yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сан Җорҗо Тимпируси

Сан Җорҗо Тимпируси — Италиянең Сицилия төбәге Шакка өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җорҗо Тимпируси
## Географиясе

Сан Җорҗо Тимпируси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җорҗо Тимпируси
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Югары Кармачы

Югары Кармачы — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.
Халык саны — 11 тирәсендә. Почта индексы — 422613.

# Югары Кармачы
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Югары Кармачы
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Югары Кармачы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# Валконови-Дольне

һәм
Валконови-Дольне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Сецемин гминасында урнашкан авыл.

# Валконови-Дольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Асташкавичы (Дубровенский районы)

Асташкавичы (белар. Асташкавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Асташкавичы (Дубровенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Арык (Имранлы)

Арык (төр. Arık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гоуп (Айдахо)

Гоуп — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.

# Гоуп (Айдахо)
## Тарихы

Гоуп шәһәре елда нигезләнгән.

# Гоуп (Айдахо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,222228 км², 1,332807 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 668 метр биеклектә урнашкан.
# Слап (Тржич)

һәм
Слап — Словениянең Тржич (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Слап (Тржич)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 591 метр биеклектә урнашкан.
# GSC3226-1960

GSC3226-1960 — Кәлтә йолдызлыгында урнашкан A7 . P: спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,08 ± 0,07 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Громадзице (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Громадзице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Чарножылы гминаcында урнашкан авыл.

# Громадзице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 1330

IC 1330 — Дәлү йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика һәм инфракызыл чыганак .

# IC 1330
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1330, PGC 65345, MCG-02-53-002, IRAS 20434-1412, 2MASX J20461497-1401243, 6dFGS gJ204615.0-140124, AGC 600125, PSCz Q20434-1412 һәм LEDA 65345 буларак та сурәтләнә.
# Александру чел Бун (Сорока)

Александру чел Бун (рум. һәм молдав. Alexandru cel Bun ) — Молдова Республикасының Сорока районына караган авыл.
# Саяма

Саяма (яп. 狭山市) — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.

# Саяма
## Тарихы

Саяма шәһәре 1954 елның 1 июлендә шәһәр статусын ала.

# Саяма
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 156634 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 3194 кеше тәшкил иткән.

# Саяма
## Географиясе

Шәһәр территориясе 49.04 км² тәшкил итә.
# Аккора (Караганды өлкәсе)

Аккора (каз. Аққора) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Аккора (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Акпынар (Гүрүн)

Акпынар (төр. Akpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Порпорано (Парма)

Порпорано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Парма өязендә урнашкан торак пункт.

# Порпорано (Парма)
## Географиясе

Порпорано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Порпорано (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Окли (Калифорния)

Окли — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Окли (Калифорния)
## Тарихы

Окли шәһәре 1 июль 1999 елда нигезләнгән.

# Окли (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 41,889754 км², 41,842186 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Скожешице

һәм
Скожешице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Гурно гминасында урнашкан авыл.

# Скожешице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фреквилль (Пенсильвания)

Фреквилль — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фреквилль (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1861 елда нигезләнгән.

# Фреквилль (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,540271 км², 1,540079 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1470 Фут биеклектә урнашкан.
# Нова Киселка

Нова Киселка (чех. Nová Kyselka) — Чехиянең Карловы Вары крае Киселка районында урнашкан авыл.

# Нова Киселка
## Географиясе

Мәйданы — 1,898 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нова Киселка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нова Киселка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нова Киселка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 118 |
| 1880 | 125 |
| 1890 | 152 |
| 1900 | 159 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 158 |
| 1921 | 142 |
| 1930 | 168 |
| 1950 | 79 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 36 |
| 1970 | 45 |
| 1980 | 49 |
| 1991 | 38 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 39 |
| 2011 | 69 |
| 2021 | 50 |
# Клайнцелль

Клайнцелль — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Лилинфельд округы составына керә.

# Клайнцелль
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 метр биеклектә урнашкан. Санкт-Файт-ан-дер-Гёльзен, Хайнфельд (Түбән Австрия), Рамзау (Түбән Австрия), Rohr im Gebirge, Хоэнберг (Түбән Австрия) һәм Лилиенфельд коммуналары белән чиктәш.
# Лос Пиларес (Мануел Добладо)

Лос Пиларес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Лос Пиларес (Мануел Добладо)
## Географиясе

Лос Пиларес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Пиларес (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Пиларес (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ржозтоки Семил

Ржозтоки Семил (чех. Roztoky u Semil) — Чехиянең Либерец крае Семили һәм Q89581453? районында урнашкан авыл.

# Ржозтоки Семил
## Географиясе

Мәйданы — 4,429377 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 512 метр биеклектә урнашкан.

# Ржозтоки Семил
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржозтоки Семил
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржозтоки Семил
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 564 |
| 1880 | 539 |
| 1890 | 585 |
| 1900 | 562 |
| 1910 | 471 |
| 1921 | 440 |
| 1930 | 462 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 302 |
| 1961 | 284 |
| 1970 | 239 |
| 1980 | 218 |
| 1991 | 156 |
| 2001 | 135 |
| 2011 | 128 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 115 |
| 2016 | 108 |
| 2017 | 121 |
| 2018 | 115 |
| 2019 | 118 |
| 2020 | 113 |
| 2021 | 109 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 119 |
| 2022 | 107 |
| 2023 | 110 |
| 2024 | 106 |
# Бизнә (Идел кушылдыгы)

һәм
Бизнә́ елгасы — Көнбатыш Кама аръягындагы елга. Иделнең сул кушылдыгы. Озынлыгы — 38,8 км, бассейнының мәйданы — 805 км². Елга башы — Әлки районының Татар Төгәлбае авылыннан 4 км көньяк-көнчыгыштарак, тамагы — Спас районының «КИМ» совхозы посёлогы янында. Елга башының абсолют биеклеге — 143 м, тамагыныкы — 53 м. Бизнәнең су җыелу мәйданы — ерымнар һәм сызалар белән киселгән дулкынсыман тигезлек. Су җыелу мәйданының урманлылыгы — 6%. Бизнә елгасының 5 тән алып 17,2 км га кадәр озынлыктагы 6 кушылдыгы бар, иң зурысы — Наясолка елгасы (уң кушылдык). Елга челтәренең тыгызлыгы — 0,18 км/км². Бизнәнең үзәне асимметрияле, уңъяк битләре биек (35 м га кадәр) һәм текә. Тугае ике яклы, тоташ, тигез, 100-200 м киңлектә, болынлыклы. Елга юлы бормалы, киңлеге — 7-10 м. Елга тирәнлеге киң җирендә — 1-1,5 м, сай җирдә — 0,3-0,7 м. Елга режимы 1954 елдан башлап Антоновка авылы янындагы постта өйрәнелә. Агым тизлеге сай җирдә — 0,51-1, киң җирендә — 0,2-0,3 м. Күбесенчә кар сулары исәбенә туена. Җир асты туендыру модуле — 0,51-1 л/с•км². Елганың гидрологик режимы ташу вакытында су муллыгы һәм җәен нык саегуы белән үзенчәлекле. Елга башыннан Кошки авылына кадәр елга кибә. Язгы ташу күләме еллык су агышының 70% чамасын тәшкил итә. Антоновка авылы янында су биеклегенең уртача еллык тирбәлеше — 1,6 м (макс. 3 м). Бассейнда еллык су агымының уртача күпьеллык катламы — 140 мм, ташу вакытындагы су катламы — 110 мм. Язгы ташу, гадәттә, март ахырында башлана. Елга ноябрьнең беренче ун көне эчендә туңа. Кыш ахырына бозның калынлыгы 84 см га җитә. Елга тамагында суының иң аз вакытындагы уртача күпьеллык чыгымы — 0,322м³/с. Антоновка авылы янында уртача еллык су чыгымы 0,82м³/с тәшкил итә. Иң зур чыгым — 197 м³/c 1963 елның язында билгеләнә. Суы гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы, язын чагыштырмача каты (3-6 мг-экв/л), кышын һәм җәен каты (6-9 мг-экв/л). Гомуми минеральләшүе язын — 100-200 мг/л, кышын һәм җәен — 400-500 мг/л. Суның болганчыклыгы 1400 г/м³ га җитә. Елга утырмаларының уртача еллык күләме 38 мең т га тигез. Бизнә бассейнында гомуми күләме 3,1 млн. м³ булган 3 буа бар. Су ресурслары сугару өчен һәм хуҗалык-көнкүреш максатларында кулланыла.
# Бомон-дю-Лак

Бомон-дю-Лак (фр. Beaumont-du-Lac һәм фр. Beaumont) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Луцк Мосарски

Луцк Мосарски (белар. Луцк Мосарскі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Луцк Мосарски
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Лусио Бланко, Лос Гавиланес (Леон)

һәм
Лусио Бланко, Лос Гавиланес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Лусио Бланко, Лос Гавиланес (Леон)
## Географиясе

Лусио Бланко, Лос Гавиланес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лусио Бланко, Лос Гавиланес (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лусио Бланко, Лос Гавиланес (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чандыр

Чандыр (төр. Çandır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесенең Йозгат иленә караган бер илчедер.

# Чандыр
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Вебстер (Пенсильвания)

Вебстер — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вебстер (Пенсильвания)
## Географиясе

Вебстер халык санын алу урыны мәйданы — 1,722913 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ярцево

Ярцево (рус. Ярцево) — Смоленск өлкәсенең Ярцево районы үзәге, Смоленскидан 63 км ераклыкта, Мәскәүдән 350 км ераклыкта, Вопь елгасы (Днепр кушылдыгы) буенда урнашкан.
Халык саны — 47 853 кеше (2010).

# Ярцево
## Тарих

Шәһәргә 1610 елда нигез салына. 1954 елда шәһәр статусын ала.
Югары Сәргаскәрлек приказы 1943 елны «Ярцево» хөрмәтле исемә бирелә:
* 82-нче укчы дивизиясенә;

# Ярцево
## Халык

Милли состав (2002): руслар — 91,5%, украиннар — 1,8%, әрмәннәр — 1,3%, белоруслар — 1,2%.

# Ярцево
## Икътисад

Киҗе-мамык, мебель комбинатлары, металл кою һәм прокатлау заводы.

# Ярцево
## Кардәш шәһәрләр

* Штендаль, Алмания
# Бабинец (Пружанский районы)

Бабинец (белар. Бабінец) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.

# Бабинец (Пружанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Девэли Бесни (Дүзҗе)

Девэли Бесни (төр. Develi Besni) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (15318) Инсбрук

(15318) Инсбрук — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15318) Инсбрук
## Тарихы

1993 елның 24 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 KX1» саналган.
# Бакголл (Виргиния)

Бакголл — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бакголл (Виргиния)
## Географиясе

Бакголл халык санын алу урыны мәйданы — 53,842742 км², 53,776832 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бжезинске-Голендри

Бжезинске-Голендри — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кшимув гминасында урнашкан авыл.

# Бжезинске-Голендри
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Помехувек

һәм
Помехувек — Польшаның Мазовия воеводалыгы Помехувек гминасында урнашкан авыл.

# Помехувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Задембе (Пясечинский повяты)

Задембе — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пражмув гминасында урнашкан авыл.

# Задембе (Пясечинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Колтысьянка

Колтысьянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 833 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 36 км.

# Колтысьянка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300019979
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301997
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Хисам Кятиб

Хисам Кятиб, яки Хоссам Катыйб — Алтын Урда чоры татар язучысы. «Кятиб»е кушаматы «язучы», «сәркатиб» дигәнне аңлатырга мөмкин.
Аның кайда, кайчан туганын, ничек гомер иткәнен һәм кайда вафат булганы билгесез. Язганнарыннан безгә аның бер генә әсәре килеп җиткән: бу — «Жөмҗемә солтан» поэмасы. Әсәрнең кайда язылуы да бик ук ачык түгел: шагыйрь үзенең герое Жөмҗемә солтанны «Мисыр шәһәрендә иде» дип белдерә. Әлбәттә, бу әсәр героен шагыйрь тормышта үзе күреп белгән дигән сүз түгел. Киресенчә, бу исемне һәм хыялый вакыйгаларны аңа әллә кай заманнардан легендалар китергән.
Әсәренең кайда язылуын күрсәтмәсә дә, кайчан язылуын шигырь юллары арасына кыстырып әйтеп калдырган шагыйрь: тарихи җиде йөз җитмешенче елда язылды, ди ул үзе. Хәзерге исәпкә күчергәндә, бу 1370 еллар тирәсе булып чыга.
Бер тапкыр үлеп, тәмуг газабларын кичергәч, аннан баш сөяге җир өстенә чыгарып ташланган һәм, төрле могҗизалы эшләр аркасында яңадан терелеп, яңадан дөньяга кайткан патша турында легенда борынгы Көнчыгыш илләрендә дә, Көнбатыш илләрендә дә шактый уралган булган. Бу легендадан төрле заман һәм төрле халык язучылары төрлечә файдаланганнар. Мәсәлән, урта йөзләрдә Иранның атаклы суфый шагыйре Фәридеддин Гаттар (1119 еллар тирәсендә туган, вафат елы билгесез) шул легенда нигезендә аерым әсәр язган.
Атаклы совет галиме Е. Э. Бертельс: «Җөмҗемә солтан»да ... Хисам Кятиб ачыктан-ачык Алтын Урда ханнарының сарай тормышын тасвирлый»,— дип язган. Ә кайсы яктан алып тасвирлаган дигәндә ул ханнарның һәм гомумән феодаль җәмгыять хаким катлауларының ерткычлыгын, явызлыгын тирән нәфрәт белән хөкем итә, тәмугтагы җәзалау күренешләре ярдәмендә аларның чын йөзен күрсәтә. Бу — әсәрнең уңай тенденциясе. Ләкин аның авторы — суфый. Ул дөньядагы явызлыкны шушы ук дөньяда җәзалау карашында тормый, ул явызлыкларга күнеп, буйсынып, баш иеп тору ягында. Ерткыч, явыз патшаларны, феодалларны «теге дөньяда» алла үзе җәзалар дип, ягъни феодаллар явызлыгына карата пассив булып калуны алга куя. Ул патшаларның, феодалларның кешелекле булып әверелүен өмет итә, «идеаль һөкемдар» иллюзиясенә бирелә, Җөмҗемә солтанны идеаллаштыра, социаль явызлыкны яхшылык белән бетерү турында хыяллана. Бу — әсәрнең зәгыйфь ягы дип санала.
Төркиләр дөньясында бу әсәр язылган чорда Көнбатыш Аурупада инде Яңарыш (Ренессанс) дәверенең таңы беленеп килгән чак була. Шул вакыт Италиядә һуманизм куәт алып бара. Бөек Алигъери Данте үзенең «Илаһи кәмит» исемле даһи әсәрен иҗат итә. Ул шигырь белән язылган әсәрнең беренче өлешендә монда да тамуг вакыйгалары тасвир итә.
# Тәгълимат

Тәгълимат (лат. Доктрина) - белем яки ышанулар системалары өйрәткән кыйммәтләр, төшенчәләр, карашлар һәм позицияләр берлеге, яки кодификациясе.
# 1019 ел (б. э. к.)

1019 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр XI гасырга кергән ел.
2 меңьеллык (б. э. к.) :
XIII гасыр (б. э. к.) — XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 1019 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1019 елда (б.э.к.) туганнар

# 1019 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1019 елда (б.э.к) вафатлар
# Зәет (Авыргазы районы)

Зәет — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453484, ГАТОБК коды — 80205849003.

# Зәет (Авыргазы районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 178 кешенең яшәве мәгълүм.
# Калинински (Нагайбәк районы)

Калининский (рус. Калининский) — Чиләбе өлкәсенең Нагайбәк районы составына керүче авыл.

# Калинински (Нагайбәк районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Калинински (Нагайбәк районы)
## Сәгать поясы

Калинински (Нагайбәк районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Калинински (Нагайбәк районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (54%), казахлар (34%), нагайбәкләр (6%).
# NGC 7466

NGC 7466 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7466
## Тарихы

Әлеге галактика 1873 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эсентепе (Каракөпрү)

Эсентепе (төр. Esentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гожковички

Гожковички — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гожковице гминаcында урнашкан авыл.

# Гожковички
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шлагсдорф

Шлагсдорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Шлагсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,45 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 39 метр биеклектә урнашкан.
# Вестон

Вестон — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Вестон
## Тарихы

Вестон шәһәре 1996 елда нигезләнгән.

# Вестон
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 68,309142 км², 68,229842 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан.
# 1186 ел

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1186 (бер мең йөз сиксән алтынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1186 елы, II меңьеллыкның 186 елы, XII гасырның 86 елы, XII гасырның 9 унъеллыгының 6 елы, 1180 елларның 7 елы. 1186 елдан бирле 838 ел үтте.

# 1186 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1186 елда туганнар

# 1186 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1186 елда вафатлар
# Марья-Юган

Марья-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хейги-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 138 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 55 км.

# Марья-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300050712
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305071
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3