yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Латинлаштыру

Латинлаштыру яки Латинизация — 1920-1930-елларда үткәрелгән ССРБ халыклары әлифбаларның латин язуына күчерү буенча чаралары.

# Латинлаштыру
## Тарих

Латинзация, беренче чиратта, гарәп язуын кулланылган әлифбалардан башлаганнар. Латин әлифбасына күчү хәрәкәте 1921 елда Азәрбайҗанда һәм Төньяк Кавказда башлана. 1926 елда Бакыда беренче тюркология съезды була, шул съездта латинизация буенча Азәрбайҗан тәҗрибәсен Совет Берлегенең башка республикалираныда һәм автономияле өлкәләрдә куллану кирәклеге турында караны кабул ителә. Шул эшен өстендә җитәкчелек итергә өчен Яңа төрки әлифбасының Бөтенсоюз үзәк комитеты (рус. Всесоюзный центральный комитет нового тюркского алфавита, ВЦК HTA) оештырыла. Комитетының беренче пленумда 33 хәрефтән торган төрки халыкларның берләштергелгән әлифбасы проектын кабул итә.
1930-елларның ахырына ССРБ телләрнең күпчелеге латин язуы нигезенә күчерелә.
Түбәндәге телләр өчен латинлаштырылган әлифбалар яки (әлифбасыз телләр өчен) яңа әлифбалар булдырылалар:
| Абаза теле Абхаз теле Авар теле Адыг теле Азәрбайҗан теле Алтай теле Әссүрия теле Башкорт теле Бәлуҗ теле Бүрәт теле Вепс теле Даргин теле Дуңган теле Яһуд-таҗик теле Ижора теле Ингуш теле Ительмен теле | Кабарда-чиркәс теле Казакъ теле Калмык теле Каракалпак теле Карачай-балкар теле Карел теле Кет теле Кыргыз теле Кытай теле Коми теле Коряк теле Кырымтатар теле Кырымчак теле Кумандин теле Комык теле Көрд теле Лаз теле | Лак теле Лезгин теле Манси теле Молдав теле Нанай теле Ненец теле Нивх теле Нугай теле Осетин теле Фарсы теле Саам теле Селькуп теле Табасаран теле Таҗик теле Талыш теле Татар теле Тат теле | Төркмән теле Удэге теле Удин теле Уйгыр теле Үзбәк теле Хакас теле Хант теле Цахур теле Чечен теле Чукот теле Шор теле Шугнан теле Эвенк теле Эвен теле Эскимос теле |
Алеут, гарәп, корея, удмурт, мордва һәм мари телләре өчен латин әлифбасы проектлары төзеләләр, ләкин алар гамәлдә кулланылмаганнар.

# Латинлаштыру
## Рус әлифбасының латинлаштыру

Моны да карагыз: Рус латиницасы#Совет проекты
1929 елда РСФСР халык мәгариф комиссариаты рус алфавитының латинлаштыру мәсьәләсен тикшерү буенча комиссияне оештырган. комиссия составына 13 кеше кергән: Н. Ф. Яковлев (җитәкче), А. М. Сухотин, Л. И. Жирков, А. М. Пешковский, Н. М. Каринский, С. И. Абакумов, В. И. Лыткин (беренче коми лингвисты). 1930 елның гыйварында комиссия үз эшен тәмамлаган. Йомгак документы (аның астында А. Пешковский гына имза куймады) өч вариант тәкъдим иткән; алар бер-берсеннән «ы», «ё», «ю», «я» һәм «ь» хәрефләрнең язуда күрсәтүе белән аерылып торганнар. 1930 елның 25 гыйварында Сталин җитәкчелегендәге ЦК ВКП(б) Политбюросы латинлаштыру мәсьәләсен тикшерүне туктатырга боерык биргән.
# Изо-де-л’Отель

Изо-де-л’Отель (фр. Izaut-de-l'Hôtel) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# TRIO

TRIO (ингл. Trio Rho guanine nucleotide exchange factor һәм Triple functional domain protein) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сен-Леже (Савойя)

Сен-Леже (фр. Saint-Léger) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Пьер-д’Альбиньи кантонына карый.

# Сен-Леже (Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,21 км².
# HD48543

HD48543 — Корма йолдызлыгында урнашкан A3V+F/G спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Каона (Владимирци)

Каона (серб. Каона ) — Сербиянең Мачва округы Владимирци җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Каона (Владимирци)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 551 метр биеклектә урнашкан.

# Каона (Владимирци)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Виньола (Напуль)

Виньола — Италиянең Кампания төбәге Туфино өязендә урнашкан торак пункт.

# Виньола (Напуль)
## Географиясе

Виньола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Виньола (Напуль)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саффолк (округ, Нью-Йорк)

Саффолк — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Риверхед шәһәре.

# Саффолк (округ, Нью-Йорк)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1683 елда оештырыла.

# Саффолк (округ, Нью-Йорк)
## Территориясе

Округ мәйданы 2362 км² тәшкил итә.
# Туловице (Мазовия воеводалыгы)

Туловице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Брохув гминасында урнашкан авыл.

# Туловице (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Димельзе

Димельзе — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.

# Димельзе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 121,7 км², 121,59 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378 метр һәм 405 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Медвежка (Коми)

Медвежка (рус. Медвежка) — Коми Республикасының Усть-Цильма районында урнашкан авыл.

# Медвежка (Коми)
## Климат

Медвежка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Медвежка (Коми)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (10%), руслар (87%).
# KIAA0907

KIAA0907 (ингл. KH domain containing 4, pre-mRNA splicing factor) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бердәм дәүләт имтиханы

Бердәм дәүләт имтиханы, БДИ (рус. Единый государственный экзамен, ЕГЭ) — Россия Федерациясе үзәкләштерелгән имтиханы. Бер үк вакытта мәктәптән чыгарылыш һәм югары уку йортларына кабул итү имтиханы. Имтиханны үткәрү вакытында бертөрле вариантлар кулланыла. БДИ рус теле, математика, чит телләр (инглиз, алман, француз, испан), физика, химия, биология, география, рус әдәбияты, тарих, җәмгыять белеме, информатика фәннәре буенча үткәрелә.
Татарстанда БРИ үткәрелә.
# (12698) 1989 US4

(12698) 1989 US4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12698) 1989 US4
## Тарихы

1989 елның 22 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 US4» саналган.
# MEST

MEST (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рәфгать Сафиуллин

Рәфгать Сафиуллин (Рәфгать Фәйзулла улы Сафиуллин, 10 март 1929(1929-03-10), Коры Көрнәле, Чистай кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР – 13 февраль 1995(1995-02-13) (65 яшь), Казан, Татарстан) – административ-хуҗалык эшлеклесе, РСФСРның атказанган сәүдә хезмәткәре (1985). 1962 елда Әләски, 1962-1970 елларда Чистай район башкарма комитетлары рәисе, 1970-1992 елларда Татарстан кулланучылар җәмгыятьләре берлеге идарәсе рәисе. ТАССР Югары Шурасы (1963-1967, 1971-1975, 1980-1990) һәм СССР ЮШ (1989-1991) депутаты.
# Жульянж (Югары Луара)

Жульянж (фр. Jullianges) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# (10964) Degraaff

(10964) Degraaff (лат. Degraaff) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10964) Degraaff
## Тарихы

1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3216 T-1» саналган.
# Гранд Майзон (Валле д'Аоста)

Гранд Майзон — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Веррей өязендә урнашкан торак пункт.

# Гранд Майзон (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Гранд Майзон Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Гранд Майзон (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шамар (Юнусемре)

Шамар (төр. Şamar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Этнохороним

Этнохороним я Этникон (грек телендә ἔθνος- «халык» + χῶρος - «җир» + όνυμα - «исем») — географик объект исеме белән бәйле шушы җирдә торучы халык исеме.
Татар телендә -лы, -ле кушымчасы ярдәмедә формалаша.
Мәсәлән: Казан - казанлы, Мәскәү - мәскәүле, Арча - арчалы, Псков - псковлы, Бөгелмә - бөгелмәле, Норлат - норлатлы, Кычытканлы - кычытканлылы.
# Кондырча (елга)

Кондырча — Сук елгасының уң кушылдыгы, Бөгелмә-Бәләбәй сыртлыгының көньяк-көнбатыш чиге буйлап ага.
Елга башы һәм тамагы Самар өлкәсендә. Кыр Шынталысы авылы янында башланып, Татарстанда Норлат районы территориясендә буйлап ага. Тамагы Самар өлкәсенең Краснояр районында. Озынлыгы 294 км, Татарстан чикләрендә 25 км, бассейнының мәйданы 4360 km². Максимум су чыгымы – 9,44 m³/c. Татарстанда төп кушылдыгы – Шлама елгасы. Башка кушылдыклар: Буян, Чесноковка, Кандабулак һ.б. Суының иң аз вакытындагы минеральләшүе 700-800 мг/л. Сукка кою урынында 9,44 м³/с ага.

# Кондырча (елга)
## Кызыклы фактлар

Кондырча Әхмәт ибн Фадлан язмаларында искә алына. Туктамыш хан һәм Аксак Тимер гаскәрләре арасындагы сугышы 1391 елны Кондырча буенда була.
# Бенкендорф (шәһәр, Алмания)

Бенкендорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Бенкендорф (шәһәр, Алмания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,05 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 метр биеклектә урнашкан.
# Унин-Колёния

Унин-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гарволин гминасында урнашкан авыл.

# Унин-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Адриан (Муреш)

Адриан — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Гургиу (коммуна) коммунасына карый.

# Адриан (Муреш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 417 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Казалене (Кампобасо)

Казалене — Италиянең Молизе төбәге Сепино өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалене (Кампобасо)
## Географиясе

Казалене Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казалене (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казалени (Месина)

Казалени — Италиянең Сицилия төбәге Фикарра өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалени (Месина)
## Географиясе

Казалени Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казалени (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дойс-Визиньюс

Дойс-Визиньюс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Дойс-Визиньюс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 418,32 км².
# (16230) Benson

(16230) Benson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16230) Benson
## Тарихы

2000 елның 9 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EA95» саналган.
# Эль Пастор (Юририя)

Эль Пастор — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Юририя муниципалитеты составына керә.

# Эль Пастор (Юририя)
## Географиясе

Эль Пастор Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Пастор (Юририя)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Пастор (Юририя)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Плябанцы (Вилейский районы)

Плябанцы (белар. Плябанцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Плябанцы (Вилейский районы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе Давгинава гминасы составында авыл.

# Плябанцы (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Плябанцы (Вилейский районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 69 кеше, 14 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 71 кеше, 15 хуҗалык исәпләнгән.
# Саличе Терме (Павия)

һәм
Саличе Терме — Италиянең Ломбардия төбәге Годьяско өязендә урнашкан торак пункт.

# Саличе Терме (Павия)
## Географиясе

Саличе Терме Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Саличе Терме (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дварэц (Валожынский районы)

Дварэц (белар. Дварэц) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Дварэц (Валожынский районы)
## Тарихы

Авыл 1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе (1927 елдан Молодечно өязе) Гарадок гминасы составында булган.

# Дварэц (Валожынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Дварэц (Валожынский районы)
## Халык саны

* 1921 елда авылда 30 кеше, 2 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 16 кеше, 2 хуҗалык исәпләнгән.
# HD4853

HD4853 — Кефей йолдызлыгында урнашкан A4V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,59 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Локалита Бадиле (Милано)

Локалита Бадиле — Италиянең Ломбардия төбәге Цибидо-Сан-Джакомо өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Бадиле (Милано)
## Географиясе

Локалита Бадиле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Локалита Бадиле (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зидентопф (ай кратеры)

Зидентопф (лат. Siedentopf) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 62,7 км булган кратер.

# Зидентопф (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Генрих Фридрих Зидентопф (1906—1963) хөрмәтенә бирелә.

# Зидентопф (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Казимиравка (Ельский районы)

Казимиравка (белар. Казіміраўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.

# Казимиравка (Ельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Калбурлу (Артвин)

Калбурлу (төр. Kalburlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Артвин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ле-Фрестуа-Во

Ле-Фрестуа-Во (фр. Le Frestoy-Vaux) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Барано-Оренбургское

Барано-Оренбургское (рус. Барано-Оренбургское) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.

# Барано-Оренбургское
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Барано-Оренбургское
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), украиннар (6%), кореялеләр (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,27%.
# Акхуҗа

Акхуҗа (чуаш. Азбаба) — Татарстан Республикасының Апас районындагы авыл.

# Акхуҗа
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Акхуҗа
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 62%, чуашлар — 37%.

# Акхуҗа
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Богорово (Ямбол өлкәсе)

Богорово — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. Стралджа җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Богорово (Ямбол өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 137 метр биеклектә урнашкан.
# Исламлар (Каш)

Исламлар (төр. İslamlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Каш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сетчуга

Сетчуга — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кудьма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.

# Сетчуга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400312110000034226
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003422
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Пятровичы (Жабинкавский районы)

Пятровичы (белар. Пятровічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.

# Пятровичы (Жабинкавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Журавцы

Журавцы (белар. Жураўцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Журавцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нойенраде

Нойенраде — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Нойенраде
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 54,1 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр һәм 367 метр биеклектә урнашкан.
# Метсанука

Метсанука (эст. Metsanuka) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Лейквъю (Нью-Йорк)

Лейквъю — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейквъю (Нью-Йорк)
## Географиясе

Лейквъю халык санын алу урыны мәйданы — 3,095234 км², 3,095587 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лукези (Фиренца)

Лукези — Италиянең Тоскана төбәге Фучеккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Лукези (Фиренца)
## Географиясе

Лукези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Лукези (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Етальвиль

Етальвиль (фр. Étalleville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Монлиар

Монлиар (фр. Montliard) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Ка Гвидо (Пезаро һәм Урбино)

Ка Гвидо — Италиянең Марке төбәге Сассокорваро-Аудиторе өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Гвидо (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Ка Гвидо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Гвидо (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хәлиуллин

Хәлиуллин — фамилия.
* Ягъкуб Хәлиуллин (Ягъкуб Хәлили) (1877-1938), нәшир.
* Мисбах Хәлиуллин (1916-1983), Советлар Берлеге каһарманы, авиация подполковнигы.
* Айрат Хәлиуллин (1934-2000), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Йолдыз Хәлиуллин (1939), дипломат.
* Юрий Хәлиуллин (1943), контр-адмирал.
* Гыйниятулла Хәлиуллин (1948), физик, фән докторы.
* Нурислам Хәлиуллин (1954), спортчы (самбо) (Владивосток).
# Глев (Кече Польша воеводалыгы)

Глев — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Конюша гминасында урнашкан авыл.

# Глев (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Деветаците

Деветаците — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. Велико-Тырново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Деветаците
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 515 метр биеклектә урнашкан.