yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD79521

HD79521 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A1mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,18 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Валя-Маре (Гурахонц, Арад)

Валя-Маре — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. Гурахонц (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Маре (Гурахонц, Арад)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Фолл-Бич (Теннесси)

Фолл-Бич — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Фолл-Бич (Теннесси)
## Географиясе

Фолл-Бич халык санын алу урыны мәйданы — 11,699494 км², 11,698837 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 454 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фиайнш (Мелгасу)

Фиайнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Мелгасу муниципалитетына карый.

# Фиайнш (Мелгасу)
## Географиясе

Мәйданы — 11,85 км².
# Бархас

Бархас (исп. Barjas) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бархас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 57,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 844 метр биеклектә урнашкан.
# Вейселли (Ердемли)

Вейселли (төр. Veyselli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Ердемли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Пшиленк (Гарволинский повяты)

һәм
Пшиленк — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соболев гминасында урнашкан авыл.

# Пшиленк (Гарволинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Мишель-де-Ланес

Сен-Мишель-де-Ланес (фр. Saint-Michel-de-Lanès) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Драгойчинци

Драгойчинци — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Трекляно җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Драгойчинци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1134 метр биеклектә урнашкан.
# Ранчо ла Асенсион (Сан Хосе Итурбиде)

Ранчо ла Асенсион — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Ранчо ла Асенсион (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Ранчо ла Асенсион Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо ла Асенсион (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо ла Асенсион (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пшиленгув

Пшиленгув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Жарув гминасында урнашкан авыл.

# Пшиленгув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Будда

Бу́дда (санскр. बुद्ध, сүзгә сүз — «уянган», «яктыруга ирешкән») - буддизмда рухи камиллекнең иң югары ноктасының атамасы, яки Будда Шакьямуниның исеме. Шулай ук яктыруга ирешкән сансыз башка җан ияләренең атамасы буларак кулланылырга мөмкин.

# Будда
## Төшенчәнең мәгънәсе һәм асылы
### Буддаларның күплеге

Сиддхартха Гаутама (уянудан соң «Будда Шакьямуни» дип атала башлый), риваять буенча якынча б.э.к. 623 елдан б.э.к. 543 елларда яшәгәнлеге билгеле. Бодха дәрәҗәсенә ул б.э.к. 588 елда ирешә, буддистлар тарафыннан беренче будда булып та, соңгысы булып та исәпләнми. Буддачылар ышануы буенча, хакыйкатьне ачкан һәм яктыруга ирешкән һәркем будда дип исәпләнә.

# Будда
## Төшенчәнең мәгънәсе һәм асылы
### Башка диннәрнең үзәк шәхесләреннән аермасы

Буддизм күзаллаулары буенча Будда илаһ яки кешеләр белән Алла арасындагы арадашчы, яки христианлыктагы сыман коткаручы түгел, ә акылга ия барлыкларны сансарадан чыгару мөмкинлеге булган укытучы булып исәпләнә.

# Будда
## Будда Шакьямуни

    Төп мәкалә: Будда Шакьямуни
Будда сүзе зур хәрефтән язылган очракта билгеле тарихи шәхесне - Сиддхартха Гаутаманы аңлата. Ул Кшатрий (хәрбиләр һәм хөкемдарлар) кастасына караган була.
Сиддхартха Гаутаманың тормышы аның дәвам иттерүчеләре һәм шәкертләре сөйләвендә генә билгеле. Башта бу сөйләүләр сүздә генә була, соңрак язып алына һәм «Махавасту», «Лалитавистара», «Ниданакатха», «Абхинишкрамана-сутра» кебек текстлар барлыкка килә. Будда тормышы турындагы иң танылган риваятьләр б.э.к. II гасырда пали телендә иҗат ителгән «Җатаки» җыентыгында китерелгән.

# Будда
## Һинд динендә

Кайбер Һинд дине тарафдарлары Гаутаманы Вишнуның 9-ынчы аватары дип таныйлар. Шулай да, Будда тәгълиматында Веда авторитеты һәм Брахман-Атман концепцияләре танылмый. Шуннан чыгып, Буддачылык, гомумән, Һинд диненең алты ортодокс мәктәбеннән аермалы буларак, настика мәктәбе дип таныла (гетеродокс, турыдан-туры мәгънәдә "бу шулай түгел").
# Вахан теле

Ваха́н теле — Памир халыкларының берсе ваханнарның теле. Көнкүреш аралашу теле буларак Таҗикстан һәм Әфганстан арасында чиктә Пәнҗ елгасының югары агымында (тарихи Вахан провинциясендә), Пакистанның төньяк районнарында һәм Көнчыгыш Памирның Кытай өлешендә (Шеңҗан-уйгыр автономияле районы) таралган. Вахан телләрендә сөйләшүчеләрнең гомуми саны — 50—75 мең кеше (2005, фараз), боларга Таҗикстанда — 10—20 мең кеше, Әфганстанда — 9—15 мең кеше, Пакистанда — 20—30 мең кеше, Кытайда — 2—10 мең кеше керә. Вахан теле ский язык образует отдельную группу в составе Көнчыгыш Иран телләре составында аерым төркем тәшкил итә һәм и входит в ареальное объединение Памир телләренең даирә берләшмәсенә керә. Вахан телендә 2 төп сөйләш аерыла — югары һәм түбән. Кытайның вахан теле югары сөйләш хасиятләренә ия. Төньяк Пакистанда ваханлылар теле аерым сөйләш булып тора.
# Вестморленд (Нью-Гэмпшир)

Вестморленд — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вестморленд (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1752 елда нигезләнгән.

# Вестморленд (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,9 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 127 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Одейле (коммуна)

Одейле — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.

# Одейле (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 35,93 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 524 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Одейле, Капу-Сатулуй, Корняну, Горинь (Румыния), Лаку, П'ятра-Албе (Румыния), Пособешть, Скорошешть, Валя-Финтиней һәм Валя-Штефанулуй авыллары урнашкан.
# Заезёже (Сандомирский повяты)

һәм
Заезёже — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Самбожец гминасында урнашкан авыл.

# Заезёже (Сандомирский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (10385) Amaterasu

(10385) Amaterasu (лат. Amaterasu) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10385) Amaterasu
## Тарихы

1996 елның 15 октябрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TL12» саналган.
# IC 550

IC 550 — Гидра йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 550
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 550, PGC 27607, MCG-01-25-014, 2MASX J09402859-0656459, 6dFGS gJ094028.6-065646 һәм LEDA 27607 буларак та сурәтләнә.
# Гавай утрауларында ислам

Гавай утрауларында ислам (ингл. Islam in Hawaii, гарәп. الإسلام في غوام‎) ― азчылык дине, штат халкының (1 млн 455 мең кеше, 2021 елга) 0,5 % ын тәшкил итә, штатта ~6000 мөселман яши.

# Гавай утрауларында ислам
## Тарих

Гавай утрауларында ислам дине рәсми рәвештә 1979 елда танылу ала, ул елда әлеге штатның Мөселман студентлары берләшмәсе (ингл. Muslim Students' Association of Hawaii, MSA) төзелә, гәрчә рәсми булмаган рәвештә бу оешма 1968 елдан ук гамәлдә булса да. Гавай мөселман студентлары ассоциациясе башта Маноадагы Гавай университеты(ингл.)татар. студентларыннан торган. Алар дөньяның төрле почмакларыннан: Һиндстан, Пакистан, Әфганстан, Индонезия, Малайзия һәм Якын Көнчыгыштан килгән. Мөселман студентлары берләшмәсе (MSA) – Гавайларның мөселман халкын тәкъдим итүче беренче оешма була.
Мөхәммәд Әсәд Хан (Mohammad Asad Khan) – мөселман студентлары ассоциациясенә нигез салучыларның берсе.
Гавай утрауларында Ислам динен яңа кабул итүчеләрнең күпчелеге – хәрби хезмәткәрләр.

# Гавай утрауларында ислам
## Мәчет

Мөселман студентлары төркеме баштарак, 1979―1980 елларда, Гавай штатының административ үзәге Гонолулуның торак районы булган Маноада(ингл.)татар. мәчет өчен бина сатып алганчы, бер коттеджда намаз укый торган була. Мәчет бинасы Маноадагы Гавай университеты янәшәсендә урнашкан. 1992 елда Америка мөселманнарына ярдәм итү төркеме үткәргән тикшеренү мәгълүматлары буенча, бу вакытта Гавайларда бер генә мәчет тә булмый.
2001 ел башында Маноа мәчетендә җомга намазына 200 кеше килүе, Рамазан ифтары азагында 700 кеше, ә мәчетнең үзендә 2000 кеше булуы турында искә алына.
2011 елда Гавайларның мөселман ассоциациясе (ингл. Muslim Association of Hawaii) Согуд Гарәбстаны принцы Абдулазиз бән Фәхәд Әл-Фейсалдан (Abdulaziz Bin Fahad Al-Faisal) акчалата ярдәм алуы турында билгеле була.
Мәчет имамы – Исмаил Әлшәех (Ismail El sheikh), тумышы белән Каһирәдән (Мисыр). Гавайларның мөселман ассоциациясе президенты – Хәким Уансафи (Hakim Ouansafi), Мароккодан.

# Гавай утрауларында ислам
## Ислам көнен билгеләү

2009 елның маенда Гавай утрауларының закон чыгаручылары, «ислам дөньясының дини, фәнни, мәдәни һәм сәнгать өлкәләрендәге зур өлешен» тану максатында, агымдагы елның 24 сентябрен дәүләт тарафыннан билгеләнгән истәлекле көн – «Ислам көне» итеп билгеләү өчен тавыш бирә. Резолюция штат Сенатында 22 уңай, 3 каршы тавыш белән хуплау таба.

# Гавай утрауларында ислам
## Ислам сәнгате

1937 елда Дорис Дьюк(ингл.)татар. төзегән Шангри Ла (Shangri La) йорты 2500дән артык ислам сәнгате әсәрен, шулай ук бинаның үзендә кулланылган ислам архитектурасы үрнәкләрен саклау урыны булып тора.

# Гавай утрауларында ислам
## Мәгариф

Штатның төп мәчете урнашкан Маноадагы Гавай университетының(ингл.)татар. фәлсәфә факультеты ислам белеме өлкәсендә бакалавр дәрәҗәсе алу турында сертификат тәкъдим итә.
# Ржадешин (Петровице)

Ржадешин (чех. Radešín) — Чехиянең Урта Чехия крае Петровице районында урнашкан авыл.

# Ржадешин (Петровице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,712 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржадешин (Петровице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадешин (Петровице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадешин (Петровице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 139 |
| 1880 | 141 |
| 1890 | 116 |
| 1900 | 125 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 130 |
| 1921 | 118 |
| 1930 | 111 |
| 1950 | 95 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 78 |
| 1970 | 54 |
| 1980 | 34 |
| 1991 | 25 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 24 |
| 2011 | 25 |
| 2021 | 27 |
# (873) Мечтилд

(873) Мечтилд (лат. Mechthild) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (873) Мечтилд
## Тарихы

1917 елның 21 маенда Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1917 CA» саналган.
# Монфокон (Югары Пиреней)

Монфокон (фр. Monfaucon) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# (8728) Мимацу

(8728) Мимацу (лат. Mimatsu) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8728) Мимацу
## Тарихы

1996 елның 7 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VF9» саналган.
# Прадо-де-ла-Гуспенья

Прадо-де-ла-Гуспенья (исп. Prado de la Guzpeña) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Прадо-де-ла-Гуспенья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 22,94 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1046 метр биеклектә урнашкан.
# (20490) 1999 OW2

(20490) 1999 OW2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20490) 1999 OW2
## Тарихы

1999 елның 22 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 OW2» саналган.
# Инсурецей (Горж)

Инсурецей — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Мотру коммунасына карый.

# Инсурецей (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Войса-Вож

Войса-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми җөмһүрᴎятсы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Роговая елгасының уң ярыннан 65 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.

# Войса-Вож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000068279
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006827
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Иске Вәрәш (Мөслим районы)

Иске Вәрәш — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423979.

# Иске Вәрәш (Мөслим районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

# Иске Вәрәш (Мөслим районы)
## Шәхесләр

* Мирзаҗан Баһавов (1940-2003), ТАССР атказанган авыл хуҗалыгы эшлеклесе.
* Флүр Баһаутдинов (1958) — юрист, язучы, фән докторы.
# NDOR1

NDOR1 (ингл. NADPH dependent diflavin oxidoreductase 1) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кардедиос

Кардедиос (кат. Cardedeu) — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кардедиос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 12,1 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 193 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Заезеже (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

Заезеже — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Лобез гминаcында урнашкан авыл.

# Заезеже (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каца (коммуна)

Каца — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан коммуна.

# Каца (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 96 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Каца, Бея, Дреушень, Ионешть һәм Палош авыллары урнашкан.
# TBC1D30

TBC1D30 (ингл. TBC1 domain family member 30 һәм TBC1 domain family member 30) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# GSC2923-1767

GSC2923-1767 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан F0V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,28 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Һью Девид Политцер

Һью Девид Политцер (ингл. Hugh David Politzer, 31 август 1949(1949-08-31) (75 яшь), Нью-Йорк, Нью-Йорк — , ) — физик, төшче галим, университет профессоры, физик-назарияче (Америка Кушма Штатлары). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2004).

# Һью Девид Политцер
## Белем

Броңксның югары фән мәктәбе, Мичиган үнивирситите, Гарвард университеты дигән уку йортларында белем алган.

# Һью Девид Политцер
## Оешмаларда әгъзалык

Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Америка физика җәмгыяте дигән оешмаларда әгъза булган.
# HD36366

HD36366 — Орион йолдызлыгында урнашкан A0V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,16 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Угры белән тугры (уен)

Угры белән тугры — татар балалар драма уены.

# Угры белән тугры (уен)
## Уйнау тәртибе

Бер бүреккә «угры», «тугры», «хан», «вәзир», «армай», «шаһит» дип язылган алты кәгазь салынып, әлеге алты бала бүректән шуны алалар. Чыккан кәгазьгә карап, һәркем үзенең ролен билгели. «Хан» дип язылган кәгазь чыгучы үзенең «хан» булганлыгын игълан итә. Шулай ук «тугры» да. Әмма калганнары нәрсә чыкканны әлегә әйтмичә торалар. «Тугры» «хан»га килеп шулай дип баш ора:
— И ханым-солтаным, иске кәвеш олтаным, — дип, берәр әйберен югалтканын әйтә.
«Хан»:
— Кемнән шикләнәсең? — дип сорый.
«Тугры» шул алты кешедән берсен атап күрсәтергә һәм ни өчен шикләнүен дә әйтеп бирергә тиеш. «Хан» аңа:
— Шаһит күрсәт, — ди.
«Тугры» арадан берсен «шаһит» итеп күрсәтә. Инде хәзер һәркем үзенең кем икәнен ача, әгәр дә «тугры» «угры»ны да, «шаһит»ны да дөрес күрсәтсә, «угры»га җәза бирелә, «хан» аңа:
— Фәлән хәтле камчы орыгыз! — дип куша. Камчы урынына, гадәттә, ишкән сөлге була. «Армай» (сугучы) шуның белән «угры»га суга. «Вәзир» аны тотып, җәзаның дөрес үтәлүен күзәтеп, шул турыда «хан»га килеп хисап бирә. Әгәр дә «угры оны дөрес күрсәтә алмаса, ул чагында, яла яккан өчен һәм шуның белән үзе тугры кеше булып чыкмаганы өчен, «тугры»-ның үзенә җәза бирелә.
Әгәр ул «шаһит»ны гына ялгыш күрсәтсә, җәза йомшаграк була.
# Сыйфат

Сыйфат:
* Сыйфат (сүз төркеме) — сүз төркеме.
* Сыйфат (философия) — философиядагы төркем.
* Әйбернең сыйфаты — икътисад аңлатмасы.
# Ритц (ай кратеры)

Ритц (лат. Ritz) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54 км булган кратер.

# Ритц (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Вальтер Ритц (1878—1909) хөрмәтенә бирелә.

# Ритц (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# CNIH4

CNIH4 (ингл. Cornichon family AMPA receptor auxiliary protein 4) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Алексей Панфилов (1898)

Алексей Панфилов (Алексей Павел улы Панфилов, 17 май 1898(1898-05-17), Казан, Россия империясе — 18 май 1966(1966-05-18) (68 яшь), Мәскәү, СССР) — СССР гаскәрбашы, Советлар Берлеге каһарманы (1945), Баш күзәтү идарәсе башлыгы (1941-1942).
# IC 1228

IC 1228 — Аждаһа йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1228
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1228, PGC 58804, IRAS 16418+6540, 2MASX J16420650+6535077, IRAS F16418+6540, MCG+11-20-026, UGC 10524, ISOSS J16420+6534, ISOSS J16421+6535, WN B1641+6540, Z 320-38, Z 1641.8+6540, UZC J164206.4+653508, PSCz Q16418+6540, LEDA 58804, [SLK2004] 1276 һәм Gaia DR2 1635977167879409920 буларак та сурәтләнә.
# Инфоркия (Потенца)

Инфоркия — Италиянең Базиликата төбәге Фильано өязендә урнашкан торак пункт.

# Инфоркия (Потенца)
## Географиясе

Инфоркия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Инфоркия (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бад-Швальбах

Бад-Швальбах — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Бад-Швальбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40,27 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 361 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лина (Эссонна)

Лина (фр. Linas) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# 476 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 476 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр :
Хронологик таблица :
476 (дүрт йөз җитмеш алтынчы) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 476 елы, I меңьеллыкның 476 елы, V гасырның 76 елы, V гасырның 8 унъеллыгының 6 елы, 470 елларның 7 елы. 476 елдан бирле 1548 ел үтте.

# 476 ел
## Вакыйгалар

* 4 сентябрь — / Көнбатыш Рим империясе (Борынгы Рим) бетерелә, Ромул-Августул тәхеттән алып ташлана.

# 476 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:476 елда туганнар

# 476 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:476 елда вафатлар
# Элсмор (Канзас)

Элсмор — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Элсмор (Канзас)
## Тарихы

Элсмор шәһәре 1888 елда нигезләнгән.

# Элсмор (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,396967 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 321 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Алтайлы (Сиверек)

Алтайлы (төр. Altaylı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тикәбанд

Тикәбанд (әзери. Tikəband) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.