yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ижора теле

Ижора теле (үз исеме - ižorin klili) - Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсендә яшәүче аз санлы ижор халкы теле. Урал теле гаиләсенең Балтыйк буе фин телләренең төньяк төркеменә керә.
Ижор теле юкка чыгу куркынычы астында: 2009 елда ул ЮНЕСКО тарафыннан «югалуы куркынычы көчле булган телләр» астында (инглизчә severely endangered) искә алына.
Ижор теленең төп дүрт диалекты — сойка, түбән луга, хэва һәм оредеж (соңгы икесе бүгенге көнгә юкка чыкканнар) аерылып тора.
Ижор теле сүзләрендә басым беренче иҗеккә ясала. Сузык авазлар сузылу буенча аерыла. Синтаксис сүзләрнең ирекле тәртибе белән характерлана,төп тәртип SVO булып санала. Лексика, күпчелек өлешендә, үзенеке; алынмалар арасында русизмнар өстенлек итә.

# Ижора теле
## Таралышы

Хәзерге вакытта Ленинград өлкәсенең Кингисепп районында ижор телендә сөйләшәләр. Элегрәк ул Ломоносов һәм Гатча районнарында да таралган була.
1732 елда Игерманландиянең яңа кушылган җирләрендә патша хакимияте 14,5 мең "ижорян" кешесен исәпләгән, шул ук вакытта гомуми санга водь халкы да кергән, П.И. Кеппен исәпләп чыгарганча, 1848 елда ижорлар 18 489 кеше булган (Санкт-Петербург губернасында 17 800 һәм Карелиядә 689). 1897 ел мәгълүматлары буенча, 13 725 кеше. 1926 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, ижорлылар саны 16 137 кеше, 1959 елгы халык санын алу буенча — 1062 кеше генә, аларның 369ы — тел йөртүче; 1970 елгы халык санын алу буенча 781 кеше, шуларның 208е туган телен ижор теле дип санаган; 1979 елгы халык санын алу нәтиҗәсендә, 748 ижор теркәлгән, 1989 елгы халык санын алу вакытында 820 кеше ижор була, шуларның 302се ижор телен туган теле дип санаган. 2010 ел мәгълүматлары буенча, ижор теленә ия булу турында 123 кеше белдергән. 2002 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, ижорларның уртача яше 65,8-70,5 яшь булган.
Ижорлылар, Ленинград өлкәсендә яшәүче аз санлы халык буларак, 2002 елда Россия Федерациясе Хөкүмәтенең «Россия Федерациясенең аз санлы халыкларының бердәм исемлеге турында»2000 елның 24 мартындагы 255 номерлы карары белән расланган Россия Федерациясенең аз санлы халыкларының бердәм исемлегенә кертелгән.

# Ижора теле
## Язу

2014 елдан кулланыла торган ижора теле әлифбасы:
| A a | B в | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
| I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
| R r | S s | Š š | T t | U u | V v | Y y | Z z |
| Ž ž | Ä ä | Ö ö | | | | | |
# Бистершид

Бистершид — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Бистершид
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,16 км², 5,15 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 метр биеклектә урнашкан.
# 172 (сан)

172 (йөз җитмеш ике) - 171 белән 173 арасындагы натураль сан.

# 172 (сан)
## Математикада

* 172 — өч урынлы җөп сан.
* 172 санның цифрлар суммасы — 10.
* 172 санның цифрлар тапкырчыгышы — 14.
* 172 санның квадраты — 29584.

# 172 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 172
* 172 ел (б. э. к.)
* Юникодта 00AC₁₆ — «¬» символның коды.
# Бабушка (Куказар кушылдыгы)

Бабушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куказар елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Бабушка (Куказар кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Долгобродск гидротөененнән Нязепетровск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010200912111100020358
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102035
* Бассейн коды — 10.01.02.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Яраң

Яраң (рус. Яранск, мар. Яраҥ) — Киров өлкәсенең көньяк-көнбатышында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 17 252 кеше.

# Яраң
## География

Шәһәр Яраң елгасында, Кировтан 215 км ераклыкта урнаша.

# Яраң
## Тарих

Яранск 1584 елда крепость буларак нигезләнә.
1601 елның июльдә — августта монда киләчәк патшасы Михаил Фёдоровичның абые Василий Никитич Романов сөргендә булган.
1711 елда Яранскның читендә Төньяк сугышы барышында пленга төшкән 500 швед урнаштырыла.
1780 елдан — Яраң өязенең үзәге; шул ук елда шәһәр статусын ала.
1832 елда шәһәрдә метеорологик станция, 1895 елда зимства музее, 1918 елда — авыл хуҗалыгы технкиумы ачыла.
1929 елдан — Яраң районының үзәге.

# Яраң
## Фотогалерея

* Герб (1781)
* Герб (1971)
# Куусику (Пеипсиәәре)

Куусику (эст. Kuusiku) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Ланкеть

Ланкеть — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Бурукан елгасының уң ярына тамагыннан 21 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Ланкеть
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010600112115200026385
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202638
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Пуерта дел Сол, Льяно Ларго (Тарандаквао)

Пуерта дел Сол, Льяно Ларго — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Тарандакуао муниципалитеты составына керә.

# Пуерта дел Сол, Льяно Ларго (Тарандаквао)
## Географиясе

Пуерта дел Сол, Льяно Ларго Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пуерта дел Сол, Льяно Ларго (Тарандаквао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пуерта дел Сол, Льяно Ларго (Тарандаквао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Константин Мүфке

Константин Мүфке (Константин Карл улы Мүфке, 24 октябрь (6 ноябрь) 1903, Казан, Россия империясе — 26 гыйнвар 1968(1968-01-26) (64 яшь), Тбилиси, Грузия ССР, СССР) — СССР театр һәм кино актеры, күп кенә филмнарда Ленин ролен башкаручы, ГССРның халык әртисе (1950).
# Кышкы Сарай

Кышкы Сарай (рус. Зимний дворец) (1918-1943 елларда — Сәнгать Сарае) — Россиянең баш император сарае, Санкт-Санкт-Петербургның Сарай мәйданы, 2 / Сарай яр буе, 38 адресы буенча урнашкан. Сарайның хәзерге бинасы (бишенчесе) 1754-1762 елларда Италиядән чыккан рус архитекторы Бартоломео Франческо Растрелли купшы Елизаветино барокко стилендә, интерьерларда француз рококо элементлары белән төзелгән. Совет чорыннан башлап сарайда Дәүләт Эрмитажының төп экспозициясе урнаштырылган.

# Кышкы Сарай
## Тарих
### Алдарак тезелгән Кышкы сарайлар

1711-1764 елларда шәһәрдә төрле биләмәләрдә барлыгы биш Кышкы сарай салына башланган. Башта Пётр I 1703 елда Петропавловск кирмәненнән ерак түгел ашыгыч кулга төзелгән бер катлы йортта урнашкан.

# Кышкы Сарай
## Тарих
### Бишенче (гамәлдәге) Кышкы сарай

1754 елдан алып 1762 елга кадәр хәзерге вакытта гамәлдәге Сарай бинасын төзү эшләре бара.

# Кышкы Сарай
## Тарихи вакыйгалар

Вакытлы хөкүмәтне 25—26 октябрь көнне (яңа стиль белән 7-8 ноябрь) коралланган баш күтәрүчеләр бәреп төшерә.
24-25 октябрьдә большевиклар Петроградта күперләр, вокзаллар, электростанция, телеграф ала. Кышкы Сарайны казаклар, юнкерлар, хатын-кыз батальоны саклый, ләкин казаклар "такылдык Керенский"не яклаудан баш тартып китә, юнкерлар матросларга зур каршылык күрсәтмичә Сарайга кертә, соңрак алар чигенә, һәм төнлә инкыйлаби матрослар Вакытлы хөкүмәтне кулга ала.
# Качель-Поготыль-Кыке

Качель-Поготыль-Кыке — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пюль-Кы елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Качель-Поготыль-Кыке
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300068940
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306894
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Преса де ла Эстансия (Сан Мигел де Альенде)

Преса де ла Эстансия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Преса де ла Эстансия (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Преса де ла Эстансия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Преса де ла Эстансия (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Преса де ла Эстансия (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Борго Черето (Перуҗа)

һәм
Борго Черето — Италиянең Умбрия төбәге Черрето-ди-Сполето өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Черето (Перуҗа)
## Географиясе

Борго Черето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Борго Черето (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бейлер (Изник)

Бейлер (төр. Beyler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Изник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Публикони (Кьети)

Публикони — Италиянең Абруцци төбәге Буккианико өязендә урнашкан торак пункт.

# Публикони (Кьети)
## Географиясе

Публикони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Публикони (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вальдхайм

Вальдхайм (алман. Waldheim) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Вальдхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,62 км², 41,71 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 метр биеклектә урнашкан.
# Юксек (Енишеһир)

Юксек (төр. Yüksek) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сертан (Риу-Гранди-ду-Сул)

Сертан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Сертан (Риу-Гранди-ду-Сул)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 439,471 км².
# Гүзле (Коркутэли)

Гүзле (төр. Güzle) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сен-Феликс-де-Реяк-е-Мортмар

Сен-Феликс-де-Реяк-е-Мортмар (фр. Saint-Félix-de-Reillac-et-Mortemart) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# (7677) Сава

(7677) Сава (лат. Sawa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7677) Сава
## Тарихы

1995 елның 27 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YP3» саналган.
# Пожёг (Вымь кушылдыгы)

Пожёг — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вымь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 126 км.

# Пожёг (Вымь кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000022293
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002229
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Подгуце

Подгуце — Польшаның Люблин воеводалыгы Тарнаватка гминаcында урнашкан авыл.

# Подгуце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Уң Кожельга

Уң Кожельга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кожельга елгасының уң ярына тамагыннан 22 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 21 км.

# Уң Кожельга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010900112115200033575
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203357
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сидельниково (Мари Ил)

Сидельниково (чирм. Юлъял, рус. Сидельниково) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан сала.

# Сидельниково (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Сидельниково (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сидельниково (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (84,2%), руслар (11,5%), чуашлар (2,4%).
# HD197182

HD197182 — Дәлү йолдызлыгында урнашкан A0mA8-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,925 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бонгарт (Хелминский повяты)

Бонгарт — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Киево-Крулевске гминаcында урнашкан авыл.

# Бонгарт (Хелминский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Исмил

Исмил (төр. İsmil) — Төркия Җөмһүриятенең Конья иленә караган бер шәһәре.
# Коронел-Фрейтас

Коронел-Фрейтас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Коронел-Фрейтас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 234,157 км².
# Аслыһан (Алтыэйлүл)

Аслыһан (төр. Aslıhan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Домброва (Сталёвовольский повяты)

Домброва — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Закликув гминасында урнашкан авыл.

# Домброва (Сталёвовольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Афзал Шамов

Афзал Шамов, тулы исеме Афзалетдин Шиһабетдин улы Шамов (1901 елның 4 марты — 1990 елның 19 гыйнвары) — танылган татар язучысы, тәрҗемәче, Татарстан Язучылар берлеге рәисе.

# Афзал Шамов
## Тормыш юлы һәм иҗаты

Язучы 1901 елның 4 мартында элекке Казан губернасының Зөя өязе (хәзерге Татарстанның Яшел Үзән районы) Татар Танае авылында хәлле крестьян гаиләсендә туган. Мәктәп чорында аны шул чорның күренекле педагогы Фатих Сәйфи-Уфалы укыта һәм кечкенә Афзалда әдәбиятка мәхәббәт тәрбияли.
Казанның Касыймия мәдрәсәсендә белем алган Афзал Шамов 1922-1925 елларда Казан дәүләт университеты рабфагында укый. 1926 елда Беренче Мәскәү университетының әдәбият һәм сәнгать факультетына укырга керә, беррәттән РСФСР Мәгариф комиссариаты каршындагы Төрки халыклар бүлегенең укый-яза белмәүне бетерү комиссиясе әгъзасы вазыйфасын башкара.
Афзал Шамов — татар әдәбиятында, иң беренче чиратта, оригиналь проза әсәрләре: хикәяләр һәм повестьлар авторы буларак танылган язучы. Аның егерменче еллар татар авылы тормышына багышланган "Рәүфә" (1926), гражданнар сугышы чоры героикасына бәйле "Днепр буенда" (1927), "Бер мәхәббәт турында" (1933), совет тормышы шартларында гаилә кору һәм башка әхлакый мәсьәләләрне яктырткан "Ана" (1933), "Госпитальдә" (1938), "Туйда" (1938) кебек повесть һәм хикәяләре егерменче-утызынчы еллардагы татар әдәбиятының сәнгатьчә югары дәрәҗәдә эшләнгән матур үрнәкләре булып саналалар. Ул язган хикәяләр рус, венгер, казак, чуаш, башкорт һәм башка телләргә тәрҗемә ителәләр.
Афзал Шамов — әдәби тәрҗемә остасы. Мәсәлән, Александр Пушкинның "Капитанская дочка" ("Капитан кызы", 1936), Николай Гогольнең "Старосветские помещики" ("Борынгы алпавытлар", 1939), Николай Островскийның "Как закалялась сталь" ("Корыч ничек чыныкты", 1936), Жүл Вернның "Дети капитана Гранта" ("Капитан Грант балалары", 1938), Лев Толстойның "Воскресение" ("Яңадан туу", 1950) романы белән "Хаҗи Морат" (1953) повесте һ.б. бар.
Бөек Ватан сугышы чорындагы шәхси батырлыклары һәм әдәби иҗат өлкәсендәге хезмәтләре өчен А. Шамов Кызыл Йолдыз (1944), Хезмәт Кызыл Байрагы (1957), Октябрь Революциясе (1971) орденнары һәм уннан артык медаль белән бүләкләнгән.
Афзалетдин Шамов 1990 елның 19 гыйнварында вафат була.

# Афзал Шамов
## Гаилә хәле

Хатыны Гадилә Насыйрова.
# Плаксиха

Плаксиха — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422146.

# Плаксиха
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Бремен (Индиана)

Бремен — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бремен (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1851 елда нигезләнгән.

# Бремен (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,044583 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 274

NGC 274 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 274
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Будки (Красницкий повяты)

Будки — Польшаның Люблин воеводалыгы Тшидник-Дужы гминаcында урнашкан авыл.

# Будки (Красницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Жан-ле-Вьё (Атлантик Пиренейлар)

Сен-Жан-ле-Вьё — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Баллы (Мутки)

Баллы (төр. Ballı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (17870) 1998 QU92

(17870) 1998 QU92 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17870) 1998 QU92
## Тарихы

1998 елның 28 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QU92» саналган.
# Павлавичы (Киравский районы)

Павлавичы (белар. Паўлавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.

# Павлавичы (Киравский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Карета (Кунео)

Карета — Италиянең Пьемонт төбәге Санто-Стефано-Роеро өязендә урнашкан торак пункт.

# Карета (Кунео)
## Географиясе

Карета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Карета (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Порхов

Порхов (рус. Порхов) — Россия Федерациясенең Псков өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 9336 кеше (2015).

# Порхов
## Сәгать поясы

Порхов Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Порхов
## Тарих

Шәһәр статусын 1239 елдан башлап йөртә.

# Порхов
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,6%), украиннар (1,1%).
# Чүваш

Чүваш (әзери. Çüvaş) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
# Блоне (Пясечинский повяты)

Блоне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пражмув гминасында урнашкан авыл.

# Блоне (Пясечинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Надлеск

Надлеск — Словениянең Лошка Долина җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Надлеск
## Географиясе

Мәйданы — 8,97 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 580,3 метр биеклектә урнашкан.
# Лолове (Нуоро)

Лолове — Италиянең Сарденья төбәге Нуоро өязендә урнашкан торак пункт.

# Лолове (Нуоро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чалыҗаалан (Наллыһан)

Чалыҗаалан (төр. Çalıcaalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# ODF3L1

ODF3L1 (ингл. Outer dense fiber of sperm tails 3 like 1) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Яма (Ново Место)

Яма — Словениянең Ново Место (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Яма (Ново Место)
## Географиясе

Мәйданы — 0,6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222,3 метр биеклектә урнашкан.
# Етишен (Эрҗиш)

Етишен (төр. Yetişen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (17574) 1994 PT13

(17574) 1994 PT13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17574) 1994 PT13
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PT13» саналган.
# Кузино (Италия)

Кузино — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Кузино (Италия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 800 метр биеклектә урнашкан. Карлацо, Гарцено, Грандола-ед-Унити һәм Сан-Бартоломео-Валь-Каварнья коммуналары белән чиктәш.
# Новинка

Новинка (рус. Новинка) — Диңгез буе краеның Спасское районында урнашкан авыл.

# Новинка
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Новинка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (6%).
# Карвальял (Меда)

Карвальял — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Меда (муниципалитет) муниципалитетына карый.

# Карвальял (Меда)
## Географиясе

Мәйданы — .