yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вакыф (Тавшанлы)

Вакыф (төр. Vakıf) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Адвага

Адвага (белар. Адвага) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Адвага
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Кече Акем

Кече Акем — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Шиверта елгасының сул ярына тамагыннан 6 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 10 км.

# Кече Акем
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100007866
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100786
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# А-Бола

А-Бола (гал. A Bola) — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# А-Бола
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 34,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510 метр биеклектә урнашкан.
# Кадыкөй

Кадыкөй (төр. Kadıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесенең Истанбул иленә караган бер илчедер.

# Кадыкөй
## Географиясе

Илче мәйданы — 40,21 км².
# Асысага

Асысага (каз. Асысаға) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Асысага
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Транцано (Авелино)

Транцано — Италиянең Кампания төбәге Ариано-Ирпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Транцано (Авелино)
## Географиясе

Транцано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Транцано (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (10626) Заиц

(10626) Заиц (лат. Zajic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10626) Заиц
## Тарихы

1998 елның 10 гыйнварында Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 AP8» саналган.
# Баксон

Баксон — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Икса елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 20 км.

# Баксон
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200007038
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200703
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (4165) Дидковский

(4165) Дидковский (лат. Didkovskij) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4165) Дидковский
## Тарихы

1976 елның 1 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GS3» саналган.
# Сарыһасан (Салыпазары)

Сарыһасан (төр. Sarıhasan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Салыпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 7647

NGC 7647 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7647
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Поланка (Красне)

Поланка (чех. Polánka) — Чехиянең Пардубице крае Красне районында урнашкан авыл.

# Поланка (Красне)
## Географиясе

Мәйданы — 4,037 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Поланка (Красне)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Поланка (Красне)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Поланка (Красне)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 229 |
| 1880 | 243 |
| 1890 | 193 |
| 1900 | 163 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 177 |
| 1921 | 153 |
| 1930 | 144 |
| 1950 | 96 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 80 |
| 1970 | 66 |
| 1980 | 67 |
| 1991 | 64 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 57 |
| 2021 | 60 |
# Зөфәр Сафин (1968)

Зөфәр Ядкәр улы Сафин (рус. Зуфер Ядкарович Сафин; 27.01.1968, Акбулат, Чистай районы, ТАССР — 21.05.2023, Казан, Татарстан) — татар җырчысы, җәмәгать эшлеклесе, Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе экс-солисты (1995—2003), Татарстанның атказанган артисты.

# Зөфәр Сафин (1968)
## Тормыш юлы

Зөфәр Ядкәр улы Сафин 1968 елның 27 гыйнварында ТАССРның Чистай районы Акбулат авылында туган. Күрше Чуаш Ялтаны авылының урта мәктәбен тәмамлый, Түбән Каманың «Яшьлек» мәдәният йортында солист булып эшли.
1987—1991 елларда Казан дәүләт консерваториясендә Россиянең атказанган, Татарстанның халык артисткасы Әлфия Заһидуллина классында вокал буенча белем ала. Консерваторияне тәмамлаганнан соң, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтының «Татар халык җырлары» факультетында дәвам итә, 1995 елда тәмамлый.
1995 елдан 2003 елга кадәр елларда Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең эстрада бүлегендә җырчы булып эшли, солист.
2009 елдан концерт эшчәнлеге белән бәйле шәхси эшмәкәрлек белән шөгыльләнә башлый.
2023 елның 21 маенда Казанда авырудан соң вафат була. Хушлашу Казанның Мәрҗани мәчетендә уза. Туган авылы Акбулатта җирләнгән.

# Зөфәр Сафин (1968)
## Гаиләсе

Хатыны — Наилә Сафина, Әстерхан шәһәрендә туып үскән, Казан мәдәният һәм сәнгать институтында белем алган профессиональ җырчы.
Балалары: кызы һәм улы була.
# Мейвилл (Кларк, Висконсин)

Мейвилл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мейвилл (Кларк, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 32,5 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 416 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Загуже (гмина Вельгомлини)

Загуже — Польшаның Лодзь воеводалыгы Вельгомлыны гминаcында урнашкан авыл.

# Загуже (гмина Вельгомлини)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ак мәчет (Павлодар)

Ак мәчет (каз. Ақ мешіт, Aq Meşit, آق مسجد) ― Казакъстанның Павлодар өлкәсе административ үзәге Павлодар шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Ак мәчет – шәһәрнең җирле әһәмияткә ия тарих һәм мәдәният һәйкәле. Ул Павлодарда сакланып калган революциягә кадәрге бердәнбер дини объект.

# Ак мәчет (Павлодар)
## Тарих

1880-елларда Павлодарда Татар бистәсендә агачтан беренче мәчет төзелгән булган. Ул 1901 елда шәһәрнең яртысын юкка чыгарган янгын вакытында янып беткән. 1902 елның апрелендә татар сәүдәгәре Баһаветдин Тумашев инициативасы белән татар җәмгыяте җыены үткәрелә. Мөселманнар янган агач мәчет урынында таш мәчет төзергә була.
Патша Россиясе сәясәтчеләре казакъ даласында, Урта Азия муллаларына караганда, татар муллаларының дини эш алып баруын хуплый. Казакъстанның төньяк-көнчыгыш өлешендәге шәһәрләрдәге беренче таш мәчетләрнең барысы да диярлек татар сәүдәгәрләре акчасына төзелгән.
Павлодардагы таш мәчет төзелешен 2нче гильдия татар сәүдәгәре Габделфәттах Камалетдин улы Рамазанов финанслый. Павлодарның татарлар, башкортлар, казакълардан торган зур санлы мөселман җәмгыяте дә төзелешкә матди өлешен кертә. Төзелеш эшләрен Павлодар ташчылары В. Е. Петров һәм И. Г. Голиков башкара. 1905 елда мавритан стилендә төзелгән Ак-мәчет мөселманнар өчен ишекләрен ача. Мәчетнең беренче имам-хатибы һәм мәдрәсә мөдәррисе – Габделгани Габделкәримов, сәүдәгәр Габделфәттах Рамазановның якташы (икесе дә Иртыш буендагы шәһәргә Тубыл губернасы Яулытора өязеннән килгән). Имам 1918 елда сыйнфый дошман буларак милиция тарафыннан кулга алынган, төзәтү эшләренә хөкем ителгән, авырып, 1922 елның 18 июлендә вафат булган, Химгородки микройонындагы мөселман зиратында җирләнгән.
Мәчет һәрвакыт ак төскә буялган, шуңа күрә халыкта аны «Ак мәчет» дип атый башлыйлар.

# Ак мәчет (Павлодар)
## Тарих
### Ябылу

1938 елда, большевикларның дин белән көрәшү сәясәтенә бәйле, Ак мәчеттә намазлар уку тыела, манарасы җимертелә. 52 ел дәвамында мәчет бинасында төрле оешмалар: шәһәр Пионерлар йорты, Казакъстан ССР дәүләт филармониясенең өлкә филиалы һәм 1нче балалар спорт мәктәбе урнашкан була.

# Ак мәчет (Павлодар)
## Тарих
### Яңа заман

1990 елда мөселманнар инициативасы белән мәчетнең манарасы торгызыла һәм гыйбадәт кылулар яңадан башлана.
2005 елда, мәчетнең 100 еллыгына, бинаны реставрацияләү һәм капиталь ремонтлау башлана. Мәчет бинасы Казакъстанның 2003—2007 еллардагы премьер–министры Даниал Әхмәтовның әти-әнисе атказанган укытучылар Кенжетай Әхмәтов һәм Рауза Молдабекова җитәкчелегендә реставрацияләнгән.
2019 елда мәчетнең имам-хатыйбы – Канат хәзрәт.
# Карпинск

Карпинск (рус. Карпинск) — Россия Федерациясенең Cвирлaу өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 27 653 кеше (2015).

# Карпинск
## Сәгать поясы

Карпинск Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Карпинск
## Тарих

Богословск тораклыгы 1759 елда нигезләнгән. Инкыйлабка кадәр Уралда иң эре бакыр җитештерү үзәкләреннән берсе булган. Күмер чыгару 1911 елда башланган.
1941 елның 31 мартында Богословск Угольный бистәсе белән Карпинск шәһәренә берләштерлгә. Исем рус геологы Александр Карпинсᴋи хөрмәтенә бирелә.
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1928 елдан, шәһәр cтaтысын 1941 елдан башлап йөртә.

# Карпинск
## Халык

Милләтләр (2010): уpыcлар (89,5%), алманнар (3,8%), татарлар (3,3%), украиннар (1,2%).

# Карпинск
## Шәхесләр

* Рәшит Җиһаншин (1930), хирург.
# Цона Прод. Чирчео Филати-Цингерье-Ц (Латина)

Цона Прод. Чирчео Филати-Цингерье-Ц — Италиянең Лацио төбәге Чистерна ди Латин өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Прод. Чирчео Филати-Цингерье-Ц (Латина)
## Географиясе

Цона Прод. Чирчео Филати-Цингерье-Ц Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Цона Прод. Чирчео Филати-Цингерье-Ц (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Габделкадыйр Гобәйдуллин

Габделкадыйр Гобәйдуллин (Габделкадыйр Салих улы Гобәйдуллин, 1888, Казан, Россия империясе — 4 май 1944(1944-05-04), Красноярск крае, РСФСР, СССР) — этнограф, 1921-1925 елларда Казанда Көнчыгыш китаплары музее китапханәчесе, Көнчыгыш академиясе һәм Көнчыгыш педагогия институты укытучысы. 1925-1938 елларда Бакы, Махачкала шәһәрләрендә укыту һәм музей эшендә. Хезмәтләре Казан татарлары ризыкларына һәм X гасыр болгар акчаларына карый.
# NGC 5930

NGC 5930 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5930
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# HD178661

HD178661 — Лира йолдызлыгында урнашкан kA2.5hF0mF0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,6 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Александровка (Варна районы)

Александровка (рус. Александровка) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.

# Александровка (Варна районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Александровка (Варна районы)
## Сәгать поясы

Александровка (Варна районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Александровка (Варна районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (63%), украиннар (8%), казахлар (24%).
# (3918) Брель

(3918) Брель (лат. Brel) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3918) Брель
## Тарихы

1988 елның 13 августында Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PE1» саналган.
# Раминҗез ди Сото (Болцано)

Раминҗез ди Сото — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Випитено өязендә урнашкан торак пункт.

# Раминҗез ди Сото (Болцано)
## Географиясе

Раминҗез ди Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Раминҗез ди Сото (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Веръёль

Веръёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ижма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Веръёль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000076929
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007692
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Денис Капустин

Денис Капустин (Денис Виктор улы Капустин, 5 октябрь 1970(1970-10-05) (54 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — РФ спортчысы (өчле сикерү), 2000 елгы Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе, Европа чемпионатларының алтын (1994) һәм көмеш (1998) мидәлләре иясе.
* 1 2 World Athletics databasehttps://wikidata.org/wiki/Track:P1146https://wikidata.org/wiki/Track:Q54960205
* ↑ https://sport.business-gazeta.ru/news/165778
# Хөррият (газета, 1917)

* Татар матбугаты порталы
Бу Сәмәрканд газетасы турында мәкалә, Казан газетасы турында моннан укыгыз
«Хөррият» (حریت) — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Сәмәрканд шәһәрендә 1917 елның 16 апреленнән 1918 елның 30 апреленә кадәр «Сәмәрканд җәдидләр оешмасы» тарафыннан татар һәм үзбәк телләрендә нәшер ителгән. Газета әдәби, икътисади-сәяси юнәлештә, атнага 2 тапкыр чыккан. Барлыгы 87 саны дөнья күргән.

# Хөррият (газета, 1917)
## Тарих

1917 елның 16 апреленнән Сәмәрканд шәһәрендә татар һәм үзбәк телләрендә нәшер ителә, барлыгы 87 саны чыга. «Хөррият» газетасы ― зур күләмле, күп тиражлы, һәр саны дүртәр биттән торган иҗтимагый-сәяси, икътисади һәм әдәби газета була. 1917―1918 елларда әлеге басма Төркестан краенда, шул исәптән Ташкентта, Сәмәркандта һәм башка зур шәһәрләрдә сәяси процессларны яктыртуның төп чыганакларыннан берсе була.
Газетаның беренче нашире ― «Заравшан ширкәте», аннары ― Мөхәммәд Урумбаев. Газета «Б. А. Газаров типографиясе»ндә чыгарылган. «Сәмәрканд җәдидләре оешмасы» тарафыннан гамәлгә куелган «Заравшан» ширкәте китапханәсенең бөтен кереме әлеге газетаны чыгаруга тотылган.

# Хөррият (газета, 1917)
## Мөхәррирләр

Газетаның мөхәррирләре ― Кәбиршаһ Мансуров (Акобир Шомансуров), Гаптерәүф Фитрәт(рус.)татар. (1885―1938), Хаҗи-Мөгыйн Шакруллаев (Шукрулло), Мардонкул Шомухаммедов. 1917 елда Г. Фитрәт «Хөррият» газетасының баш мөхәррире булгач, төбәктә әдәбият һәм мәгариф үсешендә зур эз калдырган мәгърифәтче, мөфти Мәхмүдхуҗа Беһбудины(рус.)татар. газетада хезмәттәшлек итәргә чакыра. «Хөррият»тә Мәхмүтхуҗа Беһбуди («Бохара вакыйгалары», «Иттифак кирәк» һ. б.), Габдерәүф Фитрәт («Йорт кайгысы», «Мөселманнар, гафләттә калмагыз» һ. б.), Хаҗи Мөгыйн («Шураи исламия һәм сайлаулар», «Ярдәм кирәк»), Сәетриза Ализадә, Сәйдәхмәд Сиддыйки, Хуканбай Габдехалик улы һ. б. мәкаләләр белән даими катнашалар.
«Хөррият» газетасы Казанда нәшер ителүче «Корылтай», «Безнең тавыш» газеталары белән тыгыз элемтәдә торган. Үз сәхифәләрендә әлеге басмалардан татар милли хәрәкәтенә кагылышлы материалларын күчереп бастырып килгән.

# Хөррият (газета, 1917)
## Ябылу

1918 елның 30 апрелендә, 87 саны дөнья күргәч, совет органнары (Милли эшләр комиссарлыгы) тарафыннан чыгудан туктатылган. Аның базасында большевиклар идеологиясенә туры килә торган газета (1918―1921 елларда «Хезмәтчәннәр тавышы», Ярлылар тавышы») чыгарыла.

# Хөррият (газета, 1917)
## Яңа заман

1996 елда «Хөррият» («Hurriyat») исеме белән Ташкентта (Алишер Навои урамы, 30) мөстәкыйль үзбәкчә газета чыгарыла башлаган.
# Табияно (Парма)

Табияно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Лангирано өязендә урнашкан торак пункт.

# Табияно (Парма)
## Географиясе

Табияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Табияно (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Седжуик (округ, Канзас)

Седжуик — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уичито шәһәре.

# Седжуик (округ, Канзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1870 елда оештырыла.

# Седжуик (округ, Канзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2613 км² тәшкил итә.
# Куявяк

Куявяк (пол. Kujawiak) — поляк халык биюе, чыгышы белән үзәк Польшаның Куяви өлкәсеннән. Мазурка, оберек, полонез һәм краковяк белән бер рәттән поляклар милли биюләре төркеменә керә. Биюгә өч өлешле үлчәм, ирекле темп һәм тыныч, лирик музыка хас.
* мәдәният порталы
* бию порталы

# Куявяк
## Тарих

Беренче тапкыр куявяк бию атамасы буларак Т.Ф. Яскольскийның "Бахорци көтүчеләре: Куяви тыныч тормышы" (пол. Pasterze na Bachorzy Sielanki Kujawskie) әсәрендә 1827 елда кулланыла. Шулай да куявякның мазур биюеннән 1750-1830 еллар аралыгында килеп чыгышы фараз. Күп композиторлар тарафыннан куявяк һәм оберек биюләренең ритмик һәм темп үзенчәлекләре берлектә генә күзаллана.
Жанр крестьян даирәсендә барлыкка килә, әмма соңрак поляк морзалары даирәсендә дә нык тамырлар җибәрә. Бию музыкасын фольклор экспедицияләрендә язалар һәм Куявяк җыентыкларында нәшер итәләр. Поляк морзалары арасында халык биючеләрен йортларга чакыру һәм алардан бию осталыгына өйрәнү гадәткә керә. 1860-еллар азагында куявяк балларда биелә башлый һәм Варшава кебек зур шәһәрләрдә дә киң таралыш таба. Жанр популярлаша, үзгәрә һәм башка ритмик алымнарны, хәрәкәтләрне үзенә кертә. XIX гасырның ахырында поляк милли биюе буларак дөньякүләм таныла.
1990 елда Чеслав Сроканың "Поляк милли биюләре: типология" китабында биюгә тирән тасвирлама бирелә: хәрәкәтләре, адымнары, музыкаль бизәкләре һ.б. үзенчәлекләр ачыклана.

# Куявяк
## Музыка

Минор шәкелендә иҗат ителү нәтиҗәсендә, куявяк жанрына сентименталь һәм мелонхолик музыка хас.
Биюнең кереш өлеше бер югарылыкта кабатланган һәм тизләнә төшкән ноталардан гыйбарәт; биючеләрне дөрес темпка хәзерләгән. Музыка өч басымлы метрда языла һәм аның кисәкләре 2 дүрт тактлы тезмәләрдән тора, гадәттә, тезмәләрнең икенчесе киңеләйтелә һәм яңа басымнар белән үзгәртелә, доминанта гармониясендә тәмамлана. Күпчелек очракта биючеләр кайбер тактлар темпын сузып (итал. tempo rubato), бию музыкасына үзгәрешләр кертә.
Куявяк музыкасы ансамбле ике скрипка, түбән тавышлы ике кыллы уен кораллы басыдан (пол. basy), кайбер вакытта кларнет, кече барабан (пол. a bebenek) һәм поляк сорнаеннан (пол. dudy) тора. Скрипка төп көйне, басы аккомпанементны башкара, шулай да басы бәрмә уен коралы вазифасын башкарырга мөмкин. Бүгенге көндә ансамбльдә флейта, аккордеон кебек уен кораллары да очрый.

# Куявяк
## Профессиональ музыкада кулланышы

* "Куявяк", Феликс Нововьевски, 1912 елда нәшер ителгән (хор өчен)
* "Куявяк, ля минор", Һенрик Венявский, 1853 елда нәшер ителгән (скрипка һәм фортепиано өчен)
* Фредерик Шопен мазуркалары: op.6 №4, op.30 №4 һәм op.41 №1
# (9795) Deprez

(9795) Deprez (лат. Deprez) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9795) Deprez
## Тарихы

1996 елның 15 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 GJ19» саналган.
# Бакиничы

Бакиничы (белар. Бакінічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.

# Бакиничы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# IC 587

IC 587 — Секстант йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 587
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 587, PGC 29127, 2MASX J10030519-0224005, MCG+00-26-012, GSC 04903-00746, IRAS 10005-0209, UGC 5411, 2dFGRS TGN217Z270, Z 8-28, 6dFGS gJ100305.2-022401, SDSS J100305.17-022400.0, Z 1000.6-0208, UZC J100305.1-022400 һәм LEDA 29127 буларак та сурәтләнә.
# Перстниця

Перстниця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Кроснице гминасында урнашкан авыл.

# Перстниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (19858) 2000 UT18

(19858) 2000 UT18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19858) 2000 UT18
## Тарихы

2000 елның 25 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 UT18» саналган.
# Арбуэ

Арбуэ (фр. Harbouey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Арбуэ
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,14 км².
# (14304) 3417 T-3

(14304) 3417 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14304) 3417 T-3
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3417 T-3» саналган.