yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# SPOCK3

SPOCK3 (ингл. SPARC (osteonectin), cwcv and kazal like domains proteoglycan 3 һәм Testican-3) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Юрре

Юрре (баск. Igorre) — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Юрре
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 17,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр биеклектә урнашкан.
# Әнәс Кари

Әнәс Кари — татар язучысы, шагыйрь.
Ул 1925 елның 11 июнендә Азнакай районының Уразай авылында туа. Үзбәкстанның Үргәнеч шәһәрендә укытучылар институтын тәмамлый. Бөек Ватан сугышында катнаша. Сугыштан соң башта – Арча педагогика училищесында, аннары Питрәч районына керә торган Янсуар урта мәктәбендә татар теле һәм әдәбияты укыта. Шул елларда аның республика газета-журналларында педагогик-методик темаларга кагылышлы мәкаләләре басыла.
Ул әдәби иҗат эше белән дә шөгыльләнә. Аның “Балаларга бүләк”, “Гөлбакча”, “Күңелле ял”, “Дуслык”, “Беренче адымнар” дигән китапларын балалар яратып укый. 1990 елда шагыйрьнең “Тамчы тамганда” исемле җыентыгы басылды.
Язучы 1954 елда вафат.
# PRR20C

PRR20C (ингл. Proline rich 20A, Proline-rich protein 20C, Proline-rich protein 20D, Proline-rich protein 20B һәм Proline-rich protein 20A) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (1131) Порция

(1131) Порция (лат. Porzia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1131) Порция
## Тарихы

1929 елның 10 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 RO» саналган.
# İske Taş mäçet

İske Taş mäçet(e) (9. Camiğ mäçet, Zur Taş mäçet), Qazanda Tatar xalqınıñ dini arxitektura istälege. Riwayätlär qarağanda, 1552. yılda Qazannısaqlawçılarnıñ tuğannar qäbere urınında, zur iske taş quyılğan cirdä urnaşqan häm 1802. yılda Ğabdulla Ütämişev iğänäsenä tözelgän. 1830. yıllar başında klassisism stilendä üzgärtep qorıla häm Alexander Schmidt proyéktı belän başqarılağn dip farazlana. 2 qatlı häm 2 zallı, tübäsendä 4 yaruslı manarası bulğan camiğ mäçet. 1930-1992. yıllarda mäktäp häm kelät itep faydalanıla. 1994. äwwälge maqsatlarında faydalanıla başlí.
# Варзеа-де-Абруньяйш

Варзеа-де-Абруньяйш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Ламегу муниципалитетына карый.

# Варзеа-де-Абруньяйш
## Географиясе

Мәйданы — 5,85 км².
# (6800) Saragamine

(6800) Saragamine (лат. Saragamine) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6800) Saragamine
## Тарихы

1994 елның 29 октябрендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UC» саналган.
# COG8

COG8 (ингл. Component of oligomeric golgi complex 8) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пйове (Кунео)

Пйове — Италиянең Пьемонт төбәге Гуарене өязендә урнашкан торак пункт.

# Пйове (Кунео)
## Географиясе

Пйове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пйове (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Штеффельн

Штеффельн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Штеффельн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,95 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 метр биеклектә урнашкан.
# Барбана (Брда)

Барбана — Словениянең Брда (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Барбана (Брда)
## Географиясе

Мәйданы — 1,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151,6 метр биеклектә урнашкан.
# Шейди-Шорс (Техас)

Шейди-Шорс — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Шейди-Шорс (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1932 елда нигезләнгән.

# Шейди-Шорс (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,55925 км², 7,559619 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 164 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Драхков (Бистржице)

Драхков (чех. Drachkov) — Чехиянең Урта Чехия крае Бистритсе районында урнашкан авыл.

# Драхков (Бистржице)
## Географиясе

Мәйданы — 5,26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Драхков (Бистржице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Драхков (Бистржице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Драхков (Бистржице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 587 |
| 1880 | 575 |
| 1890 | 526 |
| 1900 | 536 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 435 |
| 1921 | 477 |
| 1930 | 441 |
| 1950 | 294 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 282 |
| 1970 | 240 |
| 1980 | 233 |
| 1991 | 253 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 264 |
| 2011 | 238 |
| 2021 | 240 |
# Петрелла-Сальто

Петрелла-Сальто — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Риети провинциясе составына керә.

# Петрелла-Сальто
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 786 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Борго Велино, Кончервьяно, Фьяминьяно, Пескороккьяно, Варко Сабино, Лонгоне Сабино, Антродоко һәм Читтадукале коммуналары белән чиктәш.
# Салурчифтлигый (Гөрдес)

Салурчифтлигый (төр. Salurçiftliği) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөрдес илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# GPR149

GPR149 (ингл. G protein-coupled receptor 149) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вишньевац

Вишньевац (серб. Вишњевац) — Сербиянең Воеводина автоном крае Суботица җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вишньевац
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 122 метр биеклектә урнашкан.

# Вишньевац
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Энгельгардт (ай кратеры)

Энгельгардт (лат. Engelʹgardt, Engelhardt) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 43,51 км булган кратер.

# Энгельгардт (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Василий Павлович Энгельгардт (1828—1915) хөрмәтенә бирелә.

# Энгельгардт (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Руско (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Руско — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Дарлово гминаcында урнашкан авыл.

# Руско (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Күчкилде (Свердловск өлкәсе)

Күчкилде (рус. Кочкильда) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче татар авылы.

# Күчкилде (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Күчкилде (Свердловск өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Кызылъяр өязенә караган.

# Күчкилде (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (88%).
# (14821) Motaeno

(14821) Motaeno — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14821) Motaeno
## Тарихы

1982 елның 14 ноябрендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VG4» саналган.
# Вилла-дель-Боско

Вилла-дель-Боско — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Биелла провинциясе составына керә.

# Вилла-дель-Боско
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Лоццоло, Роазио, Состеньо һәм Курино коммуналары белән чиктәш.
# Светий Врх

һәм
Светий Врх — Словениянең Мокроног-Требелно (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Светий Врх
## Географиясе

Мәйданы — 1,74 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377,1 метр һәм 398 метр биеклектә урнашкан.
# Ригель-при-Ортнеку

Ригель-при-Ортнеку — Словениянең Рибниця җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ригель-при-Ортнеку
## Географиясе

Мәйданы — 0,57 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 659 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Менчице

Менчице (чех. Menčice) — Чехиянең Урта Чехия крае Вшестари (Прага-виход) районында урнашкан авыл.

# Менчице
## Географиясе

Мәйданы — 0,524 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Менчице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Менчице
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Менчице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 105 |
| 1880 | 98 |
| 1890 | 94 |
| 1900 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 99 |
| 1921 | 96 |
| 1930 | 86 |
| 1950 | 66 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 62 |
| 1970 | 53 |
| 1980 | 39 |
| 1991 | 20 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 29 |
| 2011 | 59 |
| 2021 | 64 |
# 415 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
415 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.

# 415 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:415 елда (б. э. к.) туганнар

# 415 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:415 елда (б. э. к.) вафатлар
# Ичмеҗе (Ешилһисар)

Ичмеҗе (төр. İçmece) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дамбак-ла-Виль

Дамбак-ла-Виль (фр. Dambach-la-Ville) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Дамбак-ла-Виль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,83 км².
# Емеренвиль

Емеренвиль (фр. Émerainville) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Сент-Аркон-д'Алье

Сент-Аркон-д'Алье (фр. Saint-Arcons-d'Allier һәм фр. Arcons-sur-Allier) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Вильнёв (Валле-д’Аоста)

Вильнёв — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. Валле д'Аоста провинциясе составына керә.

# Вильнёв (Валле-д’Аоста)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 670 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Эмавиль, Энтро, Вальсаваранш, Арвье, Сен-Никола һәм Сен-Пьер (Валле-д’Аоста) коммуналары белән чиктәш.
# Сакалавичы

Сакалавичы (белар. Сакалавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Сакалавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Балыкчылар (Ардахан)

Балыкчылар (төр. Balıkçılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ардахан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 2702

NGC 2702 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2702
## Тарихы

Әлеге галактика 1877 елда Алмания астрономы Эрнст Вильгельм Леберехт Темпель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Уитни (кратер)

Уитни (лат. Whitney) — Венера планетасының 30°12′ к. к. 151°18′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 42,5 километр озынлыкта булган кратеры.

# Уитни (кратер)
## Исеме

Уитни кратеры Америка астрономы Мэри Уитни хөрмәтенә аталган.
# Зексау

Зексау (алман. Sexau) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Зексау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,29 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 232 метр биеклектә урнашкан.
# Водно (Силистра өлкәсе)

Водно — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. Дулово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Водно (Силистра өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 221 метр биеклектә урнашкан.
# Алчыөрен (Хафик)

Алчыөрен (төр. Alçıören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Хафик илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3184

NGC 3184 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3184
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Калинова (Серадзький повяты)

Калинова — Польшаның Лодзь воеводалыгы Блашки гминаcында урнашкан авыл.

# Калинова (Серадзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD222186

HD222186 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,61 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Гантер (Техас)

Гантер — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Гантер (Техас)
## Тарихы

Гантер шәһәре елда нигезләнгән.

# Гантер (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 45,848188 км², 45,719198 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 215 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ниагара (Төньяк Дакота)

Ниагара — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Ниагара (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Ниагара шәһәре 1883 елда нигезләнгән.

# Ниагара (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,499691 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 444 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шарна (Пюи-де-Дом)

Шарна (фр. Charnat) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Пурисима де Бустос (Пурисима дел Ринкон)

Пурисима де Бустос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пурисима-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Пурисима де Бустос (Пурисима дел Ринкон)
## Географиясе

Пурисима де Бустос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пурисима де Бустос (Пурисима дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пурисима де Бустос (Пурисима дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.

# Пурисима де Бустос (Пурисима дел Ринкон)
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2010 | 43 512 | |
# Багарон (Венеция)

Багарон — Италиянең Венеция төбәге Венеция өязендә урнашкан торак пункт.

# Багарон (Венеция)
## Географиясе

Багарон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Багарон (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беразина (Жыткавицкий районы)

Беразина (белар. Беразіна) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.

# Беразина (Жыткавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Болеславово (Великопольское воеводалыгы)

Болеславово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клечев гминасында урнашкан авыл.

# Болеславово (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Снапки

Снапки (белар. Снапкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Снапки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# MERTK

MERTK (ингл. MER proto-oncogene, tyrosine kinase) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Опедет

Опедет (фр. Oppedette) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Рейан кантонына карый.

# Опедет
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,49 км².
# (20281) Kathartman

(20281) Kathartman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20281) Kathartman
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FZ49» саналган.
# Жарье (Савойя)

Жарье (фр. Jarrier) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.

# Жарье (Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,79 км².
# Пожва (Пожвинский залив кушылдыгы)

Пожва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Пожвинский залив елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.

# Пожва (Пожвинский залив кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100007741
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100774
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Эскиалибудак (Кескин)

Эскиалибудак (төр. Eskialibudak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Кескин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Маювка

Маювка (чех. Májůvka) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Билчице районында урнашкан авыл.

# Маювка
## Географиясе

Мәйданы — 8,965 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 600 метр биеклектә урнашкан.

# Маювка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Маювка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Маювка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 311 |
| 1880 | 303 |
| 1890 | 296 |
| 1900 | 281 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 243 |
| 1921 | 265 |
| 1930 | 255 |
| 1950 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 91 |
| 1970 | 77 |
| 1980 | 42 |
| 1991 | 30 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 17 |
| 2011 | 18 |
| 2021 | 22 |
# Зур боҗра юлы

| Зур боҗра сызыгы | Зур боҗра сызыгы | Зур боҗра сызыгы | Зур боҗра сызыгы | Зур боҗра сызыгы | |
| | | | | Каширская | Каширская |
| | | | | Варшавская | Варшавская |
| | | | | Каховская |
| | | | | Зюзино | Зюзино |
| | | | | Воронцовская | Воронцовская |
| | | | | Новаторская | Новаторская |
| | | | | Вернадский проспекты | Вернадский проспекты |
| | | | | Мичурин проспекты | Мичурин проспекты |
| | | | | Аминьевская | Аминьевская |
| | | | | Давыдково | Давыдково |
| | | | | Кунцевская | Кунцевская |
| | | | | Терехово | Терехово |
| Деловой центр | Деловой центр | Деловой центр | Деловой центр | Мнёвники |
| Шелепиха | Шелепиха | Шелепиха | Шелепиха | Народное Ополчение |
| | | | | Хорошевская | Хорошевская |
| | | | | ЦСКА | ЦСКА |
| | | | | Петровский парк | Петровский парк |
| | | | | Савёловская |
| | | | | Марьина Роща | Марьина Роща |
| | | | | Рижская | Рижская |
| | | | | Сокольники | Сокольники |
| | | | | Электрозаводская | Электрозаводская |
| | | | | Лефортово | Лефортово |
| | | | | Авиамоторная | Авиамоторная |
| | | | | Нижегородская | Нижегородская |
| | | | | Текстильщики | Текстильщики |
| | | | | Печатники | Печатники |
| | | | | Нагатинский Затон | Нагатинский Затон |
| | | | | Кленовый бульвар | Кленовый бульвар |
Зур боҗра юлы (рус. Большая кольцевая линия), шулай ук миләүшә, шәмәхә, көрән күк юлы, Мәскәү метрополитенының 11-се юлы.
Юлы 18 + 4 мәүкиф, гомуми озынлыгы 34,5 + 5,7 км.

# Зур боҗра юлы
## Тасвир

"Каширская" -"Каховская" зур боҗра линиясенең беренче участогы 1969 елның 11 августында Горький-Замоскворецк линиясе составында ачыла. Соңыннан, ул вакытта гамәлдә булган челтәр хәрәкәте аркасында артык мәшәкатьләнү сәбәпле, аерым хәзерге бетерелгән Кахов линиясе итеп үзгәртелә.
«Петровский парк» — биш станцияле 10,5 километр озынлыктагы «эшлекле үзәк» боҗрасының беренче участогы 2018 елның 26 февралендә ачылды.
Линия составына 18 станция керә, аның озынлыгы — 34,5 километр; дүрт станцияле 5,7 километр озынлыктагы тагын бер участок (Нижегородская, Лефортово, Авиамоторная һәм Электрозаводская ) Некрасовская линиясе составында вакытлыча файдаланыла. Шулай ук линия составында ике станцияле 4,8 километр озынлыктагы («Деловой центр» һәм «Шелепиха») участогы файдаланыла, алар «Шелепиха» — «Бульвар Карбышева» участогы төзелгәннән соң Рублёво-Архангельск линиясе составына күчәчәк. 2023 елның I кварталында төзелеш тәмамланганнан соң, гомуми озынлыгы 70 километр тәшкил итәчәк, аңа 31 станция, шул исәптән бетерелгән Кахов линиясе станциясе керәчәк.
# Рокевей-Бич (Миссури)

Рокевей-Бич — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Рокевей-Бич (Миссури)
## Тарихы

Рокевей-Бич шәһәре елда нигезләнгән.

# Рокевей-Бич (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,808345 км², 1,808342 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тепедам (Өзалп)

Тепедам (төр. Tepedam) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Өзалп илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ювалы (Терҗан)

Ювалы (төр. Yuvalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бегәле

Бегәле (каз. Бегәлі) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бегәле
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Долни Душнице

Долни Душнице (чех. Dolní Dušnice) — Чехиянең Либерец крае Яблонетс-над-Йизероу районында урнашкан авыл.

# Долни Душнице
## Географиясе

Мәйданы — 1,031 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Долни Душнице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Долни Душнице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Долни Душнице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 294 |
| 1880 | 238 |
| 1890 | 274 |
| 1900 | 293 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 288 |
| 1921 | 257 |
| 1930 | 238 |
| 1950 | 131 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 113 |
| 1970 | 98 |
| 1980 | 222 |
| 1991 | 192 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 41 |
| 2011 | 25 |
| 2021 | 31 |