yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (8217) Доминикгасек

(8217) Доминикгасек (лат. Dominikhasek) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8217) Доминикгасек
## Тарихы

1995 елның 21 апрелендә П. Правец, Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 HC» саналган.
# Рувр-сюр-Об

Рувр-сюр-Об (фр. Rouvres-sur-Aube) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# (5279) Arthuradel

(5279) Arthuradel (лат. Arthuradel) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5279) Arthuradel
## Тарихы

1988 елның 8 июнендә T. Rodriquez тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 LA» саналган.
# Паатна

Паатна (эст. Paatna) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Марей-Кобер

Марей-Кобер (фр. Mareuil-Caubert) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Ньютон (Миссисипи)

Ньютон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Ньютон (Миссисипи)
## Тарихы

Ньютон шәһәре елда нигезләнгән.

# Ньютон (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 18,56616 км², 18,566148 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Альберт Ризванов

Альберт Анатольевич Ризванов (1974 елның 17 декабре, Казан, ССРБ) — профессор, биология фәннәре докторы, Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты.

# Альберт Ризванов
## Тормыш юлы

Альберт Ризванов 1974 елның 17 декабрендә Казан шәһәрендә туа. Алтын медаль белән 7 нче мәктәп-гимназияне тәмамлый. Казан дәүләт университетының биология-туфрак факультетының микробиология кафедрасына укырга керә.
1995 елда КДУны кызыл диплом белән тәмамлый. 1995 елдан 2003 елга кадәр АКШта Невада штаты университеты аспирантурасында белем ала.
2003 елда Күзәнәк һәм молекуляр биология өлкәсендә фәлсәфә докторы гыйльми дәрәҗәсен ала. 2003 елдан 2006 елга кадәр Невада штаты университетында фәнни хезмәткәр булып эшли.
2006 елда Казан дәүләт университеты җитәкчелеге чакыруы буенча Россиягә Казан дәүләт университетының биология-туфрак факультетының генетика кафедрасына кайта.
2011 елда биология фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсен ала.
2012 елдан 2013 елга кадәр — КФУның Фундаменталь медицина һәм биология институтының фәнни эшчәнлек буенча директор урынбасары.
2012 елдан 2014 елга кадәр — Казан федераль университетының генетика кафедрасы мөдире.
2016 елда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана (Татарстан Республикасы Фәннәр Академиясенең Медицина һәм биология фәннәре бүлеге, «Күзәнәк биологиясе» белгечлеге). 2019 елдан — профессор.
2019 елдан — КФУның Прецизион һәм регенератив медицина фәнни-клиник үзәге директоры.
Өйләнгән, ике баласы бар (улы һәм кызы).

# Альберт Ризванов
## Фәнни эшчәнлек

Альберт Ризвановның фәнни тикшеренүләр өлкәсенә регенератив медицинада ген һәм күзәнәк технологияләре; нейробиологиянең молекуляр аспектлары; молекуляр вирусология һәм иммунология; онкологик авыруларны диагностикалау һәм дәвалау; генетик яктан модификацияләнгән Т-лимфоцитлар (CAR-T) белән адоптив иммунотерапия карый.
Халыкара һәм ватан журналларында 300дән артык фәнни мәкаләләр, шулай ук уйлап табуларга 17 патент авторы. Аның җитәкчелегендә 2 докторлык һәм 11 кандидатлык диссертациясе якланган.

# Альберт Ризванов
## Бүләкләр

* Югары һөнәри белем бирү системасында озак еллар нәтиҗәле хезмәте өчен Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы (2015)
* Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең биология өлкәсендә В. А. Энгельгардт исемендәге премиясе «Регенератив медицинада ген һәм күзәнәк терапиясе» циклы өчен (А. П. Кыясов һәм Р. Р. Исламов белән) (2017)
* «Ветеринария медицинасын үстерүгә фәнни өлеш керткән өчен» «Алтын скальпель» милли ветеринария премиясе лауреаты (2019)
# «V» төрендәге паттерн

«V» төрен почмак колачы өскә һәм аска караганда > 15пД булса ачыклыйлар. Бу очракта күрсәтелгән караш юнәлешләрендә аз чагылган физиологик аерма булырга мөмкин.

# «V» төрендәге паттерн
## Сәбәпләре

* Аскы кыек мускул гиперфункциясе IV БМН параличы белән бәйле.
* Сабыйлык эзотропиядә һәм башка балалар эзотропиясендә күзәтелгән өске кыек мускул гипофункциясе белән туры килгән аскы кыек мускулның гиперфункциясе. Өскә караганда күзләрнең дөрес торышы белән аска караганда чагылган эзодевиация билгелиләр.
* Өске туры мускул гипофункциясе.
* Броун синдромы.
* Бит сөяге үсеш аномалиясе белән кечкенә күз чокыры һәм аска кыегайган күз ярыгы.

# «V» төрендәге паттерн
## Дәвалау

Дәвалау аскы кыек мускулны көчсезләндерүдән яки аларның функциясе бозылуда өске кыек мускулны көчәйтүдән гыйбарәт.
Кыек мускуллар функциясе сакланса, дәвалау түбәндәгедән тора.
1. Эзотропия, «V» төрен(рәс. 20.66а) эчке туры мускулларның ике яклы рецессиясе һәм аларның сеңерләрен аска күчерү белән юк итәләр.
2. Экзотропия, «V» төрен(рәс. 20.66б) тышкы туры мускулларның ике яклы рецессиясе һәм аларның сеңерләрен өскә күчерү белән юк итәләр.
# Владимир Баранов (1872)

Владимир Баранов (15 сентябрь 1872(1872-09-15), Микулин, Бөгелмә өязе, Самар губернасы, Россия империясе — 14 февраль 1942(1942-02-14) (69 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — астроном, гравиметрист. 1895 елдан Казан университетында, профессор (1918). 1918-1941 елларда Казан астрономия күзәтүханәсе директоры.
# Санта Марта (Җенова)

Санта Марта — Италиянең Лигурия төбәге Черанези өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Марта (Җенова)
## Географиясе

Санта Марта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Марта (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гарб-Звяртув

Гарб-Звяртув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.

# Гарб-Звяртув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вилини (Арецо)

Вилини — Италиянең Тоскана төбәге Каврилья өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилини (Арецо)
## Географиясе

Вилини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилини (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бесешть (Бакеу)

Бесешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Пиржол (коммуна) коммунасына карый.

# Бесешть (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 390 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3712

NGC 3712 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3712
## Тарихы

Әлеге галактика 1827 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Дячив

Дячив (словак. Ďačov) — Словакиянең Сабинов округында урнашкан авыл.

# Дячив
## Тарихы

Авыл 1338 елда нигезләнгән.

# Дячив
## Географиясе

Мәйданы — 10,68 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 407 метр биеклектә урнашкан.

# Дячив
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Марпинген

Марпинген (алман. Marpingen) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.

# Марпинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 39,83 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 метр биеклектә урнашкан.
# Лукяни

Лукяни — Польшаның Подлясье воеводалыгы Заблудув гминасында урнашкан авыл.

# Лукяни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гари (Свердловск өлкәсе)

Гари (рус. Гари) — Свердловск өлкәсенең составына керүче шәһәр тибындагы бистә, Гари шәһәр округының административ үзәге.

# Гари (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Гари (Свердловск өлкәсе)
## Тарих

1623 елда нигезләнә.
1968 елдан шәһәр тибындагы бистә статусын йөртә.

# Гари (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Милли состав (2002): руслар – 96,8%.
# Сарыяр (Везиркөпрү)

Сарыяр (төр. Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Джордже-Енеску

Джордже-Енеску — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Джордже-Енеску (коммуна) коммунасына карый.

# Джордже-Енеску
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (12721) 1991 PB

(12721) 1991 PB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12721) 1991 PB
## Тарихы

1991 елның 3 августында С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PB» саналган.
# Кауэннек-Ланвезеак

Кауэннек-Ланвезеак (фр. Caouënnec-Lanvézéac) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Бегар кантонына карый.

# Кауэннек-Ланвезеак
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,07 км².
# ZNF396

ZNF396 (ингл. Zinc finger protein 396 һәм Zinc finger protein 396) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бреешть (коммуна, Бузеу)

Бреешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.

# Бреешть (коммуна, Бузеу)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 46,7 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бреешть, Бретилешть, Гойдешть, Ивенецу, Пину, Пирсковелу һәм Руджиноаса авыллары урнашкан.
# Бучеджи табигать паркы

Бучеджи табигать паркы (рум. Parcul Natural Bucegi) — Румыниядә сакланучы табигать биләмәсе, Көньяк Карпатта Бучеджи тау массивында урнашкан. Бучеджи табигать паркы биләмәсе 32663 га тәшкил итә.

# Бучеджи табигать паркы
## Парк тарихы

20 гасыр башыннан, озак вакытлар, Бучеджи тау массивы үзенең сирәк һәм бай флорасы белән Румыниядә һәм читтә яшәүче күп кенә тикшерүчеләрне һәм табигать яратучыларның игтибарын җәлеп иткән. Бучеджи тау массивында табигатне саклау җирләрен булдыру турында беренче тәкдимнәр 1936 елда ук була. Туризм үсеше һәм табигый ресурсларны куллану башлану белән биологик төрләрнең күпләп юкка чыгу процессы башлана, шуңа күрә урындагы табигатьне саклау һәм яклау буенча тиешле чаралар күрелә, һәм табигатьне саклау һәм яклау турындагы ООМ 7 / 01.27.1990[1] боерыгы белән расланды. Бучеджи табигать паркының кергәндә 2003 елның 4 мартындагы 230 номерлы Румын хөкүмәтенең биосфера тыелулыклары, табигать һәм милли парк булдыру, парк администрациясен төзү турындагы карар белән билгеләнде.
Табигать паркы магәрәләр, упкыннар, каньоннар, тау сыртларын, елга үзәннәрен, шарлавыкларны һәм урманлы тау районнарын үз эченә ала һәм аларның флора һәм фаунасын саклый. Парк биләмәсендә булган Бабель һәм Сфинкс тау сыннары паркның горурлыгы булып тора.

# Бучеджи табигать паркы
## Парк тасвирламасы

Парк өлешчә Ембовиц, Прахова, Брашов жуды (административ бүленеше) биләмәләрендә урнашкан. Парк администрациясе Морен коммунасының Дымбовица өязендә урнашкан.
Парк территориясе 32 663 га тәшкил итә. Паркта шулай ук, үсемлекләрне, агачларны, известьташ формаларын саклауны таләп иткән ​​14 табигать тыюлыгы бар. Тыюлык якынча 12,770 га тәшкил итә, ягъни якынча 35% паркның өлеше.
# Падула (Ливорно)

Падула — Италиянең Тоскана төбәге Ливорно өязендә урнашкан торак пункт.

# Падула (Ливорно)
## Географиясе

Падула Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Падула (Ливорно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сарыяр (Малкара)

Сарыяр (төр. Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Лувиньи (Мозель)

Лувиньи (фр. Louvigny) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Лувиньи (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,82 км².
# Лома ла Сьенега (Валье де Сантияго)

Лома ла Сьенега — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Лома ла Сьенега (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Лома ла Сьенега Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лома ла Сьенега (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лома ла Сьенега (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сеце

Сеце — Италиянең Лацио төбәге Латина өязендә урнашкан торак пункт.

# Сеце
## Географиясе

Сеце Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сеце
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Сеце
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 24 876 |
| 2018 | 24 954 |
| 2023 | 23 697 |
# Вронув (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Вронув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Васнюв гминасында урнашкан авыл.

# Вронув (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Олы Харь-Юган

Олы Харь-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Глубокий Полуй елгасының сул ярына тамагыннан 202 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 33 км.

# Олы Харь-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300112115300032361
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303236
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Росново (Грифинский повяты)

Росново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Тшциньско-Здруй гминаcында урнашкан авыл.

# Росново (Грифинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Слабодка (Уздзенский районы)

Слабодка (белар. Слабодка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Слабодка (Уздзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тында

Тында (рус. Тында) — Россия Федерациясенең Амур өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — 33 819 кеше (2015).

# Тында
## География

Тында диңгез дәрәҗәсе өстендә 500 м биеклектә, Тында елгасына Геткан елгасы кою урыны янында, Благовещенскидан 568 километр ераклыкта урнашкан.

# Тында
## География
### Сәгать поясы

Тында Якутск вакыты (Yakutsk Time Zone, YAKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +9:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +6 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+6 итеп күрсәтелә.

# Тында
## Тарих

1917 елда алтын чыгаручыларның йөк күчереп төяү пункты сыйфатында нигезлнгән. Бистәнең алдагы үсеше Байкал-Амур магистрален төзү белән бәйле.
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1941 елдан, шәһәр статусын 1975 елдан башлап йөртә.

# Тында
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (83,8%), украиннар (5,3%), кореялылар (2,2%), әзериләр (1,4%), татарлар (1,2%).

# Тында
## Икътисад

Эре тимер юллар төене (биредә Тайшет—Ургал һәм Бамовская—Беркакит сызыклары кисешә). Урман сәнәгате эшханәләре. Аэропорт.
# Караҗалар (Сындыргы)

Караҗалар (төр. Karacalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сындыргы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Донахью (Айова)

Донахью — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Донахью (Айова)
## Тарихы

Донахью шәһәре елда нигезләнгән.

# Донахью (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,918646 км², 0,895809 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 216 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фортшвир

Фортшвир (фр. Fortschwihr) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Кольмар-2 кантонына карый.

# Фортшвир
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,78 км².
# Конгострина

Конгострина (исп. Congostrina) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Конгострина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1018 метр биеклектә урнашкан.
# Тархан имәнлекләре

Тархан имәнлекләре - Идел елгасының уң ярындагы Тәтеш тауларының бер өлешен каплаган, 1972 елның 19 маенда ТАССР Министрлар Советы карары белән расланылган Татарстанның беренче 14 табигать һәйкәле исәбенә керүче урман массивы. Татарстан Республикасының төбәк әһәмиятендәге табигать һәйкәле. Мәйданы: 1105 га. Тәтеш урман хуҗалыгының Тархан урманчылыгына керә, Бессоново авылыннан 0,5 км һәм Югары Тархан авылыннан 1 км ераклыкта урнашкан.

# Тархан имәнлекләре
## Тасвирламасы

Имән, корычагач, өрәңгеле-юкәле имәнлекләр ареалының көнчыгыш чиге. Болардан тыш монда сирәк очрый торган яфрыклылардан карама, элмә агачларын, ә урыны белән чикләвек, кыргый алмагач, тёрн кебек тәбәнәк агачларны да күреп була. Тархан имәнлекләре урман яңарту һәм токымнар алышыну барышын күзәтү объекты да. Фәнни әһәмияткә ия. Бу урында үсемлекләрнең (тау кишере, озын андыз, киң яфраклы йод үләне), хайваннарның (исле чибәр коңгыз, болан коңгыз, бакыр кәлтә, кара елан, елга каракошы, яшел тукран, зур йоклач) сирәк очрый торган төрләре сакланып калган. Узган гасырның 50 нче елларында Тархан имәнлекләре чокырларында бер-ике аю яшәгәне билгеле.
Яр буендагы мезозой чоры катламының ачылган урыннарында белемнит һәм амммонитларның табылуы да фәнни кызыксыну уята. Тархан имәнлекләре 1979 елның салкыннары выкытында шактый зыян күргән. Имәнлекләрне торгызу эшләре алып барыла. Сакчылык чаралары: тояклылар санын җайга салу, урман кискәндә имән һәм корычагач үсентеләрен саклау.
# Орвилле-Сорель

Орвилле-Сорель (фр. Orvillers-Sorel) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Гротте

Гротте — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Гротте
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 516 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арагона, Комитини, Милена (Италия), Ракальмуто, Кампофранко һәм Фавара коммуналары белән чиктәш.
# Слейтер (Айова)

Слейтер — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Слейтер (Айова)
## Тарихы

Слейтер шәһәре елда нигезләнгән.

# Слейтер (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,473077 км², 3,266804 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 316 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (14136) 1998 RM67

(14136) 1998 RM67 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14136) 1998 RM67
## Тарихы

1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RM67» саналган.
# Падазерцы

Падазерцы (белар. Падазерцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Падазерцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Езжа (авыл)

Езжа (рус. Езжа) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.

# Езжа (авыл)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Езжа (авыл)
## Сәгать поясы

Езжа (авыл) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Езжа (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Кече Крестовая (елга)

Кече Крестовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Крестовая (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000054943
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005494
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Стрела (Парма)

Стрела — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Компьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Стрела (Парма)
## Географиясе

Стрела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Стрела (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Азанн-е-Сумазанн

Азанн-е-Сумазанн (фр. Azannes-et-Soumazannes) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Годинештий-де-Сус

Годинештий-де-Сус — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Вултурень (коммуна, Бакеу) коммунасына карый.

# Годинештий-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 метр биеклектә урнашкан.
# (11546) Miyoshimachi

(11546) Miyoshimachi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11546) Miyoshimachi
## Тарихы

1992 елның 28 октябрендә М. Янай, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UM6» саналган.
# Шомей

Шомей (фр. Chaumeil) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Гөлкөй (Муш)

Гөлкөй (төр. Gölköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Жермэн-сюр-Рон

Сен-Жермэн-сюр-Рон (фр. Saint-Germain-sur-Rhône) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.

# Сен-Жермэн-сюр-Рон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,15 км².
# Сан Мартино (Сьена)

Сан Мартино — Италиянең Тоскана төбәге Гайоле-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Мартино (Сьена)
## Географиясе

Сан Мартино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Мартино (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SCAF1

SCAF1 (ингл. SR-related CTD associated factor 1) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Олы Акъяр

Олы Акъяр (Большие Акияры) — Төмән өлкәсенең Төмән районында урнашкан торак пункт.

# Олы Акъяр
## Сәгать поясы

Олы Акъяр Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Олы Акъяр
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Төмән өязенә караган.

# Олы Акъяр
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 77,6%, руслар — 18,0%.
# TMEM208

TMEM208 (ингл. Transmembrane protein 208 һәм HSPC171 protein, isoform CRA_a) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.