yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Татар (мәгънәләр)

Татар ― күп мәгънәле сүз, шул исәптән фамилия һәм топоним.

# Татар (мәгънәләр)
## Фамилия

* Альфред Татар (1963), Австрия футболчысы (ярымсакчы), тренер.
* Нур Татар (1992), Төркия спортчысы (тхэквондо), дөнья чемпионы.
* Станислав Татар (1896―1980), Польша хәрбие, бригада генералы.
* Томаш Татар (1990), Словакия хоккейчысы.
* Әрсин Татар (1960), Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте сәясәтчесе.

# Татар (мәгънәләр)
## Топоним
### Азәрбайҗан

* Татар (Җәбраел)
* Татар (Зәнгилан)
* Татар (Губадлы)

# Татар (мәгънәләр)
## Топоним
### Польша

* Татар (Лодзь воеводалыгы)

# Татар (мәгънәләр)
## Топоним
### Төркия

* Татар (Амасья)
* Татар (Сиваслы)
* Татар (Сушеһри)
* Татар (Томарза)
* Татар (Чорум)

# Татар (мәгънәләр)
## Гидроним

* Татар (Өял кушылдыгы)

# Татар (мәгънәләр)
## Башкалар

* Татар ― татар милләте вәкиле.
* Татар ― урта гасырлар монгол кабиләсе вәкиле.
* «Татар» ― хип-хоп стилендә уйнаучы монгол музыкаль төркеме.
# HD140417

HD140417 — Мизан йолдызлыгында урнашкан A5/7IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,412 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Казали (Изерния)

Казали — Италиянең Молизе төбәге Колли-а-Вольтурно өязендә урнашкан торак пункт.

# Казали (Изерния)
## Географиясе

Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казали (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Паучури (Козенца)

Паучури — Италиянең Калабрия төбәге Мальвито өязендә урнашкан торак пункт.

# Паучури (Козенца)
## Географиясе

Паучури Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Паучури (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фехтование

Фехтование (алман. fechten — сугышу), кылычбазлык — иң борынгы спорт төрләренең берсе.
Фехтование тарихы бик күптәннән башлана. Борынгы Һиндстан халыкларының корал белән күнегүләр принциплары тупланган изге китабы булган. Борынгы Греция һәм Рим империясендә фехтовкалау сәнгать төре буларак тамашачы арасында киң таралыш ала. Грекларда салкын корал кулланып көрәшергә өйрәтә торган мәктәпләр дә оештырыла.
Шпага һәм рапира кулланып көрәшү сәнгате буларак фехтовкалау XV гасырда Испаниядә формалаша. Фехтовкалау тарихы буенча беренче китаплар буларак та Испания мөгаллимнәренең 1474 елда язылган хезмәтләре исәпләнелә. Якынча шул ук вакытта Германиядә – фехтовкалау укытучылары корпорациясе, ә Англиядә фехтовкалаучылар ассоциациясе оештырыла. XVI гасыр уртасында Европада фехтовкалау үзәге буларак башта Италия, соңрак Франция исәпләнелә. Франция короле мушкетерларының фехтовкалау осталары буларак даны бөтен Европага тарала. Бу чорда фехтовкалауның дуэль һәм спорт формалары популярлаша.
Спорт төре буларак фехтовкалау 1896 елда яңадан уздырыла башлаган беренче Олимпия уеннары программасына кертелә. Афина шәһәрендә узган Уеннарда ир-ат спортчылар рапира һәм кылыч белән фехтовкалау буенча ярышалар.
* Фехтование — көндәшеңә сугып, үзең сугулар астына эләкмәү сәнгате. Көндәшеңә һөҗүм ясаган вакытта аның сугуларыннан сакланырга кирәк булу фехтовкалау сәнгатен авыр һәм катлаулы итә, чөнки коралга сулыш өрү өчен күрүче һәм искәртеп торучы күзгә, уйлаучы һәм карар кылучы акылга, гамәлләр кылучы кулга төгәллек һәм тизлек өстәргә кирәкМольер

# Фехтование
## Татарстан

Казанда урнашкан Россия Федерациясе Олимпия резервының фехтование мәктәбе 1966 елда ачыла. ССРБ вакытында күп санлы атаклы спортсменнар (шул исәптән Олимпия чемпионнары Наилә Гыйләҗева (1976), Валентина Никонова (1976), Ольга Князева (1976)) тәрбияләгән бу спорт үзәге, бүгенге көндә дә спорт сөюче яшьүсмерләрне үстерүгә зур өлеш кертә. Соңгы арадагы уңышларга килгәндә, тренер Елена Прохорованың 16 яшьлек шәкерте Марта Мартьянова 2014 елгы кадетлар арасында дөнья чемпионатында һәм Европа кадетлар турнирында беренче урын алды.
* Балалар монда мәктәптән соң килә. Көнгә берничә сәгать, атнага 6 тапкыр күнегүләр оештырыла. Нәтиҗәләргә башкача ирешеп булмый....
* Акыл куллану таләбе буенча шаһмат беренче булса, без икенче урында.Наилә Гилязева
# (13604) 1994 PA39

(13604) 1994 PA39 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13604) 1994 PA39
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PA39» саналган.
# Ранчо Исабел Родригез (Азою)

Ранчо Исабел Родригез — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Асою муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Исабел Родригез (Азою)
## Географиясе

Ранчо Исабел Родригез Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Исабел Родригез (Азою)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Исабел Родригез (Азою)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# R3HDM4

R3HDM4 (ингл. R3H domain containing 4) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жавнова

Жавнова (белар. Жаўнова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Жавнова
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 4599

NGC 4599 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4599
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Баутон (Айова)

Баутон — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Баутон (Айова)
## Тарихы

Баутон шәһәре елда нигезләнгән.

# Баутон (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,27971 км², 0,360562 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кампадоне (Пяченца)

Кампадоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Календаско өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампадоне (Пяченца)
## Географиясе

Кампадоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кампадоне (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нечайна-Дольна

Нечайна-Дольна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Домброва-Тарновска гминасында урнашкан авыл.

# Нечайна-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сарманай (мәгънәләр)

Сарманай – күп мәгънәле сүз.
* Сарманай ― Ырынбур өлкәсе Шарлык районы авылы.
* «Сарманай» ― айлык төбәк газетасы.
# Аппер-Бер-Крик (Колорадо)

Аппер-Бер-Крик — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Аппер-Бер-Крик (Колорадо)
## Географиясе

Аппер-Бер-Крик халык санын алу урыны мәйданы — 9,819137 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Өрентепе (Адапазары)

Өрентепе (төр. Örentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сиври (Ешилъюрт)

Сиври (төр. Sivri) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Заборово (Бродницкий повяты)

Заборово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Gmina Górzno гминаcында урнашкан авыл.

# Заборово (Бродницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мурыгино (Киров өлкәсе)

һәм
Мурыгино (рус. Мурыгино) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан штп.

# Мурыгино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Мурыгино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Мурыгино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мурыгино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), украиннар (1%).
# Norwegian

Norwegian (Euronext: DY) — IAG һава ширкәтенең бер өлеше булып тора. Эшчеләр саны 9500 кеше (январь 2018 ел).
# Дмохи-Рогале

Дмохи-Рогале — Польшаның Мазовия воеводалыгы Беляны гминасында урнашкан авыл.

# Дмохи-Рогале
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD9492

HD9492 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан A1Vvar спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,47 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Гореня Вас (Загоре-об-Сави)

Гореня Вас — Словениянең Загоре-об-Сави (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гореня Вас (Загоре-об-Сави)
## Географиясе

Мәйданы — 3,19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 654,7 метр биеклектә урнашкан.
# Динленҗе (Суруч)

Динленҗе (төр. Dinlence) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Үрмәкәй (Караидел кушылдыгы)

Үрмәкәй — Караидел елгасы кушылдыгы. Свердловск өлкәсенең Түбән Серги районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 647 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км. Үрмәкәй исемле татар авылы белән бер исем йөртә.

# Үрмәкәй (Караидел кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201112111100020827
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102082
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# IFRD1

IFRD1 (ингл. Interferon related developmental regulator 1 һәм Interferon-related developmental regulator 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Юсифләр

Юсифләр (әзери. Yusiflər) — Әзербайҗанның Зәнгилан районына караган авыл.
# Искилҗә

Искилҗә – Тол кушылдыгы. Пермь краеның Барда районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 20 км.

# Искилҗә
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010101012111100014660
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111101466
* Бассейн коды – 10.01.01.010
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# HD127575

HD127575 — Циркуль йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,75 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фермин Рабадан Сервантес (Игвала де ла Индепенденсия)

Фермин Рабадан Сервантес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Игуала-де-ла-Индепенденсия муниципалитеты составына керә.

# Фермин Рабадан Сервантес (Игвала де ла Индепенденсия)
## Географиясе

Фермин Рабадан Сервантес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Фермин Рабадан Сервантес (Игвала де ла Индепенденсия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Фермин Рабадан Сервантес (Игвала де ла Индепенденсия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Хосасеу

Хосасеу — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Леличень (коммуна) коммунасына карый.

# Хосасеу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Приставиця-при-Великем Габру

Приставиця-при-Великем Габру — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Приставиця-при-Великем Габру
## Географиясе

Мәйданы — 0,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 307 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Омблиер

Омблиер (фр. Homblières) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Массина (Айова)

Массина — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Массина (Айова)
## Тарихы

Массина шәһәре 1886 елда нигезләнгән.

# Массина (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,794761 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 388 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# UQCC3

UQCC3 (ингл. Ubiquinol-cytochrome c reductase complex assembly factor 3) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Городишна (Виледь кушылдыгы)

Городишна — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Виледь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Городишна (Виледь кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000024938
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002493
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# 115 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
115 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 115 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:115 елда (б. э. к.) туганнар

# 115 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:115 елда (б. э. к.) вафатлар
# Гомаринген

Гомаринген (алман. Gomaringen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Гомаринген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,32 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 474 метр һәм 430 метр биеклектә урнашкан.
# Киякты (Актүбә өлкәсе)

Киякты (каз. Қияқты) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Киякты (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Монтеррубио-де-ла-Сьерра

Монтеррубио-де-ла-Сьерра (исп. Monterrubio de la Sierra) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монтеррубио-де-ла-Сьерра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 35,31 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 959 метр биеклектә урнашкан.
# Чаталтепе (Бафра)

Чаталтепе (төр. Çataltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Акөренкышла (Каратай)

Акөренкышла (төр. Akörenkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (9462) 1998 HC37

(9462) 1998 HC37 (лат. 1998 HC37) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9462) 1998 HC37
## Тарихы

1998 елның 20 апрелендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HC37» саналган.
# Катена Роса (Кунео)

Катена Роса — Италиянең Пьемонт төбәге Пиобези-д'Альба өязендә урнашкан торак пункт.

# Катена Роса (Кунео)
## Географиясе

Катена Роса Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Катена Роса (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лор-Верты-Ай-Юган

Лор-Верты-Ай-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кур-Ех елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Лор-Верты-Ай-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300020524
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302052
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Мөгълифә (җыр)

Мөгълифә — башкорт халык җыры, кыска көй, шул ук вакытта шушы ук көйгә салынган милли бию дә бар.

# Мөгълифә (җыр)
## Тарихы

«Мөгълифә» җырын беренче тапкыр татар композиторы Солтан Габәши 1932-34 елларда Баймак районы Темәс авылында Сөембикә Кулибаевадан язып алган һәм 1935 елда «Башкорт халык җырлары» дигән җыентыкта бастырып чыгарган.
Александр Ключарев, Лев Лебединский, Гата Сөләймәнов язып алган җырның башка вариантлары да бар. Җырның көе моңлы биюгә туры килә. Җыр кабатланып килгән ике музыкаль сөйләмнән торган периодик рәвештә кабатлана, җырда Мөглифә исемле кызның матур сыйфаттары мактала.

# Мөгълифә (җыр)
## Башкаручылар

Җыр Азат Гаеткулов, Ишмулла һәм Сәйфулла Дилмөхәмәтовлар репертуарында бар.

# Мөгълифә (җыр)
## Эшкәртүчеләр

Җырны Камил Рәхимов хор һәм фортепьяно өчен, Фәрит Яруллин тавыш һәм фортепьяно өчен эшкәрткән.
# (15101) 2000 AY150

(15101) 2000 AY150 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15101) 2000 AY150
## Тарихы

2000 елның 8 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AY150» саналган.
# MDM2

MDM2 (ингл. MDM2 proto-oncogene һәм E3 ubiquitin-protein ligase Mdm2) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# FREM2

FREM2 (ингл. FRAS1 related extracellular matrix 2) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лес (Мозель)

Лес (фр. Lesse) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Лес (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,44 км².
# Марги (Талачынский районы)

Марги (белар. Маргі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Марги (Талачынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Югары Бараново

Югары Бараново (рус. Верхнее Бараново) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.

# Югары Бараново
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Югары Бараново
## Сәгать поясы

Югары Бараново Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Бараново
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Сулусарай

Сулусарай (төр. Sulusaray) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Токат иленә караган бер илчедер.

# Сулусарай
## Географиясе

Илче мәйданы — 276,7 км².
# Труте

һәм
Труте — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Монсан муниципалитетына карый.

# Труте
## Географиясе

Мәйданы — 4,71 км².
# Еникапы (Элазыг)

Еникапы (төр. Yenikapı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).