yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)

Муса Җәлил һәйкәле (рус. Памятник Мусе Джалилю в Астрахани) ― Әстерханда татар шагыйре, журналист, Советлар Союзы Герое Муса Җәлил (Муса Мостафа улы Җәлилов) истәлегенә 2017 елның 13 маенда ачылган һәйкәл (бюст).

# Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)
## Урыны

Һәйкәл (бюст) Әстерхан дәүләт университетының Татищев урамындагы Студентлар паркында урнашкан халыкара «Һәйкәлләр аллеясы»нда (рус. «Аллея памятников») ачылган. Студентлар паркында шагыйрьләр һәм язучылар аллеясында төрекмән шагыйре, фәлсәфәче Мәхтүмколый Фраги (2009 елда куелган), фарсы фәлсәфәчесе, галим, мәгърифәтче һәм шагыйрь Гомәр Хәйям (2016), танылган авар совет шагыйре Рәсүл Гамзатовка (2024) һәйкәлләр урнаштырылган.

# Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)
## Тарих

Күренекле татар шагыйре Муса Җәлил 1933 елның 20 июленнән ике атна Әстерханда булып киткән. Татар телендәге «Коммунист» газетасында әдәбият һәм сәнгать бүлеге мөдире булып эшләгәндә, биредә уздырылган беренче районара Ударник-балыкчылар съездына килгән. Ул шәһәр һәм аның тирә-ягы белән танышкан, съезд делегатлары белән очрашкан һәм аралашкан, Киләче авылында колхоз рәисендә кунак булган, яшелчәчеләрнең хезмәте турында очерклар һәм мәкаләләр язган, Каспий хәбәрчеләре эше белән кызыксынган һәм балыкчылык промыселында булган.
1959 елда Әстерханда каһарман-шагыйрь Муса Җәлил исеме белән урам аталган (бер километр озынлыктагы борынгы урам Ленин мәйданыннан башлана), анда кунакханә, ТЮЗ, өлкә балалар китапханәсе урнашкан, китапханә болдыры өстендә каһарман-шагыйрь хөрмәтенә мемориаль такта урнаштырылган.
2017 елның 13 маенда Әстерхан дәүләт университетының скверында «Россия даны аллеясы» (рус. «Аллея Российской Славы») проекты кысаларында Муса Җәлил һәйкәле ачылган. Проект авторы ― Краснодар скульпторы Александр Аполлонов. Шагыйрьнең истәлеген мәңгеләштерү инициативасы белән Әстерханның җәмәгать эшлеклесе Аделя Умерова һәм «Дуслык» татар милли мәдәнияте җәмгыяте активистлары чыккан. М. Җәлил һәйкәле Әстерхан өлкәсе Знаменск шәһәренең гарнизон (Капустин Яр) башлыгы генерал-лейтенант Леонид Михолап ярдәме белән торгызылган.
2017 елның 13 маенда һәйкәлне ачу тантанасында Әстерхан өлкәсе губернаторы (2004―2018 елларда) А. А. Жилкин һәм Татарстан Республикасы Президенты Р. Н. Миңнеханов катнашкан.
* Бу һәйкәлне ачу белән без тормышы һәм иҗаты Әстерхан төбәге белән бәйле булган геройның истәлегенә булган бурычыбызны үтибезА. А. Жилкин, Әстерхан өлкәсе губернаторы
# Шелангер (бистә)

Шелангер (чирм. Шолэҥер, рус. Шелангер) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан бистә.

# Шелангер (бистә)
## Сәгать поясы

Шелангер (бистә) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шелангер (бистә)
## География

Бистә Звениговодан 35 километр төньякт-көнчыгыштарак урнаша. Горький тимер юлының Казан бүлекчәсе Шелангер станциясе (Яшел Үзән — Яраң сызыгы).

# Шелангер (бистә)
## Исемнең килеп чыгышы

Шәһәр үз исемен якында урнашкан Шелангер авылыннан алган, ә аның исеме чирм. «шолан эҥер» «карамалы елга» сүзләреннән килеп чыккан.

# Шелангер (бистә)
## Тарих

Бистәнең барлыкка килүе Яшел Үзән — Яраң тимер юлы төзелеше белән бәйле.

# Шелангер (бистә)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (65,5%), руслар (24,6%), татарлар (6,9%), чуашлар (1,7%).

# Шелангер (бистә)
## Икътисад

Химия заводы, ит комбинаты.
# Фарсы теле

Фарсы теле (زبان فارسی — zabän-e färsi) — иран телләре арасында иң таралганы, Иранның рәсми теле. Фарсы теленең вариантлары шулай ук Әфганстанда (дари́ яки фарси́-кабули́) һәм Таҗикстанда (таҗик теле) дәүләт теле булып тора. Шулай ук Үзбәкстанда һәм Пакьстанда таралган. Фарсы телендә сөйләшүчеләрнең җәмгыятьләр шулай ук Фарсы култыгы илләрендә (Бәһрәйн, Гыйрак, Оман, Йәмән, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре) дә яшиләр. Фарсы теле күрше төбәкләрдә һәм аннан да ары башка Иран телләрен, төрки телләрне, әрмән телен, гөрҗи телен һәм Һинд-Арий телләрен кертеп телләргә йогынты ясаган. Иранда, Әфганстанда өстәмә хәрефләр кушып гарәп әлифбасы, ә Таҗикстанда кириллица кулланыла. Фарсы телендә изафә күренеше (сүзләрнең ярдәмчел аваз кулланып кушылуы) бар.
# Хорной (Чуел районы)

Хорной (чуаш. Хорнуй, рус. Хорной ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429917. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241832008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600012700. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Хорной (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Ямурза

Ямурза (чуаш. Ямурсавар, рус. Ямурза ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429282. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216862006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700010600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Ямурза
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 336 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (87%), руслар (9%).
# Җаһангир Ошидри

Җаһангир Ошидри (Фарсы телендә:جهانگیر اوشیدری) олы дәрәҗә мобед (каһин яки дин әһеле) һәм Иранда Зәрдөштлек өйрәнүчесе булган. Ул атәшпәрәстләрнең тарихын өйрәнгән һәм тикшергән.

# Җаһангир Ошидри
## Тәрҗемәи хәле

Җаһангир 1921 елда Кирманда туган булган һәм шунда башлангыч мәктәпкә һәм урта мәктәпкә йөргән. 1939 елда ул Тәһран Университетының Ветеринар Медицина Факультетына белемен дәвам итәр өчен кергән. Армиядә бригадир-генерал вазифасыннан киткәч, ул Зәрдөштлек өйрәнергә карар кылган. 1982 елда ул Зәрдөшт Каһиннәре Ассоциациясе тарафыннан мобед дип номинацияләнгән булган. Берничә период вакыт ул Зәрдөштлек Җәмгыятенең әгъзасы булган һәм соңрак Мобедлар Ассоциациясенең җитәкчесе булган.

# Җаһангир Ошидри
## Эшләре

Каһин Ошидри Иран Атәшпәрәстләре тарихы һәм мәдәнияте буенча берничә басма нәшер иткән.
* Зәрдөштлекнең Яктылыгы, Уты, Гыйбадәтханәсе
* Маздаясна (Зәрдөштлек) Энциклопедиясе: Зәрдөштлек турында аңлату сүзлеге
* Пәһләви һәм Зәрдөштлек тарафдарлары тарихы
* Лорд Кей Хосрәү, Шаһрохның билгеләмәләре
* Ветеринария Тарихы һәм 18-енче Халыкара Ветеринар Конгресс Нәтиҗәләре (өч томда)
* Иран Мәдәниятендә Ат
# Рус Чокалысы

Рус Чокалысы (чуаш. Вырăс Чукал, рус. Русские Чукалы ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Рус Чокалысы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 220 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (57%), руслар (43%).
# Уел

Уел — татар, башкорт халык җыры. Җыр Башкортстан территориясендә киң таралган. «Уел» җырының «Йорт артында тал үстердең» исемле варианты «Башкорт халык җырлары» кулъязма җыентыгына кертелгән.

# Уел
## Җырны башкаручылар

Абдулла Солтанов, Сөләймән Абдуллин, Рәшит Ваһапов, Зәки Мәхмүтов, Рамазан Янбәков, Азат Гаеткулов, Ярамир Низаметдинов, Роберт Заһретдинов, Фәдис Ганиев, Зөлфәт Фахрутдинов һ. б. башкара.
# Малды-Күкшем

Малды-Күкшем (чуаш. Малти Кӑкшӑм, рус. Малды-Кукшум) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Малды-Күкшем
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Малды-Күкшем
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 108 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Имам Әхмәд

Әхмәд бин Мөхәммәд бин Хәнбәл Абу Абд`аллаһ әш-Шәйбани — (гарәп. احمد بن محمد بن حنبل ابو عبد الله الشيباني‏‎‎) (780—856) — Ислам диненең фикыһ, хәдисләр, гакыйдә һ. б. өлкәләрендә дан казанган галим, хәнбәли мәзһәбенә нигез салучы.

# Имам Әхмәд
## Тормыш юлы

Ул 780 елда Багдад шәһәрендә туа. Әхмәд кечкенә булган вакытта, аның әтисе Мөхәммәд 30 яшендә вафат була. Әхмәдне тәрбияләү вазыйфасы әнисе Сафия бинт Мәймүнә бинт Мәлик әш-Шәйбәни җилкәсенә төшә. Әхмәд бераз үскәч, әнисе аны Коръән, хәдис һәм башка гыйлемнәрне өйрәнү өчен мәктәпкә бирә. Әхмәд бин Хәнбәл хәдис фәне белән аеруча кызыксына һәм 15 яшьтән ныклап бу фән белән шөгыльләнә башлый. Шул вакытта ук ул Багдадта галимнәр җыеннарына йөри башлый. Әхмәд бин Хәнбәл хәдисләрне җыю өчен төрле җирләргә сәяхәт кыла. Шулай ул заманынының мәшһүр мөхәддисенә әйләнә. Имам Әхмәд фикһ һәм хәдисләр гыйлемен Әбү Хәнифәнең билгеле шәкерте - имам Әбү Йосыфтан, һәм шулай ук имам әш-Шәфигыйдан өйрәнә. Шулай ук Муфәддәл, Исмәгыйль ибне Уляйа, Җәрир ибн Габдел-Хәмид, Яхъя бин Сәид әл-Кәттан, Әбү Давыд, Габдулла ибн Нәмир, Уәки ибн әл-Җәррах аның укытучылары булалар. Кайбер укытучылары - Әбү Давыд, имам әш-Шәфигый, Яхъя ибне Әдәм, имам Бухари, имам Мөслим һәм Язид ибн Харун аңардан хәдисләр тапшыларалар.
Имам Әхмәд әш-Шәфигыйны аеруча якын күргән, Шәфигый да Әхмәдне хөрмәт иткән. Имам Шәфигый, заманының күренекле галимнәреннән булуына карамастан, хәдисләрдә авырлыклар күрсә, аңа мөрәҗәгать иткән.
Муатәзилиләр хакимияткә килеп "михнәт" урнаштыргач хәлифәлектә бердән-бер үзенең фикерен үзгәртмәгән галим була.
Имам Әхмәд үз дәверенең иң атаклы мүхәддисләреннән санала. Төп игътибарын хәдискә юнәлтеп ул фикыһ һәм башка фәннәрне өйрәнүгә керешә. Аның укытучылары, Әбү Хәнифәнең укучысы, имам Йосыф, имам әш-Шәфигый һәм башка бөек галимнәр булган.
Имам Әхмәд 1 000 000 хәдисне яттан белгән. Имам Әхмәднең дәресләренә кайчак 5 000 артык укучы җыелган иде.
# Ластавичы

Ластавичы (белар. Ластавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Ластавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ле-Вергье

Ле-Вергье (фр. Le Verguier) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Рамазанов

Рамазанов — фамилия.
* Шиһап Рамазанов (1887-1948), телче-галим.
* Әхмәтгәрәй Рамазанов (1901-1979), авиация генерал-лейтенанты.
* Гыйлемдар Рамазанов (1923-1993), язучы, галим.
* Магомед Рамазанов (1936-2007), дагстан язучы, прозаик, драматург, публицист, журналист һәм укытучы.
* Марат Рамазанов (1939-2024), физика-математика фәннәре докторы, профессор, Башкортстан Татар иҗтимагый үзәгенең беренче рәисе.
* Рамил Рамазанов (1979), ТР буенча Суд департаменты идарәсе башлыгы урынбасары. Татарстанның атказанган юристы (2018).
* Ризат Рамазанов (1990), җырчы, Башкортстанның (2024) һәм Татарстанның (2025) атказанган артисты.
* Рушан Рамазанов (31.03.1990), спортчы (билбаулы көрәш).
* Илназ Рамазанов (2001), көрәшче, РФ милли көрәш һәм билбаулы көрәш буенча спорт остасы, Татарстан, РФ, дөнья чемпионы.

# Рамазанов
## Рамазанова

* Дөрия Рамазанова — тел галиме, филология фәннәре докторы (1998 ел), профессор.
* Земфира Рамазанова — Россия җырчысы, музыкант, композитор, җырлар язучы.
* Лия Рамазанова ― медицина фәннәре докторы (2011), Россия Федерациясенең атказанган табибы (2024).
# Түбән Оры

Түбән Оры (рус. Нижняя Ура; Морзалар Орысы, Байлар Орысы) — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл (село). Яңа Кинер авыл җирлегенә керә.
Почта индексы — 422762.

# Түбән Оры
## Тарих

1859 елда Морзалар Орысында 2 кытат (тукыма) фабрикасы, мәчет, мәдрәсә булган, 149 йортта 1023 кеше яшәгән.

# Түбән Оры
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| −11,2 °C | −11,1 °C | −5,9 °C | 3,8 °C | 12,5 °C | 17,8 °C | 19,9 °C | 17,1 °C | 11,5 °C | 3,8 °C | −5,3 °C | –10,4 °C | 3,5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3,5 °C.

# Түбән Оры
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Галимәтелбәнат Биктимерева
* Гатаулла Салихов
* Илфат Фәйзрахманов
# Чиршкасы (Чуел районы)

Чиршкасы (чуаш. Чăрăшкасси, рус. Чиршкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804013. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600013300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Чиршкасы (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 71 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,58%).
# Барый Шәфигуллин һәйкәле

Барый Шәфигуллин һәйкәле (Памятник Бари Шафигуллину, Памятник Бориске) ― Магадан өлкәсенең Сусуман шәһәренең үзәк паркында 2023 елның 20 октябрендә куелган һәйкәл.

# Барый Шәфигуллин һәйкәле
## Тарих

Барый Шәфигуллин (туган елы билгесез – 1916 / 1917) ― легендар шәхес, чыгышы белән Вятка губернасы Малмыж өязе Арбор волосте (Татарстанның хәзерге Арча районына керүче) Мирҗәм авылыннан. Яшь чагында ук акча эшләү өчен Бодайбо руднигына чыгып китә. 1912 елда Лена атышы шаһиты булган. Шуннан соң репрессиядән качып, авылдашы Сафи (Сафиулла) Гайфуллин белән Якутиягә китә, Оймякон аша Колымага барып җитә, юлда җирле халыктан алтын турында мәгълүмат җыя.
Моны да карагыз: Колымада алтын бизгәге(рус.)татар.
Гомерен алтын эзләүгә багышлаган Барый Шәфигуллин Колыманың беренче алтынын тапкан. Гәрчә ул алтын эзләүчеләрнең рәсми елъязмасында исәпкә алынмаса да, Барый Шәфигуллинның Колыма алтынын ачудагы әһәмиятен галимнәр һәм геологлар таный.
1912 елда Барый җитәкчелегендә дүрт кешедән торган алтын эзләүче старательләр артеле Яма елгасы (Шелихов култыгы бассейны) буйлап күтәрелә, Югары Колыма елгасының уң кушылдыгы Среднекан елгасы үзәнлегенә чыга. Монда, исемсез инешләрнең берсендә, Барый беренче алтын ком бөртекләрен юган. Шулай итеп, киләчәктә иң зур Колыма алтын районын үзләштерүгә нигез салына. Среднекан елгасы үткеленә «Барый үткеле» (перевал «Борискин») исеме бирелгән
Барый Шәфигуллин 1916 ел ахыры ― 1917 ел башында тайгада сәер шартларда үлгән. Соңрак ул ачкан шурфтан йөз метр ераклыкта алтын комнарының иң бай ятмалары табылган. Әлеге приискны Барый Шәфигуллин хөрмәтенә «Барый приискы» (русча «Борискин») дип атаганнар.

# Барый Шәфигуллин һәйкәле
## Тасвирлама

Әүвәл һәйкәл, бронзадан һәм табигый граниттан ясалып, өлкә үзәге Магаданда урнаштырылыр дип уйланылган. Концепция буенча, статуя (кеше фигурасы) утырган килеш (алтын юган итеп) ясалырга тиеш булган (фор-эскиз авторы скульптор Евгений Крамаренко). Статуяны буйга ясау бераз җиңелрәк булганга, Барый фигурасы аягүрә бастырып ясалган.
Өч метрлы бронза һәйкәлнең авторы ― Магадан өлкәсе Рәссамнар берлеге идарәсе рәисе, Россиянең атказанган рәссамы Константин Кузьминых, геология-минералогия фәннәре кандидаты, Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты профессоры, Россиянең атказанган геологы Юрий Прусс консультант булган. Скульптор Барый Шәфигуллинның кыяфәтен аның замандашлары истәлекләре буенча, тарихи чорга туры китереп күрсәтергә омтыла. Композицияне 2024 елның җәендә тулысынча бизәячәкләр, шуннан соң монументны тантаналы рәвештә ачу булачак.
* Барый Шәфигуллинга һәйкәл ― Колыма җиренең байлыгын беренче булып ачкан эшчән кешене данлау ул. Барыйның тәҗрибәсе, максатчанлыгы һәм тырышлыгы әле дә барлык алтын табучыларга, үз хезмәтләре белән Ватаныбызның көчен һәм куәтен арттыручы кешеләргә уңай үрнәк булып тораЕвгений Радченко
# Нешперейра (Лозада)

һәм
Нешперейра — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Лозада муниципалитетына карый.

# Нешперейра (Лозада)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Яңа Әхмәт мәчете

Яңа Әхмәт мәчете, рәсми исеме Һидәят мәчете (рус. Мечеть «Хидаят» д. Новое Ахметово) ― Татарстанның Сарман районы Сарман авыл җирлеге составындагы Яңа Әхмәт (Яңа Әхмәтабыз) авылында 1996 елда ачылган ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Сарман районы мөхтәсибәтенең «Һидәят» мәчете мәхәлләсе карамагында.

# Яңа Әхмәт мәчете
## Тарих

Яңа Әхмәтабыз (Яңа Әхмәт) авылында 1848 елда мәчет, 1905 елда мәдрәсә булуы теркәлгән.
«1870 ел мәгълүматлары буенча торак урыннар исемлеге»ндә (рус. Список населенных мест по сведениям 1870 года; 1877 елда басылган) торак пункт Уфа губернасының Минзәлә өязе 2нче станының Яңа Әхмәт (Яңа Әхмәтабыз) авылы буларак искә алына. Минзәлә елгасы янында, Бөре – Мамадыш коммерцияле трактының сул ягында, өяз шәһәре Минзәләдән 58 чакрым һәм Александровка (Карамалы) авылындагы становой фатирыннан 18 чакрымда, волость үзәге Сарманнан 3 км төньяктарак урнашкан. Авылда 83 йортта 502 кеше (типтәрләр, 251 ир-ат һәм 251 хатын-кыз) яшәгән, мәчет, су тегермәне булган.
XX гасыр башында авылда мәчет һәм мәктәп булуы турында искә алына.

# Яңа Әхмәт мәчете
## Тарих
### Билгеле имамнар

* Биктимер Рәхмәтулла улы (1791 елгы), указлы мулла, ике остабикәсе булган.
* Нигъмәтулла Рәхмәтулла улы (1788―1833), указлы мулла. Уллары: Шәрәфетдин 1840 елдан Тауларда, Габдулла һәм Гобәйдулла Иске Теләнчедә яшәгән.
* 1852 елдан ― Гыймазетдин Мөхәммәтрәхим улы Бәширов, имам-хатыйп; Хәйбулла Нигъмәтулла улы, мөгаллим, азанчы.
1868 елда авылда җәмигъ мәчете төзелүе билгеле. Җәмигъ мәчетендә имамнар:
* 1875 елдан ― Шәйхелислам Хәбибрахман улы (1849―1918), имам, 1913 елдан ахун; Исмәгыйль Төхфәтулла улы Солтанморатов (1833–1904), мөгаллим, азанчы.
* 1891 елдан ― Әхмәтхарис Гыймазетдин улы (1854―1921), имам-хатыйп; Гарәфетдин Мифтахетдин улы (1865 елгы, Бикәсазда туган), азанчы, 1905 елдан имам.
* 1921 елдан ― Хуҗаәхмәт Шәйхелислам улы Ихсанов, имам; Шәйхеразый Мөхәммәтхәйдәр улы (1892 елгы), азанчы.
ТАССР Югары Советы президиумының 1939 елның 23 июнендәге № 41-1374 указы нигезендә авылда мәчет ябыла, район Советы башкарма комитеты карамагына мәктәп итеп файдалану өчен тапшырыла. Мәчетне ябу турында указ һәм акт Хәйрулла Сәгыйдуллинга тапшырылган.

# Яңа Әхмәт мәчете
## Яңа бина

1996 елда авылның Карл Маркс һәм Муса Җәлил урамнары чатында кирпечтән салынган яңа бер катлы мәчет сафка баса. Мәчеткә «Һидәят» исеме бирелгән (гарәп. هدايت‎ һидәят – «туры юлга керү, дөрес юл эзләү теләге»). Мәчетнең гыйбадәт залы 50-60 кеше сыйдыра, газ белән җылылытыла, тәһарәтханәсе бар. Манарасы керү юлы өстендә урнашкан. Имамнар:
* 1996―2003 елларда ― Фәйзрахман хәзрәт Хөсәенов
* 2003―2008 елларда ― Вәдүт хәзрәт Әхмәтшин
* 2008―2017 елларда ― Котдус улы Сөббух хәзрәт Әхтәмов
* 2017 елдан ― Эльмир улы Илфар хәзрәт Габдуллин.
# Лицкнуры

Лицкнуры (таулы чирм. Лицкӹныр, рус. Лицкнуры) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Лицкнуры
## Сәгать поясы

Лицкнуры Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лицкнуры
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Тувалькино

Тувалькино (чуаш. Тӑвальушкӑнь Ялтӑра, рус. Тувалькино) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Тувалькино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тувалькино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 154 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
# Владимир Мизгайлов

Владимир Мизгайло ( 24 сентябрь, 1936 ел, Суземка, Суземский районы, Брянск өлкәсе, РСФСР, СССР - 6 май, 2019 ел, Гомель, Беларус Республикасы ) - радиофизика һәм радиотехника өлкәсендә белорус галиме, физика-математика фәннәре докторы (1990), профессор (1991).

# Владимир Мизгайлов
## Биография

1937 елның 24 сентябрендә Брянск өлкәсенең Суземский районы Суземка шәһәрендә туган. 1959 елда ул Новозыбков дәүләт педагогик институтының физика-математика факультетын, 1962 елда Казан авиация институтының радиотехника факультетын (хәзерге Казан милли тикшеренү техник университеты) тәмамлый, 1962-1974 елларда анда укытучы булып эшли.
1974 елдан 1990 елга кадәр Ф.Скорина исемендәге Гомель дәүләт университетында (хәзерге Гомель дәүләт университеты) физика факультетында эшли, 1976-1979 елларда, 1991 елдан 2010 елга кадәр Белорус тимер юл транспорты инженерлары институтында электротехника профессоры (хәзерге вакытта Беларус дәүләт транспорт университеты),1976-1979 елларда гомуми техник факультеты деканы, 2005 елдан П. О. Сухой исемендәге Гомельдәүләт техник университетының (хәзерге Гомель дәүләт техник университеты) автоматлаштырылган мәгълүмат системалары факультеты, сәнәгать электроникасы кафедрасында.
1971 елда «Синтез дискретных антенных систем по заданной диаграмме направленности с использованием экспериментальных данных» темасына кандидатлык диссертациясен яклыйю
Владимир Николаевич Мизгайлов озакка сузылган авырудан соң, 2019 елның 6 маенда вафат була.

# Владимир Мизгайлов
## Фәнни эшчәнлеге

«Способ построения радиоголографической антенны и плоской радиоголографической антенны, полученной этим методом», «Способ получения покрытия, уменьшающего обратное отражение радара, и используемой в нём гибкой ленты», «Плоская радиоголографическая антенна (её варианты)» һ.б патентларның автордашы.
Басылган хезмәтләре:
* Синтез слабонаправленных антенных систем. / В. Н. Мизгайлов. — Гомель, 2006.

# Владимир Мизгайлов
## Искәрмәләр (үзгәртү)

* ↑ Справка — Мизгайлов, Владимир Николаевич (доктор физико-математических наук ; кандидат технических наук ; радиофизика ; радиотехника ; род. 1936). 2020-10-17 тикшерелгән.
* ↑ История кафедры. 2020-10-17 тикшерелгән.
* ↑ З жалем паведамляем, што 6 мая пасля працяглай.. | Кафедра "Прамысловая электроніка" ГДТУ П. Сухога | ВКонтакте. 2020-10-17 тикшерелгән.
* ↑ Мизгайлов Владимир Николаевич — Автор — База патентов Беларуси. әлеге чыганактан 2020-10-17 архивланды. 2020-10-17 тикшерелгән.
# Перейра (Монтемор-у-Велью)

һәм
Перейра — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Монтемор-у-Велью муниципалитетына карый.

# Перейра (Монтемор-у-Велью)
## Географиясе

Мәйданы — 12,96 км².
# Лгота под Кустрим

Лгота под Кустрим (чех. Lhota pod Kůstrým) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Нова Вес районында урнашкан авыл.

# Лгота под Кустрим
## Географиясе

Мәйданы — 1,722 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 680 метр биеклектә урнашкан.

# Лгота под Кустрим
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота под Кустрим
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лгота под Кустрим
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 129 |
| 1880 | 142 |
| 1890 | 124 |
| 1900 | 133 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 135 |
| 1921 | 114 |
| 1930 | 100 |
| 1950 | 68 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 70 |
| 1970 | 44 |
| 1980 | 21 |
| 1991 | 15 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 12 |
| 2011 | 9 |
| 2021 | 7 |
# Типвары

Типвары (чуаш. Типвар, рус. Типвары) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Типвары
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Типвары
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 20 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Северск

Северск (рус. Северск) — Россия Федерациясенең Тум өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 105 304 кеше (2024).

# Северск
## Сәгать поясы

Северск Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Северск
## Тарих

Шәһәр статусын 1954 елдан башлап йөртә.

# Северск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,6%), татарлар (1,4%), украиннар (1,3%).
# Палмаш

һәм
Палмаш — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Оливейра-ди-Аземейш муниципалитетына карый.

# Палмаш
## Географиясе

Мәйданы — .