yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Валя-Стиней (Сучава)

Валя-Стиней — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Кирлибаба (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Стиней (Сучава)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 892 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (20259) Alanhoffman

(20259) Alanhoffman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20259) Alanhoffman
## Тарихы

1998 елның 24 мартында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FV10» саналган.
# Сен-Вит (Ло һәм Гаронна)

Сен-Вит (фр. Saint-Vite) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Рихард Вилштеттер

Рихард Вилштеттер (13 август 1872(1872-08-13), Карлсруэ, Алман империясе — 3 август 1942(1942-08-03) (69 яшь), Муральто, Локарно, Локарно, Тичино кантоны, Швейцария) — университет профессоры, химик (Алман империясе, Веймар җөмһүрияте, Өченче рейх, Швейцария). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1915).
Мүнхен университеты дигән уку йортында белем алган.
Лундын кыйрал җәмгыяте, Бавария фәннәр академиясе, Швеция патшасы фәннәр академиясе, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, деи Линчеи милли академиясе, Рәсәй фәннәр әкәдимиясе, Пруссия фәннәр академиясе, АКШ милли фәннәр академиясе, Турин фәннәр академиясе, Аустрия фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
Төп фәнни хезмәтләре тропин, атропин, кокаин алкалоидлары, кан пигментлары һәм хлорофилның химик төзелешен өйрәнүгә багышланган. Ванилин буягычлары һәм үсемлек пигментларын тикшергән. Ферментлар химиясенә зур өлеш керткән, каталитик һидрогенизация, фотосинтез һәм селлүлозаның таркалу процессларын өйрәнү өлкәсендә тикшеренүләр үткәргән.
# Ошкотывис

Ошкотывис — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урер-Яга елгасының сул ярыннан 75 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.

# Ошкотывис
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000085798
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008579
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Олиус

Олиус (кат. Olius) — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Олиус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 54,8 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 742 метр биеклектә урнашкан.
# Галимҗан Кәбирев

Галимҗан Кәбирев (Галимҗан Фазылҗан улы Кәбирев (Кәбиров), 12 гыйнвар 1957(1957-01-12) (67 яшь), Кече Шыгырдан, Будённый районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — , ) — терлекчелекне алып бару өлкәсендә белгеч, байтарчылык фәннәре докторы (2000), профессор (2001). 1984-2015 елларда КВИдә: терлекчелек кафедрасы мөдире (2000 елдан), зоомөһәндислек факультеты деканы, ректор (2003-2015). 2015 елның октябрендә вәкаләтләреннән явызларча файдалануда гаепләнеп кулга алына, ләкин берничә айдан соң Кәбиревкә карата кузгатылган җинаять эше амнистия уңаеннан туктатыла.
# Авасте

Авасте (эст. Avaste) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Пон-д'Эри

Пон-д'Эри (фр. Pont-d’Héry) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Пон-д'Эри
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,54 км².
# Профумати (Алесандрия)

Профумати — Италиянең Пьемонт төбәге Алессандрия өязендә урнашкан торак пункт.

# Профумати (Алесандрия)
## Географиясе

Профумати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Профумати (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Николай Авхимович

Николай Авхимович (1 [14] гыйнвар 1907, Борисов, Минск губернасы, Рәсәй империясе—12 сентябрь 1996, Минск, Беларус) — беларус совет дәүләт эшлеклесе.
Минск югары коммунистик авыл хуҗалыгы академиясендә (1930-1933), БК(б)Ф ҮК каршындагы яңадан әзерләү курсларында (1947-1948) укыган.
Беларус К(б)Ф Һомел өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1948-1951), Беларус КФ Һродна өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1951-1953), Беларус КФ ҮК икенче сәркәтибе (1953-1956), Беларус ССР Министрлар шурасы рәисе (1956-1959), БССР икмәк мәхсулатлары министры (1959-1961), БССР социаль тәэминат министры (1961-1973). СБКФ ҮК әгъзасы (1956-1961), 3-5 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
# Чепле

Чепле — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Чепле
## Географиясе

Мәйданы — 2,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430,1 метр биеклектә урнашкан.
# Сугышлы авыл җирлеге

Сугышлы авыл җирлеге — Россия Федерациясе Татарстанның Лениногорск районындагы муниципаль берәмлек.

# Сугышлы авыл җирлеге
## Тарихы

Торак пунктының статусы һәм чикләре Татарстан Республикасы 2005 елның 31 гыйнварындагы «Лениногорск муниципаль районы» муниципаль берәмлегенең һәм аның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында» 34-ЗРТ Законы белән билгеләнде.
# (18143) 2000 OK48

(18143) 2000 OK48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18143) 2000 OK48
## Тарихы

2000 елның 31 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 OK48» саналган.
# Мядырма-Яга

Мядырма-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Мядырма-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000086115
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008611
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Разим Вәлиуллин

Разим Вәлиуллин (Разим Нәгыйм улы Вәлиуллин) - язучы, композитор. Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреаты (1995).

# Разим Вәлиуллин
## Тәрҗемәи хәле

1942 елның 3 гыйнварында Татарстан АССР ның хәзерге Зәй районы Кадек авылында туган.
Кадектә башлангыч, Фёдоровкада җидееллык, Әлмәт шәһәренең 1 нче урта мәктәбен, Казан дәүләт педагогия институтының музыка факультетын (1967 ел) тәмамлый. Абыйсы Рамил Вәлиуллин (1939-1995) - Әлмәт татар дәүләт драма театрының директоры (1987-1995 еллар).

# Разим Вәлиуллин
## Хезмәт юлы

1961-1963 елларда Миңнебай урта мәктәбендә укыта.
1967-1993 елларда Лениногорск музыкаль-педагогия училищесында эшли, аның директоры була.
1970 елда "Чишмә" иҗат берләшмәсен оештыра, аңа 23 ел җитәкчелек итә.
1997 елдан Татарстан Язучылар берлегенең Әлмәт бүлегенең җаваплы сәркатибе.
Татарстан Композиторлар берлегенең Әлмәт бүлеген җитәкли.
Берничә китап авторы.

# Разим Вәлиуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1995 Рафаил Төхфәтуллин премиясе
* Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
# (19891) 3326 T-2

(19891) 3326 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19891) 3326 T-2
## Тарихы

1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3326 T-2» саналган.
# (5539) Limporyen

(5539) Limporyen (лат. Limporyen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5539) Limporyen
## Тарихы

1965 елның 16 октябрендә галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 UA1» саналган.
# Весолово (Сувальский повяты)

Весолово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шиплишки гминасында урнашкан авыл.

# Весолово (Сувальский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Түгәрәк алан (уен)

Түгәрәк алан — татар халык уены, балалар спорт тәҗрибәсен һәм физик үсешен тәэмин итүче җырлы-биюле уен.

# Түгәрәк алан (уен)
## Уйнау тәртибе

Балалар кулга-кул тотынышып түгәрәктә йөриләр Һәм такмак әйтәләр:
Бу аланда чәчәкләр күп,
Кыймыйм ләкин өзәргә.
Әминә, Гөлфия,
Әйдә әле биергә.
Бу аланда чәчәкләр күп,
Без аларга тимибез,
Лилия, Гөлия,
Әйдә бергә биибез.
Исеме әйтелгән балалар, уртага чыгып, бергәләп әйләнәләр һәм икесе дә кырыйдагы балалар арасыннан берәр баланың каршына килеп башларын ияләр. Уен әлеге балаларның исемен әйтеп дәвам итә. Уен шул рәвешле озак дәвам итәргә мөмкин.
# (12969) 3482 T-3

(12969) 3482 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12969) 3482 T-3
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3482 T-3» саналган.
# Чименкую (Караман)

Чименкую (төр. Çimenkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бүюкбурнак (Каратай)

Бүюкбурнак (төр. Büyükburnak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дитвиллер

Дитвиллер (фр. Dietwiller) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Брёнстат кантонына карый.

# Дитвиллер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,06 км².
# Топчу (Байрамөрен)

Топчу (төр. Topçu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Байрамөрен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хоцовице

Хоцовице (чех. Chocovice) — Чехиянең Карловы Вары крае Тржебень районында урнашкан авыл.

# Хоцовице
## Географиясе

Мәйданы — 2,583 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Хоцовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хоцовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хоцовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 132 |
| 1880 | 113 |
| 1890 | 118 |
| 1900 | 127 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 130 |
| 1921 | 108 |
| 1930 | 99 |
| 1950 | 64 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 42 |
| 1970 | 31 |
| 1980 | 10 |
| 1991 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 5 |
| 2011 | 15 |
| 2021 | 17 |
# Ичет-Ляга

Ичет-Ляга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Илыч елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.

# Ичет-Ляга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100112103000058730
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005873
* Бассейн коды — 03.05.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# NGC 6081

NGC 6081 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6081
## Тарихы

Әлеге галактика 1870 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Байдаки

Байдаки (белар. Байдакі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Байдаки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Прущ (Дравский повяты)

Прущ — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Калиш-Поморский гминаcында урнашкан авыл.

# Прущ (Дравский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Теце Череда (Виченца)

Теце Череда — Италиянең Венеция төбәге Корнедо-Вичентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Теце Череда (Виченца)
## Географиясе

Теце Череда Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Теце Череда (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ремзе

Ремзе (алман. Remse) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Ремзе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,79 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр һәм 254 метр биеклектә урнашкан.
# Пачиано

Пачиано — Италиянең Умбрия төбәгендә урнашкан коммуна. Перуджа провинциясе составына керә.

# Пачиано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 391 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастильоне-дель-Лаго, Паникале, Читта-делла-Пьеве һәм Пьегаро коммуналары белән чиктәш.
# Сотниково (Киров өлкәсе)

Сотниково (рус. Сотниково) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Сотниково (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Сотниково (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Сотниково (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сотниково (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96%), руслар (4%).
# Нарштедт

Нарштедт (алман. Nahrstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Нарштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 метр биеклектә урнашкан.
# Креволадоссола

Креволадоссола — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Вербано-Кузио-Оссола провинциясе составына керә.

# Креволадоссола
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 375 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Боньянко, Кродо, Мазера, Монтекрестезе, Траскуера, Варцо һәм Домодоссола коммуналары белән чиктәш.
# Дәүләтбирдин

Дәүләтбирдин ― фамилия.
* Газиз Дәүләтбирдин (1951―2011), композитор, педагог.
* Салихҗан Дәүләтбирдин (1927―2017), мәгариф хезмәткәре, БАССР атказанган укытучысы (1982).
# Форначе Сант'Антонио (Павия)

Форначе Сант'Антонио — Италиянең Ломбардия төбәге Червезина өязендә урнашкан торак пункт.

# Форначе Сант'Антонио (Павия)
## Географиясе

Форначе Сант'Антонио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Форначе Сант'Антонио (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мармань (Шер)

Мармань (фр. Marmagne) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# (5746) 1991 CK

(5746) 1991 CK (лат. 1991 CK) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5746) 1991 CK
## Тарихы

1991 елның 5 февралендә Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CK» саналган.
# Геннадий Захаров (1935)

Геннадий Захаров (Геннадий Николай улы Захаров, 16 март 1935(1935-03-16) (89 яшь), Петровка, Самар өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — административ-финанс эшлеклесе. 1968-1983 елларда «Татселхозтехника» тресы директоры, 1983-1985 елларда - ТАССР мелиорация һәм су хуҗалыгы министры, 1985-1988 елларда - Татарстан җөмһүрият агросәнәгый берләшмәсе директоры, 1988-2010 елларда РФ Саклык банкының «Татарстан» банкы идарәсе рәисе.
# Старе Гралево

Старе Гралево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Рачёнж гминасында урнашкан авыл.

# Старе Гралево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ешилкөй (Ениҗе)

Ешилкөй (төр. Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Этцинген

Этцинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Этцинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,98 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 310 метр биеклектә урнашкан.
# Харильяс (Уанимаро)

Харильяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Уанимаро муниципалитеты составына керә.

# Харильяс (Уанимаро)
## Географиясе

Харильяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Харильяс (Уанимаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Харильяс (Уанимаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# IC 1394

IC 1394 — Пегас йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1394
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1394, 2MASX J21401304+1437585, MCG+02-55-006, PGC 67145, Ka 688, NPM1G +14.0522, Z 427-11, Z 2137.8+1424, UZC J214013.1+143759 һәм LEDA 67145 буларак та сурәтләнә.
# Мәгъриб

Мәгъриб (гарәп. المغرب‎ әл-Мәгъриб «көнбатыш» мәгънәсендә) — Мисырдан көнбатышта урнашкан дәүләтләрнең гомуми атамасы. Төшенчә гарәп яулап алулары заманнарында килеп чыга. Бүгенге көндә мәгъриб илләренә Мавритания, Көнбатыш Сахра, Марокко, Алжир, Тунис һәм Ливия керә. Урта гасырларда мәгърибкә шулай ук мөселманнар яшәгән Әндәлүс (бүгенге Испания) һәм Гарәп хәлифәлегенең башка биләмәләре дә (Сицилия, Сардиния, Балеар утраулары) кертелә.
# Түбәтәй

Түбәтәй — күбесенчә түгәрәк яки шакмак, конуссыман түбәле төрек халыкларының баш киеме.
Әрсезгә кия торган түбәтәйләрне карарак төстәге тукымадан, ә бәйрәмнәрдә кияр өчен затлырак тукымалардан (ефәк, бәрхет, парча) эшләнә. Энҗе яки алтын-көмеш җепләр, укалар белән дә чигелә ала.
Зур казанышны ССРБда 1950нче елларда казана. Ул вакыт аны барлык халыклар да милләтенә карамый кия башлый.
# Узунова (Кованҗылар)

Узунова (төр. Uzunova) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вулька-Илувецка

Вулька-Илувецка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Миньск-Мазовецки гминасында урнашкан авыл.

# Вулька-Илувецка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вырну

Вырну (эст. Võrnu) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Арабаятагы (Йылдырым)

Арабаятагы (төр. Arabayatağı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дирекли (Огузэли)

Дирекли (төр. Direkli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чижовице (Ополе воеводалыгы)

Чижовице — Польшаның Ополе воеводалыгы Прудник гминасында урнашкан авыл.

# Чижовице (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лассикур

Лассикур (фр. Lassicourt) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бриен-ле-Шато кантонына карый.
# Уерта дел Карил (Калвильо)

Уерта дел Карил — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Кальвильо муниципалитеты составына керә.

# Уерта дел Карил (Калвильо)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Уерта дел Карил (Калвильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Эрбизти (Верона)

Эрбизти — Италиянең Венеция төбәге Ровере-Веронезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Эрбизти (Верона)
## Географиясе

Эрбизти Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Эрбизти (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Делмар (Делавер)

Делмар — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Делмар (Делавер)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1859 елда нигезләнгән.

# Делмар (Делавер)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,630665 км², 4,597113 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эсенли (Сумбас)

Эсенли (төр. Esenli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Сумбас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вестфилд (Индиана)

Вестфилд — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.

# Вестфилд (Индиана)
## Тарихы

Вестфилд шәһәре 1834 елда нигезләнгән.

# Вестфилд (Индиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 70 км², 70,133398 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 270 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Согуксу (Гүмүшова)

Согуксу (төр. Soğuksu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Гүмүшова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)

Эль Фаисанал — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ла-Унион-де-Исидоро-Монтес-де-Ока муниципалитеты составына керә.

# Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Географиясе

Эль Фаисанал Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Фаисанал (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Тайма (елга)

Тайма — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.

# Тайма (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300012992
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301299
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Хелмечоая

Хелмечоая — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Ракова (коммуна) коммунасына карый.

# Хелмечоая
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 297 метр биеклектә урнашкан.
# Хрыпкава

Хрыпкава (белар. Хрыпкава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Нясвижский районында урнашкан авыл.

# Хрыпкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.