# Киров өлкәсе

Ки́ров өлкәсе́ – Россия Федерациясенең Европа өлеше субъекты. Мәйданы - 120 800 км².
Өлкә үзәге – Киров шәһәре.

# Киров өлкәсе
## География
### Чиктәшлек

| Як | Россия субъекты |
| Төньяк | Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе |
| Көнчыгыш | Пермь өлкәсе, Удмуртия Республикасы |
| Көньяк | Татарстан, Мари Ил |
| Көнбатыш | Вологда өлкәсе, Кострома өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе |

# Киров өлкәсе
## География
### Рельеф

Өлкәнең уртасында - Вятские Увалы калкулыгы, көньяк-көнчыгышында - Төньяк Чулман калкулыгы, төньягында - Северные Увалы калкулыгы.

# Киров өлкәсе
## География
### Гидрография

Өлкәсендә 19753 елга бар. Северные Увалы калкулыгы ике (Идел һәм Төньяк Двина) елга бассейнны булә. Эре елгалар — Нократ, Молома, Пижма, Луза, Кобра, Чүпче.

# Киров өлкәсе
## География
### Климат

Гыйнварның урта температурасы -13...-15 °C, июльнең урта температурасы +15...+17 °C. Максималь температуралар +38...+40 °C-ка җитә, минималь температура -45...-50 °C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 500-680 мм.

# Киров өлкәсе
## География
### Табигать байлыклары

Агачлар (күбесенчә ылыслы), фосфоритлар, торф, җәнлек мехы, су һәм җир ресурслары. Минераль чимал запслары да бар: известьташлар, мергельләр, балчыклар. Кечкенә нефть запаслары бар; бетонит балчык ятмалары.
Киров өлкәсендә Европада иң зур фософоритлар чыганагы урнаша.

# Киров өлкәсе
## Тарих

Моны да карагыз: Вятка губернасы, Киров крае
Славяннар бу җирләрдә XIV гасырның икенче яртысында күпләп күчеп килә башлаганнар. Бу җирләрнең төп халыклары - фин-угыр һәм төрки кабиләләре.
1796—1929 елларда хәзерге өлкәнең җирләре Нократ губернасы составында булганнар. 1929—1934 елда Түбән Новгород өлкәсе (1929 елның июленнән - Түбән Новгород өлкәсе, 1932 елдан - Горький крае) составында. 1934 елда аның составыннан Киров крае буларак аерылып чыгарылган. 1936 елның декабрьдән - Киров өлкәсе.

# Киров өлкәсе
## Танылган шәхесләр

* Фәридә Мөэминова (1957, Лесной бистәсе, Кай (хәзер Югары Чулман районы) - РФ атказанган артисты (2002). Магнитогорски драма театры, А. Джигарханян театр-студиясенең (Мәскәү) әйдәүче актрисасы.
* Анатолий Луппов (1929, Тужа районы Пачи авылы) - композитор, Тукай премиясе лауреаты (1999).
* Ринат Гыйззәтуллин (1980, Өрҗем) — РФ министр урынбасары (2011).
* Геннадий Стефановский (1918-1991, Посегово) — рәссам-график. Әлмәттә картиналар галереясын нигезләүче.

# Киров өлкәсе
## Дин
### Ислам

* Киров өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте
** Киров җәмигъ мәчете
* Киров өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәте
** Юлчы (мәчет, Малмыж районы)

# Киров өлкәсе
## Халык

Моны да карагыз: Киров өлкәсе халкы, Киров өлкәсе татарлары
Шәһәрләрдә халыкның 72,1% өлеше яши (2009)
2002 ел
* Рус халкы – 1 365 438 кеше
* Татар халкы – 43 415 кеше
* Мари халкы – 38 930 кеше
* Удмурт халкы – 17 952 кеше
* Украин халкы – 11 399 кеше
* Белорус халкы – 2 846 кеше
* Әзербайҗан халкы – 2 503 кеше
* Әрмән халкы – 2 123 кеше
* Чуаш халкы – 1 856 кеше
* Чегән халкы – 1 499 кеше
* Немец халкы – 1 482 кеше
* Молдова халкы – 1 269 кеше
* Коми халкы – 1 054 кеше
* Милләтен әйтмәгән кеше саны – 3 823

# Киров өлкәсе
## Халык
### Торак пунктлары

Киров өлкәсенең эре шәһәрләре

# Киров өлкәсе
## Административ бүленеше

Районнар
* Арбаж районы (район үзәге - штп Арбаж)
* Афанасьево районы (штп Афанасьево)
* Белая Холуница районы (Белая Холуница ш.)
* Богородское районы (штп Богородское)
* Верхошижемье районы (штп Верхоижемье)
* Даровской районы (штп Даровской)
* Зуевка районы (Зуевка ш.)
* Кикнур районы (штп Кикнур)
* Көлмез районы (штп Көлмез)
* Кирово-Чепецк районы (Кирово-Чепецк ш.)
* Котельнич районы (Котельнич ш.)
* Кумёны районы (штп Кумёны)
* Лебяжье районы (штп Лебяжье)
* Луза районы (Луза ш.)
* Малмыж районы (Малмыж ш.)
* Мураши районы (Мураши ш.)
* Нагорск районы (штп Нагорск)
* Нема районы (штп Нема)
* Нократ Аланы районы (Нократ Аланы ш.)
* Нулин районы (Нулин ш.)
* Омутнинск районы (Омутнинск ш.)
* Опарино районы (штп Опарино)
* Оричи районы (штп Оричи)
* Орлов районы (Орлов ш.)
* Пижанка районы (штп Пижанка)
* Подосиновец районы (штп Подосиновец)
* Санчурск районы (штп Санчурск)
* Свеча районы (штп Свеча)
* Слободской районы (Слободской ш.)
* Советск районы (Советск ш.)
* Суна районы (штп Суна)
* Тужа районы (штп Тужа)
* Уни районы (штп Уни)
* Өрҗем районы (Өрҗем ш.)
* Фалёнки районы (штп Фалёнки)
* Шабалино районы (штп Ленинское)
* Югары Кама районы (Кирс ш.)
* Юрья районы (штп Юрья)
* Яраң районы (Яраң ш.)
Шәһәр округлары:
* Киров
* Нократ Аланы
* Кирово-Чепецк
* Котельнич
* Слободской
* Первомайский ябык административ-территориаль берәмлеге.

# Киров өлкәсе
## Икътисад

Сәнәгатьнең төп тармаклары: машиналар төзү һәм металл эшкәртү; кара һәм төсле металлургия; химик, агач, агач эшкәртү, целлюлоза-кәгазь; җиңел һәм азык-төлек сәнәгате.

# Киров өлкәсе
## Икътисад
### Авыл хуҗалыгы

Авыл хуҗалаыгында төп тармагы - терлекчелек.

# Киров өлкәсе
## Икътисад
### Транспорт

Кировта "Победилово" аэропорты урнаша.
Киров өлкәсе аша үтә торган тимер юллар Россиянең үзәкне Урал, Себер һәм Ерак Көнчыгыш белән (Транссиб) элемтә урнаштыралар.
* Гайна-Кай тимер юлы