# Рубен Амбарцумян

Рубен Амбарцумян (әрмән теле: Ռուբեն Վ․ Համբարձումյան;рус. Рубен В. Амбарцумян) (1941 елда туган) Әрмәнстан Җөмһүриятенең Фәннәр Академиясенең математигы. Ул стохастик геометрия һәм интеграль геометрия өлкәләрендә эшли, анда ул яңа тармак - комбинатор интеграль геометрияне барлыкка китергән. Комбинатор интеграль геометрия фәне математиклар К. Крикеберг һәм Д. Дж. Кендалл тарафыннан 1976 Севан Симпозиумында таяныч бирелгән, бу симпозиумның спонсорлары Лондонның Патша Җәмгыяте һәм Лондон Математика Җәмгыяте булган. Бу теория кысаларда ул берникадәр классик мәсьәләләр чишкән, бигрәк тә Буффон Сильвестер мәсьәләсе һәм шулай ук 1976 елда Гильбертның дүртенче мәсьәләсен. Ул 1982 елда Кэмбридж Университетының Ролло Дэвидсон Бүләген алган. Рубенның интеграль геометриядә кызыксынуы атасыннан мирас булып алынган. Томография өчен Нобель Бүләге яулаучысы Аллан МакЛауд Кормак язганча: "Амбарцумян Радон трансформациясенең беренче санлы инверсиясен биргән һәм ул санлы томография компьютерласыз булмас дигән еш расланмага нигез бирә. Виктор Хамбардзумян үзенең "Астрофизикада Тормыш" китабында Рубен Амбарцумян эше турында шулай язган: "Соңгы вакытта минем белемемә инвариант төркемләүнең инвариант принципы саф математик интеграль геометрия кырында кулланылган булган, монда ул романга туу булган бу комбинаториаль тармак" See R. V. Ambartzumian, «Combinatorial Integral Geometry», John Wiley, 1982.

# Рубен Амбарцумян
## Тәҗрибәсе

* 1968 – хәзерге көнгә кадәр, департамент башы, Математика Институты, Әрмәнстанның Милли Фәннәр Академиясе
* 1990 – 2010 Баш мөхәррир Известия НАН РА Математика (русча)
* 1990 – 2010 Тәрҗемә мөхәррире Хәзерге Математик Анализ Журналы 2018 елның 23 март көнендә архивланган., Allerton Press, Inc. New York (НАС РА Известия Математиканың Инглиз телендәге тәрҗемәсе)
* 2009 -2013 Мөдир - FREEZWATER проекты 2015 елның 4 февраль көнендә архивланган., Ереван, Әрмәнстан

# Рубен Амбарцумян
## Белем, фәнни дәрәҗәләр

* 1986 Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең академигы
* 1975 Совет Математика һәм Физика Докторы, Стеклов Математика Институты, Мәскәү
* 1968 Совет Математика һәм Физика кандидаты, Стеклов Математика Институты, Мәскәү
* 1959–1964 Мәскәү Дәүләт Университеты дипломы, Математик.

# Рубен Амбарцумян
## Китаплар

* 1982 – R.V. Ambartzumian "Combinatorial Integral Geometry with Applications to Mathematical Stereology, John Wiley, Chichester, NY
Бу китапка күп журналларда уңай бәяләмә бирелгән булган. Бигрәк тә Америка Математика Җәмгыяте Бюллетененда түбәндәгечә язган "Амбарцумян аз тикшерелгән геометрия өлкәсендә нигез лагере эшләгән. Моннан яңа перспективадан күп кызыклы проблемаларны карарга мөмкин. Уңышка очрасак бум шәһәрчек үсеп чыгачак. Бик тә кимендә бу эш интеграль геометрия фондларына әһәмиятле кертем".
* 1989 – R.V. Ambartzumian, D.Stoyan, J.Mecke “Introduction to Stochastic Geometry”, Nauka, Moscow (рус телендә)
* 1990 – R.V. Ambartzumian “Factorization Calculus and Geometric Probability, Encyclopedia of Mathematics and Its Applications 33, Cambridge University Press, Cambridge
* 1989 – R.V. Ambartzumian, J.Mecke, D.Stoyan “Geometrische Wahrscheinlichkeiten und Stochastische Geometrie” Akademie Verlag, Berlin
* 2015 – R.V. Ambartzumian “WILSONIAN ARMENIA: stories behind the failed project”

# Рубен Амбарцумян
## Язмалары тупламалары, Editor

* “Стохастик геометриянең комбинатор принциплары” (русча) НАСРА басмаханәсе, Ереван 1980
Бу язмада Ереван тикшерү төркеменең планар стохастик геометриясе буенча төп нәтиҗәләренең күзәтүе китерелгән, бигрәк тә комбинатор декомпозиция һәм инвариант төркемләүнең икенче тәртип очраклы геометрик процессларның.
* “Stochastic Geometry, Geometric Statistics, Stereology” (Proceedings of the Conference held at Oberwolfach, 1983). Teubner - Texte zur Mathematik, Band 65, Leipzig 1983
* “Stochastic and Integral Geometry”, (Proceedings of the Second Sevan Symposium on Integral and Stochastic Geometry), in Acta Applicandae Mathematicae, Vol 9, Nos 1-2 (1987)

# Рубен Амбарцумян
## Халыкара Конференцияләр Оештыручысы

* 1978 – Интеграль Геометрия буенча I Севан Симпозиумы “Буффон мәсьәләсенең 200-енче юбилее”, Севан, Әрмәнстан. Спонсоры - Лондон Патша Җәмгыяте.
* 1983 – Стохастик Геометрия буенча Киңәшмә, Геометрик Статистика һәм Стереология, Оберволфах (Германия)
* 1985 – Стохастик геометрия буенча II Севан Симпозиумы, Севан, Әрмәнстан
* 1991- Стохастик Геометрия буенча Конференция, Оберволфах (Германия)
* 2013- Швейцария Әрмән Түгәрәк Өстәле

# Рубен Амбарцумян
## Соңгы тикшерү язмалары

Рубен Амбарцумянның соңгы тикшерүе аның Гильбертның дүртенче мәсьәләсе өчен чишелеше шулай ук 3-енче үлчәм өчен дә дөрес икәнен раслаган. Р.В. Амбарцумянның "Евклид Өченче Үлчәмнәрдә Яссылыкларның комбинаторикасы буенча билгеләмәләр" язмасын карагыз, SOP Transactions on Applied Mathematics
* Р.В.Амбарцумян "Севан Методологияләре янә каралган: Очраклы сызык процесслары", Journal of Contemporary Mathematical Analysis 2015 елның 12 февраль көнендә архивланган. , Volume 48, 2013, Issue 1, pp. 4–22
* Р.В.Амбарцумян "Ике Үлчәмнәрдә Тикшерү Проблемасы буларак Рентген Томографиясендә Кабаручы Өлкәләр", Journal of Contemporary Mathematical Analysis 2015 елның 12 февраль көнендә архивланган. , Volume 48, 2013, Issue 1, pp. 23–34

# Рубен Амбарцумян
## Тикшерү язмалары

* Р.В.Амбарцумян, Яссылыкта псевдометрия буенча билгеләмә. Zeitschrift für Wahrscheinlichkeitstheorie und Verwandte Gebiete, 37, 145-155 (1976).
Бу язма күпләр тарафыннан Гильбертның дүртенче проблемасының бәйсез чишелешен бирә дип санала.

# Рубен Амбарцумян
## Тарих буенча тикшерүе

Соңгы вакытта Рубен Амбарцумян Әрмән Геноциды турында буклет язган.100 Years of the Armenian Genocide 2015 елның 8 апрель көнендә архивланган."Wilsonain Armenia: stories behind the failed project".
“Вильсон Әрмәнстаны” төшенчәсе Америка Президентына карый, ул Көнбатыш Әрмәнстанында бәйсез Әрмән дәүләте ясамакчы булган, элекке Госманлы Империясе территориясендә. Бу фикер җиңгән Антанта дәүләтләрен җәлеп иткән. 1920 елда Севр Конференциясендә Уильсон Әрмәнстанының Севр Килешүе булдырылган, берничә елдан соң бетерелер өчен. Бәлки бу нәтиҗәнең сәбәбе Севр Килешүе астында АКШ имзасының булмавыдыр? Бу парадоксны чишәр өчен, китапта Американың эчендә һәм тышында сәяси көчләр җентекләп карала. Рәсми рәвештә Уильсон фикере 1922 Лозанна Конференциясендә (Германия сугыш корабларының Кара Диңгезгә керүе) күмелгән булган. Асылда бу буклет сорау буенча тарихи эпоха басмаларыннан битләрдән журналист репортажы. Кайбер абзацлар тарихи ачыш жанрына карый.