yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юдимени

Юдимени (фр. Hudimesnil) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Агробон

Агробон — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Agrobom, Saldonha e Vale Pereiro муниципалитетына карый.

# Агробон
## Географиясе

Мәйданы — .
# Мөхәммәт Сәлимов

Мөхәммәт Сәлимев (Мөхәммәт Кәрим улы Сәлимев, 14 февраль 1925(1925-02-14), Җилдәр, Бәләбәй кантоны, БАССР, РСФСР, СССР — 4 декабрь 2000(2000-12-04) (75 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
# Сарылар (Аванос)

Сарылар (төр. Sarılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Аванос илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Түребай би авылы

Түребай би авылы (каз. Төребай би ауылы) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Түребай би авылы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# VPS50

VPS50 (ингл. VPS50 subunit of EARP/GARPII complex һәм Syndetin) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мала Черна

Мала Черна (чех. Malá Černá) — Чехиянең Высочина крае Салачова Лгота районында урнашкан авыл.

# Мала Черна
## Географиясе

Мәйданы — 0,201 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мала Черна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мала Черна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Мала Черна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 45 |
| 1880 | 48 |
| 1890 | 37 |
| 1900 | 31 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 35 |
| 1921 | 37 |
| 1930 | 30 |
| 1950 | 24 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 28 |
| 1970 | 23 |
| 1980 | 18 |
| 1991 | 8 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 11 |
| 2011 | 12 |
| 2021 | 10 |
# Сюрне-Сале-Яха

Сюрне-Сале-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нямгол-Яха елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.

# Сюрне-Сале-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300047264
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304726
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Яшьләр (гәҗит)

Яшьләр — гәҗит. РКЯБнең Чиләбе комитеты органы. 1920 елда Чиләбе шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
# Оти (Терн һәм Гаронна)

Оти (фр. Auty) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Гурки (Сандомирский повяты)

Гурки — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Климонтув гминасында урнашкан авыл.

# Гурки (Сандомирский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха де Раяс (Селая)

Гранха де Раяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Селая муниципалитеты составына керә.

# Гранха де Раяс (Селая)
## Географиясе

Гранха де Раяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха де Раяс (Селая)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха де Раяс (Селая)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Әхмәтгәрәй Әбдриев

Әхмәтгәрәй Әбдриев (Әхмәтгәрәй Шакирҗан улы Әбдриев, 4 октябрь 1923(1923-10-04), Иске Шәйморза, Олы Чынлы вулысы, Буа кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 4 декабрь 2004(2004-12-04) (81 яшь), ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

# Әхмәтгәрәй Әбдриев
## Биографиясе

1923 елның 4 октябрендә Татарстан Республикасының Чүпрәле районы Иске Шәйморза авылында крестьян гаиләсендә туа. Татар (мишәр).
Хезмәт эшчәнлеген Бөек Ватан сугышы елларында, урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, Сталин исемендәге колхозда хисапчы булып эшли. (Буденновск районы).
Бөек Ватан сугышы ветераны. 1942-1943 елларда 72 укчы полкында минометчик булып хезмәт иткән. Яралана, госпитальдән соң туган ягына кайта. 1943 елдан башлап үз авылында колхозчы булып эшли, партоешма секретаре итеп сайлана. Аннары партия һәм совет эшендә була: Буденново районы Башкарма комитетының дәүләт тәэминаты бүлеге өлкән инспекторы, 1950-1955 елларда-партиянең Буденово райкомы секретаре ярдәмчесе.
1956 елда Чүпрәле районында колхоз рәисе итеп сайлана. Аның җитәкчелегендә колхоз матди-техник базаны ныгыта, авыл хуҗалыгы культураларының уңдырышлылыгын һәм терлекчелекнең продуктивлылыгын арттыра, җитештерүнең югары нәтиҗәлелегенә ирешә, социаль өлкә үсешенә, кадрлар әзерләүгә, тәрбияләүгә зур игътибар бирә.
СССР Югары Советы Президиумының 1971 елның 8 апрелендәге Указы белән авыл хуҗалыгы җитештерүен үстерүдә һәм дәүләткә игенчелек һәм терлекчелек продуктларын сату буенча биш еллык планны үтәүдә ирешкән уңышлары өчен Әхмәтгәрәй Шакирҗан улына Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә, ул Ленин ордены һәм «Серп и Молот» алтын медале белән бүләкләнә.
Хуҗалык белән 30 елдан артык җитәкчелек итә, 1988 елда пенсиягә чыккан.
Татарстан АССР Югары Советы депутаты (1959-1963 еллар), XXII партия съезды делегаты, 3 нче һәм 4 нче Бөтенсоюз колхозчылар съездлары делегаты итеп сайланган. 1969-1986 елларда ил колхозлары Советының даими әгъзасы була.
Иске Шәйморза авылында яшәгән. 2004 елның 4 декабрендә вафат була.

# Әхмәтгәрәй Әбдриев
## Бүләкләре

* Социалистик Хезмәт Герое (1971);
* өч Ленин ордены (1965, 1971, 1976);
* Октябрь Революциясе ордены (1973);
* Октябрь Революциясе ордены (1985);
* II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (11.03.1985);
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1986);
* медальләр.

# Әхмәтгәрәй Әбдриев
## Хәтер

* 1982 елның 26 маенда Иске Шәйморзада музее ачыла.
* Аның исеме Россиянең Кораллы көчләренең төп храмында мәңгеләштерелгән, һәм Хәтер мемориалында мәңгегә уелып калган.
# Дирмил (Бодрум)

Дирмил (төр. Dirmil) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Атонгито (Сан Хосе Итурбиде)

Атонгито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Атонгито (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Атонгито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Атонгито (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Атонгито (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Гранха де Дон Хосе Сото (Ирапуато)

Гранха де Дон Хосе Сото — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Гранха де Дон Хосе Сото (Ирапуато)
## Географиясе

Гранха де Дон Хосе Сото Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха де Дон Хосе Сото (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха де Дон Хосе Сото (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эмори (Техас)

Эмори — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Эмори (Техас)
## Тарихы

Эмори шәһәре елда нигезләнгән.

# Эмори (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,116639 км², 5,11858 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 146 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Һенри Клей

Һенри Клей (12 апрель 1777(1777-04-12), Хановер, Виргиния, Америка Кушма Штатлары — 29 июнь 1852(1852-06-29) (75 яшь), Вашингтон, Америка Кушма Штатлары) — сәясәтче, адвокат, дипломат, язучы, АКШ вәкилләр пулаты әгъзасы (4 март 1823 – 4 март 1825), АКШ дәүләт сәркәтибе (7 март 1825 – 4 март 1829), АКШ Вәкилләр пулаты спикеры (4 март 1823 – 4 март 1825), АКШ Санаты әгъзасы (19 ноябрь 1806 – 3 март 1807), АКШ Санаты әгъзасы (10 гыйнвар 1810 – 3 март 1811), АКШ Санаты әгъзасы (10 ноябрь 1831 – 4 март 1833), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1833 – 4 март 1835), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1835 – 4 март 1837), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1837 – 4 март 1839), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1839 – 4 март 1841), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1841 – 31 март 1842), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1849 – 4 март 1851), АКШ Санаты әгъзасы (4 март 1851 – 29 июнь 1852).
# Бурлева (Верхотурье шәһәр округы)

Бурлева (рус. Бурлева) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.

# Бурлева (Верхотурье шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Бурлева (Верхотурье шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
# Журоменья (Носса-Сеньора-ду-Лорету)

Журоменья — Португалиянең Эвора округына керә торган фрегезия. Alandroal (Nossa Senhora da Conceição), São Brás dos Matos (Mina do Bugalho) e Juromenha (Nossa Senhora do Loreto) муниципалитетына карый.

# Журоменья (Носса-Сеньора-ду-Лорету)
## Географиясе

Мәйданы — 33,05 км².
# (10513) 1989 TJ14

(10513) 1989 TJ14 (лат. 1989 TJ14) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10513) 1989 TJ14
## Тарихы

1989 елның 2 октябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TJ14» саналган.
# Гленвуд-Сити (Висконсин)

Гленвуд-Сити — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Гленвуд-Сити (Висконсин)
## Тарихы

Гленвуд-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Гленвуд-Сити (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6,447544 км², 6,447545 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 314 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кукалон

Кукалон (исп. Cucalón) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кукалон
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 31,926706 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1036 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Катисс

Катисс — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.

# Катисс
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300014071
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301407
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Лос Саусес (Педро Асенсио Алкисирас)

Лос Саусес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Pedro Ascencio Alquisiras Municipality муниципалитеты составына керә.

# Лос Саусес (Педро Асенсио Алкисирас)
## Географиясе

Лос Саусес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Саусес (Педро Асенсио Алкисирас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Саусес (Педро Асенсио Алкисирас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бозко Гранде (Потенца)

Бозко Гранде — Италиянең Базиликата төбәге Руоти өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко Гранде (Потенца)
## Географиясе

Бозко Гранде Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бозко Гранде (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фаленти-Дуже

Фаленти-Дуже — Польшаның Мазовия воеводалыгы Рашин гминасында урнашкан авыл.

# Фаленти-Дуже
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кадов (Страконице)

Кадов (чех. Kadov) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Страконице һәм Блатня районында урнашкан авыл.

# Кадов (Страконице)
## Географиясе

Мәйданы — 19,612622 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510 ± 1 метр һәм 513 метр биеклектә урнашкан.

# Кадов (Страконице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Кадов (Страконице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Кадов (Страконице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1364 |
| 1880 | 1383 |
| 1890 | 1301 |
| 1900 | 1190 |
| 1910 | 1238 |
| 1921 | 1238 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1094 |
| 1950 | 800 |
| 1961 | 757 |
| 1970 | 634 |
| 1980 | 544 |
| 1991 | 472 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 401 |
| 2014 | 359 |
| 2016 | 367 |
| 2017 | 367 |
| 2018 | 368 |
| 2019 | 369 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 377 |
| 2021 | 377 |
| 2021 | 375 |
| 2022 | 371 |
| 2023 | 372 |
| 2024 | 381 |
# Ислам мәдәнияте музее

Ислам мәдәнияте музее — «Казан Кремле» музей-тыюлыгының музей бүлекчәләренең берсе. Музей Казан Кремле территориясендә урнашкан Колшәриф мәчетенең аскы катында урнашкан. Музей 2006 елның 21 февраленнән эшли. Ул Россиядә Идел буе һәм Урал буе төрки-татар халыкларының ислам тарихына һәм мәдәниятенә багышланган бердәнбер музей.

# Ислам мәдәнияте музее
## Тасвирлама

Музей эшчәнлегенең төп максаты — фәнни-агарту, фәнни-тикшеренү һәм белем бирү эшчәнлеген гамәлгә ашыру, Урта Идел буенда Ислам һәм мөселман цивилизациясе тарихы һәм мәдәнияте буенча музей әйберләрен һәм музей коллекцияләрен ачыклау һәм тулыландыру, аларны өйрәнү һәм халыкка җиткерү. 2014 елның апрелендә яңартылган музей экспозициясе татар халкының ислам динен кабул итү үзенчәлеген һәм татарларның исламның гомуми мәдәниятенә керткән өлешен чагылдыра, ислам мәгариф, мәдәният, бай язма традиция, шулай ук татар милләтен һәм милли тәңгәллекне формалаштыруда мөһим фактор буларак күрсәтелә.
Музейда даими рәвештә күзәтү һәм тематик экскурсияләр, мастер-класслар, квестлар, викториналар һәм барлык яшь категорияләре өчен исәпләнгән башка мәдәни-белем бирү программалар үткәрелә.

# Ислам мәдәнияте музее
## Экспозиция

Музей экспозициясе төп өч бүлектән тора:
* «Идел буе мөселман цивилизациясе: Болгардан Казанга кадәр»;
* «Ислам реформалашу чорыннан хәзерге заманга кадәр (XVIII гасырның икенче яртысы — XXI гасыр башы)»;
* «Татар халкының китап культурасы».
Алар арасында интерактив «Коръән», «XV—XXI гасырларда Казан Кремле» инсталляциясе (3D форматындагы «Казан Кремле»нең архитектур йөзе реконструкциясе), Иске Казан күренешләре булган «Мәгърифәтче кабинеты» интерактив тәрәзәсе, «Мәдрәсәдә дәрес» (шәкертләр азан — намазга чакыруны өйрәнә) проекциясе, «Җырлаучы шамаил» компьютер инсталляциясе бар. Экспозиция составында шулай ук дөньяның төрле телләрендәге Коръәннең бүләк басмалары да бар.
# Йемлиц-Клайн-Дюбен

Йемлиц-Клайн-Дюбен — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Йемлиц-Клайн-Дюбен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,72 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 метр биеклектә урнашкан.
# Глава (авыл)

Глава — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. Червен-Бряг җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Глава (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 71 метр биеклектә урнашкан.
# Арсенж

Арсенж (фр. Arcinges) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Үсемлекләр систематикасы

Үсемлекләр систематикасы — Җир йөзендә яшәүче барлык үсемлекләрне классификацияләү белән шөгыльләнүче фән. Аны үсемлекләрнең күптөрлелеген өйрәнүче фән дип тә атап була.
Җир йөзендә үсемлек төрләренең генә дә саны 350 меңгә (кайбер галимнәр фикеренчә, 500 меңгә) җитә. Бу күптөрлелекне өйрәнү өчен, үсемлекләрнең төрләрен логикага буйсынган һәм гомуми принципка нигезләнгән система итеп төзергә кирәк. Карл Линней болай дигән:
* Система — ботаниканың Ариадна җебе, ансыз — хаос.
Хәзерге вакытта систематика үсемлекләрнең күптөрлелеген генә түгел, бәлки аларның килеп чыгышын, тарихи үсешен һәм ырудашлык мөнәсәбәтләрен дә өйрәнә. Систематика Җир йөзендә яшәүче барлык үсемлек төрләрен тасвирлауны, аларны ырудаш төркемнәргә берләштерүне һәм бу төркемнәрне үсемлекләр дөньясының эволюциясен чагылдыручы тәртипкә тезүне үз алдына төп бурыч итеп куя. Систематиканың төп максаты — үсемлекләр дөньясының эволюциясен чагылдырган һәм аерым төркемнәренең ыру-дашлык мөнәсәбәтләрен күрсәткән система төзү
# Слудка (Опарино районы)

Слудка (рус. Слудка) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.

# Слудка (Опарино районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Слудка (Опарино районы)
## Сәгать поясы

Слудка (Опарино районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Слудка (Опарино районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Михайловка (Мамлют районы)

Михайловка (каз. Михайловка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Михайловка (Мамлют районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# 1048 ел

2 меңьеллык :
IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр :
Хронологик таблица :
1048 (бер мең кырык сигезенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1048 елы, II меңьеллыкның 48 елы, XI гасырның 48 елы, XI гасырның 5 унъеллыгының 8 елы, 1040 елларның 9 елы. 1048 елдан бирле 976 ел үтте.

# 1048 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1048 елда туганнар
* 18 май — Гомәр Хәййам, фарсы шагыйре, фәлсәфәче.

# 1048 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1048 елда вафатлар
# Больё-сюр-Дордонь

Больё-сюр-Дордонь (фр. Beaulieu-sur-Dordogne) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Аржанта кантонына карый.

# Больё-сюр-Дордонь
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,65 км².
# Рикув (Мазовия воеводалыгы)

Рикув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Венява гминасында урнашкан авыл.

# Рикув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Силец (Орегон)

Силец — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Силец (Орегон)
## Тарихы

Силец шәһәре 1946 елда нигезләнгән.

# Силец (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,63195 км², 1,631949 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 39,6 ± 0,1 метр һәм 130 ± 1 Фут биеклектә урнашкан.
# Сценка

Сценка (белар. Сценка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Сценка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Җәләй Гыйльметдинов

Җәләй Гыйльметдинов, Җәләй (Җәләл) Гыйльметдин улы Гыйльметдинов (1897 ел, РИ, Казан губернасы, Казан өязе, Мүлмә волосте, Мүлмә – 1970 елдан соң) ― фирка эшлеклесе, ВКП(б)ның Мамадыш кантон (1926-1927), Тымытык―Азнакай (1930-1932), Октябрь (1932-1934), Норлат (1934) район комитетлары секретаре (беренче секретаре). 1920 елдан ВКП(б) әгъзасы. Репрессия корбаны.

# Җәләй Гыйльметдинов
## Тәрҗемәи хәле

1897 елда Казан губернасы Казан өязе Мүлмә волосте (Татарстанның хәзерге Биектау районы) Мүлмә авылында крестьян гаиләсендә туган.

# Җәләй Гыйльметдинов
## Хезмәт юлы

1908-1912 елларда ― Сәмәрканд өлкәсе Хуҗант өязе Хуҗант шәһәре сәүдәгәрендә йомышчы малай һәм приказчик.
1912-1916 елларда ― Төркестан генерал-губернаторлыгы Фирганә өлкәсе Коканд өязе Коканд шәһәре сәүдәгәрендә приказчик.
1916-1918 елларда ― патша армиясендә хезмәт итә, 77нче дивизиянең 1нче Төркестан көнбатыш 307нче полкы.
1918 елның апреленә кадәр ― Казан өязенең Мүлмә авылында үз хуҗалыгында крестьян.
1918 елның апреленнән 1922 елның маена кадәр ― Кызыл Армиядә: кызыл гаскәри һәм сәяси җитәкче, 2нче дивизиянең 3нче совет һәм 17нче төзелеш полклары.
1922 елның апреленнән 1923 елның апреленә кадәр ― Казан шәһәрендә ачылган милиция командирлар составын әзерләү курслары курсанты.
1923 елның апреленнән 1924 елның ноябренә кадәр – Чистай шәһәрендә: Татарстан АССР Чистай кантон милициясе башлыгы.
1924 елның ноябреннән 1926 елның гыйнварына кадәр ― ВКП(б)ның Чистай кантон комитетының оештыру бүлеге мөдире.
1926 елның гыйнварынннан 1927 елның июленә кадәр ― Мамадыш кантон комитеты секретаре.
1927 елның июленнән 1928 елның июненә кадәр ― Мәскәүдә: ВКП(б) ҮК каршында оештырылган өяз партия хезмәткәрләре курслары курсанты.
1928 елның июненнән 1929 елга кадәр ― Сәмәрканд шәһәрендә: ВКП(б) ҮК пропагандистлар төркеме пропагандисты.
1929 елдан 1930 елның июленә кадәр ― ВКП(б)ның Бөгелмә кантон комитетының оештыру бүлеге мөдире.
1930 елның июленнән 1931 елның августына кадәр ― ВКП(б)ның Тымытык―Азнакай райкомы секретаре.
1931 елның августыннан 1932 елның июленә кадәр ― ВКП(б) Татарстан өлкә комитетының оештыру бүлеге мөдире.
1932 елның июленнән 1934 елның апреленә кадәр ― ВКП(б)ның Октябрь райкомы секретаре.
1934 елның апрель-май айларында ― ВКП(б)ның Норлат райкомы секретаре.
Фиркадән чыгарылганчы эшләгән соңгы вазыйфасы ― ВКП(б)ның Сталин район комитеты (Казан) секретаре.
Кулга алынганчы Казан ит комбинаты экспедиторы булып эшләгән.

# Җәләй Гыйльметдинов
## Репрессия корбаны

Беренче мәртәбә 1938 елның 15 гыйнварында кулга алынган. 1940 елның гыйнварында СССР НКВДысының махсус киңәшмәсе тарафыннан 58-2, 58-7, 58-11 маддәләре буенча 5 елга хезмәт белән төзәтү лагеренә хөкем ителгән.
Икенче мәртәбә леспромхозның урман складында төяү буенча мастер ярдәмчесе булып эшләгән җиреннән 1949 елның 7 февралендә кулга алынып, 13 апрелендә СССР МГБсының махсус киңәшмәсе тарафыннан 5 елга сөргенгә хөкем ителгән. 1955 елның 27 октябрендә акланган.
# Боровець (Пясечинский повяты)

Боровець — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тарчин гминасында урнашкан авыл.

# Боровець (Пясечинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.