yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һуд сүрәсе

Һуд сүрәсе(гар.سورة هود – сүрәтү һуд) – Коръәндәге унберенче сүрә. Мәккәдә иңә. Аятьләре саны – 123.
Сүрә Коръәнне мактау белән башланып китә һәм бер Аллаһка гына гыйбадәт кылырга чакыра. Аннан соң Аллаһның бердәнбер Раббы булуы, Аның чиксез кодрәте һәм хакимлегенә, кешеләрнең, Аллаһның рахмәсенә яки ачуына тарыгач, шатлыклары яки кайгылары күрсәтелә. Әлеге сүрәдә Коръәннең әһәмияте турында сөйләнелә һәм Аллаһ кешеләрне, булдыра алсалар, Коръәнгә охшаш әсәр язарга чакыра. Кяферләрнең Коръәнгә ышанырга теләмәүләре, Кыямәт көнендә мөэминнәргә биреләчәк әҗер (рус. награда) турында әйтелә.
Бу сүрәдә пәйгамбәрләр, аларның халыклары белән бәхәскә керүләре тасвирлана, кяферләрнең җәзага тарачаклары һәм мөэминнәрнең котылачаклары әйтелә. Биредә Аллаһ Тәгалә Нух (галәйһиссәләм) турында, Йунус сүрәсендәгегә караганда, тулырак мәгълүмат бирә. Кяферләрнең кирелеге һәм аларга төшкән җәзаның зурлыгы тасвирлана.
Аннан соң Гъәд кавеме һәм аның пәйгамбәре Һуд галәйһиссәләм турында риваять китерелә, кяферләрнең акылсызлыклары күрсәтелә. Әлеге халык, көчле булуларына карамастан, Аллаһ Тәгалә тарафыннан юкка чыгарыла. Шулай ук бу сүрәдә Салих галәйһиссәләм һәм аның халкы – Сәмуд, Ибраһим, Лут, Шүгъәйб пәйгамбәрләр (галәйһүмүссәләм) турында сөйләнелә. Сүрә ахырында Аллаһ мөэминнәрне яхшы эшләргә һәм бу эшләр өчен әҗер көтүгә чакыра; чиксез белеменә һәм мөэминнәрнең Аңа таянырга тиешлелеген күрсәтә.

# Һуд сүрәсе
## Чыганак

* имам.ру сайты
# Дзянискавичы (Жлобинский районы)

Дзянискавичы (белар. Дзяніскавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Дзянискавичы (Жлобинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# IC 4950

IC 4950 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4950
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4950, ESO 185-70, PGC 64159, ESO-LV 185-0700, 2MASX J20082736-5609423, 6dFGS gJ200827.4-560943, SGC 200428-5618.4, 2MFGC 15333, LEDA 64159 һәм Gaia DR2 6471981730378082944 буларак та сурәтләнә.
# Иван Загорский

Иван Загорский (Иван Василий улы Загорский, 22 гыйнвар 1899(1899-01-22), Ташкәнт, Сырдәрья өлкәсе, Россия империясе — 27 гыйнвар 1973, Казан, РСФСР, СССР) — актер. ТАССРның һәм РСФСРның атказанган артисы (1954, 1960). 1938 елдан Казан зур академия театры сәхнәсендә. Рольләре: Телегин («Михнәтле заман», А. Толстой), Андрей Белугин («Белугиннең өйләнүе», А. Островский, Н. Соловьёв), Лопахин («Чия бакчасы», А. Чехов), һ.б.
# Аренела (Гросето)

Аренела — Италиянең Тоскана төбәге Изола дел Җильо өязендә урнашкан торак пункт.

# Аренела (Гросето)
## Географиясе

Аренела Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Аренела (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Халидә Бегичева

Халидә Бегичева – популяр татар җырчысы, Мәскәүдә яшәп иҗат итә. Хәйдәр Бигичевның сеңлесе.

# Халидә Бегичева
## Тәрҗемәи хәл

Халидә Бегичева Горький өлкәсендәге (хәзерге Түбән Новгород өлкәсе) Кызыл Октябрь районының Чүмбәли авылында 8 балалы механизатор Әббәс (Аббас) Бегичев гаиләсендә 1954 елның 17 июлендә дөньяга килә. Гаиләдә барлыгы 12 бала туа, иң тернәкле сигезе үсә, алтысы бүген дә исән.
Мәктәптә укыганда ук үзешчән сәнгатьтә катнаша. Хәйдәр абыйсы белән Горький шәһәрендә узган «Алло - мы ищем таланты!» җыр бәйгесендә 1нче урын яулыйлар.
Булачак җырчы мәктәп тәмамлау белән, Горький шәһәренә барып, кисүче-тегүче һөнәренә ия була һәм, авылына кайтып, авылдашларын кул эше серләренә өйрәтә.
1 ел авылда торгач, Мәскәүгә китә, үз һөнәре буенча фабрикада эшли, предприятиенең бөтен бәйрәмнәрендә, юбилейларда Халидәнең җырлавын үтенәләр. “Урысча гына башкарма, үз телеңдә дә җырла әле, бигрәк моңлы бит татар җырлары”,— дип соклана аның тавышына башка милләт вәкилләре.
Җырчы Халидә акрынлап 1980 еллар азагында профессиональ сәхнәгә менә. Башта ул эшләгән төркем “Алтын Ай” дип атала. Аннан соң “Изге Ай” исемен ала. Исеменнән үк күренүенчә, сәнгать төркеме халык күңеленә изгелек, миһербанлык орлыкларын, иман кыйммәтләрен салуны үз кыйбласы итеп ала. Төрле тарафларда төзелүче мәчетләргә булышу ниятеннән, бихисап хәйрия концертлары оештыра алар. Мәскәү, Сергач якларында гына түгел, Казандагы Кол-Шәриф мәчетендә дә, Себер якларындагы күп иман йортларында да өлеше бар “Изге Ай”ның. “Изге Ай”ның туу көненнән башлап бердәнбер вокал башкаручы – Халидә булса, сәнгать җитәкчесе һәм аккомпаниаторы – тормыш иптәше (аерылышканнар), талантлы композитор һәм музыкант Равил Кузнецов (Камка авылыннан) була.
Барлык як татары арасында танылган җырчы булуына карамастан, Халидә Бигичеваның бүгенгәчә атказанган исемнәре юк.
# Шулма (Суда кушылдыгы)

Шулма — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Суда елгасының сул ярыннан 1,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Шулма (Суда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Суда, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200212110000008132
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000813
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Монтебело (Белуно)

Монтебело — Италиянең Венеция төбәге Чезиомаджоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтебело (Белуно)
## Географиясе

Монтебело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Монтебело (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дюньи-сюр-Мез

Дюньи-сюр-Мез (фр. Dugny-sur-Meuse) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Сусуапара

Сусуапара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Сусуапара
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 220,074 км².
# Эль Ормигеро (Сан Луис де ла Паз)

Эль Ормигеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Ормигеро (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Ормигеро Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Ормигеро (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Ормигеро (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Каршибаглар (Эргани)

Каршибаглар (төр. Karşibağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ранчо Игнасия Флорес (Тепезала)

Ранчо Игнасия Флорес — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Тепесала муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Игнасия Флорес (Тепезала)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Игнасия Флорес (Тепезала)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Терцерье (Салерно)

Терцерье — Италиянең Кампания төбәге Роккадаспиде өязендә урнашкан торак пункт.

# Терцерье (Салерно)
## Географиясе

Терцерье Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Терцерье (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 6567

NGC 6567 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6567
## Тарихы

Әлеге галактика 1882 елда Америка астрономы Edward Pickering тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 38.1 см (15 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# TAS1R3

TAS1R3 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Батпакты (Караганды өлкәсе)

Батпакты (каз. Батпақты) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Батпакты (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Брадфорд (Нью-Йорк)

Брадфорд — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Брадфорд (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1793 елда нигезләнгән.

# Брадфорд (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 25,24 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 401 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рёрабрунн

Рёрабрунн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Гнадендорф округы составына керә.

# Рёрабрунн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Трихиаз

Трихиаз (trichiasis; гр. trichos чәч + iasis патологик процесс) — керфекләрнең дөрес үсмәве (күз алмасына карап үсүе).
Таралган булдырылган чир, ул аерым чир буларак яки кабак кырыеның җөйләүле үзгәрешләре хроник блефарит, herpes zoster ophthalmicus кебек чирләр нәтиҗәсендә икенчел барлыкка килә ала. Трихиазны псевдотрихиаздан аерырга кирәк, ул кабак бөгелгәндә барлыкка килә һәм тотрыксыз була ала; чын трихиазның ялгыш диагнозы дөрес булмаган дәвалау тактикасына китерә.

# Трихиаз
## Билгеләре

Трихиазда керфекләр урнашуы дөрес, ләкин аларның үсү юнәлеше — дөрес түгел. Мөгезкатлау эпителие яралану нәтиҗәсендә нокталы эрозияләр һәм йомганда арта торган күзнең ярсытуына китерә. Озак авыр барышта мөгезкатлау җәрәхәте һәм паннус барлыкка килә ала.

# Трихиаз
## Дәвалау

1. Эскәк белән керфекләр эпиляциясе дәвалауның гади һәм нәтиҗәле ысулы булып тора, әмма аны һәр 4-6 атна кабатларга кирәк.
2. Электролизисны аерым дөрес үсмәгән керфекләрдә кулланалар, ләкин канәгатьләндерерлек нәтиҗәгә җитү өчен бу ялыктыргыч процедураны күп тапкыр үткәрергә кирәк. Электрокаутер инәсен чәч букчасына юнәлтеп, йогынтыны өслегендә коагуляцияләнгән тукыма куыклары барлыкка килгәнче дәвам итәләр. Керфекне алып аталар. Кабат процедура 40% очракта кирәк була һәм җөйләнүгә китерә ала.
3. Криотерапия күп санлы керфекләр эпиляциясендә бик нәтиҗәле була. Махсус ике тапкыр "туңдыру-эретү" циклын -20°С кулланалар. Мөмкин өзлегүләрдән тире некрозы, кара тәнле пациентларда депигментация, мейбомий бизләре зарарлану билгелиләр, бу прекорнеаль яшь пәрдәсенә тискәре чагыла ала һәм кабак кырые төзелеше үзгәрүенә китерә ала.
4. Аргонлазерлы абляция аерым урнашкан берничә керфекләрне бетергәндә файдалы. Процедураны түбәндәгечә башкаралар:
а) башлангыч йогынтыны 50 мкм, 0,2 сек һәм 1000 мВт рәвешендә үткәрәләр;
б) керфек тамырына лазерлы коагуляцияне кечкенә авыз ясап башкаралар;
в) тап зурлыгын 200 мкм кадәр зурайталар һәм авызны фолликул яткан урынына кадәр тирәнәйтәләр;
г) күпчелек пациентларга 1-2 сеанс үткәрергә кирәк.
5. Хирургик дәвалау тулы чөйсыман резекция итеп яки якын торган керфекләр кечкенә урында урнашканда алгы пластинканы алып ату һәм башка дәвалау ысуллары нәтиҗәсез булмаганда кулланыла.
# Түркгүҗү (Чорлу)

Түркгүҗү (төр. Türkgücü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Чорлу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (9448) Дональдэвис

(9448) Дональдэвис (лат. Donaldavies) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9448) Дональдэвис
## Тарихы

1997 елның 5 июнендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 LJ3» саналган.
# Шалпазары (Шалпазары)

Шалпазары (төр. Şalpazarı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Шалпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хейровский (ай кратеры)

Хейровский (лат. Heyrovsky) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 16,7 км булган кратер.

# Хейровский (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Ярослав Гейровский (1890—1967) хөрмәтенә бирелә.

# Хейровский (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1985 елда раслана.
# Каршне

Каршне — Польшаның Лодзь воеводалыгы Броншевице гминаcында урнашкан авыл.

# Каршне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (2343) Сайдинг-Спринг

(2343) Сайдинг-Спринг (лат. Siding) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2343) Сайдинг-Спринг
## Тарихы

1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MD4» саналган.
# Ка Риналди (Римини)

Ка Риналди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Римини өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Риналди (Римини)
## Географиясе

Ка Риналди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Риналди (Римини)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зиновий Соловьёв

Зинови Соловьёв (рус. Зиновий Петрович Соловьёв, 10 (22) ноябрь 1876, Һродна, Гродно губернасы, Россия империясе — 6 ноябрь 1928(1928-11-06) (51 яшь), Мәскәү, РСФСР, СССР) — табиб, РСФСР сәламәтлек саклау халык комиссары урынбасары, Кызыл Армиянең хәрби-санитар хезмәте башлыгы (1920-1928).
# Шападан-ду-Сул

Шападан-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.

# Шападан-ду-Сул
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3850,693 км².
# Сан Хуан Тевасинго (Копалильо)

Сан Хуан Тевасинго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Копалильо муниципалитеты составына керә.

# Сан Хуан Тевасинго (Копалильо)
## Географиясе

Сан Хуан Тевасинго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Хуан Тевасинго (Копалильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Хуан Тевасинго (Копалильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Висока-Могила

Висока-Могила — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Бобошево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Висока-Могила
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 646 метр биеклектә урнашкан.
# Черо (Көньяк Каролина)

һәм
Черо — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Черо (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Черо (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 14,101537 км², 14,044 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 51 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пьеве (Мачерата)

Пьеве — Италиянең Марке төбәге Уссита өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьеве (Мачерата)
## Географиясе

Пьеве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пьеве (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гас Вьехо (Акамбаро)

Гас Вьехо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Акамбаро муниципалитеты составына керә.

# Гас Вьехо (Акамбаро)
## Географиясе

Гас Вьехо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гас Вьехо (Акамбаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гас Вьехо (Акамбаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Саратога-Спрингс (Нью-Йорк)

Саратога-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.

# Саратога-Спрингс (Нью-Йорк)
## Тарихы

Саратога-Спрингс шәһәре 1776 елда нигезләнгән.

# Саратога-Спрингс (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 74,77897 км², 74,778999 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 метр биеклектә урнашкан.
# Норт-Сиконк (Массачусетс)

Норт-Сиконк — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Сиконк (Массачусетс)
## Географиясе

Норт-Сиконк халык санын алу урыны мәйданы — 3,689925 км², 3,680706 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 26 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мирабель-е-Блакон

Мирабель-е-Блакон (фр. Mirabel-et-Blacons һәм фр. Mirabel) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# 1312 ел

2 меңьеллык :
XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр :
Хронологик таблица :
1312 (бер мең өч йөз уникенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1312 елы, II меңьеллыкның 312 елы, XIV гасырның 12 елы, XIV гасырның 2 унъеллыгының 2 елы, 1310 елларның 3 елы. 1312 елдан бирле 712 ел үтте.

# 1312 ел
## Вакыйгалар

* 22 май — Климент V-нең Тамплиерлар Орденын юк итүче булласының чыгуы.
* Алтын Урданың ислам динен рәсми рәвештә дәүләт дине буларак кабул итүе.
* Мали патшасы Манса Муса I-нең идарә итә башлавы (1312—1337)

# 1312 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1312 елда туганнар
* Эдуард III, 1327 елдан башлап Англия короле.

# 1312 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1312 елда вафатлар
* Алтын Урда ханы Тукта хан
# Липинци

Липинци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Драгоман җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Липинци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 697 метр биеклектә урнашкан.
# Хамал (Кангал)

Хамал (төр. Hamal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Джеймисон-Сити (Пенсильвания)

Джеймисон-Сити — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Джеймисон-Сити (Пенсильвания)
## Географиясе

Джеймисон-Сити халык санын алу урыны мәйданы — 1,006945 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1070 Фут биеклектә урнашкан.
# Юкары Ярымҗа (Һарран)

Юкары Ярымҗа (төр. Yukarı Yarımca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (1461) Жан-Жак

(1461) Жан-Жак (лат. Jean-Jacques) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1461) Жан-Жак
## Тарихы

1937 елның 30 декабрендә Маргарита Ложье тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 YL» саналган.
# Өренлиҗе (Улаш)

Өренлиҗе (төр. Örenlice) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Улаш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (7882) 1993 FL6

(7882) 1993 FL6 (лат. 1993 FL6) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7882) 1993 FL6
## Тарихы

1993 елның 17 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FL6» саналган.
# IC 4368

IC 4368 — чикләрендә урнашкан йолдыз һәм галактика .

# IC 4368
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 2MASX J14044646-0957440, 6dFGS gJ140446.5-095744, GSC 05554-01012, LEDA 170329, NPM1G -09.0525 һәм Gaia DR2 3614677465958306816 буларак та сурәтләнә.
# Лаиакүла

Лаиакүла (эст. Laiaküla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Унтербергла

Унтербергла — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Дойчландсберг һәм Грос-Санкт-Флориан округы составына керә.

# Унтербергла
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 382 метр биеклектә урнашкан. Грос-Санкт-Флориан коммуналары белән чиктәш.
# Карасу (Төркия)

Карасу (төр. Karasu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесенең Сакарья иленә караган бер илчедер.

# Карасу (Төркия)
## Географиясе

Илче мәйданы — 411 км².
# Хоэнрот

Хоэнрот — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Хоэнрот
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Хоэнрот
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,14 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 метр биеклектә урнашкан.
# Трапоклово

Трапоклово — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. Сливен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Трапоклово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 199 метр биеклектә урнашкан.
# Ханагалы

Ханагалы (әзери. Xanağalı) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
# Яг-Ю (Төньяк Мылва кушылдыгы)

Яг-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Төньяк Мылва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Яг-Ю (Төньяк Мылва кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100112103000059799
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005979
* Бассейн коды — 03.05.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ортаҗа

Ортаҗа (төр. Ortaca) — Төркия Җөмһүриятенең Мугла иленә караган бер шәһәре.
# Шуваев

Шуваев (Шува́ев) ― фамилия.
# Ширинкөй (Алачам)

Ширинкөй (төр. Şirinköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).