yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD177410

HD177410 — Аждаһа йолдызлыгында урнашкан B 9.5IIIP SI спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,506 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD56010

HD56010 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,04 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Лейнсвилл (Индиана)

Лейнсвилл — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лейнсвилл (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1817 елда нигезләнгән.

# Лейнсвилл (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,354354 км², 1,354355 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 213 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ораклар (Салихлы)

Ораклар (төр. Oraklar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# EIF3E

EIF3E (ингл. Eukaryotic translation initiation factor 3 subunit E) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бекеши (ай кратеры)

Бекеши (лат. von Békésy) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 96,25 км булган кратер.

# Бекеши (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Дьёрдь фон Бекеши (1899—1972) хөрмәтенә бирелә.

# Бекеши (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
# Маларыта

Маларыта (белар. Маларыта) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыта районында урнашкан шәһәр.

# Маларыта
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Фонтаниль-Корнийон

Фонтаниль-Корнийон (фр. Fontanil-Cornillon) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Гренобль-2 кантонына карый.

# Фонтаниль-Корнийон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,50 км².
# SPATS1

SPATS1 (ингл. Spermatogenesis associated serine rich 1) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Березник (Орлов районы)

Березник (рус. Березник) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.

# Березник (Орлов районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Березник (Орлов районы)
## Сәгать поясы

Березник (Орлов районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Березник (Орлов районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Рокингем (округ, Нью-Гэмпшир)

Рокингем — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Брентвуд шәһәре.

# Рокингем (округ, Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1769 елда оештырыла.

# Рокингем (округ, Нью-Гэмпшир)
## Территориясе

Округ мәйданы 1800 км² тәшкил итә.
# Нарбонна (округ)

һәм
Нарбонна — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Од департаментына карый.

# Нарбонна (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1690 км². Округ 9 кантоннан тора, алар үз чиратында 82 коммунага бүленгән.
# Ул (бала)

Ул яки угыл — ир-ат нәсел дәвамчысы, ата-аналарга карата ир-ат җенесле балалары. Хатын-кыз эквиваленты - кыз.
# Лонгей

Лонгей (фр. Longueil) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# 1-нче армия корпусы

1-нче армия корпусы — төрле дәүләтләрнең кораллы көчләрендә армия корпусы атамасы.
* 1-нче армия корпусы (вермахт)
* 1-нче армия корпусы (КРКК)
* 1-нче армия корпусы (Германия)
* 1-нче армия корпусы (Россия)
* 1-нче армия корпусы (Франция)
* 1-нче армия корпусы (ЭККА)
* 1-нче Идель армия корпусы
* 1-нче Кавказ армия корпусы
* 1-нче Себер армия корпусы
* 1-нче Чехословак армия корпусы
# Союз-11 (галәми кораб)

Союз-11 - 1971 елда Салют-1 дигән орбиталь станциягә беренче экипажны китергән пилотлы галәми кораб (моннан элекке Союз-10 корабы орбиталь станция белән уңышсыз тоташтырыла, шуңа күрә экипаж станциягә керә алмый).
1971 елның 29 июнендә Җиргә кайтканда югары биеклектә төшерелә торган аппарат герметиксызлана һәм галәмчеләр Георгий Добровольский, Владислав Волков, Виктор Пацаев һәлак була. Ул вакытта скафандрлар кулланылмый.
Каза вентиляцион клапан кинәт ачылуы сәбәпле булган. Бу һәлакәттән соң скафандрлар мәҗбүри тәртиптә кулланыла башлый һәм клапан төзәтелә.
Һәлак булган галәмчеләр истәлегенә күп шәһәрләрдә урамнар аталган. Айда урнашкан "Һәләк булган астронавт" һәйкәлендә галәмчеләр исемнәре бастырылган.
# Абаҗы (Бигадич)

Абаҗы (төр. Abacı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 2398

NGC 2398 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2398
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Полк (округ, Висконсин)

Полк — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Болсам-Лейк шәһәре.

# Полк (округ, Висконсин)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1853 елда оештырыла.

# Полк (округ, Висконсин)
## Территориясе

Округ мәйданы 2375 км² тәшкил итә.
# NDST2

NDST2 (ингл. N-deacetylase and N-sulfotransferase 2) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 1734

IC 1734 — Мич чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 1734
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1734, ESO 353-48, IRAS 01470-3259, MCG-06-05-003, ESO-LV 353-0480, IRAS F01470-3259, GSC 07006-00718, PGC 6679, 2MASX J01491704-3244336, 6dFGS gJ014917.1-324433, SGC 014703-3259.5, PSCz Q01470-3259, HIPASS J0149-32, LEDA 6679, APMBGC 353-124-110, DUGRS 353-001 һәм Gaia DR2 5018360017666227712 буларак та сурәтләнә.
# HD190073

HD190073 — Бөркет йолдызлыгында урнашкан A2IVe спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,73 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мөхтәрият (гәҗит, Сарытау)

Мөхтәрият — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Сарытау милли комитеты органы. 1917 елда Сарытау шәһәрендә атнага 2 тапкыр татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Сәгыйтьмөхәммәт Енгалычев.
# Велки Уезд (Коятице)

Велки Уезд (чех. Velký Újezd) — Чехиянең Высочина крае Коятице (Чехия) районында урнашкан авыл.

# Велки Уезд (Коятице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,596 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 482 метр биеклектә урнашкан.

# Велки Уезд (Коятице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Велки Уезд (Коятице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Велки Уезд (Коятице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 59 |
| 1880 | 68 |
| 1890 | 48 |
| 1900 | 49 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 46 |
| 1921 | 44 |
| 1930 | 39 |
| 1950 | 255 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 313 |
| 1970 | 287 |
| 1980 | 251 |
| 1991 | 208 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 156 |
| 2011 | 58 |
| 2021 | 108 |
# DALRD3

DALRD3 (ингл. DALR anticodon binding domain containing 3 һәм DALR anticodon-binding domain-containing protein 3) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (11655) 1997 CC29

(11655) 1997 CC29 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11655) 1997 CC29
## Тарихы

1997 елның 7 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CC29» саналган.
# Врбичка

Врбичка (чех. Vrbička) — Чехиянең Устецк крае Вроутек районында урнашкан авыл.

# Врбичка
## Географиясе

Мәйданы — 4,027 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 438 метр биеклектә урнашкан.

# Врбичка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Врбичка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Врбичка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 224 |
| 1880 | 205 |
| 1890 | 203 |
| 1900 | 182 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 191 |
| 1921 | 194 |
| 1930 | 169 |
| 1950 | 121 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 78 |
| 1970 | 51 |
| 1980 | 60 |
| 1991 | 47 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 16 |
| 2011 | 17 |
| 2021 | 21 |
# Сыпатай батыр авылы

Сыпатай батыр авылы (каз. Сыпатай батыр ауылы) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Сыпатай батыр авылы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# 7 номерлы лицей-интернат

7 нче номерлы лицей-интернат (элекеге исеме 7 нче татар-төрек лицее) — Казанның иң абруйлы һәм алдынгы мәктәпләрнең берсе. Лицей 1994 елда Татарстан һәм Төркия хөкүмәтләре тарафыннан ачылган.

# 7 номерлы лицей-интернат
## Гомуми мәгълүмат

Лицейда 7 сыйныфтан башлап укыйлар. Лицей үзенчәлеге – интернат, ягъни укучыларның күпчелеге атна буена махсус бинада яшиләр. Биредә гендерлы укыту кулланыла, укучылар ир-ат җенесеннән.
Укыту 4 телдә алып барыла: татарча, төрекчә, инглизчә, урысча. Лицейны тәмамлаучыларның 100% диярлек Татарстан, Россия һәм чит ил университетларына укырга керәләр. Лицей укучылары Татарстан, төбәк һәм Россия бәйге/олимпиадларында зур уңышларга ирешәләр. Балалар лицейга 6 нчы сыйныфтан соң, март-июнь айларында уздырылган махсус имтиханнар нәтиҗәседә кабул ителәләр.

# 7 номерлы лицей-интернат
## Уңышлар

* Олимпиада нәтиҗәләре буенча лицей Казанның 10 иң яхшы мәктәбе исемлегенә керә.
* 2012 елда БДИ нәтиҗәләре буенча Казан мәктәпләре рейтингында 8 урынга лаек булды.
* 2013 елда “Татарстан Республикасының иң яхшы 100 гомуми белем бирү мәктәпләре” исемлегендә 8 нче урын алды.
* 2014 елда шул ук рейтингта 3 нче урынга күтәрелде. Федераль тикшерү нәтиҗәсендә, социаль-экономик белем бирү профиле буенча, лицей Россиянең 100 иң яхшы мәктәпләре исемлегенә керә.
# Радзимовице (Мазовия воеводалыгы)

Радзимовице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стшегово гминасында урнашкан авыл.

# Радзимовице (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (20092) 1994 PL22

(20092) 1994 PL22 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20092) 1994 PL22
## Тарихы

1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PL22» саналган.
# Стракка (Пенсильвания)

Стракка — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Стракка (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1800 елда нигезләнгән.

# Стракка (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 8,98 квадрат миль, 23,271163 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 399 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Виру-Кабала

Виру-Кабала (эст. Viru-Kabala) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Әгерҗе

Әгерҗе (лат. тат. Ägerce, рус. Агрыз, удм. Огырчи) — РФнең субъекты булган Татарстан Республикасындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге. Мөһим тимер юл төене.
Халык саны – 19 739 кеше (2016).

# Әгерҗе
## География

Шәһәр Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Удмуртия чигендә, Сарапул калкулыгы итәге янында, бер үк исемле елга ярында, Казаннан 304 километр төньяк-көнчыгыштарак, Ижаудан 36 километр көньяктарак урнашкан.

# Әгерҗе
## Тарих

Шәһәр Казан—Екатеринбург тимер юлы төзелеше уңаеннан барлыкка килгән, аңа Әгерҗе станциясе каршында бистә буларак нигез салынган. 1924 елдан — өяз үзәге булмаган шәһәр, 1926 елда шәһәрләр исемлегеннән чыгарыла. 1921 елдан — ТАССРның Әгерҗе кантоны , 1924 елдан — Әгерҗе районы үзәге (1963—1964 елларда Алабуга районы составында булган). 1928 елдан — шәһәр тибындагы бистә, 1938 елда Әгерҗегә яңадан шәһәр статусы бирелә.

# Әгерҗе
## Халык

Милли состав (2002): татарлар — 52,9%, руслар — 35,4%, арлар — 6,7%, чирмешләр — 1,6%.

# Әгерҗе
## Икътисад

Мөһим тимер юл төене. Тимер юл заводлары, төзелеш материаллары заводы, май-сөт комбинаты, ашлык кабул итү предприятиясе, типография, азык-төлек комбинаты.

# Әгерҗе
## Социаль инфраструктура

4 урта мәктәп, музыка мәктәбе, һөнәри училище. Боз сарае, мәдәни мирас һәм тарих музее, үзәк район хастаханәсе, тимер юл хастаханәсе. 2 мәчет.

# Әгерҗе
## Танылган шәхесләр

* Асаф Габдерахманов — Советлар Берлеге Герое.
* Айрат Фәррахов — Татарстанның сәламәтлек саклау министры (2007-2013), РФ сәламәтлек саклау министры урынбасары (2013-2014), РФ финанс министры урынбасары (2014-...)
* Илдар Халиков — Татарстан Республикасының премьер-министры (2010-2017)
* Рәгъде Халитов — музыкант, КФУ прфессоры.
# Кореновск

Кореновск (рус. Кореновск) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — 41 330 кеше (2014).

# Кореновск
## Сәгать поясы

Кореновск Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кореновск
## Тарих

Шәһәр статусын 1961 елдан башлап йөртә.

# Кореновск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (92,9%), әрмәннәр (3,1%), украиннар (1,9%).
# Шалым

Шалым — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2677/585/306 кушыла. Елга озынлыгы 19 км.

# Шалым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300112115200009462
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200946
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# NGC 3269

NGC 3269 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3269
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (1832) Мркос

(1832) Мркос (лат. Mrkos) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1832) Мркос
## Тарихы

1969 елның 11 августында Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1969 PC» саналган.
# Самнер (Вашингтон)

Самнер — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Самнер (Вашингтон)
## Тарихы

Самнер шәһәре елда нигезләнгән.

# Самнер (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 19,750617 км², 7,65 квадрат миль, 19,73025 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 23 метр һәм 75 Фут биеклектә урнашкан.
# Серо Верде (Запотитлан Таблас)

Серо Верде — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Zapotitlán Tablas муниципалитеты составына керә.

# Серо Верде (Запотитлан Таблас)
## Географиясе

Серо Верде Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Серо Верде (Запотитлан Таблас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Серо Верде (Запотитлан Таблас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Лишице (Свати Микулаш)

Лишице (чех. Lišice) — Чехиянең Урта Чехия крае Свати Микулаш (Кутна Гора) районында урнашкан авыл.

# Лишице (Свати Микулаш)
## Географиясе

Мәйданы — 1,719 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лишице (Свати Микулаш)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лишице (Свати Микулаш)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лишице (Свати Микулаш)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 135 |
| 1880 | 157 |
| 1890 | 180 |
| 1900 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 147 |
| 1921 | 151 |
| 1930 | 123 |
| 1950 | 78 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 88 |
| 1970 | 73 |
| 1980 | 51 |
| 1991 | 38 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 27 |
| 2011 | 23 |
| 2021 | 36 |
# Фонте Сант'Анҗело (Изерния)

Фонте Сант'Анҗело — Италиянең Молизе төбәге Петторанелло-дель-Молизе өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонте Сант'Анҗело (Изерния)
## Географиясе

Фонте Сант'Анҗело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фонте Сант'Анҗело (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Киреч бугазы

Керич бугазы (кырымтат. Keriç boğazı, Керич богъазы, рус. Керченский пролив, адыг. Хы ТІуалэ, укр. Керченська протока) — Азак диңгезе акваториясенә караган һәм аны Кара диңгез белән бәйләүче бугаз.
Бугазның көнбатыш яры Керич ярымутравы, көнчыгыш яры — Таман ярымутравы булып торалар. Бугаз киңлеге — 4,5 дан 15 кмга кадәр. Иң зур тирәнлек — 18 метр. Иң мөһим порт — Керич шәһәре.
XVIII гасырның аәазгында — XX гасырның башында бугаз Таврия, Еникале, Керич-Еникале исемнәрен йөрткән. Борынгы юнаннар аның Киммерик Босопоры дип аталганнар (бор. грек. Βόσπορος Κιμμέριος, киммериялылар халкының исеме буенча).

# Киреч бугазы
## Транспорт инфраструктурасы

2018 елдан башлап Кырым күпере ачылды.
# Зюнхинг

Зюнхинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Зюнхинг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Зюнхинг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,42 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 341 метр биеклектә урнашкан.
# Лоһусалу

Лоһусалу (эст. Lohusalu) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Гаррис (Канзас)

Гаррис — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гаррис (Канзас)
## Географиясе

Гаррис халык санын алу урыны мәйданы — 0,36 квадрат миль, 0,941695 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303 метр биеклектә урнашкан.
# Шалотр-ла-Петит

Шалотр-ла-Петит (фр. Chalautre-la-Petite) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Раданска

Раданска — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Осе гминаcында урнашкан авыл.

# Раданска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дайнава (Валожынский районы)

Дайнава (белар. Дайнава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Дайнава (Валожынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Пшибково (Валецкий повяты)

Пшибково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Валч гминаcында урнашкан авыл.

# Пшибково (Валецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дернишоара

Дернишоара — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Дерна (коммуна) коммунасына карый.

# Дернишоара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# CARNS1

CARNS1 (ингл. Carnosine synthase 1) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жемень (Карпатасты воеводалыгы)

Жемень — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Пшецлав гминасында урнашкан авыл.

# Жемень (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Заленже (Картузький повяты)

Заленже — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пшодково гминасында урнашкан авыл.

# Заленже (Картузький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.