# 1991 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1991 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1991 MCMXCI |
| Юлиан тәкъвим | 1990—1991 (14 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7499—7500 (14 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2743—2744 (4 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5751—5752 ה'תשנ"א — ה'תשנ"ב |
| Һиҗри тәкъвим | 1411—1412 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4483—4484 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1440 ԹՎ ՌՆԽ |
| Кытай тәкъвиме | 4687—4688 (15 февральдан) 庚午 — 辛未 ак ат — ак сарык |
| Хәбәш тәкъвим | 1983 — 1984 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 2047—2048 |
| - Шака самват | 1913—1914 |
| Шәмси тәкъвим | 1369—1370 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2534 |
| Япон ел исәбе | 3 ел Хэйсэй |
1991 (бер мең тугыз йөз туксан беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1991 елы, II меңьеллыкның 991 елы, XX гасырның 91 елы, XX гасырның 10 унъеллыгының 1 елы, 1990 елларның 2 елы. 1991 елдан бирле 33 ел үтте.

# 1991 ел
## Вакыйгалар

* 20 гыйнвар — Кырым халкы референдумда утрауларына автономия статусын кайтаруны яклап чыга.
* 20 гыйнвар — Латвия башкаласы Рига каласында баррикадалар ясала.
* 3 март — Референдумда Латвиянең 74 %-ты һәм Эстониянең 83 %-ты ССРБдан бәйсезлек өчен тавыш бирәләр.
* 17 март — ССРБ-ны саклау турында референдум уза. 6 республика аны үткәрүдән баш тарта.
* 9 апрель — Гөрҗистан Югары Шурасы илнең дәүләт суверенлыгын һәм ССРБ-дан бәйсезлекне игълан итә.
* 19 апрель — Татарстанның Апас районынан Кайбыч районы бүленеп чыга.
* 14 май ― Татарстан Югары Шурасы Татарстан Президенты вазифасын гамәлгә куя.
* 12 июнь — Минтимер Шәймиев Татарстан Республикасының беренче Президенты итеп сайлана.
* 25 июнь — Словения һәм Хорватия Югославиядән бәйсезлекне игълан итә.
* 27 июнь — Югославия халык армиясе Словениягә бәреп керә.
* 30 июнь — Кырым татарлары милли мәҗлесе суверенитны игълан итә, милли гимны һәм байракны раслый.
* 5 июль — Татарстан ССР Югары Шурасы сессиясендә Мөхәммәт Сабиров республиканың Премьер-министры итеп раслана.
* 29 июль — РСФСР Литва бәйсезлеген таный.
* 16 август — Татарстан һәм Башкортстан арасында дуслык һәм хезмәттәшлек турында Шартнамә төзелә.
* 19 август — ССРБда ГКЧП оештырыла.
* 20 август — Эстония бәйсезлеге игълан ителә.
* 21 август — Латвия үз бәйсезлеген торгызуы турында игълан итә.
* 21 август — ГКЧП таркала.
* 4 сентябрь — Кырым дәүләт суверенитеты турында декларация кабул ителә.
* 6 сентябрь — ССРБ Эстония, Латвия, Литва дәүләтләренең бәйсезлеген таный.
* 6 сентябрь — Ленинградка тарихи Санкт-Петербург атамасы кайтарыла.
* 8 сентябрь — Македония бәйсезлекне яулый.
* 17 сентябрь — Латвия, Литва, Эстония, Төньяк һәм Көньяк Корея илләре БМО-га керделәр.
* 21 сентябрь — Референдумда Әрмәнстанның бәйсезлеген 99 % хуплаган.
* 22 сентябрь — Таҗикстанда Компартия тыелды.
* 23 сентябрь — Әрмәнстан үз бәйсезлеген игълан итә.
* 30 сентябрь — Татарстан президентының Татарстан Фәннәр академиясен оештыру турында боерыгы чыга.
* 15 октябрь — милли хәрәкәт вәкилләре, Татарстан суверенитетын закон белән ныгытуны таләп итәр өчен, Югары Совет утырышы барган бинага бәреп керү омтылышын ясыйлар.
* 24 октябрь — «Татарстан Республикасының дәүләт бәйсезлеге акты турында» карар кабул ителә.
* 26 октябрь — Төрекмәнстанда узган референдумда халыкның күпчелеге ил бәйсезлеге өчен тавыш биргән.
* 16 декабрь — БМО үзенең 1975 елда кабул ителгән сионизм расизмга тиңләгән карарны кире кага.
* 25 декабрь — Михаил Горбачев ССРБ президенты постыннан китә. РСФСР исеме Россия Федерациясенә үзгәртелә.
* 26 декабрь — ССРБ таркалуы, Бәйсез Дәүләтләр Берлеге оешмасы төзелә.

# 1991 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1991 елда туганнар
* 25 март — Динә Гарипова, Татарстан җырчысы, Беренче канал оештырган җыр бәйгесе җиңүчесе (2012).
* 7 май — Дания Нәгыйм, шагыйрә.
* 23 май — Лена Майер-Ландрут, алман җырчысы, Ослода узган халыкара Евровидение 2010 җыр бәйгесе җиңүчесе.
* 10 июль — Айдар Җаббаров, театр режиссеры.
* 21 август — Артур Шайдуллин, драма актеры.
* 28 сентябрь — Ринат Фәхретдинов (1991), катнаш көрәш (MMA) белән һөнәри шөгыльләнүче спортчы.

# 1991 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1991 елда вафатлар
* Җәмил Гыйльманов, татар галиме, тарихчы.
* Әхмәт Галиәкбәров, татар артисты.
* 19 гыйнвар — Гозәер Абдураманов, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 28 март — Әмир Нәҗип, шәркыятьче галим, тюрколог.
* 3 апрель — Грэм Грин (ингл. Henry Graham Greene), инглиз язучысы.
* 12 апрель — Нури Арсланов, татар шагыйре, Г.Тукай исемендәге ТР Дәүләт премиясе лауреаты.
* 3 май — Гайшә Рахманкулова, беренче татар хатын-кыз профессиональ рәссам.
* 24 июнь — Әхмәт Исхак, татар шагыйре, тәрҗемәче.
* 30 июнь — Тамара Ханым, биюче, ССРБ халык артисты.
* 21 август — Дмитрий Комарь, август фетнәсендә һәлак булучы, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 30 август — Газиз Кашапов, татар язучысы, журналист.
* 28 октябрь — Газиз Зыятдинов, Академия театры артисты.
* 11 ноябрь — Михаил Куприянов, ССРБ халык рәссамы.
* 18 декабрь — Альберт Сафин, татар язучысы.

# 1991 ел
## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Гөлшат Зәйнашева, татар шагыйрәсе («Илле җыр» китабы өчен).
* Әбрар Кәримуллин, татар галиме («У истоков татарской книги», «Татарская книга пореформенной России», «Татарская книга XX века» трилогиясе өчен).

# 1991 ел
## Нобель премиясе лауреатлары

* Физика өлкәсендә Нобель премиясе — Пьер Жиль де Жен.
* Химия өлкәсендә Нобель премиясе — Рихард Эрнст.
* Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе — Эрвин Неер, Берт Сакман.
* Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — Надин Гордимер.
* Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе — Рональд Коуз.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе — Аун Сан Су Чжи.