yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Unity (эш өстәле тирәлеге)

Unity — Canonical ширкәте тарафыннан Ubuntu операцион системасының GNOME эш өстәле өчен ирекле тышчасы.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Тарих

10.10 юрамасыннан башлап Unity Ubuntu Netbook Edition өчен төп тышча буларак кулланыла башлый. Аның ярдәмендә нетбукларның кечкенә экраннарын тагын да кулайрак кулланырга ярдәм итә, шулай ук, мәсәлән, ачылган программалар арасында күчеш ясау өчен вертикаль панель.
Хәзерге вакытта тәрәз менеджеры буларак Mutter куллана, ләкин шулай да Ubuntu 11.04 юрамасына аны Compiz белән алмаштырырга уйлыйлар. Шуның белән беррәттән Ubuntu 11.04 юрамасыннан башлап, Canonical компаниясе төп тышча булып саналган GNOME'ны Unity'га алмаштырырга планлаштыра, моның сәбәбе GNOME уйлап табучылары белән чыккан кайбер каршылыклар. Шуңа да карамастан барлык кушымталар әлегә GNOME'нан алыначак.
   «Unity is a desktop shell for GNOME. This is not the same as a totally new desktop environment. A desktop shell is the interface that you use. Unity will still use the same GNOME apps and libraries that the current desktop does. GNOME shell is an example of another shell for GNOME.» What is «Ubuntu Unity»? на http://askubuntu.com/(ингл.)
Марк Шаттлворт сүзләренә караганда, Canonical киләчәктә Unityны X Window System тәрәзә системасыннан Waylandкка күчерергә планлаштыру турында да әйтә. Ул шулай ук, X өчен уйлап табылган барлык кушымталарның да бу яңа системада эшләвен һәм яңа системага күчкән вакытта GNOME һәм KDE уйлап табучыларына да ярдәм итәчәген әйтеп үтте.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Интерфейсның төп элементлары
### Ачу менеджеры

    Эш өстәленә ачылган барлык программаларны төркемнәргә бүлә. GNOME төп сайлагын алмаштыра (Кушымта/Күчеш/Система), кулланучылар тарафыннан ясалучы «Сайланган» төркемен тәэмин итә.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Интерфейсның төп элементлары
### Глобаль сайлак

    Кушымта сайлагының башлыгын һәм юлын төп тәрәзәдә түгел, ә өстәге панельдә урнаштыра.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Интерфейсның төп элементлары
### «Home» төймәсе

    Кушымталар һәм файллар бүлеген ача.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Интерфейсның төп элементлары
### Dash

    Һәрбер кушымта турында тулырак мәгълүмат күрсәтә, шулай ук гади файл менеджеры да бар.

# Unity (эш өстәле тирәлеге)
## Интерфейсның төп элементлары
### Maximus

    Барлык тәрәзәләрне тулысынча ачып куя.
# HD58448

HD58448 — Кил йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,91 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Зорница (Смолян өлкәсе)

Зорница — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. Чепеларе җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Зорница (Смолян өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1506 метр биеклектә урнашкан.
# Ержышки

Ержышки (белар. Ержышкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браслав районында урнашкан авыл.

# Ержышки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Льиса-д’Амун

Льиса-д’Амун (кат. Lliçà d'Amunt) — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Льиса-д’Амун
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 22,3 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 145 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Югары Корбаш

Югары Корбаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ВОлышка елгасының сул ярыннан 120 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Югары Корбаш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03010000112103000001007
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000100
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Монтур

Монтур (фр. Montours) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Тинторале (Терамо)

Тинторале — Италиянең Абруцци төбәге Кроньалето өязендә урнашкан торак пункт.

# Тинторале (Терамо)
## Географиясе

Тинторале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Тинторале (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хмелевка (Аламбая кушылдыгы)

Хмелёвка (Каменушка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аламбай елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.

# Хмелевка (Аламбая кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200412115200003002
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200300
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Вовкавцы

Вовкавцы (белар. Воўкаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Вовкавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# (2227) Отто Струве

(2227) Отто Струве (лат. Otto Struve) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2227) Отто Струве
## Тарихы

1955 елның 13 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1955 RX» саналган.
# Гедимин

Гедими́н (рус. Гедими́н, лат. Gedeminne, Gedeminnus, Godeminnus 1275(1275) чамасы — декабрь 1341) — Бөек Литва кенәзе 1316 елдан 1341 елга кадәр, Гедиминовичлар династиясенә нигез салучы. Аның исемен Литваның иң танылган тарихи һәйкәле — Вильнюстагы Гедимин манарасы йөртә.

# Гедимин
## Чыгыш

Тарихи чыганаклар җитмәү сәбәптән, шулай ук булган мәгълүматларның тулы булмавы аркасында, Гедиминның килеп чыгышын дөрес итеп билгеләү мөмкин түгел.

# Гедимин
## Хакимлек иту

Билгеле булганча, башта Гедимин Паграуде җирендә Кведарны һәм Шилале янында замок белән хаким иткән, анда кайбер тикшеренүчеләр тарафыннан аның вотчинасы урнашкан. Мәҗүсилек яклаучы репутациясенә ия булып, Рим папасы һәм башка христиан хөкемдарлар белән сөйләшүләр алып барган.

# Гедимин
## Хакимлек иту
### Волыньга һәм Киевка һөҗүм

    Төп мәкалә: Ирпән елгасы янындагы бәрелеш
Гедимин 1324 елда Руськә һөҗүмгә чыга. Овручны һәм Житомирны алып, ул Станислав Киевскийның гомуми командованиесе астындагы Киев, Переяслав, Чернигов һәм Брянск кенәзләре коалициясе белән каршы бәрелешә.
# Вимислув (гмина Кие)

Вимислув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Кийе гминасында урнашкан авыл.

# Вимислув (гмина Кие)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Гратьян (Сомма)

Сен-Гратьян — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Монте Сан Җулио (Новара)

Монте Сан Җулио — Италиянең Пьемонт төбәге Пела өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте Сан Җулио (Новара)
## Географиясе

Монте Сан Җулио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монте Сан Җулио (Новара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Валя-Нандрий

Валя-Нандрий — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Дирменешть (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Нандрий
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Каризо дел Серо (Пенхамо)

Каризо дел Серо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Каризо дел Серо (Пенхамо)
## Географиясе

Каризо дел Серо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Каризо дел Серо (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Каризо дел Серо (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Валя-Нягре (Вранча)

Валя-Нягре — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Нисторешть (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Нягре (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 590 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хуши (Сучава)

Хуши — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Преутешть (коммуна) коммунасына карый.

# Хуши (Сучава)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 262 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Агын

Агын (төр. Ağın) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесенең Элазыг иленә караган бер илчедер.

# Агын
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Сучок (Иваньковское кушылдыгы)

Сучок — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иваньковское елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Сучок (Иваньковское кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100712110000003005
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000300
* Бассейн коды — 08.01.01.007
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Палестина (Алагоас)

Палестина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.

# Палестина (Алагоас)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 48,884 км².
# Вест-Баунтифул (Юта)

Вест-Баунтифул — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.

# Вест-Баунтифул (Юта)
## Тарихы

Вест-Баунтифул шәһәре 1848 елда нигезләнгән.

# Вест-Баунтифул (Юта)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,437485 км², 8,44646 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1301 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Денежкино (Ивдел шәһәр округы)

Денежкино (рус. Денежкино) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.

# Денежкино (Ивдел шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Денежкино (Ивдел шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), алманнар (5%).
# Исметпаша (Байрампаша)

Исметпаша (төр. İsmetpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Байрампаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# GSC6546-3248

GSC6546-3248 — Зур Эт йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,07 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кабала (Рапла)

Кабала (эст. Kabala) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Шалапечына

Шалапечына (белар. Шалапечына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Шалапечына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ессер (Бельфор җире)

Ессер (фр. Essert) — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
# Романово-Дольне

Романово-Дольне — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чарнкув гминасында урнашкан авыл.

# Романово-Дольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Залши (Табор)

Залши (чех. Zálší) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Табор һәм Q89274390? районында урнашкан авыл.

# Залши (Табор)
## Географиясе

Мәйданы — 8,917013 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 422 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Залши (Табор)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Залши (Табор)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Залши (Табор)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 649 |
| 1880 | 692 |
| 1890 | 679 |
| 1900 | 642 |
| 1910 | 652 |
| 1921 | 584 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 576 |
| 1950 | 435 |
| 1961 | 434 |
| 1970 | 376 |
| 1980 | 293 |
| 1991 | 260 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 259 |
| 2014 | 263 |
| 2016 | 272 |
| 2017 | 262 |
| 2018 | 264 |
| 2019 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 250 |
| 2021 | 244 |
| 2021 | 207 |
| 2022 | 229 |
| 2023 | 229 |
| 2024 | 236 |
# Зееберген

Зееберген (алман. Seebergen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Зееберген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,88 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6373

NGC 6373 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6373
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ка Матео (Лука)

Ка Матео — Италиянең Тоскана төбәге Молаццана өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Матео (Лука)
## Географиясе

Ка Матео Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Матео (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Диләвер Девятов

Девятов Диләвер Хәсән улы (10 июнь 1944 ел — 12 июнь 2013 ел) — ССРБ һәм Россия галим-металлург, техник фәннәр докторы, профессор.
Кара металлургия технологиясе процессларын оптимальләштерү һәм математик моделләштерү юнәлешенә караган белгечләрнең берсе. 200-гә якын тикшеренү авторы, шул исәптән тугыз монография язган, шулай ук күп уйлап чыгаруларның да авторы.

# Диләвер Девятов
## Биография

1944 елның 10 июнендә Башкорт АССР Баймак районының Ишбирде авылында туган.
Урта мәктәпне алтын медаль 1961 елда Баймак шәһәрендә белем ала. 1967 елда отличие белән шулай ук Магнитогорск тау-металлургия институтын (ММИ, хәзер Магнитогорск дәүләт техник университеты) «металлургия производствосын механизацияләү һәм автоматлаштыру» һөнәре буенча белем алып чыга. Шушы ук югары уку йортында кече тикшеренүче сыйфатында эшли, ераграк олы укытучы, институтның исәпләү техникасы лабораториясе җитәкчесе (1973-1977 елларда) була. 1970 елда «Оптимизация нарва ситков в рекурсивный нагревательный колодца» темасына кандидатлык диссертациясе яклый. 1992 елда Урал политехник институтында (хәзерге Урал дәүләт техник университеты) «Оптимальные управление процессами тепловой обработки металла при наличии фазовых превращений» темасына докторлык диссертациясе яклый. Девятова 1993 елда профессор дигән гыйльми исем бирелә. Аның галим буларак формалашуында техник фәннәр докторлары, профессорлар Н. И. Иваново һәм В М. Рябков зур роль уйный. Ул үзебер берничә техник фәннәр кандидатын тәрбияләп үстергән.
1984-1996 елларда Девятов Диләвер Хәсән улы исәпләү техникасы һәм гамәли математика кафедрасының мөдире. 1996 елдан — гуманитар факультет деканы, 1999 елдан электротехник комплекслар факультеты деканы. 2002-2007 елларда Магнитогорск дәүләт техник университетының автоматика һәм исәпләп чыгаручы техника факультеты деканы булып эшли.
Гыйльми-укыту эшмәкәрлеген алып бару белән беррәттән җәмәгать эшләре белән дә шөгыльләнә: 1990-1993 елларда Магнитогорск кала советы депутаты була. Аның җитәкчелеге астында Магнитогорск мәгълүмат челтәре булдыру системасы эшләнә; ул Геоинформацион технологияләр һәм шәһәр системасы үзәген оештыручыларның берсе була.
Магнитогорскида 2013 елның 12 июнендә вафат була.

# Диләвер Девятов
## Казанышлары

* Девятов Д,Х. «Россия Федерациясеның югары профессиональ белем бирү мактаулы хезмәткәре» (2005) һәм «Россия Федерациясе югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре» (2012)
* Әгъза-корреспонденты А. М. Прохоров исемендәге Инженер фәннәре академиясенең әгъза-корреспонденты, халыкара яңа ачышлар һәм уйлап табулар академиясенең мөхбир әгъзасы, шулай ук АКШ-ның Милли география җәмгыяте әгъзасы.
# Кояшлы йөк арбасы

Кояшлы йөк арбасы - бронза гасырлардагы миниатюр скульптура сурәте, төньяк-көнбатыш Зеландияда 1902 елда табылды һәм шуннан бирле Дания Милли музее җыенында баш экспонтат (дания мәдәни канон).
Йөк арбасынан тыш скульптур төркеменә 25-сантиметрлы бронза дискы рәвешендә Кояш керә, уң ягыннан алтын.
# Кутергины

Кутергины (рус. Кутергины) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Кутергины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кутергины
## Сәгать поясы

Кутергины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кутергины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Хумулешть (Румыния)

Хумулешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Тыргу-Нямц коммунасына карый.

# Хумулешть (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 370 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Отавело (Пяченца)

Отавело — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Ривергаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Отавело (Пяченца)
## Географиясе

Отавело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Отавело (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мартиневес (Йилове)

Мартиневес (чех. Martiněves) — Чехиянең Устецк крае Йилове районында урнашкан авыл.

# Мартиневес (Йилове)
## Географиясе

Мәйданы — 3,061 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мартиневес (Йилове)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мартиневес (Йилове)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Мартиневес (Йилове)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 647 |
| 1880 | 615 |
| 1890 | 730 |
| 1900 | 769 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 818 |
| 1921 | 798 |
| 1930 | 953 |
| 1950 | 696 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 774 |
| 1970 | 821 |
| 1980 | 891 |
| 1991 | 770 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 879 |
| 2011 | 890 |
| 2021 | 900 |
# Абана

Абана (төр. Abana) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Кастамону иленә караган бер илчедер.

# Абана
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Микшаны

Микшаны (белар. Мікшаны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Микшаны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Адзверна

Адзверна (белар. Адзверна) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Адзверна
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гало д'Оро (Падова)

Гало д'Оро — Италиянең Венеция төбәге Сан-Джорджо-делле-Пертиче өязендә урнашкан торак пункт.

# Гало д'Оро (Падова)
## Географиясе

Гало д'Оро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Гало д'Оро (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Щодрохово (Вонгровецкий повяты)

Щодрохово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Скоки гминасында урнашкан авыл.

# Щодрохово (Вонгровецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мякишы

Мякишы (белар. Мякішы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Мякишы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# (18548) Christoffel

(18548) Christoffel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18548) Christoffel
## Тарихы

1997 елның 10 гыйнварында Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AN12» саналган.
# Окешешть

Окешешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Корбица (коммуна) коммунасына карый.

# Окешешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 100 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 123

NGC 123 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 123
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Алмания астрономы Эрнст Вильгельм Леберехт Темпель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.