yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 1234 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1234 (бер мең ике йөз утыз дүртенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1234 елы, II меңьеллыкның 234 елы, XIII гасырның 34 елы, XIII гасырның 4 унъеллыгының 4 елы, 1230 елларның 5 елы. 1234 елдан бирле 790 ел үтте.

# 1234 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1234 елда туганнар

# 1234 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1234 елда вафатлар
# Балталы (Чылдыр)

Балталы (төр. Baltalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Потулури Вирабраһмам

Потулури Вирабраһмам (популяр рәвештә Браһмам буларак мәгълүм) (як. 1610 - як. 1693); (Телугу телендә:పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్ర), Андһра Прадеш төбәгендә яшәгән Һинд дине изгесе. Ул Андһра Прадешта күбесенчә Телугу телендә язылган Калагнанам фараз китабы өчен мәшһүр. Ул соңыннан дөрес дип исбатланган күп вакыйгалар өчен алдан фаразлары өчен мәшһүр. Аның Калагнанам телендә алдан фараз текстлары Говинда Вакьяс һәм Җивакийя Бодһа.

# Потулури Вирабраһмам
## Риваяте

Риваять буенча Вирабраһмам Браһмандапурам авылында Сарасвати елгасы янында Камсала гаиләсеннән Парипумайячарья һәм Пракрутһамба дини парына туган. Пар Свамины туганда калдырган һәм Вирабраһмам Каши янында (хәзерге Варанаси)да тәрбияләнгән булган. Соңрак Вирабходжачарья Карнатакада, Чикбаллапурда, Папагни Матт Башы хатыны белән дини сәфәрдә булган.Пар Атри олы фикер иясенең ашрамына зиярәт кылган һәм Атри олы фикер иясе баланы парга биргән. Алар баланы илаһи бүләк итеп кабул иткән һәм Папагни Маттка кайткан. Баланың исеме 'Вирам Бһотлайаһ' булган. Папагни Матта Вирамбһотлиаһ буларак мәгълүм Вирабраһмендра Свами Каликамба Сапташтины язган, бу 11 яшендә Кали Алиһәсен мактап язган кулъязма. Берничә елдан соң Вирабһоджачарья корбан биргән һәм Вирамбһотаййя үги әнисенә ихтирам бирү вазифаларыннан ваз кичүе һәм рухи сәфәрен башлавы турында әйткән. Аның беренче өйрәнчеге булып Дудекула Сиддайаһ булган. Кешеләр Вирамбһотайяның җырлавын һәм фәлсәфи шигырьләрен тыңлый башлаганнар һәм ихтирам билгесе буларак алар аны “Шри Мадвират Потһулури Вира Браһмендра Свами” дип атаганнар.

# Потулури Вирабраһмам
## Искә алынуы

* Андһра Прадешта Кадапа районында Браһмамгари матам дини сәфәр кылу үзәге.
* Мөхәррир Т Ганапати Шастри 1909 елда нәшер иткән Шадавишендра Сарасватиның Браһма Татва Пракасикасы (Trivandrum Sanskrit Series No VII) китабында , Ачарья-Дарпана Тамил теле эшен искә ала, бу фараз ителгәнчә аның гамәлләренең киң тәфсилле тасвирламасы.
* Шримадвират Вирабраһмендра Свами Чайтра ул аның тормышы турында 1984 ел фильмы. Анда Андһра Прадешның соң баш министры Н. Т. Рама Рао уйнаган һәм режиссёр булган. Фильм Андһра Прадешта хит булып киткән.
# Истиклал (Чумра)

Истиклал (төр. İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HD151511

HD151511 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан A1mF0-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,24 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Требёрден

Требёрден (фр. Trébeurden) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Перрос-Гирек кантонына карый.

# Требёрден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,96 км².
# Локалита Моте Томбалунга (Ферара)

Локалита Моте Томбалунга — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Лагозанто өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Моте Томбалунга (Ферара)
## Географиясе

Локалита Моте Томбалунга Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Локалита Моте Томбалунга (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GLRX3

GLRX3 (ингл. Glutaredoxin 3) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Хулим-Я (Пупу-Я кушылдыгы)

Хулим-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пупу-Я елгасының уң ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.

# Хулим-Я (Пупу-Я кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300027414
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302741
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Голдендейл (Вашингтон)

Голдендейл — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Голдендейл (Вашингтон)
## Тарихы

Голдендейл шәһәре елда нигезләнгән.

# Голдендейл (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,669575 км², 2,96 квадрат миль, 6,537285 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 499 метр һәм 1637 Фут биеклектә урнашкан.
# Кече Ния-Ю

Кече Ния-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ния-Ю елгасының уң ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Кече Ния-Ю
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300026158
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302615
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Подконьце

Подконьце — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жечнюв гминасында урнашкан авыл.

# Подконьце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сьвинна (Великопольское воеводалыгы)

Сьвинна — Польшаның Великопольское воеводалыгы Островите гминасында урнашкан авыл.

# Сьвинна (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Касияно-Груньялето (Анкона)

Касияно-Груньялето — Италиянең Марке төбәге Монтемарчиано өязендә урнашкан торак пункт.

# Касияно-Груньялето (Анкона)
## Географиясе

Касияно-Груньялето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Касияно-Груньялето (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Николай Сиротинин

Николай Сиротинин (рус. Николай Николаевич Сиротинин, 14 (26) ноябрь 1896, Сарытау, Россия империясе — 4 апрель 1977(1977-04-04) (80 яшь), Киев, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР) — патофизиолог, УССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1939), СССР медицина фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1957), УССРНың атказанган фән эшлеклесе (1941), Казан медицина институтының патологик физиология кафедрасы мөдире (1929-1934).
# Сарыбога (Эрфелек)

Сарыбога (төр. Sarıboğa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Эрфелек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шигыйчылык

Шигыйчылык, шигыйлек (гар.شيعة шигъа — «тарафдарлар, төркем, фракция, фирка») — Мөхәммәд саләллаһу галәйхи үәссәләм нәселе генә мөселманнар өммәтенә башлык - имам булырга тиеш дип санаучы шигый-уникечеләр, алавитлар, друзлар, исмаилчылар һ.б. күз уңында тоткан гомуми термин. Тар мәгънәдә, кагыйдә буларак, аларга сан буенча исламдагы икенче юнәлеш - шигый-уникечеләрне («шигыйләр-12») генә аңлыйлар. Алар, Мөхәммәд саләллаһу галәйхи үәссәләмнең варисы итеп, Гали ибн Әбу Талибны һәм аның төп тармак буенча нәселен генә таныйлар (кайсы нәсел, төп икәнлеге турында бәхәсләр бара).
Хәзерге вакытта шигыйлек вәкилләре барлык мөселман илләрендә дә бар диярлек. Иран, Әзербайҗан, Гыйракның яртысыннан артык халкы, Йәмән, Бәһрайн, Ливан халкының ярыйсы өлеше шигый юнәлеше тарафдарлары. Исмаилчыларга Таҗикстанның Таулы-Бадахшан районындагы халыкның күп өлеше, Әфганстанның хәзәриләр дигән халкы керә.
Рәсәйдә шигыйләр саны бик аз. Дагыстанда даргиннарның һәм лезгиннарның зур булмаган өлеше, Түбән Идел буендагы кундрау татарлары (карагашлар) һәм рус илендәге әзериләрнең күп өлеше бу юнәлеш вәкилләре.
Гарәп-шигыйләрнең яшәү урыны - ул дөнья нефть сакланмаларының 70%. Сәгуд Гарәбстанының төньяк-көнчыгыш өлеше, көньяк Гыйрак һәм Иранның Хузистан виләяте турында сүз бара.
Хәзерге вакытта уникечеләр һәм башка юнәлешләр арасында хәл киеренкелек халәтен алгалый.
Шигыйләр Коръәннең «Аллаһы иңдергән китап» булуын таныйлар, ләкин аның хәдисләрен (пәйгамбәр турындагы өстәмәләрне) инкяр итәргә тырышалар. Имам Гали үлгәннән соң, Коръәнгә хәдис рәвешендә үзләренең имамнары турында да язуны таләп итәләр, ләкин моңа ирешә алмый калалар. Шунлыктан хәдисләрдә телгә алынган пәйгамбәрләрне танымауларын белдерәләр.
Шигыйчелек тарафдарлары Коръәнгә кайбер моментларны Инҗилдән алып кертү ягында торалар. Мәсәлән, идеалдагы Мөхәммәд исемле имамны (аңа нәкъ Иисус миссиясен йөкләп) кешеләрне һәлакәттән «коткаручы» булачак дип игълан итәләр. Ул гына да түгел идеалда гына булган фигураны алар барлык шигый мәзһәпкә нигезләнгән дәүләтләр башлыгы дип саный башлыйлар. Шигыйләрнең күп кенә йолалары сөнниләрнеке белән бер диярлек. Хаҗ кылу бар барын, ләкин аның урыны Мәккәдә түгел, бәлки Нәҗефтә (Иран). Яңа ел яз көне, Нәүрүз бәйрәме дип билгеләнә һ. б.
Шигыйләр мәзһәбе йолаларын танучыларның саны зур булмаса да, алар, Иран белән Гыйракта гына түгел, бәлки Әфганстанда, Пакистанда һәм Һиндстанда да яшиләр. Элекке СССР территориясен алганда, алар Таҗикстанда һәм Азәрбайҗанда да очрыйлар.
# Эркье

Эркье — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Бриндизи провинциясе составына керә.

# Эркье
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 68 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Мандурия, Ория, Торре-Санта-Сузанна, Аветрана һәм Сан-Панкрацио-Салентино коммуналары белән чиктәш.
# Молинела (Казерта)

Молинела — Италиянең Кампания төбәге Витулацьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Молинела (Казерта)
## Географиясе

Молинела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Молинела (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 3940

IC 3940 — Тазылар йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3940
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3940, IRAS 12559+3606, PGC 44429, 2MASX J12581646+3550195, SDSS J125816.46+355020.1, CAIRNS J125816.77+355015.3, NPM1G +36.0291, LEDA 44429, SDSS J125816.46+355020.2 һәм Gaia DR2 1516393492966950016 буларак та сурәтләнә.
# (1418) Файета

(1418) Файета (лат. Fayeta) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1418) Файета
## Тарихы

1903 елның 22 сентябрендә Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 RG» саналган.
# Арпаҗык (Күртүн)

Арпаҗык (төр. Arpacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Күртүн илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# İlgizär Xäsän

İlgizär Xäsän (Ильгизар Хасанов) Tatarstannıñ kürenekle zamana räsem ostazlarınnan.
# Түбән Күл (Ырынбур өлкәсе)

Түбән Күл (Нижнеозёрное) — Ырынбур өлкәсенең Иләк районында урнашкан торак пункт.

# Түбән Күл (Ырынбур өлкәсе)
## Сәгать поясы

Түбән Күл (Ырынбур өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Түбән Күл (Ырынбур өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 40,1%, руслар — 57,1%.
# HD74535

HD74535 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан B9III(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,474 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фёдаравка (Любанский районы)

Фёдаравка (белар. Фёдараўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Фёдаравка (Любанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сиягут

Сиягут (әзери. Siyaqut) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
# Гуи (Эна)

Гуи (фр. Gouy (Aisne)) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# (11468) 1981 EU42

(11468) 1981 EU42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11468) 1981 EU42
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU42» саналган.
# Осечниця (Түбән Силезия воеводалыгы)

Осечниця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Осечница һәм Бунцлау гминасында урнашкан авыл.

# Осечниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (16977) 1999 AS3

(16977) 1999 AS3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16977) 1999 AS3
## Тарихы

1999 елның 10 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AS3» саналган.
# Ненчулешть (Вилча)

Ненчулешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Тетою (коммуна) коммунасына карый.

# Ненчулешть (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Грабава (Жыткавицкий районы)

Грабава (белар. Грабава) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.

# Грабава (Жыткавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (16526) 1991 DC

(16526) 1991 DC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16526) 1991 DC
## Тарихы

1991 елның 17 февралендә Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 DC» саналган.
# Сент-Мену (округ)

Сент-Мену — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Марна департаментына карый.

# Сент-Мену (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1021 км². Округ 3 кантоннан тора, алар үз чиратында 67 коммунага бүленгән.
# Ал Сасо (Лука)

Ал Сасо — Италиянең Тоскана төбәге Массароза өязендә урнашкан торак пункт.

# Ал Сасо (Лука)
## Географиясе

Ал Сасо Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ал Сасо (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 4649

NGC 4649 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4649
## Тарихы

Әлеге галактика 1779 елда Алмания астрономы Иоганн Готтфрид Кёлер тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, unknown зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Шатель-Сен-Жермен

Шатель-Сен-Жермен (фр. Châtel-Saint-Germain) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Шатель-Сен-Жермен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,88 км².
# Яйкын (Чан)

Яйкын (төр. Yaykın) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (19306) Voves

(19306) Voves — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19306) Voves
## Тарихы

1996 елның 12 октябрендә А. Ваньоцци тарафыннан Стронконе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TN12» саналган.
# Ольшево-Гура

Ольшево-Гура — Польшаның Подлясье воеводалыгы Едвабне гминасында урнашкан авыл.

# Ольшево-Гура
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Акдеде (Зара)

Акдеде (төр. Akdede) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (15882) 1997 CF29

(15882) 1997 CF29 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15882) 1997 CF29
## Тарихы

1997 елның 7 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CF29» саналган.
# Байба Дамберга

Байба Дамберга (лат. Baiba Damberga; 11 гыйнвар 1957, Сикрагс, Талси районы) — лив чыгышлы Латвия шагыйрәсе һәм рәссамы. Лив мәдәни тормышында актив катнашучы. «Līvõ Kultūr sidām» (Лив мәдәнияте үзәге) оешмасын оештыручыларның берсе. Басма һәм китап графикасында эшләгән.

# Байба Дамберга
## Биография

1982 елда Латвия сәнгать академиясенең графика бүлеген тәмамлый. Латвиядә һәм чит илләрдә төрле күргәзмәләрдә катнашкан. Латвиядә, Эстониядә һәм Финляндиядә 15 шәхси күргәзмә оештыра, куратор һәм график дизайнер булып эшли. Дамберга латыш телендә, лив телендә һәм Там диалектларында шигырьләр яза (латыш теленең өч төп диалектының берсе), шулай ук Там диалектында юмористик рәсемнәр яза. 2019 елда шагыйрьләр Валт Эрнштрейт һәм Кемпью Карлис белән бергә ул лив һәм инглиз телләрендәге «Trilium/Trillium» шигырьләр җыентыгы өчен Латвия Әдәбиятының ел Махсус премиясен алган.
# Зур Каюг

Зур Каюг — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе , Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шелюг елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Зур Каюг
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100212103000012860
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001286
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ууэвески

Ууэвески (эст. Uueveski) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# (2963) Chen Jiageng

(2963) Chen Jiageng (лат. Jiageng) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2963) Chen Jiageng
## Тарихы

1964 елның 9 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 VM1» саналган.
# Шибряйка

Шибряйка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ворона елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.

# Шибряйка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010200212107000006816
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000681
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Хыдырага (Эдирне)

Хыдырага (төр. Hıdırağa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Эдирне илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3308

NGC 3308 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3308
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ржоговладова Бела

Ржоговладова Бела (чех. Rohovládova Bělá) — Чехиянең Пардубице крае Пардубице һәм Пардубице районында урнашкан авыл.

# Ржоговладова Бела
## Географиясе

Мәйданы — 4,43185 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 метр биеклектә урнашкан.

# Ржоговладова Бела
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржоговладова Бела
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржоговладова Бела
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 452 |
| 1880 | 489 |
| 1890 | 496 |
| 1900 | 457 |
| 1910 | 503 |
| 1921 | 490 |
| 1930 | 550 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 462 |
| 1961 | 483 |
| 1970 | 403 |
| 1980 | 403 |
| 1991 | 429 |
| 2001 | 436 |
| 2011 | 534 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 577 |
| 2016 | 589 |
| 2017 | 596 |
| 2018 | 600 |
| 2019 | 607 |
| 2020 | 603 |
| 2021 | 616 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 592 |
| 2022 | 603 |
| 2023 | 596 |
| 2024 | 642 |
# Емберкур

Емберкур (фр. Humbercourt) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Касцюшкава

Касцюшкава (белар. Касцюшкава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.

# Касцюшкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гольцовка (Васькина кушылдыгы)

Гольцовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Васькина елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Гольцовка (Васькина кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000055186
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005518
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0