# Цинанхум

Цинанхум (лат.Cynanchum) - якынча 300 төрдән торучы, шул исәптән Apocynaceae гаиләсенә караган кайбер үсемлекләрне үз эченә алган, мамыкбашчалар семьялыгыннан күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы.

# Цинанхум
## Атамасы

Таксон исеме грек телендәге кинос ("эт") һәм анчеин ("сугарга") сүзләреннән килеп чыга, шуңа күрә берничә төрнең уртак исеме - "этне буа торган йөзем агачы". Күпчелек төрләр үрмәле. Агулану очраклары теркәлгән.

# Цинанхум
## Морфология

Бу үсемлекләр күпьеллык үләннәр, еш кына тамырчалы. 30-60 см биеклектә. Тамыры кыска. Сабагы нәзек, үрмәле. Яфраклары гадәттә капма-каршы урнашканнар, йомыркасыман, озын саплы, күгелҗем төстә. Чәчәкләре ике җенесле, ак яки алсу, куентылы яисә оч чатыр чәчәк төркемнәрендә. Семьялыкның башка төрләре кебек, бу үсемлекләрнең дә җимешләре - бер, сирәк кенә ике табакчадан торучы коры фолликул. Орлыклары озын бүрекчәле. Июнь-июльдә чәчәк ата. Җимешләре август-сентябрьдә өлгерә. Орлыктан һәм вегетатив юл белән (тамыр үрентеләреннән) үрчи.

# Цинанхум
## Таралу

Бу төрләр тропик һәм субтропик өлкәләрдә очрый. Берничә төре уртача поясларда да үсә.
Татарстан территориясендә бер төре – очлы  цинанхум (C. acutum) бар, Идел алдында Карлы елгасы буенда очрый. Тозлырак туфракларны өстен күрә.

# Цинанхум
## Әһәмияте

Cynanchum atratum тамыры Кытай традицион медицинасында кулланыла һәм Bai wei дип атала. Башка берничә төре традицион Кытай даруларын ясауда кулланылган.
Халык медицинасында үләне суы эч йомшарткыч чара буларак кулланыла.
Декоратив, агулы үсемлек.
Баллы.
ТРның Кызыл китабына кертелгән (2006).

# Цинанхум
## Классификация

XX гасыр ахырында үз эченә 400 төрне алган Cynanchum ыругы полифилетик дип таныла һәм берничә ыругка таркала. Кабер төрләре Orthosia, Pentarrhinum, Vincetoxicum ыругларына күчерелә.
2023-нче елда ыругның таксономиясен яңадан карап чыгу ике яңа синонимны ачыклый: 1877-нче елда Кытайның Шаньдун өлкәсендә тасвирланган Vincetoxicum sibiricum f. linearifolium һәм озак вакыт игътибарсыз калган, моңа кадәр Монголия өчен эндемик дип саналган Cynanchum gobicum.

# Цинанхум
## Төрләр

2023 февраль аенда Plants of the World Online басмасы чыгарган мәгълүмат буенча, үз эченә түбәндәге төрләрне ала:
* Cynanchum absconditum Liede
* Cynanchum abyssinicum Decne.
* Cynanchum acidum (Roxb.) Oken
* Cynanchum aculeatum (Desc.) Liede & Meve
* Cynanchum acuminatum Humb. & Bonpl. ex Schult.
* Cynanchum acutum L.
* Cynanchum adalinae (K.Schum.) K.Schum.
* Cynanchum africanum (L.) Hoffmanns.
* Cynanchum alatum Wight & Arn.
* Cynanchum alternilobum (M.G.Gilbert & P.T.Li) Liede & Khanum
* Cynanchum altiscandens K.Schum.
* Cynanchum ambovombense (Liede) Liede & Meve
* Cynanchum ampanihense Jum. & H.Perrier
* Cynanchum analamazaotrense Choux
* Cynanchum anderssonii Morillo
* Cynanchum andringitrense Choux
* Cynanchum angavokeliense Choux
* Cynanchum annularium (Roxb.) Liede & Khanum
* Cynanchum ansamalense Liede
* Cynanchum anthonyanum Hand.-Mazz.
* Cynanchum antsiranense (Meve & Liede) Liede & Meve
* Cynanchum appendiculatopsis Liede
* Cynanchum appendiculatum Choux
* Cynanchum arabicum (Bruyns & P.I.Forst.) Meve & Liede
* Cynanchum arenarium Jum. & H.Perrier
* Cynanchum areysianum (Bruyns) Meve & Liede
* Cynanchum balense Liede
* Cynanchum baronii Choux
* Cynanchum batangense P.T.Li
* Cynanchum beatricis Morillo
* Cynanchum bernardii Morillo
* Cynanchum bicampanulatum M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum bisinuatum Jum. & H.Perrier
* Cynanchum blandum (Decne.) Sundell
* Cynanchum blyttioides Liede
* Cynanchum bojerianum (Decne.) Choux
* Cynanchum bosseri Liede
* Cynanchum boudieri H.Lév. & Vaniot
* Cynanchum boveanum Decne.
* Cynanchum bowmanii S.T.Blake
* Cynanchum brasiliense (Morillo) Liede
* Cynanchum brevicoronatum M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum brevipedicellatum (P.I.Forst.) Liede & Meve
* Cynanchum brevipedunculatum J.Y.Shen
* Cynanchum bricenoi Morillo
* Cynanchum bungei Decne.
* Cynanchum callialatum Buch.-Ham. ex Wight
* Cynanchum carautanum (Fontella & E.A.Schwarz) Morillo
* Cynanchum caudiculatum Rapini
* Cynanchum caudigerum R.W.Holm
* Cynanchum celebicum Schltr.
* Cynanchum chanchanense Morillo
* Cynanchum chinense R.Br.
* Cynanchum chouxii Liede & Meve
* Cynanchum comorense Choux
* Cynanchum compactum Choux
* Cynanchum corymbosum Wight
* Cynanchum crassiantherae Liede
* Cynanchum crassipedicellatum Meve & Liede
* Cynanchum cristalinense Morillo
* Cynanchum cuatrecasasii Morillo
* Cynanchum cubense (A.Rich.) Woodson
* Cynanchum cucullatum N.E.Br.
* Cynanchum cyathiforme (Sundell) W.D.Stevens
* Cynanchum dalhousiae Wight
* Cynanchum daltonii (Decne.) Liede & Meve
* Cynanchum danguyanum Choux
* Cynanchum decaryi Choux
* Cynanchum decipiens C.K.Schneid.
* Cynanchum decorsei (Costantin & Gallaud) Liede & Meve
* Cynanchum defilippii Delponte
* Cynanchum descoingsii Rauh
* Cynanchum diazmirandae Morillo
* Cynanchum dimidiatum (Hassk.) Boerl.
* Cynanchum doleriticum Goyder
* Cynanchum dombeyanum (Decne.) Morillo
* Cynanchum duclouxii M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum elachistemmoides (Liede & Meve) Liede & Meve
* Cynanchum elegans (Benth.) Domin
* Cynanchum ellipticum (Harv.) R.A.Dyer
* Cynanchum erikseniae Morillo
* Cynanchum erythranthum Jum. & H.Perrier
* Cynanchum ethiopicum Liede & Khanum
* Cynanchum eurychitoides (K.Schum.) K.Schum.
* Cynanchum eurychiton (Decne.) K.Schum.
* Cynanchum falcatum Hutch. & E.A.Bruce
* Cynanchum fasciculiflorum Morillo
* Cynanchum fernandezii Morillo
* Cynanchum fimbricoronum P.T.Li
* Cynanchum floribundum R.Br.
* Cynanchum floriferum Liede & Meve
* Cynanchum foetidum (Cav.) Kunth
* Cynanchum folotsioides Liede & Meve
* Cynanchum forskaolianum Meve & Liede
* Cynanchum fragrans (Wall.) Liede & Khanum
* Cynanchum gentryi (Morillo) Liede
* Cynanchum gerrardii (Harv.) Liede
* Cynanchum gilbertii Liede
* Cynanchum giraldii Schltr.
* Cynanchum glomeratum Bosser
* Cynanchum gobicum Grubov
* Cynanchum goertsianum Morillo
* Cynanchum gonoloboides Schltr.
* Cynanchum gracillimum Wall. ex Wight
* Cynanchum graminiforme Liede
* Cynanchum grandidieri Liede & Meve
* Cynanchum graphistemmatoides Liede & Khanum
* Cynanchum guatemalense Dugand
* Cynanchum guehoi Bosser
* Cynanchum hardyi Liede & Meve
* Cynanchum hastifolium K.Schum.
* Cynanchum haughtii Woodson
* Cynanchum hemsleyanum (Oliv.) Liede & Khanum
* Cynanchum heteromorphum Vatke
* Cynanchum heydei Hook.f.
* Cynanchum hickenii Malme
* Cynanchum hoedimeerium Bakh.f.
* Cynanchum hooperianum (Blume) Liede & Khanum
* Cynanchum hubeiense Wen B.Xu, B.S.Xia & J.Y.Shen
* Cynanchum humbert-capuronii Liede & Meve
* Cynanchum implicatum (Jum. & H.Perrier) Jum. & H.Perrier
* Cynanchum insigne (N.E.Br.) Liede & Meve
* Cynanchum insipidum (E.Mey.) Liede & Khanum
* Cynanchum insulanum(Hance) Hemsl.
* Cynanchum itremense Liede
* Cynanchum jaliscanum (Vail) Woodson
* Cynanchum jaramilloi Morillo
* Cynanchum juliani-marnieri Desc.
* Cynanchum jumellei Choux
* Cynanchum junciforme (Decne.) Liede
* Cynanchum kaschgaricum Y.X.Liou
* Cynanchum kingdonwardii M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum kintungense Tsiang
* Cynanchum kwangsiense Tsiang & H.D.Zhang
* Cynanchum laeve - honeyvine
* Cynanchum lanhsuense T.Yamaz.
* Cynanchum lecomtei Choux
* Cynanchum ledermannii Schltr.
* Cynanchum leptolepis (Benth.) Domin
* Cynanchum leptostephanum Diels
* Cynanchum leucophellum Diels
* Cynanchum ligulatum (Benth.) Woodson
* Cynanchum lineare N.E.Br.
* Cynanchum liukiuense Warb.
* Cynanchum loheri Schltr.
* Cynanchum longipedunculatum M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum longipes N.E.Br.
* Cynanchum longirostrum (K.Schum.) W.D.Stevens
* Cynanchum lopezpalaciosii Morillo
* Cynanchum luteifluens (Jum. & H.Perrier) Desc.
* Cynanchum lysimachioides Y.Tsiang & P.T.Li
* Cynanchum maasii Morillo
* Cynanchum macranthum Jum. & H.Perrier
* Cynanchum macrolobum Jum. & H.Perrier
* Cynanchum madagascariense K.Schum.
* Cynanchum magale Buch.-Ham. ex Dillwyn
* Cynanchum mahafalense Jum. & H.Perrier
* Cynanchum malampayae (Kloppenb., Cajano & Hadsall) Sodusta
* Cynanchum mariense (Meve & Liede) Liede & Meve
* Cynanchum mariquitense Mutis
* Cynanchum marnieranum Rauh
* Cynanchum masoalense Choux
* Cynanchum maximoviczii Pobed.
* Cynanchum megalanthum M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum membranaceum (Liede & Meve) Liede & Meve
* Cynanchum menarandrense Jum. & H.Perrier
* Cynanchum messeri (Buchenau) Jum. & H.Perrier
* Cynanchum mevei Liede
* Cynanchum meyeri (Decne.) Schltr.
* Cynanchum microstemma (Turcz.) Morillo
* Cynanchum minahassae Schltr.
* Cynanchum montevidense Spreng.
* Cynanchum moramangense Choux
* Cynanchum moratii Liede
* Cynanchum mossambicense K.Schum.
* Cynanchum muricatum (Blume) Boerl.
* Cynanchum napiferum Choux
* Cynanchum natalitium Schltr.
* Cynanchum nematostemma Liede
* Cynanchum nielsenii Morillo
* Cynanchum obovatum (Decne.) Choux
* Cynanchum obtusifolium L.f.
* Cynanchum officinale (Hemsl.) Tsiang & H.D.Zhang
* Cynanchum orangeanum (Schltr.) N.E.Br.
* Cynanchum oresbium (Bruyns) Goyder
* Cynanchum otophyllum C.K.Schneid.
* Cynanchum ovalifolium Wight
* Cynanchum pachycladon Choux
* Cynanchum pamirense Tsiang & H.D.Zhang
* Cynanchum papillatum Choux
* Cynanchum paramorum Morillo
* Cynanchum pearsonianum Liede & Meve
* Cynanchum pedunculatum R.Br.
* Cynanchum peraffine Woodson
* Cynanchum perrieri Choux
* Cynanchum petignatii Liede & Rauh
* Cynanchum phillipsonianum Liede & Meve
* Cynanchum physocarpum Schltr.
* Cynanchum pichi-sermollianum (Raimondo & Fici) Liede & Khanum
* Cynanchum pietrangelii Morillo
* Cynanchum polyanthum K.Schum.
* Cynanchum praecox Schltr. ex S.Moore
* Cynanchum prevostii Morillo
* Cynanchum puberulum F.Muell. ex Benth.
* Cynanchum pulchellum (Wall.) Liede & Khanum
* Cynanchum purpureiflorum Morillo
* Cynanchum purpureum (Pall.) K.Schum.
* Cynanchum pusilum Grubov
* Cynanchum pycnoneuroides Choux
* Cynanchum racemosum (Jacq.) Jacq.
* Cynanchum radians (Forssk.) Lam.
* Cynanchum radiatum Jum. & H.Perrier
* Cynanchum rauhianum Desc.
* Cynanchum registanense Jayanthi
* Cynanchum rensonii (Pittier) Woodson
* Cynanchum repandum (Decne.) K.Schum.
* Cynanchum resiliens (B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder
* Cynanchum revoilii (Franch.) Khanum & Liede
* Cynanchum riometense Sundell
* Cynanchum rioparanense Sundell
* Cynanchum rossii Rauh
* Калып:Interlanguage link (Turcz.) Liede & Khanum
* Cynanchum roulinioides (E.Fourn.) Rapini
* Cynanchum rubricoronae Liede
* Cynanchum rungweense Bullock
* Cynanchum sahyadricum (Ansari & Hemadri) Liede & Khanum
* Cynanchum sarcomedium Meve & Liede
* Cynanchum schistoglossum Schltr.
* Cynanchum scopulosum Bosser
* Cynanchum sessiliflorum (Decne.) Liede
* Cynanchum sigridiae Meve & M.Teissier
* Cynanchum sinoracemosum M.G.Gilbert & P.T.Li
* Cynanchum socotranum (Lavranos) Meve & Liede
* Cynanchum somaliense (N.E.Br.) N.E.Br.
* Cynanchum staubii Bosser
* Cynanchum stenospira K.Schum.
* Cynanchum stoloniferum (B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder
* Cynanchum subpaniculatum Woodson
* Cynanchum subtilis Liede
* Cynanchum suluense Schltr.
* Cynanchum sumbawanum Warb.
* Cynanchum surrubriflorum W.D.Stevens
* Cynanchum szechuanense Tsiang & H.D.Zhang
* Cynanchum tamense Morillo
* Cynanchum thruppii (Oliv.) Khanum & Liede
* Cynanchum toliari Liede & Meve
* Cynanchum trollii Liede & Meve
* Cynanchum tsaratananense Choux
* Cynanchum tuberculatum (Blume) Boerl.
* Cynanchum tunicatum (Retz.) Alston
* Cynanchum umtalense Liede
* Cynanchum unguiculatum (Britton) Markgr.
* Cynanchum vanlessenii (Lavranos) Goyder
* Cynanchum verrucosum (Desc.) Liede & Meve
* Cynanchum viminale (L.) L.
* Cynanchum violator R.W.Holm
* Cynanchum virens (E.Mey.) D.Dietr.
* Cynanchum wallichii Wight
* Cynanchum warburgii Schltr.
* Cynanchum wilfordii (Maxim.) Hook.f.
* Cynanchum zeyheri Schltr.

# Цинанхум
## Төрләр
### Элеккеге төрләр

* Cynanchum auriculatum = Vincetoxicum auriculatum
* Cynanchum arizonicum = Metastelma arizonicum
* Cynanchum utahense = Funastrum utahense