yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шабдарҗап

Шабдарҗап (каз. Шабдаржап) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Шабдарҗап
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Вакаро (Потенца)

Вакаро — Италиянең Базиликата төбәге Сан-Феле өязендә урнашкан торак пункт.

# Вакаро (Потенца)
## Географиясе

Вакаро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вакаро (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Калиньяно (Павия)

Калиньяно — Италиянең Ломбардия төбәге Кура-Карпиньано өязендә урнашкан торак пункт.

# Калиньяно (Павия)
## Географиясе

Калиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Калиньяно (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Золотоноша (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Золотоноша (каз. Золотоноша) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Золотоноша (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Фавере-Машель

Фавере-Машель (фр. Faveraye-Mâchelles) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Каенлык каеннары

Ак каеннар безнең Каенлык авылы урамының ике ягы буйлап тезелеп киткән дә, эйләнәсен чорнап, ак каеннардан торган бер боҗра хасил иткән.
Әлеге сихри табигатьле Каенлык авылына 1929 елларда колхозлашу чорлары башлангач, курше Зур Сәрдек авылы халкы тарафыннан нигез салына.
Сазлырак урман уртасыннан җир кишәрлекләре буленеп бирелгәннән соң, биредә ускән таллыкны төпләп, туфрагын яндыралар. Әувәл мунчалар, аннан соң йортлар салып кученеп килеп яши башлыйлар. 1931 нче елда инде бу җирдэ 47 хуҗалыктан торган кечкенә авыл - Каенлык калкып чыга.
Тупыл агачы сазлыкны корыта, дигэн гыйбарәгә таянып, авыл урамының ике ягы буйлап тупыл агачлары утыртып чыгалар, ләкин бу агачлар усеп мамык коя башлагач, мамыгына чыдый алмыйча янә кисәргә мәҗбүр була җирле халык. Алар урынына урамның ике ягы буйлап сирень куаклары утырталар. Ул сиреньнәр чәчәк аткандагы авылның матурлыгын, үзенә генә хас булган сихри табигатен, аның хуш исен өлкән буын хәрчак сагынып искә ала. Хәзер исә,сиреньнәр картайды, куп калмады. Ләкин урам буйлап каен агачлары усә.
Кышын ак бәсләргә сарылып,жәен сусыл яшел яфраклары белән кузлэрне иркәли. Авылыбыз читендәге киң болында каен җиләге усеп куандыра. Һәр җәйне бирегә районыбызның төрле почмагыннан җиләк җыярга дип кемнәр генэ килми!
# Рингл (Висконсин)

Рингл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рингл (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 42,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Путяшево

Путяшево (рус. Путяшево) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.

# Путяшево
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Путяшево
## Сәгать поясы

Путяшево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Путяшево
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Катсдорф

Катсдорф — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Перг округы составына керә.

# Катсдорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 306 метр биеклектә урнашкан. Энгервицдорф, Вартберг-об-дер-Айст, Рид-ин-дер-Ридмарк һәм Санкт-Георген-ан-дер-Гузен коммуналары белән чиктәш.
# Якуп Колмый

Якуп Колмый (псевдоним, чын исеме Якуп Хәйрулла улы Колмөхәммәтов, баш. Яҡуп Ҡолмой, Яҡуп Хәйрулла улы Ҡолмөхәмәтов) — язучы, журналист. Бөек Ватан сугышында катнашкан. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1944 елдан). БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1978), БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1987).

# Якуп Колмый
## Тәрҗемәи хәле

1918 елның 7 сентябрендә Уфа губернасы Стәрлетамак өязе (хәзерге Башкортстанның Ишембай районы) Канакай (Шыкпай) авылында туган. Башлангыч белемне туган авылында алгач, күрше Урман-Бишкадак авылында крестьян яшьләре мәктәбендә, 1934-1936 елларда Стәрлетамак педагогика укуханәсендә укый.
«Ленинсы» (Ленинчы) (1937-1939), «Яшь сталинчы» (Казан, 1939) газеталарында эшли.
1939 елда хәрби хезмәткә алына. Әрмәнстанда чик буенда хезмәт итә.

# Якуп Колмый
## Бөек Ватан сугышында

Я. Колмый хезмәт иткән атлы дивизия Көнбатыш фронтка җибәрелә, Мәскәүне саклауда катнаша. Смоленск хәрби-сәяси училищесында укып, кече сәяси җитәкче (политрук) дәрәҗәсе ала. Каты яралана. Яңадан сафка баскач, Көньяк Урал хәрби бүлгесендә дивизия газетасында әдәби хезмәткәр була. 1945 елның августында хәрби хезмәттән азат ителә.
II дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.

# Якуп Колмый
## Иҗаты

Беренче шигырьләре крестьян яшьләре мәктәбендә укыганда языла. Стәрлетамакта укыганда Кадыйр Даян җитәкләгән әдәбият түгәрәгенә йөри. Макар районы газетасында, Уфада «Яшь төзүче» газетасында шигырьләре басыла башлый.
1937 елдан «Ленинчы» (баш. Ленинсы) газетасында эшли башлагач, әсәрләре «Октябрь», «Пионер» журналларында дөнья күрә. Хәрби хезмәткә алынганчы, беренче китабы «Адым» (1940) нәшер ителә.
Сугыш елларында әдәби иҗаты активлаша. 1944 елда ССРБ язучылар берлегенә алына.
Сугышта язылган шигырьләре «Фронтовик уйлары» (1942), «Миңа Сталин кушты» (1944) китапларында басыла.
Сугыштан кайткач, «Кызыл Башкортстан» (1945-1946), «Ленинсы» (Ленинчы) (1951-1953), «Кызыл таң» (1953-1958) газеталарында әдәби хезмәткәр, радиода (1958-1978) әдәби тапшырулар мөхәррире булып эшли.

# Якуп Колмый
## Иҗаты
#### Китаплары

* Бердәмлек (1958)
* Яшәү яме (1962)
* Гомер чәчкәләре (1964, балалар өчен)
* Сайланма әсәрләр (1968)
* Былбылым (Казан, 1969, Г. Рамазанов кереш сүзе белән)
* Бәләкәй батыр (1970, балалар өчен)
* Күңел күрке (1971)
* Якты таңнар (1975)
* Күңелем кырлары (1978)
* Уфа моңнары (1982)
* Сәхнәдә үткән гомер (1983, очерк)
* Бәдәр Йосыпова (1984, очерк)
* Халык рәссамы Галия Имашева (1984, очерк)
* Шигырьләр һәм поэмалар (1986)
* Күңел кояшы (1990)
* Яшьлек хатлары (1993)

# Якуп Колмый
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
* БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1978)
* БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1987)
# Берешть (Алба)

Берешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Албак (коммуна) коммунасына карый.

# Берешть (Алба)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вильнев-ле-Жене

Вильнев-ле-Жене (фр. Villeneuve-les-Genêts) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Осек (Йичин)

Осек (чех. Osek) — Чехиянең Кралове Градец крае Йичин һәм Йичин районында урнашкан авыл.

# Осек (Йичин)
## Географиясе

Мәйданы — 3,812207 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан.

# Осек (Йичин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Осек (Йичин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Осек (Йичин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 284 |
| 1880 | 331 |
| 1890 | 310 |
| 1900 | 301 |
| 1910 | 303 |
| 1921 | 333 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 323 |
| 1950 | 245 |
| 1961 | 234 |
| 1970 | 206 |
| 1980 | 214 |
| 1991 | 160 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 146 |
| 2014 | 221 |
| 2016 | 219 |
| 2017 | 225 |
| 2018 | 226 |
| 2019 | 233 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 235 |
| 2021 | 230 |
| 2021 | 228 |
| 2022 | 232 |
| 2023 | 240 |
| 2024 | 234 |
# Стравиньино (Бреша)

Стравиньино — Италиянең Ломбардия төбәге Пеццаце өязендә урнашкан торак пункт.

# Стравиньино (Бреша)
## Географиясе

Стравиньино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Стравиньино (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Социалистический (Башкортстан)

Социалистический — Башкортстанның Иглин районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452420, ГАТОБК коды — 80228845006.

# Социалистический (Башкортстан)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 46 кешенең яшәве мәгълүм.
# Очкын (гәҗит, Ырынбур)

Очкын — иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Ырынбур округ комитеты һәм округ башкарма комитеты органы. 1927 елда Ырынбур шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 12 саны чыга. Мөхәррир – Заһит Шәркый.
# RTN3

RTN3 (ингл. Reticulon 3) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Диос Те Либре (Флоренсио Вильяреал)

Диос Те Либре — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Флоренсио-Вильярреаль муниципалитеты составына керә.

# Диос Те Либре (Флоренсио Вильяреал)
## Географиясе

Диос Те Либре Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Диос Те Либре (Флоренсио Вильяреал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Диос Те Либре (Флоренсио Вильяреал)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Дебрене (Добрич өлкәсе)

Дебрене — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. Добричка җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Дебрене (Добрич өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 метр биеклектә урнашкан.
# Бульвар Адмирала Ушакова (метро станциясе)

«Бульвар Адмирала Ушакова» метро станциясе (рус. станция метро «Бульвар Адмирала Ушакова») — Мәскәү метрополитенының Бутово сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Л. Л. Борзенков.
Станция 2003 елның 27 декабрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Южное Бутово районнарында урнашкан.
# Уезд (Ждяр над Сазавоу)

Уезд (чех. Újezd) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267403? районында урнашкан авыл.

# Уезд (Ждяр над Сазавоу)
## Географиясе

Мәйданы — 8,677932 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 576 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Уезд (Ждяр над Сазавоу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Уезд (Ждяр над Сазавоу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Уезд (Ждяр над Сазавоу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 276 |
| 1880 | 322 |
| 1890 | 327 |
| 1900 | 321 |
| 1910 | 312 |
| 1921 | 302 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 313 |
| 1950 | 248 |
| 1961 | 295 |
| 1970 | 273 |
| 1980 | 244 |
| 1991 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 239 |
| 2014 | 253 |
| 2016 | 256 |
| 2017 | 262 |
| 2018 | 253 |
| 2019 | 251 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 264 |
| 2021 | 268 |
| 2021 | 263 |
| 2022 | 279 |
| 2023 | 278 |
| 2024 | 278 |
# Гала-Паса-Ёль

Гала-Паса-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Прупт елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Гала-Паса-Ёль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000015661
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001566
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Венгельниця (Лодзь воеводалыгы)

Венгельниця — Польшаның Лодзь воеводалыгы Лубнице гминаcында урнашкан авыл.

# Венгельниця (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буешть

Буешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. Яломица коммунасына карый.

# Буешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Геленув (Билобжезький повяты)

Геленув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Промна гминасында урнашкан авыл.

# Геленув (Билобжезький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вакьер

Вакьер (фр. Vacquières) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Коммунизм байрагы (гәҗит)

* Коммунизм байрагы (гәҗит, 1919)
* Коммунизм байрагы (гәҗит, 1945)
# Еңбек (Җалагач районы)

Еңбек (каз. Еңбек) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Еңбек (Җалагач районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Магрета (Модена)

Магрета — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Формиджине өязендә урнашкан торак пункт.

# Магрета (Модена)
## Географиясе

Магрета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Магрета (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кадыйр Вәлетдинов

Кадыйр Вәлетдинев (Кадыйр Көтбетдин улы Вәлетдинев, 9 июнь 1905(1905-06-09), Карамалы, Мораса вулысы, Спас өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 1 ноябрь 1965(1965-11-01) (60 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — фирка эшлеклесе, ВКП(б)ның Баулы район комитетының 1 нче сәркәтибе (1937-1938), ТАССР җиңел сәнәгать халык комиссары (1938-1939). ТАССР ЮШ депутаты (1 нче чакырылыш).
# Говоровице

һәм
Говоровице — Польшаның Ополе воеводалыгы Каменник гминасында урнашкан авыл.

# Говоровице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Талуко (Торино)

Талуко — Италиянең Пьемонт төбәге Пинероло өязендә урнашкан торак пункт.

# Талуко (Торино)
## Географиясе

Талуко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Талуко (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Новогеоргиевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Новогеоргиевка (каз. Новогеоргиевка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Новогеоргиевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Острув-Оседле

Острув-Оседле — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ласк гминаcында урнашкан авыл.

# Острув-Оседле
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 1149

NGC 1149 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1149
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Орля (Шчучынский районы)

Орля (белар. Орля) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Орля (Шчучынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ульмен

Ульмен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ульмен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,74 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 452 метр биеклектә урнашкан.
# Кеше хокукларының гомуми декларациясе

Кеше хокукларының гомуми декларациясе — Берләшкән Милләтләр Оешмасының ил-әгъзалары өчен киңәш ителгән, БМО Генераль Ассамблеясе 1948 елның 10 декабрендә Парижның Шайо сараенда кабул ителгән документ. Декларациянең тексты дөньяның 375 тенленә тәрҗемә ителгән (шул исәптән татар теленә, сылтамалар бүлеген кара). 30 матдәдән тора һәм Кеше хокукларының гомуми билленең бер өлеше булып тора.
Икенче дөнья сугышы җимерекләреннән арынмаган Европа иң беренче эше итеп кеше хокуклары конвенциясен булдырды. Ул вакытта кеше хокуклары турында үз хартияләре Бөекбритания,Франция һәм Кушма Штатлар кебек кайбер илләрдә була.
1948 елның 10 декабрендә БМОның Парижда үткән Гомуми җыены зур күпчелек белән Гомуми кеше хокуклары декларациясен хуплый. Декларацияне әзерләү өчен җаваплы комиссиянең беренче рәисе Элеонор Рузвельт җыенда катнашучылар алдында чыгыш ясый. ССРБ Кеше хокуклары декларациясенә 40 ел узгач кына таный.
Гомуми кеше хокуклары декларациясе сүз, вөҗдан, матбугат, җыеннар үткәрү иреклекләрен, белем алу, эш, коллыктан һәм эксплуотациядән ирекле булып яшәү хокукларын ассызыклаучы 30 бүлектән тора.

# Кеше хокукларының гомуми декларациясе
## Декларацияне тәнкыйтләүчеләр

Кайберәүләр бу документ күпләр тарафыннан аерылгысыз хокук дип саналган сугышларда катнашмау хокукын искә алмый диләр.
Икенче берәүләр исә үтәлүе мәҗбүри булмаган бу документ тешсез булып кала, кайбер БМО әгъзаларына аны бернинди җәзасыз бозу мөмкинлеге бирә ди.
Пакстан, Согуд Гарәбстаны кебек илләр исә бу документ бездәге мәдәни йолаларны, ислам кагыйдәләрен искә алмый ди.
# Адаткан

Адаткан — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Песчаная елгасының сул ярына тамагыннан 248 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 21 км.

# Адаткан
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100007835
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100783
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Борис Әхмәтшин

Борис Әхмәтшин (22 гыйнвар 1938 ел) — СССР һәм Россия фольклорчысы, университет укытучысы, галим. Филология фәннәре докторы (1998), профессор (1998). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2000), Россия Федерациясенең почетлы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2001), В.&nbsp;П.&nbsp;Бирюков исемендәге Урал премиясе лауреаты (1997)

# Борис Әхмәтшин
## Биографиясе

Борис Гайса улы Әхмәтшин 1938 елның 22 гыйнварында Башкорт АССРның Учалы районы Муса авылында туган.
1963 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.

# Борис Әхмәтшин
## Укытучы буларак эшчәнлеге

1967-1985 елларда Башкорт дәүләт университетында укыта
1985-1987 — Ханой чит телләр институтының рус теле һәм әдәбияты укытучысы. (Вьетнам).
1987 елдан кабаттан Башкорт дәүләт университетында укыта.
1992 елдан Башкорт дәүләт университетының рус филологиясе кафедрасы мөдире.
1960 елдан Башкортстан буйлап фольклор-этнографик экспедицияләрдә катнаша. (2011, 2015 еллар. җитәкче)

# Борис Әхмәтшин
## Гыйльми эшчәнлеге

«Башкорт халык иҗаты» җыентыгына кертелгән башкорт риваятьләрен, әкиятләр һәм легендаларын рус теленә тәрҗемә итә. Башкортстан: Кыскача энциклопедия, Башкорт энциклопедиясе мәкаләләре авторы.
Әдәбиятта һәм фольклорда башкорт һәм рус халкының этникара бәйләнешләрен өйрәнүгә багышланган 200 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән биш монография авторы, шулай ук югары уку йортлары өчен дәреслекләр авторы.

# Борис Әхмәтшин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* В. П. Бирюков исемендәге Урал премиясе лауреаты (1997)
* Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2000)
* Россия Федерациясенең югары профессиональ белем бирүнең почетлы хезмәткәре (2001)

# Борис Әхмәтшин
## Библиография

** Горнозаводской фольклор Башкортостана и Урала / Б. Г. Ахметшин. — Уфа : Китап, 2001. — 287, [1] с., [1] л. портр. — Библиогр. в конце гл. и на с. 276—286. — Указ. авт. имен: с. 272—275.
** Современное состояние русской народной поэзии северо-восточной Башкирии [Текст] / Б. Г. Ахметшин // Вестник Российского гуманитарного научного фонда. — 2015. — № 2 (79). — С. 237—245 . — ISSN 1562-0484
# Габела Нуова (Мачерата)

Габела Нуова — Италиянең Марке төбәге Сарнано өязендә урнашкан торак пункт.

# Габела Нуова (Мачерата)
## Географиясе

Габела Нуова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Габела Нуова (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казчина Скалина (Павия)

Казчина Скалина — Италиянең Ломбардия төбәге Гарласко өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Скалина (Павия)
## Географиясе

Казчина Скалина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Скалина (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чадовле-при-Тржичу

Чадовле-при-Тржичу — Словениянең Тржич (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Чадовле-при-Тржичу
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 584,5 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6637

NGC 6637 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6637
## Тарихы

Әлеге галактика 1780 елда Франция астрономы Charles Messier тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 8.38 см (3.3 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тала (Кондома кушылдыгы)

Тала — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кондома елгасының сул ярына тамагыннан 89 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Тала (Кондома кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300112115200009967
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200996
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Мариенфельс

Мариенфельс — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Мариенфельс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 метр биеклектә урнашкан.
# Острув-Сьвецкий

Острув-Сьвецкий — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Хелмно гминаcында урнашкан авыл.

# Острув-Сьвецкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.