yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тюнемпыль-Кикя

Тюнемпыль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Сякунды-Кикя елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 70 км.

# Тюнемпыль-Кикя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300057794
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305779
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кавак (Кавак)

Кавак (төр. Kavak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гарвин (Айова)

Гарвин — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Гарвин (Айова)
## Тарихы

Гарвин шәһәре елда нигезләнгән.

# Гарвин (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,605052 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Недд

Недд (фр. Nedde) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# (4585) Айнонай

(4585) Айнонай (лат. Ainonai) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4585) Айнонай
## Тарихы

1990 елның 16 маенда К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 KQ» саналган.
# EVC

EVC (ингл. EvC ciliary complex subunit 1 һәм EVC protein) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Цемень

Цемень — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кавенчин гминасында урнашкан авыл.

# Цемень
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пахарь (Бәләбәй районы)

Пахарь — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452038, ГАТОБК коды — 80209804001.

# Пахарь (Бәләбәй районы)
## Авылда туган танылган кешеләр

* Нур Даутов - композитор, БР атказанан сәнгать эшлеклесе (1993), Г. Сәләм (1990), С. Юлаев (2014) премияләре лауреаты.
# Пуи-сюр-Мез

Пуи-сюр-Мез (фр. Pouilly-sur-Meuse) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Фейрберн (Көньяк Дакота)

Фейрберн — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фейрберн (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фейрберн (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,846565 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1006 метр биеклектә урнашкан.
# EFEMP2

EFEMP2 (ингл. EGF containing fibulin extracellular matrix protein 2 һәм EGF-containing fibulin-like extracellular matrix protein 2) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Антарктика ярымутравы

Антарктика ярымутравы (1961 елга кадәр совет һәм инглиз хариталарында Греям җире, АКШ үариталарында Палмер ярымутравы, Чили хариталарында O’Һиггинс җире, Аргентина хариталарында Сан Мартин җире дип атлаган) — Антарктида кыйтгасының бер өлеше.
Ярымутрау көньяктан төньякка 1 200 километрга, көнбатыштан көныгышка якынча 200 километрга сузылган. Үзәк өлеше — 1 500-2 000 метр биеклекле бозлыклы плато; иң биек ноктасы — Җексон тавы (3184 м). Яр буенда өлешчә боздан азат тау массивлары киң таралган.
Ярымутрау климаты Антарктидада иң йомшак дип санала. Гыйнварның уртача температурасы -2…+1°С, июльнең уртача температурасы —15…-20°С. Еллык явым-төшем микъдары 100-500 мм.
Климаты йомшак булганга биредә фәнни-тикшеренү станцияләрнең Антарктидада иң тыгыз концентрациясе күзәтелә. Антарктика ярымутравы территориясенә берьюлы Чили, Аргентина һәм Бөекбритания үз дәгъваларын белдерәләр.
# Шүкрие (Гемлык)

Шүкрие (төр. Şükriye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Гемлык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# PIP4K2B

PIP4K2B (ингл. Phosphatidylinositol-5-phosphate 4-kinase type 2 beta) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Стары Койцин

Стары Койцин (белар. Стары Койцін) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Стары Койцин
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Аита (кратер)

Аита (лат. Aita) — Венера планетасының 8°54′ к. к. 270°42′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 14 километр озынлыкта булган кратеры.

# Аита (кратер)
## Исеме

Аита кратеры эстон хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Дзюрдзёли

Дзюрдзёли — Польшаның Лодзь воеводалыгы Рава-Мазовецка гминаcында урнашкан авыл.

# Дзюрдзёли
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сапонара

Сапонара — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Мессина (метрополитенский город) провинциясе составына керә.

# Сапонара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 метр биеклектә урнашкан. Мессина, Рометта һәм Виллафранка-Тиррена коммуналары белән чиктәш.
# Бушила (Унгени)

Бушила (рум. һәм молдав. Bușila ) — Молдова Республикасының Унгени районына караган авыл.
# Булатъелга

Булатъелга — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452826, ГАТОБК коды — 80259860002.
# Фови (Тренто)

Фови — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Базельга-ди-Пине өязендә урнашкан торак пункт.

# Фови (Тренто)
## Географиясе

Фови Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фови (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Цагельня (Пухавицкий районы)

Цагельня (белар. Цагельня) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Пухавицкий районында урнашкан авыл.

# Цагельня (Пухавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Меса де Ортиз (Виктория)

Меса де Ортиз — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Виктория муниципалитеты составына керә.

# Меса де Ортиз (Виктория)
## Географиясе

Меса де Ортиз Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Меса де Ортиз (Виктория)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Меса де Ортиз (Виктория)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вуглы (Вишневски авыл советы)

Вуглы (белар. Вуглы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Вуглы (Вишневски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ржоманов (Мшено)

Ржоманов (чех. Romanov) — Чехиянең Урта Чехия крае Мшено районында урнашкан авыл.

# Ржоманов (Мшено)
## Географиясе

Мәйданы — 4,168 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржоманов (Мшено)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржоманов (Мшено)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржоманов (Мшено)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 50 |
| 1880 | 41 |
| 1890 | 36 |
| 1900 | 34 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 28 |
| 1921 | 31 |
| 1930 | 27 |
| 1950 | 26 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 16 |
| 1970 | 20 |
| 1980 | 16 |
| 1991 | 17 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 21 |
| 2011 | 11 |
| 2021 | 8 |
# Сент-Они-Лангрос

Сент-Они-Лангрос (фр. Saint-Aunix-Lengros) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Секелаз (коммуна)

Секелаз — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.

# Секелаз (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 119,49 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Секелаз, Берегсеу-Маре һәм Берегсеу-Мик авыллары урнашкан.
# Акалаев

Акалаев — фамилия. Бертуганнар:
* Галиәскар Акалаев (1908—?), Казан медицина җиһазлары заводы директоры (1945—1963).
* Хәким Акалаев (1918—25.6.1944), лейтенант.
* Хәйдәр Акалаев (1921—1997), Казан ТТИ башлыгы (1962—1995).
# Ильинка (Пухавицкий районы)

Ильинка (белар. Ільінка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Пухавицкий районында урнашкан авыл.

# Ильинка (Пухавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бялики

һәм
Бялики — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Бялики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бистриця (Лития)

Бистриця — Словениянең Лития (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Бистриця (Лития)
## Географиясе

Мәйданы — 1,93 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 543,7 метр биеклектә урнашкан.
# Конверсано

Конверсано — Италиянең Апулия төбәге Бари өязендә урнашкан торак пункт.

# Конверсано
## Географиясе

Конверсано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Конверсано
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Конверсано
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 26 144 |
| 2018 | 26 171 |
| 2023 | 25 779 |
# Даглы (Загатала)

Даглы (әзери. Dağlı) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Повхаттан (Канзас)

Повхаттан — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Повхаттан (Канзас)
## Тарихы

Повхаттан шәһәре елда нигезләнгән.

# Повхаттан (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,373272 км², 0,373271 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 366 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Данканнон (Пенсильвания)

һәм
Данканнон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Данканнон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1792 елда нигезләнгән.

# Данканнон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,41 квадрат миль, 1,054396 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 358 Фут биеклектә урнашкан.
# Вера Тиманова

Вера Тиманова (Вера Виктор кызы Тиманова, 18 февраль 1855(1855-02-18), Уфа, Ырынбур губернасы, Уфа өязе, Россия империясе — 22 февраль 1942(1942-02-22) (87 яшь) яки 1942, Санкт-Петербург, РСФСР, СССР) — рус пианиночысы. Русиядә, Австриядә, АКШта, Алманиядә, Төркиядә һ.б. илләрдә чыгыш ясаган.
* 1 2 3 4 Г. Риман Тиманова // Музыкальный словарь: Перевод с 5-го немецкого издания / мөхәррир Ю. Д. Энгель — Москва: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901.https://wikidata.org/wiki/Track:Q27772052https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q27680201https://wikidata.org/wiki/Track:Q7117345https://wikidata.org/wiki/Track:Q2910129https://wikidata.org/wiki/Track:Q213539
* 1 2 Н. С. Тиманова, Вера Викторовна // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1901.https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892973https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137https://wikidata.org/wiki/Track:Q656https://wikidata.org/wiki/Track:Q1291993https://wikidata.org/wiki/Track:Q24491001
* 1 2 Dictionary of Women Worldwide: 25,000 Women Through the Ages / A. Commire, D. Klezmer — Detroit: Gale, Yorkin Publications, 2006. — 2572 p. — ISBN 978-0-7876-7585-1https://wikidata.org/wiki/Track:Q18608895https://wikidata.org/wiki/Track:Q2077283https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439https://wikidata.org/wiki/Track:Q4768240https://wikidata.org/wiki/Track:Q107407429https://wikidata.org/wiki/Track:Q105802405
# Англет

Англет (фр. Anglet) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Монессен

Монессен — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан шәһәр.

# Монессен
## Тарихы

Монессен шәһәре 1897 елда нигезләнгән.

# Монессен
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,02 квадрат миль, 7,832031 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1128 Фут биеклектә урнашкан.
# HD148993

HD148993 — Көньяк Өчпомак йолдызлыгында урнашкан A1mA8-A8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,68 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кизләү шәһәр округы

Кизләү шәһәр округы (рус. Городской округ Евпатория, укр. Міський округ Євпаторія, кырымтат. Kezlev şeer bölgesi, Кезлев шеэр больгеси) — Россия Федерациясенең Кырым Җөмһүриятенә керүче муниципаль берәмлек.
округ үзәге — Кизләү шәһәре.

# Кизләү шәһәр округы
## Төзелеш

Кизләү шәһәр округы составына Кизләү шәһәре һәм 3 штб керә.

# Кизләү шәһәр округы
## Халык

2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы:
* руслар — 76 295 кеше (64,90 %)
* украиннар — 27 429 кеше (23,33 %)
* кырымтатарлар — 8 140 кеше (6,92 %)
* белоруслар — 1 716 кеше (1,46 %)
# Владиславув (гмина Гарволин)

һәм
Владиславув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гарволин гминасында урнашкан авыл.

# Владиславув (гмина Гарволин)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Владимир Протопопов

Владимир Васильевич Протопопов (1948 елның 22 гыйнвары, Резекне, Латвия ССР, ССРБ) — II чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты (1998—1999). Россия Федерациясенең атказанган машина төзүчесе.

# Владимир Протопопов
## Тормыш юлы

Владимир Протопопов 1948 елның 22 гыйнварында Латвия ССРның Резекне шәһәрендә туа. Тольятти политехника институтын, Мәскәү станок-инструменталь институтының аспирантурасын тәмамый. Техник фәннәр кандидаты.
Хезмәт эшчәнлеген 1964 елда Армавир машина төзелеше заводында токарь булып башлый.
1970—1979 елларда Тольятти шәһәрендә Идел автомобиль заводында (ВАЗ) төрле инженер вазыйфаларында эшли. Аннан Яр Чаллы шәһәренә Кама автомобиль заводына (КамАЗ) күчә. Анда ул 1979—1987 елларда эшләгән. 1987 елдан — Түбән Кама автосамосваллар заводы директоры (1993 елда хосусыйлаштырганнан соң — «Түбән Кама автомобиль заводы» АҖ). 1993—1998 елларда — «Нефтекамск автомобиль заводы» АҖ (НефАЗ) генераль директоры.
Бер үк вакытта, 1992 елдан Башпромбанк директорлар советы әгъзасы.
9 һәм 12 нче чакырылыш Башкорт АССР Югары Советы халык депутаты, Башкортостан Республикасы Дәүләт Җыелышы депутаты итеп сайланган.
1997 елда 1997 елның августында вафат булган Әлзам Төхвәтулла улы Сәйфуллин урынына РФ Дәүләт Думасына депутатлыкка кандидат итеп тәкъдим ителә. «Нефтекамск автозаводы» ААҖ коллективы һәм «Безнең йорт — Россия» Бөтенроссия иҗтимагый-сәяси хәрәкәте сайлау берләшмәсе тарафыннан тәкъдим ителә. 1998 елның 8 февралендә өстәмә сайлауларда 3 нче бермандатлы сайлау округыннан Дәүләт Думасы депутаты итеп сайлана.
1998 елның 9 февраленнән 6 мартына кадәр депутат берләшмәләрендә тормаган. 1998 елның 7 мартыннан «Безнең йорт — Россия» Бөтенроссия иҗтимагый-сәяси хәрәкәте әгъзасы. 19999 елның 23 октябреннән депутат берләшмәләрендә тормый.
Дәүләт Думасының милек, хосусыйлаштыру һәм хуҗалык эшчәнлеге комитеты әгъзасы.

# Владимир Протопопов
## Бүләкләр

* Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнгән.
# Кизнәр (мәгънәләр)

Кизне́р:
* Кизнер (бистә) — бистә, Удмурт Республикасының Кизнер районы үзәге.
* Кизнер (авыл) — Удмурт Республикасының Кизнер районындагы авыл.
# Солен (Төньяк Дакота)

Солен — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Солен (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Солен шәһәре 1910 елда нигезләнгән.

# Солен (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,787292 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 509 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Теркәгеч

* Тел белеме порталы
Җөмлә кисәкләрен һәм кушма җөмлә өлешләрен үзара бәйләү өчен кулланыла торган сүз төркеме — теркәгеч.
Мәсәлән:
* Чәчәкле һәм кояшлы беренче июнь көне. (Ә. Бикчәнтәева) Ярның астына тавышсыз-тынсыз гына кердек тә кармакларны хәзерли башладык. (Г. Ибраһимов) җөмләләрендә һәм, тә теркәгечләре җөмлә кисәкләрен үзара бәйләп килгәннәр;
* Урман күгәрченнәре гөрли һәм сандугачлар чутылдый. (Г. Бәширов) — бу җөмләдә һәм теркәгече кушма җөмлә өлешләрен үзара бәйләп килгән.
# Вудс-Кросс (Юта)

Вудс-Кросс — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.

# Вудс-Кросс (Юта)
## Тарихы

Вудс-Кросс шәһәре 1865 елда нигезләнгән.

# Вудс-Кросс (Юта)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 9,930207 км², 10,064444 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1334 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 845

NGC 845 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 845
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сребриново

Сребриново — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. Панагюриште җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сребриново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 метр биеклектә урнашкан.
# Ханавэй-Яха (елга)

Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 72 км.

# Ханавэй-Яха (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300079471
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307947
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Пецель

Пецель — Словениянең Подчетртек (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пецель
## Географиясе

Мәйданы — 1,18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ради

Ради (ингл. Radi) — Бутан дәүләтенең Трашиганг дзонгхагында урнашкан авыл.

# Ради
## Географиясе

Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 236 метр биеклектә 27°22′00″ т. к. 91°41′00″ кб. о. координаталы буенча урнашкан.
# Гопке

Гопке — Польшаның Люблин воеводалыгы Лащув гминаcында урнашкан авыл.

# Гопке
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 1146 ел

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1146 (бер мең йөз кырык алтынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1146 елы, II меңьеллыкның 146 елы, XII гасырның 46 елы, XII гасырның 5 унъеллыгының 6 елы, 1140 елларның 7 елы. 1146 елдан бирле 878 ел үтте.

# 1146 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1146 елда туганнар

# 1146 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1146 елда вафатлар
# Буэнамадре

Буэнамадре (исп. Buenamadre) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Буэнамадре
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 59,24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 754 метр биеклектә урнашкан.
# Сәетбай Алкалин

Сәетбай Алкалин — 1735-1740 еллардагы башкорт күтәрелеше җитәкчеләренең берсе.

# Сәетбай Алкалин
## Биографиясе

Сәетбай Алкалин чыгышы белән Нугай даругасы Тамьян вулысы башкорлтарынан. Тамьян вулысының старшинасы..
1737 елның мартында өч Кызыл елгалары бассейнында Нугай һәм Казан даругалары вәкилләренең съезды була, биредә Сәетбай Алкалин, Көсәп Солтанголов, Рысай Игембәтов, Солтанморат Дүскәев һ.б. актив баш күтәрүчеләр катнаша. Съезда алар яңадан күтәрелешкә күтәрергә, Урта жуз казакъларыннан ярдәм сорарга килешәләр.
1737 елның язында Килмәк Нурышев, Көсәп Солтанголов һәм Рысай Игембәтов белән бергә Нугай һәм Себер даругаларында күтәрелешләр белән җитәкчелек итә.
1738 елның июнендә Рысай Игембәтов белән бергә Табын крепостенә Л. Я. Соймоновка гаебен танып килә.
1739 елның язында яңа күтәрелеш оештыруга тотына, Урта жуз казакларына ярдәм сорап мөрәҗәгать итә. 1740 елның мартында В. А. Урусовның чакыруы буенча Алдар белән бергә баш күтәрүчеләрнең баш салып килү шартлары турында сөйләү өчен Самар каласына килә. Кулга алынып, Минзәлә шәһәренә Л. Я. Соймоновка җибәрелә.
1740 елның 16 маенда Уфа провинциясе Минзәлә шәһәрендә җәзалап үтерелә.
# Юкарыдере (Ылгаз)

Юкарыдере (төр. Yukarıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Стюарт (ай кратеры)

Стюарт (лат. Stewart) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 13,8 км булган кратер.

# Стюарт (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Джон Куинси Стюарт (1894—1972) хөрмәтенә бирелә.

# Стюарт (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# Балдуи

Балдуи (белар. Балдуі) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.

# Балдуи
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Мартинели (Тренто)

Мартинели — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Тельве өязендә урнашкан торак пункт.

# Мартинели (Тренто)
## Географиясе

Мартинели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мартинели (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Минаре (Сейдикемер)

Минаре (төр. Minare) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Баһчели Эвлер (Һүюк)

Баһчели Эвлер (төр. Bahçeli Evler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һүюк илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ценжковице (Лодзь воеводалыгы)

Ценжковице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гидле гминаcында урнашкан авыл.

# Ценжковице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.