yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Залессе (Бабруйский районы)

Залессе (белар. Залессе) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Залессе (Бабруйский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Косарка (Хопер кушылдыгы)

Косарка (Касарка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хопер елгасының сул ярыннан 288 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 62 км.

# Косарка (Хопер кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер, Ворона елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Савала һәм Бузулук елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010200512107000007445
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000744
* Бассейн коды — 05.01.02.005
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мозамбик ишарә теле

Мозамбик ишарә теле - Мозамбикта кулланыла торган ишарә теле.
# Отфинув

Отфинув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Жабно гминасында урнашкан авыл.

# Отфинув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ниливой-Яха

Ниливой-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Турма-Яха елгасының уң ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 57 км.

# Ниливой-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300045048
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304504
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Аверн-Сен-Гургон

Аверн-Сен-Гургон (фр. Avernes-Saint-Gourgon) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# IC 1516

IC 1516 — Хут йолдызлыгы чикләрендә урнашкан эмиссионная галактика .

# IC 1516
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1516, KPG 597b, PGC 72927, IRAS F23535-0111, 2MASX J23560711-0054592, UGC 12852, IRAS 23535-0111, MCG+00-01-006, Z 382-4, 6dFGS gJ235607.1-005459, SDSS J235607.08-005459.4, UZC J235607.1-005500, Z 2353.7-0112, PSCz Q23535-0111, NVSS J235607-005458, HIPASS J2356-00, SINGG HIPASS J2356-00, LEDA 72927 һәм Gaia DR2 2449804750994303872 буларак та сурәтләнә.
# Рибас-де-Кампос

Рибас-де-Кампос (исп. Ribas de Campos) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рибас-де-Кампос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 15,49 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 760 метр биеклектә урнашкан.
# Ванда (Миннесота)

Ванда — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Ванда (Миннесота)
## Тарихы

Ванда шәһәре елда нигезләнгән.

# Ванда (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,68252 км², 0,674941 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Соболевское

Соболевское — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл. Соболевское авыл җирлеге үзәге.

# Соболевское
## Тарихы

Соболевский авылына нигез салу 17 гасыр ахырына һәм 18 гасыр башына туры килә. Әлеге авыл иске йолачы казаклар гатарафыннан нигез салына, ә моңа кадәр җирлек урынында кыйммәтле мехлы җәнлекләргә бай булган урманнар булган.
1775-1780 елларга кадәр Соболевское җирлеге территориясе Свияжск Успение монастыренә караган. Алга таба икътисад коллегиясе карамагына, ә аннары дәүләт милке министрлыгына тапшырыла.
1775-1780 елларда административ-территориаль бүленешнең яңа реформасы үткәрелә. Россия элегрәк 10га түгел, 60 губернага бүленә, ә һәр губерна 7-15 өязгә бүленгән була. 1780 елда 12 өязне үз эченә алган яңа Казан губернасы төзелә. Соболевское авылы территориясе элеккечә Зөя өязенә кергән. Екатерина II төзегән административ бүленеш 1920 елга кадәр бара. 1780 елда өязләр буенча Казан губернасының барлык авыллары планы төзелә.

# Соболевское
## Географиясе

Соболевское авылы район үзәге Югары Ослан авылыннан кырык биш чакрым көньяк-көнбатышка таба Зөя елгасы ярында урнашкан. Соболевское авылы географик яктан бик үзенчәлекле, авылның Зөя елгасы яры буенда биш километр озынлыкта яр буенча сузылган нибары бер урамы бар.

# Соболевское
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Соболевское
## Халкы

Авылда 2010 елга 142 кеше яшәгән. Авылның милли составы нигездә руслардан тора.

# Соболевское
## Дин

Гражданнар сугышына кадәр Соболевское авылында гыйбадәт кылу йорт эшләп килә, ләкин революцион вакыйгалардан һәм коллективлашудан соң ул җимерелә. 2001 елның 19 гыйнварында яңадан иске йола христианнары общинасы төзелә һәм теркәлә, 2003 елда яңа чиркәү төзелә башлый, Казан эшкуары Перепечен В.В. ның спонсорлык ярдәме хисабына чиркәү төзелеше тәмамлана.

# Соболевское
## Социаль өлкә

Хәзер Соболевское авылында авыл җирлеге башкарма комитеты, мәктәп, авыл мәдәният йорты, китапханә, Саклык банкы, элемтә бүлеге, ФАП һәм кибет бар.
# (12948) 4273 T-1

(12948) 4273 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12948) 4273 T-1
## Тарихы

1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4273 T-1» саналган.
# (15745) Юлия

(15745) Юлия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15745) Юлия
## Тарихы

1991 елның 3 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PM5» саналган.
# Малое Бабина

Малое Бабина (белар. Малое Бабіна) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Малое Бабина
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 5946

NGC 5946 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5946
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы James Dunlop тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лефо

Лефо (фр. Lefaux) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Громавки

Громавки (белар. Громаўкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Громавки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 2323

NGC 2323 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2323
## Тарихы

Әлеге галактика 1711 елда Италия/Франция астрономы Джованни Доменико Кассини тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 12.7 см (5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вибельсдорф

Вибельсдорф (алман. Wiebelsdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Вибельсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 396 метр биеклектә урнашкан.
# Новечешть (Алба)

Новечешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Бистра (коммуна, Алба) коммунасына карый.

# Новечешть (Алба)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Актепе (Менген)

Актепе (төр. Aktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ибарилья (Леон)

Ибарилья — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Ибарилья (Леон)
## Географиясе

Ибарилья Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ибарилья (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ибарилья (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ремолинос

Ремолинос (исп. Remolinos) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ремолинос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 18,505103 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 228 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Хул-Сорты-Юган

Хул-Сорты-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тоит-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 41 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 44 км.

# Хул-Сорты-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300112115300022751
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302275
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Тюле

Тюле (фр. Thulay) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Элекан-Су

Элекан-Су — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы, Төньяк Осетия-Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нальчик елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Элекан-Су
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Черек елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000612108200005060
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200506
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Осипенко (кратер)

Осипенко (лат. Osipenko) — Венера планетасының 71°12′ к. к. 321°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 30 километр озынлыкта булган кратеры.

# Осипенко (кратер)
## Исеме

Кратер очучы Полина Осипенко хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
# Джексон (Вайоминг)

Джексон — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джексон (Вайоминг)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,627999 км², 7,64269 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1901 метр биеклектә урнашкан.
# Умео

Умео (швед. Umeå) — Швеция шәһәре, Вестерботтен лененең административ үзәге.

# Умео
## Тарих

1622 елда нигезләнә.
# Калга

Калга́ (кырымтат. qalğa, قالغا‎) — Кырым ханлыгында ханнан соң икенче шәхеснең титулы. Бу вазифаны Кырымның өченче ханы Мәңгле I Гәрәй (1468–1515) оештырды. Һәрбер хан тәхеткә утырганда калганы билгеләде, гадәттә үзенең бертуганнарыннан, улларыннан яки бертуганнарының улларыннан. Калгалар тик Гәрәйләр нәселленнән солтаннарыннан билгеләнделәр, шуңа күрә аларны шулай ук «калга-солтан» дип атаганнар. Калга тора торган урыны Акмәчет шәһәрендә (хәзерге Симферополь) булган. Кафа портыннан килеренең өлеше алды.

# Калга
## Моны да кара

* Нуреддин-солтан
# Вяликая Старына

Вяликая Старына (белар. Вялікая Старына) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.

# Вяликая Старына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Казтел Фолиньяно (Асколи Пичено)

Казтел Фолиньяно — Италиянең Марке төбәге Фолиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтел Фолиньяно (Асколи Пичено)
## Географиясе

Казтел Фолиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казтел Фолиньяно (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Булыш-Муртем

Булыш-Муртем — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ын елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Булыш-Муртем
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000015005
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001500
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тагал теле

Тагал теле - Австронезия телләр гаиләсенә кергән тел. Язуы байбайин һәм латин язуына нигезләнгән. Филиппиннарның төп телләрнең берсе булып тора. Тагал теле Филиппиннарда һәм дөньяда Филиппин җәмәгатьләрендә лингва-франка булып тора.
# Фуэнтес-де-Андалусия

Фуэнтес-де-Андалусия (исп. Fuentes de Andalucía) — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнтес-де-Андалусия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 150 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 183 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Валарга-Тинтал (Болцано)

Валарга-Тинтал — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Мареббе өязендә урнашкан торак пункт.

# Валарга-Тинтал (Болцано)
## Географиясе

Валарга-Тинтал Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валарга-Тинтал (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Татарстан икътисады

Татарстан – Россиядә икътисади яктан алга киткән төбәкләренең берсе. Республика Россия Федерациясенең эре индустриаль районы үзәгенә урнашкан. Көнчыгыш һәм көнбатыш, төньяк һәм көньяк илләрен тоташтыручы төп төбәк булып тора.
ТР файдалы казылмаларга, эре һәм диверсификацияләнгән сәнәгать, югары интелектуаль потенциалга һәм квалификацияле эшче көчләргә ия булган төбәк. Бәйсез федераль органнар үткәргән төбәкара социаль-икътисади күрсәткечләр рейтингынннан күренгәнчә Татарстан Республикасы иң яхшы алты төбәк арасына кергән. Мәскәү, Санкт-Питербург, Ленинград, Свердловск, Ярославь өлкәләре янәшәсендә Татарстан да бар.
2000нче елда Татарстан ТРПсының 50,5%н сәнәгат, 9,3% – хезмәт күрсәтү өлкәсе, 8,7% – төзелеш, 7,2% – авыл хуҗалыгы, транспорт – 3,9%.
Сәнәгать тармаклары: 35,8% – ягулык, машина төзү һәм металл эшкәртү, химия һәм нефт химиясе, электр энергетикасы сәнәгате.

# Татарстан икътисады
## Сәнәгатьнең урынлашуы

2012 елда Россиянең иң зур 250 сәнәгать үзәге исемлеге төзелде. Әлеге рейтингка Татарстанның 6 шәһәре кертелде. Гомуми исемлектә Әлмәт шәһәре 8нче урында тора. Узган ел йомгаклары буенча сәнәгатьтә җитештерү күләме 348,8 миллиард сум тәшкил иткән. 2нче (14нче) урында Түбән Кама шәһәре – 304,4 млрд сум. Чаллы өченче урында (24нче) 192,7 млрд сумлык товар җитештереп. Казан – Татарстанның сәнәгать җитештерү күләме буенча дүртенче шәһәре (гомуми исемлектә – 34нче), биредә елга 159,5 млрд сумлык товар җитештерелде. Әлеге исемлеккә Татарстаннан шулай ук Алабуга һәм Яшел Үзән шәһәрләре керде.
# Дурмушсофулар (Кадирли)

Дурмушсофулар (төр. Durmuşsofular) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Пьер-д’Амийи

Сен-Пьер-д’Амийи (фр. Saint-Pierre-d'Amilly) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Тиммонсвилл (Көньяк Каролина)

Тиммонсвилл — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Тиммонсвилл (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Тиммонсвилл (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,192081 км², 6,705 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 44 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 1647 ел

2 меңьеллык :
XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр :
Хронологик таблица :
1647 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1647 MDCXLVII |
| Юлиан тәкъвим | 1646—1647 (11 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7155—7156 (11 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2399—2400 (1 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5407—5408 ה'ת"ז — ה'ת"ח |
| Һиҗри тәкъвим | 1057—1058 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4139—4140 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1096 ԹՎ ՌՂԶ |
| Кытай тәкъвиме | 4343—4344 丙戌 — 丁亥 кызыл эт — кызыл дуңгыз |
| Хәбәш тәкъвим | 1639 — 1640 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1703—1704 |
| - Шака самват | 1569—1570 |
| Шәмси тәкъвим | 1025—1026 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2190 |
1647 (бер мең алты йөз кырык җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1647 елы, II меңьеллыкның 647 елы, XVII гасырның 47 елы, XVII гасырның 5 унъеллыгының 7 елы, 1640 елларның 8 елы. 1647 елдан бирле 377 ел үтте.

# 1647 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1647 елда туганнар

# 1647 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1647 елда вафатлар
* 25 октябрь — Евангелиста Торричелли (итал. Evangelista Torricelli) (1608 елда туды), Италия математигы һәм физигы.
# Татар мәчете

Татар мәчете:
* Татар мәчете (Күкчәтау), 1894 елда төзелгән.
* Татар мәчете (Енисейск), 1905 елда төзелгән.
* Татар мәчете (Армавир, РФ), 1910 елда төзелгән.
# Кече Ершовая

Кече Ершовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.

# Кече Ершовая
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300014156
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301415
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сен-Брис-ан-Когле

Сен-Брис-ан-Когле (фр. Saint-Brice-en-Coglès) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Яңа Николаевка (Федоровка районы)

Яңа Николаевка — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453293, ОКАТО коды — 80254840004.

# Яңа Николаевка (Федоровка районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 14 кешенең яшәве мәгълүм.

# Яңа Николаевка (Федоровка районы)
## Танылган шәхесләр

* Павел Горошек (1925-1994), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Гёрциг

Гёрциг (алман. Görzig) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Гёрциг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 84 метр биеклектә урнашкан.
# Нократ Аланы районы

Нократ Аланы районы (рус. Вятскополянский район) — Киров өлкәсенең көньягында административ берәмлек.
Адмнистратив үзәге — Нократ Аланы (мар. Виче Алан) шәһәре (район составына керми).

# Нократ Аланы районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район яки регион |
| Көньяк Көнбатыш | Татарстан (Кукмара һәм Мамадыш районнары) |
| Көнчыгыш | Удмуртия (Кизнәр районы) |
| Төньяк | Малмыж районы |
Төп елгалар — Нократ һәм аның кушылдыклары: Ошторма, Пыжманка, Люга, Ямышка, Казанка.

# Нократ Аланы районы
## Тарих

Районның асаба халкы — чирмешләр (Нократның уң ягында) һәм арлар (Нократның сул ягында). 1553 елга кадәр бу җирләре Малмыж кенәзлегенә кергәннәр.
1929 елга кадәр Вятка губернасының Малмыж өязе составында булган.
1929 елның июлендә Түбән Новгород өлкәсендәге Нулин өязе составында Нократ Аланы районы оештырылган. 1933 елдан — Түбән Новгород крае, 1932 елдан — Горький крае, 1934 елдан — Киров крае, 1936 елдан — Киров өлкәсе составында.

# Нократ Аланы районы
## Административ бүленеше

* Красная Поляна шәһәр җирлеге
* Сосновка шәһәр җирлеге
* Гремячка авыл җирлеге
* Ершовка авыл җирлеге
* Кулыжское авыл җирлеге
* Яңа Бүреч авыл җирлеге
* Омга авыл җирлеге
* Слудка авыл җирлеге
* Урта Тойма авыл җирлеге
* Урта Шөн авыл җирлеге
* Иске Пенәгәр авыл җирлеге
* Усть-Люга авыл җирлеге
* Чекашево авыл җирлеге

# Нократ Аланы районы
## Торак пунктлары

* Сосновка шәһәре,
* Красная Поляна штп-ы,
һ.б.

# Нократ Аланы районы
## Танылган шәхесләр

* Ләбибә Ихсанова — татар шагыйрәсе.
* Рафаэль Сибат — татар язучысы.
* Дамир Хәйруллин (1939-66) — Татар академия театры артисты.
* Венера Ихсанова (1933-2019) — журналист, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1974).
# Павья

Павья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының уң ярыннан 309 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

# Павья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200013080
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201308
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Калибр (канатлы ракета)

Калибр - Россиянең канатлы ракеталары, НАТО кодификациясендә SS-N-27 «Sizzler». ОКБ Новатор тарафыннан эшкәртелгән һәм җитештерелә.

# Калибр (канатлы ракета)
## Тактик-техник сыйфатламалар

* Йөртүче (җибәрү җайланмасы):
** су өсте кораблары
** су асты көймәләре
* Тидерү ераклыгы:
** диңгездә 375 км
** коры җирдә 2600 км
** термотөш вариантында 2000-2600 км
* Иң зур тизлеге: М=0,8-2,5
* Очу биеклеге: 20 км

# Калибр (канатлы ракета)
## Сугышта сынап кулланылу

Калибр канатлы ракеталары берничә тапкыр Сүрия сугышында кулланыла, шул исәптән 2015 елда "Зөя шәһәре" (Град Свияжск) кече ракета корабы берничә ракета җибәрә, 2016 елда "Яшел Үзән" (Зеленый Дол) корабы 3 ракета җибәрә.

# Калибр (канатлы ракета)
## Файдалануда

* Россия
* Һиндстан
* Кытай
# Маунтен-Гоум (Төньяк Каролина)

Маунтен-Гоум — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Маунтен-Гоум (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Маунтен-Гоум халык санын алу урыны мәйданы — 9,821821 км², 9,819314 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 649 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Юрылава

Юрылава (белар. Юрылава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Юрылава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Михеевка (Барысавский районы)

Михеевка (белар. Міхееўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Михеевка (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.