yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Галәмнең тарихы

Галәмнең тарихы яки Космогония (грек. κοσμογονία, κόσμος — Галәм, γονή — туу) — галәми җисемнәр һәм аларның системалары: йолдызлар, йолдызлар тупланышлары, томанлыклар, Кояш системасы, планеталар, иярченнәр, астероидлар, кометалар, метеоритлар хасил булуын һәм үсешен тикшерүче фән.
Космогоник процессларны өйрәнү - астрофизиканың максатлары берсе.
Заманча фәнни космогония астрофизикага таянып, Галәмнең барлыкка килүен, шул исәптән бар астрономик объектлар хасил булуын тикшерә.
Космология бүгенге Галәмнең төзелешен, үзгәрешләрен тикшерә, ә Космогония Галәмнең барлыкка килүен өйрәнә.

# Галәмнең тарихы
## Фәнни космогоник тәгълиматлар

Гомум кабул ителгән заманча космогоник һәм космологик гөмән — Зур Шартлау теориясе булып тора, кайбер галимнәр Big Bang инглиз сүзләре өчен татар телендә Зур Бәрү — дөресрәк тәрҗемәсе булып саныйлар, чөнки әлеге процесс гади шартлауга охшаш булмаган.
1948 елда эшкәртелгән Стационар Галәм теориясе реликт нурланышны ачканнан соң, үз тарафдарларын югалткан диярлек.

# Галәмнең тарихы
## Галәмнең яше

Галәмнең яше — Зур Шартлаудан соң узган вакыт. Заманча фәнни исәпләүләргә караганда (WMAP9 нәтиҗәләре) Галәмнең яше 13,830 ± 0,075 млрд ел тәшкил итә. «Планк» телескоп-иярчене буенча Галимнең яше 13,798 ± 0,037 миллиард ел тәшкил итә.

# Галәмнең тарихы
## Галәмнең эволюциясе

Заманча фәнни караш түбәндәге теорияләргә таяна:
* Фридманның киңәю теориясе
* Зур Шартлау теориясе (Кайнар Галәм теориясе)
* Инфляция теориясе
* Зур масштаблы стуктура формалашуы теориясе
* Йолдыз төрләре теориясе
Галәмнең тарихы түбәндәге дәверләргә бүленә:
* Планк дәвере — әлеге чордан бирле заманча физика эшли башлый. Бу дәвердә Галәмдә матдә энергиясе ~10¹⁹ ГэВ, тыгызлыгы ~10⁹⁷ кг/м³, температурасы ~10³² К булган. Галәм бик бериш, изотроп, югары энергия тыгызлыклы мохит булган. 10⁻⁴³ секундтан соң, әлеге дәвер тәмамланган һәм гравитацион тәэсир итешү бүтән фундаменталь тәэсир итешүләрдән аерылган.
* Инфляцион дәвер — әлеге чорда Галәмнең зурлыгы бик тиз арткан, ахырында Галәм бик кайнарланган.
* Нурланыш өстен булу дәвере — Башлангыч Галәмнең төп дәвере: температура кими барган, нәтиҗәдә электрозәгыйфь тәэсир итешү көчле тәэсир итешүдән аерылган, соңрак кварклар хасил булган, нуклеосинтез чорында гадәттәге химик элементлар формалашкан.
* Матдә (тузан) өстен булу дәвере. Шул чорның башында электромагнит нурланышы матдәдән аерылган һәм реликт фон барлыкка килгән. Соңрак караңгы гасырлар барган, алар тәмамланганнан соң беренче йолдызлар нурланышы янә матдәне ионлаштырган.
* Λ-өстен булу дәвере. Заманча дәвер.
Тереклекнең хасил булуы — Галәмнең киләсе дәвере, хәзер матдә үз-үзен оештыра ала.
| Дәвер | Эволюция $a(\eta )$ | Һаббл даимие |
| Инфляцион | $a\propto e^{Ht}$ | $H^{2}={\frac {8\pi }{3}}{\frac {\rho _{vac}}{M_{pl}^{2}}}$ |
| Нурланыш өстен булу | $a\propto t^{\frac {1}{2}}$ | $H={\frac {1}{2t}}$ |
| Тузан дәвере | $a\propto t^{\frac {2}{3}}$ | $H={\frac {2}{3t}}$ |
| $\Lambda$-өстен булу | $a\propto e^{Ht}$ | $H^{2}={\frac {8\pi }{3}}G\rho _{\Lambda }$ |
WMAP һәм Planck буенча космологик параметрлар :
| | WMAP | Planck |
| Галәмнең яше t₀ млрд.ел | 13.75±0.13 | 13.81±0.06 |
| H₀ км/с/МПк | 71.0±2.5 | 67.4±1.4 |
# Нера-Яха

Нера-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Нера-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300060886
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306088
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Хаҗымеһметли (Кадынһаны)

Хаҗымеһметли (төр. Hacımehmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Морган-Пойнт (Техас)

Морган-Пойнт — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Морган-Пойнт (Техас)
## Тарихы

Морган-Пойнт шәһәре елда нигезләнгән.

# Морган-Пойнт (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,45345 км², 4,453456 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Врбница (Мало Црниче)

Врбница (серб. Врбница ) — Сербиянең Браничево округы Мало-Срниче җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Врбница (Мало Црниче)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 93 метр биеклектә урнашкан.

# Врбница (Мало Црниче)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Кайнар (Пынарбашы)

Кайнар (төр. Kaynar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гринфилд (Оклахома)

Гринфилд — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гринфилд (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гринфилд (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,343055 км², 0,343054 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 444 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# FAM8A1

FAM8A1 (ингл. Family with sequence similarity 8 member A1 һәм Family with sequence similarity 8, member A1, isoform CRA_a) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (11628) Katuhikoikeda

(11628) Katuhikoikeda — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11628) Katuhikoikeda
## Тарихы

1996 елның 13 ноябрендә Я. Икари тарафыннан Морияма обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VB5» саналган.
# IC 2099

IC 2099 — Эридан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2099
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда NGC 1677, 6dFGS gJ045052.1-045334, IC 2099, IRAS 04484-0458, IRAS F04483-0458, LEDA 16146, 2MASX J04505207-0453337, PSCz Q04484-0458, SDSS J045052.08-045333.5 һәм MCG-01-13-019 буларак та сурәтләнә.
# SLC1A2

SLC1A2 (ингл. solute carrier family 1 member 2) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (8037) 1993 HO1

(8037) 1993 HO1 (лат. 1993 HO1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8037) 1993 HO1
## Тарихы

1993 елның 20 апрелендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 HO1» саналган.
# Шеһитлик (Енишеһир)

Шеһитлик (төр. Şehitlik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# IC 529

IC 529 — Жираф йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 529
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 529, PGC 26295, UGC 4888, 2MASX J09183278+7345335, IRAS 09134+7358, MCG+12-09-035, IRAS F09134+7358, Z 332-38, Z 0913.3+7357, UZC J091832.8+734534, PSCz Q09134+7358 һәм LEDA 26295 буларак та сурәтләнә.
# SNX25

SNX25 (ингл. Sorting nexin 25 һәм Sorting nexin-25) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нарбут

Нарбут — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, ГАТОБК коды — ?.

# Нарбут
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
# Боронда (Калифорния)

Боронда — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Боронда (Калифорния)
## Географиясе

Боронда халык санын алу урыны мәйданы — 1,425677 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 19 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Неа

Неа — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ныдыб елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Неа
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000018655
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001865
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Депураторе (Палермо)

Депураторе — Италиянең Сицилия төбәге Партинико өязендә урнашкан торак пункт.

# Депураторе (Палермо)
## Географиясе

Депураторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Депураторе (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тарнкова

Тарнкова — Польшаның Ополе воеводалыгы Глубчице гминасында урнашкан авыл.

# Тарнкова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# SLC25A13

SLC25A13 (ингл. Solute carrier family 25 member 13) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Михнавичы (Бярозавский районы)

Михнавичы (белар. Міхнавічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.

# Михнавичы (Бярозавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Казали Брата (Удине)

Казали Брата — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Порпетто өязендә урнашкан торак пункт.

# Казали Брата (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Непуль

Непуль (фр. Nespouls) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Вилямово (Острудский повяты)

Вилямово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Малдыты гминасында урнашкан авыл.

# Вилямово (Острудский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карчелес

Карчелес (исп. Cárcheles) — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Карчелес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 825 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Старий Нарт

һәм
Старий Нарт — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Ежове гминасында урнашкан авыл.

# Старий Нарт
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Морро-Бей (Калифорния)

Морро-Бей — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Морро-Бей (Калифорния)
## Тарихы

Морро-Бей шәһәре 1870 елда нигезләнгән.

# Морро-Бей (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 26,733717 км², 26,733708 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 Фут биеклектә урнашкан.
# (11750) 1999 NM33

(11750) 1999 NM33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11750) 1999 NM33
## Тарихы

1999 елның 14 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NM33» саналган.
# Брудзевице-Колёния

Брудзевице-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы Посвентне гминаcында урнашкан авыл.

# Брудзевице-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вильга (Мазовия воеводалыгы)

Вильга — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вильга гминасында урнашкан авыл.

# Вильга (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# EIF3K

EIF3K (ингл. Eukaryotic translation initiation factor 3 subunit K һәм Eukaryotic translation initiation factor 3 subunit K) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Прато (Вибо Валенция)

Прато — Италиянең Калабрия төбәге Филадельфия (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Прато (Вибо Валенция)
## Географиясе

Прато Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Прато (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD173204

HD173204 — Калкан йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,98 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Жупановице (Йиндржихув Градец)

Жупановице (чех. Županovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Йиндржихув-Градец һәм Q19941799? районында урнашкан авыл.

# Жупановице (Йиндржихув Градец)
## Географиясе

Мәйданы — 4,476111 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 512 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Жупановице (Йиндржихув Градец)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Жупановице (Йиндржихув Градец)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Жупановице (Йиндржихув Градец)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 125 |
| 1880 | 122 |
| 1890 | 111 |
| 1900 | 104 |
| 1910 | 127 |
| 1921 | 123 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 121 |
| 1950 | 90 |
| 1961 | 96 |
| 1970 | 91 |
| 1980 | 71 |
| 1991 | 54 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 42 |
| 2014 | 74 |
| 2016 | 71 |
| 2017 | 65 |
| 2018 | 65 |
| 2019 | 61 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 60 |
| 2021 | 59 |
| 2021 | 59 |
| 2022 | 56 |
| 2023 | 50 |
| 2024 | 50 |
# Олари (коммуна, Прахова)

Олари — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.

# Олари (коммуна, Прахова)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,04 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Олари, Финари (Олари, Прахова) һәм Оларий-Веки авыллары урнашкан.
# Моджеве (Түбән Силезия воеводалыгы)

Моджеве — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Влень гминасында урнашкан авыл.

# Моджеве (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фейр-Плей (Миссури)

Фейр-Плей — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Фейр-Плей (Миссури)
## Тарихы

Фейр-Плей шәһәре елда нигезләнгән.

# Фейр-Плей (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,061424 км², 1,061428 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Камподимеле

Камподимеле — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Латина провинциясе составына керә.

# Камподимеле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 647 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Эсперия, Фонди, Итри, Ленола, Пико һәм Понтекорво коммуналары белән чиктәш.
# Лонгвью (Вашингтон)

Лонгвью — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Лонгвью (Вашингтон)
## Тарихы

Лонгвью шәһәре 1850 елда нигезләнгән.

# Лонгвью (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 39,698948 км², 15,33 квадрат миль, 38,27974 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 метр һәм 20 Фут биеклектә урнашкан.
# Еффенкур

Еффенкур (фр. Effincourt) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# (8039) Grandprism

(8039) Grandprism (лат. Grandprism) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8039) Grandprism
## Тарихы

1993 елның 15 сентябрендә Анри Дебеонь, Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 RB16» саналган.
# TMEM114

TMEM114 (ингл. Transmembrane protein 114) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD62317

HD62317 — Корма йолдызлыгында урнашкан A(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,037 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Архангельское (Нема районы)

Архангельское (рус. Архангельское) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.

# Архангельское (Нема районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Архангельское (Нема районы)
## Сәгать поясы

Архангельское (Нема районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Архангельское (Нема районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
# Пентмя-Яха (Лимбя-Яха кушылдыгы)

Пентмя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лимбя-Яха елгасының уң ярыннан 118 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Пентмя-Яха (Лимбя-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300071575
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307157
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Бонвино (Асти)

Бонвино — Италиянең Пьемонт төбәге Кокконато өязендә урнашкан торак пункт.

# Бонвино (Асти)
## Географиясе

Бонвино Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бонвино (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүмүшкөй (Алтынорду)

Гүмүшкөй (төр. Gümüşköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Айкара

Айкара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Айкара
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 195,174 км².
# Пян дела Бреча (Витербо)

Пян дела Бреча — Италиянең Лацио төбәге Чивителла-д'Альяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Пян дела Бреча (Витербо)
## Географиясе

Пян дела Бреча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Пян дела Бреча (Витербо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Луначарскае

Луначарскае (белар. Луначарскае) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Луначарскае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# GSC1866-353

GSC1866-353 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A4mF3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,5 ± 0,15 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.