yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Айшырак

Айшырак (каз. Айшырақ) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Айшырак
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (16135) Ivarsson

(16135) Ivarsson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16135) Ivarsson
## Тарихы

1999 елның 9 декабрендә Ч. Джулз тарафыннан Фаунтин-Хиллс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XY104» саналган.
# Пүрчүкөрен (Оваҗык)

Пүрчүкөрен (төр. Pürçükören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Миленовице

Миленовице (чех. Milenovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Противин районында урнашкан авыл.

# Миленовице
## Географиясе

Мәйданы — 8,223 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 388 метр биеклектә урнашкан.

# Миленовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Миленовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Миленовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 301 |
| 1880 | 335 |
| 1890 | 321 |
| 1900 | 383 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 371 |
| 1921 | 382 |
| 1930 | 387 |
| 1950 | 274 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 318 |
| 1970 | 261 |
| 1980 | 193 |
| 1991 | 150 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 160 |
| 2011 | 160 |
| 2021 | 169 |
# Яңа Двинск

Яңа Двинск (рус. Новодвинск) — Россия Федерациясенең Архангельск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 39 613 кеше (2014).

# Яңа Двинск
## Сәгать поясы

Яңа Двинск Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Яңа Двинск
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1941 елдан, шәһәр статусын 1977 елдан башлап йөртә.

# Яңа Двинск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (96,6%), украиннар (1,0%).
# Пожёг-Роща

Пожёг-Роща — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пожёг-Шор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 8 км.

# Пожёг-Роща
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000020305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002030
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шетогорка

Шетогорка (Шатогорка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Покшеньга елгасының уң ярыннан 86 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 81 км.

# Шетогорка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000037859
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003785
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сан Роко (Сондрио)

Сан Роко — Италиянең Ломбардия төбәге Тельо (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Роко (Сондрио)
## Географиясе

Сан Роко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Роко (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Туффле

Туффле (фр. Toufflers) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Вильнёв-д’Аск кантонына карый.
# Запакулле

Запакулле (белар. Запакулле) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Запакулле
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Маставая

Маставая (белар. Маставая) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Пухавицкий районында урнашкан авыл.

# Маставая
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ерыклы (Сембер өлкәсе)

Ерыклы (рус. Ерыклинск) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан сала.

# Ерыклы (Сембер өлкәсе)
## Сәгать поясы

Ерыклы (Сембер өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ерыклы (Сембер өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84,1%), чуашлар (5,6%), татарлар (3%), язидләр (2,9%).
# Червенець (Түбән Силезия воеводалыгы)

Червенець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Кондратовице гминасында урнашкан авыл.

# Червенець (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 110 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 110 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр :
Хронологик таблица :
110 (йөз унынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 110 елы, I меңьеллыкның 110 елы, II гасырның 10 елы, II гасырның 1 унъеллыгының 10 елы, 110 елларның 1 елы. 110 елдан бирле 1914 ел үтте.

# 110 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:110 елда туганнар

# 110 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:110 елда вафатлар
# Кормаш

Кормаш — топоним.
* Кормаш — Апас районы авылы.
* Кормаш — Сарман районы авылы.
# Эль Колорин (Зиватанехо де Азуета)

Эль Колорин — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Эль Колорин (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Эль Колорин Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Колорин (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Колорин (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Галиев йорты (Казан)

Галиев йорты — Казанның Габдулла Тукай урамында урнашкан, XIX гасырның икенче яртысында Павел Романов проекты буенча Мөхәммәтҗан Галиев өчен төзелгән йорт. Бу йортта Галимҗан Барудиның балачак еллары үткән.
# Ленче

һәм
Ленче — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Толькмицко гминасында урнашкан авыл.

# Ленче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чамлыкале (Айваҗык)

Чамлыкале (төр. Çamlıkale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (6500) Кодаира

(6500) Кодаира (лат. Kodaira) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6500) Кодаира
## Тарихы

1993 елның 15 мартында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 ET» саналган.
# Карамалы (Ирәүз кушылдыгы)

Карамалы – Ирәүз елгасы кушылдыгы. Ырынбур өлкәсенең Әсәкәй районыны биләмәләрендә ага. Самар өлкәсе. Котлый авылы урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Карамалы (Ирәүз кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Асбассейн юк, елга бассейны – Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 11010000812112100007787
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 112100778
* Бассейн коды – 11.01.00.008
* ГӨ буенча саны – 12
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# Хангуй-Яха

Хангуй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Паридето-Се елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Хангуй-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300045598
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304559
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Yunona

Yunona (latinça Iuno) — borınğı Rim mifologiäsendä nikax, tudıru, analıq, xatın-qız tudıruçan säläte alihäse. Nikaxlar, ğailä häm ğailä tartiben yaqlawçı alihä.
Borınğı yunan mifologiäsendä Herağa tiñ.

# Yunona
## Taswir

Yupiter xatını.
Yunona kiem belän tulısınça diärlek qaplanğan, tik bite, muyın öleşe, qullar açıq qalğan, matur çäçle, buylı, zur açıq küzle xatın bulıp surätlänä.
Yunona härwaqıtta sänğätlär häm aqıllılıq alihäse Minerva (anıñ "uñ qılı") belän kiñäşä, anıñ "sul qulı" - "qara" alihä Tserera bulıp sanalğan.
Härber xatın-qıznıñ üz Yunona bar, härber ir-atnıñ üz Heniy bar dip sanalğan.
Töp atributları - yapma, diadema, tawis, küke. İrida - salawat küpere gäwdäleneşe - anıñ xezmätçe yärdämçese.
1 mart - Yunonağa matronaliälär bağışlanğan.
Yupiter, Minerva häm Yunona Kapitoliy triadasına kergän, aña Kapitoloy ürendäge ğibädätxänä bağışlanğan. Allalar Şurasına kergän.
Yunona xaqına iyün ayı häm Yunona asteroidı yörtelgän.

# Yunona
## Yunona Moneta

Moneta - Yunonanıñ Rim epitetı, Yunona Moneta ğibädätxänäse yanında aqça suğu yortı bulğan, şunnan moneta süze çıqqan.
# Фиорентина (футбол клубы)

Фиорентина (итал. Associazione Calcio Fiorentina) - Италиянең Флоренция шәһәреннән футбол клубы. Serie A лигасында чыгыш ясый. 1926 елда нигезләнә. 2 тапкыр ил чемпионы, 5 тән артык тапкыр Италия кубогы иясе..
# Сасани (Палермо)

Сасани — Италиянең Сицилия төбәге Монтелепре өязендә урнашкан торак пункт.

# Сасани (Палермо)
## Географиясе

Сасани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сасани (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Длоуга Лгота (Табор)

Длоуга Лгота (чех. Dlouhá Lhota) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Табор һәм Q89274388? районында урнашкан авыл.

# Длоуга Лгота (Табор)
## Географиясе

Мәйданы — 4,441156 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 455 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Длоуга Лгота (Табор)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Длоуга Лгота (Табор)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Длоуга Лгота (Табор)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 384 |
| 1880 | 387 |
| 1890 | 343 |
| 1900 | 332 |
| 1910 | 321 |
| 1921 | 283 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 278 |
| 1950 | 221 |
| 1961 | 212 |
| 1970 | 177 |
| 1980 | 165 |
| 1991 | 178 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 174 |
| 2014 | 166 |
| 2016 | 164 |
| 2017 | 163 |
| 2018 | 161 |
| 2019 | 160 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 161 |
| 2021 | 159 |
| 2021 | 154 |
| 2022 | 154 |
| 2023 | 160 |
| 2024 | 165 |
# Леньче

һәм
Леньче — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Кальваря-Зебжидовска гминасында урнашкан авыл.

# Леньче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (18518) 1996 VT3

(18518) 1996 VT3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18518) 1996 VT3
## Тарихы

1996 елның 2 ноябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VT3» саналган.
# Сьвйонтники (Влоцлавский повяты)

Сьвйонтники — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любранец гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвйонтники (Влоцлавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Слуп-Другий

Слуп-Другий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Борове гминасында урнашкан авыл.

# Слуп-Другий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тортолита (Аризона)

Тортолита — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Тортолита (Аризона)
## Географиясе

Тортолита халык санын алу урыны мәйданы — 11,9 квадрат миль. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 820 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пиратман

Пиратман (әзери. Piratman) — Әзербайҗанның Сайлан районына караган авыл.
# Данковци

Данковци — Словениянең Пуцонци (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Данковци
## Географиясе

Мәйданы — 4,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258,4 метр биеклектә урнашкан.
# Порбай

Порбай (фр. Portbail) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Кон-э-Ромен

Кон-э-Ромен (фр. Cosnes-et-Romain) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Кон-э-Ромен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,23 км².
# Божи (Уаза)

Божи (фр. Baugy) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# SULT1E1

SULT1E1 (ингл. Sulfotransferase family 1E member 1) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сиалеевка

Сиевка — Исса елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Инсар районы биләмәләрендә ага. Елга Исса елгасының сул ярына тамагыннан 91 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км. Сиалеевская Пятина авылы урнашкан.

# Сиалеевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200112110000027377
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002737
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Лоримор (Айова)

Лоримор — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Лоримор (Айова)
## Тарихы

Лоримор шәһәре елда нигезләнгән.

# Лоримор (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,981304 км², 0,981306 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 373 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аксаз (Куйуҗак)

Аксаз (төр. Aksaz) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Куйуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (202) Хрисеида

(202) Хрисеида (лат. Chryseïs) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (202) Хрисеида
## Тарихы

1879 елның 11 сентябрендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# NGC 2783

NGC 2783 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2783
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 4878

NGC 4878 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4878
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (12189) Довгий

(12189) Довгий — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12189) Довгий
## Тарихы

1978 елның 5 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RQ1» саналган.
# Харитонов матбагасы

Харитонов матбагасы (рус. Лито-Типография И.Н. Харитонова) – Казанда 1896 елның 13 февралендә Иван Николай улы Харитонов (1859-1927) тарафыннан ачылган шәхси басмаханә. Матбага татар китапларын нәшер итүгә зур өлеш кертә. 1916 елда «Өмет» басмаханәсе белән берләшә.

# Харитонов матбагасы
## Тарих

Иван Николай улы Харитонов (1859-1927) Казан университеты басмаханәсендә балачактан (1869-1881) хәреф җыючы һөнәренә өйрәнә, 1881-1888 елларда Казан губерна идарәсе басмаханәсендә өлкән хәреф җыючы булып эшли, Г.М. Вечеславның шәхси басмаханәсе идарәчесе була. Мәскәү, Петербург, Берлин, Вена, Дрезден, Лейпциг басмаханәләрендә укып, тәҗрибә туплый. 1896 елның 13 февралендә Воскресенская (Ленин, хәзерге Кремль) урамындагы Александр (Александрова) (1890 елдан Шәһәр) пасссажы бинасының өченче катында үзенең басмаханәсен ача. Аны заманның алдынгы техникасы белән җиһазлый, табыш китерә торган итә. 1902 елдан матбагада татар китаплары да басыла башлый. Татар китапларын бастыру тарихында беренче буларак, китапларда иллюстрацияләр куллану кертә. Татар китапларын бастыруда әйдәүче булган бертуган Кәримовларга лаеклы көндәшкә әйләнә. Харитонов матбагасында 1902-1916 елларда 3 300 126 тираж белән 666 татар китабы дөнья күрә. Болар — әдәби китаплар, уку-укыту әсбаплары, дәреслекләр, сүзлекләр, төрле календарьлар, рус классикасыннан тәрҗемәләр. Биредә Галиәсгар Камалның барлык диярлек әсәрләре, Габдулла Тукай, Мәҗит Гафури, Нәҗип Думавиларның шигырь җыентыклары, Фатих Әмирхан, Гали Рәхим (Мөхәммәтгали Мөхәммәтшакир улы Габдерәхимов, 1892-1943), Фатих Сәйфи-Казанлының повесть–хикәяләре, Ризаэтдин Фәхретдиннең хезмәтләре һ.б. нәшер ителгән. Басмаханәдә «Йолдыз», «Кояш», «Азат халык» һ.б. татар газеталары, «Ялт-Йолт», «Аң» һ.б. татар журналлары басыла. Татарларны басмаханәдә нәшер ителгән басмаларның рәсемнәр белән бизәлеп чыгуы, югары сыйфатлы булуы җәлеп итә. 1900 елда шәхси хәреф кою җитештерүе ачкач, татар (гарәп) шрифтларын да камилләштерә. Бу эштә аңа сәләтле каллиграф та булган дусты драматург Галиәсгар Камал һәм татар китабын басу остасы гравёр Ибраһим Ибнеямин улы Юзиев (1869-1912) ярдәм итә. Әлеге шрифтлар Казанның һ.б. шәһәрләрнең бик күп басмаханәләрендә кулланыла. 1913 елда әлеге яңа шрифтларны Стамбулга соратып алдырулары да мәгълүм.
1909 елда типография Казан тыкрыгы (хәзерге Миславский урамы) 4нче йорт адресы буенча урнашкан иркен бинага (өч катлы А.А. Кремлев йорты) күченә.
Харитонов басмаханәсендә басылып чыккан китаплар күп мәртәбә медальләр белән бүләкләнә, 1909 елгы халыкара күргәзмәдә (Казан) югары бүләккә — алтын медальгә лаек була. 1916 елда Харитонов басмаханәсен «Өмет» басмаханәсе хуҗасы В. Әхмәтов сатып алып, үзенә куша.
# Сент-Арроман (Югары Пиреней)

Сент-Арроман (фр. Saint-Arroman) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Арсентий Спиридонов

Арсентий Спиридонов (Арсентий Владимир улы Спиридонов, 23 сентябрь 1930(1930-09-23), Суыккул, Дүртөйле районы, БАССР, РСФСР, СССР — 1996, ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980).
# (19559) 1999 JY80

(19559) 1999 JY80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19559) 1999 JY80
## Тарихы

1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JY80» саналган.
# IC 4976

IC 4976 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4976
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4976, ESO 143-17, ESO-LV 143-0170, 2MASX J20154106-6152304, 6dFGS gJ201541.1-615230, PGC 64374, LEDA 64374 һәм Gaia DR2 6430944490393681152 буларак та сурәтләнә.
# Цегельня (Силезия воеводалыгы)

һәм
Цегельня — Польшаның Силезия воеводалыгы Мстув гминасында урнашкан авыл.

# Цегельня (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Нове Косьцелиска

Нове Косьцелиска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Осецк гминасында урнашкан авыл.

# Нове Косьцелиска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Волнат-Гров (Миннесота)

Волнат-Гров — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Волнат-Гров (Миннесота)
## Тарихы

Волнат-Гров шәһәре 1879 елда нигезләнгән.

# Волнат-Гров (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,823063 км², 2,750947 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 371 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аккирәй

Аккирәй — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
Халык саны — 713 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423113.

# Аккирәй
## Тарих

1730 елда нигезләнгән.

# Аккирәй
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

# Аккирәй
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.7 °C | -5.6 °C | 5.1 °C | 14.1 °C | 19.2 °C | 20.9 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 4.8 °C | -4.3 °C | -10 °C | 4.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
# Юкарыбалҗылар (Битлис)

Юкарыбалҗылар (төр. Yukarıbalcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зердалилик (Муратпаша)

Зердалилик (төр. Zerdalilik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Муратпаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Җидебай (авыл)

Җидебай (каз. Жидебай) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Җидебай (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# IC 2373

IC 2373 — Саратан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2373
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2373, 2MASX J08264898+2021535, IRAS F08239+2031, MCG+04-20-054, PGC 23695, UGC 4409, SDSS J082648.97+202153.4, Z 0824.0+2032, Z 119-100, UZC J082649.0+202154 һәм LEDA 23695 буларак та сурәтләнә.
# Рошковице (Ключборский повяты)

Рошковице — Польшаның Ополе воеводалыгы Бычина гминасында урнашкан авыл.

# Рошковице (Ключборский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# CT45A9

CT45A9 (ингл. Cancer/testis antigen family 45 member A9, Cancer/testis antigen family 45 member A2 һәм Cancer/testis antigen family 45 member A8) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фонтений-Сен-Мартен-д'Антрег

Фонтений-Сен-Мартен-д'Антрег (фр. Fontenille-Saint-Martin-d'Entraigues) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.