yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Намус

Намус — шәхеснең үзенә, үзенең эшләренә булган мөнәсәбәтен, шулай ук аның җәмгыяви бәясен чагылдыручы әхлакый сыйфат. Ул кешедән үзенең һәм үз коллективының абруен саклауны таләп итә. Намус категориясе кеше аңында ыруглар һәм социаль катлаулар туган чорларда барлыкка килә. Ул ыруглар һәм социаль катлаулар алдына аларның дәрәҗәсен саклау өчен билгеле бер таләпләр куя.
Мәсәлән, феодализм заманында җәмгыятьнең югары кат-лау кешесе түбән катлаулар белән аралашканда, югары катлауның абруен сакларга тиеш булган. Дворян үзен хурлаучы дворянны дуэльга чакырырга мәҗбүр булган, ул дворян сыйныфын түбәнсетә торган хезмәт белән шөгыльләнмәскә тиеш булган. Феодаль стройның буржуаз строй белән алышынуы намус категориясен конкрет эчтәлек белән яңарта. Җәмгыятьтә аерым өстен хокукларга ия булу «алтын бозау», ягъни акча белән билгеләнә башлый. Бу хокук стихияле рәвештә капиталы өстен булган катлауларга күчә башлый. Моның нәтиҗә-се төрле катлауларның психологиясендә чагылыш таба. Бай кешенең тәкәбберлеге, мин-минлеге, шөһрәт сөючәнлеге кебек сыйфатлар нәкъ шушы сәбәп белән аңлатыла да.
# Дуниловка

Дуниловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бойня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Дуниловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100412110000000861
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000086
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Михаил Сергеев

Михаил Сергеев (рус. Михаил Егорович Сергеев, 28 гыйнвар 1924(1924-01-28), Урыс Тимерлеге, Иске Әлмәт вулысы, Чистай кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 19 август 1991(1991-08-19) (67 яшь), Нефтекумск, Ставрополь крае, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
# Сан Херонимо (Агваскальентес)

Сан Херонимо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Сан Херонимо (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Херонимо (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Вила Мота Разини (Торино)

Вила Мота Разини — Италиянең Пьемонт төбәге Пинероло өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Мота Разини (Торино)
## Географиясе

Вила Мота Разини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вила Мота Разини (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сууркүла (Ләәне-Һарью)

Сууркүла (эст. Suurküla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Сипишчава

Сипишчава (белар. Сіпішчава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Сипишчава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# NGC 7000

NGC 7000 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7000
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Нәселле оптик Лебер нейропатиясе

Нәселле оптик Лебер нейропатиясе — ананың митохондриаль ДНК мутациясе белән бәйле, ешрак 11778, сирәк чир. Чир башлыча 15 алып 35 яшькә кадәр ир-атларда үсеш ала. әмма сирәк очракта хатын-кызларда төрле яшьтә (10 алып 60 яшькә кадәр) очрый. Шуңа күрә чирне ике яклы оптик неврит белән һәр авыруда уйларга кирәк. Мутацияләнгән ДНК вәкилләрендә оптик когерентлы томографиядә чигә ретиналь җепселләре калынаюын билгелиләр.

# Нәселле оптик Лебер нейропатиясе
## Ачыклау

1. Гадәттә бер яклы кискен яки аскискен шактый авыртусыз күрү югалту белән билгеләнә. Икенче күз гадәттә берничә атна яки айдан соң шулай ук зарарлана.
2. Кискен стадия барышында билгеләре гадәттә аз чагыла, шуңа аны җиңел үткәрергә; кайбер авыруларда диск гомумән үзгәрми.
* Гадәти очракларда КНД чикләре тонык, ул кызара башлый.
* Диск өслегендә киңәйгән капиллярлар барлыкка килә, алар яндаш челтәркатлауга тарала ала (телеангиэктазияле микроангиопатия), нерв җепселләренең перипапилляр катламы шешә (псевдошешү) һәм арткы котыпның тамырлары киңәя һәм боргалана башлый (рәс. 21.11а).
* Соңыннан телеангиэктазияләр кими, ә псевдошешү бетә.
* Аннары күбесенчә макулопапилляр бәйләмдә нерв җепселләре катламы җимерелү белән күрү нервының көчле атрофиясе үсеш ала (рәс. 21.11б).
* Телеангиэктазияле микроангиопатия туган хатын-кызларда симптомсыз була ала.
NB Гаҗәп, ләкин яктылыкка бәбәкләрнең җавабы шактый тере кала ала.
3. ФАГ контрастның үтеп чыгуы булмавын күрсәтә.
4. Күрү кыры кимчелекләре гадәттә үзәк яки үзәк-цекаль скотомалар белән билгеләнә.

# Нәселле оптик Лебер нейропатиясе
## Дәвалау

Күпсанлы ысулларны куллануга карамастан, шулардан стероидлар, гидроксикобаламин белән терапия һәм хирургик катнашу, гадәттә нәтиҗәсез. Митохондрияләргә йөкләнешне киметү өчен тәмәке тарту һәм артык алкоголь куллануын туктатырга кирәк.

# Нәселле оптик Лебер нейропатиясе
## Фараз

Фараз тискәре, әмма кайвакыт еллардан соң күрү яхшыра ала. Күпчелек авыруларда авыр ике яклы кайтмас 6/60 һәм түбәнрәккә кадәр күрү начарлану үсеш ала. 11778 мутациясе иң тискәре фаразлы санала.
# Розалия (Вашингтон)

Розалия — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Розалия (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,627023 км², 0,63 квадрат миль, 1,59384 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 682 метр һәм 2238 Фут биеклектә урнашкан.
# Ярмәкәй яңалыклары

Ярмәкәй яңалыклары — татар телендә Башкортстанның Ярмәкәй районында нәшер ителүче дәүләт иҗтимагый-сәяси гәҗите. Атнага ике тапкыр чыга. Шулай ук рус телендәге «Ермекеевские новости» гәҗите, айга 1 тапкыр башкорт телендәге «Етегән» кушымта-гәҗите чыгалар.

# Ярмәкәй яңалыклары
## Тарих

1935 елның 31 гыйнварында Бәләбәй районының бер өлешендә Ярмәкәй районы оештырыла. 1935 елда татар телендә район гәҗите «Сталин юлы» нәшер ителә. 1939 елда гәҗитнең рус телендәге варианты «Сталинский путь» исеме белән чыга (1942 елга кадәр, 1942—1945 елларда нәшер ителми).
Приют һәм Ярмәкәй МТС-ларының сәяси бүлекләренең мөстәкыйль гәҗитләр чыгарулары мәгълүм.
1938—1940 елларда җаваплы сәркатип булып Габдулла Әхмәтшин эшли.
1956 елда татарча гәҗитне русча чыккан «Ударник полей» гәҗите белән берләштерәләр, «Ленин байрагы» / «Ленинское знамя» исемендә чыга башлый.
Ярмәкәй районын Бәләбәй районына кушу сәбәпле, район гәҗите 1964—1968 елларда чыгудан туктап тора. 1968 елда районны янәдән торгызалар. 1969 елдан «Яңа җиңүләргә» / «К новым победам» исемендә нәшер ителә башлый.
2007 елдан татар телендә мөстәкыйль «Ярмәкәй яңалыклары» гәҗите булып чыга. Башкорт телендәге «Етегән» кушымта-гәҗите (мөхәррире Мәксуд Шәрәфлисламов) чыгару өстәлә.

# Ярмәкәй яңалыклары
## Кызыклы фикер

Ярмәкәй районы гербында «кучкар» орнаменты һәм «дага» рәсеме кулланылган.
* Кучкар бизәге — җирле халыкның борынгыдан мал асрау һәм җир эшкәртү белән шөгыльләнгәнлегенә дәлил.
* Дага — уңыш һәм бәхет китерүче тамга.
# Виндзор (Пенсильвания)

Виндзор — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Виндзор (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1830 елда нигезләнгән.

# Виндзор (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,55 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 725 Фут биеклектә урнашкан.
# (12979) Евгалвасильев

(12979) Евгалвасильев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12979) Евгалвасильев
## Тарихы

1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SB8» саналган.
# NKD1

NKD1 (ингл. NKD inhibitor of WNT signaling pathway 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Валекорво (Л'Аквила)

Валекорво — Италиянең Абруцци төбәге Сульмона өязендә урнашкан торак пункт.

# Валекорво (Л'Аквила)
## Географиясе

Валекорво Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Валекорво (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дигоман (Белуно)

Дигоман — Италиянең Венеция төбәге Вольтаго-Агордино өязендә урнашкан торак пункт.

# Дигоман (Белуно)
## Географиясе

Дигоман Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Дигоман (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аллуа (Уаза)

Аллуа (фр. Halloy) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Марцинково (Могиленский повяты)

Марцинково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Могильно гминаcында урнашкан авыл.

# Марцинково (Могиленский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Паска

Паска (рус. Паска) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.

# Паска
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Паска
## Сәгать поясы

Паска Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Паска
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (30%), татарлар (3%), арлар (65%).
# Лошбур кешесе

Лошбур кешесе 1935 елда, Вальдбиллиг коммунасында, Люксембургта Муллертхаллда Европа мезолит Homo sapiens скелеты.

# Лошбур кешесе
## Тарихы

Тулы диярлек скелет 1935 елның 7 октябренда Мулертхалда Кара Эрнц елгасы ярларында таш сыену урынында табылган булган. Ул һәвәскәр археолог һәм мәктәп укытучысы Николас Тхилл тарафыннан табылган булган. Хәзер ул Люксембург шәһәрендә Табигать Тарихы Милли Музеенда урнашкан..

# Лошбур кешесе
## Тарихы
### Тормышы

Лошбур кешесе аучы-җыючы булган. Ул үз төреннән соңгылардан берсе булган, аны аксылрак тән белән кешеләр алыштырган. 2014 ел ДНК тестлары буенча, Лошбур кешесе ир кеше булган, аның тире кара булган (97% мөмкинчелек белән), чәче көрән яки кара булган (99%), һәм күзләре зәңгәр булган, мөмкинчелеге - (53%). 90% хәзерге Европалылардан аермалы буларак, ул лактозага толерант булмаган. Үлгәндә ул 34 һәм 47 яше арасында булган, буе 1,6 метр (5,2 фут) булган, авырлыгы 58 һәм 62 кг арасында булган. Шәхеснең яндырылган калдыклары, мөгаен олы хатынның якында табылган булган, 1930-ынчы елларда беренче казып чыгарылган һәм соңыннан янә ачылган чокырда. Аяк сөякләре булмаган, һәм калган сөякләрдә кыру эзләре булган, бу мөгаен, кремация алдыннан эшкәртү булган, шулай ук баш сөяген дә кырганнар.

# Лошбур кешесе
## Даталау

Лошбур кешесе 8000 ел элек яшәгән, ул скелетны илдә табылган иң борынгы кеше калдыгы итә. Калдыкларда I-M423* гаплотөркеменең Y-хромосомасы булган. ДНК тестлары күрсәткәнчә, Лошбур кешесе кебек Көнбатыш Аурупа аучы-җыючылар "барлык Европалылар токымына, ләкин якын Көнчыгыш кешеләренә түгел кертем ясаганнар."

# Лошбур кешесе
## Массакүләм мәгълүмат чараларында, фәндә

The ДНК нәтиҗәләре буенча Luxembourg Centre National de Recherche Archéologique һәм Musée National d'Histoire et d'Art кешенең 3 үлчәмле реконструкциясен ясаган. L'homme de Loschbour бу җиде минут озынлыктагы Ник Хербер анимация фильмы. "Redonner vie à l’Homme de Loschbour" - бу Милли Табигый Тарих Музеенда бер көн конференция булган, анда соңгы тикшерүләрнең нәтиҗәләре китерелгән булган.

# Лошбур кешесе
## Лошбур хатыны

1935 елның көзендә Лошбур хатыны табылган булган, ул Лошбур кешесеннән 1000 елга борынгырак булган, ягъни аңа 9000 ел булган. Шулай итеп, 2015 елда Лошбур кешесе "иң борынгы Люксембурглы" титулын югалткан.
# Мутенка (елга)

Мутенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Тула өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Мутенка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100912110000022650
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002265
* Бассейн коды — 09.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Хүрәл

Хүрәл (әзери. Xürəl) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
# Сливакув

Сливакув — Польшаның Силезия воеводалыгы Кломнице гминасында урнашкан авыл.

# Сливакув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Антонинова Вишина

Антонинова Вишина (чех. Antonínova Výšina) — Чехиянең Карловы Вары крае Войтанов районында урнашкан авыл.

# Антонинова Вишина
## Географиясе

Мәйданы — 0,118 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Антонинова Вишина
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Антонинова Вишина
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Антонинова Вишина
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 0 |
| 1880 | 0 |
| 1890 | 0 |
| 1900 | 21 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 14 |
| 1921 | 0 |
| 1930 | 32 |
| 1950 | 0 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 0 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 0 |
| 1991 | 3 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 4 |
| 2021 | 6 |
# Ейгалье

Ейгалье (фр. Eygaliers) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Рекушана

Рекушана — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Поду-Туркулуй (коммуна) коммунасына карый.

# Рекушана
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 метр биеклектә урнашкан.
# (20341) Alanstack

(20341) Alanstack — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20341) Alanstack
## Тарихы

1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HX91» саналган.
# Рунате (Мантова)

Рунате — Италиянең Ломбардия төбәге Каннето-сулл'Ольйо өязендә урнашкан торак пункт.

# Рунате (Мантова)
## Географиясе

Рунате Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Рунате (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эль Вентарон (Коюка де Каталан)

Эль Вентарон — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Эль Вентарон (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Эль Вентарон Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Вентарон (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Вентарон (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Пуант-Купе (приход, Луизиана)

Пуант-Купе — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Нью-Родс шәһәре.

# Пуант-Купе (приход, Луизиана)
## Тарихы

Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.

# Пуант-Купе (приход, Луизиана)
## Территориясе

Мәйданы 591 км² тәшкил итә.
# Томас Мартинез Арельяно (Комонфорт)

Томас Мартинез Арельяно — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Томас Мартинез Арельяно (Комонфорт)
## Географиясе

Томас Мартинез Арельяно Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Томас Мартинез Арельяно (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Томас Мартинез Арельяно (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Лисовшчына

Лисовшчына (белар. Лісоўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Лисовшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ли Бай

Ли Бай яки Ли Тай-бо (кыт. 李白; 李太白; 701—762/763 ел) — Тан династиясе заманында яшәгән кытай шагыйре.

# Ли Бай
## Биография

Ли Бай бай сәүдәгәр гаиләсендә туа. Туу җире төгәл билгеле түгел, ләкин бүгенге көндә эзләнүчеләрнең күбесе аның Төркестанда, бүгенге Токмок шәһәреннән ерак түгел җирдә туганын кабул итә. Соңрак, Ли Байга 5 яшь булганда, аның гаиләсе Циньляньсянга күченә. Дәүләт эшлеклесе булу теләгенә карамастан, ул дәүләт хезмәтенә керү өчен таләп ителгән имтиханнарга әзерләнми һәм 25 яшендә Кытай буенча сәяхәт итә башлый. Соңрак, 742 елда, ул император сараена тәкъдим ителә һәм Ханьлинь Академиясендә вазифа ала.
Ике елдан берникадәр азрак вакыт дәвамында ул сарай шагыйре буларак хезмәт итә һәм бу вазифаны үз теләге буенча ташлап китә. Кытай буенча сәяхәткә куела, 744 елның көзендә беренче тапкыр Ду Фу белән күрешә. Ань Лушань күтәрелеше барышында Ли Линь ханзадәсенең фетнәсендә катнаша һәм дәүләт җинаятьчесе буларак хөкем ителә. Баш күтәрелүнең җиңелүеннән соң көньяк-көнбатышка сөрелә. 759 елда амнистиягә эләгә һәм кире көнчыгышка кайта. 762 — 763 елларда вафат була.

# Ли Бай
## Иҗаты

Ли Бай якынча 1000 шигырь авторы буларак билгеле. Ләкин күпчелек очракта аның авторлыгы шик астына куела. Аның юэфу жанрындагы хезмәтләре аеруча танылган. Шулай ук аның иҗаты даосизм белән бәйле булган.
* 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912https://wikidata.org/wiki/Track:P268https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837
* ↑ Китайская биографическая база данныхhttps://wikidata.org/wiki/Track:P497https://wikidata.org/wiki/Track:Q13407958
# Гура-Веий (Ясси)

Гура-Веий — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. Струнга (коммуна) коммунасына карый.

# Гура-Веий (Ясси)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 159 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гланж

Гланж (фр. Glanges) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Тортоли

Тортоли — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Нуоро провинциясе составына керә.

# Тортоли
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бари-Сардо, Элини, Джиразоле, Ильбоно, Лотцораи, Виллагранде-Стризайли һәм Арцана коммуналары белән чиктәш.
# Беголь

Беголь (фр. Bégole) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Санак уены

Санак уены — уен процессын (геймплейны) оештыру өчен компьютер программасы, уен буенча партнерлар белән элемтә өчен, яки үзе партнеры сыйфатында чыгыш ясаучы.

# Санак уены
## Тарих

Калып:Санак уеннары тарихы
    Төп мәкалә: Санак уеннары тарихы

# Санак уены
## 1940—1950

    Төп мәкалә: 1940-нчы еллар санак уеннарында
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, АКШта беренче интерактив электрон җайланмалар өчен махсус уеннар, һәм беренче уен программалары өчен компьютерлар эшләнде.
# Себер ханнары исемлеге

Себер ханлыгы белән идарә иткән идарәчеләр исемлеге:

# Себер ханнары исемлеге
## Шибан олысы

* Шибан — солтан (1243 елдан)
* Бахадур — солтан (1266—1280)
* Җучи-бога — солтан (1266—1280)
* Бадакул солтан
* Мәңге-Тимер — хан (1359 елга кадәр)
* Пулад-Тимер — хан (1359—1367)
* Ибраһим-оглан һәм Гарәб-шаһ — (1367 елдан)
* Галибәк-хан — хан (1367—1375)
* Каһанбәк — хан (1375—1380)
* Дәүләт-шәех — солтан (1382 елдан)

# Себер ханнары исемлеге
## Үзбәк ханлыгы

* Хаҗи-Мөхәммәд — хан (1420—1423)
* Барак-хан — хан (1423—1428)
* Җомадук — хан (1425—1428)
* Хызр — хан (1428)
* Мәхмүд-хуҗа — хан (1428—1430)
* Абу-л-хайр — хан (1428—1464)

# Себер ханнары исемлеге
## Себер ханлыгы

* Ибак — хан (1465—1495)
* Мамук — хан (1496—1502)
* Агалак — хан (1502—1530)
* Кулук — хан
* Мортаза-Гали — хан (1563—1565)
* Әхмәд-Гәрәй — хан (1565—1569)
* Күчем — хан (1569—1598)
* Гали — хан (1598—1616)
* Ишем — хан (1616—1624)
* Аблай-Гәрәй — хан (1628—1631)
* Көчек-хан — хан

# Себер ханнары исемлеге
## Искер йорты

* Тайбога — беренче тайбога морзасы (1220-?)
* Гази бий — тайбога морзасы (?-1428)
* Муса бий — тайбога морзасы (1460—1496)
* Мөхәммәд Тайбога — тайбога ханы (1496—1530)
* Касыйм — тайбога ханы (1530—1550)
* Бик-Булат — тайбога ханы (1530—1550)
* Ядегәр — тайбога ханы (1530—1563)
* Сәед Әхмәд — тайбога ханы (1583—1588)
# Вальо-Базиликата

Вальо-Базиликата — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. Потенца провинциясе составына керә.

# Вальо-Базиликата
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 954 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Альбано-ди-Лукания, Канчеллара, Пьетрагалла, Потенца, Тольве, Трикарико һәм Бриндизи-Монтанья коммуналары белән чиктәш.
# Капумахмут (Имранлы)

Капумахмут (төр. Kapumahmut) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).