yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (14694) Skurat

(14694) Skurat — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14694) Skurat
## Тарихы

2000 елның 6 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AR145» саналган.
# Селяни (авыл)

Селяни (словак. Seľany) — Словакиянең Вельки-Кртиш округында урнашкан авыл.

# Селяни (авыл)
## Тарихы

Авыл 1268 елда нигезләнгән.

# Селяни (авыл)
## Географиясе

Мәйданы — 7,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 213 метр биеклектә урнашкан.

# Селяни (авыл)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Годзешова

Годзешова — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Длуголенка гминасында урнашкан авыл.

# Годзешова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# C16orf47

C16orf47 (ингл. Chromosome 16 open reading frame 47) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# TENM1

TENM1 (ингл. Teneurin transmembrane protein 1) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# ARF5

ARF5 (ингл. ADP ribosylation factor 5) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Истәраушан

Истәраушан (таҗ. Истаравшан, фар. استروشن) — Таҗикстанның Согыд өлкәсендәге шәһәр, Истәраушан районының мәркәзе.
2000 елның 10 ноябрьгәчә Өрәтүбә (таҗ. Уротеппа, үзб. O'ratepa, рус. Ура-Тюбе) исеме йөрткән.
Таҗикстан төньягында Төркистан тау сыртының артында, өлкәсенең мәркәзе Хуҗанд шәһәреннән 78 км ераклыкта урнашкан.
# Варашылава (Касцюковицкий районы)

Варашылава (белар. Варашылава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.

# Варашылава (Касцюковицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Капители (Виченца)

Капители — Италиянең Венеция төбәге Маростика өязендә урнашкан торак пункт.

# Капители (Виченца)
## Географиясе

Капители Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Капители (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чателард (Валле д'Аоста)

Чателард — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Ла-Саль (Валле-д’Аоста) өязендә урнашкан торак пункт.

# Чателард (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Чателард Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Чателард (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PMPCA

PMPCA (ингл. Peptidase, mitochondrial processing subunit alpha һәм Mitochondrial-processing peptidase subunit alpha) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вила Бачиле (Кьети)

Вила Бачиле — Италиянең Абруцци төбәге Креккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Бачиле (Кьети)
## Географиясе

Вила Бачиле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вила Бачиле (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Езер (Ботошань)

Езер — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Хилишеу-Хория (коммуна) коммунасына карый.

# Езер (Ботошань)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 194 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Баландино (Кызыл Армия районы)

Баландино (рус. Баландино) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.

# Баландино (Кызыл Армия районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Баландино (Кызыл Армия районы)
## Сәгать поясы

Баландино (Кызыл Армия районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Баландино (Кызыл Армия районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (45%), татарлар (31%), башкортлар (20%), казахлар (1%).
# Шамсерю

Шамсерю (фр. Champseru) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Сен-Бранше

Сен-Бранше (фр. Saint-Brancher) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Дюссак

Дюссак (фр. Dussac) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Ялындам (Эрҗиш)

Ялындам (төр. Yalındam) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вилаҗо Манкузо (Катанцаро)

һәм
Вилаҗо Манкузо — Италиянең Калабрия төбәге Таверна (коммуна) өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилаҗо Манкузо (Катанцаро)
## Географиясе

Вилаҗо Манкузо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вилаҗо Манкузо (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PMS1

PMS1 (ингл. PMS1 homolog 1, mismatch repair system component, PMS1 nirs variant 6 һәм PMS1 protein homolog 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чезе Сан Мано (Беневенто)

Чезе Сан Мано — Италиянең Кампания төбәге Сан-Сальваторе-Телезино өязендә урнашкан торак пункт.

# Чезе Сан Мано (Беневенто)
## Географиясе

Чезе Сан Мано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Чезе Сан Мано (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Капель-ле-Гран

Капель-ле-Гран (фр. Capelle-les-Grands һәм фр. Capelles-les-Patriotes) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Скшетушево

һәм
Скшетушево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кишково гминасында урнашкан авыл.

# Скшетушево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD156040

HD156040 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Маҗын

Маҗын — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Халык саны — 12 тирәсендә. Почта индексы — 423895.

# Маҗын
## Тарих

1719 елда нигезләнгән.

# Маҗын
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Маҗын
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Лоссу

Лоссу (фр. Laussou) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Пижанка районы

Пижанка районы (рус. Пижанский район, чирм. Пыжанъю кундем) — Киров өлкәсендә ураншкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Пижанка шәһәр тибындагы бистәсе.

# Пижанка районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район яки регион |
| Төньяк | Арбаж районы |
| Көнбатыш | Яраң районы |
| Көньяк | Мари Ил (Яңа Торъял районы) |
| Көнчыгыш | Советск районы |
Төп елгасы — Пижма (чирм. Пыжанъю).

# Пижанка районы
## Тарих

Район 1929 елда элекке Яраң өязе җирләрендә барлыкка килгән. 1959 елда юкка чыгарыла, территориясе Советск районы составына кертелә; 8 елдан соң яңадан оештырыла.

# Пижанка районы
## Халык

Милли состав (2002): руслар — 68,1%, чирмешләр — 30,5%.

# Пижанка районы
## Административ бүленеш

* Пижанка шәһәр җирлеге
* Ахманово авыл җирлеге
* Безводье авыл җирлеге
* Воя авыл җирлеге
* Иж авыл җирлеге
* Обухово авыл җирлеге
# (985) Розина

(985) Розина (лат. Rosina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (985) Розина
## Тарихы

1922 елның 14 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1922 MO» саналган.
# Елк-Сити (Айдахо)

Елк-Сити — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Елк-Сити (Айдахо)
## Географиясе

Елк-Сити халык санын алу урыны мәйданы — 6,500938 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1221 метр биеклектә урнашкан.
# Казпинето (Болцано)

Казпинето — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Рачинес өязендә урнашкан торак пункт.

# Казпинето (Болцано)
## Географиясе

Казпинето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казпинето (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хлум (Налжовице)

Хлум (чех. Chlum) — Чехиянең Урта Чехия крае Налжовице районында урнашкан авыл.

# Хлум (Налжовице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,129 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Хлум (Налжовице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хлум (Налжовице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хлум (Налжовице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 284 |
| 1880 | 281 |
| 1890 | 236 |
| 1900 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 258 |
| 1921 | 222 |
| 1930 | 233 |
| 1950 | 184 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 209 |
| 1970 | 197 |
| 1980 | 248 |
| 1991 | 292 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 291 |
| 2011 | 336 |
| 2021 | 370 |
# Мимар Синан (Кырыкһан)

Мимар Синан (төр. Mimar Sinan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Серакув (Лодзь воеводалыгы)

Серакув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Кутно гминаcында урнашкан авыл.

# Серакув (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эстасион де Сан Франсиско (Сан Франсиско дел Ринкон)

Эстасион де Сан Франсиско — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Эстасион де Сан Франсиско (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Эстасион де Сан Франсиско Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эстасион де Сан Франсиско (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эстасион де Сан Франсиско (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пау

Пау (кат. Pau) — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пау
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 10,7 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 33 метр биеклектә урнашкан.
# Вескотт (Висконсин)

Вескотт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вескотт (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 30,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фалькенау (Саксония)

Фалькенау (алман. Falkenau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Фалькенау (Саксония)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,08 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 321 метр биеклектә урнашкан.
# Гайрем (Джорджия)

Гайрем — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.

# Гайрем (Джорджия)
## Тарихы

Гайрем шәһәре елда нигезләнгән.

# Гайрем (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,347651 км², 10,092866 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 294 метр биеклектә урнашкан.
# Божа-Воля (Минский повяты)

Божа-Воля — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сенница гминасында урнашкан авыл.

# Божа-Воля (Минский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кайнар (Акмола өлкәсе)

Кайнар (каз. Қайнар) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Кайнар (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Навалессе (Астравецкий районы)

Навалессе (белар. Навалессе) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Навалессе (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Монтемарконе Басо (Потенца)

Монтемарконе Басо — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтемарконе Басо (Потенца)
## Географиясе

Монтемарконе Басо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Монтемарконе Басо (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лясувка (Түбән Силезия воеводалыгы)

Лясувка — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Быстшица-Клодзка гминасында урнашкан авыл.

# Лясувка (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дум (Кобра кушылдыгы)

Дум — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кобра елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Дум (Кобра кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100030771
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103077
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Белпынар (Сулусарай)

Белпынар (төр. Belpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Сулусарай илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Санта-Мария-де-Ордас

Санта-Мария-де-Ордас (исп. Santa María de Ordás) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санта-Мария-де-Ордас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 45,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 947 метр биеклектә урнашкан.
# Ла-Фере

Ла-Фере (фр. La Férée) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.

# Ла-Фере
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11.01 км².
# Нове Залесе (Високомазовецкий повяты)

Нове Залесе — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шепетово гминасында урнашкан авыл.

# Нове Залесе (Високомазовецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Утцедель

Утцедель — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Утцедель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,98 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# Ленгово (Зелёногурский повяты)

Ленгово — Польшаның Любуш воеводалыгы Сулехув гминасында урнашкан авыл.

# Ленгово (Зелёногурский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шаһнамә

Шаһнамә(фар. شاهنامه – «Шаһлар китабы») – дөнья әдәбиятының иң мәшһүр иҗат үрнәкләреннән. Иранның бөек шагыйре Әбелкасыйм Фирдәүси (930 - 1020) әсәре.
Әсәрдә Иранның иң борынгы тарихыннан алып, VII гасырдан Ислам диненең фарсы җирләренә урнашуына кадәрге тарихи вакыйгалар тасвирлана. Шаһлар китабы – бер автор язган иң озын поэма. Аның күләме «Илиада» һәм «Одиссея»нең икесен кушкан чакта да ике тапкыр зуррак..
Бу әсәрдә Ираннан кала Һиндстан, Үзәк Азия, Анатулы һәм Кавказда буыннан буынга күчкән авыз әдәбиятның бик яхшы үрнәкләре чагыла.

# Шаһнамә
## Сыйфатлама

«Шаһнамә» – ул проза һәм шигырь белән язылган төрле авторлар язган җыелмалар исеме. Аларның иң танылу алганы – 976—1011 елларда Фирдәүси язганы.
Фирдәүси Шаһнамә әсәрен солтан Мәхмүд Газнәви заманында, 1010 елның 8 март көнендә тәмалый һәм аңа багышлау яза. Калган җыелмалардан бары фрагментлар гына сакланганлыктан, әсәрне тулаем Фирдәүсигә бәйлиләр. Фирдәүси язган вакытта ул әсәргә фарсы фольклорын күпләп җыя. Ул анда борынгы Иран мифларын, зәрдөштләрнең Авесталарын, шулай ук вакытсыз вафат булган шагыйрь Дакикиның җыелмасыннан 100 бәет чамасы материал кертә.
«Шаһнамә» композиция ягыннан 50 патшалыкка бүленгән. Аерым патшалыкларга әдәп-әхлакый яктан әһәмияткә ия зур дастаннар кергән. Шаһнамәне шартлы рәвештә өч өлешкә бүлеп була: мифологик, героик һәм тарихи өлешләргә.
Тулысынча фарсы телендә язылган «Шаһнамә» шул тел өчен бик зур роль уйный. Гарәп теле йогынтысына эләккән фарсы теленең яңарышын башлап җибәрә.
Автор күрсәткәнчә, «Шаһнамә» 60 000 бәеттән торган, ләкин текстның зур өлеше югалган булып санала. Мәс., 1957-80 елларда чыккан рус тәрҗемәсенә 52 009 бәет (104 018 юл) кергән.

# Шаһнамә
## Төрки телдә

Солтан тәкъдиме белән 1501 — 10 елларда "Шаһнамә" поэмасын фарсыдан төрки телгә Шәриф Амиди тәрҗемә итә ("Төрки Шаһнамә"). Тәрҗемәгә пролог һәм эпилог рәвешендә өстәп язган текстында 15—16 йөзләрдәге мәмлүкләр Мисырның идарәчеләре, илнең мәдәнияте, Каһирә шәһәренең топографиясе турында мәгълүматлар бирә. "Төрки Шаһнамә"нең кулъязма нөсхәләре Санкт-Петербург, Дүшәнбе, Каһирә, Лондон, Вена шәһәрләре китапханәләрендә саклана.

# Шаһнамә
## Текст

* "Шаһнамә"дән "Кәй-Кәвыс" һәм "Сиявуш" бүлекләрен иске төрки теленнән хәзерге әдәби телдә тәрҗемәдә. 2016 елның 4 март көнендә архивланган. «Шаһнамә». Казан, ТКН, 2003. Мәсгуд Гайнетдин тәрҗ.
# Санта-Роза-ди-Витербу

Санта-Роза-ди-Витербу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Санта-Роза-ди-Витербу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 289,669 км².
# Карире

Карире — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Карире
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 756,893 ± 0,001 км².
# Неваде

Неваде (серб. Неваде) — Сербиянең Моравич округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Неваде
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 405 метр биеклектә урнашкан.

# Неваде
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Хминянски Якубовани

Хминянски Якубовани (словак. Chminianske Jakubovany) — Словакиянең Прешов округында урнашкан авыл.

# Хминянски Якубовани
## Тарихы

Авыл 1334 елда нигезләнгән.

# Хминянски Якубовани
## Географиясе

Мәйданы — 14,19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 485 метр биеклектә урнашкан.

# Хминянски Якубовани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Чакырхүюк (Бесни)

Чакырхүюк (төр. Çakırhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дурнь

Дурнь (фр. Dourgne) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Дурнь
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,75 км².
# Вайнмиер (Төньяк Дакота)

Вайнмиер — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Вайнмиер (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Вайнмиер шәһәре 1899 елда нигезләнгән.

# Вайнмиер (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,285286 км², 2,285285 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 322 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (7020) Юрсенар

(7020) Юрсенар (лат. Yourcenar) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7020) Юрсенар
## Тарихы

1992 елның 4 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 GR2» саналган.
# Яидхоф

Яидхоф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Кремс-Ланд округы составына керә.

# Яидхоф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 592 метр биеклектә урнашкан. Крумау-ам-Камп, Санкт-Леонхард-ам-Хорнервальд, Лангенлойс, Гфёль һәм Растенфельд коммуналары белән чиктәш.
# Нортбридж (Массачусетс)

һәм
Нортбридж — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Нортбридж (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1704 елда нигезләнгән.

# Нортбридж (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 18,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Караневшчына (Клецкий районы)

Караневшчына (белар. Каранеўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Клецкий районында урнашкан авыл.

# Караневшчына (Клецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.