yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Радик Әхмәтов

Радик Әхмәтов (3 март 1933 ел—9 август Ике мең сигез) — галим-биохимик, биотехнолог, югары мәктәп укытучысы. 1981-1985 елларда Россия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Биология институты директоры. Биология фәннәре докторы (1976), профессор (1986). Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе (1975), «Хөрмәт Билгесе» ордены кавалеры (1975)

# Радик Әхмәтов
## Биографиясе

Радик Рәхимҗан улы Әхмәтов 1933 елның 3 мартында Башкорт АССРның Дуван районы Өлкенде авылында туа.
1958 елда Башкорт авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.
1959-85 елларда СССР Фәннәр академиясенең Башкортстан филиалында эшли: 1967 елдан биохимия һәм цитохимик бүлеге мөдире, 1981 елдан Биология институты директоры, бер үк вакытта 1967-81 елларда, шулай ук 1985 елда мөдир, 2000 елдан Башкорт дәүләт университетының биохимия һәм биотехнология кафедрасы укытучысы.

# Радик Әхмәтов
## Фәнни эшчәнлеге

Фәнни хезмәтләре үсемлекләр гетерозисының күзәнәк ядросын һәм молекуляр-генетик табигатен өйрәнүгә багышланган. Әхмәтов җитәкчелегендә тәүге тапкыр үсемлекләрдәге гистон аксымнарының модификациясе ачыла; фитогормоннарның һәм башка физиологик актив матдәләрнең күзәнәкнең генетик аппараты активлыгын көйләүдә катнашуының яңа механизмнары ачыклана; рекомбиноген үзенчәлекләргә ия булган һәм иммунитетны стимуллаштыручы, фунгицид тәэсиргә ия химик берләшмә ачыклана. Аның тарафыннан үсемлекләрдә матдәләр алмашынуының, шул исәптән үсемлекләрнең гетерозис гибридларының нуклеин кислоталары синтезы һәм аларның ана формаларының законлыклары ачыклана; тәүге тапкыр кыяклылар протопластларыннан каллуска охшаш тукымалар алына.
190 нан артык фәнни хезмәт һәм 10 уйлап табу авторы.
Әхмәтов — РФ биохимия җәмгыятенең Уфа бүлекчәсен һәм РФ генетиклары һәм селекционерлары җәмгыятенең Башкортстан бүлекчәсен оештыручыларның берсе.

# Радик Әхмәтов
## Төп хезмәтләре

** Электронно-микроскопическая цитохимия. Уфа, 1971 (соавт.);
** Теоретические основы селекции. Т.1.
** Молекулярно-биологические аспекты прикладной ботаники, генетики и селекции. М., 1993(соавт.).
# Тимер кеше 3

«Тимер кеше 3» (ингл. Iron Man 3) — 2013 елда дөнья күргән, режиссёр Шейн Бләк төшергән фәнни-фантастик фильм.

# Тимер кеше 3
## Төшерү төркеме

* Режиссёр: Шейн Бләк
* Сценаричылар: Дрү Пирс, Шейн Бләк, Стән Ли, Ларри Либер, Дон Һек, Җәк Көрби
* Оператор: Җон Тоул
* Продюсер: Кевин Файги
* Башкаручы продюсерлар: Стән Ли, Җон Фавро
* Монтажчы: Җеффри Форд
* Көйязар: Брайан Тайлер
* Җитештерү: Marvel Studios, DMG Entertainment, Paramount Pictures
* Дистрибьюция: Paramount Pictures, Walt Disney Studios Motion Pictures
# Грачевка (Бозаулык кушылдыгы)

Грачевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бузулук елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.

# Грачевка (Бозаулык кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001012112100007294
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100729
* Бассейн коды — 11.01.00.010
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Марянув-Роговский

Марянув-Роговский — Польшаның Лодзь воеводалыгы Рогув гминаcында урнашкан авыл.

# Марянув-Роговский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сцятковшчына

Сцятковшчына (белар. Сцяткоўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.

# Сцятковшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Целяшы (Докшыцкий районы)

Целяшы (белар. Целяшы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Целяшы (Докшыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Юсуфоглан (Елдызэли)

Юсуфоглан (төр. Yusufoğlan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фосалта Маҗоре (Тревизо)

һәм
Фосалта Маҗоре — Италиянең Венеция төбәге Киарано өязендә урнашкан торак пункт.

# Фосалта Маҗоре (Тревизо)
## Географиясе

Фосалта Маҗоре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фосалта Маҗоре (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Поҗо Салви (Сьена)

Поҗо Салви — Италиянең Тоскана төбәге Совичилле өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗо Салви (Сьена)
## Географиясе

Поҗо Салви Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Поҗо Салви (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Машлыг

Машлыг (әзери. Maşlıq) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
# Маравильяс де лас Викторияс (Силао)

Маравильяс де лас Викторияс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Маравильяс де лас Викторияс (Силао)
## Географиясе

Маравильяс де лас Викторияс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Маравильяс де лас Викторияс (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Маравильяс де лас Викторияс (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 5940

NGC 5940 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5940
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эспарса-де-Саласар

Эспарса-де-Саласар (исп. Esparza de Salazar һәм баск. Espartza Zaraitzu) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эспарса-де-Саласар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 26,92 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 697 метр биеклектә урнашкан.
# Згорня Драга

Згорня Драга — Словениянең Иванчна Гориця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Згорня Драга
## Географиясе

Мәйданы — 2,34 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 334,6 метр биеклектә урнашкан.
# Арчин теле

Арчин теле (үзатамасы - аршаттен чIат) - Төньяк Кавказда таралган тел, арчиннарның туган теле, Дагстан Республикасында көнкүрештә генә кулланыла.

# Арчин теле
## Таралышы

Арчин теле Төньяк Кавказда таралган. Телне якынча Русиядә 1,1 меңләп кеше белә дип санала (2002 елга бәяләмә).
# Монтеплен

Монтеплен (фр. Monteplain) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Монтеплен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,68 км².
# Бүген (Кызылорда өлкәсе)

Бүген (каз. Бөген) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бүген (Кызылорда өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Казчина Нуова (Асти)

Казчина Нуова — Италиянең Пьемонт төбәге Вилланова-д'Асти өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Нуова (Асти)
## Географиясе

Казчина Нуова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Нуова (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ньюарк (Арканзас)

Ньюарк — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Ньюарк (Арканзас)
## Тарихы

Ньюарк шәһәре елда нигезләнгән.

# Ньюарк (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,524482 км², 4,524484 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 89 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Холеви (Плонский повяты)

Холеви — Польшаның Мазовия воеводалыгы Плоньск гминасында урнашкан авыл.

# Холеви (Плонский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Цвярдовка

Цвярдовка (белар. Цвярдоўка) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.

# Цвярдовка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Марцоти (Виченца)

Марцоти — Италиянең Венеция төбәге Трисино өязендә урнашкан торак пункт.

# Марцоти (Виченца)
## Географиясе

Марцоти Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марцоти (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Веснегово

Веснегово (рус. Веснегово) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Веснегово
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Веснегово
## Сәгать поясы

Веснегово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Веснегово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Брүс Бөтлер

Брүс Бөтлер (29 декабрь 1957(1957-12-29) (66 яшь), Чикаго, Иллинойс — , ) — табиб, генетик, университет профессоры, галим (Америка Кушма Штатлары). Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2011).
# Кавалеро (Вашингтон)

Кавалеро — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Кавалеро (Вашингтон)
## Географиясе

Кавалеро халык санын алу урыны мәйданы — 4,244391 км², 1,64 квадрат миль, 4,24439 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 285 Фут һәм 87 метр биеклектә урнашкан.
# Умутлу (Нурхак)

Умутлу (төр. Umutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Кахраманмараш иле Нурхак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кашшафетдин Агафуров

Кашшафетдин Агафуров (тулы исеме Кашшафетдин Хисаметдин улы Агафуров ) – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче, II гильдия сәүдәгәре, «Бертуган Агафуровлар» сәүдә йортына нигез салучыларның берсе, әгъзасы һәм идарәчесе.

# Кашшафетдин Агафуров
## Биографиясе

1861 елның 5 ноябрендә Пермь губернасы Екатеринбург шәһәрендә туган, 1922 елда Харбинда вафат. Әтисе Хисаметдин Гафур улы Казан губернасы Лаеш өязе Юлга авылыннан. Әнисе – Биби-Газизә.
1883 елда абыйсы Зәйнетдин, абыйсы Камалетдин белән бергә Екатеринбурда «Бертуган Агафуровлар сәүдә йорты» (русча «Торговый дом «Братья Агафуровы»») оештыралар: Успенская (хәзерге Вайнер урамы, 16 йорт) урамында арендага алынган бинада универсаль кибет ачыла. Товар кайтару өчен Варшавада (1898 ел), Мәскәүдә (1908 ел) махсус контора ачалар. Польшага, Германиягә, Швейцариягә, Франциягә, Кытайга, Япониягә барып, сәүдә бәйләнешләре ясыйлар. Сәүдә йорты үз эшчәнлеген көнбатышта Варшавадан алып, көнчыгышта Япониягә кадәр җәелдерәләр. 1913 елга сәүдә йортының товар әйләнеше елга 6,5 миллион сумга җитә.
Бертуган Агафуровларның системалы белем алган бердәнбере.
Урал табигать белеме яратучылар җәмгыяте әгъзасы, бу Уралның 1870-1930 елларда эшләгән иң эре иҗтимагый оешмасы.
1935 елның 24 мартында Харбин шәһәрендә авыр автомобиль авариясеннән соң эмиграциядә вафат була.

# Кашшафетдин Агафуров
## Гаиләсе

Хатыны (икенче), Салия Солтан кызы Агафурова 1882 елның 21 ноябрендә Уфада (якынча) туган. Екатеринбургта 1914 елда фронтка ярдәм күрсәтү өчен оештырылган хатын-кызлар түгәрәге барлыкка килү инициаторларының берсе була (1919 елның июлендә бетерелә); беркадәр вакыт Екатеринбургның велосипедчы-һәвәскәрләр җәмгыятен җитәкләүче була. Берничә хәйрия акциясендә шәхсән катнашкан. Шулай итеп, аның тарафыннан мөселман-рус китапханәсенә язучыларның 150 том рус һәм татар телләрендә бушлай китап бүләк ителә. 1968 елда Истанбулда вафат була һәм җирләнә.
Балалар: Тайба (беренче никахтан), Бадретдин.
# Эллон

Эллон (фр. Ellon) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Карбальо

Карбальо (гал. Carballo) — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Карбальо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 186,09 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хюченхаузен

Хюченхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Хюченхаузен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,03 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 метр биеклектә урнашкан.
# (7648) Tomboles

(7648) Tomboles (лат. Tomboles) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7648) Tomboles
## Тарихы

1989 елның 8 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TB1» саналган.
# Иванищева (Эрбет шәһәр бүлгесе)

Иванищева (рус. Иванищева) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.

# Иванищева (Эрбет шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Иванищева (Эрбет шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Оручпынар (Ортакөй)

Оручпынар (төр. Oruçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пецати (Верона)

Пецати — Италиянең Венеция төбәге Вестенанова өязендә урнашкан торак пункт.

# Пецати (Верона)
## Географиясе

Пецати Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пецати (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мала Чьерна

Мала Чьерна (словак. Malá Čierna) — Словакиянең Жилина округында урнашкан авыл.

# Мала Чьерна
## Тарихы

Авыл 1471 елда нигезләнгән.

# Мала Чьерна
## Географиясе

Мәйданы — 4,26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 530 метр биеклектә урнашкан.

# Мала Чьерна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Салават Гыйләҗетдинов

Салават Гыйләҗетдинов – Башкортстанда яшәүче татар рәссамы.
Салават Мөхәммәт улы Гыйләҗетдинов Борай районының Борай авылында туып үскән. Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң Уфа дәүләт сәнгать институтының (2003-2015 — З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать академиясенең) художество бүлегендә белем алган. 1991 елдан республика, төбәкара, Бөтенроссия, халыкара күргәзмәләрдә катнашып, шактый тәҗрибә туплаган. Башкортстан Рәссамнары берлеге идарәсе әгъзасы.
1998 елдан — Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы. Россиянең Каллиграфлар берлеге әгъзасы, “Уфимский лубок” проекты авторларының берсе. Нигездә, ул графика өлкәсендә эшли (пастель, граттография, линогравюра, катнаш басма графика, китап графикасы һәм башкалар). Бүген Уфада яши һәм иҗат итә. 2нче балалар художество мәктәбендә укыта. Уфада, Казанда, Чаллыда, Ижауда шәхси күргәзмәләрен оештырды.
Салават Гыйләҗетдинов — күпчелек Башкортстан Республикасы муниципаль районнарның һәм шәһәрләрнең рәсми герб һәм байрак сурәтләре авторы.
Гаиләсе бар. Кызы да рәссам булып китә — Санкт-Петербургда А. Штиглиц исемендәге художество-сәнәгать академиясендә укый. Мозаикалар, витражлар эшләргә өйрәнә. Улы — көрәш буенча спорт мастеры, хатыны — хореограф.
# Барэйшыха

Барэйшыха (белар. Барэйшыха) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Барэйшыха
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Долгобичив-Колония

Долгобичив-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы Долхобычув гминаcында урнашкан авыл.

# Долгобичив-Колония
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гредизан

Гредизан (фр. Gredisans) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Гредизан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,37 км².
# Ловоло (Виченца)

Ловоло — Италиянең Венеция төбәге Албетоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Ловоло (Виченца)
## Географиясе

Ловоло Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ловоло (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сарапуи

Сарапуи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Сарапуи
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 354,463 км².
# Бозон

Бозон (tat.lat. Bozon]) - бөтен спинлы кисәкчек. Истилах Поль Дирак тарафыннан тәкъдим ителгән.
Бозоннар Бозе — Эйнштейн бүленешенә буйсыналар, фермионнар Ферми — Дирак бүленеше белән тасвирланалар.
Бозе — Эйнштейн бүленеше буенча бер квант халәтендә чиксез зур бертигез кисәкчекләр булуы мөмкин.
Элементар бозоннар - калибрлау кырларының квантлары, алар ярдәмендә элементар фермионнар (лептоннар, кварклар) тәэсир итешәләр (Стандарт модель).
Калибрлау бозоннары:
* фотон (электромагнит тәэсир итешүе)
* глюон (көчле тәэсир итешү)
* W± һәм Z бозоннары (зәгыйфь тәэсир итешү).
Җитмәсә, элементар бозоннарга электр-зәгыйфь теориядә массалар килеп чыгуы өчен җаваплы Һиггс бозоны һәм әлегә табылмаган фаразланган гравитон (гравитацион тәэсир итешү) карыйлар.
W± бозоннарыннан башка барлык элементар бозоннар - коргысыз.
Калибрлау бозоннары (фотон, глюон, W± һәм Z бозоннары) - бер спинлы, Һиггс бозоны - нуль спинлы, гравитон спины 2-гә тигез.
Җыелма бозоннары - берничә кварктан торган бозоннар - мезоннар дип йөртелә.
Мезоннар һәрбер бозоннар кебек бөтен спинлы (0, 1, 2, 3, …). Нуклоннар (протон, нейтрон) җөп саныннан торган атом-төшләре - тагы бозоннар мисалы.
# Калгера (Павия)

Калгера — Италиянең Ломбардия төбәге Colli Verdi өязендә урнашкан торак пункт.

# Калгера (Павия)
## Географиясе

Калгера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Калгера (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дэвид Кэмерон

Дэвид Уильям Дональд Кэ́мерон (ингл. David William Donald Cameron, 1966 елның 9 октябрендә Лондонда туды) — британия сәясәтчесе, 2005 елдан Консерватив партиясе җитәкчесе, 2010 елның 11 маеннан Бөекбритания премьер-министры. TED конференциясендә чыгыш ясаганы бар.
# Вакенген

Вакенген (фр. Wacquinghen) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Ильферсхайм

Ильферсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ильферсхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,5 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.
# Псиф (Псекупс кушылдыгы)

Псиф — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Псекупс елгасының уң ярына тамагыннан 133 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Псиф (Псекупс кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубань елгасы Усть-Лабинск каласыннан Краснодар гидротөененә кадәр, Белая (Кубань кушылдыгы) һәм Пшиш елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юК, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06020001312108100005385
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108100538
* Бассейн коды — 06.02.00.013
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Хазнедар (Кызылтепе)

Хазнедар (төр. Haznedar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Пономарёвка районы

Пономаревка районы (рус. Пономарөвсᴋи район) — Ырынбур өлкәсе cастaфына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Пономарөвка авылы.

# Пономарёвка районы
## Халык

Милли cастaф (2010): руслар — 71,6%, татарлар — 17,7%, мaрдьıва — 7,8%.

# Пономарёвка районы
## Административ бүленеш

Пономаревка районы cастaфына 16 авыл шурасы керә.
# Лутова

Лутова (чех. Lutová) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Chlum u Třeboně районында урнашкан авыл.

# Лутова
## Географиясе

Мәйданы — 11,57 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лутова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лутова
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лутова
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 380 |
| 1880 | 365 |
| 1890 | 358 |
| 1900 | 426 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 418 |
| 1921 | 397 |
| 1930 | 407 |
| 1950 | 266 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 247 |
| 1970 | 207 |
| 1980 | 166 |
| 1991 | 141 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 122 |
| 2011 | 105 |
| 2021 | 87 |
# Марансен (Жиронда)

Марансен (фр. Maransin) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Эсер (Вираншеһир)

Эсер (төр. Eser) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Стрижи (Оричи районы)

Стрижи (рус. Стрижи) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан штп.

# Стрижи (Оричи районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Стрижи (Оричи районы)
## Сәгать поясы

Стрижи (Оричи районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Стрижи (Оричи районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), арлар (1%).
# (12908) Ягудина

(12908) Ягудина — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12908) Ягудина
## Тарихы

1998 елның 22 сентябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SG25» саналган.
# Фулки

Фулки — Польшаның Лодзь воеводалыгы Даликув гминаcында урнашкан авыл.

# Фулки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бүгет (Эскил)

Бүгет (төр. Büğet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Эскил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тап (авыл)

Тап (рус. Тап) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Кондинское районына керүче авыл.

# Тап (авыл)
## Халык саны

| Ел | Даими яшәүче халык |
| 2002 | 157 |
| 2008 | ? |
| 2010 | |
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: хантлар (95%).

# Тап (авыл)
## Климат

Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.