yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хойкавож

Хойкавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Янгечавож елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Хойкавож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000073478
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007347
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# 320-еллар (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
320-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 329 елда башланган һәм б. э. к. 320 елда тәмамланган унъеллык.
# Ре (Терамо)

Ре — Италиянең Абруцци төбәге Сант'Эджидио-алла-Вибрата өязендә урнашкан торак пункт.

# Ре (Терамо)
## Географиясе

Ре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ре (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Барбания

Барбания — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Барбания
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 метр биеклектә урнашкан. Бузано, Левоне, Ривара, Рокка-Канавезе һәм Вауда-Канавезе коммуналары белән чиктәш.
# 209 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 209 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр :
Хронологик таблица :
209 (ике йөз тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 209 елы, I меңьеллыкның 209 елы, III гасырның 9 елы, III гасырның 1 унъеллыгының 9 елы, 200 елларның 10 елы. 209 елдан бирле 1815 ел үтте.

# 209 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:209 елда туганнар

# 209 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:209 елда вафатлар
# Фәйзуллина

Фәйзуллина — фамилия.
* Алсу Фәйзуллина, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2008 елдан).
* Гәүһәр Фәйзуллина (1924―1987), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
* Ләйсән Фәйзуллина, Камал театры артисты.
* Маһинур Фәйзуллина (1901―1983), АДПИ доценты, татар хатын-кызларыннан беренче филология фәннәре кандидаты.
* Мәрзия Фәйзуллина (Тәрҗеманова, 1930―2021), шагыйрә.
* Раушания Фәйзуллина (1963), драма актрисасы, 1985 елдан Әлмәт театрында. Татарстанның халык артисты (2008).
* Рәмзия Фәйзуллина (Безус, 02.01.1962), «Әкият» курчак театры актрисасы, ТР халык артисты.
* Резеда Фәйзуллина (1956), табиб-аллерголог, БР атказанган табибы.
* Тәслимә Фәйзуллина (Мөхетдинова, 1953―2018), Тинчурин театры артисты, ТР халык артисты.
* Фәридә Фәйзуллина, җырчы, Чуашстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
# Барсуки (Руднянски авыл советы)

Барсуки (белар. Барсукі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Барсуки (Руднянски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Саһилкент

Саһилкент (төр. Sahilkent) — Төркия Җөмһүриятенең Анталья иленә караган бер шәһәре.
# Владимир Шимко

Владимир Шимко (рус. Владимир Иванович Шимко, 12 май 1938(1938-05-12), Яшел Үзән, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 3 март 1998(1998-03-03) (59 яшь), Мәскәү, Россия) — СССР фирка-дәүләт-хуҗалык эшлеклесе, СССР радио сәнәгате министры (1987-1988, 1991).
# (9256) Tsukamoto

(9256) Tsukamoto (лат. Tsukamoto) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9256) Tsukamoto
## Тарихы

1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1324 T-2» саналган.
# Припонештий-де-Жос

Припонештий-де-Жос — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Припонешть (коммуна) коммунасына карый.

# Припонештий-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 112 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бер-Велли (Марипоса округы, Калифорния)

Бер-Велли — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бер-Велли (Марипоса округы, Калифорния)
## Географиясе

Бер-Велли халык санын алу урыны мәйданы — 18,762278 км², 18,762279 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2054 Фут биеклектә урнашкан.
# Радава

һәм
Радава — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Вёнзовница гминасында урнашкан авыл.

# Радава
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хакас теле

Хакас теле (үзатамасы Хакас тілі, элек Хakas tįlį, тадар тілі) — хакаслар сөйләшкән тел. Хакасия, Тува һәм Красноярск крае җирләрендә таралган. Хакас телендә сөйләшүчеләр саны — якынча 52 мең кеше.
Телнең дүрт диалекты аерыла: сагай, качин, кызыл һәм шор диалектлары. Әдәби тел нигезе булып сагай һәм качин диалектлары санала.

# Хакас теле
## Язу

1924 елда кирил әлифбасы нигезендә язу булдырыла. 1929 елда ул латин әлифбасына, ә 1939 елда янә кириллицага күчерелә. Тел үзе XVIII гасырдан башлап өйрәнелә.
1939 елда кабул ителгән кириллица нигезендә әлифба :
| А а | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | I i | К к | Л л | М м |
| Н н | Ң ң | О о | Ö ö | П п | Р р | С с | Т т |
| У у | Ӱ ӱ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ӌ ӌ | Ш ш |
| Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |
# D-kvark

d-kvark yäki asqı kvark (inglizçä down) -(1/3)e elektr qorğısı iä bulğan, berençe buınğa qarağan fundamental' fermion.
Bötenese kvarklar kebek d-kvark barlıq 4 fundamental' tä'sir iteşüdä qatnaşa: elektromagnit, gravitatsion, köçle häm zäğif tä'sir iteşüdä, şulay uq küptän tügel açılğan 5-nçe fundamental' - Higgs tä'sir iteşüendä qatnaşa. Teoriä buyınça näq Higgs qırı belän tä'sir iteşügä kürä d-kvarknıñ massası xasil bula.
d-kvarklar u-kvarklar belän bergä nuklonnar - protonnar häm neytronnar tözilär, yäğni atom-töşlär buldıralar.
Atom-töşlär massaların kübesençä (90% artıq) Higgs tä'sir iteşüe tügel, ä u- häm d- kvarklar arasındağı köçle tä'sir iteşü energiäse buldıra: m=E/(c²).
d-kvarklardan torğan bütän adronnar da bar.
d-kvarknıñ antikisäkçege d-antikvark bula, alarnıñ tä'sir iteşülär qayber sıyfatlamalarınıñ tamğaları ayırılıp tora.
Zamança fizika qaraşı buyınça d-kvark strukturasız fundamental' kisäkçek bulıp tora (bütän kvarklar häm leptonnar kebek).
1964 yılda Gel-Mann häm Tsweig d-kvark buluın postulat itä, ä 1968 yılda Slac-täcribäxanäsendä açılğan.

# D-kvark
## Kvant sannarı

* Spin 1/2
* izospin proeksiäse -1/2
* barion sanı +1/3
* cöplelek + (uñay)
* lepton sanı, soqlandıru, maturlıq, säyerlek sannarı 0
# Черета (Салерно)

Черета — Италиянең Кампания төбәге Казалетто-Спартано өязендә урнашкан торак пункт.

# Черета (Салерно)
## Географиясе

Черета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Черета (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бяларучы

Бяларучы (белар. Бяларучы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Бяларучы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Зелман Ваксман

Зелман Ваксман (22 июль 1888(1888-07-22), Новая Прилука, Прилуцки вулысы, Бердичев өязе, Киев гөбернәсе, Россия империясе — 16 август 1973(1973-08-16) (85 яшь), Вудс-Һол, Рнстабл (округ, Массачусетс), Массачусетс, Америка Кушма Штатлары) — биолог, тереклек химиячесе, автобиограф, табиб, университет профессоры, уйлап табучы, химик, ботаник (Америка Кушма Штатлары, Россия империясе, ССРБ). Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1952).
# (3754) Кэтлин

(3754) Кэтлин (лат. Kathleen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3754) Кэтлин
## Тарихы

1931 елның 16 мартында Клайд Томбо тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 FM» саналган.
# Ле-Биньон

Ле-Биньон (фр. Le Bignon) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
# Уҗа-Пацера-Бицарино (Пистоя)

Уҗа-Пацера-Бицарино — Италиянең Тоскана төбәге Монсуммано-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Уҗа-Пацера-Бицарино (Пистоя)
## Географиясе

Уҗа-Пацера-Бицарино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Уҗа-Пацера-Бицарино (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кариб диңгезе юлбасарлары (фильмнар сериясе)

«Кариб диңгезе юлбасарлары» (фильмнар сериясе) (ингл. Pirates of the Caribbean) – Кариб диңгезендә юлбасарлар турындагы маҗаралы фильмнар сериясе, режиссерлары Гор Вербински (1-3 өлешләр) һәм Роб Маршалл булды (4 өлеш). Барлык фильмнарга да сценарийны Терри Россио һәм Тед Эллиотт язды, ә продюсерлык эшен Джерри Брукһаймер башкарды. Фильмнар Диснейлендта атракционнар ачылгач һәм Walt Disney Pictures кинокомпаниясе ярдәмендә төшерелде. Барлык өлешләрдә дә иң мөһим персонажлар – Чыпчык Джек (Джонни Депп), Гектор Барбосса (Джеффри Раш), Уилл Тёрнер (Орландо Блум), Элизабет Суонн (Кира Найтли), Джошами Гиббс (Кевин МакНелли), һәм шулай ук дүртенче өлештә барлыкка килгән Анжелика (Пенелопа Крус) һәм Кара сакал (Иэн Макшейн).
Сериянең беренче өлеше булып «Кариб диңезе юлбасарлары:Кара «Энҗе бөртеге» каргышы» фильмы тора. Аның премьерасы 2003 елда булды. Фильмның уңышлы булуы аркасында, Walt Disney Pictures трилогия булырлык итеп, тагын ике фильмның чыгачагын вәгъдә итте. Сиквел - «Кариб диңгезе илбасарлары:Мәет сандыгы» фильмы — 2006 елда чыкты һәм дөнья прокатында миллиардан артык доллар җыеп, иң күп кассалы фильмнар исемлегендә дүртенче урынга чыкты. Өченче фильм, «Кариб диңгезе юлбасарлары:Дөнья чигендә» икенчесеннән соң бер ел үткәч, 2007 елда эшләнелде. Дүртенче өлешнең - «Кариб диңгезе юлбасарлары: Сәер ярларда» фильмының релизы 2011 елның 20маенда гади 2D, IMAX, Disney Digital 3-D, IMAX 3D форматларында чыгачак. Аны төшерү эше 2010 елның 14 июнендә Гавайларда башланды.
# Крывортава

Крывортава (белар. Крывортава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Крывортава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вест-Лорел (Мэриленд)

Вест-Лорел — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вест-Лорел (Мэриленд)
## Географиясе

Вест-Лорел халык санын алу урыны мәйданы — 6,126161 км², 6,156469 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эксенев

Эксенев (фр. Excenevex) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сье кантонына карый.

# Эксенев
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,66 км².
# Жарнаж

Жарнаж (фр. Jarnages) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Бажгалы

Бажгалы (рус. Бажгалы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.

# Бажгалы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Бажгалы
## Сәгать поясы

Бажгалы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Бажгалы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# Котиньяк

Ла-Кро (фр. La Crau) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.

# Котиньяк
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 37,87 км².
# Бреддин

Бреддин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Бреддин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 44,99 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 44 метр биеклектә урнашкан.
# Шрисхайм

Шрисхайм (алман. Schriesheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Шрисхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 31,61 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.
# Сангарсия

Сангарсия (исп. Sangarcía) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сангарсия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 37,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 953 метр биеклектә урнашкан.
# Агылмус (Һилван)

Агылмус (төр. Ağılmus) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хат-Горт-Юган

Хат-Горт-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 433 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 87 км.

# Хат-Горт-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300112115300023215
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302321
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Френдшип (шәһәр, Висконсин)

Френдшип — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Френдшип (шәһәр, Висконсин)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Френдшип (шәһәр, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,388202 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# 72 (сан)

72 (җитмеш ике) - 71 белән 73 арасындагы натураль сан.
# Фёрен

Фёрен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Фёрен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,79 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 205 метр биеклектә урнашкан.
# Акташ (Ылгаз)

Акташ (төр. Aktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Перавозники (Паставский районы)

Перавозники (белар. Перавознікі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Перавозники (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Бруасья

Бруасья (фр. Broissia) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Бруасья
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,97 км².
# VKORC1L1

VKORC1L1 (ингл. Vitamin K epoxide reductase complex subunit 1 like 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эль-Арко

Эль-Арко (исп. Arco, El) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эль-Арко
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 7,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 776 метр биеклектә урнашкан.
# Обаимы

Обаимы (рус. Обаимы) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.

# Обаимы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Обаимы
## Сәгать поясы

Обаимы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Обаимы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Еланду

Еланду — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының сул ярыннан 124 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.

# Еланду
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100112115100001838
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100183
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Карачавуш (Амасья)

Карачавуш (төр. Karaçavuş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Еталан

Еталан (фр. Étalans) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Градзянка

Градзянка (белар. Градзянка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Градзянка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сен-Люперс

Сен-Люперс (фр. Saint-Luperce) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# ASB14

ASB14 (ингл. Ankyrin repeat and SOCS box containing 14) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Старбенино

Старбенино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Хочево гминасында урнашкан авыл.

# Старбенино
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бре (Эр)

Бре (фр. Bray) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Шамил Рәхмәтуллин (1930)

Рәхмәтуллин Шамил Рахман улы (1 сентябрь 1930 ел — 22 апрель 2001 ел) — ССРБ һәм Россиянең театр актеры, драматург. РСФСР-ның (1991), Башкорт АССР-ының (1976) һәм Татарстан Республикасының (2000) халык артисты.

# Шамил Рәхмәтуллин (1930)
## Биографиясе

Шамил Рахман улы Рәхмәтуллин 1930 елның 1 сентябрендә Тум өлкәсенең Каргасок районы Пашня авылында туган.
1952 елда Башкорт дәүләт музыка училищесының театр бүлеген (педагог Х. Г. Бухарский) тәмамлый, 1959 елда — А. В. Луначарский исемендәге ГИТИС-ны (Б. В. Бибиков классы) белем ала. Башкортстан театрларында: 1952-1954 елларда — Авыргазы колхоз-совхоз театрында, 1959 елдан — Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академиягә драма театрында эшли. Драматург буларак, Башкорт академиягә драма театры, Салават драма театры, Башкортстан Республикасының Милли яшьләр театры сәхнәләрендә «Үлер астына» комедиясен (1967), «Түгелмә, шатлыгым!» драмасын (1985), «Алмагачлар чәчәк атты ...» (1990), «Уенлы-чынлы» водевилен(1994) куйды. Режиссер буларак, Кирәй Мәргән, Ибраһим Абдуллин, Нәҗиб Асанбаев, Мөхәммәт Хәйдәров, Илдар Юзеев, В. Терентьев һәм башка язучыларның әсәрләре буенча пьесалар куя. Радио - һәм телеспектакльләрдә уйный. 1981 елда «Чио-чио-сан» («Молдовафильм») фильм-операсында кинога төшә.

# Шамил Рәхмәтуллин (1930)
## Театрдагы рольләре

Ия Насретдин («Хуҗа Насретдин» комедиясе, Наки Исәнбат), Низами («Кияү», Хәбибулла Ибраһимов), Әбләй Дәүлбаев («Баҗалар», Ибраһим Абдуллин), Талип («Язмыштан узмыш бар!», Мостай Кәрим — Рифкать Исрафилов), Дивана («Ай тотылган төнлә», Мостай Кәрим), Ярлыкапов («Җырланмаган җыр», Мостай Кәрим), Гермес («Ташлама утны, Прометей!», Мостай Кәрим), Аким («Караңгылык идарәсе», Лев Толстой), Фаюнин («ябырылу», Леонид Леонов), Зур чумаданлы кеше («Югалган бер көн», Аяз Гыйләҗев), Сатыбал («Мәхәббәткә киртә юк», Наил Гаитбаев).

# Шамил Рәхмәтуллин (1930)
## Хәтер

* Уфа шәһәрендә Шамил Рәхмәтуллин яшәгән йортка мемориаль такта куелган.
# Уникув-Капитульни

Уникув-Капитульни — Польшаның Лодзь воеводалыгы Клёнова гминаcында урнашкан авыл.

# Уникув-Капитульни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рабуса

Рабуса (белар. Рабуса) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Рабуса
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гоголув (Карпатасты воеводалыгы)

Гоголув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Фрыштак гминасында урнашкан авыл.

# Гоголув (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Медведҗица

Медведҗица (серб. Медвеђица) — Сербиянең Браничево округы Жагубитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Медведҗица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 414 метр биеклектә урнашкан.

# Медведҗица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# 2-нче армия (Россия империясе)

Көнбатыш фронт — Беренче бөтендөнья сугышында, һәм сугыштан алда элегрәк, Россия империясе Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.
1914 елның июлендә оештырылган.
Төньяк-Көнбатыш һәм Көнбатыш юнәлештә алман гаскәрләренә каршы операцияләрдә катнашкан.

# 2-нче армия (Россия империясе)
## Рус армияләренең һөҗүме

Париждан һәм Лондоннан Петербургка көн саен телеграммалар китә. Аларда Англия һәм Франция хәрби идарәләре рус армиясенең кичекмәстән сугышка керүен таләп итәләр. Союзниклар басымы астында, француз армиясен тар-мар ителүдән коткару өчен, Россия үзенең гаскәрләрен Германиягә каршы җибәрергә мәҗбүр була. Тупланып һәм җитәрлек әзерләнеп тә бетмичә, ике рус армиясе август урталарында Көнчыгыш Пруссиягә һөҗүм башлый.
Операция генерал Самсонов җитәкчелегендә 2-нче армия һөҗүме белән башлана. Германия өчен Көнчыгыш Пруссияне югалту куркынычы туа. Әмма тылдагы таркаулык, сугыш кораллары җитешмәү һәм 1-нче армия сәргаскәре Ренненкампфның бернинди әш кылмавы нәтиҗәсендә, рус гаскәрләре җиңүләрен ныгыта алмыйлар. Август ахырында алманнар Мазурский күлләреннән көнбатыштарак генерал Самсонов җитәкчелегендәге 2 нче армияне тар-мар итәләр.
Рус гаскәрләре зур югалтуларга дучар булалар. Әмма алар Германия төзегән сугыш планын җимерүгә ирешәләр: алманнарга дошманнарын берәм-берәм җиңү мөмкин булмый, һәм алар Көнбатыш фронттагы көчләрен бераз киметергә мәҗбүр булалар.

# 2-нче армия (Россия империясе)
## Армия гаскәрләре баш командующийлары

* 19.07.1914-17.08.1914 — кавалерия генералы Александр Самсонов
* 23.08.1914-05.12.1914 — кавалерия генералы Сергей Шейдеман
* 05.12.1914-08.04.1917 — инфантерия генералы Владимир Смирнов
* 08.04.1917-12.07.1917 — генерал-лейтенант Антоний Веселовский
* 12.07.1917-07.08.1917 — инфантерия генералы Николай Данилов
* 07.08.1917-22.08.1917 — генерал-лейтенант Петр Тележников (Шрейдер)
* 22.08.1917-20.11.1917 — инфантерия генералы Николай Данилов
* 20.11.1917-24.12.1917 — генерал-лейтенант Алексей Баиов
* 24.12.1917- — поручик А. Киселёв
# Рувари I

Рувари I — Италиянең Калабрия төбәге Гроттерия өязендә урнашкан торак пункт.

# Рувари I
## Географиясе

Рувари I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Рувари I
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2982

NGC 2982 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2982
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы Джеймс Данлоп тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.