yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Таҗиев

Таҗиев — фамилия. Фарсы теленнән кергән «Таҗ» (1 - «патшалар баш киеме», 2 - «кош кикриге») сүзеннән ясалган.
* Дамир Таҗиев (Дамир Таҗи, 1965), журналист, туган як тарихын өйрәнүче.
* Рәфкать Таҗиев (1943―2021), табиб (хирург-онколог), фән докторы (1998).
* Фәез Таҗиев (1941), механизатор (Азнакай районы), ССРБ дәүләт бүләге иясе (1984).
* Һарун Таҗиев (1914―1998), геолог, вулканолог, Франция фәнни тикшеренүләр милли үзәге профессоры (1973) (Бельгия).

# Таҗиев
## Таҗиева

* Клара Таҗиева (1941), музыка белгече, ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1991).
* Миңлесәгыйрә Таҗиева (1936), дуңгыз караучы (Тукай районы), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* Розалия Таҗиева (Солтанова; 1954), Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы.
# Тугай (Мария Посады районы)

Тугай (чуаш. Нарат Чакки, рус. Тогаево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Тугай (Мария Посады районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тугай (Мария Посады районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 249 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Ильяс Бораганский

Ильяс Бораганский, Ильяс морза Бораганский (кырымтат. İlyas Boraganskiy, 1852 елның 22 апреле, Россия империясе, Таврия губернасы, Симферополь өязе, Бакчасарай — 1942 ел, ССРБ, РСФСР, БАССР, Уфа) — нәшир, каллиграф, шәркыятьче, Петербург университетының төрек-татар теле укытучысы. 1893 елда Петербургта гарәп шрифтлы беренче басмаханә ачучы.

# Ильяс Бораганский
## Тәрҗемәи хәле

1852 елның 22 апрелендә Таврия губернасы Симферополь өязе Бакчасарай шәһәрендә кырымтатар асылзаты (морза) гаиләсендә туган. Мәдрәсә, Истанбул университетын (1874) тәмамлый. 1867 елда Төркиягә барып, җиде ел хөсне хат, инкрустация сәнгате, фотога төшерү, китап нәшер итү һөнәрләренә өйрәнә. Илгә кире кайткач, Россия империясе шәһәрләре (Казан, Уфа, Мәскәү, Санкт-Петербург) буйлап сәяхәткә чыга. 1882 елда Петербургта төпләнеп кала. Көнчыгыш телләрендә һәм берничә Аурупа телендә иркен аралашучы Ильяс морза Көнчыгышны өйрәнүче рус галимнәре белән таныша. 1899-1908 елларда Петербург университетының көнчыгыш (көнчыгыш телләр) факультетында төрек һәм татар тел белеме кафедрасында төрки каллиграфиясе (1899-1906), төрек теленнән гамәли дәресләр (1900-1908), мөселман каллиграфиясе (1906-1908) фәннәреннән укыта. 1880 еллар ахырында Россия империясе тышкы эшләр министрлыгында каллиграф булып хезмәт итә.

# Ильяс Бораганский
## Нәшир

    Төп мәкалә: Ильяс Бораганский басмаханәсе
1893 елда Петербургта шәхси «Көнчыгыш» электр басмаханәсе (рус. «Восточная» электро-печатня) ачарга рөхсәт ала. Анда төрки мөселман халкы өчен төрек, гарәп, рус, фарсы телләрендә китаплар (дәреслекләр, дини китаплар, тарихи китаплар, матур әдәбият, фәнни әдәбият, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, Д. Мамин-Сибиряк, А. Самойлович, И. А. Крылов һ. б. тәрҗемә ителгән китапларын) нәшер итә. Әлеге басмаханәдә казакъ акыны Абай Кунанбаевның беренче китабы басыла, 1900 елда «Кәримов, Хөсәенов һәм К°» басмаханәсе хуҗасы (1902 елдан) Фатих Кәрими стажировка үтә. 1911 елда патша хөкүмәте басмаханәдә мөселман авторларының китапларын басуны тыя. Шуннан бирле басмаханәдә көнчыгышны өйрәнүче рус галимнәренең фәнни китаплары гына басыла.
1919 елда (октябрь — ноябрь) Петроградны Николай Юденич гаскәреннән саклау өчен килгән Башкорт атлы аерым дивизиясе гаскәриләре өчен татар телендә «Салават» газетасы чыгара.
1920 елдан соң басмаханәсен Стәрлетамакка күчерергә мәҗбүр була, кызыл гаскәриләрне нәшерлек серләренә өйрәтә.
1942 елда вафат, Уфада җирләнгән Күренекле нәширнең биографиясен кырымтатар галимнәре Сафтер Нагаев, Якуб Гафаров, Алматыдан Каюм Мөхәммәтханов һ. б. өйрәнә.
# Варфоломей Беранек

Варфоломей (Бартоломней) Беранек, Елинек буларак мәгълүм, (чех телендә: Bartoloměj Beránek; туу елы мәгълүм түгел — 1618) — Яңарыш чоры чех живописецы. Варфоломей Беранек Петр Вок фон Розенберг хезмәтендә сарай яны рәссамы булган, аңа хезмәткә ул 1585 елда кергән, 1592 елдан 1610 елга кадәр ул Роземберг графларында Чески-Крумловта кальгада торган. Бу егерме ике ел вакыт дәверендә Беранек күп Розенберг графлары портретларын, бизәкләрне барлыкка китергән, түгәрәк манараның һәм кальгага янәшә Градецта фрескаларны яңарткан. Крумлов император Рудольф II биләмәсенә күчкәч, рәссам пейзажлар ясый башлаган, мәсәлән, Крумлов манзараларын, Линц тирәләрен һ.б. һәм шулай ук географик карталар ясаган. Аның өйрәнчекләренең берсе Фома Тржебоховский булган. Аның XVII гасыр картиналары хәзер Бехинеда күптән түгел төзекләндерелгән кальганы бизи.
# Тузи-Сярмус

Тузи-Сярмус (чуаш. Туҫи Ҫармӑс, рус. Тузи-Сярмус) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Тузи-Сярмус
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тузи-Сярмус
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 337 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Урал тау-металлургия компаниясе

Урал тау-металлургия компаниясе («УТМК») (рус. «Ура́льская го́рно-металлурги́ческая компа́ния» (ОАО «УГМК»)) — бакыр җитештерүче буенча Россиядә беренче һәм дөньяда зурлыгы тугызынчы, Свердловск өлкәсенең Югары Пышма шәһәрендә штаб-квартирасы булган Россия металлургия компаниясе.

# Урал тау-металлургия компаниясе
## Холдинг составы

Урал тау-металлургия компаниясе мәгълүматларына караганда, холдинг структурасы бизнес юнәлешләре буенча иерархик структура булып тора. Шулай итеп, «УГМК-Холдинг» ҖЧҖ идарәче компаниясе төп активлары белән идарә итү белән шөгыльләнә:
* Төсле металлургия: «Майский ГОК», «Урупский ГОК», «Башкорт бакыры», «Сафьяновск бакыры», «Святогор» АҖ (Төньяк бакыр-цинк руднигы, Волковск руднигы), «Учалы ГОК», «Шомур» ЯАҖ (Шәмур ятмасы, Яңа-Шәмур ятмасы)
* Нефть чыгару комплексы: «Кузбассразуголь»;
* Металлургия комплексы: «Среднеуральск бакыр эретү заводы», «Медногорск бакыр-күкерт комбинаты», «Уралэлектромедь», «Электроцинк», «Сухоложский завод "Вторцветмет"», «Чиләбе цинк заводы»;
* Чимал комплексы: «Бурибай ГОК», «Себер-Полиметаллар», «башкорт бакыр-күкерт комбинаты», «Малышевское рудоуправление»,
* Машина төзелеше: «Шадринск автоагрегат заводы», «Оренбург радиаторы»;
* Авиатөзелеш: Let Kunovice (Aircraft Industries) (Чехия);
* Фәнни база: «Уралмеханобр»;
* Гражданлык һәм сәнәгать төзелеше: «Ревда кирпеч заводы», «Екатеринбург-сити» ҖЧҖ, «ИСЦ УГМК» АҖ, «Уралмедьстрой», «Програнд» ҖЧҖ, «Шахтостроительное управление» ҖЧҖ, «Свердловскавтодор» АҖ, «Класс-Строй» ЯАҖ;
* Хезмәт күрсәтү өлкәсе: «НПФ УГМК-Перспектива», «Уралэлектромедь» кунакханә комплексы, «УГМК-Сәламәтлек»
# Ябалак (Апас районы)

Ябалак — Татарстан Республикасының Апас районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422345.

# Ябалак (Апас районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Ябалак (Апас районы)
## Шәхесләр

* Илгизәр Гыйлфанов (1939), Россия Федерациясенең (1999) һәм Татарстанның атказанган укытучысы.
# Кисербоси

Кисербоси (чуаш. Кĕсерпуç, рус. Кисербоси ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429915. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241820003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600005100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Кисербоси
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 71 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Яңа Бюрженеры

Яңа Бюрженеры (чуаш. Пĕршенер, рус. Новые Бюрженеры ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429325. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216832002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Яңа Бюрженеры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 387 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Ле Кампора (Л'Аквила)

Ле Кампора — Италиянең Абруцци төбәге Орикола өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Кампора (Л'Аквила)
## Географиясе

Ле Кампора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Кампора (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дюмустье, Пьер (рәссам)

Пьер Дюмустье Олысы (француз телендә: Pierre Dumonstier; 1540, Париж, Франция — 1625, Париж) — француз живописецы һәм рәсем ясаучысы. Зур художество гаиләсе вәкиле. 1573 елда үлгән рәссам Жоффруа Дюмустьеның өч улларының берсе. XVI гасырның икенче яртысы – XVII гасыр башы француз карандаш портреты остасы. Аңа якынча 65 портрет эше карый дип фараз ителә.

# Дюмустье, Пьер (рәссам)
## Тәрҗемәи хәле

Иртуганнары Этьен һәм Косм Дюмустье кебек әтисе Жоффруа Дюмустьедан өйрәнгән, 1583-1584 елларда король Генрих III-нең сарай яны живописецы һәм “ординар камердинеры” (valet de chambre ordinaire) булган, ә 1586 елдан бирле - королева-ана Екатерина Медичиның рәссамы булган. 1569 елда туганы Этьен белән Екатерина Медичи тарафыннан Венага император Максимилиан II сарай янына рәссам буларак кына түгел, ә әһәмиятле дипломатик миссия белән җибәрелгән булган.

# Дюмустье, Пьер (рәссам)
## Иҗаты

Дюмустье Франсуа Клуэ һәм Фонтенбло мәктәбе рәссамнары йогынтысын кичергән. Аның иҗаты белән карандаш француз портреты үсешендә яңа этап бәйле. Ир туганнар “өч карандаш” техникасын булдырганнар (өч тон белән рәсем ясау, күмер белән, ак бур белән һәм кызыл сангина белән), алга таба ул француз сәнгате өчен хас булган . «Пьер Дюмустье карандаш рәсеменең җиңел дерелдәүче штрих белән модельнең пластикасының барлык нюансларын тапшыручы нәзек ренессанс стиле булдыра алган ». Пьер Дюмустье рәсемнәрнең әһәмияткә ия зурлыктагы тупламасы Санкт-Петербургта Дәүләт Эрмитажы тупланмасында тәкъдим ителгән. Бу рәсемнәрдә рәссам модельнең тышкы кыяфәтен, аның характерын гына чагылдырырга түгел, ә кешенең психологик халәтен сурәтләргә омтыла. “Ир туган портреты”нда (1569) Этьен Дюмустье уйга чумган итеп сурәтләнгән. Пьер Дюмустье эчке дөньяның үзгәрүчәнлеген, җанның тормышын чагылдырып караган, үз вакытының яшь кешесенең мөлаем һәм тирән образын иҗат итә. Этьенның башка портреты (як. 1570) сакланып калган, анда ул борчылган, моңсуланган кебек сурәтләнгән. Пьер Дюмустьеның әсәрләре төшерелгән характерларның, җан халәтләренең, тормышка мөнәсәбәтенең төрлелеге белән аерылып тора: Алансон герцогы карашында (як. 1572, Милли китапханә, Париж) саклык үтәли күренә; герцогиня де Жуайез битендә ышанмаучылык, астыртынлык, мәкер таныла (як. 1576, Британия музее, Лондон); Парижда испан гарнизоны кыяфәтендә көчле эшлекле характер ачылган (як. 1593, Эрмитаж). Кешенең катлаулы, каршылыклар тулы кеше образы “Мәгълүм булмаганның портреты”нда сурәтләнгән (як. 1570, Эрмитаж). Пьер Дюмустьеның энесе рәссам Даниель Дюмустье булган. Пьер Дюмустье Франсуа Кенельнең иҗади манерасы формалашуына әһәмияткә ия йогынты ясаган.
# Кече Югуть

Кече Югуть (чуаш. Кĕçĕн Йĕкĕт, рус. Малый Югуть ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429064. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253855005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000005900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Кече Югуть
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Тупылат

Тупылат, Иванай — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районына керүче авыл.

# Тупылат
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Тупылат
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча биредә 177 кеше яши.

# Тупылат
## Шәхесләр

* Алексей Яковлев (1903―1991), генерал-лейтенант.
# Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте

Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте (рус. Федеральная служба безопасности Российской Федерации, ФСБ РФ) — үз вәкаләтләр чикләрендә дәүләт иминлеген тәэмин итү буенча мәсьәләләрен чишүче башкарма хакимиятенең федераль органы.
Башлангыч тикшерүне алып бару һәм сорау алу, оператив-эзәрләү эшчәнлеге һәм күзәтү хокукларына ия була. Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте белән җитәкчелек итү Россия президенты тарафыннан тормышка ашырыла.

# Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте
## Бурычлары

РФ Дәүләт иминлеге органнарының төп бурычлары:
* РФ-ның директив дәүләт органнарын именлегенә янаган хәвефләр турында искәртү;
* чит илләрнең махсус хезмәтләре һәм оешмаларының, аерым кешеләрнең разведкалау һәм башка төр эшмәкәрлеген күзәтү, искәртү һәм кисәтү;
* терроризм һәм диверсия эшмәкәрлегенә каршы көрәш алып бару;
* дәүләт власте органнары белән бергә оешкан җинаятьчелеккә, коррупциягә, контрабандага, җинаять киемнәрне легальләштерүгә, халык миграциясенә түрә тирәсендә бозуларга, корал, сугыш припаслары, наркотик һәм психотроп матдәләр, мәглүмәтле яшерен юл белән алу өчен кулланыла торган техник чаралар әйләнешенә көрәшү;
* көч кулланып, конституцион королошо бозу, власты басу я кулда тоту максатын куйган кораллы фетнәләрне оештыруга кораллану;
* үз вәкаләтләре чикләрендә дәүләт серенә кертелгән мәглүмәтләрне саклау;
* РФ именлеге, аның иктисадый, фәнни һәм техник оборона потенциалын күтәрү мәнфәгатләрендә үткәрелүче чараларны тормышка ашыруда дәүләт власы органнарына булышу

# Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте
## Россия федераль иминлек хезмәте җитәкчелеге

    Төп мәкалә: Россия федераль иминлек хезмәте җитәкчелеге
Директор:
* Александр Бортников, армия генералы.
Директор урынбасарлары:
# Россия фәннәр академиясе

Росси́я ф(Ф)әннә́р а(А)каде́миясе (рус. Росси́йская акаде́мия нау́к, РАН) — 1991 елда СССР Фәннәр Академиясе базасында төзелгән фәнни оешма. 802 хакыйкый, 1071 мөхбир, ~430 чит ил әгъзасы бар. Фән тармаклар буенча 13 бүлеге бар. Фәнни басмалар нәшер итә, фәнни эшләр өчен махсус бүләкләр тапшыра.

# Россия фәннәр академиясе
## Тарих

* 1724 елның 8 февралендә (иске стиль белән 28 гыйнварда) Петр I карары белән Фәннәр һәм Сәнгать академиясе яки Петербург Фәннәр Академиясе оештырыла. Ул төрле өлкәләрдә эшләүче галимнәрне бер йодрыкка туп­лап, фәнне дәүләт мәнфәгатьләренә буйсындырырга тиеш була. 1925 елда оешманың атамасы СССР Фәннәр академиясе итеп үзгәртелә. СССР таркалгач, 1991 елда ул Россия Фәннәр академиясе исемен ала.

# Россия фәннәр академиясе
## Мәшһүр галимнәр

Төрле өлкәләрдәге казанышлары өчен күп­санлы Россия һәм совет галимнәре Нобель премиясенә лаек була. Аларның беренчесе – акаде­мик Иван Павлов. Фән өлкәсендәге иң югары бүләк аңа 1904 елда ашказаны физиологиясен тик­шергән хезмәтләре өчен бирелә. 1908 елда Илья Мечников, кеше иммунитетының үзенчә­лек­ләрен ачып, шулай ук әлеге мәртәбәле пре­миягә лаек була. Совет чорында Нобель премия­сен алган Петр Капица, Жорес Алферов кебек галимнәр, нигездә, төгәл фәннәр өлкәсендә дан казанган. Бу традиция cоңгы дәвердә дә дәвам итә. Мәсәлән, 2003 елда әлеге премиягә лаек булган Алексей Абрикосов һәм Виталий Гинзбург та, 2010 елда Нобель бүләген ватандашларыбыздан иң соңгы булып алган Константин Новоселов белән Андрей Гейм да – физиклар.

# Россия фәннәр академиясе
## Структура

Бүгенге көндә Россия Фәннәр академиясе зур тугыз фән өлкәсе һәм күпсанлы юнәлешләр буенча эшли. Оешма структурасына 4 төбәк бүлеге, 15 фәнни үзәк карый. Гомумән алганда, Ака­де­миягә 1000 гыйльми оешма керә. Аларда барлыгы 50 меңнән артык фәнни хезмәткәр эшли. Шу­лар-ның 800дән артыгы академик дәрәҗәсенә ия, ә 1070дән артыгы Фәннәр академиясендә мөхбир-әгъза булып тора. 713гә якын галим академия профессоры исеменә лаек (шуларның 179ка якын академия әгъзасы).
# Эдвард Дейес

Эдвард Дейес (инглиз телендә: Edward Dayes; якынча 1763 — 1804, Лондон) — инглиз живописецы, гравёры һәм акварелисты. Меццо-тинто техникасында гравировка остасы.
Уильям Петер өйрәнчеге. 1786 елдан бирле Король художестволар академиясендә күргәзмәләр ясаган. Алдагы өч елда күргәзмәгә миниатюралар да, пейзажлар да тәкъдим иткән. Үлеменә кадәр үк эшләрен Академиядә күрсәтеп, күргәзмәгә 64 әсәр тәкъдим иткән. Бөекбританиянең рәссамнар Җәмгыяте әгъзасы.
Фредерик, Йорк герцогы сарае янында рәссам булып хезмәт иткән. Аның өйрәнчекләре арасында Томас Гёртин булган. Аның хатыны миниатюралар ясаган һәм 1797 һәм 1800 еллар арасында Король художестволар академиясе өчен дүрт эшне күргәзмәгә тәкъдим иткән. Рәссам 1804 елның мае ахырында үзенә кул салган.

# Эдвард Дейес
## Иҗат

Дейесның иртә эшләре инглиз пейзаж зарисовкалар мәктәбе өчен традицион, әмма тора-бара ул романтик пейзажның масштаблырак стилен эшләп чыгарган. 1798 елдан бирле классик һәм Тәүрат сюжетларына «Фәрештәләрнең төшүе» (1798), «Иоаннның сахрада вәгазе» (1799), «Матурлык триумфы» (1800) кебек тукымалар ясаган. Аның күп картиналары фигуралар тулы булган, ул аларны нәзек итеп һәм камил ләззәт белән ясаган. Аның күп әсәрләре гравюра итеп үзе һәм дәвамчылары тарафыннан ясалган. Дейес Бөекбританиянең күл төбәген һәм Уэльсны кертеп Англиянең төрле өлешләрендә күп эшләгән, ә соры төсмерләрдә шәп итеп ясалган эскизлар зур табигать хисен күрсәтә һәм Дейеска инглиз акварель мәктәбенең алдан килүчеләре арасында күренекле урынга хак бирә.
# Мармелейру (Гуарда)

Мармелейру — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Гуарда муниципалитетына карый.

# Мармелейру (Гуарда)
## Географиясе

Мәйданы — 29,63 км².
# Аттиково

Аттиково (чуаш. Пӑрмас, рус. Аттиково ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429442. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Аттиково
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 190 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Сидулино

Сидулино (таулы чирм. Сидункырык, рус. Сидулино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Сидулино
## Сәгать поясы

Сидулино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сидулино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,4%), урыслар (5,6%).
# Ласьмяди

Ласьмяди (пол. Laśmiady) — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Старе-Юхи гминасында урнашкан авыл.

# Ласьмяди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яңа Булдеево

Яңа Булдеево (чуаш. Кушкă, рус. Новое Булдеево ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429911. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600007300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Яңа Булдеево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 58 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Вальхалла (дан залы)

Вальхалла (алман. Walhalla) — германия мәдәнияте чыгышлы күренекле тарихи шәхесләр дан залы. Дунай елгасы сул як ярында, Регенсбургтан (Бавария, Алмания) 10 км көнчыгышка таба урнашкан.
Скандинавия һәм немец мифологиясе нигезе буенча Вальхалла үлгән соң көрәштә һәлак булган батырлар яшәү урыны. Бу урныга батыр кызлар — Валькириялар белән тапшырыла.
Бина неоклассицизм стилендә, борынгы Греция гыйбадәтханә күчермәсе, архитектор Лео фон Кленце белән төзелде.
Бу архитектор Россияда Петербургта Яңа Эрмитаж бинасын төзү эшләре белән, бина авторы буларак танылган.
Вальхалла күләме Афин Акропольдагы Парфенон размерлары белән уртаклаша: озынлыгы 48,5 м тәшкил итә, киңлеге — 14 м, һәм биеклеге — 15,5 м.
Вальхаллада Россия белән бәйле һәм германия мәдәнияте чыгышлы 4 кешеләр: Екатерина II (Автор — скульптор Вредов (алман. Wredow), 1831 ел), Фельдмаршал Барклай де Толли (автор — скульптор Виднман (алман. Widnmann), 1841 ел), Фельдмаршал Миних, Граф Дибич-Забалканский скульптуралары бар.
* Фельдмаршал Миних. Автор — скульптор Лосов (алман. Lossov), 1841 ел.
* Граф Дибич-Забалканский. Автор — скульптор Раух (алман. Rauch), 1830 ел.
# 1 март

1 март — Милади тәкъвимендә өченче айның беренче көне. Ел ахырына кадәр 305 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 1 март
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* БМО — Халыкара сыфыр (0) дискриминация көне (исп. Día Internacional para la Cero Discriminación).

# 1 март
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Босния һәм Герцеговина — Бәйсезлек көне (босн. Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine, с-х. Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine, серб. Дан независности Босне и Херцеговине, ингл. Independence Day (Bosnia and Herzegovina)), 1992 ел, Югославия социалист федератив республикасыннан.
* Испания — Балеар утрауларында (es) Балеар утраулары көне (исп. Día de las Islas Baleares, кат. Diada de les Illes Balears), яки Автономия көне (исп. Día de la Comunidad), 1983.
# 5-нче танк армиясе (Вермахт)

5-нче танк армиясе (алман. 5. Panzerarmee) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.

# 5-нче танк армиясе (Вермахт)
## Тарих

5-нче танк армиясе

# 5-нче танк армиясе (Вермахт)
## Командирлар
### Армиянең сәргаскәре

Африкада:
* 1942 елның декабреннән — генерал-лейтенант Хайнц Циглер
* 1943 елның мартыннан — танклар гаскәрләре генералы Густав фон Ферст
Көнбатыш фронтта:
* 1944 елның 5 августыннан — танклар гаскәрләре генералы Хайнрих Эбербах
* 1944 елның 29 августыннан — СС гаскәрләре генерал-полковникы Йозеф Дитрих
* 1944 елның 10 сентябреннән— танклар гаскәрләре генералы Хассо фон Мантойфель
* 1945 елның 9 мартыннан — генерал-полковник Йозеф Харпе
# Яхайкино

Яхайкино (чуаш. Яхайкă, рус. Яхайкино ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429107. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250810005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900006000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Яхайкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар яшәгән (100,00%).
# Крылово (Чуашстан)

Крылово (чуаш. Крылово, рус. Крылово ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429023. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235850002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400001600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Крылово (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 61 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (100%).

# Крылово (Чуашстан)
## Шәхесләр

* Николай Жуков (1928 — 2006), нефть-газ үткәргечләр коручы, РФ атказанган төзүчесе (1993).
# Санькасы

Санькасы (чуаш. Санькасси, рус. Санькасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Санькасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Санькасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 101 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Пенакова (район)

Пенакова — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Пенакова муниципалитетына карый.

# Пенакова (район)
## Географиясе

Мәйданы — 31,75 км².