yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лос Сенизос (Саламанка)

Лос Сенизос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Саламанка муниципалитеты составына керә.

# Лос Сенизос (Саламанка)
## Географиясе

Лос Сенизос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Сенизос (Саламанка)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Сенизос (Саламанка)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Микуличы (Бабруйский районы)

Микуличы (белар. Мікулічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Микуличы (Бабруйский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Хамфрис (округ, Теннесси)

Хамфрис — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэйверли шәһәре.

# Хамфрис (округ, Теннесси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1809 елда оештырыла.

# Хамфрис (округ, Теннесси)
## Халкы

2019 елда халык саны 18 347 кеше тәшкил иткән.

# Хамфрис (округ, Теннесси)
## Территориясе

Округ мәйданы 1443 / 1375 км² тәшкил итә.
# Лоптино

Лоптино (рус. Лоптино) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.

# Лоптино
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Лоптино
## Сәгать поясы

Лоптино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лоптино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), татарлар (23%).
# Лудвиков (Велка Битеш)

Лудвиков (чех. Ludvíkov) — Чехиянең Высочина крае Велка-Битеш районында урнашкан авыл.

# Лудвиков (Велка Битеш)
## Географиясе

Мәйданы — 1,841 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лудвиков (Велка Битеш)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лудвиков (Велка Битеш)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лудвиков (Велка Битеш)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 75 |
| 1880 | 78 |
| 1890 | 87 |
| 1900 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 73 |
| 1921 | 75 |
| 1930 | 61 |
| 1950 | 71 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 77 |
| 1970 | 80 |
| 1980 | 62 |
| 1991 | 44 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 40 |
| 2011 | 35 |
| 2021 | 42 |
# Селеуш (коммуна)

Селеуш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.

# Селеуш (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 61,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Селеуш, Ермата һәм Морода авыллары урнашкан.
# Початки (Сеч)

Початки (чех. Počátky) — Чехиянең Пардубице крае Сеч районында урнашкан авыл.

# Початки (Сеч)
## Географиясе

Мәйданы — 2,931 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Початки (Сеч)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Початки (Сеч)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Початки (Сеч)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 330 |
| 1880 | 412 |
| 1890 | 376 |
| 1900 | 336 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 369 |
| 1921 | 357 |
| 1930 | 298 |
| 1950 | 222 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 221 |
| 1970 | 182 |
| 1980 | 137 |
| 1991 | 117 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 118 |
| 2011 | 112 |
| 2021 | 126 |
# Млодзави-Мали

Млодзави-Мали — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Пиньчув гминасында урнашкан авыл.

# Млодзави-Мали
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аркбөрк (Калеҗык)

Аркбөрк (төр. Arkbörk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мезенцев (ай кратеры)

Мезенцев (лат. Mezentsev) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 84,51 км булган кратер.

# Мезенцев (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Юрий Борисович Мезенцев (1929—1965) хөрмәтенә бирелә.

# Мезенцев (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Ленцервише

Ленцервише — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Ленцервише
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,94 км², 42,08 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 17 метр биеклектә урнашкан.
# (7043) Годарт

(7043) Годарт (лат. Godart) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7043) Годарт
## Тарихы

1934 елның 2 сентябрендә Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 RB» саналган.
# Паляничыцы

Паляничыцы (белар. Палянічыцы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Паляничыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Студнице (Нове Место на Мораве)

Студнице (чех. Studnice) — Чехиянең Высочина крае Нове-Место-на-Мораве районында урнашкан авыл.

# Студнице (Нове Место на Мораве)
## Географиясе

Мәйданы — 5,762 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Студнице (Нове Место на Мораве)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Студнице (Нове Место на Мораве)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Студнице (Нове Место на Мораве)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 226 |
| 1880 | 241 |
| 1890 | 230 |
| 1900 | 222 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 206 |
| 1921 | 202 |
| 1930 | 169 |
| 1950 | 110 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 94 |
| 1970 | 71 |
| 1980 | 47 |
| 1991 | 33 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 26 |
| 2011 | 32 |
| 2021 | 31 |
# Оцелу

Оцелу — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Беревоешть (коммуна) коммунасына карый.

# Оцелу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (8384) 1992 YB

(8384) 1992 YB (лат. 1992 YB) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8384) 1992 YB
## Тарихы

1992 елның 16 декабрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 YB» саналган.
# Каракавак (Сейдишеһир)

Каракавак (төр. Karakavak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рибаре (Ягодина)

Рибаре (серб. Рибаре ) — Сербиянең Поморав округы Ягодина җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Рибаре (Ягодина)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 389 метр биеклектә урнашкан.

# Рибаре (Ягодина)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Тырма (Раквере)

Тырма (эст. Tõrma) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# (13278) Grotecloss

(13278) Grotecloss — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13278) Grotecloss
## Тарихы

1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QK42» саналган.
# Мэнтц (Нью-Йорк)

Мэнтц — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мэнтц (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1802 елда нигезләнгән.

# Мэнтц (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 17,18 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 149 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# 1243 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1243 (бер мең ике йөз кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1243 елы, II меңьеллыкның 243 елы, XIII гасырның 43 елы, XIII гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 1240 елларның 4 елы. 1243 елдан бирле 781 ел үтте.

# 1243 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1243 елда туганнар

# 1243 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1243 елда вафатлар
# Просечка Вас

Просечка Вас — Словениянең Пуцонци (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Просечка Вас
## Географиясе

Мәйданы — 4,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263,6 метр биеклектә урнашкан.
# Тодирешти (Анений Ной)

Тодирешти (рум. һәм молдав. Todirești ) — Молдова Республикасының Анений Ной районына караган авыл.
# Рөстәм Зәкуан

Рөстәм Зәкуан, Рөстәм Газизҗан улы Закуанов (1957 елның 25 мае, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, ТАССР, Азнакай районы, Үчәлле — 2018 елның 2 декабре, РФ, ТР, Казан) — хуҗалык-идарә эшлеклесе, язучы, ТР Дәүләт Шурасы депутаты (2004), Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1998), Һади Такташ исемендәге әдәби, Габдулла Тукай исемендәге ТР дәүләт (2018) премияләре лауреаты. 2007 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.

# Рөстәм Зәкуан
## Тәрҗемәи хәле

1957 елның 25 маенда Татарстан АССР Азнакай районы Үчәлле авылында туган. Туган авылында сигезьеллык, Тымытыкта урта мәктәпне, Казан дәүләт университетының журналистика бүлеген (1980) тәмамлаган.

# Рөстәм Зәкуан
## Хезмәт юлы

Мәктәпне тәмамлаганнан соң, туган авылында бер ел шофер, 1975-1980 елларда җәйләрен район газетасында хәбәрче булып эшли. Район газетасы каршында оешкан «Гөлстан» әдәби берләшмәсе эшчәнлегендә актив катнаша.
1980 елда Үчәллегә күмәк хуҗалык рәисе урынбасары булып эшкә кайта, авылның фирка оешмасын җитәкли.
1985 елда Азнакай районының «Янтарь» совхозына директор итеп билгеләнә.
2000 елдан Әлмәттә «Татнефть» берләшмәсенең эшчеләрне тәэмин итү идарәсендә директор урынбасары.
2001-2004 елларда Азнакай районы һәм шәһәр хакимияте башлыгының беренче урынбасары.
2004 елда Татарстан Дәүләт шурасы депутаты булып сайлана, икътисад һәм эшмәкәрлекне үстерү комитеты рәисе урынбасары итеп билгеләнә.
Соңгы елларда «Таттелеком» АҖ дә эшли.

# Рөстәм Зәкуан
## Иҗаты

Мәктәптә укыган елларында беренче мәкаләләре, хезмәт кешеләре турындагы язмалары «Яшь ленинчы»да (хәзерге «Сабантуй») һәм Азнакай районының «Маяк» газетасында басыла.
«Социалистик Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан»), «Татарстан яшьләре» һәм район газетасында очерк, зарисовкалары дөнья күрә, журналист буларак таныла.
* Автор, бай тормыш тәҗрибәсенә нигезләнеп, татар халкының фаҗигале тарихын, авыл кешесенең каршылыклы кичерешләрен тирәннән аңлап, фәлсәфи бәяләве белән истә кала. Аның шигырьләре туган якка чиксез мәхәббәт белән сугарылган. Шагыйрьнең лирик шигырьләре һәм бүгенге заманның җитешсезлекләренә сатирик карашы да үзенчәлекле

# Рөстәм Зәкуан
## Китаплары

* Яшәү мәгънәсе: шигырьләр. Казан: Рухият, 2007.
* Авыл моңы: шигырьләр. Казан: ТКН, 2008.

# Рөстәм Зәкуан
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1998 — Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре — «авыл хуҗалыгы өлкәсендә нәтиҗәле хезмәте өчен»
* 2018 — Габдулла Тукай исемендәге ТР дәүләт премиясе — «Татарстанда яшәүче халыкларның милли байлыкларын һәм тарихи мирасын, мәдәниятен үстерүгә һәм саклап калуга керткән өлешләре өчен».
* Һади Такташ исемендәге әдәби премия
2018 елның 2 декабрендә Казанда вафат. Хәләл җефетенең туган ягында, Биектау районының Мүлмә авылында җирләнә.

# Рөстәм Зәкуан
## Хәтер

* 2022 ― тууына 65 ел тулу уңаеннан туган ягы ― Азнакай районы Үчәлле авылында мемориаль стела ачылган.
# Копечень (коммуна, Вилча)

Копечень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.

# Копечень (коммуна, Вилча)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Улмету, Белтень, Бондоч, Копечень, Хотераса һәм Вецелу авыллары урнашкан.
# CNNM3

CNNM3 (ингл. Cyclin and CBS domain divalent metal cation transport mediator 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Түбән Мальцевка

Түбән Мальцевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Косьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Түбән Мальцевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100008779
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100877
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гроте (Козенца)

Гроте — Италиянең Калабрия төбәге Корильяно-Россано өязендә урнашкан торак пункт.

# Гроте (Козенца)
## Географиясе

Гроте Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Гроте (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PTF1A

PTF1A (ингл. Pancreas associated transcription factor 1a) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (15711) 1989 GZ1

(15711) 1989 GZ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15711) 1989 GZ1
## Тарихы

1989 елның 3 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GZ1» саналган.
# Лудвиков (Велке Лосини)

Лудвиков (чех. Ludvíkov) — Чехиянең Оломоуц крае Велке Лосини районында урнашкан авыл.

# Лудвиков (Велке Лосини)
## Географиясе

Мәйданы — 0,77 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лудвиков (Велке Лосини)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лудвиков (Велке Лосини)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лудвиков (Велке Лосини)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 62 |
| 1880 | 76 |
| 1890 | 72 |
| 1900 | 63 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 64 |
| 1921 | 64 |
| 1930 | 76 |
| 1950 | 43 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 32 |
| 1970 | 26 |
| 1980 | 33 |
| 1991 | 19 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 23 |
| 2011 | 19 |
| 2021 | 35 |
# Карпынг-Ега

Карпынг-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Салым елгасының уң ярына тамагыннан 280 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 39 км.

# Карпынг-Ега
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050048
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205004
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Пизчине (Пяченца)

Пизчине — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Граньяно-Треббьенсе өязендә урнашкан торак пункт.

# Пизчине (Пяченца)
## Географиясе

Пизчине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пизчине (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 309

NGC 309 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 309
## Тарихы

Әлеге галактика 1877 елда Алмания астрономы Эрнст Вильгельм Леберехт Темпель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ястрабель (Столинский районы)

Ястрабель (белар. Ястрабель) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.

# Ястрабель (Столинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Мёринген

Мёринген (алман. Möringen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Мёринген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 32 метр биеклектә урнашкан.
# Салво Марина (Кьети)

Салво Марина — Италиянең Абруцци төбәге Сан-Сальво өязендә урнашкан торак пункт.

# Салво Марина (Кьети)
## Географиясе

Салво Марина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Салво Марина (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тюхтет (Чулым кушылдыгы)

Тюхтет — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым елгасының сул ярыннан 985 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 56 км.

# Тюхтет (Чулым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200016398
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201639
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# 822 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 822 — Милади тәкъвим буенча IX гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 822 — безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
* 822 — сан.
# Сан Висенте (Асьентос)

Сан Висенте — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Асьентос муниципалитеты составына керә.

# Сан Висенте (Асьентос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Висенте (Асьентос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Сау (Дром)

Сау — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Тарусса (Нара кушылдыгы)

Тарусса — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нара елгасының уң ярына тамагыннан 133 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 28 км.

# Тарусса (Нара кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нара башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Ока кушылдыклары бассейны, Мокша тамагына кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100712110000022386
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002238
* Бассейн коды — 09.01.01.007
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Газаватнамә

Газаватнамә (берлек санда газа, күплек санда газават — дин өчен алып барылган сугыш, кече җиһад) яки кыскача газанамә — ислам бөекләренең, падишаһларның, зур гаскәр башлыкларының (гази) сугышларда күрсәткән батырлыгы турында сөйләүче әсәр. Газаватнамә шигырь юллары белән дә, проза белән дә языла алган. Газаватнамәләр тарих өчен зур әһәмияткә ия.

# Газаватнамә
## Тарих

Исламны яклап һәм аны тарату максатыннан кяферләр белән сугыш алып барып, ислам дине өчен көрәшеп, шәһит киткән каһарманнар турында риваять һәм легендалар (бигрәк тә, эмоциональ рухлылары) халык арасында яратып тыңлана торган була. Хәзрәти Гали һәм хәзрәти Хәмзәдән башлап, ислам каһарманнары Баттал Гази, Сары Салтык, Данышмәнд, Әхмәт Гази кебек батырлар турында дастаннар-кыйссалар, хикәятләр халык арасында гаять популяр булган.
Идел-Урал буйларына госманлы төрек теленнән кереп таралган «Мөнәкыйбе газавати солтани Сары Салтык Гази» әсәрендә (Казанда 1890 елда нәшер ителгән) солтан Сары Салтыкның (tr), үз ихтыяры белән мөселман диненә күчәргә теләмәгән шәһәргә көч (гаскәр) белән килеп, андагы халыкны мөселманлык кабул итәргә мәҗбүр итүе турында сөйләнелә.
Төрек әдәбиятына гарәп телендәге халык романы «Сират Зи-л-Һиммә» аша билгеле булган «Мөнәкыйбе газавати Сәйид Баттал гази» әсәре шулай ук Идел-Урал буйларында киң билгеле булган (Казанда 1888 елда «Вячеслав» басмаханәсендә һәм 1907 елда нәшер ителгән).

# Газаватнамә
## «Зафәрнамәи вилаяти Казан»

Зафәрнамә (зафәр — «җиңү» дигәнне аңлата) һәм фәтхнамә (фәтх — «җиңеп, яулап алу») дип аталып йөртелүче әсәрләр дә газаватнамә жанрына кертеп карала. Кол Шәрифнең «Зафәрнамәи вилаяти Казан» (Казан вилаятенең җиңүе) әсәре (1550) шундый әсәрләрдән. Кол Шәриф (?—1552) Төркия солтаны Сөләйман Канунига 1550 елның февралендә Казан шәһәренә һөҗүм иткән рус гаскәренең җиңелүе турында язган. Гадәттә, әһәмиятле җиңүләр хакында Казан ханнары күрше илләр хөкүмәтләренә язмача хәбәрләр җибәргәннәр. Сафагәрәй хан 1549 елның мартында үтерелгәч, аның варисы кечкенә булу сәбәпле, ханнар башкара торган җаваплы эшне Кол Шәрифкә үз өстенә алырга туры килә. Аның язмасы Төркия архивларында сакланган. 1995 елда татар халкына да мәгълүм була.
* Сәед ата оныгы, мәрхүм һәм ярлыканган сәеднең углы Кол Мөхәммәд сәед – бөеклеге дәвам итсен – башлап, яшь дәрвишләрне һәм суфиларны туплап, газа атына атланып, янә сугышка чыныктырып, сугыш киемнәрен киеп, кяфергә каршы хәзерләү һәм карауда идеКол Шәриф. «Зафәрнамәи вилаяти Казан»нан автор турында өзек

# Газаватнамә
## Төрләре

* Ислам бөекләре турында иҗат ителгән газаватнамәләр.
* Падишаһлар, алар алып барган сугышлар турында газаватнамәләр (сөләйманнамә яки сәлимнамә дип тә йөртелә).
* Зур гаскәр башлыклары яки вәзирләргә багышланган газаватнамәләр.
* Сәфәрләр вакытында әсир төшкәннәр турында газаватнамәләр.
Газаватнамәләрдә һәрвакыт җиңү турында сөйләү яки берәр җирне-шәһәрне яулап алуны гына тасвирлау мәҗбүри итеп куелмаган.
# О-ле-Кромари

О-ле-Кромари (фр. Aulx-lès-Cromary) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# О-ле-Кромари
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,33 км².
# NGC 1898

NGC 1898 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1898
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ляхово (Польша)

Ляхово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Ляхово (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тугай (Гафури районы, Сәетбаба авыл советы)

Тугай — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл. Сәетбаба авыл советына карый. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 92 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 453064, ГАТОБК коды — 80221828006.

# Тугай (Гафури районы, Сәетбаба авыл советы)
## Демография

Халык саны динамикасы:

# Тугай (Гафури районы, Сәетбаба авыл советы)
## Авылда туган күренекле кешеләр

* Әнүр Вахитов (1932-1984), язучы, әдәбият галиме, Җәлил Киекбаев премиясе лауреаты (2002).