yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Патша-халык мөселман җәмгыяте

Патша-халык мөселман җәмгыяте - 1908 - 1909 елларда эшләгән консерватив (кара йөз) юнәлештәге татар иҗтимагый-сәяси оешмасы. Үз эченә Казан губернасының Чистай өязе территориясен алган.

# Патша-халык мөселман җәмгыяте
## Тарихы

Патша-халык мөселман җәмгыяте оештыруның төп илһамчысы Казан «патша-халык рус җәмгыяте» советы рәисе, Казан Император университеты профессоры В.Ф. Залеский була.
Үз эшчәнлегенең башыннан алып Казан хокукый монархистлары (кара йөзләр) чикләнмәгән рус дине тарафдарлары сафына мөмкин кадәр күбрәк җәлеп итәргә омтылып, консерватив рухтагы татар-мөселманнарга карата үзләренең аерым игътибарын күрсәтә. Шул рәвешле, алар милли хәрәкәтнең тиз либеральләшүе фонында, В.Ф. Залеский үзе белдергәнчә, «чит ил кешеләренең сәяси берләшмәсе», татар-мөселманнар арасында сепаратистик кәефләр таралуны туктату һәм аларның «прогрессив» хәрәкәттә катнашуларын булдырмау өчен эшләнелә. Бу максат белән кара тәнлеләр татар-мөселман хәрәкәтендә консерватив-монархик даирәләр белән якынаюга берничә конкрет адым ясаганнар.
В.Ф. Залеский тарафыннан эшләнгән, аларның гражданлык хокукларын киңәйтү буенча берничә вәгъдә биргән мөселманнар өчен кара токымлы берлек уставы проекты «рус халкы берлеге»нең губерна һәм өлкә бүлекләре һәм башка монархия оешмалары рәисләренең 1907 елның 15-19 июлендә узган Беренче Бөтенроссия съезды белән игътибарга алына.
Әмма, шуңа да карамастан, Казан карайөзләренең Казанның үзендә консерватив рухтагы татар-мөселман даирәләре белән аралашу нокталарын табарга омтылулары көтелгән нәтиҗә китерми. Хәтта консервативизмы белән танылган татар эшлеклеләре дә (сәүдәгәр А.Я. Сәйдәшев кебек) алар артыннан килми.
Бу шартларда В.Ф. Залеский үз игътибарын авыл җирендә яшәүче татар-мөселманнарга юнәлтә. Татар хокукый монархия җәмгыятен төзергә теләүчеләр Казан губернасының Чистай өязендә — ул вакытта рус халык берлегенең иң бай бүлекләрендә табылган.
Аның максаты - татар халкы даирәсендә Коръән белән ант ителгән самодержавиега тугрылык һәм рус патриотик җәмгыятьләре белән ныклы берләшү торган.
Яңа оешма исеме Казан патша-халык рус җәмгыяте атамасына тулысынча диярлек аваздаш була, бары, рус сүзе анда мөселман сүзенә алмаштырыла.
1909 елның 30 декабрендә (1910 елның 12 гыйнварында) Казан губернаторы М.В. Стрижевский патша-халык мөселман җәмгыятенең барлык бүлекләрен яба. В.Ф. Залескийның мөселман җәмгыятен берничә тапкыр коткарып калырга омтылулары уңышсыз булып чыга.
# Урта Припять

Калып:Заповедная зона Уртача Припять (аксым. Сярэдняя Прыпяць) - Белоруссиядә Брестск өлкәсенең Столин, пин, Лунинецк районнары һәм Гомель өлкәсенең Житкович районы территорияләрендә 1999 елда төзелгән Республика Ландшафт заказнигы. Заказник Европада иң зур Түбән сазлыкларның, елгаларның, ермакларның һәм пойма урманнарның табигый комплексы, төп орнитология территориясе һәм Рамсар җире булып тора.

# Урта Припять
## Тарих

Заказник Беларусь Республикасы Министрлар Советының 1999 елның 19 июлендәге 1105 номерлы карары нигезендә " Низовье Ясельда«,» Тамагы Лани «һәм» Низовье Случье «Дәүләт биологик заказниклары базасында (90447 гектар) төзелә. Министрлар Советының 2013 елның 22 ноябрендәге 1008 номерлы карары нигезендә тыюлык мәйданы 2615,15 га кадәр 93062,15 га кадәр арткан.

# Урта Припять
## Гомуми белешмәләр

Заказник Полесьяның төп су артериясе — ясле елгасы (Яследа авызыннан алып кәүсә тамагына кадәр) урта агымда булдырылган. Участокның озынлыгы 120 километрга якын, киңлеге 4-15 километрга кадәр.
Төп биотоплар: урманнар — 35 %, куаклар — 8 %, болыннар — 30 %, түбән сазлыклар — 20 %, елгалар һәм аларның яр буйлары — 4 %, авыл хуҗалыгы җирләре — 2 %, күлләр һәм башка табигый сулыклар-1 %.

# Урта Припять
## Растительный мир

Территориянең 92 % чамасы табигый үсемлекләр белән мәшгуль мәйданнар тәшкил итә. Тыюлык территориясендә Урманнар һәм болыннар күп. Урманнар арасында кара көмештән һәм имәнлекләр өстенлек итә. Тыюлык территориясендә болыннарның барлык төрләрен табарга мөмкин: структурасы буенча далаларга якын булган бик авырып кителгәннәрдән алып коры җиргә кадәр. Аңарда шулай ук Европада юкка чыгу куркынычы янаган биотоплар тудыра торган типик Түбән сазлыклар да бар. Иң зур сазлыклар Ясельд һәм Иске-Рәҗәп елгалары тамагында тупланган.
Тыюлык территориясендә 725 төр үсемлек үсә, шуларның 11 төре Беларусь Республикасының Кызыл китабына кертелгән.

# Урта Припять
## Хайваннар дөньясы

Тыюлык территориясендә сирәк су хайваннары санын саклау өчен яхшы шартлар тудырылган. Биредә 16 төрле Җир-су хайваннарының һәм матбугатыбызның очрый, алар арасында Европа сазлыклы ташбака (Emys orbicularis), гади квакш (Hyla arborea), Камышлы жаба (Bufo calamita) бар.
«Уртача Припять» заказнигы мәйданында картлар һәм Припяти күлләрендә яшәүче 37 Балык төре очраша. Припять елгасы поймы Европада кошлар төрләренең юкка чыгу куркынычы астында булган күп кенә сирәк һәм популярларның популяцияләрен саклап калу өчен халыкара әһәмияткә ия. 182 төр кош билгеләп үтелде, шуларның 52се Беларусь Республикасының Кызыл китабына кертелде, ә 5се глобаль куркыныч астына куелды: вертлявая камышевка (Acrocephalus paludicola), зур подорлик (Aquila clanga), коростель (Crex crex), дупель (Gallinago media), белоглазый нырок (Aythya nyroca) һәм пискулька (Anser erythropus). 155 төр кош оясы куелган, шуларның 39ы сак астында.

# Урта Припять
## Әдәбияты

* Сахвон, В. В. Роле пойменных урманнарны ландшафт тыюлыгы «Уртача Припять» саклауда сирәк һәм малочисленных төр кошлар 2019 елның 28 май көнендә архивланган.
# Сафуан Әлибай

Сафуан Әлибай (псевдоним, чын исеме Сафуан Әфтах улы Әлибаев, баш. Сафуан Әлибай, Сафуан Әфтәх улы Әлибаев) – шагыйрь, драматург, журналист. БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1991).

# Сафуан Әлибай
## Тәрҗемәи хәле

1941 елның 2 февралендә БАССР Салават районы Тирмән авылында туган. Тирмән җидееллык мәктәбен, Сәрмән урта мәктәбен, Уфада дәүләт университетын (1966) тәмамлый. Тимер юлда, күмәк хуҗалыкта, Салават районы газетасында эшли. 1966 елдан «Башкортстан пионеры», «Совет Башкортстаны» газеталарында мөхәррир, мөхәррир урынбасары . Уфада китап нәшрияты директоры. «Агыйдел» журналының баш мөхәррире.

# Сафуан Әлибай
## Иҗаты

С. Әлибай - яшьләр тормышына, дуслык һәм мәхәббәткә багышланган шигырьләр һәм җырлар авторы. Беренче китабы - «Безнең юлдан – якты кояш» (1968). Балалар әдәбияты, тәрҗемә (А.С. Пушкиннан, Р.Гамзатовтан), драматургия белән дә шөгыльләнә. «Башкорт балалар антологиясен» (2-китап) төзүче.

# Сафуан Әлибай
## Иҗаты
#### Китаплары

* Безнең юлдан – якты кояш (1968)
* Җәйгор (1970)
* Көнбагыш (1971, балаларга)
* Мәктәп юлы (1978, балаларга)
* Җырлар чагым (1981)
* Язны кем китерде (1983, балаларга)
* Коен (1985)
* Тылмылы шар (1994)
* Сандугачлы язларым (2006)
* Сайланма әсәрләр. 2 томда (2010)

# Сафуан Әлибай
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Г.Сәләм исемендәге премия (1986) – «Коен» (1985) китабы өчен
* БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1991)
* Салават Юлаев ордены (2014)
* Г.Х.Андерсен исемендәге ЮНЕСКО премисе (1996) – «Тылсымлы шар» (1994) китабы өчен.
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1973)

# Сафуан Әлибай
## Гаиләсе

Бертуган энесе Айдар Әфтах улы Әлибаев (2023 елның 9 мартында 61 яшендә вафат) ― хәрби медицина полковнигы, Башкортстанның атказанган табибы, «Йоматау» шифаханәсе баш табибы, иганәче.
# Саксин

Саксин — Идел тамагында урнашкан булган урта гасыр сәүдә эре шәһәре. Гарәп тарихчылары һәм җәгърәфиячеләр тарафыннан телгә алына.
Күренекле гарәп тарихчысы Әбү Хәмид әл-Гарнати 1131 елда һәм 1153 елда Саксин шәһәрендә булып, калада күбесенчә угыз кабиләләре торган, шулай ук хәзәрләр, болгарлар, суарлар яшәгәннәр дип тасвирлаган, сүз уңаеннан угызлар һәм болгарлар төрле әмирләр белән идарә ителгән.
XIV гасырның башында гарәп галиме Әл-Гомәри Саксин шәһәрен соңгы тапкыр телгә ала.
1246 елда Бату ханның Идел ирәгенә барган Плано Карпини җитәкләгән илчелектәге Бенедикт Поляк Саксин кешеләрен телгә ала.
Кайбер галимнәр буенча Саксин һәм Итил - бердәй шәһәр, ләкин Итил - шәһәрнең элекке исеме булган.
Бүтән галимнәргә караганда Саксин Сарай-Бату яки Сарай-Бәркә шәһәрләре урынында урнашкан булган.
Хәзәр каһанлыгының икенче башкаласы Саркел кебек Саксин һөнәрчелек, сәүдә дала шәһәренә әверелгән, аның тирәсендә кыпчаклар күчеп йөреп яшәгән.
XII гасырда кайвакытта кыпчаклар Саксин шәһәрен талыйлар, ләкин монгол һөҗүменә кадәр шәһәр сакланган.
ССРБ тарихчысы Плетнева буенча Саксин бүгенге Волгоград һәм Актүбә арасында урнашкан булган.
1990 елда табылган Самосделка янындагы шәһәрчелек Саксин булырга мөмкин дип фараз ителә.
# (20054) 1993 FX37

(20054) 1993 FX37 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20054) 1993 FX37
## Тарихы

1993 елның 19 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FX37» саналган.
# Эль Мансебо (Игвала де ла Индепенденсия)

Эль Мансебо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Игуала-де-ла-Индепенденсия муниципалитеты составына керә.

# Эль Мансебо (Игвала де ла Индепенденсия)
## Географиясе

Эль Мансебо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Мансебо (Игвала де ла Индепенденсия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Мансебо (Игвала де ла Индепенденсия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сүлеклер (Коркутэли)

Сүлеклер (төр. Sülekler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кавенчинек (Лодзь воеводалыгы)

Кавенчинек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Варта гминаcында урнашкан авыл.

# Кавенчинек (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Овачевирме (Һыныс)

Овачевирме (төр. Ovaçevirme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шерв-Шатлар

Шерв-Шатлар (фр. Cherves-Châtelars) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Жармений

Жармений (фр. Jarménil) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# (7383) Lassovszky

(7383) Lassovszky (лат. Lassovszky) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7383) Lassovszky
## Тарихы

1981 елның 30 сентябрендә галимнәр тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SE» саналган.
# Остроконка

Остроконка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тафта елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Остроконка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008169
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000816
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Поплавки

Поплавки (белар. Поплаўкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.

# Поплавки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Тазовка (Таз кушылдыгы)

Тазовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының уң ярыннан 1363 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Тазовка (Таз кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300063310
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306331
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Мопертюи буразналары

Мопертюи буразналары (лат. Rimae Maupertuis) — Айның 52° т. к. 23° кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 84 километр озынлыкта булган буразналары системасы.

# Мопертюи буразналары
## Исеме

Мопертюи буразналары якындагы Мопертюи кратеры хөрмәтенә аталган.
# Бегли (Оконто, Висконсин)

Бегли — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бегли (Оконто, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,7 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 262 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Казе Фосато (Кунео)

Казе Фосато — Италиянең Пьемонт төбәге Ормеа өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Фосато (Кунео)
## Географиясе

Казе Фосато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Фосато (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Казе Фосато (Кунео)
## Халкы

* Ошибка Lua в Модуль:Wikidata/Population на строке 151: attempt to index field 'datavalue' (a nil value).
# Шелли

һәм
Шелли (әзери. Şelli) — Әзербайҗанның Агдам районына караган авыл.
# Аважан

Аважан (фр. Avajan) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Зуевка (Караидел районы)

Зуевка — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452366, ГАТОБК коды — 80234880006.
# Эгрикавак (Оваҗык)

Эгрикавак (төр. Eğrikavak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Веле (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Веле — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Карсин гминасында урнашкан авыл.

# Веле (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тинец (Бржецлав)

Тинец (чех. Týnec) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Бржецлав, Бржецлав һәм Бржецлав районында урнашкан авыл.

# Тинец (Бржецлав)
## Географиясе

Мәйданы — 11,597334 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 173 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Тинец (Бржецлав)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тинец (Бржецлав)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия һәм Словакия тарихи төбәгенә караган.

# Тинец (Бржецлав)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 733 |
| 1880 | 842 |
| 1890 | 930 |
| 1900 | 1013 |
| 1910 | 1080 |
| 1921 | 1146 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1125 |
| 1950 | 1056 |
| 1961 | 1133 |
| 1970 | 1119 |
| 1980 | 1066 |
| 1991 | 970 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1016 |
| 2014 | 1068 |
| 2016 | 1107 |
| 2017 | 1101 |
| 2018 | 1109 |
| 2019 | 1099 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1109 |
| 2021 | 1112 |
| 2021 | 1020 |
| 2022 | 1086 |
| 2023 | 1093 |
| 2024 | 1091 |
# ZNF543

ZNF543 (ингл. Zinc finger protein 543) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Черета (Беневенто)

Черета — Италиянең Кампания төбәге Сант-Агата-де-Готи өязендә урнашкан торак пункт.

# Черета (Беневенто)
## Географиясе

Черета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Черета (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Став-Уяздовский-Колёния

Став-Уяздовский-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы Нелиш гминаcында урнашкан авыл.

# Став-Уяздовский-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Şäriğät

Şäriğät (Ğäräpçä: شريعة ) İslam qanunnarınıñ tuplanması bula. Töp mäğnädä bu süz "turı yul" yäki "(çişmägä alıp barğan) döres yul"nı añlata ul. Tulayım alğanda, şäriğät Allah Täğälädän bulğan cämäğät qanunlığı ul. Elek yähüdi şäriğät bulğan ide, soñraq nasara (xiristiän) şäriğäte üz köçenä kergän ide. Läkin Allah Täğälä İslam şäriğäten (İñ soñğı şäriğätne) barlıqqa kitergäçtän, elekke şäriğätlärneñ köçe betkän. Şäriğät törle keşe eşlärenä iğtibarlı: säyäsät, eşmäkärlek, kileşülär tözü, ğailä, censi mönäsäbät, tazalıq wä ictimağıy mäsälälärgä qädär.
Кайбер классик шәригать практикаларында кеше хокукларына каршы җитди бозулар бар.
Şäriğät qanunnarı däwlätneke yä keşeneke genä bula almıy. Çönki şäriğät däwlätkä dä, ayırım keşegä dä bäyle. Şäriğät:
* Qor'än,
* xädislär (päyğämbärebez Möxämmät (s.g.v.) häm anıñ säxäbäläreneñ süz dä eşläre),
* İcma (berdäm fikerdä bulu, qonsensus),
* Qıyas (oxşaşlıq buyınça fiker yörtü, analogia)
* Ğädät häm meñellıq täcribäsenä (Mäzxäb, Bidağät, Täklid, İctihad) nigezlänä.
Íİslam şäriğäte bügenge köndä donyada kiñ taralğan xoquq sistemnarınnan berse. Möselman qanun beleme fikeh dip atala da 2 bülektän tora:
* Fikeh ısulı (Usul al-fiqh, أصول الفقه) — xoquq tamırları: çığanaqlar belän ısullarnı öyränü
* Fikeh forığı (Furu' al-fiqh, فروع الفقه) — xoquq tarmaqları: ğämäli (praqtik) qağıydälär
Şäriğät buyınça möselman keşeneñ barlıq eş - ğämälläre şuşı 5 törgä bülenä:
* farız (mäcbüri);
* wöceb (yarağan);
* xäläl (röxsät itelgän);
* xäräm (tıyılğan);
Şäriğät tärtibe şulardan tora:
1. Bank häm iminiät eşe (Riba, Möräbäh, Täkkäfül, Soquq) 2. Miras
1. Säyäsi eş 2. Başçılıq (Xakimiat, Xökümät, Ämirlek)
1. Öyläneşü 2. Mähär (Birnä, Qalım) 3. Nikax 4. Nikax mötgäh 5. Censi mönäsäbät (Isullar) 6. Talaq
1. Zina 2. Cäza 3. Otış uyınnarı
1. Censi büleneş 2. Mäxräm (Xärämlek) 3. Xörmät kürsätü
1. Baliğ bulu 2. Täwxid 3. Namaz 4. Uraza 5. Zäkät 6. Xac
1. Päqlänü (Tähärät, Ğösel, Täyämmüm, Miswäk) 2. Aşaw (Çalu, İsertkeç, Duñğız ite) 3. Bädräf tärtibe 4. Näces
1. Mämläkät 2. Suğış qolları.
Şäriğät ğasqäre, Motawa (ğäräpçä مطوعين‎‎ — motawwağin) şäriğät qanunnarın ütäleşen küzätüçe xärbi törkem. Íslam illärendä alar polisnıñ bülekläre itep sanala (mäsälän, Soğud Ğäräpstanda Şäriğät ğaskäre Yaxşılıqqa öndäw komitetı qaramağında eşli). Motawanıñ töp burıçları şulardan tora: uramnar belän cämäğäti urınnarın küzätep eçkeçelek, xämer (narqutik) satu, zina qılu, tärtip bozu, urlaw oçraqların buldırmawı. Şulay uq alar şikayät ğärizaların cıyıp tikşerenü eşlären alıp baralar. Östäwenä, qanunnarnı bozuçılarğa (qazıy qararı buyınça) cäza birelüe dä wazífası şul ğaskärgä yöklängän. Şäriğät cäzaları bik tä tärtiplätüçän:
* zina qılır öçen 100 suğuğa qädär (Qor'än 24:2)
* yalğan şahitlek birer öçen 80 suğuğa qädär (Qor'än 24:4)
* urlar öçen qul kisügä qädär (Qor'än 5:38)
* telämiçä üterer öçen maxsus ıştraf(ğäräpçä ديت‎‎ ) (Qor'än 4:92) h. b.
* ↑ http://www.etc-graz.eu/wp-content/uploads/2020/08/insan_haklar__305_n__305__anlamak_kitap_bask__305_ya_ISBNli_____kapakli.pdf
* ↑ архив күчермәсе (PDF), archived from the original (PDF) on 2020-09-29, retrieved 2021-03-18
# Ровескала

Ровескала — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Ровескала
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 метр биеклектә урнашкан. Монту-Беккария, Сан-Дамьяно-аль-Колле, Циано-Пьячентино, Санта-Мария-делла-Верза һәм Кастэль-Сан-Джованни коммуналары белән чиктәш.
# 775 ел (б. э. к.)

775 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 775 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:775 елда (б.э.к.) туганнар

# 775 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:775 елда (б.э.к) вафатлар
# (20056) 1993 FU64

(20056) 1993 FU64 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20056) 1993 FU64
## Тарихы

1993 елның 21 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FU64» саналган.
# Униме

Униме — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Лобез гминаcында урнашкан авыл.

# Униме
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пельтр

Пельтр (фр. Peltre) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Пельтр
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,37 км².
# Жавуры

Жавуры (белар. Жавуры) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Жавуры
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сан-Мартинью (Ковильян)

Сан-Мартинью — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Covilhã e Canhoso муниципалитетына карый.

# Сан-Мартинью (Ковильян)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ка Гамба (Венеция)

Ка Гамба — Италиянең Венеция төбәге Йезоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Гамба (Венеция)
## Географиясе

Ка Гамба Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Гамба (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Блажуны

Блажуны (белар. Блажуны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Блажуны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# OSTN

OSTN (ингл. Osteocrin) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сент-Аркон-де-Барж

Сент-Аркон-де-Барж (фр. Saint-Arcons-de-Barges һәм фр. Arcons-Méjeanne) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Правенцице

Правенцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Александрув-Лудзкий һәм Лодзинский уезд гминаcында урнашкан авыл.

# Правенцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зиштедт

Зиштедт (алман. Siestedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Зиштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,91 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 88 метр биеклектә урнашкан.
# Весяловка (Уздзенский районы)

Весяловка (белар. Весялоўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Весяловка (Уздзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Акболак (Семей шәһәр хакимлеге)

Акболак (каз. Ақбұлақ) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акболак (Семей шәһәр хакимлеге)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.