yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пожоги

Пожоги — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Гнойно гминасында урнашкан авыл.

# Пожоги
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рузвельт (Вашингтон)

Рузвельт — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рузвельт (Вашингтон)
## Географиясе

Рузвельт халык санын алу урыны мәйданы — 9,810693 км², 3,79 квадрат миль, 9,810698 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 111 метр һәм 364 Фут биеклектә урнашкан.
# Оуквейл (Көнбатыш Виргиния)

Оуквейл — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оуквейл (Көнбатыш Виргиния)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Оуквейл (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,087491 км², 1,087489 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 525 ± 1 метр һәм 525 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Мартин-де-Оскос

Сан-Мартин-де-Оскос (исп. San Martín de Oscos) — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сан-Мартин-де-Оскос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 66,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вейн (Вашингтон, Висконсин)

һәм
Вейн — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вейн (Вашингтон, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,8 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 302 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Николас Кейдж

Николас Кейдж (ингл. Nicolas Cage, чын исем — Николас Ким Коппола (ингл. Nicolas Kim Coppola), 1964 елның 7 гыйнвары, Лоң-Бич, Калифорния, АКШ) — Америка актеры, кино режиссеры һәм продюсеры. «Оскар» һәм «Алтын Глобус» премиясе лауреаты. Аның роллары диапазоны бик зур: Голливуд блокбастерларыннан һәм фестиваль шедеврларыннан аз бюджетлы комедияләргә һәм уңышсыз проектларга кадәр. Аның фильмнардагы актерлыгының үзенчәлекләре һәм ачык рольнең булмавы Кейджны безнең чорның иң бәхәсле актерларының берсе итте.
# Грондона

Грондона — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Алессандрия провинциясе составына керә.

# Грондона
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арквата Скривия, Изола-дель-Кантоне, Рокафорте Лигуре, Боргетто-ди-Борбера һәм Виньоле-Борбера коммуналары белән чиктәш.
# Леттере

Леттере — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Неаполь провинциясе составына керә.

# Леттере
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 356 метр биеклектә урнашкан. Казола-ди-Наполи, Ангри, Корбара, Граньяно, Равелло, Сант'Антонио Абате, Трамонти һәм Кастелламмаре-ди-Стабия коммуналары белән чиктәш.
# Инҗир (Дураган)

Инҗир (төр. İncir) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фризолино (Җенова)

Фризолино — Италиянең Лигурия төбәге Не өязендә урнашкан торак пункт.

# Фризолино (Җенова)
## Географиясе

Фризолино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фризолино (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Толпар (авыл)

Толпар (каз. Тұлпар) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Толпар (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Меркез Калканҗы (Рефахие)

Меркез Калканҗы (төр. Merkez Kalkancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Рефахие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Маркис-ди-Соза

Маркис-ди-Соза — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Маркис-ди-Соза
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 125,175 км².
# Балфор (Төньяк Каролина)

Балфор — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Балфор (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Балфор халык санын алу урыны мәйданы — 4,208509 км², 4,651882 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 645 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Госса

Госса (алман. Gossa) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Госса
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бинташ (Чермик)

Бинташ (төр. Bintaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хуҗа Бәдигый

Бәдигы́й Хуҗа Габделбәдигъ улы (1887 елның 24 декабре, РИ, Казан губернасы, Мамадыш өязе, Югары Бөрсет — 1940 елның 17 ноябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — тел галиме, фольклорчы, дәреслекләр авторы. Сәяси репрессия корбаны.

# Хуҗа Бәдигый
## Биография

Хуҗа Бәдигы́й 1887 елның 24 декабрендә Казан губернасы, Мамадыш өязе Югары Бөрсет авылында мулла гаиләсендә дөньяга килә. 1899-1908 елларда "Мөхәммәдия" мәдрәсәсендә белем ала. 1912-1914 елларда төрледән-төрле фольклор экспедицияләре оештыра. 1917 елдан сон НКП системасында эшли башлый, НКП гыйльми коллегиясе секретаре вазифасын ала. 1918-26 елларда Татар педагогия техникумында һәм Казан мәктәпләрендә укыта, Академүзәктә эшли. 1926-1930 елларда СССР Фәннәр академиясенең Ленинград Көнчыгышны өйрәнү институтында белемен күтәрә. 1930 елдан Казан педагогия институтында эшли башлый, 1938 дән шунда профессор була. 1938 елның 11 маенда кулга алына, "Идель-Урал" контрреволюцион оешмасында катнашуда гаепләнә һәм 10 елга иректән азат булуга хөкем ителә, ләкин аны аклап калуга ирешәләр, галим 1940 елның 23 июнендә хөкемнән азат ителә. Шул ук елның 17 ноябрендә вафат була.

# Хуҗа Бәдигый
## Фәнни эшчәнлеге

Татар теленең фонетик, грамматик, лексик нормаларын өйрәнә. Хезмәтләре татар әдәби теле тарихына карый. Татар фольклоры җыентыкларын төзи. Мәктәпләр һәм югары уку йортлары өчен татар теле дәреслекләре авторы.

# Хуҗа Бәдигый
## Фәнни хезмәтләре

* Ана теле нәхүе. Казан, 1917; Ана теле сарыфы. Казан, 1919; Ана теле дәреслеге. Казан, 1919; Татар теле. Морфология. Казан, 1933.

# Хуҗа Бәдигый
## Фәнни эшләре, сочиненияләре

* Грамматика родного языка. Казань, 1919 (совм. с М. Корбангалиевым; на татар. яз.);
* Народная литература. Пословицы и загадки. Казань, 1926 (на татар. яз.);
* Учебник татарского языка для русских школ. Казань, 1926 (совм. с М. Корбангалиевым; на татар. яз.);
* Развитие татарского литературного языка // Безнен зол. 1930. № 2-4;
* Грамматика татарского языка. Казань, 1931 (на татар. яз.);
* Татарский литературный язык за 15 лет // Яналиф. 1932. № 9/10;
* Учебник татарского языка для нетатар. Казань, 1932 (совм. с М. Корбангалиевым; на татар. яз.);
* Букварь на татарском языке. Для слепых. М., 1934 (совм. с М. Корбангалиевым; на татар. яз.);
* О некоторых проблемах языка // Магариф. 1936. № 5.

# Хуҗа Бәдигый
## Гаиләсе

Бер генә кызы булган ― Роза, Казан музыка училищесында, аннан соң Ленинград консерваториясендә укыган.
    оныгы Антон Бәдигый, тавыш режиссеры (Санкт-Петербург).
# Подгае (Буский повяты)

Подгае — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Буско-Здруй гминасында урнашкан авыл.

# Подгае (Буский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хәйретдин Вәли

Хәйретдин Вәли (1893, — 1963, ) — әдәби тәнкыйтьче. Мәкаләләре Габдулла Тукай, Фәтхи Борнаш, Гадел Кутуй, Галимҗан Ибраһимов иҗатлары турында. Аеручы билгеле хезмәтләре: «Әдәби типлар механизмы», «Татар шигыре төзелеше» (икесе дә 1929) китаплары.
# Кастельфранко-ди-Сотто

Кастельфранко-ди-Сотто — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Пиза провинциясе составына керә.

# Кастельфранко-ди-Сотто
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 16 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Альтопашо, Бьентина, Фучеккьо, Монтополи-ин-Валь-д'Арно, Сан-Миниато, Санта-Кроче-сулл'Арно һәм Санта-Мария-а-Монте коммуналары белән чиктәш.
# Pedru Kabral

Pedru Alvariş Kabral (порт. Pedro Álvares Cabral; 1467 yäki 1468, Belmonte — yaq. 1520, Santaren) — Braziliäneñ ber öleşen açqan portugal diñgezçese.
# Кампильоне-Фениле

Кампильоне-Фениле — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Кампильоне-Фениле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 365 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бибьяна, Брикеразио һәм Кавур коммуналары белән чиктәш.
# Эжин

Эжин — Польшаның Великопольское воеводалыгы Победзиска гминасында урнашкан авыл.

# Эжин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эль Тереро дел Рефухио (Калвильо)

Эль Тереро дел Рефухио — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Кальвильо муниципалитеты составына керә.

# Эль Тереро дел Рефухио (Калвильо)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Тереро дел Рефухио (Калвильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Бредли-Гарденс (Нью-Джерси)

Бредли-Гарденс — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бредли-Гарденс (Нью-Джерси)
## Географиясе

Бредли-Гарденс халык санын алу урыны мәйданы — 11,974186 км², 11,954835 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фрадес-де-ла-Сьерра

Фрадес-де-ла-Сьерра (исп. Frades de la Sierra) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фрадес-де-ла-Сьерра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 950 метр биеклектә урнашкан.
# Ягодник (Мокроног–Требелно)

Ягодник — Словениянең Мокроног-Требелно (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ягодник (Мокроног–Требелно)
## Географиясе

Мәйданы — 0,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510,4 метр биеклектә урнашкан.
# Загорнице

Загорнице (чех. Záhornice) — Чехиянең Урта Чехия крае Нимбурк һәм Q89884985? районында урнашкан авыл.

# Загорнице
## Географиясе

Мәйданы — 17,0787 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 211 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Загорнице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Загорнице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Загорнице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 910 |
| 1880 | 966 |
| 1890 | 934 |
| 1900 | 926 |
| 1910 | 931 |
| 1921 | 955 |
| 1930 | 852 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 602 |
| 1961 | 508 |
| 1970 | 443 |
| 1980 | 399 |
| 1991 | 355 |
| 2001 | 337 |
| 2011 | 421 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 419 |
| 2016 | 411 |
| 2017 | 409 |
| 2018 | 408 |
| 2019 | 421 |
| 2020 | 425 |
| 2021 | 416 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 397 |
| 2022 | 407 |
| 2023 | 419 |
| 2024 | 413 |
# Луэсма

Луэсма (исп. Luesma) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Луэсма
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 29,398193 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 943 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Ломна (Новодворский повяты)

Ломна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Чоснув гминасында урнашкан авыл.

# Ломна (Новодворский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Люссан

Люссан (фр. Lussant) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Коръән-хафиз

Коръән-хафиз (гарәп. حفظ القرآن‎ «Коръәнне яттан белүче», «Коръәнне яклаучы») — Коръәнне яттан белүче мөселман кешесе, изге китапны белү сәбәпле дин әһелләре сафына кертелгән.

# Коръән-хафиз
## Хафизлык

Коръәнне тулысынча ятлап, Изге Китапның эчтәлеген яклап торучы кешеләрне мөселманнар Коръән-хафиз («хафиз әл-Коръән») тип атый, алар мөселманнарның аерым дини катламы дип санала.
Күплектә — «хафаза» тип атала.
Хафиз дип шулай ук дистәләрчә мең хәдисне, аны тапшыручыларны, шулай ук хәдисне тапшырган кешеләрнең шәхси сыйфатларын, аларның ышанычлылыгын, тугры сүзлелеген, хата-кимчелексез яттан белгән мөхәддисләрчеләрне дә (хәдис белгечләрен) атыйлар.

# Коръән-хафиз
## Тарих

Коръәнне яттан белүчеләр, ягъни ятлап алучыларның Ислам ядкярләрен саклап калуда әһәмияте бик зур. Коръән сүрәләре һәм аятлары, хәдисләр Мөхәммәт Пәйгамбәр үзе исән чагында ук махсус ятлап алыныла башлаган һәм буыннан-буынга тапшырыла барган.
Коръәннең үзгәрешсез сакланып килүендә хафизларның хезмәте зур. Коръәнне һәм хәдисләрне ятлап алу традициясы бүгенге көндә дә сакланып килә.
# Күгидел

Күгидел — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453666, ГАТОБК коды — 80206810007.

# Күгидел
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 411 кешенең яшәве мәгълүм.
# (8267) 1986 TX3

(8267) 1986 TX3 (лат. 1986 TX3) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8267) 1986 TX3
## Тарихы

1986 елның 4 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TX3» саналган.
# Студзёнка (Силезия воеводалыгы)

Студзёнка — Польшаның Силезия воеводалыгы Пщина гминасында урнашкан авыл.

# Студзёнка (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Себаделье-да-Серра

Себаделье-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Транкозу муниципалитетына карый.

# Себаделье-да-Серра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Винга (коммуна)

Винга — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.

# Винга (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 155 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 109 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Винга, Майлат һәм Менештур авыллары урнашкан.
# Илдус Мостюков

Илдус Мостюков (Илдус Шәйхелислам улы Мостюков, 6 март 1928(1928-03-06), Казан, РСФСР, СССР — 6 июль 2024(2024-07-06) (96 яшь), ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1980). 50 фәнни хезмәт авторы, уйлап табуларга 24 автор шәһадәтнамә иясе, техник фәннәр кандидаты, профессор.

# Илдус Мостюков
## Тәрҗемәи хәле

1928 елның 6 мартында Казанда туган. 1947 елда Казан механик-технологик техникумын тәмамлаганнан соң, «Казэнерго» берләшмәсендә хезмәт эшчәнлеген башлаган, анда ул техник-электриктан диспетчер хезмәтенең өлкән инженерына кадәр эшләгән, шул ук вакытта читтән торып Мәскәү энергетика институтында укыган. Шуннан соң укырга Казан авиация институтының радиотехника факультетына укырга күчкән һәм аны тәмамлаган. Радиолокация өлкәсендә эшләгән, эшләре халык хуҗалыгында да кулланылышка кертелгән булган.

# Илдус Мостюков
## Вафаты

2024 елның 6 июлендә 96 яшендә вафат.

# Илдус Мостюков
## Хәтер

* 2024 елның 30 августында Казанның Илдус Шәйхелислам улы 2020―2024 елларда яшәгән М. Горький урамындагы 3Б йорт диварына мемориаль такта куелган (авторы скульптор, Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы Зөлфия Мөхәммәдьянова).
# Гомәр ага

Гомәр ага — заманында хәзерге Украина җирләрендә яшәгән татарларның хәрби лидеры була.
Олыгайгач, 1643 елда ул 4 мең хәрби белән җитәкчелек итеп принц Иеремия (Ярема) Михаил Корибут-Вишневецкийның Днепр арты җирләренә экспедициядә җитәкче була. Кырымга кире кайткач, аңа Сула елгасында Иеремия (Ярема) Михаил Корибут-Вишневецкий һәм казаклар отряды һөҗүм итә һәм җиңә.
Аны экспедицияләрдә ике улы озата. Олы улы Байраз Кази яралануы аркасында сугыштан соң берничә көннән үлә.
# Ивашкавичы (авыл, Петрыкавский районы)

Ивашкавичы (белар. Івашкавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.

# Ивашкавичы (авыл, Петрыкавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ястребовка

Ястребовка (рус. Ястребовка) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.

# Ястребовка
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Ястребовка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%).
# Гринтовець-при-Осилници

Гринтовець-при-Осилници — Словениянең Осилниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гринтовець-при-Осилници
## Географиясе

Мәйданы — 4,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 270,4 метр биеклектә урнашкан.
# Шарантонне (Шер)

Шарантонне (фр. Charentonnay) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Доминице

Доминице — Польшаның Великопольское воеводалыгы Влошаковице гминасында урнашкан авыл.

# Доминице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Менгамуньос

Менгамуньос (исп. Mengamuñoz) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Менгамуньос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1313 метр биеклектә урнашкан.
# Әюкә

Әюкә (1642, Жунгар ханлыгы (хәзерге Кытайның Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы)—1724) — 4нче калмык тайшасы (юлбашчы) (1672-1690), Торгуто ыруы вәкиле, беренче калмык ханы (1690-1724), Мончаның улы һәм варисы, Тайчин белән Эрдни-Батуның ейән.

# Әюкә
## Биография

Калмык ханның бала чагы Жунгариядә үтә. Чын исеме Ившин (Амита будданың исеменнән кыскартып алынган), әммә рус тарихына Әюкә дип ингән. 1654 елда Тайчин олатасы белән Идел буенча килә. 1672 елда атасы Мынчак үлгәннән соң, агалары һәм башка туганнары ярдәмендә Калмык урдасының төп башлыгы (тайша) дип игълан ителә.
Әюкә волга калмыкларын берләштереп, үз биләмәләрен артык киңәйтә. Ул хакимлек иткән чорда Җунгария Идел буенча аның бертуган инәсе Доржи Рабтан бер мең торгоут белән күченә. Торулар Әйтүкәнең хакимлеген танып, Калмык улусы санын арттыра. Соңыннан Әюкә Кубань нугайларына хәрби походын уңышлы белем ала. Ике ай буена каршы торган нугайлар калмыкларга баш сала.
Әюкә Россия башлыгына дию үз аллы сәясәт алып бара: кемесе менәдер яхшы мөнәсәбәттә булса (мәсәлән, Сарытау коменданты Д. Е. Бахметьев), шул ук вакытта ул башкалары белән дошманлаша.
Россия влачлары түбән Идел эчендә үз йогынтысын ныгыту максатында Әүкән һәм аның гаскәрләрен Әстерхан (1705-1706) һәм Булавин (1707-1709) ихтилалларын, шулай ук Төньяк сугышын (1700-1721) басуда файдалана.
Рус батшалыгы белән тыныч мөнәсәбәтләрен тергезгән Әюкә хан казакълар, төрекмәннәргә хәрби яу башлый, мангышлак төркмәннәренең бер өлешен Идел елгасы буена күчерә. Шул ук мәлләрдә аның сугышлары комык һәм кабарда халыкларга каршы уңышлы үтә.
1690 елда Далай-лама калмык башлыгы Ләүкәгә хан титулы бирә.
Калмык ханы жунгар ханнары белән дуслык мөнәсәбәтләрен саклый. Үзенең кызын Эван Рбдан ханга кияүгә бирә. 1697 елда Әюкә хан кенәз Борис Голицын белән очраша һәм Мәскәү белән яңа килешү төзеде. Бу килешү шарты буенча ул бохара, каракалпак һәм кыргызларга каршы сугышуны үз өстәнә ала, ә руслар калмыкларга туп һәм дары вәгъдә итә.
1707 елда Әюкә Россия хөкүмәтенә ярдәм күрсәтмәй: чечен, комык һәм нугайларга каршы үз гаскәрен бирүдән баш тарта.
Яңа башкорт күтәрелеше (1704-1711) вакытында Әйтүкәнең дербет тайшасы Мунке Темур Пенза һәм Тамбов губернасында йөздән артык рус авылын яндыра, халкын әсирлеккә ала. Рус хөкүмәте Әюкәгә аңлату өчен Петр Апраксинны ебәрә.
1720 елда Петр I боерыгы буенча ул Башкортостанга һәм Донга ихтилалларны бастыру өчен үз гаскәрләрен җибәрә.
Әюкә юлбашчы турында Әюкә башкорт халык җыры бар.
# (3569) Кумон

(3569) Кумон (лат. Kumon) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3569) Кумон
## Тарихы

1938 елның 20 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 DN1» саналган.
# Баргенштедт

Баргенштедт (алман. Bargenstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Баргенштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,9 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан.
# Акмәчет районы

Акмәчет районы (укр. Чорноморський район, кырымтат. Aqmeçit rayonı) — Кырым АР территориясендә урнашкан 14 районның берсе. Районның административ үзәге - Акмәчет.
Районның мәйданы — 1509 км². Халык тыгызлыгы - 21.14 кеше/км².
Телефон коды — +380 6558.

# Акмәчет районы
## Халык

2012 елда биредә 32 050 кешенең яшәве мәгълүм.
2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы : * руслар — 52,7 % * кырым татарлары — 12,6 % * украиннар — 29,0 % * белоруслар — 0,01 % * татарлар — 0,01 %.

# Акмәчет районы
## Административ бүленеш

11 авыл җирлеге.
# Ткуарчал

Ткуарчал яки Ткварчели, Ткварчал (абх. Тҟәарчал, рус. Ткуарчал, гөрҗ. ტყვარჩელი) — Абхазия шәһәре. Ткуарчал районының үзәге.

# Ткуарчал
## География

Сухумдан 80 километр ераклыкта, Галидзга елгасының ярларында урнашкан. Таш күмер чыгару үзәге.

# Ткуарчал
## Тарих

Шәһәр статусын 1942 елдан башлап йөртә. Абхазия Республикасы каһарман шәһәре (2008).
# Старе Ратово (Польша)

Старе Ратово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Снядово гминасында урнашкан авыл.

# Старе Ратово (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бассенхайм

Бассенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Бассенхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,76 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 69 метр биеклектә урнашкан.
# Шен-ан-Семин

Шен-ан-Семин (фр. Chêne-en-Semine) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.

# Шен-ан-Семин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,46 км².
# (12) Виктория

(12) Виктория (лат. Victoria) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (12) Виктория
## Тарихы

1850 елның 13 сентябрендә Дж. Р. Хайнд тарафыннан Обсерватория Бишопа обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Майдан-Великий (Замойский повяты)

һәм
Майдан-Великий — Польшаның Люблин воеводалыгы Краснобруд гминаcында урнашкан авыл.

# Майдан-Великий (Замойский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Осыпь (Әчет шәһәр округы)

Осыпь (рус. Осыпь) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.

# Осыпь (Әчет шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Осыпь (Әчет шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
# Монтань

Монтань (фр. Montagne) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Сюд-Грезиводан кантонына карый.

# Монтань
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,78 км².