yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD9383

HD9383 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан A2V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,9 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Дүңгелагач

Дүңгелагач (каз. Дүңгілағаш) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Дүңгелагач
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Яңа Кривки (Реж шәһәр бүлгесе)

Яңа Кривки (рус. Новые Кривки) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.

# Яңа Кривки (Реж шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Кривки (Реж шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Келинешть (коммуна, Арджеш)

Келинешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.

# Келинешть (коммуна, Арджеш)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 108,16 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 292 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Вренешть (Румыния), Келинешть, Чокенешть, Кирстиень, Глоду (Келинешть, Арджеш), Горгану, Раду-Негру, Ринкечов, Удень-Зевой, Урлуча, Валя-Корбулуй һәм Велень-Подгория авыллары урнашкан.
# Улашлы

Улашлы (әзери. Ulaşlı) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
# Сан-Вито

Сан-Вито — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Кальяри һәм Южная Сардиния провинциясе составына керә.

# Сан-Вито
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастиадас, Виллапутцу, Виллазальто, Муравера һәм Бурчеи коммуналары белән чиктәш.
# Незнановице (Кече Польша воеводалыгы)

Незнановице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Гдув гминасында урнашкан авыл.

# Незнановице (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дрозендорф-Циссерсдорф

Дрозендорф-Циссерсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Хорн округы составына керә.

# Дрозендорф-Циссерсдорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 423 метр биеклектә урнашкан. Vratěnín, Сталки, Лангау, Герас (шәһәр), Японс һәм Рабс-ан-дер-Тайя коммуналары белән чиктәш.
# Җумһуриет (Гүргентепе)

Җумһуриет (төр. Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гүргентепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Норвегия гербы

Норвегия гербы — (riksvåpen) - илнең төп дәүләт символларының берсе. Дәүләт башлыгы мантия, Изге Олаф ордены билгеләре һәм Норвегиянең король коронасы булган үзенчәлекле шәхси гербны кукулла. Хәзерге вакытта 1285 елдан көмеш акча буенча король Эрик Магнуссонның исеме билгеле.
# Рөстәм Нуриев

Рөстәм Мидхәт улы Нуриев (1969 елның 28 июне, Түбән Мактама, Әлмәт районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия дәүләт эшлеклесе. Ютазы муниципаль районы башлыгы (2012—2019). Алабуга шәһәре мэры, Алабуга районы башлыгы (2020 елдан)

# Рөстәм Нуриев
## Тормыш юлы

Рөстәм Нуриев 1969 елның 28 июнендә Татарстан АССРның Әлмәт районы Түбән Мактама шәһәр тибындагы бистәсендә туа. 1987 елда Совет Армиясе сафларына алына. 1994 елда С. М. Киров исемендәге Казан химия-технология институтын тәмамлый.
1989—2001 елларда — Төмән өлкәсенең Лангепас шәһәрендә «Урьевнефть» нефть-газ чыгару идарәсенең 3 нче номерлы нефть һәм газ чыгару цехының өченче разрядлы нефть һәм газ чыгару операторы; Әлмәт шәһәрендә «Консул» фирмасында маркетинг бүлеге инженеры, юрисконсульт, директор. 2001 елдан Татарстан Республикасы көньяк-көнчыгыш сәнәгать палатасы директоры. 2002 елда И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университетын тәмамлый.
2006—2010 елларда — Әлмәт муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесенең икътисад буенча урынбасары. 2010 елдан Ютазы муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе. 2011 елда «Ютазы муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә, 2012 елда II чакырылыш Ютазы район халык депутатлары Советының XXIII утырышы барышында район башлыгы итеп сайлана.
2019 елның 19 сентябрендә Алабуга районы Советының чираттан тыш утырышында Рөстәм Нуриевны Башкарма комитет җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләделәр. 2020 елның 25 сентябрендә IV чакырылыш Алабуга районы Советы депутатлары беренче сессиясендә бертавыштан Нуриевны муниципалитет башлыгы итеп сайлыйлар.

# Рөстәм Нуриев
## Бүләкләр

* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2011 — Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының Рәхмәте;
* 2012 — «2010 елгы Бөтенроссия халык санын алуны уздыруда күрсәткән хезмәтләре өчен» медале;
* 2018 — «Сугышчан бердәмлекне ныгыту өчен» медале;
* 2019 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале.
# Вортрейс (Теннесси)

Вортрейс — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вортрейс (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вортрейс (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,778482 км², 1,778479 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дампьерр-ле-Шато

Дампьерр-ле-Шато (фр. Dampierre-le-Château һәм фр. Dampierre-sur-Yèvre) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Хирацука

Хирацука (яп. 平塚市) — Япония дәүләтенең Канагава префектурасында урнашкан шәһәр.

# Хирацука
## Тарихы

Хирацука шәһәре 1932 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.

# Хирацука
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 260419 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 3839 кеше тәшкил иткән.

# Хирацука
## Географиясе

Шәһәр территориясе 67.83 км² тәшкил итә.

# Хирацука
## Кардәш шәһәрләр

* Алитус, Литва (2017)
* Һанамаки, Япония (27 апрель 1984)
# Туна Манса (Силао)

Туна Манса — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Туна Манса (Силао)
## Географиясе

Туна Манса Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Туна Манса (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Туна Манса (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Кайраккешли (Торослар)

Кайраккешли (төр. Kayrakkeşli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нови Вестец

Нови Вестец (чех. Nový Vestec) — Чехиянең Урта Чехия крае Прага-восток һәм Q12856916? районында урнашкан авыл.

# Нови Вестец
## Географиясе

Мәйданы — 3,143145 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 173 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Нови Вестец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нови Вестец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нови Вестец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 94 |
| 1880 | 121 |
| 1890 | 146 |
| 1900 | 130 |
| 1910 | 117 |
| 1921 | 141 |
| 1930 | 135 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 379 |
| 1961 | 345 |
| 1970 | 308 |
| 1980 | 268 |
| 1991 | 307 |
| 2001 | 278 |
| 2011 | 409 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 409 |
| 2016 | 417 |
| 2017 | 433 |
| 2018 | 450 |
| 2019 | 448 |
| 2020 | 466 |
| 2021 | 464 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 546 |
| 2022 | 490 |
| 2023 | 497 |
| 2024 | 503 |
# ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасы

ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасы — 1936 елгы ССРБ Конституциясенә туры китереп оештырылган ССРБ Югары Шурасының ике пулатларның берсе. Үз эшен 1938 елда башланган.
Милләтләр Шурасы яшерен тавыш бирү юлы белән гомуми, тигез һәм турыдан-туры сайлау хокукы нигезендә сайланылган. Милләтләр Шурасы утырышлары белән рәис һәм аның дүрт урынбасары җитәкчелек иткәннәр.
1936 елгы ССРБ Конституциясенә нигезләнеп, түбәндәге норма буенча сайланылган: һәр союздаш җөмһүрияттән 25 депутат, һәр АССРдан 11 депутат, һәр автономияле өлкәдән 5 депутат һәм һәр милли округдән — бер депутат.
Милләтләр Шурасында депутатлар турыдан-туры милләтләрне (этник төркемнәрне) түгел, ә алар яшәгән территориаль берәмлекләрне вәкиллек иткән.

# ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасы
## Әгъзалар саны

* 1 чакырылыш — 683 әгъза (12 союздаш җөмһүрият, 22 АССР, 9 автономияле өлкә, 12 милли округ)
* 2-4 чакырылышлары — 743 әгъза (16 союздаш җөмһүрият, 16 АССР, 9 автономияле өлкә, 10 милли округ)
* 5 чакырылыш — 738 әгъза (15 союздаш җөмһүрият, 18 АССР, 10 автономияле өлкә, 10 милли округ)
* 6-11 чакырылышлары — 750 әгъза (15 союздаш җөмһүрият, 20 АССР, 8 автономияле өлкә, 10 милли (1977-78 дән автономияле) округ)
* 12 чакырылыш — 271 әгъза (15 союздаш җөмһүрият, 20 АССР, 8 автономияле өлкә, 10 автономияле округ)

# ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасы
## Рәисләр исемлеге

* Николай Шверник (1938—1946)
* Василий Кузнецов (1946—1950)
* Җомабай Шәяхмәтов (1950—1954)
* Вилис Лацис (1954—1958)
* Ян Пейве (1958—1966)
* Юстас Палецкис (1966—1970)
* Ядгәр Насретдинова (1970—1974)
* Виталий Рубен (1974—1984)
* Август Восс (1984—1989)
* Рәфикъ Нишанов (1989—1991)
# Сан Касияно Кьеза (Реҗо Эмилия)

Сан Касияно Кьеза — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Байзо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Касияно Кьеза (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Сан Касияно Кьеза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Касияно Кьеза (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зур Вершининцы

Зур Вершининцы (рус. Большие Вершининцы) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Зур Вершининцы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Зур Вершининцы
## Сәгать поясы

Зур Вершининцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Зур Вершининцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Силен (авыл в Болгарии)

Силен — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Стамболово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Силен (авыл в Болгарии)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан.
# Вёльфлен-ле-Бузонвиль

Вёльфлен-ле-Бузонвиль (фр. Vœlfling-lès-Bouzonville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Вёльфлен-ле-Бузонвиль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,90 км².
# Сосайм

Сосайм (фр. Sausheim) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Риксайм кантонына карый.

# Сосайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,91 км².
# Браман (Савойя)

Браман (фр. Bramans) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Модан кантонына карый.

# Браман (Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 92,26 км².
# Ашагы Бешпынар (Сунгурлу)

Ашагы Бешпынар (төр. Aşağı Beşpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Узо (ай кратеры)

Узо (лат. Houzeau) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 76,84 км булган кратер.

# Узо (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Жан Шарль Узо (Де Леге) (1820—1888) хөрмәтенә бирелә.

# Узо (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Кече Юрманга

Кече Юрманга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Юрманга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Кече Юрманга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008367
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000836
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# CDRT15

CDRT15 (ингл. CMT1A duplicated region transcript 15) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (7983) Festin

(7983) Festin (лат. Festin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7983) Festin
## Тарихы

1980 елның 16 мартында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FY» саналган.
# Сортам

Сортам — Россия территориясеннән агучы елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сортамак елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Сортам
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010300212115300011682
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301168
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Дилль

Дилль — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Дилль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,55 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 356 метр биеклектә урнашкан.
# Сант'Антонио (Гросето)

Сант'Антонио — Италиянең Тоскана төбәге Кампаньятико өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Антонио (Гросето)
## Географиясе

Сант'Антонио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сант'Антонио (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хлюпичы

Хлюпичы (белар. Хлюпічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.

# Хлюпичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# IC 3838

IC 3838 — чикләрендә урнашкан Викимедианың кабатлау бите .

# IC 3838
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Скрышава (Навагрудский районы)

Скрышава (белар. Скрышава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.

# Скрышава (Навагрудский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Англар-де-Салер

Англар-де-Салер (фр. Anglards-de-Salers) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Нью-Блумфилд (Миссури)

Нью-Блумфилд — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Нью-Блумфилд (Миссури)
## Тарихы

Нью-Блумфилд шәһәре елда нигезләнгән.

# Нью-Блумфилд (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,045008 км², 4,045005 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Богомоловы

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
Богомоловы — торак пунктлар исемлеге:
* Богомоловы (рус. Богомоловы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан сала.
* Богомоловы (рус. Богомоловы) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан сала.
# Сан Венанцо (Асколи Пичено)

Сан Венанцо — Италиянең Марке төбәге Кастиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Венанцо (Асколи Пичено)
## Географиясе

Сан Венанцо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Венанцо (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Белешть (коммуна, Вранча)

Белешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Вранча коммунасына карый.

# Белешть (коммуна, Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Самонтана (Фиренца)

Самонтана — Италиянең Тоскана төбәге Монтелупо-Фьорентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Самонтана (Фиренца)
## Географиясе

Самонтана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Самонтана (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бенҗамин Дизраэли

Бенҗамин Дизраэли, граф Биконсфилд (ингл. Benjamin Disraeli, 1st Earl of Beaconsfield, 21 декабрь 1804(18041221), Лондон — 19 апрель 1881, Лондон) — Бөекбритания баш министры (1868, 1874—80), Консерваторлар фиркасенең башлыгы; язучы. 1852, 1858—59, 1866—68 елларда Бөекбритания финанслар министры. Дизраэли хөкүмәте баскынчыл сәясәтен алып барган (1878 елда Кипрны басып алган, Мисырны басып алу өчен җирлек хәзерләгән). «Кониңсби яки яңа буын» (ингл. Coningsby; or, The New Generation, 1844), «Сибилла яки ике милләт» (ингл. Sybil; or, The Two Nations, 1845) кебек сәяси романннарда социаль каршылыкларны йомшартуда аристократиягә төп урын биргән.
# NGC 6989

NGC 6989 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6989
## Тарихы

Әлеге галактика 1790 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Нәс сүрәсе

Ән-Нәс сүрәсе́ (гар. سورة الناس, кешеләр) – Коръәндәге 114нче – соңгы сүрә, 6 аятьтән тора. Әл-Мүгаввизәтәйн сүрәләренә (Әл-Фәләкъ белән бергә) керә. Сүрә Мәккәдә иңгән(Әл-Фәләкъ белән бергә иңә), кайбер мөфәссирләр әйтүенчә – Мәдинәдә.
Иңү сәббәбе: Мөхәммәд саләллаһу галәйхи үә сәллам, яһүдләрнең сихерләре аркасында, авырып китә. Шунан соң ике фәрештә аңа бозу әйберләре ташланаган коены күрсәтәләр. Җәбраил фәрештә Мөхәммәд саләллаһу галәйхи үә сәлламгә Әл-Мүгаввизәтәйн сүрәләрен тапшыра. Һәр бәйләнгән төенне чишкән саен, аларны укып, Расүлуллаһ терелә.

# Нәс сүрәсе
## Сүрә

   Бисмил-лә́һир-рахмә́нир-рахи́м. Куль әгъу́зү би-раббин-нә́с 1. мә́ликин-нә́с 2. илә́һин-нә́с 3. миң шәрриил-үәсүә́силь-ханнә́с 4. Әлләзи́ йүәсьүисү фи́ судү́рин-нә́с 5. минәл-җиннәти үән-нә́с 6.
Тәрҗемә:
   «Шәфкатьле. рәхимле Аллаһ исеме белән...
   * Әйт:«Кешеләрнең Раббысына сыенамын,
   * кешеләрнең падишаһына,
   * һкешеләрнең илаһына,
   * вәсвәсә салучының, качучының явызлыганнан,
   * кешеләнең күкрәкләрен вәсвәсәләүчедән,
   * җеннәрдән һәм кешеләрдән».
# Руслан Хәсбулатов

Руслан Имран улы Хасбулатов (рус. Руслан Имранович Хасбулатов, чеч. Хасболтера Ӏимранан кӏант Руслан) — Россия сәясәт эшлеклесе, галим һәм публицист, Россия фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (1991), Россия Югары Шурасының соңгы рәисе, 1993 елның октябренә кадәр — Россия конституцион кризисының актив катнашучысы.

# Руслан Хәсбулатов
## Тәрҗемәи хәл

Руслан Хәсбулатов 1942 елның 22 ноябернең Грозный шәһәрендә туган. Чичән һәм ингушларның туган җирләреннән сөрелү вактында Казакъстанга күчерелгән, биредә аның балчагы һәм яшьлеге узган. 1962 елда ул, Мәскәүгә китеп, 1966 елда Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетны, һәм 1970 елда шунда ук аспирантураны тәмамлый.
1970 елда МДУ галимнәр шурасында кандидтлык диссертациясен, 1980 елда — докторлык диссертациясен яклый.

# Руслан Хәсбулатов
## Тәрҗемәи хәл
### Сәяси тормыш

1980-елларның азагында Хәсбулатов Борис Ельцин белән якын эшли башлый; 1990 елның башында ул Россия халык депутаты бклып сайланылган. 1991 елның августында Ельцинны яклаган. Шул ук вакытта ул коммуначычыл фиркасеннән чыга, ә 29 октябрендә РСФСР Югары Шурасы спикеры булып сайланылган.

# Руслан Хәсбулатов
## Тәрҗемәи хәл
### 1993 елгы Конституцицион кризисы

Хәсбулатов элек Ельцинның якташы булса, Советлар Берлеге таркалуыннан соң алар карашлары аерыла башлаган. ССРБ таркалуыннан соң Хәсбулатов Россия парламенты өстендә контролен урнаштырды һәм Ельцин үзеннән соң Россиядә икенче кешесе дәрәҗәсенә җиткән.
1993 елда Хәсбулатов, Руцкой белән берлектә, Россия Югары Шурасы куып таратылуы белән тәмамланган президент белән хакимият өчен көрәшендә Россия Югары Шурасы башында торган. Ельцин җиңүеннән соң ул, башка парламент лидерлары белән кулга алынган. Хәсбулатовка карата РСФСР Җинаять кодексының 79 маддәсе (масакүләм тәртипсезлекләр оештыру) буенча гаепләү белдерелә. Ел̄ьцин таләпләренә карамастан, 1994 елның 25 февралендә ярлыкау буенча иреккә чыгарылган.

# Руслан Хәсбулатов
## Тәрҗемәи хәл
### Моннан соңгы тормышы

1994 елдан — Г. В. Плеханов ис. Россия икътисади Академиясенең(рус.)татар. дөнья икътисады кафедрасы мөдире.
1994 елда Хәсбулатов тынычлык урнаштыручы миссиясе дигән чарасында катнашкан; ул Ичкерия җитәкчесе Җоһар Дудаевның аңа каршы торучылар һәм Россия хакимияте белән сөйләшүләрне оештырырга кереште, әмма аның миссиясе уңышсыз булган, чөнки яклар бернинди үзара килешүгә барырга риза булмаганнар.
2003 елда Хәсбулатов Чечня президентлыгына үтү теләге белән чыгыш ясаган, әмма сайлауларда катаншмаган.
# Керси

Керси — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бранево гминасында урнашкан авыл.

# Керси
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пизтерцо (Латина)

һәм
Пизтерцо — Италиянең Лацио төбәге Проседи өязендә урнашкан торак пункт.

# Пизтерцо (Латина)
## Географиясе

Пизтерцо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Пизтерцо (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кавалевшчына (Глыбоцкий районы)

Кавалевшчына (белар. Кавалеўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Кавалевшчына (Глыбоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Дорогинка (Акмола өлкәсе)

Дорогинка (каз. Дорогинка) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Дорогинка (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.