yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Раиса Тимофеева

Раиса Тимофеева, Раиса Григорьевна Тимофеева (1929 елның 7 феврале, СССР, РСФСР, ТАССР, Чаллы районы, Борды – 2013 елның 11 мае, РФ, ТР, Чаллы) ― җырчы (түбән меццо-сопрано), ТАССР атказанган артисты. 1958 елга кадәр ТАССР Дәүләт җыр һәм бию ансамбле солисты, аннары (1986 елга кадәр) Татар дәүләт филармониясенең эстрада бүлеге солист-вокалисты.

# Раиса Тимофеева
## Тәрҗемәи хәле

1929 елның 7 февралендә Чаллы (хәзерге Тукай) районы Борды авылында туган. Әтисе Григорий (Гөргөри) тенор тавышлы, әнисе Федора Ивановна (Җәйләү авылыннан) нечкә сопрано тавышлы җыр сөюче кешеләр булалар. Раиса 4 яшеннән җырлый. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, колхозда эшли башлый. Район үзәгенә үзешчән сәнгать смотрларына йөри. 1950 елда Советлар Татарстанының 30 еллыгы уңае белән үзешчән сәнгать көчләренә республика күләмендә смотр уздырыла. Раиса Тимофеева биредә «Гөлләр үсә» җыры белән зур уңыш казана һәм бу җыр аңа олы сәхнәгә юл ача.
23 яшендә Казан музыка училищесына укырга керә. Беренче укытучысы – Анна Волынская, соңыннан Нина Лучинская классында укый. Училищеның лекция-концертларында катнашып килә. 1957 елда Мәскәүдә узган Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы көннәрендә Җәүдәт Фәйзинең «Башмагым» музыкаль комедиясендә Җиһан карчык партиясен башкара. Меццо-сопрано тавышлы Рәисәне опера җырчысы итеп әзерләү өчен Казан дәүләт консерваториясенә укырга алалар, әмма читтән матди ярдәм булмау сәбәпле, консерваториядә укуын дәвам итә алмый. Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле хормейстеры Айсылу Мусина җырчыны ансамбльгә эшкә чакыра. Нәкый Исәнбәт либреттосы, Александр Ключарев музыкасына эшләнгән «Аулак өй» композициясендә Гөл апа ролен башкара. 1958 елга кадәр ТАССР Дәүләт җыр һәм бию ансамбле солисты, аннары (1986 елга кадәр) Татар дәүләт филармониясенең эстрада бүлеге солист-вокалисты. 1975 елдан фольклор бригадасында эшли. Ике ай дәвамында репертуар туплап, ансамбльгә 86 көй алып килә. Татар халык һәм керәшен җырларын, такмаклар башкара. Радиода композиторлар әсәрләрен, шулай ук керәшен җырларын яздыра. Озын көйләрдән «Көнбагыш» (Гомбагыш җыруы), «Гөлҗамал», «Ямьле Агыйдел буйлары», «Чуклы тау», «Зиләйлүк», «Сибелә чәчем», «Чирәм җир»не башкара. Әлфия Авзалова, Рәшит Ваһапов, Сөләйман Йосыпов, Габдулла Рәхимкулов, Зифа Басыйрова, Усман Әлмиев, Флера Сөләйманова, Илһам Шакиров, Гөлсем Сөләйманова кебек татар эстрадасының күренекле артистлары белән беррәттән дөнья буйлап гастрольләрдә йөри. Пенсиягә чыккач, Казанда ветераннар концертларында катнаша. Туганнары чакыруы буенча, Чаллыга кайтып төпләнә. Зур сәхнәдән керәшен җырларын яңгыраткан, аларны бүгенге буынга китереп җиткергән олуг зат буларак, ул – «Нардуган», «Питрау» кебек керәшен бәйрәмнәренең көтеп алынган кунагы була, җыру әйтә, туганайларның күңелен күреп кайта.
2013 елның 11 маенда вафат.
* Рәисә Григорьевна ― искиткеч зур талантка ия шәхес, дөнья сәхнәләрендә опера җырларлык классик җырчы. Тавышының үзенчәлеге, камиллеге тамашачыны хәйран калдыра. Искиткеч мөлаемлылык, керәшен җанлылык аның эчке табигатенә салынган.Георгий Ибушев, Татарстанның халык, РФ атказанган артисты
# Пинью (Ботикаш)

Пинью — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Ботикаш муниципалитетына карый.

# Пинью (Ботикаш)
## Географиясе

Мәйданы — 22,37 км².
# Ана Мена

Ана Мена (25 февраль 1997 ел, Эстепона) — Испания җырчысы һәм актрисасы. Ул үз карьерасын 2011 елда Marisol, la película (2011) телесериалында башлый.
2010 елда ул "My Camp Rock 2" музыкаль реалити-шоуында катнаша һәм җиңү яулый.

# Ана Мена
## Дискографиясе

* Index (2018)
# Табигый мирас

Табигый мирас буларак кешеләр җәмгыяте тормышында турыдан-туры кулланылмаган, тик кешеләр тәэсире астында юкка чыгу куркынычы яный алган мохитләр атала. Үзләренә бәйле биотөрлелекнең бар төрләрен (флора, фауна, экосистемалар) һәм бәйле геологик структураларның (геотөрлелек) бар элементларны ала.

# Табигый мирас
## Үрнәкләр

* Йеллоустоун милли паркы
# Сәвәләй

Сәвәләй — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.
Почта индексы — 423537.

# Сәвәләй
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

# Сәвәләй
## Шәхесләр

* Виталий Агапов (1960), җырчы, продюсер, ТР халык артисты (2010), Чаллы шәһәр шурасы депутаты, керәшен иҗтимагый оешмасы җитәкчесе.
# Ñ

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
Ñ (ñ) (tat. lat. Ñ xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында егерменче. ñ хәрефе кирилл әлифбасының ң хәрефенә туры килә, сонор консонант авазы, француз телендә maison сүзендә кебек яңгырый. Язылышта ꞑ кулланып була.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# Ñ
## Бүтән телләрдә

Ñ ñ (испан телендә — «энье») — Испания, Филипин, Астурия, Аймара, Кырым Татар телләрендә һ.б. кулланыла.
Киңәйтелгән латин имләсенә керә, Көнбатыш Европа (West Europe) шрифтлары.
# Татьяна Голикова

Татьяна Голикова (рус. Татьяна Алексеевна Голикова, 9 февраль 1966(1966-02-09) (58 яшь), Мытищи, Мәскәү өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — РФ сәяси-дәүләт эшлеклесе.

# Татьяна Голикова
## Тәрҗемәи хәле

1966 елның 9 февралендә Мытищи шәһәрендә туган.

# Татьяна Голикова
## Хезмәт юлы

Татьяна Голикова WorldSkills 2019 чемпионатының оештыру комитетын җитәкли..
# Гарәп Лигасы

Гарәп Лигасы (гарәп. جامعة الدول العربية‎ Җәмгыять әд-Дувәл әл-Гарәбия; ГЛ) — гарәп дәүләтләрен һәм гарәп теле рәсми тел булган дәүләтләрне берләштергән халыкара оешма. 22 дәүләт-әгъзасы бар.
Оешма 1945 елда нигезләнә. Оешманың төп органы — Лига Шурасы. Һәр илнең бу шурада бер тавышы бар. Оешма штаб-фатиры Каһирәдә урнаша.

# Гарәп Лигасы
## Тарих

Гарәп илләре арасында мөнәсәбәтләрне ныгыту һәм сәясәт, икътисад, мәдәният һәм социаль өлкәләрдә гамәлләрнең координациясе максатыннан 1944 елның 7 октябрендә Александриядә Сүрия, Үрдүн, Гыйрак, Лөбнан һәм Мисыр тарафыннан Лиганы булдыру турында протокол имзалана. 1945 елның 22 мартында Гарәп Лигасын булдыру турында килешү имзалана. Югарыда саналган илләрдән тыш аңа Согуд Гарәбстаны да кул куя.
Шул ук елның 5 маенда килешүгә Төньяк Йәмән кушыла. 1956 елның 19 гыйнварында оешмага — Судан, 28 мартында Ливия керә. 1958 елда оешмага Марокко һәм Тунис кушыла.

# Гарәп Лигасы
## Әгъзалар

* Алжир
* Бәһрәйн
* Джибути
* Мисыр
* Үрдүн
* Гыйрак
* Йәмән
* Катар
* Калып:Байрак/Коморлар Коморлар
* Күвәйт
* Лөбнан
* Ливия
* Мавритания
* Марокко
* БГӘ
* Оман
* Фәлестыйн
* Согуд Гарәбстаны
* Сомали
* Судан
* Тунис
# Ле-Гран-Борнан

Ле-Гран-Борнан (фр. Le Grand-Bornand) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Фаверж кантонына карый.

# Ле-Гран-Борнан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 61,42 км².
# Татарстан Республикасының Халык шагыйре

Татарстан Республикасының Халык шагыйре (рус. народный поэт Республики Татарстан, ингл. Peoples' Poet of the Republic of Tatarstan) — Татарстан Республикасы дәүләт бүләге, мактаулы исемнәренең(рус.)татар. берсе.

# Татарстан Республикасының Халык шагыйре
## Тарихы

1985 елда Татар АССР Халык шагыйре буларак ТАССР ЮШ указы нигезендә булдырылган. 1991 елдан соң яңа исем белән Татарстан Президенты тарафыннан бирелә, 2004 елда рәсмиләштерелә.

# Татарстан Республикасының Халык шагыйре
## Бүләкләнү нигезе

Иң күренекле, киң танылган сәнгать әсәрләре иҗат иткән шагыйрьләргә, язучыларга, драматургларга, прозаикларга бирелә.
Бүләкләнүчеләр саны — 4 кеше (1998).

# Татарстан Республикасының Халык шагыйре
## Ияләре

    Шулай ук карагыз: Калып:Татарстан Республикасының Халык шагыйрьләре һәм Төркем:Татарстанның халык шагыйрьләре.
| Ел | Исем | туу датасы | үлем датасы |
| | Разил Вәлиев | 1947-01-04 | 2023-10-20 |
| 1995 | Шәүкәт Галиев | 1928-11-20 | 2011-05-07 |
| | Роберт Миңнуллин | 1948-08-01 | 2020-03-27 |
| | Илдар Юзеев | 1933-01-03 | 2004-12-21 |
| | Фәнис Яруллин | 1938-02-09 | 2011-12-09 |
| | Газинур Морат | 1959-08-18 | |
| | Лена Шакирҗанова | 1945-06-04 | 2017-01-16 |
| | Равил Фәйзуллин | 1943-08-04 | |
| 2004 | Ренат Харис | 1941-05-06 | |
| | Ркаил Зәйдулла | 1962-01-23 | |
| | Рәдиф Гаташ | 1941-03-30 | |
| 2004 | Әхсән Баян | 1927-12-08 | 2013-05-07 |
| | Зиннур Мансуров | 1949-07-15 | |
| | Мөдәррис Әгъләмов | 1946-10-13 | 2006-11-26 |
# Батеево (Ормар районы)

Батеево (чуаш. Патти, рус. Батеево) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Батеево (Ормар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Батеево (Ормар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 190 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (83%), руслар (15%) алып тора.
# Вурманкас (Алманчы авыл җирлеге)

Вурманкасы (чуаш. Вӑрманкас Алманч, рус. Вурманкасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Вурманкас (Алманчы авыл җирлеге)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Вурманкас (Алманчы авыл җирлеге)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 109 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
# Шамил Гафаров

Шамил Хәмит улы Гафаров (рус. Шамиль Гафаров яки рус. Гафаров Шамиль Хамитович, 1969 елның 11 мае, Апас, Апас районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — дәүләт эшлеклесе, ТР финанс министры ярдәмчесе (1997-1998), ТР премьер-министры ярдәмчесе (1998-2005), ТР МК аппараты җитәкчесе (2005 елдан). ТР хөкүмәте вице-премьеры – ТР министрлар кабинеты идарәсе башлыгы (2020 елның 18 сентябреннән). Икътисад фәннәре кандидаты (2010)

# Шамил Гафаров
## Тормыш юлы

Шамил Гафаров 1969 елның 11 маенда Татарстан АССРның Апас районы Апас авылында туган. 1986 елда Казан финанс-икътисад институтына укырга керә. 1987 елдан 1989 елга кадәр Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. 1992 елда «финанслар һәм кредит» белгечлеге буенча Казан финанс-икътисад институтын тәмамлый.
Татарстан Финанс министрлыгының беренче категорияле ревизор-инспекторы, әйдәп баручы инспекторы, баш ревизор-инспекторы, авыл хуҗалыгын һәм азык-төлекне финанслау бүлегенең бүлекчә башлыгы булып эшли. 1997 елдан Татарстан Республикасы финанс министры ярдәмчесе, 1998 елдан Премьер-министры ярдәмчесе.
2005 елда Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты Аппараты җитәкчесе итеп билгеләнә. 2010 елның 22 апреленнән Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары — Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты Аппараты җитәкчесе.

# Шамил Гафаров
## Бүләкләр

* 2005 — «Казанның 1000-еллыгы истәлегенә» медале;
* 2009 — «Намуслы хезмәте өчен» медале;
* 2014 — «Россиянең финанс контролен ныгыту өчен» медале;
* 2014 — Дуслык ордены;
* 2014 — Татарстан Республикасы Президенты Рәхмәте;
* 2018 — Россия Федерациясе Президенты Рәхмәте, 2018 ел.;
* 2018 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены, 2018 ел;
* 2019 — Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты, 2019 ел.
* 2019 — Почет ордены, 2019 ел.
* 2024 ― IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены — «социаль-икътисади мәсьәләләрне чишүгә зур өлеш керткән һәм күпьеллык намуслы хезмәт өчен
# Мунъялы

Мунъялы (чуаш. Мӑн Элмен, рус. Мунъялы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Мунъялы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Мунъялы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 106 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лачарак

Лачарак (серб. Лаћарак) — Сербиянең Воеводина автоном крае Сремска-Митровитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Лачарак
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 78 метр биеклектә урнашкан.

# Лачарак
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Рибафейта

Рибафейта — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Визеу муниципалитетына карый.

# Рибафейта
## Географиясе

Мәйданы — 18,59 км².
# Bursa

| İl | TörkiäTörkiä |
| Koordinatalar | 40°11′ т. к. 29°04′ кч. о. |
| Nigezlände | BEQ 202 |
| Mäydan | 1036 km² |
| Märkäz bieklege | 100 m |
| Xalıq sanı | 2,340,000 keşe (2015) |
| Xalıq tığızlığı | 1,508.52 keşe/km² |
| Aglomeratsiä | 2,842,000 keşe |
| Etnoxoronim | bursalı |
| UTC | UTC+2 |
| Telefon kodı | +90 224 |
| Poçta indeksı | 16x xx |
| Räsmi säxifä | http://www.bursa.bel.tr |
* [[Файл:|300px|Bursa (Җир)]]
Bursa (törekçä Bursa, yunança Προύσα) — Törkiäneñ Anadolu/Anatoliä könyaq-könbatışında urnaşqan ere şähäre, Bursa ölkäseneñ idärä üzäge, xalıq sanı buyınça 4-nçe urında tora (İstanbul, Änqara, İzmirdan soñ).

# Bursa
## Xalıq

2000 yılda xalıq sanı 1 194 687 keşegä citte, küpçelege - töreklär.
20 ğasırğa qädär şähär yunança Prusa yäki Brussa dip atalğan.
Törekçä şulay uq Yäşel Bursa (Yeşel Bursa) dip yörtelä.
1912 yılda milli tärkip şundıy bulğan: töreklär - 72 993, yunannar - 21 850, ärmännär - 14 584, yähüdlär - 2 548 keşe.

# Bursa
## Tarix

Şähär urınında iñ borınğı keşe qorılmaları BEQ 5200 yılğa qarağan.
BEQ 625 yılda grek şähäre Kiy barlıqqa kilgän.
Filip V Makedoniädän ul şähärne Vifiniä patşası Prusiy I gä büläk itkän.
BEQ 202 yılda Prusiy borınğı qorılmanı torğızıp yañadan qalağa nigez salğan häm Prusa yaña isemen birgän.
395-1326 yıllarda şähär Vizantiä imperiäsendä bulğan.
1326 yılda törek ğäskäre Vizantiäne ciñep, Bursa şähären qamalışqa alğannan soñ yawlap ala, Bursa Ğosmanlı imperiäsenä kerä.
1326-1365 yıllarda Bursa - Ğosmanlı imperiäseneñ başqalası.
1855 yılda şähärdä bik köçle cir teträwlär häm yanğın bulğan.
1919-1922 yıllar yunan-törek suğışı waqıtında 1920 yılda Bursa grek ğäskäre tarafınnan basıp alına, 1922 yılda Törkiägä kire qaytarıla.
Katılım Endeksine Uygun Hisseler

# Bursa
## Kürenekle urınnar

Bursanıñ töp kürenekle urınnarı - Olüğtaw (Uluğdağ) çañğı kurortları, Yäşel mäçet (Yeşil Cami), matur baqçalar.
2002 yılda şähärdä metropoliten açıla.
Cirle futbol taqımı - "Bursaspor" 2009-2010 yılda Törkiä çempionı buldı, taqım "Timsax Arena"da çığış yasıy (ul timsax-krokodil formasında tözelgän).

# Bursa
## Kürenekle şäheslär

* Suzan Avcı
* Behice Boran
# Рибаш

һәм
Рибаш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Селорику-ди-Башту муниципалитетына карый.

# Рибаш
## Географиясе

Мәйданы — 8,28 км².
# Анисково

Анисково (чирм. Онискасола, рус. Анисково) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Анисково
## Сәгать поясы

Анисково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Анисково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
# Чодрасола

Чодрасола (чирм. Чодырасола, рус. Чодрасола) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Чодрасола
## Сәгать поясы

Чодрасола Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Чодрасола
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Керәү ае

Керәү ае (tat.lat. Keräw ayı(үле сылтама)) — татар дәверлегендә тугызынчы ай.
Керәү ае Милади тәкъвим буенча 21 ноябрьдән 21 декабрьгә кадәр сузыла.
Декабрь аена туры килә диярлек.
Керәү (21.11 -21.12) – Идел-Урал-Себер төбәкләрендә бу атама көздән кышка керү вакытын үтә дә төгәл күрсәтә. Гадәттә бу айда мал-туарны кышлык ит мәүҗүдәсе (запасы) булдыру өчен сугымга тота башлыйлар. Гарәптә көзнең икенче – соңгы ае булуын белдерә.
# Су иясе

Су иясе - нинди генә су булмасын шунда торучы татар халкының мифик җан иясе. Кирәк кечкенә елга булсын, кирәк чишмә булсын, кирәк күл булсын, тикшереп тормый, кая эләксә шунда тора бирә.
Су иясе бабасына бер дә ошамаган: ул аз гына җүләр-сымак итеп эш эшли. Аны шуңа күрә күп санга алмыйлар. Ул бик юкка гына ачулана да йә тегермән буаларын ерып җибәрә, йә булмаса бер җирдә балыкчыларның балык тотканын күрә дә ул тирәдән бар балыкны куып җибәрә, йә булмаса су якынындагы кешеләрне, терлекләрне тотып су астына тарта да шунда буып үтерә.
Мифлар буенча, Су иясе кайчагында базарларга чыгып йөри, анда тәмле ашамлыклар, татлы җимешләр сатып алып, шунда ашый, аның акчасы бик күп.
Су иясе бик аңгыра була икән. Ул бер нәрсәне дә абайлап бетерә алмый.
# Ле-Вомен

Ле-Вомен (фр. Le Vaumain) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Лачавес

һәм
Лачавес — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лачавес
## Географиясе

Мәйданы — 1,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 метр биеклектә урнашкан.
# Исаково (Чуашстан)

Исаково (чуаш. Кӗҫӗн Шетмӗ, рус. Исаково) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Исаково (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Исаково (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 357 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.

# Исаково (Чуашстан)
## Танылган шәхесләр

* Иван Илларионов (1906-1969), чуаш Совет дәүләт эшлеклесе.
# Ялан районы

Ялан районы (рус. Еланский район) — Волгоград өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Ялан шәһәр тибындагы бистәсе.

# Ялан районы
## география
### Чиктәшлек

| Як | Район яки төбәк |
| Төньяк | Сарытау өлкәсе |
| Көнчыгыш | Жирновск, Рудня районнары |
| Көньяк | Даниловка районы, Михайловка шәһәр округы |
| Көнбатыш | Киквидзе районы |

# Ялан районы
## Тарих

Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Камышлы округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сталинград крае, 1936 елдан — Сталинград өлкәсе составында.

# Ялан районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (92,9%), украиннар (2,9%).

# Ялан районы
## Административ бүленеш

Ялан районы составына 1 шәһәр һәм 16 авыл җирлеге керә.
# Носа-Сеньора-ди-Фатима (Авейру)

Носа-Сеньора-ди-Фатима — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Авейру муниципалитетына карый.

# Носа-Сеньора-ди-Фатима (Авейру)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Лготка (Свинарже)

Лготка (чех. Lhotka) — Чехиянең Урта Чехия крае Свинарже районында урнашкан авыл.

# Лготка (Свинарже)
## Географиясе

Мәйданы — 2,124 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготка (Свинарже)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготка (Свинарже)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лготка (Свинарже)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 118 |
| 1880 | 106 |
| 1890 | 99 |
| 1900 | 160 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 105 |
| 1921 | 104 |
| 1930 | 98 |
| 1950 | 67 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 72 |
| 1970 | 60 |
| 1980 | 58 |
| 1991 | 36 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 70 |
| 2021 | 129 |
# Степан Богданович Лиходеев

Степан Богданович Лиходеев (Степа Лиходеев) — Михаил Булгаковның «Мастер һәм Маргарита» романында әдәби персонаж, «Варьете» театры директоры, Берлиоз белән бергә Бакчалы урамы №302-бис йортының №50 фатирында яши.

# Степан Богданович Лиходеев
## Тасвирлама

Лиходеев директор вазифаларын үтәүгә бөтенләй туры килми һәм күп вакытын эчеп үткәрә. Фатирында иярченнәре белән ВВоланд барлыкка килгәч, Лиходеев Ялта китереп ыргытыла, шул урыннан ул хезмәттәшләре – Римскийга һәм Варенухага телеграммалар җибәрә. Ике атна эчендә Лиходеев Мәскәүдә булмый, ахырда самолетта кайта; үзенең үтенече буенча, аны «ышанычлы камерага» ябалар. Стравинский клиникасында сигез көн үткәргәч, Лиходеев ахырда Ростов шәһәрендә зур гастрономик кибет мөдире вазифасын ала.
# Ас

Ас (лат. Mustela erminea) - ерткычлар отряды сусарлар гаиләлегеннән имезүче кыйммәтле тиреле хайван. Аурупада, Азиядә һәм Төньяк Америкада киң таралган. Татарстан Җөмһүриятендә Казансу, Зөя, Нократ, Ык елгалары үзәнлегендә очрый.
Гәүдәсе сузынкы, сыгылучан, озынлыгы 17-32 см, койрыгының озынлыгы 6-12 см, авырлыгы 200 г. Җәен мехы көрән-саргылт төстә, кышын - ак, койрык очы кара яки коңгырт-кара. Агачларга яхшы менә һәм яхшы йөзә. Ояларын өннәрдә, куышларда, агач тамырлары астында ясый.
Төнлә актив яшәү рәвеше алып бара. Төп азыгы - тычкансыман кимерүчеләр, кошлар, кәлтәләр. Аслар - моногамнар, елга бер тапкыр үрчиләр. Кушылу вакыты яз яки җәй башында. Балалары (уртача 7-9 бала) киләсе елның язында туа. Кыйммәтле мех бирә торган җәнлек. 1920-30 елларда Татарстанда күп була, ел саен 14 мең данәгә кадәр ас аулана. 1960 елларда табыш 100 дән артмый. Хәзерге вакытта, аз санлы булу сәбәпле, промысел фаунасыннан төшеп кала. ТРның Кызыл китабына кертелгән.
# Набу (Вила-Флор)

Набу — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Vila Flor e Nabo муниципалитетына карый.

# Набу (Вила-Флор)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Лаутерштайн

Лаутерштайн (алман. Lauterstein) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Лаутерштайн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,31 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 468 метр биеклектә урнашкан.
# Лгота (Чимерж)

Лгота (чех. Lhota) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Чимерж (Йиндржихув Градец) районында урнашкан авыл.

# Лгота (Чимерж)
## Географиясе

Мәйданы — 3,333 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота (Чимерж)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота (Чимерж)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота (Чимерж)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 249 |
| 1880 | 286 |
| 1890 | 241 |
| 1900 | 230 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 210 |
| 1921 | 205 |
| 1930 | 176 |
| 1950 | 109 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 84 |
| 1970 | 83 |
| 1980 | 77 |
| 1991 | 57 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 51 |
| 2011 | 39 |
| 2021 | 50 |
# Ле Селве (Пиза)

Ле Селве — Италиянең Тоскана төбәге Casciana Terme Lari өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Селве (Пиза)
## Географиясе

Ле Селве Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Селве (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мамалай (Чуашстан)

Мамалай (чуаш. Кивӗ Мӗлӗш, рус. Мамалаево) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Мамалай (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Мамалай (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 210 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Навайш

Навайш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Повуа-ди-Варзин муниципалитетына карый.

# Навайш
## Географиясе

Мәйданы — .