yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Семерҗилер (Адапазары)

Семерҗилер (төр. Semerciler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (4291) Кадаихасу

(4291) Кадаихасу (лат. Kodaihasu) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4291) Кадаихасу
## Тарихы

1989 елның 2 ноябрендә Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VH» саналган.
# Чарһан

Чарһан (әзери. Çarhan) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# (8422) Mohorovicic

(8422) Mohorovicic (лат. Mohorovicic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8422) Mohorovicic
## Тарихы

1996 елның 5 декабрендә галимнәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XJ26» саналган.
# PARN

PARN (ингл. Poly(A)-specific ribonuclease) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ирек Фәйзуллин

Ирек Фәйзуллин (Ирек Әнвәр улы Фәйзуллин, 8 декабрь 1962(1962-12-08) (61 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — дәүләт эшлеклесе, Татарстан Республикасының һәм Россия Федерациясенең (2021) атказанган төзүчесе, «Татинвестгражданпроект»ның генераль директоры, ТР төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасары (2005—2010), ТР төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры (2010—2020). 2020 елның гыйнварыннан ― Россия Федерациясе Төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык министрының беренче урынбасары, 2020 елның ноябреннән ― Россия Федерациясе Төзелеш һәм торак-коммуналь хуҗалык министры.

# Ирек Фәйзуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2014 ― Дуслык ордены (РФ)
* 2020 ― «Татарстан Республикасы каршындагы казанышлары өчен» ордены
* 2021 — Россия Федерациясенең атказанган төзүчесе
# Мирсалих Бикчурин

Мирсалих Бикчурин – Россия дәүләт хезмәтендәге тылмач, шәркыятьче-галим, җәмәгать эшлеклесе. Хезмәттә хакыйкый дәүләт киңәшчесе званиесенә кадәр күтәрелә.

# Мирсалих Бикчурин
## Чыгышы һәм тәрҗемәи хәле

Мирсалих Мирсәлим улы Бикчурин 1820 елда Стәрлебаш авылында туа. Россия дәүләт хезмәтендә торучы Касыймнан чыгышлы татар морзалары нәселеннән. Атасының абыйсы Миндияр Бикчурин (1735 – 1821) Ырынбур чик буе комиссиясендә хезмәт итеп, Рус дәүләтенең миссиясе буенча казакъ ханнары һәм Бохара әмире арасына илчелек итә. Атасы Мирсәлим Бикчурин Ырынбур таможнясында пакгауз инспекторы булып эшли.
Мирсалихның Бәйрәкә мәдрәсәсендә укуы мәгълүм. 1838 елда Ырынбурдагы Неплюев хәрби училищесен тәмамлагач, Ырынбур чик буе комиссиясе канцеляриясендә тәрҗемәче (драгоман) булып эшли. 1841-78 дә Неплюев кадетлар корпусында гарәп, фарсы, татар телләре укыта, бер үк вакытта (1850-69) Ырынбур чик буе комиссиясе каршында казакъ балалары өчен ачылган мәктәптә татар һәм казакъ теле дәресләре алып бара. Аның төп эше яшь офицерларны, ягъни булачак патша чиновникларын татар, башкорт, казакъ, фарсы, гарәп телләренә өйрәтү була.
1866 елда Неплюев училищесы Ырынбур хәрби гимназиясен итеп үзгәртелә. Татар теле биредә 1875 елга кадәр укытылды. 1870 елларда Бикчурин Ырынбур генерал-губернаторы канцеляриясендә тәрҗемәче һәм хәрби гимназиядә укытучы булып эшли. Рус гаскәрләренең 1865, 1866, 1871-73 тә Урта Азиягә яулары вакытында тәрҗемәче буларак катнаша. Рус география җәмгыятенең Ырынбур бүлеге хакыйкый әгъзасы; 1890 еллардан Ырынбур Гыйльми архив комиссиясе рәисе.
1885 елда Бикчурин кандидатурасы Ырынбур мөселманнар диния нәзараты мөфтие вазифасына билгеләнү өчен өйрәнелә.
2 нче дәрәҗә Изге Анна, 2 нче һәм 3 нче дәрәҗә Изге Станислав, 3 нче һәм 4 нче дәрәҗә Изге Владимир орденнары белән бүләкләнә.
83 яшендә 1903 елда Ырынбурда вафат.

# Мирсалих Бикчурин
## Фәнни хезмәтләре

* Мөгаллим әүвәл фи-тәгълим лисан әл-гарәп вә әл-фарси, вә әл-татари (“Гарәп, фарсы, татар телләрен һәм кыскача аңлатма белән Оренбург өлкәсендәге башкорт, кыргыз шивәләрен өйрәнү буенча һәм аңа рус-фарсы-татар сүзләре, сөйләшләре, язмалары кушымтасы булган башлангыч кулланма”). Казан, 1859.
* Бекчурин, Мир–Салих. Начальное руководство к изучению арабского, персидского и татарского языков с наречиями бухарцев, башкир, киргизов и жителей Туркестана, и с русско–персидско–татарскими словами, расположенными по предметам, разговорам и прописями. Сост. Мир–Салих Бекчурин, препод. восточ.яз. Изд.2–е, доп. – Казань: тип. имп. Ун–та, 1869, 159 с. 4 л. прописей.
# Наил Зәбиров

Наил Зәбиров (Наил Гали улы Зәбиров) – галим-химик, оештыручы, профессор (2004), химия фәннәре докторы (1995). «Плезир» компанияләр төркеме холдингы генераль директоры. Муса Җәлил премиясе лауреаты. ССРБ уйлап табучысы.

# Наил Зәбиров
## Тәрҗемәи хәле

1953 елның 5 сентябренда Казанда туган. Утыз Имәни нәселеннән. Казан дәүләт университетының химия факультетын (1975), шул ук уку йортында аспирантура (1979) тәмамлаган. Кандидатлык (1979), докторлык (1995) диссертацияләре яклаган.

# Наил Зәбиров
## Хезмәт юлы

* 1980-1994 Казан дәүләт университетында: кече фәнни хезмәткәр, 1986 өлкән фәнни хезмәткәр, өлкән укытучы, 1995-2007 әйдәүче фәнни хезмәткәр.
* 1991 елдан «Плезир» ААҖ оештыручысы, генераль директоры.
* 2002 елдан «АгрохимКомпани» ААҖ генераль директоры.
* 2007 елдан «Плезир» компанияләр төркеме директорлары шурасы рәисе.
* Казан дәүләт университетының, Казан дәүләт технология университетының, А.М. Бутлеров исемендәге химиия институтының гыйльми шурасы әгъзасы.

# Наил Зәбиров
## Хезмәтләре

300 фәнни хезмәте, 40 патенты һәм уйлап табу таныкнамәсе бар. Чит ил һәм Россия махсуслашкан матбугат чараларында фәнни мәкаләләре белән даими катнаша.

# Наил Зәбиров
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* «Киләчәк буынын булдыру» хәйрия фонды президенты.
* «Плезир» компанияләр төркемен оештыру.
* Америка химия җәмгыяте әгъзасы.
* Чиста һәм гамәли химия халыкара берлеге (International Union of Pure and Applied Chemistry, IUPAC) әгъзасы.

# Наил Зәбиров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Муса Җәлил премиясе (фән һәм техника өлкәсендә)
* ССРБ ВДНХ көмеш медале
* II дәрәҗә Миротворец ордены
# Алькала-дель-Хукар

Алькала-дель-Хукар (исп. Alcalá del Júcar) — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Алькала-дель-Хукар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 146,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 596 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Заферли (Акчаабат)

Заферли (төр. Zaferli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# MAD2L1BP

MAD2L1BP (ингл. MAD2L1 binding protein) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вера (Оклахома)

Вера — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вера (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вера (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,414055 км², 1,414062 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Çıñğız xan

Çıñğız xan (Temüçin, Temücin) (1155. yıl tiräse-1227), Mongol imperiäsenä nigez saluçı, anıñ berençe böyek xanı (1206 yıldan), cihangir.
Mongol häm Törki qäbilälär östennän xakimlek itü öçen barğan suğıçlarında (1183-1204) küp köndäşlären, ıruğ häm qäbilä berläşmäse başlıqların (Merkitlär qäbiläse citäkçese Tolhol bäk, Naymannar berläşmäse başlığı Tayan xan h.b.) ciñä. Tönyaq-Könçığış Mongoliä häm Bayqal küle tiräsendäge irken qır-dalalarda yäşäwçe qäbilä berläşmäläreneñ barısın da üzenä buysındıruğa ireşä. 1206 yılda Monğol aqsöyäkläre qorıltayında şul qäbilä beläşmäläreneñ "Böyek Xanı" dip iğlan itelä ("çıñğız" ataması Törkiçä "diñgez-tengiz" töşençäsenä täñgäl "böyek" mäğnäsen añlata dip uylanıla). Çıñğız xan eçke säyäsättä däwlät tözeleşen üzäkläterüne alğa sörä. İmperidäge eçke xoquq-tärtiplärne ğädäti qäğidälärne qanunlaştırıp (q. Yasa), xärbi-idärä reformnar ütkärä.
1209 yılda Tangutlar däwläte Si-Sia cirenä höcüm yasıy häm anıñ ğäskären tar-mar itä. 1211 yılda Tönyaq Qıtay bilämälärrenä basıp kerä häm 1215 yılda Xanbalıqnı yawlap ala. 1219-1221 yıllarda Urta Aziä däwlälären basıp ala. 1226-1227 yıllarda tangutlarnıñ si-Sia däwläten tämam üzenä buysındıruğa ireşä. Şul däwlätneñ başqalasın qamaw waqıtında kinät wafat bula.
Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link FA Калып:Link GA
# LIN7B

LIN7B (ингл. Lin-7 homolog B, crumbs cell polarity complex component) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (14580) 1998 QW101

(14580) 1998 QW101 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14580) 1998 QW101
## Тарихы

1998 елның 26 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QW101» саналган.
# Шейххамза (Чорум)

Шейххамза (төр. Şeyhhamza) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гүлверен (Мамак)

Гүлверен (төр. Gülveren) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (3891) Вернер

(3891) Вернер (лат. Werner) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3891) Вернер
## Тарихы

1981 елның 3 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EY31» саналган.
# Насельска-Калой-Яга

Насельска-Калой-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сими-Ёган елгасының уң ярына тамагыннан 58 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 38 км.

# Насельска-Калой-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300047682
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304768
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Азы (Кече Бича кушылдыгы)

Азы — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кече Бича елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Азы (Кече Бича кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010400112115300012229
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301222
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# (10758) Aldoushuxley

(10758) Aldoushuxley (лат. Aldoushuxley) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10758) Aldoushuxley
## Тарихы

1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SM7» саналган.
# Заборечно

Заборечно — Польшаның Люблин воеводалыгы Крынице гминаcында урнашкан авыл.

# Заборечно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Исток (Лух кушылдыгы)

Исток — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Лух елгасының уң ярына тамагыннан 129 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 18 км.

# Исток (Лух кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Ковров каласыннан тамагына кадәр, Уводь елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010301112110000033785
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003378
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# OR11A1

OR11A1 (ингл. Olfactory receptor family 11 subfamily A member 1) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сүксүн Җумһуриет (Инҗесу)

Сүксүн Җумһуриет (төр. Süksün Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Анжелика (Мату-Гросу-ду-Сул)

Анжелика — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.

# Анжелика (Мату-Гросу-ду-Сул)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1273,199 км².
# Фико (Трапани)

Фико — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Фико (Трапани)
## Географиясе

Фико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фико (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вейнсборо (Пенсильвания)

Вейнсборо — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вейнсборо (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1749 елда нигезләнгән.

# Вейнсборо (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,41 квадрат миль, 8,837591 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 718 Фут биеклектә урнашкан.
# Папинка (Беларусия)

Папинка (белар. Папінка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Папинка (Беларусия)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Папа Җовани (Падова)

Папа Җовани — Италиянең Венеция төбәге Корреццола өязендә урнашкан торак пункт.

# Папа Җовани (Падова)
## Географиясе

Папа Җовани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Папа Җовани (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скафати

Скафати — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Салерно провинциясе составына керә.

# Скафати
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Ангри, Боскореале, Поджомарино, Помпеи, Сан-Марцано-суль-Сарно, Сан-Валентино-Торио, Сант'Антонио Абате һәм Санта-Мария-ла-Карита коммуналары белән чиктәш.
# Индепенденца (коммуна, Констанца)

Индепенденца — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.

# Индепенденца (коммуна, Констанца)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 177,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Индепенденца, Финтина-Маре, Мовила-Верде, Олтень һәм Туфань авыллары урнашкан.
# Мельниково (Пижанка районы)

Мельниково (рус. Мельниково) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Мельниково (Пижанка районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Мельниково (Пижанка районы)
## Сәгать поясы

Мельниково (Пижанка районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мельниково (Пижанка районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (25%), руслар (75%).
# Бленн

Бленн (фр. Blennes) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Касильяс (Авила)

Касильяс (исп. Casillas) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Касильяс (Авила)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1012 метр биеклектә урнашкан.
# Исток (Киров өлкәсе)

Исток (рус. Исток) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Исток (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Исток (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Исток (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Исток (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
# Минерал де Перегрина (Гуанахуато )

Минерал де Перегрина — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Гуанахуато муниципалитеты составына керә.

# Минерал де Перегрина (Гуанахуато )
## Географиясе

Минерал де Перегрина Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Минерал де Перегрина (Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Минерал де Перегрина (Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Канацеи

Канацеи — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Трентино провинциясе составына керә.

# Канацеи
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1460 метр биеклектә урнашкан. Кампителло-ди-Фасса, Корвара-ин-Бадия, Ливиналлонго-дель-Коль-ди-Лана, Маццин, Сельва-ди-Валь-Гардена, Рокка-Пьеторе һәм Сан-Джованни-ди-Фасса коммуналары белән чиктәш.
# Бреэ (Калифорния)

Бреэ — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Бреэ (Калифорния)
## Тарихы

Бреэ шәһәре елда нигезләнгән.

# Бреэ (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 31,65805 км², 31,36313 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Даггетт (округ, Юта)

Даггетт — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Манила шәһәре.

# Даггетт (округ, Юта)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1919 елда оештырыла.

# Даггетт (округ, Юта)
## Территориясе

Округ мәйданы 1866,6 км² тәшкил итә.
# Горче

һәм
Горче — Словениянең Дравоград (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горче
## Географиясе

Мәйданы — 2,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 415 метр биеклектә урнашкан.
# Донтре

Донтре (фр. Dontreix) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Молдовень (коммуна, Нямц)

Молдовень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.

# Молдовень (коммуна, Нямц)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40,37 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Молдовень һәм Хочунджи авыллары урнашкан.
# (17662) 1996 VG30

(17662) 1996 VG30 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17662) 1996 VG30
## Тарихы

1996 елның 7 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VG30» саналган.
# IC 4918

IC 4918 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан тәэсирле галактика .

# IC 4918
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4918, ESO 233-16, 2MASX J19591322-5216306, ESO-LV 233-0160, 6dFGS gJ195913.2-521631, PGC 63929, LEDA 63929 һәм Gaia DR2 6665745473382532352 буларак та сурәтләнә.
# Жвойрышки Малыя

Жвойрышки Малыя (белар. Жвойрышкі Малыя) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Жвойрышки Малыя
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Крутиха (Елбаш кушылдыгы)

Крутиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Елбаш елгасының уң ярына тамагыннан 9 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Крутиха (Елбаш кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200512115200005050
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200505
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Бая-де-Криш (коммуна)

Бая-де-Криш — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.

# Бая-де-Криш (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 89,72 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бая-де-Криш, Балдовин, Керач, Керестеу, Лунка (Бая-де-Криш, Хунедоара), Ришка, Ришкулица, Цебя һәм Велень (Бая-де-Криш, Хунедоара) авыллары урнашкан.
# HIBADH

HIBADH (ингл. 3-hydroxyisobutyrate dehydrogenase) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мораньяно (Парма)

Мораньяно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Тиццано-Валь-Парма өязендә урнашкан торак пункт.

# Мораньяно (Парма)
## Географиясе

Мораньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мораньяно (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Села-при-Збурах

Села-при-Збурах — Словениянең Шмарешке Топлице (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Села-при-Збурах
## Географиясе

Мәйданы — 0,79 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 343,6 метр биеклектә урнашкан.
# Мачоне (Фиренца)

Мачоне — Италиянең Тоскана төбәге Кампи-Бизенцио өязендә урнашкан торак пункт.

# Мачоне (Фиренца)
## Географиясе

Мачоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Мачоне (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кәшмир

Кашми́р (Кашмири: कॅशीर, کٔشِیر; Догри: कश्मीर;Ладакхи: ཀཤམིར; Балти: کشمیر; Годжри: کشمیر; Пунчи/Чибхали: کشمیر; Шина: کشمیر; Уйгыр теле: كەشمىر ; Деванагари: कश्मीर) — Пакьстан һәм Һиндстан арасында бәхәсле булган регион. Регион өчен көрәш нәтиҗәсендә күп кенә канлы бәрелешләр булган. 1901 елда халык санын алу буенча Җамму һәм Кәшмир штаты халкының 74%-ы Мөселманнар, 24%-ы Һинд дине тарафдарлары, 0,89%-ы Сикхлар, 1,21%-ы Буддачылык дине тарафдарлары булган.
# Keşe Xoquqların Küzätü

Keşe Xoquqların Küzätü yäki Hyuman Rayts Wotç (inglizçä Human Rights Watch, HRW) — 70 artıq ildä keşe xoquqların bozularnı tikşerü, küzätü häm terkäwne ütäwçe xökümätkä buysınmağan tabışsız oyışma. Anıñ idäräse AQŞta urnaşqan.
Räsmi mäğlümat buyınça oyışma xosusıy iğänä isäbendä üz eşçänlegen ütkärä.
Oyışmada 275 belgeç eşli, şul isäptän yuristlar häm jurnalistlar.
Oyışma kübesençä NATO illäre tarafınnan finanslana (75% AQŞ, Kanada birä), yış qına säyäsi maqsattan qullanıla.

# Keşe Xoquqların Küzätü
## Tarix

1978 yılda Mäskäw, Warşawa häm Praha xoquq yaqlawçılar törkemnäre yärdäm turında üteneçe buyınça "Helsinki wotç" törkeme bularaq oyışa.

# Keşe Xoquqların Küzätü
## Maqsatları

* Diskriminatsiäne buldırmaw
* Säyäsi ireklärne yaqlaw
* Keşe xoquqların bozularnı tikşerü häm belderü
* Xärbi cinäyätlär, genotsid, keşelekkä qarşı cinäyätlärne tikşerü
* Qorallar qullanu häm tarqatunı buldırmaw
* Balalar eşen buldırmaw
* Balalar soldat buluın buldırmaw
* Yortsız balalarğa yärdäm itü
* Ğazaplarğa qarşı köräş itü
* Cäzalap üterügä qarşı köräş itü
* Keşelärne alu-satuğa, censi qollıqqa qarşı köräş itü
* LGBT (lesbian-gey-biseksual-transgend) xoquqların yaqlaw
* Suğışta tınıç xalıqnıñ iminlegen yaqlaw
# Бжозув-Новий

Бжозув-Новий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Илув гминасында урнашкан авыл.

# Бжозув-Новий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.