yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (15874) 1996 TL66

(15874) 1996 TL66 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15874) 1996 TL66
## Тарихы

1996 елның 9 октябрендә Ч. Трухильо, Д. Джуитт, Джейн Лу, J. Chen тарафыннан Мауна-Кеа обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TL66» саналган.
# Wilyam Fedun

Vasıl (Wilyam) Fedun (ingl. Wasyl (William) Fedun, ukr. Василь (Вільям) Федун; 1879 yılnıñ 5 avgustı, Avstro-Macarstan, Galitsiä häm Lodomeriä korollege, Zavidçe — 1949 yılnıñ 14 noyäbre, Kanada, Alberta, Lamont) — ukrain çığışlı Kanada säyäsätçese, 1921—1926 yıllarda Alberta Qanun çığaru cıyılışı äğzası.

# Wilyam Fedun
## Tärcemäi xäle

Könçığış Galitsiäneñ Zavidçe awılında tuğan (xäzerge Çervonograd rayonı, Lvov ölkäse, Ukraina).
Kanadağa äti-änise Pılıp (Filipp) Fedun häm Anna Tımçak belän bergä 1898 yılda küçengän. Anıñ İvan isemle qärdäşe bulğan. Kanada watandaşlığın 1904 yılnıñ 7 ğinwarında alğan.
Alberta ştatınıñ Mander şähärendä urnaşqan. Anda 1908 yıldan 1915 yılğa qädär üz biznesı belän şöğellängän. 1919 yılda Mander munitsipal’ sovetı äğzası bulğan.
Wilyam Fedun 1921 yılda «Albertanıñ berläşkän fermerları» assotsiatsiäse wäkile bularaq Viktoriä saylaw okrugınnan Alberta Qanun çığaru cıyılışı äğzası itep saylanğan. 1926 yılğı saylawlarda qatnaşmağan. Bu, şulay uq şul yılnı Mayk Çornoğuznıñ saylawlarda ciñelüe Albertanıñ ukrain cämäğätçelegen 1930 yılğa qädär provinsiä Qanun çığaru cıyılışında wäkilsez qaldırğan.
Fedun presviterian bulğanlıqtan, Qanun çığaru cıyılışında berençe çığışında ul Albertada alkogolizm probleması turında söylägän. Anıñ Qanun çığaru cıyılışı eşçänlegendä qatnaşuwı Fedunnıñ ingliz telen irekle bulmağan belmäwe arqasında çiklängän.
1949 yılnıñ 14 noyäbrendä Lamont şähärendä wafat bulğan. Endrü awılında cirlängän.

# Wilyam Fedun
## Ğailäse

1902 yılnıñ 17 ğinwarında Melaniä (Molli) Vitükqa öylängän. Ğailädä öç bala tuğan: Enni, Cessi häm Aleksander.
# C22orf31

C22orf31 (ингл. Chromosome 22 open reading frame 31) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Розвадувка

һәм
Розвадувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Соснувка гминаcында урнашкан авыл.

# Розвадувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җимҗимах

Җимҗимах (әзери. Cimcimax) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# NGC 4901

NGC 4901 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4901
## Тарихы

Әлеге галактика 1831 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лейк-Изабелла (Калифорния)

Лейк-Изабелла — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейк-Изабелла (Калифорния)
## Географиясе

Лейк-Изабелла халык санын алу урыны мәйданы — 57,33735 км², 57,337352 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 766 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пезко Страсчино (Кампобасо)

Пезко Страсчино — Италиянең Молизе төбәге Черчемаджоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Пезко Страсчино (Кампобасо)
## Географиясе

Пезко Страсчино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пезко Страсчино (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Совяк (Трновська Вас)

Совяк — Словениянең Трновська Вас (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Совяк (Трновська Вас)
## Географиясе

Мәйданы — 0,92 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263,2 метр биеклектә урнашкан.
# Пыякоя-Яха

Пыякоя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сядор-Яха елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 138 км.

# Пыякоя-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300041044
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304104
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сытма (Лачин)

Сытма (төр. Sıtma) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Лачин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 1779

IC 1779 — Хут йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1779
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1779, 2MASX J02062594+0342215, PGC 8039, NPM1G +03.0072, Z 387-35, Z 0203.9+0327, UZC J020626.0+034221, LEDA 8039 һәм Gaia DR2 2517763468762291072 буларак та сурәтләнә.
# GBX1

GBX1 (ингл. Gastrulation brain homeobox 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Габбас Гыйниятуллин

Габбас Гыйниятулла улы Гыйниятуллин (1905 елның 15 мае, Кызыл Ялан, Чистай өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 1968 елның 13 апреле, Кызыл Ялан, Чистай районы, Татарстан АССР, РСФСР, ССРБ) — Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Берлеге каһарманы (1943).

# Габбас Гыйниятуллин
## Тормыш юлы

Габбас Гыйниятуллин 1905 елның 15 маенда Казан губернасы Чистай өязенең Кызыл Ялан авылында (хәзер Татарстанның Яңа Чишмә районы) крестьян гаиләсендә туа. Татар. 4 сыйныф тәмамлый. Колхозда эшли. Эшче-крестьян Кызыл Гаскәрендә 1927—1929 елларда һәм 1941 елдан бирле хезмәт итә.
Воронеж фронтының 3 нче гвардия танк армиясенең 9 нчы механикалаштырылган корпусның 69 нчы механикалаштырылган бригадасының танкка каршы мылтыклары бүлеге командиры, сержант Габбас Гыйниятуллин 1943 елның 22 сентябренә каршы төндә беренчеләрдән булып Зарубинца авылы тирәсендә Днепр аша күчә. Аның бүлекчәсе Григоровка авылы өчен көрәштә катнаша, дошманның һөҗүмнәрен чагылдыра, 2 танкны һәм берничә дошманны юк итә. Днепр өчен барган сугышларда авыр яралана.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1943 елның 17 ноябрендәге Указы белән Габбас Гыйниятуллинга Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале белән Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
Госпитальдә озак дәваланганнан соң туган авылына әйләнеп кайта. 1968 елның 13 апрелендә вафат була.

# Габбас Гыйниятуллин
## Бүләкләр

* 1943 — «Алтын Йолдыз» медале;
* 1943 — Ленин ордены;
* 1943 — Кызыл Йолдыз ордены;
* 1942 — Батырлык өчен медале
# Лейк-Кармел (Нью-Йорк)

Лейк-Кармел — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейк-Кармел (Нью-Йорк)
## Географиясе

Лейк-Кармел халык санын алу урыны мәйданы — 14,228883 км², 14,22888 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зур дүртпочмак

Зур дүртпочмак (шулай ук Пегас Зур дүртпочмагы) — күк йөзенең астеризмы. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары көзен була. Күзаллау дүртпочмагы түбәләрендә урнашкан Пегасның өч йолдызы һәм Андромеданың бер йолдызыны эченә ала: Сагыйд (Пегас β), Мәркәб (Пегас α), Әлҗәнеб (Пегас γ) һәм Әлфәрәс (Андромеда α) йолдызларыны. Бу астеризм күк экваторыннан 20° төньяктарак урнашкан.
Астеризмның икенче исеме Пегас Зур дүртпочмагы Әлфәрәс элек беррәттән Пегас йолдызлыгына кергән һәм Пегас δ исемене дә йөрткән булган хәле белән бәйле.
# CEP55

CEP55 (ингл. Centrosomal protein 55 һәм Centrosomal protein of 55 kDa) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Добринка (елга)

Добринка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 54 км.

# Добринка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300018277
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301827
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# NGC 453

NGC 453 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 453
## Тарихы

Әлеге галактика 1881 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сан Хосе дел Дурасно (Силао)

Сан Хосе дел Дурасно — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе дел Дурасно (Силао)
## Географиясе

Сан Хосе дел Дурасно Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе дел Дурасно (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе дел Дурасно (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Родий

Рутений◄Родий / Rhodium (Rh) ►Палладий :
| Атом номеры | 45 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 102,90550 (2) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 12,41 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 1966 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 3727 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Родий (лат. Rhodium, Rh) — Менделеевның периодик таблицасының 5 период, 9 төркем элементы. Тәртип номеры - 45.

# Родий
## Символы

Родий элементының символы - Rh (Родий дип укыла).

# Родий
## Тарих

Родий 1803 елда Волластон тарафыннан ачыла.
# Теколотлипа (Педро Асенсио Алкисирас)

Теколотлипа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Pedro Ascencio Alquisiras Municipality муниципалитеты составына керә.

# Теколотлипа (Педро Асенсио Алкисирас)
## Географиясе

Теколотлипа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Теколотлипа (Педро Асенсио Алкисирас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Теколотлипа (Педро Асенсио Алкисирас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Такаёси (кратер)

Такаёси — Меркурий планетасының 37° к. к. 164° кб. о. координаталары буенча урнашкан 105 километрлы кратеры.

# Такаёси (кратер)
## Исеме

Кратер япон рәссамы Такаёси хөрмәтенә аталган.
# Хорьковка

Хорьковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Гусинка елгасының сул ярына тамагыннан 6,8 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 10 км.

# Хорьковка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000005965
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000596
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ванёрово

Ванёрово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Грыфице гминаcында урнашкан авыл.

# Ванёрово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Саффилд-Депот (Коннектикут)

Саффилд-Депот — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Саффилд-Депот (Коннектикут)
## Географиясе

Саффилд-Депот халык санын алу урыны мәйданы — 5,1 км², 5,104358 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 Фут биеклектә урнашкан.
# NGC 6527

NGC 6527 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6527
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Трояново (Великопольское воеводалыгы)

Трояново — Польшаның Великопольское воеводалыгы Мурована-Гослина гминасында урнашкан авыл.

# Трояново (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мелен (Сена һәм Марна)

Мелен (фр. Melun) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Сафонава (Горацкий районы)

Сафонава (белар. Сафонава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.

# Сафонава (Горацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Должешть

Должешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Должешть (коммуна) коммунасына карый.

# Должешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Жачкава

Жачкава (белар. Жачкава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Жачкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Алыкәнд (Гөйчай)

Алыкәнд (әзери. Alıkənd) — Әзербайҗанның Гөйчай районына караган авыл.
# Чигисла

Чигисла — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы елгасының сул ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.

# Чигисла
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200020227
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202022
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Розтоки (Карпатасты воеводалыгы)

Розтоки — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Тарновец гминасында урнашкан авыл.

# Розтоки (Карпатасты воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Грабина-Велика

Грабина-Велика — Польшаның Великопольское воеводалыгы Домбе гминасында урнашкан авыл.

# Грабина-Велика
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бринковенешть

Бринковенешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Бринковенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Бринковенешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Юравичы (Лидский районы)

Юравичы (белар. Юравічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Юравичы (Лидский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Хызардере (Чилимли)

Хызардере (төр. Hızardere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Чилимли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# TACO1

TACO1 (ингл. translational activator of cytochrome c oxidase I) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Агачһан (Чермик)

Агачһан (төр. Ağaçhan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Пелито (Римини)

Пелито — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Римини өязендә урнашкан торак пункт.

# Пелито (Римини)
## Географиясе

Пелито Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пелито (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 72 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр :
Хронологик таблица :
72 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.

# 72 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:72 елда (б. э. к.) туганнар

# 72 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:72 елда (б. э. к.) вафатлар
# DRICH1

DRICH1 (ингл. Aspartate rich 1) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Маныловка

Маныловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вопра елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Маныловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000007711
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000771
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Аррей-эт-Ан

Аррей-эт-Ан (фр. Arraye-et-Han) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Аррей-эт-Ан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,34 км².
# Караганды (Бүрле районы)

Караганды (каз. Қарағанды) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Караганды (Бүрле районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Стара Студниця

Стара Студниця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Калиш-Поморский гминаcында урнашкан авыл.

# Стара Студниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Камышлы татар педагогия укуханәсе

Сембер—Камышлы татар педагогия училищесы — Сембер шәһәрендә һәм Самар өлкәсенең Камышлы авылында урнашкан булган уку йорты. 1930—1956 елларда эшләгән.

# Камышлы татар педагогия укуханәсе
## Тарих

1930 елда Сембер татар педагогия техникумы буларак ачылган; 1930-елларда бирегә Самардан һәм Күзнәйдән татар-башкорт техникумнары күчерелгәннәр.
Укуханәдә рус теле һәм әдәбияты, татар теле һәм әдәбияты, татар һәм рус телләрен һәм әдәбиятларын укыту методикасы, балалар әдәбияты, ССРБ тарихы, яңа тарих, ССРБ конституциясе, җәгъграфия, табигать белеме, педагогика һәм педагогика тарихы, психология, арифметика, әлҗәбер, тригонометрия, стереометрия, музыка, рәсем, җырлау, хәрби хәзерләү, физмәдәният һ.б. фәннәрне укытканнар.
1930—1932 елда укуханә элеккеге Языковлар йортында, 1940 елга кадәр — элеккеге Гончаров йортында урнашкан булган. 1940 елда, Фин сугышы вакытында, хакимият карары буенча укуханә үз йортыннан сөрелгән, бина хәрби-диңгез флотының оешмаларына тапшырылган. 1940—1941 елларда дәресләр авыл хуҗалыгы, китапханә һәм чуаш педагогия укуханәләре биналарында алып барылганнар.
1941 елның 2 июлендә Сембер шәһәр шурасы «Сембер шәһәрендә ССРБ хәрби-диңгез флотының комиссариаты, ССРБ елга флотының комиссариаты, һәм Идел буе хәрби бүлгесенең штабы урнаштыру турында» дигән караны кабул иткән һәм Сембердә урнашкан урта уку йортлары директорларыннан биналарны бер тәүлек эчендә бушатырга таләп иткән.
1941/42 уку елының башында татар педагогия училищесы Куйбышев өлкәсенең Камышлы авылына күчеп урнашырга мәҗбүр булды.
1956 елда Камышлы татар педагогия училищесын, Богырыслан татар педукухансе белән берләштереп, яптырганнар.

# Камышлы татар педагогия укуханәсе
## Директорлар

* Әхмәт Казаков (1934-1937)
* Хәмзә Долотказин (1937-1956)
# Роберт Ильясов

Роберт Ильясов :
* Роберт Ильясов (1954), эколог, радиобиолог, фән докторы.
* Роберт Ильясов (1973), спортчы (регбичы).
# Оберкурцхайм

Оберкурцхайм — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Пёльс-Оберкурцхайм округы составына керә.

# Оберкурцхайм
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 861 метр биеклектә урнашкан. Санкт-Освальд-Мёдербругг коммуналары белән чиктәш.
# Хунат (Меликгази)

Хунат (төр. Hunat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Аралык (Бисмил)

Аралык (төр. Aralık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Амазено

Амазено — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Фрозиноне провинциясе составына керә.

# Амазено
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 112 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастро-дей-Вольши, Проседи, Роказека деи Волши, Сонино, Валлекорса, Вилла-Санто-Стефано һәм Монте Сан Бяҗо коммуналары белән чиктәш.
# Метсанурме

Метсанурме (эст. Metsanurme) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Лисна (авыл)

Лисна (белар. Лісна) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Лисна (авыл)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Альбалатильо

Альбалатильо (исп. Albalatillo) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альбалатильо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 9,148268 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 259 метр биеклектә урнашкан.
# Риф Сәхәбетдинов

Риф Сәхәбетдинов (Риф Рәис улы Сәхәбетдинов, 9 декабрь 1955(1955-12-09) (68 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — очучы, авиация генерал-майоры (2003), РФ каһарманы (2005), РФның атказанган хәрби очучысы (2005).
# Сен-Майё

Сен-Майё (фр. Saint-Mayeux) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Мюр-де-Бретань кантонына карый.

# Сен-Майё
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,24 км².