yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Плочица (Ковин)

Плочица (серб. Плочица ) — Сербиянең Воеводина автоном крае Ковин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Плочица (Ковин)
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 57 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Плочица (Ковин)
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# (12580) Антонини

(12580) Антонини — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12580) Антонини
## Тарихы

1999 елның 8 сентябрендә L. Bernasconi тарафыннан Saint-Michel-sur-Meurthe обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RM33» саналган.
# Каньяда дел Агва (Комонфорт)

Каньяда дел Агва — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Каньяда дел Агва (Комонфорт)
## Географиясе

Каньяда дел Агва Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Каньяда дел Агва (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Каньяда дел Агва (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Велике Чисте

Велике Чисте — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Стольно гминаcында урнашкан авыл.

# Велике Чисте
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Франкавилла-ин-Синни

Франкавилла-ин-Синни — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. Потенца провинциясе составына керә.

# Франкавилла-ин-Синни
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 421 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кьяромонте, Фарделла, Сан-Северино-Лукано, Терранова-ди-Поллино һәм Сан-Константино-Альбанезе коммуналары белән чиктәш.
# Ушаков

Ушаков (Ушако́в) ― фамилия.
* Андрей Ушаков (1900—1992), галим, педагог, Бөек Ватан сугышында катнашкан.
* Сергей Ушаков (1893-1964), органик химия белгече, СССР ФА мөхбир әгъзасы (1943), СССР Дәүләт премияләре лауреаты (1942, 1950).
* Фёдор Ушаков (1745―1817), адмирал, Кара диңгез флоты башлыгы.
# Кәлтәү (елга)

Кәлтәү — Башкортстанның Тәтешле районы биләмәләрендә ага торган елга. Йок елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Кәлтәү (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100025926
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102592
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Родни (Айова)

Родни — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Родни (Айова)
## Тарихы

Родни шәһәре елда нигезләнгән.

# Родни (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,420736 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 338 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дженерал-Бертело (коммуна)

Дженерал-Бертело — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.

# Дженерал-Бертело (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 30,74 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Дженерал-Бертело, Крегуйш, Феркедин, Ливезь һәм Туштя авыллары урнашкан.
# Дәүләкән педагогика укуханәсе

Дәүләкән педагогика училищесы (рус. Давлекановское педагогическое училище) – 1930-1955 елларда Башкортстан АССРның Дәүләкән шәһәрендә эшләп килгән мөгаллимнәр әзерләүче урта һөнәри уку йорты.

# Дәүләкән педагогика укуханәсе
## Тарихы

Уку йортына, милли мәктәпләрнең башлангыч сыйныфларында укыту өчен мөгаллимнәр әзерләү максатында, 1930 елда нигез салына.
1946 елда башкорт бүлекчәсе укытучыларын, шәкертләрен, матди чыганакларның бер өлешен Башкортстан АССР Күгәрчен районы Морак авылына күчерәләр һәм Морак башкорт педагогика училищесы оештыралар.
1955 елда татар бүлекчәсен Бәләбәй педагогика училищесынә кушалар.

# Дәүләкән педагогика укуханәсе
## Төзелеше

Уку йорты ачылган вакытта бары тик көндезге татар бүлекчәсе генә була. Соңрак көндезге башкорт бүлекчәсе , ә 1939 елдан рус читтән торып уку бүлекчәсе (1945 елдан көндезге рус бүлекчәсе) ачыла.
Уку йортында китапханә, ярдәмче хуҗалык, тәҗрибәләр өчен җир кишәрлеге була.
Һәр елны укырга 250 студент кабул ителә. Эшләү дәверендә барлыгы 2 000 белгеч әзерләнгән.

# Дәүләкән педагогика укуханәсе
## Танылган шәхесләр

Әлеге уку йортының тарихы белән татар һәм башкортның күп кенә күренекле шәхесләренең исемнәре бәйле:
* Сәгыйть Агиш
* Хөсәен Кунакбай
* С.С. Сатучин
* Шамил Анак
* Шәриф Биккол
* Хәким Гыйләҗев
* Ахияр Хәким
* Муса Гали
* Гыйлемдар Рамазанов

# Дәүләкән педагогика укуханәсе
## Чыганак

Башкортстан (белешмәлек)

# Дәүләкән педагогика укуханәсе
## Сылтама

Бәләбәй педагогика көллияте сайты
# Яджар

Яджар (белар. Яджар) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Яджар
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Малхой-Яха

Малхой-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 141 км.

# Малхой-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300061418
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306141
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Запаслы (уен)

Запаслы — татар халык уены.

# Запаслы (уен)
## Уйнау тәртибе

Тышта уйнала торган уеннарның берсе.
Балалар шобага әйтешләре белән ике командага бүленәләр.
Аннан атаманнар, шобага тотышып, кемнең тышта, кемнең эчтә буласын билгелиләр.
Беренче команда икегә бүленеп (аралары 10 метрлап) сафларга басалар. Бер команда шул ике саф арасында тезелеп басып тора. Кырыйдагы балалар уртадагыларга туп ыргытып тидерергә тырышалар. Кемгә тия, ул уеннан чыга бара. Уртадагыларның берәрсе тупны очып барганда тотып алса, бу командага бер запас очко була. Запас очколары булганда уртадагы-лар туп тисә дә уеннан чыгарылмыйлар. Уен уртадагылар уеннан чыгып беткәнче дәвам итә.
# Навики (Астравецкий районы)

Навики (белар. Навікі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Навики (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Дөнгеллер (Улус)

Дөнгеллер (төр. Döngeller) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Борис Поршнев

Борис Поршнев (рус. Борис Фёдорович Поршнев, 22 февраль (7 март) 1905, Санкт-Петербург, Россия империясе — 26 ноябрь 1972(1972-11-26) (67 яшь), Мәскәү, СССР) — тарихчы, социолог, тарих (1941) һәм фәләсәфә (1962) фәннәре докторы, Казан университетының тарих факультеты мөдире (1941-1942).
* 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912https://wikidata.org/wiki/Track:P268https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837
* 1 2 https://www.babelio.com/auteur/-/225142
# Перго (Арецо)

Перго — Италиянең Тоскана төбәге Кортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Перго (Арецо)
## Географиясе

Перго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Перго (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Калда (Эстония)

Калда (эст. Kalda) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
# Марте (Падова)

Марте — Италиянең Венеция төбәге Пьове-ди-Сакко өязендә урнашкан торак пункт.

# Марте (Падова)
## Географиясе

Марте Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марте (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шипково (Болгария)

Шипково — Болгариянең Ловеч өлкәсендә урнашкан авыл. Троян җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Шипково (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 790 метр биеклектә урнашкан.
# Монкомбру-ле-Мин

Монкомбру-ле-Мин (фр. Montcombroux-les-Mines һәм фр. Montcombroux) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Валасин

Валасин (әзери. Valasin) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Смирна (Көньяк Каролина)

Смирна — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Смирна (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1842 елда нигезләнгән.

# Смирна (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,828175 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 232 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Энсэлилер (Гереде)

Энсэлилер (төр. Enseliler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лыга

Лыга — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Етрополе җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Лыга
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 451 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Растай

Кече Растай — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Растай елгасының сул ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Кече Растай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200018132
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201813
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ошутъялы

Ошутъялы (чирм. Ошутьял, рус. Ошутъялы) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Ошутъялы
## Сәгать поясы

Ошутъялы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ошутъялы
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Зур Паозер

Зур Паозер — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Шанга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Зур Паозер
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400112110000041721
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004172
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рокка-ди-Папа

Рокка-ди-Папа — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Рим провинциясе составына керә.

# Рокка-ди-Папа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 680 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Альбано-Лациале, Аричча, Артена, Кастель Гандольфо, Лариано, Марино, Монте-Компатри, Рокка-Приора, Веллетри, Гроттаферрата һәм Неми коммуналары белән чиктәш.
# Вилаҗо Дйонизи (Верона)

Вилаҗо Дйонизи — Италиянең Венеция төбәге Череа өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо Дйонизи (Верона)
## Географиясе

Вилаҗо Дйонизи Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилаҗо Дйонизи (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Трапалава (Асипавицки авыл советы)

Трапалава (белар. Трапалава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Трапалава (Асипавицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сан-Панкрацио-Салентино

Сан-Панкрацио-Салентино — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Бриндизи провинциясе составына керә.

# Сан-Панкрацио-Салентино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аветрана, Мезанье, Сан-Доначи, Торре-Санта-Сузанна, Саличе-Салентино, Эркье һәм Гуаньяно коммуналары белән чиктәш.
# Валерий Халиков

Валерий Халиков (14 июль 1950 ел) — ССРБ һәм Россия нейрохирургы. Медицина фәннәре докторы (1998), профессор (2002). Россия Федерациясенең (2008) һәм Башкортстан Республикасының атказанган табибы (1992).

# Валерий Халиков
## Биографиясе

Халиков Валерий Габделхак улы 1950 елның 14 июлендә Ишембай шәһәрендә туа. 1973 елда БДМУ тәмамлый.
1976 елга кадәр һәм 1974 елда «Ишембайнефть» НГДУ-сы медик‑санитар частеның Ишембай гомуми дәваханасында эшли.
1977 елдан Днепропетровск медицина учреждениесендә хезмәт итә.
1980-1981 елларда туган каласына кайтып, Ишембайның 1-нче поликлиникасында эшли.
1983 елдан Г. Куватов исемендәге җөмһүрият клиник хастаханәсендә хезмәт юлын дәвам итә, 1997 елдан БДМУ белем бирү институтында эшли.
2003 елдан РФ Федераль иминлек хезмәтенең Төп клиник хәрби госпиталендә (Мәскәү) — әйдәүче, 2013 елдан баш нейрохирург.

# Валерий Халиков
## Библиография

200-гә якын фәнни хезмәт һәм 8 уйлап табу авторы.
* Халиков, Валерий Абдулхакович. Обоснование микрохирургической пластики поврежденных периферических нервов с использованием аллостатических трансплантатов : (Экспериментально-клинической исследование) : автореферат дис. ... кандидата медицинских наук : 14.00.28 / АМН ССРБ. НИИ нейрохирургии им. Н. Н. Бурденко. — Москва, 1990. — 14 с.
# Иван Кузнецов (1906)

Иван Кузнецов, Иван Данила улы Кузнецов (чуаш. Иван Данилович Кузнецов, 1906 елның 11 июне, РИ, Казан губернасы, Тәтеш өязе, Кыр Бортасы ― 1991 елның 1 феврале, РФ, Чуашстан, Чабаксар) ― язучы, тәнкыйтьче, профессор, тарих фәннәре докторы. СССР язучылар берлеге әгъзасы (1930 елдан). Чуаш АССР атказанган фән эшлеклесе (1970).

# Иван Кузнецов (1906)
## Тәрҗемәи хәле

1906 елның 11 июнендә Казан губернасы Тәтеш өязе (хәзерге Чуашстанның Ялчык районы) Кыр Бортасы авылында туган. Ялчык мәктәбен (1916), чуаш рабфагын, Мәскәүдә кызыл профессура институтын (1931) тәмамлый. 1926-1932 елларда Мәскәү, Түбән Новгород вузларында укыта. ВКП(б) Чуаш өлкә комитетында бүлек мөдире. Сәяси репрессиягә эләгә (1937-1955). Иреккә чыккач, Чабаксарда китап нәшриятында (1956-1958), дәүләт университетында (1967-1980), фәнни-тикшеренү институтында (1980-1991) эшли.
1920 елларда Куршанак, Ким, Тимрĕç псевдонимнары астында «Канаш» газетасында, «Сунтал», «Ěç хĕрарăмĕ», «Тӑван Атӑл» (Туган Идел) журналларында языша. 1925 елда беренче чуаш яшьләр газетасы - «Çамрǎк хресчен» (Яшь крестьян) газетасын оештыруда башлап йөри.

# Иван Кузнецов (1906)
## Фәнни эшчәнлеге

1905-1907 елгы инкыйлабта чуашлар катнашу тарихын өйрәнеп, «Чуашлар арасында 1905-1907 еллардагы инкыйлаб» китабын (1930) яза. Чуаш крестьянары тарихы турында 1957, 1961 елларда фәнни хезмәтләр яза. М. Сеспель, К. Иванов, П. Хузангай иҗатларын өйрәнә. «Чăваш культурипе литературин хăшпĕр ыйтăвĕсем тавра» (Чуаш мәдәнияте һәм әдәбияты мәсьәләләре) җыентыгы (1961) нәшер ителә.

# Иван Кузнецов (1906)
## Фәнни эшчәнлеге
#### Китаплары

* Кузнецов И. Д. Из истории Чувашии. — Чабаксар, 1933.
* Кузнецов И. Д. Крестьянство Чувашии в период капитализма. — Чабаксар, 1963.
* Кузнецов И. Д. Очерки по истории и историографии Чувашии. — Чабаксар, 1960. .
* Кузнецов И. Д. Очерки по истории чувашского крестьянства. — Чабаксар, 1957.
* Кузнецов И. Д. Очерки по истории чувашского крестьянства. — Чабаксар, 1969.
* Кузнецов И. Д. Эволюция сельского хозяйства и крестьянства Чувашии XIX — начала XX веков // Исследования по истории Чувашии. — Чабаксар, 1985.
* Чуваши. Этнографическое исследование // Под ред. И. Д. Кузнецова, Н. И. Иванова и др. — Т. 2: Духовная культура. — Чабаксар, 1970.
* Кузнецов И. Д. Очерки по истории чувашского крестьянства. 4.2. Развитие капитализма в деревне. — Чабаксар , 1969.

# Иван Кузнецов (1906)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Чуаш АССР атказанган фән эшлеклесе (1970)
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* Халыклар дуслыгы ордены
# Кыйтгалардан килә татар сүзе (китап)

«Кыйтгалардан килә татар сүзе» ― 2022 елда Казанның «Милләт» нәшриятында татар телендә нәшер ителгән әдәби-нәфис басма. Әлеге китапта чит илләрдә яшәүче милләттәшләребезнең татар рухы белән сугарылган иҗат үрнәкләре тупланган.

# Кыйтгалардан килә татар сүзе (китап)
## Тарих

Китапны гамәлгә куючы һәм нәшер итүче ― Фәния Хуҗахмәт.
Тиражы ― 500 данә.

# Кыйтгалардан килә татар сүзе (китап)
## Эчтәлек

Әлеге китап чит илләрдә яшәүче милләттәшләребезнең җирсү хисләре белән сугарылган иҗат үрнәкләре белән таныштыра. Бүгенге көндә чит илләрдә яшәп, үзләренең талантлары белән әдәбият үсешенә өлеш керткән татар телендә иҗат итүче милләтәшләребезнең мондый уникаль әсәрләр җыентыгы беренче тапкыр тәкдим ителә.
# Серкел-Ди-Кей-Си-Естейтс (Техас)

Серкел-Ди-Кей-Си-Естейтс — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Серкел-Ди-Кей-Си-Естейтс (Техас)
## Географиясе

Серкел-Ди-Кей-Си-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы — 24,229056 км², 24,229062 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 502 Фут биеклектә урнашкан.
# Имене (Моравче)

һәм
Имене — Словениянең Моравче (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Имене (Моравче)
## Географиясе

Мәйданы — 0,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 428 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Тордильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Эль Тордильо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Эль Тордильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Эль Тордильо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Тордильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Тордильо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (16798) 1997 EL50

(16798) 1997 EL50 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16798) 1997 EL50
## Тарихы

1997 елның 5 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EL50» саналган.
# Дварчына

Дварчына (белар. Дварчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Дварчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Комсай (Темер районы)

Комсай (каз. Құмсай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Комсай (Темер районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Югары Чам

Югары Чам (рус. Верхний Чам) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Югары Чам
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Югары Чам
## Сәгать поясы

Югары Чам Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Чам
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (66%), руслар (32%).
# Нордвальде

Нордвальде — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Нордвальде
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 51,6 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 55 метр биеклектә урнашкан.
# Бүюкдере (Кызылтепе)

Бүюкдере (төр. Büyükdere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тарсус

Тарсус (төр. Tarsus) — Төркия Җөмһүриятенең Мерсин иленә караган бер шәһәре.
# Сан-Клементи-ди-Башту

Сан-Клементи-ди-Башту — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Селорику-ди-Башту муниципалитетына карый.

# Сан-Клементи-ди-Башту
## Географиясе

Мәйданы — 15,41 км².
# Итарема

Итарема — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Итарема
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 720,668 км².
# Либень (Меник)

Либень (чех. Libeň) — Чехиянең Кралове Градец крае Меник районында урнашкан авыл.

# Либень (Меник)
## Географиясе

Мәйданы — 0,865 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Либень (Меник)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Либень (Меник)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Либень (Меник)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 56 |
| 1880 | 57 |
| 1890 | 68 |
| 1900 | 61 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 53 |
| 1921 | 59 |
| 1930 | 66 |
| 1950 | 54 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 50 |
| 1970 | 40 |
| 1980 | 20 |
| 1991 | 20 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 18 |
| 2011 | 16 |
| 2021 | 18 |