yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карл Лүдвиг Литтров

Карл Лүдвиг Литтров (алман. Karl Ludwig von Littrow, 18 июль 1811(1811-07-18), Казан, Россия империясе — 16 ноябрь 1877(1877-11-16) (66 яшь), Венеция, Италия) — Австрия астрономы, Вена обсерваториясе дириктыры (1842-1877).
* 1 2 Dr. Constant v. Wurzbach Littrow, Karl Ludwig Edler von // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt haben — Wien: 1856.https://wikidata.org/wiki/Track:Q25856https://wikidata.org/wiki/Track:Q665807https://wikidata.org/wiki/Track:Q20204463
* 1 2 3 4 5 6 7 Каталог Немецкой национальной библиотекиhttps://wikidata.org/wiki/Track:P227https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686
* 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #117065986 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578
* 1 2 SNAC — 2010.https://wikidata.org/wiki/Track:P3430https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311
* ↑ https://www.nature.com/articles/1421048a0.pdf
# Рио де Заюлапа, Саюлапан (Телолоапан)

һәм
Рио де Заюлапа, Саюлапан — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Телолоапан муниципалитеты составына керә.

# Рио де Заюлапа, Саюлапан (Телолоапан)
## Географиясе

Рио де Заюлапа, Саюлапан Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Рио де Заюлапа, Саюлапан (Телолоапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Рио де Заюлапа, Саюлапан (Телолоапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бүюккызоглу (Ладик)

Бүюккызоглу (төр. Büyükkızoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хасима (шәһәр)

Хасима (яп. 羽島市) — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.

# Хасима (шәһәр)
## Тарихы

Хасима шәһәре 1954 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Хасима (шәһәр)
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 67167 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1252 кеше тәшкил иткән.

# Хасима (шәһәр)
## Географиясе

Шәһәр территориясе 53.64 км² тәшкил итә.
# Сурмини

Сурмини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бане-Мазурске гминасында урнашкан авыл.

# Сурмини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ницински (Эрбет шәһәр бүлгесе)

Ницинское (рус. Ницинское) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.

# Ницински (Эрбет шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ницински (Эрбет шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Молини (Алесандрия)

һәм
Молини — Италиянең Пьемонт төбәге Фракональто өязендә урнашкан торак пункт.

# Молини (Алесандрия)
## Географиясе

Молини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Молини (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Калвертон (Нью-Йорк)

Калвертон — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Калвертон (Нью-Йорк)
## Географиясе

Калвертон халык санын алу урыны мәйданы — 73,935488 км², 73,887585 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Повуа-ди-Варзин

Повуа-ди-Варзин (порт. Póvoa de Varzim) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Порту округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Повуа-ди-Варзин
## Тарихы

Шәһәр 1308 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Дору-Литорал провинциясенә караган.

# Повуа-ди-Варзин
## Географиясе

Мәйданы — 82,1 км², 82,21 ± 0,010000000000005 км². Муниципалитет составына União das Freguesias da Póvoa de Varzim, Beiriz e Argivai, Балазар (Повуа-де-Варзин), União das Freguesias de Aguçadoura e Navais, União das Freguesias de Aver-o-Mar, Amorim e Terroso, Эштела (Повуа-де-Варзин), Лаундуш һәм Ратеш фрегезияләре керә.
# Сьверкоцин (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Сьверкоцин — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Ольштынек гминасында урнашкан авыл.

# Сьверкоцин (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ясинка (Кросненский повяты)

һәм
Ясинка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Дукля гминасында урнашкан авыл.

# Ясинка (Кросненский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пржибенице

Пржибенице (чех. Přibenice) — Чехиянең Устецк крае Лубенец районында урнашкан авыл.

# Пржибенице
## Географиясе

Мәйданы — 4,442 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Пржибенице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пржибенице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Пржибенице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 157 |
| 1890 | 170 |
| 1900 | 167 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 176 |
| 1921 | 166 |
| 1930 | 178 |
| 1950 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 76 |
| 1970 | 51 |
| 1980 | 42 |
| 1991 | 12 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 10 |
| 2011 | 17 |
| 2021 | 15 |
# Ерлимарт (Калифорния)

Ерлимарт — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ерлимарт (Калифорния)
## Географиясе

Ерлимарт халык санын алу урыны мәйданы — 5,451593 км², 5,455621 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр биеклектә урнашкан.
# Казах (шәһәр)

Казах (әзери. Qazax) — Азәрбайҗанның Казах районында урнашкан шәһәр.
# (9250) Chamberlin

(9250) Chamberlin (лат. Chamberlin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9250) Chamberlin
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4643 P-L» саналган.
# Канове (Виченца)

Канове — Италиянең Венеция төбәге Роана өязендә урнашкан торак пункт.

# Канове (Виченца)
## Географиясе

Канове Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Канове (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бёнен

Бёнен — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Бёнен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 38,04 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 72 ± 1 метр һәм 73 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эрнст Аббе

Эрнст Карл Аббе (алман. Ernst Karl Abbe, 23 гыйнвар 1840(18400123), Айзенах, Саксе-Веймар-Айзенах һерцоглыгы — 14 гыйнвар 1905, Ена, Саксе-Веймар-Айзенах, Алман империясе) — алман физигы һәм астрономы. Ена унивверситетында назари (теоретик) физика профессоры (1870 елдан), Ена обсерваториясе директоры (1877-1890). Микроскоплар теориясен булдырган, һәртөрле оптика әсбапларын уйлап тапкан, оптика-механика завутларындагы күп операциялар технологиясен эшкәрткән.
# Лунканий-де-Сус

Лунканий-де-Сус — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Томешть (коммуна, Тимиш) коммунасына карый.

# Лунканий-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Абхимукешварар Гыйбадәтханәсе

Абхимукешварар Гыйбадәтханәсе Һиндстанда, Тамил Надуда Кумбаконам шәһәрендә урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Һинд дине Ходае Шивага багышланган, төп Ходай булып Абхимукеша формасындагы Шива тора. Төп Алиһә булып аның хатыны Амудхавалли тора. Шива поты көнбатышка таба карый.

# Абхимукешварар Гыйбадәтханәсе
## Билгеләмәләр

* ↑ Moorthy, K. K. (1995). That Lord Siva to be adored: a mini-compendium of 300 Saivate shrines. Message Publications. p. 360.
* ↑ Sri Abhimukeswarar Temple. Online Highways.
# Самервилл (Нью-Джерси)

Самервилл — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Самервилл (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре 25 март 1863 елда нигезләнгән.

# Самервилл (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 6,132657 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 Фут биеклектә урнашкан.
# 1739 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1739 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1739 MDCCXXXIX |
| Юлиан тәкъвим | 1738—1739 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7247—7248 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2491—2492 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5499—5500 ה'תצ"ט — ה'ת"ק |
| Һиҗри тәкъвим | 1151—1152 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4231—4232 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1188 ԹՎ ՌՃՁԸ |
| Кытай тәкъвиме | 4435—4436 戊午 — 己未 сары ат — сары сарык |
| Хәбәш тәкъвим | 1731 — 1732 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1795—1796 |
| - Шака самват | 1661—1662 |
| Шәмси тәкъвим | 1117—1118 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2282 |
| Япон ел исәбе | 4 ел Гэмбун |
1739 (бер мең җиде йөз утыз тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1739 елы, II меңьеллыкның 739 елы, XVIII гасырның 39 елы, XVIII гасырның 4 унъеллыгының 9 елы, 1730 елларның 10 елы. 1739 елдан бирле 285 ел үтте.

# 1739 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1739 елда туганнар

# 1739 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1739 елда вафатлар
* 25 июль — Бенедетто Марчелло, итальян композиторы.
# Төньяк Тора

Төньяк Тора — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Төньяк Тора
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000024112
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002411
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Балезино

Балезино (рус. Балезино, удм. Балезино) — Удмуртиядә урнашкан шәһәр тибындагы бистә, Балезино районының административ үзәге.
Халык саны — 16 121 кеше (2010).

# Балезино
## География

Балезино Чүпче елгасында, Ижаудан 150 километр төньякка таба һәм Глазовтан 30 километр көньяк-көнчыгыштарак урнаша. Киров — Пермь тимер юлында станция.

# Балезино
## Тарих

Балезино 1897 елда Транссебер магистрале төзү аркасында нигезләнә. Балезино үз исемен якында урнашкан Балезино авылыннан ала.
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елда ала.
1941—1944 елларда Ижау — Балезино тимер юлы төзелә.

# Балезино
## Халык

Милли состав (2010): арлар — 46,2%, руслар — 38,8%, татарлар — 11,1%.

# Балезино
## Икътисад

Сәнәгатьнең төп тармаклары — җиңел, азык-төлек, агач эшкәртү, төзү материаллар сәнәгатьләре.
Төп предприятие — Балезино металл кою һәм механика заводы

# Балезино
## Шәхесләр

* Энвиль Касыймов (1961―2020), журналист, рәссам. Удмуртиянең атказанган мәдәният хезмәткәре.
# Валя-Мерулуй (Бакеу)

Валя-Мерулуй — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Липова (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Мерулуй (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 метр биеклектә урнашкан.
# Карпавцы (Вавкавыский районы)

Карпавцы (белар. Карпаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Карпавцы (Вавкавыский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Владник

Владник — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Паринча (коммуна) коммунасына карый.

# Владник
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 метр биеклектә урнашкан.
# Пилпакүла (Һииумаа)

Пилпакүла (эст. Pilpaküla) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Гөлбакча (Әлмәт районы)

Гөлбакча — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3.

# Гөлбакча (Әлмәт районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Әһмәдли (Бейләган)

Әһмәдли (әзери. Əhmədli) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
# Наваганцавицкая Рудня

Наваганцавицкая Рудня (белар. Наваганцавіцкая Рудня) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Наваганцавицкая Рудня
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вудсток (Нью-Йорк)

Вудсток — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вудсток (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1829 елда нигезләнгән.

# Вудсток (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 67,83 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Әндрү Гудлок

Әндрү Гудлок (ингл. Andrew Darius Goudelock, 7 декабрь 1988(1988-12-07) (35 яшь), Стоун-Маунтин, Джорджия, Америка Кушма Штатлары — , ) — АКШ баскетболчысы (сакчы), ВТБ лигасының иң кыйммәтле уенчысы (2014).
# Эль Бордо де Урибе (Акамбаро)

Эль Бордо де Урибе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Акамбаро муниципалитеты составына керә.

# Эль Бордо де Урибе (Акамбаро)
## Географиясе

Эль Бордо де Урибе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Бордо де Урибе (Акамбаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Бордо де Урибе (Акамбаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Лучники (Киров өлкәсе)

Лучники (рус. Лучники) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.

# Лучники (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Лучники (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Лучники (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лучники (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Вултуру (Тулча)

Вултуру — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. Малиук (коммуна) коммунасына карый.

# Вултуру (Тулча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мисыр теле

Мисыр теле – борынгы мисырлыларның теле. Безнең эраның 5 гасырыннынан сөйләнелми (үле тел). Семит-хамит телләренә керә. Борынгы, урта, яңа һәм соң Мисыр теленә бүленә. Мисыр теле (безнең эрага кадәр якынча 3-енче меңьеллык) – архаик борынгы патшалык язу истәлекләренең теле. Урта Мисыр теле (безнең эрага кадәр якынча 22–16-ынчы гасырлар) әдәби тел үрнәге булып, күренекле әсәрләре язылган; морфологик, синтаксик, орфографик тотрыклы формага ия булган. Безнең заманга кадәр 16–8 гасырларны колачлаган яңа Мисыр телендә эш кәгазьләре, рәсми документлар, күркәм әсәрләр язылып, классик тел дип аталып, шул замандагы үсеш алган тел булган: фигыльнең ясалуы ярдәмче фигыльләр аша бирелеп, артикль пәйда булган, сүз ахырында авазның төшерелеп әйтелеше фонетикасын нык үзгәрткән. Безнең эрага кадәр 8-енче – безнең эраның 5-енче гасырына кадәр соң Мисыр теле туры килә. Бу вакытта текстлар илнең сөйләм теле ярдәмендә язылган. Мисыр теленең соңгы үсеш баскычы – Мисырның христианлашкан яшәүчеләре сөйләшкән копт теле. Бу тел безнең заманның 3–4-гасырында пәйда булып, 17-гасырга кадәр (гарәп теленә күчешкә кадәр) кулланылган. Соңрак литургия теле буларак кулланылган булган. Мисыр теле ахырга кадәр өйрәнелмәгән. Аның фонетикасын өйрәнү бик катлаулы, чөнки сузык авазларын тану катлаулы булып тора. Мисыр теле иероглифларын Франция галиме Жан-Франсуа Шампольон өйрәнеп тануга ирешкән.

# Мисыр теле
## Кулланылган әдәбият

* “Кыргызстан” Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1
# Ваялуа (Гавай)

Ваялуа — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ваялуа (Гавай)
## Географиясе

Ваялуа халык санын алу урыны мәйданы — 6,188902 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 Фут биеклектә урнашкан.
# Кампо Сант'Анҗело (Изерния)

Кампо Сант'Анҗело — Италиянең Молизе төбәге Монтеродуни өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо Сант'Анҗело (Изерния)
## Географиясе

Кампо Сант'Анҗело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кампо Сант'Анҗело (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (13388) 1999 AE6

(13388) 1999 AE6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13388) 1999 AE6
## Тарихы

1999 елның 8 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AE6» саналган.
# Лядо (Смоленск өлкәсе)

Лядо (Ля́до) — Смоленск өлкәсе Новодугино районында урнашкан авыл. Извеково авыл җирлегенә керә. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 9 кеше (2007 ел). Өлкәнең төньяк-көнчыгыш өлешендә Новодугинодан 22 км көньяк-көнбатышта Төлка елгасы буенда урнашкан. Авылдан 19 км көнчыгышта Вязьма — Ржев линиясенең Александрино тимерюл станциясе урнашкан.

# Лядо (Смоленск өлкәсе)
## Тарих

Бөек Ватан сугышы вакытында Гитлер гаскәрләре авылны 1941 елның октябрь аенда басып алалар, 1943 елның март аенда азат итәлә.

# Лядо (Смоленск өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь.
# Солиньяно Нуово (Модена)

Солиньяно Нуово — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастельветро-ди-Модены өязендә урнашкан торак пункт.

# Солиньяно Нуово (Модена)
## Географиясе

Солиньяно Нуово Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Солиньяно Нуово (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Болотея

Болотея — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сить елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.

# Болотея
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200412110000004828
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000482
* Бассейн коды — 08.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Якубовице (Опольский повяты)

Якубовице — Польшаның Ополе воеводалыгы Немодлин гминасында урнашкан авыл.

# Якубовице (Опольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан-Жуан-ду-Сул

Сан-Жуан-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Сан-Жуан-ду-Сул
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 182,7 км².
# Әрәш (Сура кушылдыгы)

Әрәш, рус. Аришка — Сыры елгасының кече кушылдыгы. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының уң ярыннан 431 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Әрәш (Сура кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000036807
* Һидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 110003680
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ҺӨ буенча саны — 10
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 0
# Колония Буенос Аирес (Атояк де Алварез)

Колония Буенос Аирес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атояк-де-Альварес (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Колония Буенос Аирес (Атояк де Алварез)
## Географиясе

Колония Буенос Аирес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Колония Буенос Аирес (Атояк де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Колония Буенос Аирес (Атояк де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Аратичангио (Зирандаро)

Аратичангио — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сирандаро муниципалитеты составына керә.

# Аратичангио (Зирандаро)
## Географиясе

Аратичангио Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Аратичангио (Зирандаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Аратичангио (Зирандаро)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.