yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Аннув (Томашовский повяты)

Аннув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Черневице гминаcында урнашкан авыл.

# Аннув (Томашовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Морас

Морас — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Морас
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,78 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 метр биеклектә урнашкан.
# Бозкыр (Тургутлу)

Бозкыр (төр. Bozkır) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фрипорт (Техас)

Фрипорт — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Фрипорт (Техас)
## Тарихы

Фрипорт шәһәре 1912 елда нигезләнгән.

# Фрипорт (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 44,192457 км², 44,192465 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 метр биеклектә урнашкан.
# Прущин

Прущин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вышогруд гминасында урнашкан авыл.

# Прущин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 4348

IC 4348 — Үгезкөтүче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4348
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4348, 2MASX J13554510+2512110, PGC 49531, MCG+04-33-030, Z 132-50, Z 1353.4+2526, SDSS J135545.08+251211.2, NPM1G +25.0336, LEDA 49531 һәм Gaia DR2 1258141851102957440 буларак та сурәтләнә.
# Анцули

Анцули (белар. Анцулі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Анцули
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Казалето Надалино (Кремона)

Казалето Надалино — Италиянең Ломбардия төбәге Соспиро өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалето Надалино (Кремона)
## Географиясе

Казалето Надалино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казалето Надалино (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD100654

HD100654 — Зур Җидегән йолдызлыгында урнашкан F5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,68 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сави (Тревизо)

Сави — Италиянең Венеция төбәге Борсо-дель-Граппа өязендә урнашкан торак пункт.

# Сави (Тревизо)
## Географиясе

Сави Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сави (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Элизабеттаун (Пенсильвания)

Элизабеттаун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Элизабеттаун (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1753 елда нигезләнгән.

# Элизабеттаун (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,67 квадрат миль, 6,88612 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 463 Фут биеклектә урнашкан.
# Үлкен Акъяр

Үлкен Акъяр (каз. Үлкен Ақжар) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Үлкен Акъяр
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Сподня Яворшиця

Сподня Яворшиця — Словениянең Моравче (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподня Яворшиця
## Географиясе

Мәйданы — 1,24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 517 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Джой

Джой — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Салерно провинциясе составына керә.

# Джой
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 684 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кампора, Оррия, Саленто, Валло-делла-Лукания, Мойо-делла-Чивителла һәм Стио коммуналары белән чиктәш.
# Мескитал дел Оро (Сан Луис де ла Паз)

Мескитал дел Оро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Мескитал дел Оро (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Мескитал дел Оро Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Мескитал дел Оро (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Мескитал дел Оро (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Янивка Схидна (Замостский повяты)

Янивка Схидна — Польшаның Люблин воеводалыгы Комарув-Осада гминасында урнашкан авыл.

# Янивка Схидна (Замостский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Анконета (Ровиго)

Анконета — Италиянең Венеция төбәге Вилланова-Маркезана өязендә урнашкан торак пункт.

# Анконета (Ровиго)
## Географиясе

Анконета Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Анконета (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (9090) Тиротэнмондай

(9090) Тиротэнмондай (лат. Chirotenmondai) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9090) Тиротэнмондай
## Тарихы

1995 елның 28 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UW8» саналган.
# PLEKHO1

PLEKHO1 (ингл. Pleckstrin homology domain containing O1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бадья-Нюр-Соим

Бадья-Нюр-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хулга елгасының сул ярыннан 159 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

# Бадья-Нюр-Соим
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300025847
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302584
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (12670) Passargea

(12670) Passargea — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12670) Passargea
## Тарихы

1979 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SG2» саналган.
# Старий Кот

Старий Кот — Словениянең Лошкий Поток (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Старий Кот
## Географиясе

Мәйданы — 5,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 809,5 метр биеклектә урнашкан.
# Һүсейнабад (Лерик)

Һүсейнабад (әзери. Hüseynabad) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# Фонтан (Кунео)

Фонтан — Италиянең Пьемонт төбәге Демонте өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтан (Кунео)
## Географиясе

Фонтан Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фонтан (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нагорск районы

Нагорск районы (рус. Нагорский район) — Киров өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Нагорск шәһәр тибындагы бистәсе.

# Нагорск районы
## География

| Як | Район яки регион |
| Төньяк | Коми Республикасы (Койгородок районы) |
| Көнбатыш | Коми Республикасы (Луза буе районы) |
| Көньяк-көнбатыш | Слободской районы |
| Көньяк-көнчыгыш | Белая Холуница районы |
| Көнчыгыш | Югары Чулман районы |
Төп елгалар — Нократ, Кобра, Фёдоровка.

# Нагорск районы
## Тарих

Район 1929 елда Синегорье районы буларак барлыкка килгән. 1935 елдан — Нагорск районы.

# Нагорск районы
## Халык

Милли состав: руслар — 95,7%, украиннар — 1,4%.

# Нагорск районы
## Административ бүленеш

* Нагорск шәһәр җирлеге
* Кобра авыл җирлеге
* Метелевский авыл җирлеге
* Мулино авыл җирлеге
* Нагорск авыл җирлеге
* Синегорье авыл җирлеге
# Ла-Песга

Ла-Песга (исп. Pesga, La) — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Песга
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 20 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 445 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гужиково

Гужиково — Польшаның Любуш воеводалыгы Сулехув гминасында урнашкан авыл.

# Гужиково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 186-1

IC 186-1 — чикләрендә урнашкан Викимедианың кабатлау бите .

# IC 186-1
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# Камско-Волжская газета (гәҗит)

Камско-Волжская газета — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1872 елның 4 гыйнварыннан 1874 елның 25 гыйнварына кадәр Казан шәһәрендә атнага 2 (1873 елдан - 3) тапкыр рус телендә нәшер ителә. Нәширләр – Николай Агафонов һәм Константин Лаврский, мөхәррир – Николай Агафонов.
# Цуколини (Модена)

Цуколини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Карпи өязендә урнашкан торак пункт.

# Цуколини (Модена)
## Географиясе

Цуколини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Цуколини (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (4197) Морфей

(4197) Морфей (лат. Morpheus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4197) Морфей
## Тарихы

1982 елның 11 октябрендә Элеанор Хелин, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 TA» саналган.
# Яйҗы (Ыгдыр)

Яйҗы (төр. Yaycı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Ыгдыр илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Спирфиш (Көньяк Дакота)

Спирфиш — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Спирфиш (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Спирфиш шәһәре 1876 елда нигезләнгән.

# Спирфиш (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 42,637386 км², 42,321653 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1112 метр биеклектә урнашкан.
# Xızı

| İl | Äzerbaycan Äzerbaycan |
| Rayon | Xızı rayonıXızı rayonı |
| Xalıq sanı | 1 568 keşe (2023) |
| UTC | UTC+04:00 |
| Telefon kodı | +994 23 31 |
Xızı (äzeri. Xızı, tat Xizi) — şähär, Äzerbaycannıñ Xızı rayonınıñ administrativ üzäge. Baqıdan 104 km yıraqlıqta urnaşqan.

# Xızı
## Xalıq

1921 yılğı Äzerbaycan awıl xucalığı canisäbe näticäläre buyınça, Xızıda 803 keşe, kübesençä tatlar, yäşägän.
2023 yılnıñ 1 ğinwarına xalıq sanı 1 568 keşe täşkil itä.

# Xızı
## İqtisad

Şähär Abşeron-Xızı iqtisadi rayonı sostavında kerä.
Xızı keläm tuquwı belän dan tota.

# Xızı
## İstälekle urınnar

Şähärneñ tarixi istälekle urınnarı — Äzerbaycan dramaturgiäsenä nigez saluçı Cäfär Cabbarlı häm Äzerbaycan şağire Mikail Müşfiknıñ yort-muzeyları.
# KRI1

KRI1 (ингл. KRI1 homolog) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD141621

HD141621 — Почмаклык йолдызлыгында урнашкан A5IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,33 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (6311) Порубкан

(6311) Порубкан (лат. Porubčan) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6311) Порубкан
## Тарихы

1990 елның 15 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RQ2» саналган.
# Нантишков

Нантишков (чех. Nantiškov) — Чехиянең Либерец крае Вшелибице районында урнашкан авыл.

# Нантишков
## Географиясе

Мәйданы — 0,262 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нантишков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нантишков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нантишков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 58 |
| 1880 | 69 |
| 1890 | 49 |
| 1900 | 49 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 38 |
| 1921 | 49 |
| 1930 | 30 |
| 1950 | 22 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 19 |
| 1970 | 16 |
| 1980 | 9 |
| 1991 | 11 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 6 |
| 2011 | 4 |
| 2021 | 3 |
# Усы (Актаныш районы)

Усы — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423739.

# Усы (Актаныш районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.5 °C | -11.2 °C | -6 °C | 3.9 °C | 13.1 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4 °C | -5.3 °C | -10.8 °C | 3.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.

# Усы (Актаныш районы)
## Шәхесләр

* Әхмәдулла Әхмәтгалиев (1931-2005), төбәк тарихчысы, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1980).
* Рифкать Закиров (1938―2007), шагыйрь, җырлар авторы.
# Иту (Кочоапа эль Гранде)

Иту — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Кочоапа-эль-Гранде (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Иту (Кочоапа эль Гранде)
## Географиясе

Иту Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Иту (Кочоапа эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Иту (Кочоапа эль Гранде)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Вест-Минерал (Канзас)

Вест-Минерал — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Вест-Минерал (Канзас)
## Тарихы

Вест-Минерал шәһәре елда нигезләнгән.

# Вест-Минерал (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,867363 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 275 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гутув (Мазовия воеводалыгы)

Гутув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Едлиньск гминасында урнашкан авыл.

# Гутув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ләйлә Исмәгыйлова

Ләйлә Исмәгыйлова, Ләйлә Заһир кызы Исмәгыйлова (баш. Ләйлә Заһир ҡыҙы Исмәғилева, 1946 елның 26 мае, ССРБ, РСФСР, Мәскәү) — ССРБ һәм РФ композиторы, пианиночы, педагог, Башкортстан композиторлар берлеге рәисе, РФ (1998) һәм БАССР (1984) атказанган сәнгать эшлеклесе, ССРБ (РФ) һәм БР композиторлар берлекләре әгъзасы, Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты профессоры, Башкортстанның халык артисты (2012), РФ композиторлар берлегенең Д. Шостакович исемендәге (1978), БР Салават Юлаев исемендәге (2018) премияләре лауреаты.

# Ләйлә Исмәгыйлова
## Тәрҗемәи хәле

1946 елның 26 маенда Мәскәүдә композитор Заһир Гариф улы Исмәгыйлев гаиләсендә туган. 1965—1968 елларда Казан дәүләт консерваториясе каршындагы махсус музыка мәктәбендә (А. С. Леман сыйныфы), 1968—1970 елларда Мәскәү дәүләт консерваториясендә укый (В. Г. Фере сыйныфы). 1972 елда Гнесиннар исемендәге Дәүләт музыка көллиятен тәмамлый (Г. И. Литинский сыйныфы).
1972 елдан Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтында: укытучы, 1979 елдан композиция кафедрасы мөдире, 1990—1991 елларда институтның фәнни эшләр буенча проректоры, 2003 елдан — профессор.
2013 елның 9 декабреннән — Башкортстан композиторлар берлеге рәисе.

# Ләйлә Исмәгыйлова
## Иҗаты

Ләйлә Исмәгыйлова — «Хуҗа Насретдин» (1998), «Аркайым» (2005) һәм «Әлгамбра розасы» (2012) балетлары авторы.
«Әлгамбра розасы» балеты Испаниядән бирелгән заказ буенча языла, промоверсия презентациясе Торревьеха шәһәре Сәнгать үзәгенең камера залында була.
Ләйлә Исмәгыйлованың әсәрләре күренекле дирижёрлар Фуат Мансуров, Натан Рахлин, В. Синайский җитәкчелегендәге оркестрлар тарафыннан РФ шәһәрләрендә һәм чит илләрдә (Алмания, Бөекбритания, Маҗарстан, Болгария, Польша, Румыния һ. б.) даими башкарыла.

# Ләйлә Исмәгыйлова
## Әсәрләре

Музыка театры өчен:
* «Хуҗа Насретдин» — балет (В. Щербаков либреттосы, 1998).
* «Аркайым» — балет (Я. Седов либреттосы, 2005).
* «Әлгамбра розасы» — балет (Е. Голуб либреттосы, 2012).
Симфоник, вокаль-хор әсәрләре:
* Камера симфониясе (1996)
* Фортепиано белән оркестр өчен концерт (1968)
* Скрипка белән оркестр өчен концерт (1982)
* «Аталар җире» — 4 өлештән (Дала. Көй. Бишек җыры. Егетләр) торучы симфонияләр шәлкеме (1972)
* Тавыш һәм симфоник оркестр өчен «Такташ-симфония» (1987)
* Симфоник күренешләр (1983)
* «Хуҗа Насретдин» балетыннан сюита
* «Мәңгелек шигырь» катнаш хор белән музыка кораллары ансамбле өчен Гомәр Хәйям шигырьләренә оратория (1980)
* Тавыш белән оркестр өчен поэма (1989)
* «Әлгамбрадан» симфоник картиналары (2013).
Камера-инструменталь әсәрләре:
* Флейта, гобой, ике скрипка, альт, виолончель, фортепиано һәм литавралар өчен октет (1978)
* Кыллы квартет (1973)
* Фортепиано өчен соната (1975)
* Фортепиано өчен полифоник шәлкем (1971)
* Фортепиано өчен вариацияләр (1963)
* Фортепиано өчен ике концерт пьесасы (2000)

# Ләйлә Исмәгыйлова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1978 — РФ композиторлар берлегенең Д. Шостакович исемендәге премиясе
* 1984 — БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе
* 1998 — РФ атказанган сәнгать эшлеклесе
* 2012 — Башкортстанның халык артисты
* 2018 — Салават Юлаев премиясе
* 2023 — «Хезмәт батырлыгы өчен» медале
# NGC 2403

NGC 2403 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2403
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (15855) Mariasalvatore

(15855) Mariasalvatore — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15855) Mariasalvatore
## Тарихы

1996 елның 14 февралендә У. Мунари, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CP7» саналган.
# Галло-Матезе

Галло-Матезе — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Галло-Матезе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 875 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Фонтегрека, Лонгано, Прата-Саннита, Каприати-а-Вольтурно, Монтеродуни, Роккамандольфи һәм Летино коммуналары белән чиктәш.
# HD46916

HD46916 — Корма йолдызлыгында урнашкан A2mA9-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,49 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Павловци (Ормож)

Павловци — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Павловци (Ормож)
## Географиясе

Мәйданы — 2,79 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 204 метр биеклектә урнашкан.
# Эсенлер (Юрегир)

Эсенлер (төр. Esenler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чиппева-Фоллс

Чиппева-Фоллс — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Чиппева-Фоллс
## Тарихы

Чиппева-Фоллс шәһәре елда нигезләнгән.

# Чиппева-Фоллс
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 30,779963 км², 30,874259 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 256 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 1229 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1229 (бер мең ике йөз егерме тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1229 елы, II меңьеллыкның 229 елы, XIII гасырның 29 елы, XIII гасырның 3 унъеллыгының 9 елы, 1220 елларның 10 елы. 1229 елдан бирле 795 ел үтте.

# 1229 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1229 елда туганнар

# 1229 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1229 елда вафатлар