# 1989 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1989 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1989 MCMLXXXIX |
| Юлиан тәкъвим | 1988—1989 (14 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7497—7498 (14 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2741—2742 (4 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5749—5750 ה'תשמ"ט — ה'תש"ן |
| Һиҗри тәкъвим | 1409—1410 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4481—4482 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1438 ԹՎ ՌՆԼԸ |
| Кытай тәкъвиме | 4685—4686 (6 февральдан) 戊辰 — 己巳 сары аждаһа — сары елан |
| Хәбәш тәкъвим | 1981 — 1982 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 2045—2046 |
| - Шака самват | 1911—1912 |
| Шәмси тәкъвим | 1367—1368 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2532 |
| Япон ел исәбе | 1 ел Хэйсэй |
1989 (бер мең тугыз йөз сиксән тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1989 елы, II меңьеллыкның 989 елы, XX гасырның 89 елы, XX гасырның 9 унъеллыгының 9 елы, 1980 елларның 10 елы. 1989 елдан бирле 35 ел үтте.
* Анна Ахматова елы (ЮНЕСКО).
* 1989 елгы инкыйлаблар елы.

# 1989 ел
## Вакыйгалар

* 7 гыйнвар — Япония шаһзадәсе Акихито яңа император булып игълан ителә.
* 12 гыйнвар — ССРБда соңгы Халык исәбе алына.
* 14 гыйнвар — Башкортстан Татар иҗтимагый үзәгенең беренче оештыру җыены.
* 12—19 гыйнвар — ССРБ тарихында соңгы җанисәп.
* 15 февраль — Әфганстаннан совет хәрбиләре чыгарыла.
* 13 март — Интернет буларак танылган Бөтендөнья пәрәвезе (ингл. World Wide Web, WWW) оештырыла.
* 26 март — ССРБда беренче альтернатив халык депутатларын сайлаулар.
* 18 май — Югары Литва ССР Шурасы Бәйсезлек турындагы Декларацияне кабул итә.
* 12 июль — Уфа Нур татар театры яңадан оеша.
* 4 июнь — Уфа янындагы тимер юл һәлакәте.
* 4 июнь — Пекинның Тяньаньмэнь мәйданында студентларның җыены вәхшиләрчә бастырыла.
* 14 июль — Франция инкыйлабының 200 еллыгы билгеләнә.
* 22 июль — Таҗик теле Таҗикстан дәүләт теле булып игълан ителә.
* август — Казанда «Идел» журналы чыга башлый.
* 22 август — Казанда һиҗри буенча Идел буенда Исламның кабул ителүенең 1100 еллыгы бәйрәм ителә. Чаралар Үзәк стадионда уза, Ленин районында Болгар мәчетенә ташы салына.
* 31 август — Молдав теле Молдавиядә дәүләт теле булып игълан ителә һәм латин әлифбасына күчерелә.
* 15 сентябрь — Сембер шәһәрендә «Өмет» газетасының беренче саны дөнья күрде.
* 22 сентябрь — Казакъ теле Казакъстанның дәүләт теле булып игълан ителә.
* 15 октябрь — Казанда беренче тапкыр милли хәрәкәт 1552 елда Казанны яклап һәлак булган бабаларыбыз истәлегенә Хәтер көнен уздыра.
* 14 ноябрь — ССРБ Югары Шурасы Сталин оештырган милләтләрне туган җирләреннән сөрү гамәлләрен хокуксыз һәм җинаятьчел дип тапты.
* 17 ноябрь — Праһа шәһәрендә полиция тыныч демонстрацияне куа.
* 17 декабрь — АКШта Fox телевижн каналы буенча Симпсоннар сериалы тапшырыла башлый.
* 27 декабрь — БАССР-ның Мифтахетдин Акмулла премиясе булдырыла.
* 29 декабрь — Чехословакияне Вацлав Һавел җитәкли.

# 1989 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1989 елда туганнар
* 3 март — Ришат Төхвәтуллин, эстрада җырчысы (лирик тенор).
* 21 февраль — Корбин Блю, АКШ поп-җырчысы, биюче.
* 4 июнь — Эльдар Касыймов, әзәри җырчысы, Евровидение 2011 бәйгесе җиңүчесе.
* 5 июнь — Артем Пискунов, драма артисты, Тинчурин театры артисты, «Тантана», Дамир Сираҗиев премияләре лауреаты.
* 17 май — Радик Юлъякшин, эстрада җырчысы.
* 27 июнь — Наил Нәбиуллин, татар милли хәрәкәте активисты.
* 23 июль — Дәниел Редклифф, британ актеры.
* 13 сентябрь — Томас Мюллер, Алмания футболчысы, 2014 ел Дөнья чемпионы.
* 15 сентябрь — Илнур Зәкәрин, шоссе велоузышчысы.
* 17 октябрь — Айнур хәзрәт Биргалин (1989), БР мөфтие.
* 26 ноябрь — Алмаз Борһанов, драма актеры, Камал театры артисты.
* 8 декабрь — Резедә Сәләхова, Тинчурин театры артисты.

# 1989 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1989 елда вафатлар
* Нәби Дәүли, татар шагыйре.
* Рамазан Байтимеров, татар шагыйре, Рөстәм Яхин музыкасына язылган «Туган ягым» җырына сүзләр авторы.
* 1 гыйнвар — Ревдар Садыйков (51), балет артисты, мөгаллим, Тукай бүләге иясе.
* 7 гыйнвар — Хирохито, Япония императоры.
* 23 гыйнвар — Сальвадор Дали, испан рәссамы.
* 4 апрель — Семен Коновалов, Советлар Берлеге каһарманы, танкист.
* 18 май — Әнвәр Бикчәнтәев (72), күренекле совет язучысы.
* 27 август — Борһан Шәһиди (94), КХР дәүләт эшлеклесе.
* 12 сентябрь — Сәет Шәкүров (71), татар драматургы.
* 22 ноябрь — Шамил Сериков (33), грек-рим көрәше буенча Мәскәү Олимпия уеннары чемпионы.
* 24 ноябрь — Әсгать Мирзаһитов (61), язучы, драматург. БАССР Язучылар берлеге идарәсе рәисе.
* 8 декабрь — Венера Шәрипова, җырчы.
* 14 декабрь — Андрей Сахаров (68), совет физигы, диссидент, хокук яклаучы.
* 17 декабрь — Җәмал Вәзиева, әдәбият белгече.
* 26 декабрь — Николай Чаушеску (71), Румыния президенты, диктатор.

# 1989 ел
## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Хәмит Ярми, татар язучысы, галим («Татар халык иҗаты» унике томлык фәнни хезмәткә керткән зур өлеше өчен — үлгәннән соң).
* Хуҗи Мәхмүтов, татар язучысы, галим («Татар халык иҗаты» унике томлык фәнни хезмәткә керткән зур өлеше өчен).

# 1989 ел
## Нобель премиясе лауреатлары

* Физика өлкәсендә Нобель премиясе — Норман Рамзей, Ханс Демелт, Вольфгаң Пауль.
* Химия өлкәсендә Нобель премиясе — Сидней Олтмен, Томас Чек.
* Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе — Джон Майкл Бишоп, Харолд Вармус.
* Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — Камило Хосе Села.
* Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе — Трюгве Хаавельмо.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе — Далай-лама XIV.