yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Үрнәк (колхоз, Иске Кормаш)

“ҮРНӘК” КОЛХОЗЫ 1945-87 ЕЛЛАРДА
Бөек Ватан сугышы төгәлләнә. Ирләрнең исән калганнары туган авылларына кайта. Сугыш елларында бөтен авырлыкны үз җилкәсендә тарткан хатын-кызларбераз тын алалар. Сугыш елларында җимерелгән, ташландык хәлгә килгән хуҗалыкны торгызу, аякка бастыру чоры башлана. Бу авыр чорда “Үрнәк” колхозы белән Тарих битләреннән М.Латипов, А.Башаров, З.Гаптуллин, Г.Садриевлар җитәкчелек итәләр.
1950 елда “Дамир” (Яңа Балтач), “Коминтерн” (Кыркаентүбә), “Альянс” (Шәбезбаш), “Эскадрон” (Иске Балтач) колхозлары “Үрнәк” колхозы белән берләшәләр. Эреләндерелгән колхозның председателе итеп Мехәмәтдин Латипов сайлана һәм 1954 елга кадәр җитәкчелек итә.
Сугыш чоры авырлыклары җиңелә баралар. Төзелеш эшләре җайлана. 1953 елда колхозда 4 сыерлар торагы, 2 бозаулар торагы, дуңгызлар һәм сарыклар тораклары төзелә. Автомашиналар өчен гараж, умарталык, бәрәңге подвалы һ.б. булдырыла.
Әлегә колхозның күрсәткечләре мактанырлык булмый. 1952 елга колхозда 365 савым сыеры булып, һәр сыердан бары тик 819 кг гына сөт савыла. Бөртекле ашлык җитештерү һәр га дан 7,59 ц тәшкил итә.
1950 елларның икенче яртысыннан колхоз күтәрелеш чоры кичерә. Моны түбәндәге саннар раслый. Колхоз 1956 елда 554 ц ит, 2069 ц сөт 19 ц бал җитештергән була һәм дәүләткә сата. Бер га дан уңыш алу 16 ц га җитә.
Сөт саву күрсәткечләре тагын да куанычлы: ул 1952 елдагы 819 кг урынына, 1966 елда 2053 кг була. Колхозның экономикасы ныгый,үзенең ирекле акчасы булдырыла, ул миллионер колхозлар сафына баса. Бу үз чиратында колхозда төзелеш эшләрен алып барырга, техника сатып алырга мөмкинлек бирә. 1958 елда авыл хуҗалыгы машиналары колхозга сатып бирелә. 1961 елга “Үрнәк” колхозында 10 автомашина һәм башка техникалар була. 1956 елда 18 га лы алма бакчасы булдырыла. 1957 елда колхоз агрономы З.Галиевтан 22 баш куян сатып алына һәм куян фермасы оештырыла.Ферма оешкан елда 16 ц , икенче елда 34 ц куян ите дәүләткә сатыла.
Колхозчыларның хезмәт күрсәткечләре дә куанычлы. 1961 елда ГАЗ-51, ЗИС-5 машиналарында эшләүче шоферлар Билалов Т. 38742, Лотфуллин К. 33600, Гайнуллин В. 29184 т. Км юл үтәләр. Савымчылардан Хуҗина Б.2808 кг, Галиева Ә.2726 кг сөт савып шул елларда ук 3000 кг чикләренә якынлашалар. Комбайнчылар Нуртдинов Г., Фатхиев М., 1959 елда ук 6653,5597 ц ашлык суктырып алалар. Ә тракторчылардан Салахов Зөфәр С-80 тракторында 1961 елда 2054 га җир эшкәртә.1951 елда колхозларның эреләндерелү барган чорда “Кызылармеец” колхозы (Чат авылы) ,”Комунар” колхозы (Чынык) белән берләшә. 1958 елда “Крупская” колхозы (Яңа Кормаш) белән берләшә, ә 1963 елда “Круская” дан аерылып “Үрнәк” колхозына берләшә.1959-73 елларда колхозга Гибадуллин Гали җитәкчелек итә. Бу чорда колхоз районда алдынгы колхозларның берсе була. 1967 елда , районда беренчеләрдән булып культура йорты, ә аннан соң колхоз идарәсе бинасы төзелә.Моннан соңгы елларда колхоз элек яулаган үрләреннән чигенә. Дәүләткә зур бурычлы колхозга әйләнә.2007 елда “Үрнәк” хуҗалыгы “Чишмә-су” җаваплылыгы чикләнгән җәмгыяте итеп үзгәртелә; соңгысы 2009 елда “Әнәк” агрофермасының Кормаш бүлекчәсенә әверелә.
# Сагныч (Демирҗи)

Сагныч (төр. Sağnıç) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Войцехувка (гмина Билобжеги)

Войцехувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Бялобжеги гминасында урнашкан авыл.

# Войцехувка (гмина Билобжеги)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Акчишмә (Мамадыш районы)

Акчишмә — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Халык саны — 74 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422163.

# Акчишмә (Мамадыш районы)
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Акчишмә (Мамадыш районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Акчишмә (Мамадыш районы)
## Авыл җирендә туган танылган кешеләр

* Әхмәт Гадел (1942-2012) – танылган татар шагыйре, кинодраматург, публицист, СССР Язучылар берлеге әгъзасы. Әхмәт Гадел һәм аның әтисе Зур Мәшләк авылы зиратында күмелгәннәр.
* Гариф Бәйкиев (1901-1938), КПССның Кайбыч һәм Яңа Юл район комитетлары беренче сәркәтибе.

# Акчишмә (Мамадыш районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Седлець (Гостинский повяты)

һәм
Седлець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Пемпово гминасында урнашкан авыл.

# Седлець (Гостинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Солмаз (Чинар)

Солмаз (төр. Solmaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HD169175

HD169175 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A0mF2-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,31 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Марино (Польша)

һәм
Марино — Польшаның Мазовия воеводалыгы Едльня-Летниско гминасында урнашкан авыл.

# Марино (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бешелма (Хозат)

Бешелма (төр. Beşelma) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Хозат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Авиаташучы

Авиаташучы — хәрби кораблар сыйныфы. Аларның төп көче — палуба авиациясе.

# Авиаташучы
## Тарих
### Беренче авиаташучылар

* Юджин Эли сразу после взлёта с палубы USS Birmingham (CL-2)
* Юджин Эли перед посадкой на USS Pennsylvania
Авиацияне алып баручы беренче кораблар дип чынлыкта аэростат ташучеларны XIX һәм XX гасыр башында атарга була. Авиаташучыларның очкычлар утыра һәм очып китә торган мәйданы бар.
# Мадона дей Кампи (Бергамо)

Мадона дей Кампи — Италиянең Ломбардия төбәге Стеццано өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадона дей Кампи (Бергамо)
## Географиясе

Мадона дей Кампи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мадона дей Кампи (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домброва (Варшавский-Захидний повяты)

Домброва — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ломянки гминасында урнашкан авыл.

# Домброва (Варшавский-Захидний повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Отреманкур

Отреманкур (фр. Autremencourt) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Мандһана, Бһивани

Мандһана Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында урнашкан авыл. Ул Бһивани төп шәһәрчегеннән якынча 17 км төньякта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1107 йорт булып, халкы 6164 кеше булып 3305-се ир кешеләр һәм 2859-ы хатын-кызлар булган.
# NGC 4774

NGC 4774 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4774
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вантини (Верона)

Вантини — Италиянең Венеция төбәге Валеджо-суль-Минчо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вантини (Верона)
## Географиясе

Вантини Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вантини (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дружетич

Дружетич (серб. Дружетић) — Сербиянең Мачва округы Котселева җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Дружетич
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 262 метр биеклектә урнашкан.

# Дружетич
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# NGC 6583

NGC 6583 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6583
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# RNASE6

RNASE6 (ингл. Ribonuclease A family member k6 һәм RNASE6 protein) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дунишиче

Дунишиче (серб. Дунишиће) — Сербиянең Златибор округы Сьенитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Дунишиче
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1121 метр биеклектә урнашкан.

# Дунишиче
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Перета (Гросето)

Перета — Италиянең Тоскана төбәге Мальяно-ин-Тоскана өязендә урнашкан торак пункт.

# Перета (Гросето)
## Географиясе

Перета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Перета (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пасо де Пьедра (Абасоло)

Пасо де Пьедра — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Пасо де Пьедра (Абасоло)
## Географиясе

Пасо де Пьедра Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пасо де Пьедра (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пасо де Пьедра (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Әрәбшаһверди (Гөйчай)

Әрәбшаһверди (әзери. Ərəbşahverdi) — Әзербайҗанның Гөйчай районына караган авыл.
# IC 5267

IC 5267 — Торна йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 5267
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5267, ESO-LV 290-0290, PGC 70094, 2MASX J22571357-4323461, IRAS 22543-4339, MCG-07-47-007, IRAS F22543-4339, ESO 290-29, HIPASS J2257-43, AM 2254-434, 6dFGS gJ225713.5-432346, SGC 225422-4339.8, PSCz Q22543-4339 һәм LEDA 70094 буларак та сурәтләнә.
# Кроммелин (ай кратеры)

Кроммелин (лат. Crommelin) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 93,48 км булган кратер.

# Кроммелин (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Эндрю Кроммелин (1865—1939) хөрмәтенә бирелә.

# Кроммелин (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Бёре

Бёре (фр. Beurey) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Вандёвр-сюр-Барс кантонына карый.
# (770) Бали

(770) Бали (лат. Bali) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (770) Бали
## Тарихы

1913 елның 31 октябрендә Адам Массингер тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1913 TE» саналган.
# Кикрик

Кикрик - кайбер кошларның баш түбәләрендә була торган итләч үсенте.

# Кикрик
## Этимологиясе

Диалектларда кикерик, кикрүк «гребешок петуха» ~ башкортча кикел, кикелек, кикерек > чув. кикирик «кикерик; озын каурый», марича кекерек, кекырек, удмуртча кэкьрэк < ткикел, кәкәл сүзеннән (л > р), Какул, Кикел.
# Подстепок

Подстепок — Россия территориясеннән ага торган елга. Самар өлкәсе, Сарытау өлкәсе, Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Подстепок
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001512112100008890
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100889
* Бассейн коды — 11.01.00.015
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Алин Поток

Алин Поток (серб. Алин Поток) — Сербиянең Златибор округы Чаетина җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Алин Поток
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 981 метр биеклектә урнашкан.

# Алин Поток
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ядрышникова (Тугылым шәһәр округы)

Ядрышникова (рус. Ядрышникова) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче авыл.

# Ядрышникова (Тугылым шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ядрышникова (Тугылым шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (3%).
# IC 1430

IC 1430 — Дәлү йолдызлыгы чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 1430
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 2MASX J22072978-1334523, 6dFGS gJ220729.8-133452, LEDA 936014, NPM1G -13.0561 һәм Gaia DR2 2612201999940913536 буларак та сурәтләнә.
# (16869) Košinár

(16869) Košinár — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16869) Košinár
## Тарихы

1998 елның 10 гыйнварында А. Галад тарафыннан Модра обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 AV8» саналган.
# Күрше бабай

Күрше бабай — татар балалар уены.

# Күрше бабай
## Уйнау тәртибе

Уйнаучылардан берсе күрше бабай булып, башына кәгазьдән ясалган озын очлы бүрек киеп, борынына берәр кызыл кәгазь ябыштырып көлке кыяфәткә китерелә. Аны күрше бабай дип уртага алып, тирәсенә балалар тезелешеп утыралар. Алардан берсе күрше бабай янына килә дә көй белән:
Күрше бабай, бабакай,
Килче, кызыл танаукай,
Танавыңнан тарткалыйм,
Үзем көлмәскә карыйм,
— дип, бармагы белән борынына акрын гына тидерә дә, үзе, бабайның бу эшкә карашлары, кыланышлары никадәр көлке булса да, көлмәскә тырыша. Көлә калса, үзе бабай була. Көлмәсә, үз урынына утырып, икенче берәү шул ук эшне кабатлый.
# Домброва-Члуховска (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Домброва-Члуховска — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пшехлево гминасында урнашкан авыл.

# Домброва-Члуховска (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буассей (Дордонь)

Буассей (фр. Boisseuilh) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Мимарсинан (Коҗасинан)

Мимарсинан (төр. Mimarsinan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кинтанилья-дель-Молар

Кинтанилья-дель-Молар (исп. Quintanilla del Molar) — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кинтанилья-дель-Молар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 741 метр биеклектә урнашкан.
# Гранха ла Луз (Ирапуато)

Гранха ла Луз — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Гранха ла Луз (Ирапуато)
## Географиясе

Гранха ла Луз Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха ла Луз (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха ла Луз (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эмгерст (Нью-Гэмпшир)

Эмгерст — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эмгерст (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1760 елда нигезләнгән.

# Эмгерст (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 89,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Ярошувка (Кече Польша воеводалыгы)

Ярошувка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Гдув гминасында урнашкан авыл.

# Ярошувка (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гудырвож (Сочь кушылдыгы)

Гудырвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сочь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.

# Гудырвож (Сочь кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100112103000059416
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005941
* Бассейн коды — 03.05.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вальторрес

Вальторрес (исп. Valtorres) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальторрес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3,291476 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 678 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Нур (мөселман җәмгыяте, Междуреченск)

«Нур» мөселман җәмгыяте (рус. Местная мусульманская религиозная организация «Нур» г. Междуреченска) ― Россия Федерациясенең Кемерово өлкәсе Междуреченск шәһәрендә урнашкан мөселман җәмгыяте. Җирле дини җәмгыять Россия мөселманнары Дини җыены составындагы Кемерово өлкәсе мөселманнарының Диния нәзарәтенә карый.
Мөселман җәмгыяте, нигездә, Казан татарлары һәм башкортлардан торган, аз санда казакълар булган. 2010 елда шәһәр халкының (101 678) татарлар 1,6% ын тәшкил иткән. Соңгы елларда мөселманнар саны Урта Азиядән килүчеләр исәбенә артып бара.

# Нур (мөселман җәмгыяте, Междуреченск)
## Тарих

Междуреченскига (1948―1955 елларда Ольжерас бистәсе) күмер чабучы татарлар Идел буеннан, шулай ук Кемерово өлкәсенең төньягыннан да күчеп килгән, алар арасында Столыпин реформалары чорында ук Себергә күченгән татарлар да була.
Шәһәрдә беренче имам вазыйфаларын фронтовик Шәяхмәт бабай башкарган. Ул хатыны Миңкамал әби белән Татарстан АССРның Апас районыннан күченеп килә һәм биредә шахтер булып эшли. 1980-елларның ахырына кадәр мөселманнарның дини тормышы белән пенсионер Садрислам Абдуллин җитәкчелек итә. Ул хатыны Мәхтүмә Мирхәйдәр кызы белән бергә, пенсиягә чыккач, Татарстан АССРның Алексеевск районыннан Кузбасска балалары янына күчеп килгән. 1991 елда имам булып Бохараның Мир-Гарәп мәдрәсәсенең өч курсын тәмамлаган 21 яшьлек Габдерәшит хәзрәт Сәмигуллин эшли башлаган. 1990-еллар башында Междуреченск мөселманнарының рәсми оешмасы барлыкка килүдә аның роле зур булган. Сәмигуллин вакытында җәмгыять формалаша, Ислам нигезләре һәм гарәп теле буенча дәресләр үткәрелә, арендага алынган фатирда гыйбадәтханә эшли. Бер урыннан икенче урынга, бер арендага алынган мәйданнан икенче урынга күченергә туры килә. Габдерәшит хәзрәт Сәмигуллин Казанга укуын дәвам итү өчен киткәч, имам булып пенсионер, элекке шахтер Фәһим Гомәр улы Кучумов, мәхәллә идарәсе рәисе булып элек күмер чыгару предприятиеләрендә җитәкче вазыйфаларын биләгән атказанган шахтер Зәкәрия Яхъя улы Мәрданов (хатыны Рәисә Шаһи кызы) кала. Бу чорда мәхәллә рәсми рәвештә теркәлмәгән була.
Шәһәрнең җирле мөселман дини оешмасы 1999 елның 4 октябрендә юридик затларның бердәм дәүләт реестрында теркәлгән. Россиянең Азия өлеше мөселманнары Диния нәзарәте составында исәпләнгән.
2010 елдан имам Фәрит хәзрәт Ибраһимов (Анжеро-Судженскидан), Казанның Мөхәммәдия мәдрәсәсен тәмамлаган.

# Нур (мөселман җәмгыяте, Междуреченск)
## Бина

Рәсми теркәлүдән соң, шәһәр администрациясе мөселманнарга вакытлыча гыйбадәтханә өчен урын сайларга тәкъдим итә. Кузнецкая урамындагы күпкатлы йортта, 2 бүлмәле төзекләндерелгән фатирда мәхәлләнең намаз уку өчен чагыштырмача даими урыны барлыкка килә (мәчет төзелгәнче). Бишенче каттагы балконда шәһәрдә мөселманнарның булуын искә төшерүче баннер эленеп тора.
Мэрия дин тотучыларга мәчет төзү өчен участок бүлеп биргән. Аның проекты инде әзер, төзелеш материаллары сатып алырга җитәрлек акча җыю кирәк.

# Нур (мөселман җәмгыяте, Междуреченск)
## Җитәкчелек

Мәхәллә идарәсе рәисе Фәрит Габделхәмит улы Канзафаров, Альбина Рафаэль кызы Сафина.
# Петроупим

Петроупим (чех. Petroupim) — Чехиянең Урта Чехия крае Бенешов һәм Бенешов районында урнашкан авыл.

# Петроупим
## Географиясе

Мәйданы — 9,511717 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 346 метр биеклектә урнашкан.

# Петроупим
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Петроупим
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Петроупим
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 480 |
| 1880 | 501 |
| 1890 | 486 |
| 1900 | 476 |
| 1910 | 457 |
| 1921 | 447 |
| 1930 | 413 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 317 |
| 1961 | 303 |
| 1970 | 267 |
| 1980 | 267 |
| 1991 | 281 |
| 2001 | 290 |
| 2011 | 305 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 298 |
| 2016 | 309 |
| 2017 | 307 |
| 2018 | 303 |
| 2019 | 306 |
| 2020 | 316 |
| 2021 | 312 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 292 |
| 2022 | 315 |
| 2023 | 329 |
| 2024 | 376 |
# Думници

Думници — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. Габрово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Думници
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 462 метр биеклектә урнашкан.