yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чентро 4 (Рим)

Чентро 4 — Италиянең Лацио төбәге Roma Capitale өязендә урнашкан торак пункт.

# Чентро 4 (Рим)
## Географиясе

Чентро 4 Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Чентро 4 (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Крупинцы

Крупинцы (рус. Крупинцы) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.

# Крупинцы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Крупинцы
## Сәгать поясы

Крупинцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Крупинцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# Норт-Вудсток (Нью-Гэмпшир)

Норт-Вудсток — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Вудсток (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Норт-Вудсток халык санын алу урыны мәйданы — 2,258561 км², 2,25815 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 738 Фут биеклектә урнашкан.
# Мамадыш тракты (Казан)

Мамадыш тракты — Казан шәһәренең Совет районында урнашкан магистраль автоюлы. Аграр урамның дәвамы булып тора. Казаннан көнчыгышка таба чыгып, шәһәр магистральләренең берсе булып тора. Исемен үз юнәлеше буенча алынган — Мамадыш шәһәренә бара.

# Мамадыш тракты (Казан)
## Тарих

Тракт үз исемен 1927 елгы номерсыз норматив документ нигезендә ала.
Әйләнеп үтүче юл төзелешенә кадәр тракт көнчыгыш юнәлештәге транспорт өчен транзит булып тора һәм М7 трассасының бер өлеше булып тора.
Трактның машиналар йөри торган өлеше озак вакытлар ике полосалы була, әмма 2007 елдан реконструкция эшләре башлана. Эшләр Нокса елгасы янында күпер төзелеше белән башланган. Шулай ук юл йөрү өлешендәге яңа участоклар да формалаша.
2009 елда тракт белән әйләнеш юлы кисешкән урында ике катлы чишелеш төзү буенча актив эш алып барыла. Чишелеш 2009 елның октябрендә эшли башлый.
Реконструкциядән соң тракт һәр юнәлештә өч хәрәкәт полосасын ала, үзәк буенча яшел бүленеш полосасы төзелә. Төзелеш эшләре 2013 елда тәмамлана.
Күп катлы торак йортлар :
| Йорт номеры | Төзелеш елы | Катлар саны |
| 8 | 2003 | 10 |
| 10 | 2003 | 7 |
| 34 | 2002 | 6 |
| 36 | 2002 | 7 |

# Мамадыш тракты (Казан)
## Урнашу

Мамадыш тракты көнбатыштан көнчыгышка таба Аграр урамның һәм Җиңү проспектының ике катлы чишелешеннән 6 км ераклыкта уза. Тракт юл чишелеше янындагы әйләнеч юлда (сулдан), Питрәчкә бару юлында (турыдан-туры) һәм М7 трассасында (уңга) тәмамлана.

# Мамадыш тракты (Казан)
## Объектлар

* Казан шәһәре буенча Эчке эшләр идарәсе, ЮХИДИ бүлегенең Совет районы бүлекчәсе
* Renault автоүзәге
* Константиновка магистраль газүткәргечләр линия җитештерү идарәсе, «Газпром трансгаз Казан» ҖЧҖ
* Selgros Cash&Carry күпләп сату үзәге
* Шәмсир зираты
* Мөселман зираты

# Мамадыш тракты (Казан)
## Транспорт

Тракт буенча 71 шәһәр автобусы һәм 106с, 109с, 302, 305, 317 шәһәр яны автобуслары йөри.
# Эдди (округ, Нью-Мексико)

Эдди — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Карлсбад шәһәре.

# Эдди (округ, Нью-Мексико)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1887 елда оештырыла.

# Эдди (округ, Нью-Мексико)
## Территориясе

Округ мәйданы 10 831 км² тәшкил итә.
# Миладиновци (Ямбол өлкәсе)

Миладиновци — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. Тунджа җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Миладиновци (Ямбол өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр биеклектә урнашкан.
# Рончки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

һәм
Рончки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Нидзица гминасында урнашкан авыл.

# Рончки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Далбашы (Һалылые)

Далбашы (төр. Dalbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сан Донато (Сьена)

Сан Донато — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Джиминьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Донато (Сьена)
## Географиясе

Сан Донато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Донато (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пони (Оклахома)

Пони — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Пони (Оклахома)
## Тарихы

Пони шәһәре елда нигезләнгән.

# Пони (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,711989 км², 5,711976 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 265 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Херонимо дел Мескитал (Доктор Мора)

Сан Херонимо дел Мескитал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Доктор-Мора муниципалитеты составына керә.

# Сан Херонимо дел Мескитал (Доктор Мора)
## Географиясе

Сан Херонимо дел Мескитал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Херонимо дел Мескитал (Доктор Мора)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Херонимо дел Мескитал (Доктор Мора)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Стенешть (Арджеш)

Стенешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Корби (коммуна) коммунасына карый.

# Стенешть (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# PQLC2

PQLC2 (ингл. Solute carrier family 66 member 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD115528

HD115528 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A1mA3/5-A9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,07 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 2906

NGC 2906 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2906
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# NGC 7486

NGC 7486 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7486
## Тарихы

Әлеге галактика 1877 елда инглиз астрономы Ralph Copeland тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Андрей Туполев һәйкәле (Казан)

Совет авиаконструкторы, өч тапкыр Социалистик Хезмәт Герое Андрей Туполев һәйкәле 2014 елның 4 июнендә Казанның Декабристлар, Гагарин һәм Королёв урамнары киселешендәге скверда ачыла.

# Андрей Туполев һәйкәле (Казан)
## Төзелеше

Һәйкәлне урнаштыру инициативасы С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация заводы һәм "Туполев" предприятиясе белән башлана . Һәйкәлне ясаган авторлар төркеменә скульптор Александр Кислов һәм архитектор Бакулин керә. Һәйкәлне кою «Экспериментальный завод ВКНИИВОЛТ» ҖЧҖ предприятиесе осталарына тапшырыла.
Проектта шәһәрнең күп предприятияләре катнаша. Казан Башкарма комитетына Гагарин урамы буйлап паркны реконструкцияләү бурычы куела, нәтиҗәдә парк территориясе яшелләндерелә, яктыртыла, җәяүле юллар җиһазландырыла, коймалар ремонтлана һәм буяла. Моннан тыш, паркта балалар уен мәйданчыгы, эскәмияләр һәм чүп савытлары урнаштырыла .

# Андрей Туполев һәйкәле (Казан)
## Композиция

Туполев һәйкәле Декабристлар, Гагарин һәм Королев урамнары киселешендәге җәмәгать бакчасында урнаша . Туполев ачык костюмда биленә галстук белән басып тора, уң кулында Tu-22M3 моделен тотып, сул ягына рәсемнәр ясый. Һәйкәлнең пьедесталында Социалистик Хезмәт Героеның өч «Урак һәм Чүкеч» медале белән гранит такта бар, һәм алар астына: «Авиатөзелеш дизайнеры Андрей Николаевич Туполев» дип язылган. Сул яктан, һәйкәл артында «Коммунизмның җиңүе котылгысыз» дигән лозунг белән Ленин профилендә стела урнашкан.

# Андрей Туполев һәйкәле (Казан)
## Ачу

Башта һәйкәлне ачу 2013 елның 12 ноябренә, Туполевның 125 еллыгына билгеләнә, ләкин скульптор Александр Кисловның бу эшне тәмамларга вакыты калмый, шуңа күрә һәйкәл ачылу кичектерелә .
Күпсанлы кешене җыйган һәйкәлне ачу тантанасы 2014 елның 4 июнендә уза. Анда Россия Федерациясе Оборона Министры Сергей Шойгу, Татарстан президенты Рөстәм Минниханов, Берләшкән Авиатөзелеш Корпорациясе башлыгы Михаил Погосян, Казан мэры Илсур Мәтшин һәм самолет дизайнеры оныгы Андрей Алексеевич Туполев катнашалар .
Үз чиратында, Рөстәм Минниханов һәйкәл ачылуы белән котлады һәм "безнең авиация заводының бөтен тарихы, безнең авиация институты Туполев белән бәйләнгән" диде . Михаил Погосян, Туполев турында сөйләгәндә, үз чыгышында искә төшерде: "Казанда һәйкәл ачылу - бу күренекле кешегә хөрмәт. Шул ук вакытта, бу безнең Казан авиатөзелеш заводы Туполевны үстерү өчен җаваплылыгыбыз. " Очкыч дизайнерының оныгы Андрей Туполев һәйкәлне ачканнары өчен барысына да рәхмәт әйтте һәм Ту самолетларының бөтен тарихы диярлек бу самолетлар җитештерелгән Казан белән бәйле булуын искәртте. Спектакльләрдән соң, хәрби оркестр тавышларына хөрмәтле кунаклар һәйкәлдән пәрдә ташладылар һәм чәчәкләр салдылар .
Тантанадан соң Сергей Шойгу ерак авиацияне үстерү буенча киңәшмә уздырды һәм Рөстәм Миңнеханов белән бергә «КАПО-Композит» предприятиесенең һәм Горбунов исемендәге Казан авиация заводының — «Туполев " ААҖ филиалының җитештерү цехларында булды, анда модернизациядән соң Ту-22М3 стратегик бомбардировщигы гаскәрләренә тапшыру тантанасында катнашты. Моннан тыш, самолетта Казан авиация заводы аэродромына килгәч, ул шәһәрдә офицер гаиләләре өчен хезмәт торагы төзелүен тикшерде .
# Наконситаммарат

Наконситаммарат (тай. นครศรีธรรมราช) — Тайландның Наконситаммарат правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Наконситаммарат
## Тарих

Хәзерге статусын 1994 елдан башлап йөртә.
# Лиота (Миннесота)

Лиота — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лиота (Миннесота)
## Географиясе

Лиота халык санын алу урыны мәйданы — 3,547088 км², 3,547089 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 525 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Амарат (Коҗасинан)

Амарат (төр. Amarat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Пятрылавичы

Пятрылавичы (белар. Пятрылавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Ставбцовский районында урнашкан авыл.

# Пятрылавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгы

Минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгы — татар теленең урта диалектына караган минзәлә сөйләшләре төркеменең төп урынчылыгы. Үз атамасын Татарстанның Әгерҗе районы үзәге Әгерҗе шәһәре исеменнән ала.

# Минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгы
## Таралышы

Татарстанның Әгерҗе, өлешчә Менделеевск, Алабуга районнары һәм Әгерҗе районы белән чиктәш Удмуртияның районнарында урнашкан татар авылларында таралган.

# Минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгы
## Үзенчәлекләре

Минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгына минзәлә сөйләшенең [d]~[з] тәңгәллеге, әдәби телдәге [з] урынына [d] авазу куллану тора, бу аваз башкорт телендәге [ҙ] авазына якын тора, шулай ук әдәби телдәге -ый/-ий дифтонгы урынына -ай/- әй актив, системалы куллану кебек характерлы үзенчәлекләре хас.
«-мак/-мәк» формаларын куллану минзәлә сөйләшенең әгерҗе урынчылыгы өчен аеруча киң таралган: анда нишләп йөрмәк кирәк, тумактан калмагач, үлмәктән калмабыз, сынамаг өченгә. Мондый күренешләрнең шигаре урта диалекттагы камышлы сөйләшеннән башлана, алар Идел буеның мишәр сөйләшләрендә урын алган, Башкортстан сөйләшләрендә дә таралган. Китап формасы буларак XX гасыр башына кадәр татар әдәби телендә актив кулланылган.
Минзәлә сөйләшенең төп урынчылыгында мишәр диалектына хас өй>ү дифтонгының монофтонизациясе күзәтелә.
# Пло

Пло (фр. Pleaux) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Наил Байбурин

Наил Байбурин (Наил Габдулла улы Байбурин; 1956―2015) — рәссам, перфоманс режиссёры, БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1989). «Чыңгыз хан» иҗат төркеме әгъзасы. Театр әһелләре берлеге (1986), РФ рәссамнар берлеге (1991) әгъзасы.

# Наил Байбурин
## Тәрҗемәи хәле

1956 елның 17 июлендә Уфада туган. Әтисе – язучы Габдулла Байбурин, Чишмә районы Сәфәр авылыннан, әнисе Благовар районы Каргалы авылыннан.
Урта мәктәпне, Уфа дәүләт сәнгать институтының сәнгать бүлеген тәмамлаган (1980).

# Наил Байбурин
## Хезмәт юлы

* Уфа сәнгать укуханәсендә рәсем укытучысы.
* 1981 елдан Башкорт дәүләт курчак театрында эшли: рәссам-куючы, баш рәссам, сәнгать җитәкчесе.

# Наил Байбурин
## Иҗаты

Сынлы сәнгать остасы, сценограф, ассамбляж һәм инсталляция рәссамы. Рerformanceлар режиссеры. Иҗади проектларга нигез салуы белән билгеле. Эрнст Сәетов шәкерте.
* «Инҗәр» (Инзер) иҗат төркеме (1989-1993) әгъзасы.
* «Чыңгыз хан» (Чингисхан) иҗат берләшмәсе (1993) әгъзасы .
Утыздан артык спектакльгә (курчак театры һ.б. театрларда) сәхнә бизәлеше әзерли.

# Наил Байбурин
## Әсәрләре

«Хәтеремнең коесы», «Тәңре күләгәсе», «Тамга», «Афродита».

# Наил Байбурин
## Күргәзмәләре

1981 елдан республика, халыкара күргәзмәләрендә катнаша.
* 1987 — Театр һәм кино рәссамнарының бөтенсоюз күргәзмәсе (Мәскәү).
* 1989 — «Инзәр» төркеме күргәзмәсе (Уфа).
* 1990 — «Инзәр» төркеме күргәзмәсе («Март» иҗат төркеме белән бергә) (Уфа).
* 1991 — «Инзәр» төркеме күргәзмәсе («Март» иҗат төркеме белән бергә) (Мәскәү).
* 1992 — «Вояж» иҗат төркеме күргәзмәсе (Мәскәү — Париж — Нью-Йорк), «Урал» (Зальцбург, Австрия).
* 1993 — «Урал» күргәзмәсе (Вена, Австрия).
* 1993 — «Чыңгыз хан» күргәзмәсе (Уфа).
* 1994 — «Мирас» галереясе күргәзмәсе (Мәскәү).
* 1995 — «Чыңгыз хан» күргәзмәсе (Уфа).
* 1996 — «Чыңгыз ханның кайтуы» күргәзмәсе (Казан).
* 1997 — «Мирас» галереясе күргәзмәсе (Мәскәү).
* 1997, 1998 — Алмания Федератив Республикасы илчелегендә (Мәскәү).
* 1997, 1999 — Перформанс «Нәүрүз бәйрәме» (Уфа).
* 1999 — Екатеринбург сынлы сәнгать музеенда күргәзмә.
* 2000 — Шәхси күргәзмә (Уфа, Санкт-Петербург, Мәскәү, Мисыр илчелеге (Мәскәү).
* 1996, 1997, 1998, 1999, 2000 — Халыкара сәнгат ярминкәсе «Арт-Манеж» (Мәскәү).
* 2001 — Халыкара сәнгать ярминкәсе «Арт-Мәскәү» (Мәскәү).
* 2003, 2004 — «Салават йыйыны» (Малаяз) – бәйрәмнең баш рәссамы.
* 2004 — Перформанс «Озаренные колесницы» (Мәскәү) һ.б.

# Наил Байбурин
## Перфоманслары

* «Нәүрүз-бәйрәм» (Уфа) (1997).
* «Чыңгыз хан принцессасы»(Уфа, 1999).
* «Аяк юу храмы» (Мәскәү, 2002).
* «Озаренные колесницы» (Мәскәү, 2004).
* «Сыерлар парады» («Cow parade») (Уфа, 2007).
* «Алтын Пайцза» (Благовар районы)

# Наил Байбурин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1989).
* Җаваһарлал Неру премиясе (Һиндстан, 1988).
# Тәркма

Тәркма (эст. Tärkma) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Нәркәс Хөбетдинова

Хөбетдинова Нәркәс Әхмәт кызы (27 февраль 1971 ел) — галим-филолог, Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, филология фәннәре докторы (2013).

# Нәркәс Хөбетдинова
## Биографиясе

Хөбетдинова (Сөләйманова) Нәркәс Әхмәт кызы Башкортстанның Бөрҗән районы Нәби авылында 1971 елның 27 февралендә туган. Ә.М.Сөләймановның кызы. 1993 елда БДУ-ны тәмамлый. 1996 елдан бирле Россия фәннәр академиясенең Уфа гыйльми үзәгенең (хәзер Уфа федераль тикшеренү үзәге) тел һәм әдәбият тарихы институтының кече гыйльми хезмәткәр. 300-гә якын фәнни хезмәте, 7 монографиясе бар.

# Нәркәс Хөбетдинова
## Хезмәтләре

* Башҡорт әҙәбиәтендә фольклор (XIII—XIX бб.) : [монография]
* Ҡурайсы ҡомартҡыһы (2009 йыл)
* Башкирский фольклор в литературе XIII—XIX веков: творческое освоение его мотивов, сюжетов, образов, традиций в башкирской литературе и произведениях русских писателей XIX в.
* Фольклорные основы "Башкирской повести «Куз-Курпяч»
* Комплексная научно-исследовательская экспедиция в поликультурном пространстве (по результатам фольклорно-археографической экспедиции, организованной совместно с учеными Башкортостана и Татарстана)
* Фольклорные персонажи в произведениях башкирской литературы (на примере средневековой литературы «Кисса-и Йусуф» Кул Гали)

# Нәркәс Хөбетдинова
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре;
* Мифтахетдин Акмулла исемендәге бүләк лауреаты (2009);
* «Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы» билгесе (2018);
* Башкортстан Хөкүмәтенең Рәхмәт хаты (2018);
* Уфа шәһәре хакимиятенең Рәхмәт хаты (2008).
# 419 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 419 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр :
Хронологик таблица :
419 (дүрт йөз унтугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 419 елы, I меңьеллыкның 419 елы, V гасырның 19 елы, V гасырның 2 унъеллыгының 9 елы, 410 елларның 10 елы. 419 елдан бирле 1605 ел үтте.

# 419 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:419 елда туганнар

# 419 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:419 елда вафатлар
# Незнановице (Свентокшиж воеводалыгы)

Незнановице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Влощова гминасында урнашкан авыл.

# Незнановице (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Саввинка (Яуза кушылдыгы)

Саввинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Смоленск өлкәсе , Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яуза елгасының уң ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Саввинка (Яуза кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Яуза елгасы, инештән карман гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100212110000001204
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000120
* Бассейн коды — 08.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# IC 372

IC 372 — Эридан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 372
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 2MASX J04300421-0500358, LEDA 177340 һәм Gaia DR2 3199799568084200064 буларак та сурәтләнә.
# Черезера (Белуно)

Черезера — Италиянең Венеция төбәге Лимана өязендә урнашкан торак пункт.

# Черезера (Белуно)
## Географиясе

Черезера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Черезера (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Баллык (Зара)

Баллык (төр. Ballık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ашагыпуллуязы (Яйладагы)

Ашагыпуллуязы (төр. Aşağıpulluyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Редеешть

Редеешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Богденица (коммуна) коммунасына карый.

# Редеешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Соина (Сенненский районы)

Соина (белар. Соіна) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Соина (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Провинчале Суд (Бергамо)

Провинчале Суд — Италиянең Ломбардия төбәге Урньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Провинчале Суд (Бергамо)
## Географиясе

Провинчале Суд Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Провинчале Суд (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тормыш юлы

* 1907 елның 9 нчы сентябрендә (24 нче сентябрь) Россия империясенең Өфе губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Түбән Кама районы) Бәтке волосте БӘХИЛЛӘҮ (Прости) авылында крестьян гаиләсендә туа.
* Мәктәпне бетергәч, Алабуга шәһәрендә түбә ябучы булып эшли.
* 19**-** елларда - Идел һәм Чулман елгаларында матрос .
* 19**-** елларда – Чусовой металл эшкәртү заводында хезмәт куя.
* 1929 ел - армиягә алына, кызылармеец булып армия хезмәтен башлый.
* 1929-** елларда –хәрби хезмәтен Кавказда чик сакчысы буларак үти.
* 1931 ел - ВКП(б) члены.
* 1940 ел - «Выстрел» курсларын тәмамлый.
* 1940 ел - Совет-фин сугышында катнаша.
* Июнь 1941-45 елларда - Бөек Ватан сугышы фронтларында:
* СССР дәүләт чигенең Карелия участогында чик буе отряды штабында бүлек башлыгы, өлкән лейтенант.
* НКВД гаскәрләренең Дзержинский исемендәге дивизиядә хезмәт итә.
* ноябрь 1942 - сентябрь 1945 елларда - чик сакчыларыннан торган 131 нче укчылар полкына командир итеп билгеләнә.
* ноябрь-декабрь 1943 еллар - ул җитәкләгән полк Тегеранда узган “Зур өчлек” очрашуын саклауда катнаша.
* Иранда хәрби объектларны сакларга калдырыла.
* 1948 год - М.В.Фрунзе исемендәге Хәрби академияне тәмамлый.
* 1948-53 еллар - Карелиянең Сортаваладагы чик буе отрядының җитәкчесе.
* 1953—58 еллар Чехословакиядә чик сакчылары гаскәрләренең хәрби киңәшчесе.
* 1958 ел - запастагы хәрби буларак, полковник дәрәҗәсендә лаеклы ялга җибәрелә.
* 1958-72 еллар- Мәскәү шәһәрендә яши,эшли.
* 1972 нче елның 13 нче февралендә вафат була, Мәскәүнең Раевский зиратында җирләнгән.
# Салчета-Формикето-Озтерия (Арецо)

Салчета-Формикето-Озтерия — Италиянең Тоскана төбәге Ареццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Салчета-Формикето-Озтерия (Арецо)
## Географиясе

Салчета-Формикето-Озтерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Салчета-Формикето-Озтерия (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Олмитело (Перуҗа)

Олмитело — Италиянең Умбрия төбәге Читта-ди-Кастелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Олмитело (Перуҗа)
## Географиясе

Олмитело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Олмитело (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.