yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шелокта (Пенсильвания)

һәм
Шелокта — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Шелокта (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1822 елда нигезләнгән.

# Шелокта (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,1 квадрат миль, 0,271766 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 991 Фут биеклектә урнашкан.
# Забеле (Остроленцкий повяты)

Забеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жекунь гминасында урнашкан авыл.

# Забеле (Остроленцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сьвенте-Новаки

һәм
Сьвенте-Новаки — Польшаның Лодзь воеводалыгы Макув гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвенте-Новаки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җаҗыклар (Кызылырмак)

Җаҗыклар (төр. Cacıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Кызылырмак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фредериксбург (Лебанон округы, Пенсильвания)

Фредериксбург — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Фредериксбург (Лебанон округы, Пенсильвания)
## Географиясе

Фредериксбург халык санын алу урыны мәйданы — 4,968678 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бонна

Бонна (фр. Bonnat) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Благовар хәбәрләре

* Татар матбугаты порталы
Благовар хәбәрләре - татар телендә Башкортстанның Благовар районында нәшер ителүче дәүләт иҗтимагый -сәяси газетасы. Атнага өч тапкыр чыга. русча «Благоварские вести» (элек «Знамя труда») гәҗите чыга. Гомуми тираж – 4 300 данә. Айга 2 тапкыр башк. «Благовар хәбәрҙәре» гәҗит-кушымтасы чыгып килә.

# Благовар хәбәрләре
## Тарих

Район гәҗитләре Благовар районы оешкан 1935 елдан нәшер ителә.
Баштарак «Хезмәт байрагы» / «Знамя труда» исеме белән чыккан.

# Благовар хәбәрләре
## Чыганак

* Гәҗитнең рәсми сайты 2015 елның 30 июль көнендә архивланган.
* Благовар районы сайты 2015 елның 2 февраль көнендә архивланган.
# Тополна

Тополна (чех. Topolná) — Чехиянең Злин крае Угерске-Градиште һәм Q12042026? районында урнашкан авыл.

# Тополна
## Географиясе

Мәйданы — 10,386263 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 192 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Тополна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тополна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Тополна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1130 |
| 1880 | 1250 |
| 1890 | 1287 |
| 1900 | 1396 |
| 1910 | 1554 |
| 1921 | 1556 |
| 1930 | 1496 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 1643 |
| 1961 | 1733 |
| 1970 | 1654 |
| 1980 | 1590 |
| 1991 | 1501 |
| 2001 | 1541 |
| 2011 | 1562 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1622 |
| 2016 | 1608 |
| 2017 | 1619 |
| 2018 | 1637 |
| 2019 | 1638 |
| 2020 | 1645 |
| 2021 | 1639 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 1530 |
| 2022 | 1600 |
| 2023 | 1614 |
| 2024 | 1607 |
# Бозкоматарацо (Авелино)

Бозкоматарацо — Италиянең Кампания төбәге Montoro өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозкоматарацо (Авелино)
## Географиясе

Бозкоматарацо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бозкоматарацо (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Видорово

Видорово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Смигель гминасында урнашкан авыл.

# Видорово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Андрей Луньяк

Андрей Луньяк (Андрей Иван улы Луньяк, 5 декабрь 1881(1881-12-05), Санкт-Петербург, Россия империясе — 15 октябрь 1957(1957-10-15) (75 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — РИ һәм СССР химигы, химия фәннәре докторы (1947), Казан авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институты (1925-1926) һәм Казан университеты (1926-1928) риктыры.
# Велетице

Велетице (чех. Veletice) — Чехиянең Устецк крае Голедеч районында урнашкан авыл.

# Велетице
## Географиясе

Мәйданы — 4,675 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Велетице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Велетице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Велетице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 396 |
| 1880 | 399 |
| 1890 | 404 |
| 1900 | 461 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 400 |
| 1921 | 372 |
| 1930 | 394 |
| 1950 | 180 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 175 |
| 1970 | 161 |
| 1980 | 118 |
| 1991 | 102 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 82 |
| 2011 | 86 |
| 2021 | 86 |
# Морозов орманшар

Морозов орманшар (каз. Морозов орманшар) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Морозов орманшар
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Толмачевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)

Толмачевка (каз. Толмачевка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Толмачевка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Горни Тржич

Горни Тржич (чех. Horní Tříč) — Чехиянең Либерец крае Високе-над-Йизероу районында урнашкан авыл.

# Горни Тржич
## Географиясе

Мәйданы — 3,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Горни Тржич
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горни Тржич
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горни Тржич
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 805 |
| 1880 | 837 |
| 1890 | 858 |
| 1900 | 826 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 894 |
| 1921 | 748 |
| 1930 | 742 |
| 1950 | 468 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 223 |
| 1970 | 205 |
| 1980 | 162 |
| 1991 | 138 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 141 |
| 2011 | 135 |
| 2021 | 131 |
# Иола (Орегон)

Иола — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Иола (Орегон)
## Географиясе

Иола халык санын алу урыны мәйданы — 0,140071 км², 0,140072 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 70 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кызылъяр (Иглин районы)

Кызылъяр — Башкортстанның Иглин районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452408, ГАТОБК коды — 80228830007.

# Кызылъяр (Иглин районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 66 кешенең яшәве мәгълүм.
# Дуслык монументы

Дуслык монументы (баш. Дуҫлыҡ монументы, рус. Монумент Дружбы) — башкортларның Россия патшалыгына кушылуына 400 ел тулу уңаеннан, 1965 елда Уфа шәһәрендә, Агыйдел ярында куелган һәйкәл. Скульпторлары — Бабурин Михаил Федорович, Г. П. Левицкая, архитекторлар — Г. И. Гаврилов, Е. И. Кутырев. 1974 елда монументка РСФСР Министрлар Советы карары белән «дәүләт әһәмиятендәге һәйкәл» статусы бирелә.

# Дуслык монументы
## Тарих

Булачак монумент урынында агачтан эшләнгән Уфа кирмәне торган. Әлеге кирмән 1759 елда зур янгыннарның берсендә янып беткән. Аннары ул урынга Торыйсын чиркәве корылган. Дини бина 1930 елда ябылган, 1956 елда шартлатылган.
1957 елда башкорт кабиләләренең Россия патшалыгына ирекле кушылуының 400 еллыгы бәйрәм ителә. Агыйдел ярында әлеге датага багышланган һәйкәл куелачагы турында язулы плитә урнаштырыла:
   «Здесь будет сооружён монумент в память 400-летия добровольного присоединения Башкирии к Русскому государству»
Әмма монументны проектлау эшләре 4 елдан соң гына башлана, ә һәйкәл билгеләнгән урынына 1965 елның 7 августында куела. Скульптуралар Ленинградның «Монумент-скульптура» заводында коелганнар. Һәйкәл астындагы бункерда милләтара дуслык музее ачу һәм стелалар эчендәге баскыч буенча менеп була торган өстән карау мәйданчыгын кору планнары тормышка ашмый кала.
2006 елда «Башкортстан Республикасында төзекләндерү елы» игълан ителү уңаеннан һәйкәл һәм аның тирә-юне төзекләндерелә.
Ул Агыйдел елгасы буйлап йөзүчеләргә дә, күпер аша автобусларда үтүчеләргә дә мәһабәт булып күренеп тора.

# Дуслык монументы
## Тасвирлама

Дуслык идеясе билгеләре булып алсу граниттан эшләнгән ике вертикаль стела тора. Әлеге стелалар кылыч шәкелендә эшләнеп, кылычлар саплары белән җиргә утыртылганнар. Стеланың биеклеге 35 м.
Һәйкәлнең дүрткырлы нигезендә, стелаларның ике ягында, бронзадан эшләнгән, бер-берсенә ярымборылып утырган ике хатын-кыз скульптурасы урнашкан. Россияне һәм Башкортстанны гәүдәләндерүче әлеге скульптураларның кулында тынычлык билгесе булган дәфнәдән үрелгән таҗлар. Монументта «1557 — 1957» дип еллар уелган, рус һәм башкорт телләрендә:
   СЛАВА ВЕЛИКОЙ БРАТСКОЙ ДРУЖБЕ РУССКОГО И БАШКИРСКОГО НАРОДОВ РУС ҺӘМ БАШҠОРТ ХАЛЫҠТАРЫНЫҢ БӨЙӨК ТУҒАНЛЫК ДУСЛЫҒЫНА ДАН
дип язылган. Монументтагы чуен барельефлар (барлыгы 40 сын) башкорт кабиләләре биләренең рус подданствосы алуы мизгелен, рус һәм башкорт эшчеләренең кул кысышуын, төзелеш, авыл хуҗалыгы, сәнәгать, фән һәм мәдәният символикасын гәүдәләнерә. Агыйдел елгасыннан һәйкәлнең нигезенә 100 тупсалы гранит баскыч алып менә. Һәйкәл нигезенең диаметры 13 м һәм биеклеге 6 м. Хатын-кыз сыннарын сынчы Бабуринның үз кызыннан (?-2007) һәм Гнесиннар институты инглиз теле укытучысы Зөһрә Моратовадан (?-2006) күчереп ясаганнар.
* Урал таулары басып торганда, Агыйдел сулары акканда, аналар балаларын күкрәк сөте белән имезгәндә — бергә сугышып коелган канга кызарган, уртак данга күмелгән дуслык һәм туганлык байрагына тугъры булырга киләчәк буынга васыять итәбез.Мостай Кәрим. Һәйкәл ачу тантанасында сөйләгән нотыгыннан
* 2011 йылда
# Зур Лызи 2

Зур Лызи 2 — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Халык саны — 69 тирәсендә. Почта индексы — 422259.

# Зур Лызи 2
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Зур Лызи 2
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

# Зур Лызи 2
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Утерзум

Утерзум (алман. Utersum) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Утерзум
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,26 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан.
# Югары Цыпухины

Югары Цыпухины (рус. Верхние Цыпухины) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Югары Цыпухины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Югары Цыпухины
## Сәгать поясы

Югары Цыпухины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Цыпухины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Дерекапы (Тортум)

Дерекапы (төр. Derekapı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Югары Усылы

Югары Усылы — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 830 кешенең яшәве мәгълүм.

# Югары Усылы
### География

Уфадан 122 километр ерак.
* ӨЛКӘНЕҢ ӨСЛЕК ХАРИТАСЫ
* Яңавыл
* Югары Тәтешле
* Аскын
* Нефтекама
* Калтасы
* Борай
* Иске Балтач
* Караидел
* Мәсәгуть
* Олы Ыктамак
* Яңа Балакатай
* Югары Яркәй
* Дүртөйле
* Бөре
* Мишкә
* Благовещен
* Кызылъяр
* Малаяз
* Югары Кыйгы
* Бакалы
* Чакмагыш
* Кушнарин
* Шаран
* Бүздәк
* Языково
* Чишмә
* Уфа
* Иглин
* Туймазы
* Дәүләкән
* Кырмыскалы
* Архангелски
* Ярмәкәй
* Бәләбәй
* Раевский
* Талбазы
* Красноусол
* Белорет
* Учалы
* Бишбүләк
* Кыргыз-Миякә
* Эстәрлебаш
* Эстәрлетамак
* Ишембай
* Федоровка
* Мәләвез
* Иске Собханкул
* Аскар
* Ермолаево
* Морак
* Җылаер
* Сибай
* Исәнгол
* Акъяр
* Октябрьский
* Күмертау
* Баймак
* Салават
* Ырынбур
* Орск
* Магнитогорски
* Ижау
* Сарапул

# Югары Усылы
## Мәгариф

Югары Усылы урта мәктәбендә 122 бала укый (2011-2012 уку елы). 22 укытучы белем бирә.

# Югары Усылы
## Демография

* 2002 елгы ревизия буенча: татарлар — 59%; башкортлар — 32%.

# Югары Усылы
## Танылган шәхесләр

* Рәис Баһаветдинов (1926), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
# Каменице (Недраговице)

Каменице (чех. Kamenice) — Чехиянең Урта Чехия крае Недраговице районында урнашкан авыл.

# Каменице (Недраговице)
## Географиясе

Мәйданы — 3,501 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Каменице (Недраговице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Каменице (Недраговице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Каменице (Недраговице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 207 |
| 1880 | 185 |
| 1890 | 197 |
| 1900 | 196 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 193 |
| 1921 | 176 |
| 1930 | 159 |
| 1950 | 131 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 116 |
| 1970 | 95 |
| 1980 | 91 |
| 1991 | 69 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 67 |
| 2011 | 61 |
| 2021 | 59 |
# Сэрто-Се

Сэрто-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Сэрто-Се
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300037023
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303702
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Агва дел Перо (Акапулко де Хуарез)

Агва дел Перо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Акапулько-де-Хуарес муниципалитеты составына керә.

# Агва дел Перо (Акапулко де Хуарез)
## Географиясе

Агва дел Перо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Агва дел Перо (Акапулко де Хуарез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Агва дел Перо (Акапулко де Хуарез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Эшно-ла-Мелин

Эшно-ла-Мелин (фр. Échenoz-la-Méline) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Эшно-ла-Мелин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,09 км².
# Денизкент (Манавгат)

Денизкент (төр. Denizkent) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вилгельм Крамп

Христиан Вильгельм Крамп - архитектор, 1814 елда Даниядә туа. Лютеран динен тоткан. Белемен Аурупада ала.

# Вилгельм Крамп
## Хезмәте

1840 елда Санкт-Петербургга эшкә килә. 1842 елда Нәфис Академия проекты эшләүдә катнашып архитектор академигы атын ала.
1842-1857 елларда Казан губернасының төзелеш комиссиясе архитекторы.

# Вилгельм Крамп
## Чыганак

* Казан алманнары(үле сылтама) (рус.)
# Нехтильор

Джоох-ор — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аварское Койсу (Джурмут) елгасының уң ярыннан 167 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Нехтильор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы , инешенән Чиркейск Гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07030000112109300000735
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109300073
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# NGC 4422

NGC 4422 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4422
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Люкарре

Люкарре (фр. Lucarré) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Оксон-Дессу

Оксон-Дессу (фр. Auxon-Dessous) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Эрдоган (Хамур)

Эрдоган (төр. Erdoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шалинци

Шалинци — Словениянең Лютомер (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шалинци
## Географиясе

Мәйданы — 1,44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178,2 метр биеклектә урнашкан.
# Сьвйонтники (Тшебницкий повяты)

Сьвйонтники — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Тшебница гминасында урнашкан авыл.

# Сьвйонтники (Тшебницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аройо Гвакамая Уно (Сочистлавака)

Аройо Гвакамая Уно — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Xochistlahuaca Municipality муниципалитеты составына керә.

# Аройо Гвакамая Уно (Сочистлавака)
## Географиясе

Аройо Гвакамая Уно Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Аройо Гвакамая Уно (Сочистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Аройо Гвакамая Уно (Сочистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Сьвйонтники (Энджейовский повяты)

Сьвйонтники — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Водзислав гминасында урнашкан авыл.

# Сьвйонтники (Энджейовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фаустино Мата Зуньига (Саламанка)

Фаустино Мата Зуньига — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Саламанка муниципалитеты составына керә.

# Фаустино Мата Зуньига (Саламанка)
## Географиясе

Фаустино Мата Зуньига Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фаустино Мата Зуньига (Саламанка)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фаустино Мата Зуньига (Саламанка)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Цадувек

Цадувек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Кобеле-Вельке гминаcында урнашкан авыл.

# Цадувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фёдоров (ай кратеры)

Фёдоров (лат. Fedorov) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 6,08 км булган кратер.

# Фёдоров (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Александр Петрович Фёдоров (1872 — после 1910) хөрмәтенә бирелә.

# Фёдоров (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
# Норлыкент

Норлыкент (каз. Нұрлыкент) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Норлыкент
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ешилхисар (Патнос)

Ешилхисар (төр. Yeşilhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Георгий Афанасьев

Георгий Афанасьев (28 февраль (11 март) 1848, Уфа, Ырынбур губернасы, Россия империясе — 15 декабрь 1925, Белград, Югославия корольлеге) — тарихчы, педагог, тарих фәннәре докторы, журналист, җәмгыять эшлеклесе һәм дипломат. Төп фәнни кызыксыну өлкәләре - Борныгы Мисыр тарихы, славяннар һәм Рәсәй империясе тарихы, урта гасырлар һәм яңа вакыт тарихы, рус әдәбияты, сәяси икътисад. РИ банкының Киев кантуры идарәчесе (1896-1918), Украина тышкы эшләр министры (1918).
# Иван Заварыкин

Иван Заварыкин (Иван Александр улы Заварыкин, 23 октябрь 1916(1916-10-23), Иске Куак, Бөгелмә өязе, Самар губернасы, Россия империясе — 21 февраль 1945, Маҗейкәй, Литва Сәвит Сатсиялислар Җөмһүрияте, СССР) — ССРБ Каһарманы. 1936 елдан Кызыл Гаскәрдә. 1938 елдан Энгелс хәрби авиация укуханәсен бетергән (1938). 104 тан артык сугышчан очыш ясый, дошманның 7 очкычын, 40 танкын, 130 га якын автомобилен, 20 артиллерия бәтәрәен юк итә (1943). Сугыштагы хезмәтләре өчен Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек булган (13.4.1944). Сугышчан биремен үтәгәндә һәлак булган.
# Эль Родео (Калвильо)

Эль Родео — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Кальвильо муниципалитеты составына керә.

# Эль Родео (Калвильо)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Родео (Калвильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# PPP1R17

PPP1R17 (ингл. Protein phosphatase 1 regulatory subunit 17) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.