# 31 декабрь

31 декабрь – Милади тәкъвимендә декабрь аталган уникенче айның утыз беренче көне. Елның соңгы көне.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 31 декабрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Азәрбайҗан – Бөтендөнья азәриләрнең теләктәшлек көне.
* Кыргызстан – Таможня хезмәткәрләре көне.
* Филипин – Елның соңгы көне бәйрәме, рәсми ял көне.

# 31 декабрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Яңа ел алды киче (Халыкара).
** Шотландия – Хогманэй (борынгы гадәт буенча Яңа ел) бәйрәме.
* Щедрец – Православ (ортодокс) христиан святки гадәтенең соңгы көне.
* Уникенче төн – Йольның бетү, яңа ел, яңа тормыш циклын башлануы.
* «изге» Сильвестр яки Яңа Ел төне.

# 31 декабрь
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык

* Көньбатыш Христианлыкның Раштуаның 12 көненен җиденчесе.
* француз телле lectionnaire de Jérusalem ятимнәрне кайгыручы Зотикны искә төшерергә киңәш итә, Ro. 1, 1(-17) һәм Mt. 2, 12(-15) укыла.

# 31 декабрь
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык
#### Исем бәйрәмнәре

Алэн һәм ясалмалар: Алан, Аланик, Аланнэ, Аллен, һ.б. Барбачьян Вера Виктор Владимир Георгий Доната Елизавета Зотык Зоя Иван Илья Катарина Коломб һәм ясалмалары: Коломбин, Йона, Йонах, Йоние, һ.б. Корнелиуш Мариуш Марк Мартин Мелания һәм ясалмалар: “Мелани” Михаил Модест Николай Одилон Палома Паулина Сатурнина Себастьян Сильвестр, Сильвестра Сильви һәм ясалмалары: Сильвие, Сильфид, Сильветте, Сильвия, Сильвиана, Сильвина, һ.б. Творцыслав Фаддей Федор Севастьян Сергей Софья

# 31 декабрь
## Вакыйгалар

* 406 — Вандал, Алан һәм Суэбьян кабиләләр төркемнәре Рейн елгасын күчеп, Галлияга керәләр.
* 1600 — Британ Көньяк Индия Компаниясы оешыла.
* 1994 — Россия гаскәрләре Грозныйга һөҗүм итә. Шәһәр утка тотыла. Дистәләрчә мең кеше вафат.
* 1998 — Европа акчаларын алмаштыру механизмы элекке Еврозона валюталарынын алмашу курсын билгеләп яңа "Евро" бәясен билгели.
* 1999 — Борис Ельцин Россия президенты вазифасыннан үз теләге белән китә. Вакытлыча аның вазифаларын башкаручы булып Владимир Путин билгеләнә.

# 31 декабрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:31 декабрь көнне туганнар
* 695 — Мөхәммәд бин Касыйм, Шам генералы (ү. 715 ел)
* 1844 — Константин Лаврский,
* 1852 — Владимир,
* 1854 — Пётр Владимиров,
* 1858 — Кудирка Винцас,
* 1869 — Анри Матисс, француз рәссам, сынчы.
* 1878 — Лизабет Ардэн, канадалы хатын кыз бизнесмен (ү. 1966 ел)
* 1880 — Джордж Маршалл,
* 1882 — Василий Глушков,
* 1891 — Василий Грацинский,
* 1899 — Александр Дейч,
* 1899 — Лазарь Люстерник,
* 1902 — Фатыйма Ильская, Татарстанның һәм Россиянең халык артисты.
* 1905 — Вәли Фатыйхов,
* 1905 — Татьяна Власова,
* 1908 — Бабаҗан Гафуров,
* 1909 — Корбан Галимов,
* 1918 — Җәүдәт Айдаров, музыкант, дирижер.
* 1920 — Владимир Оскал-оол,
* 1922 — Разия Мөэминова, тарихчы галим (Ташкәнт).
* 1927 — Назиф Бәхтизин, татар авыл хуҗалыгы галиме.
* 1928 — Гадел Вахитов, нефтьче галим, институт директоры.
* 1929 — Борис Иванов, органик химия галиме, профессор.
* 1932 — Санал Бадмаев,
* 1934 — Юрий Клячкин,
* 1935 — Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд,
* 1937 — Аврам Һершко, израильле биологы, химия өлкәсендә Нобель бүләге лауреаты
* 1938 — Лев Зиннер,
* 1941 — Алекс Фергюсон, шотланд футболчысы, тренер.
* 1947 — Юрий (Хәлил) Бариев, шагыйрь (Норильск).
* 1955 — Давуд Ибрахим, индиялы җинәятче төркеменең башлыгы.
* 1956 — Юрий Борисов,
* 1958 — Бебе Ньювирт, американ актриса.
* 1959 — Ливерис Андритсос, грек баскетбол уйнаучысы.
* 1963 — Алексей Созинов,
* 1963 — Конишики, американ сумо көрәшчесе.
* 1976 — Вадим Тарасов,
* 1977 — Пак Чэ Сан, көньяккореялы җырлар авторы һәм башкаручы.
* 1979 — Вәсилә Фәттахова, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар җырчысы.
* 1980 — Ольга Любимова,
* 1984 — Грег Притчард, БөекБританияның "Сәләтең бар мы?" ярышы ярым-финалисты.
* 1984 — Пол Родригез көчесе, профессиональ скэйтбоард шуучысы.
* 1985 — Александра Герасименя,
* 1985 — Марат Закиров,
* 1992 — Артур Анисимов,
* 1997 — Илзат Әхмәтов,

# 31 декабрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:31 декабрь көнне вафатлар
* 192 — Коммод, Рим императоры (161 ел туган)
* 335 — Сильвестр I, Рим папасы
* 1384 — Джон Уайтклифф, инглиз теолог һәм Инҗил тәрҗемәчесе
* 1583 — Томас Эрастус, швейцар теолог (1524ел туган)
* 1610 — Людольф ван Сейлен, герман математик (1540 ел туган)
* 1679 — Джованни Альфонсо Борелли, итальян физиолог һәм физик (1608 ел туган)
* 1691 — Дадли Норт, инглиз икътисадчы (1641 ел туган)
* 1876 — Виктор Григорович,
* 1888 — Самсон Рафаэль Нирш, герман раввин (1808 ел туган)
* 1889 — Йон Креанга, румын язучысы.
* 1890 — Панча Карраско, Коста Рика сугыш хатын кыз герой (1826 ел туган)
* 1894 — Томас Йоаннес Штилтьес, Голландия математикчы (1856 ел туган)
* 1905 — Александр Попов, рус физигы (1859 ел туган)
* 1908 — Мөхәммәтҗан Галиев, сәүдәгәр, сәнәгатькәр, хәйрияче, иганәче.
* 1934 — Җәфәр Җаббарлы,
* 1940 — Николай Васильев, Казан университеты профессоры: матиматик, фәлсәфәче, психолог.
* 1942 — Ильяс Кудашев-Ашказарский, татар актеры һәм режиссеры, «Сәйяр» труппасына нигез салучы.
* 1955 — Лука Спасов,
* 1966 — Елена Стасова,
* 1971 — Викрам Сарабхай, Һинд физигы (1919 ел туган)
* 1975 — Шаһгали Чанборисов,
* 1976 — Пётр Пискарев,
* 1977 — Дмитрий Карев,
* 1977 — Сабах III Аль-Салим Аль-Сабах, Kувейт җитәкчесе (1924 ел туган)
* 1980 — Маршал МакЛухан, Канада язучысы (1911 ел туган)
* 1985 — Габит Мөсрепов,
* 1986 — Әгъзам Вәлиев, хәрби очучы, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 1990 — Василий Лазарев, СССР космонавты (1928 ел туган)
* 1993 — Звиад Гамсахурдия, беренче Грузия Президенты (1939 ел туган)
* 1993 — Шәмсинур Байбәкева,
* 1994 — Александр Баев, биохимия галиме.
* 1995 — Николай Дедушкин,
* 1997 — Алексей Авдышев,
* 2000 — Беньямин Зэев Каханэ, Израильның "Кач һәм Кахан Чай" партиясы җитәкчесе, 1966елда үтерелгән раввин Мейр Кахан улы
* 2002 — Сергей Князев, КПССның Татарстан өлкә комитеты сәркатибе.
* 2005 — Әмирҗан Гәрәев,
* 2007 — Маркку Петрола, Финляндия актеры һәм музыкант (1956 ел туган)
* 2008 — Вера Торопова,
* 2008 — Шәрига Таһирова, татар язучысы.
* 2013 — Евдокия Багаева,
* 2016 — Яков Бергер,
* 2020 — Эльвира Кудрецкая,
* 2021 — Вадим Хамутцких,
* 2022 — Бенедикт XVI, 265-нче Рим папасы.
* 2023 — Назыйм Ханзафаров,

# 31 декабрь
## Сынамышлар

* Утыз беренче декабрьдә бәс булса, ашлык уңар.