yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD165321

HD165321 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A0V(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,97 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Заборув (гмина Унеюв)

Заборув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Унеюв гминаcында урнашкан авыл.

# Заборув (гмина Унеюв)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Целяки (Мядзельский районы)

Целяки (белар. Целякі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.

# Целяки (Мядзельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чернидла

Чернидла — Польшаның Мазовия воеводалыгы Констанцин-Езёрна гминасында урнашкан авыл.

# Чернидла
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Броката (Реҗо Эмилия)

Броката — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Гвасталла өязендә урнашкан торак пункт.

# Броката (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Броката Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Броката (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пюи-э-Нюизман

Пюи-э-Нюизман (фр. Puits-et-Nuisement) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Вандёвр-сюр-Барс кантонына карый.
# Го-Го-Кес (Нью-Джерси)

Го-Го-Кес — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Го-Го-Кес (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре 8 март 1905 елда нигезләнгән.

# Го-Го-Кес (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,532355 км², 4,530163 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 Фут биеклектә урнашкан.
# ANKRD6

ANKRD6 (ингл. Ankyrin repeat domain 6 һәм Ankyrin repeat domain-containing protein 6) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Яңа Смәел

Яңа Смәел (рус. Новая Смаиль) — Киров өлкәсенең Малмыж районындагы татар авылы, Яңа Смәел авыл җирлеге үзәге. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 581 кеше (2010).
Почта индексы — 612928, ОКАТО коды — 33223844001.

# Яңа Смәел
## География

Авыл Кече Китәк елгасы өстендә, Малмыждан 19 километр көнбатыштарак уранаша.

# Яңа Смәел
## География
### Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Яңа Смәел
## Демография

Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): татарлар — 85,0%, арлар — 7,6%, чирмешләр — 3,9%, руслар — 3,5%.
# Төркистан (шәһәр)

Төркистан (каз. Tu'rkistan, Түркістан) — Көньяк Казакъстан өлкәсенең шәһәре. Өлкә карамагындагы шәһәр. Казакъстанның борынгы шәһәрләрдән берсе.
1905 елдан Ырынбур-Илецк-Актүбә-Кызылурда-Төркистан-Ташкәнт линиясендә тимер юл станциясе эшли.

# Төркистан (шәһәр)
## Халык

Шәһәр хакимияте кармагындагы халык исәбе — 235,8 мең кеше (2011). Шәһәрдәге — 62,4% (Төркистан шәһәре), авылдагы — 37,6 % (35 авыл).

# Төркистан (шәһәр)
## Халык
### Милли состав

Казакълар − 52,5 %, үзбәкләр — 45,2 %, руслар һ.б. — 2,3 %.

# Төркистан (шәһәр)
## Шәхесләр

* Габделхак Габдуллаев (1918-2001), рәссам.
* ↑ https://web.archive.org/web/20240528143447/https://www.ovpm.org/members/cities/
* ↑ http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT305821
* ↑ https://www.caravan.kz/news/granicy-turkestanskojj-oblasti-i-shymkenta-ustanovilo-pravitelstvo-rk-458128/
# Алай (Тирескә кушылдыгы)

Алай — Тирескә елгасы кушылдыгы. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тирескә елгасының уң ярыннан 98 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 87 км.

# Алай (Тирескә кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тирескә, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001912112100010516
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112101051
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Навалинга Гыйбадәтханәсе

Навалинга гыйбадәтханәсе 9-ынчы гасырда төзелгән Һинд дине гыйбадәтханәләре кластеры, Раштракута Династиясенең Патша Амогхаварша I яки аның улы Кришна II чорында төзелгән. Гыйбадәтханә Кукканур шәһәрендә урнашкан (шулай ук Кукнур дип атала) Коппал даирәсендә Итагидан 4 миля (6 км) да һәм Һиндстанда, Карнатакада Гадагтан 25 миля (6 км) ераклыкта. Көньяк Һиндстан "Дравид архитектурасы" стиленда төзелгән, кластерда һәр тугыз гыйбадәтханәнең дә "линга"сы бар, Һинд дине Шива Ходаеның универсаль символы һәм шулай итеп исеме "Навалинга" (турыдан-туры мәгънәдә "тугыз", "линга").

# Навалинга Гыйбадәтханәсе
## Гомуми планы

Гыйбадәтханәләр кластеры "Навалинга" төркеме ассимметрик рәвештә төзелгән, нинди булса да билгеле тәртипсез. Гәрчә түбән сыйфатлы комташтан төзелсә дә, декоратив тәмамлавы бай, гәрчә аның күбесе гыйбадәтханәнең диварлары деградация сәбәпле югалтылган. Изге урыннарның һәрберсендә дә Көньяк Һиндстан "шихарасы" (өс-төзелеше) бар. Ансамбльның тулаем дүрт "мантапасы" (залы) бар, аларның өчесе сызык буенча көнчыгыш-көнбатышка һәм изге урыннарга баралар. Һәрбер гыйбадәтханәнең изге урынында Шива "лингасы" бар, гәрчә керү өстеннән тоташтыргычның Вишну Ходаеның хатыны Гаджалакшминың сурәте бар.

# Навалинга Гыйбадәтханәсе
## Скульптуралар

Залларда баганалар Паттадакалдагыларда күреп була торганнардан яхшырак сыйфатта, бу элеккеге гасырлардан бу сәнгатьнең алга китүен күрсәтә. Архитравлар бик популяр һәм бик яхшы мисал булып сакланган - ике койрыклы "макара", мифик җанвары, аларның яңаклары циркуляр һәм койрыклары чәчәкле. Гыйбадәтханә комплекстында ике яхшы сакланган иске-Каннада язмасы бар. Шәһәрдә тулаем унбиш язма табылган, аларның даталары безнең эраның 1005 елдан безнең эраның 1186 елга карый, гәрчә беразы Виджаянагара периодына карый. Язмаларда төрле Чамунди, Ганга, Сарасвати, Каликадэви һәм Махамайи Алиһәләрнең гыйбадәтханәләренә һәм шулай ук Ходай Малликарджунага бүләкләр искә алына. "Навалинга" гыйбадәтханәләре башта бу Алиһәләр хөрмәтенә изгеләштерелгән дип фараз ителә.
# Нозик (Немда кушылдыгы)

Нозик – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Нозик (Немда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010300512111100038415
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111103841
* Бассейн коды – 10.01.03.005
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# NGC 5453

NGC 5453 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5453
## Тарихы

Әлеге галактика 1851 елда инглиз астрономы William Parsons тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Георгий Вахрушев

Георгий Вахрушев (17 (29) ноябрь 1894, Некрасовка, Уфа өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — 6 май 1966, Уфа, РСФСР, СССР) — совет геологы, геология-минералогия фәннәре докторы (1942), профессор (1943), академик. БАССР атказанган фән эшлеклесе (1954). ССРБ ФА Башкортстан филиалы президиумы рәисе (1951-1956). Фәнни эшчәнлеге Түбән Идел буе, Көньяк Уралның геологик төзелешен һәм файдалы казылмаларын өйрәнүгә бәйле. 4 нче чакырылыш СССР Югары шурасы депутаты.
# Баласоте

Баласоте (исп. Balazote) — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Баласоте
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 65,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 940 метр биеклектә урнашкан.
# (19673) 1999 RR158

(19673) 1999 RR158 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19673) 1999 RR158
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RR158» саналган.
# Форкатура (Мачерата)

Форкатура — Италиянең Марке төбәге Фьюмината өязендә урнашкан торак пункт.

# Форкатура (Мачерата)
## Географиясе

Форкатура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Форкатура (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GSC8256-903

GSC8256-903 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,5 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Алтындаг

Алтындаг (төр. Altındağ) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесенең Анкара иленә караган бер илчедер.

# Алтындаг
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# HD18978

HD18978 — Эридан йолдызлыгында урнашкан A3IV-V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 4,09 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# 3 июнь

3 июнь — Милади тәкъвимендә алтынчы айның өченче көне. Ел ахырына кадәр 211 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 3 июнь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Австралия — Мабо көне.
* Черногория — Бәйсезлек көне.

# 3 июнь
## Вакыйгалар

* 1539 — Флорида Испания территориясе буларак игълан ителә.
* 1954 — Сахарада Борынгы Мисыр фараоны Санхет кабере табыла.

# 3 июнь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:3 июнь көнне туганнар
* 1825 — Софи Сагер,
* 1882 — Владимир Шамов, табиб-хирург, академик, медицина хезмәте генерал-лейтенанты.
* 1885 — Яков Свердлов,
* 1891 — Пётр Анохин,
* 1899 — Георг фон Бекеши,
* 1908 — Шәмсия Хәкимова,
* 1911 — Эвальд Мустель,
* 1913 — Александр Коваль,
* 1913 — Елена Воронцова,
* 1919 — Ибраһим Газизуллин, Советлар Берлеге Каһарманы (1944), хәрби очучы.
* 1929 — Вернер Арбер,
* 1930 — Нина Бызина,
* 1932 — Эдуард Бадәмшин,
* 1943 — Флүс Латыйфи, татар язучысы.
* 1946 — Евгений Ипполитов,
* 1948 — Николай Кузнецов,
* 1951 — Люция Хәсәнова,
* 1952 — Асия Исмәгыйлева,
* 1952 — Виталий Иванов,
* 1952 — Вячеслав Назаров,
* 1952 — Гөлүсә Гайнетдинова,
* 1955 — Сергей Кузьмин, вице-адмирал, РФ Каһарманы.
* 1956 — Әлфис Гаязов, БР ФА президенты.
* 1959 — Айрат Фазылҗанов, табиб, галим.
* 1959 — Имби Паю,
* 1962 — Альберт Кадыйров,
* 1965 — Ләлә Кадермәтова,
* 1969 — Дмитрий Самаренкин,
* 1969 — Марат Йосыпов,
* 1970 — Резедә Төхфәтуллина,
* 1974 — Сергей Ребров,
* 1975 — Антон Юркин,
* 1976 — Екатерина Скулкина,
* 1978 — Илвирә Ибраһимова,
* 1986 — Рафаэль Надаль
* 1990 — Скриптонит,

# 3 июнь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:3 июнь көнне вафатлар
* 1826 — Николай Карамзин, рус тарихчысы, историограф, язучы, шагыйрь.
* 1875 — Жорж Бизе, француз композиторы.
* 1876 — Мартин Һауг,
* 1899 — Йоһанн Штраусс,
* 1912 — Пётр Кузнецкий,
* 1913 — Владимир Завадский,
* 1924 — Франц Кафка, алман телле яһүди язучы.
* 1929 — Исхак Ислямов,
* 1941 —
** Мөхетдин Корбангалиев, татар галиме, мөгаллим.
** Мөхтәр Мутин, татар театрының бөек трагик артисты, режиссер, театр эшен оештыручы.
* 1942 — Мария Рыбникова,
* 1946 — Михаил Калинин,
* 1960 — Анна Паукер,
* 1963 — Иоанн XXIII, Рим папасы.
* 1963 — Назыйм Хикмәт,
* 1964 — Франс Ээмил Силланпәә,
* 1974 — Рәшит Нәҗметдинов, шахмат буенча халыкара дәрәҗәдәге оста, өч тапкыр ССРБ чемпионы.
* 1977 — Арчибалд Һилл,
* 1988 — Александр Беннигсен, францияле шәркыятьче һәм советолог.
* 1989 — Руһаллаһ Хомейни, Иран сәяси эшлеклесе, аятолла.
* 2002 — Георгий Блом,
* 2004 — Рауис Гәрәев,
* 2005 — Шакир Янбаев,
* 2010 — Владимир Арнольд,
* 2015 — Фикрәт Табиев,
* 2016 — Габделәхәт Чинкин, күренекле биолог-галим,
* 2016 — Марат Әхмәтшин,
* 2016 — Мөхәммәт Али,
* 2019 — Юлия Петрова,
* 2020 — Ильяс Галимов (43), спортчы (билбаулы көрәш).
# (10044) Squyres

(10044) Squyres (лат. Squyres) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10044) Squyres
## Тарихы

1985 елның 15 сентябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RU» саналган.
# Казлы (Расонский районы)

Казлы (белар. Казлы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.

# Казлы (Расонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (6366) Rainerwieler

(6366) Rainerwieler (лат. Rainerwieler) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6366) Rainerwieler
## Тарихы

1981 елның 24 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UM22» саналган.
# Сёйда (елга)

Сёйда — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының уң ярыннан 438 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 131 км.

# Сёйда (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000066503
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006650
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Житнюв

Житнюв — Польшаның Ополе воеводалыгы Рудники гминасында урнашкан авыл.

# Житнюв
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рьек-сюр-Белон

Рьек-сюр-Белон (фр. Riec-sur-Bélon) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Високенице

һәм
Високенице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Глухув гминаcында урнашкан авыл.

# Високенице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валентина Никонова

Валентина Никонова (Валентина Геннади кызы Никонова, 5 март 1952(1952-03-05) (72 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — СССР кылычбазы, 1976 елгы Олимпия уеннарының алтын мидәле иясе, өч мәртәбә дөнья чемпионы (1973, 1974, 1977).
# Тети Бона (Кунео)

Тети Бона — Италиянең Пьемонт төбәге Бра өязендә урнашкан торак пункт.

# Тети Бона (Кунео)
## Географиясе

Тети Бона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тети Бона (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вялики Мох (Буда-Кашалёвский районы)

Вялики Мох (белар. Вялікі Мох) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.

# Вялики Мох (Буда-Кашалёвский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Яңа Үзән районы

Яңа Үзән районы (рус. Новоузенский район) — Сарытау өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Яңа Үзән шәһәре.

# Яңа Үзән районы
## Тарих

Район 1928 елның 23 июлендә Түбән Идел краеның Пугачёв округы эчендә оештырылган. Аның составына элекке Сарытау губернасы Яңа Үзән өязе территориясенең өлеше кертелгән.

# Яңа Үзән районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (67,8%), казакълар (26%), татарлар (1,3%).

# Яңа Үзән районы
## Административ бүленеш

Яңа Үзән районы составына 1 шәһәр җирлеге һәм 11 авыл җирлеге керә.
# Алексичы (Хойницкий районы)

Алексичы (белар. Алексічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.

# Алексичы (Хойницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Горня Полошница

Горня Полошница (серб. Горња Полошница) — Сербиянең Златибор округы Косьеритс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Полошница
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 583 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Полошница
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Нозеруа

Нозеруа (фр. Nozeroy) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Нозеруа
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,74 км².
# Башапбаш

Башапбаш, Яңа авыл — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Хәзерге статусы - деревня (федераль классификатор буенча). Яңавыл авыл җирлегенә карый.
2010 елгы җанисәп нәтиҗәләре буенча авылда 74 кеше тора, шул исәптән 37 ир-ат һәм 37 хатын-кыз.
2005 елда исә халык саны 109 кеше булган.
Барда авылы үзәгеннән якынча 37 км көньяктарак урнашкан.
# Суха (Шкофя Лока)

Суха — Словениянең Шкофя Лока (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Суха (Шкофя Лока)
## Географиясе

Мәйданы — 0,49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 343 метр биеклектә урнашкан.
# Береке (Павлодар өлкәсе)

Береке (каз. Береке) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Береке (Павлодар өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# USHBP1

USHBP1 (ингл. USH1 protein network component harmonin binding protein 1) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чардак (Памукова)

Чардак (төр. Çardak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ирекле төшү тизләнеше

Ирекле төшү тизләнеше яки тартылыш көче тизләнеше — авырлык көче җисемгә бирүче тизләнеш (башка көчләр исәпкә алынмый).
Инерциаль булмаган хисап системаларының тигезләмәләре буенча ирекле төшү тизләнеше масса берәмлегенә тәэсир итә торган авырлык көченә тиң.
Җирдәге ирекле төшү тизләнеше g дип билгеләнә, экваторда 9,780 м/с², котыпларда 9,832 м/с² тигез.
Стандарт зурлык g = 9,80665 м/с тәшкил итә.
Җирдә ирекле төшү тизләнеше гравитацион тизләнеш һәм үзәктән куу тизләнеше вектор суммасына тигез.

# Ирекле төшү тизләнеше
## Үзәктән куу тизләнеше

Үзәктән куу тизләнеше Җир әйләнүе сәбәпле килеп чыга, шуңа күрә Җирдә хисап системалары инерциаль булмыйлар.
Әйләнү күчәреннән а ераклыкта урнашкан нокта өчен үзәктән куу тизләнеше:
    ω²a,
    биредә ω — Җир әйләнүенең почмак тизлеге: ω = 2π/T,
    Т — бер әйләнешнең вакыты = 86164,1 секунда.

# Ирекле төшү тизләнеше
## Гравитацион тизләнеш

Бөтендөнья тартылыш кануны буенча гравитацион тизләнеш болай исәпләнә:
    $g=G{\frac {M}{r^{2}}}$,
биредә G — гравитацион даими (6,6742×10⁻¹¹ м³с⁻²кг⁻¹),
    r — планета радиусы.
Гравитацион тизләнеш Җир өслеге өстеннән болай исәпләнә:
    $g(h)={\frac {GM}{(r+h)^{2}}}$,
# HD104140

HD104140 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A3III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,07 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.