371 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Башөрен (Кызылҗаһамам)

Башөрен (төр. Başören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сьвенцениця

Сьвенцениця — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сероцк гминасында урнашкан авыл.

# Сьвенцениця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Черноха

Черноха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кисьма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Черноха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100912110000004673
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000467
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Казе Ребуфели (Савона)

Казе Ребуфели — Италиянең Лигурия төбәге Кайро-Монтенотте өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Ребуфели (Савона)
## Географиясе

Казе Ребуфели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Ребуфели (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Плейнсборо-Сентер (Нью-Джерси)

Плейнсборо-Сентер — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Плейнсборо-Сентер (Нью-Джерси)
## Географиясе

Плейнсборо-Сентер халык санын алу урыны мәйданы — 1,973254 км², 1,974715 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Новоселки (Сембер өлкәсе)

Новоселки (рус. Новоселки) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан бистә.

# Новоселки (Сембер өлкәсе)
## Сәгать поясы

Новоселки (Сембер өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Новоселки (Сембер өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74,8%), татарлар (11,1%), чуашлар (6,6%), мapдьıʙa (4,6%).
# Брассак (Терн һәм Гаронна)

Брассак (фр. Brassac) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Вяньть-Еган

Вяньть-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ай-Суны-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 37 км.

# Вяньть-Еган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200040265
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204026
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Филиньяно

Филиньяно — Италиянең Молизе төбәгендә урнашкан коммуна. Изерния провинциясе составына керә.

# Филиньяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 460 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Колли-а-Вольтурно, Поццилли, Роккетта-а-Вольтурно, Валлеротонда, Аккуафондата, Монтаквила һәм Скаполи коммуналары белән чиктәш.
# Ариш (Марку-де-Канавезеш)

Ариш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Марку-ди-Канавезиш муниципалитетына карый.

# Ариш (Марку-де-Канавезеш)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Боралдай (Ордабашы районы)

Боралдай (каз. Боралдай) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Боралдай (Ордабашы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (2995) Таратута

(2995) Таратута (лат. Taratuta) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2995) Таратута
## Тарихы

1978 елның 31 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QK» саналган.
# Караоглан (Гөлбашы)

Караоглан (төр. Karaoğlan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Лоред

Лоред (фр. Laurède) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Плешки (Оричи районы)

Плешки (рус. Плешки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Плешки (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Плешки (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Плешки (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Плешки (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Моратова

Моратова ― фамилия.
* Гөлдәр Моратова (1951), БР мәдәният министры урынбасары (1995―2001). БР атказанган мәдәният хезмәткәре.
* Зөһрә Моратова (1924―2006), филология фәннәре кандидаты, доцент, МДУ атказанган педагогы.
* Кира Моратова (1934―2018), кинорежиссер, Украина ССР халык артисты (1990).
# Санта Барбара (Пунгарабато)

Санта Барбара — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Пунгарабато муниципалитеты составына керә.

# Санта Барбара (Пунгарабато)
## Географиясе

Санта Барбара Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Санта Барбара (Пунгарабато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Санта Барбара (Пунгарабато)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Волказчо (Лука)

Волказчо — Италиянең Тоскана төбәге Кастельнуово-ди-Гарфаньяна өязендә урнашкан торак пункт.

# Волказчо (Лука)
## Географиясе

Волказчо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Волказчо (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аревалильо-де-Сега

Аревалильо-де-Сега (исп. Arevalillo de Cega) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Аревалильо-де-Сега
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1047 метр биеклектә урнашкан.
# Поцоло (Верона)

Поцоло — Италиянең Венеция төбәге Леньяго өязендә урнашкан торак пункт.

# Поцоло (Верона)
## Географиясе

Поцоло Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Поцоло (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Конфрансон

Конфрансон (фр. Confrançon) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Аттинья кантонына карый.

# Конфрансон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,17 км².
# Сабля (Нерль кушылдыгы)

Сабля — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нерль елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 78 км.

# Сабля (Нерль кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100812110000004155
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000415
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Чавушлар (Кызылҗаһамам)

Чавушлар (төр. Çavuşlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Армутлу (Бозкыр)

Армутлу (төр. Armutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сассерид (ай кратеры)

Сассерид (лат. Sasserides) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 82 км булган кратер.

# Сассерид (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Галлио Сассерид (1562—1612) хөрмәтенә бирелә.

# Сассерид (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Березники (Чиләбе өлкәсе)

Березники (рус. Березники) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.

# Березники (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Березники (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Березники (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Березники (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (60%), татарлар (10%), украиннар (10%), казахлар (12%).
# Олекшин

Олекшин — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кишково гминасында урнашкан авыл.

# Олекшин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Стори (округ, Невада)

Стори — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Вирджиния-Сити шәһәре.

# Стори (округ, Невада)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1861 елда оештырыла.

# Стори (округ, Невада)
## Территориясе

Округ мәйданы 684 км² тәшкил итә.
# Отиньяк

Отиньяк (фр. Autignac) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Баты Елагөзлү (Эрегъли)

Баты Елагөзлү (төр. Batı Elagözlü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бургшлайниц-Кюнринг

Бургшлайниц-Кюнринг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Хорн округы составына керә.

# Бургшлайниц-Кюнринг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 376 метр биеклектә урнашкан. Розенбург-Мольд, Гарс-ам-Камп, Шёнберг-ам-Камп, Майсау, Штранинг-Графенберг, Эггенбург һәм Майзельдорф коммуналары белән чиктәш.
# Чакыркады (Бартын)

Чакыркады (төр. Çakırkadı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Эмирһан (Измит)

Эмирһан (төр. Emirhan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гарадзишча (Дзяржынский районы)

Гарадзишча (белар. Гарадзішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Гарадзишча (Дзяржынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вильфранш-сюр-Сон

Вильфранш-сюр-Сон (фр. Villechenève) — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
# Кече Пидым

Кече Пидым — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Пидым елгасының сул ярына тамагыннан 16 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 25 км.

# Кече Пидым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300019689
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301968
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# NGC 2475

NGC 2475 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2475
## Тарихы

Әлеге галактика 1856 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сипень (Польша)

Сипень — Польшаның Лодзь воеводалыгы Неборув гминаcында урнашкан авыл.

# Сипень (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жежево-Мале

Жежево-Мале — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любень-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Жежево-Мале
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чамлыҗа (Мерзифон)

Чамлыҗа (төр. Çamlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Мерзифон илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шайки

Шайки (белар. Шайкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Клецкий районында урнашкан авыл.

# Шайки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Фирдәвес Гарипова

Фирдәвес Гарипова — татар ономастикасы, топонимиясе һәм гидронимиясе өлкәләрен өйрәнгән, педагоглар әзерләгән олуг галимә. Филология фәннәре докторы (1992), профессор (1993). Татарстанның һәм Россиянең атказанган фән эшлеклесе (1995, 2003).
Фирдәвес Гариф кызы Гарипова 1941 елның 7 декабрендә ТАССРның Биектау районы Кодаш авылында туган, гаиләдә сигезенче бала була. Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын 1965 елда тәмамлаганнан соң, Биектау районы Ямаширмә урта мәктәбендә укыта ул. 1966-70 елларда Республика фәнни китапханәсендә китапханәче булып эшләп ала. 1974 елдан – СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалы Тел, әдәбият һәм тарих институтында. Исем-атамасын 1996 елдан алыштырган әлеге фәнни учреждениедә – ТР Фәннәр академиясенең Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында 40 еллап фәнгә хезмәт итә, гомерен җәмгыятебезнең шушы әһәмиятле өлкәсенә багышлый. Институтының лексикология һәм диалектология бүлеге баш фәнни хезмәткәре булып хезмәт куя. 1976 елдан Казан дәүләт педагогия институтында студентларга хәзерге заман татар әдәби теле (лексикология), татар әдәби теле тарихы, татар теленең тарихи грамматикасы буенча белем бирә, югары уку йортлары өчен дәреслекләр, методик ярдәмлекләр яза. 1991 елда "Татарстан гидронимиясе" дигән темага докторлык диссертациясе яклый.
Фирдәвес Гарипова татар авыллары тарихын (ә алар 900дән артып киткән), сулыкларның географик атамаларын өйрәнеп, аларның исемнәренең килеп чыгышы турындагы күп санлы китаплары һәм массакүләм мәгълүмат чараларында язмалары һәм чыгышлары белән танылган, гомумән, татар ономастикасы, топонимиясе һәм гидронимиясе өлкәләрендә абруйлы белгеч, 2 дистәдән артык монография һәм сүзлек язып бастырган.
Фирдәвес Гарипова 2014 елда, 4 ноябрьдә Казанда вафат булган. Биектау районының Олы Битаман авылы зиратында җир куенына иңдерелде.

# Фирдәвес Гарипова
## Китаплары, фәнни хезмәтләре

* 1994 ел - Исемнәрдә - ил тарихы, Казан, ТКН
* 1995 ел - Инешләрдән иңгән моңнар бар. китап
* 2003 ел - "Хәтеремнән чыкмый һич тә...", Казан, ТКН
* 2005 ел - Рухи башкалабыз: Мәшһүр татар авыллары, Мәгариф нәшрияты.
# OPTi 929

The OPTi 929 1990-ынчы еллар башында сатылган тавыш карталарына интеграцияләнгән тавыш чипы. Ул MPU-401 интерфейсы аша Sound Blaster һәм AdLib туры килүен һәм өлгеләргә нигезләнгән синтезны тәэмин иткән. Өлгеләр тупланмасы ROM чипы нигезендә булган.
# Мерсёй

Мерсёй (фр. Merceuil) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Юг кантонына карый.

# Мерсёй
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13.8 км².
# ECM2

ECM2 (ингл. Extracellular matrix protein 2) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Акалко (Чилапа де Алварез)

Акалко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чилапа-де-Альварес муниципалитеты составына керә.

# Акалко (Чилапа де Алварез)
## Географиясе

Акалко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Акалко (Чилапа де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Акалко (Чилапа де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Рови (Пултуский повяты)

Рови — Польшаның Мазовия воеводалыгы Обрыте гминасында урнашкан авыл.

# Рови (Пултуский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Санкт-Томас-ам-Блазенштайн

Санкт-Томас-ам-Блазенштайн — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Перг округы составына керә.

# Санкт-Томас-ам-Блазенштайн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 723 метр биеклектә урнашкан. Рехберг, Пирбах, Кёнигсвизен, Пабнойкирхен, Бад-Кройцен һәм Мюнцбах (Югары Австрия) коммуналары белән чиктәш.
# Сүтверен (Һалфети)

Сүтверен (төр. Sütveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эль Линдеро, Аройо Бланко (Сан Фелипе)

Эль Линдеро, Аройо Бланко — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Эль Линдеро, Аройо Бланко (Сан Фелипе)
## Географиясе

Эль Линдеро, Аройо Бланко Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Линдеро, Аройо Бланко (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Линдеро, Аройо Бланко (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Килник (коммуна, Горж)

Килник — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.

# Килник (коммуна, Горж)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 42,06 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Килник, Килнику-де-Сус, Дидилешть, Гелешоая, Ходоряска, П'ептань, Пиноаса, Стежерей һәм Вилчауа авыллары урнашкан.
# Бистричиця

Бистричиця — Словениянең Камник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Бистричиця
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 486 метр биеклектә урнашкан.
# Палесцина (Астравецкий районы)

Палесцина (белар. Палесціна) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Палесцина (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Даймберг

Даймберг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Даймберг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,12 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 метр биеклектә урнашкан.
# Аксу (Юксекова)

Аксу (төр. Aksu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Юксекова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бюи-ле-Баронни

Бюи-ле-Баронни (фр. Buis-les-Baronnies һәм фр. Le Buis) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Глендейл (Монро, Висконсин)

Глендейл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Глендейл (Монро, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,6 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 364 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вудрафф (Көньяк Каролина)

Вудрафф — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Вудрафф (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Вудрафф шәһәре 1787 елда нигезләнгән.

# Вудрафф (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,186476 км², 10,131 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 ± 1 метр биеклектә урнашкан.