yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тетерештий-де-Жос (коммуна)

Тетерештий-де-Жос — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.

# Тетерештий-де-Жос (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Тетерештий-де-Жос, Лада (Румыния), Негрень, Негрений-де-Сус, Негрений-Осебиць, Обирту һәм Слевешть авыллары урнашкан.
# NEC V25

NEC V25 (µPD70320) NEC V20 Үзәк эшкәрткеч җайланманың микроконтроллер юрамасы. Аның шундый хасиятләре булган:
* NEC V20 төше: 8-битлы тышкы бирелгән мәгълүматлар юлы, 20-битлы адрес шинасы
* Таймерлар
* Тышкы эшне өзү контроллеры
* Ике-каналлы UART һәм бер-бер артлы аралашу өчен бод дәрәҗәсе генераторы
Ул NEC тарафыннан 2003 ел башында туктатылган булган early 2003
# Верадова

Верадова (белар. Верадова) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Верадова
## Тарихы

1793 елдан, Речь Посполитаяның икенче бүленешеннән соң, Видзевшчына, бөтен Вилейка төбәге кебек, Россия империясе составына керә. Баштан Минск губернасына, һәм 1843 елдан — Вильно губернасына караган Вилейка өязе (үзәге Вилейка) составында була.
Авыл 1921—1945 елларда Польша Республикасы Вильно воеводалыгы Вилейка өязе, (1927) Маладзечанo өязе Краснае гминасы составында булган.

# Верадова
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Верадова
## Халык саны

* 1921 елда авылда 142 кеше, 20 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 160 кеше, 30 хуҗалык исәпләнгән.
# Сүмерлер (Дефне)

Сүмерлер (төр. Sümerler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дефне илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Марат Ишмияров

Марат Ишмияров (13 сентябрь 1947 ел — Техник фәннәре кандидаты, Башкортстан Республикасының атказанган икътисадчысы, Россия Федерациясенең атказанган эшкуары.(2002-2005) «Газпром нефтехим салават» ААҖ генераль директорының стратегик үсеш мәсьәләләре буенча киңәшчесе.

# Марат Ишмияров
## Биографиясе

Марат Хафиз улы Ишмияров 1947 елның 13 сентябрендә Башкорт АССРның Стәрлебаш районы Куганакбаш авылында туган.
1966 елда 18-нче Салават комбинатында слесарь өйрәнчеге булып хезмәт биографиясен башлый. Ул 1967 елда Салават индустриаль техникумының «нефть химиясе производствосы һәм нефть эшкәртү заводы кораллары» һөнәре буенча кичке бүлеген тәмамлый. Аннан соң, 1976 елда, Уфа нефть институты Салават филиалының «машиналар һәм химик аппаратлар инженер — механигы» һөнәре буенча кичке бүлекне, ә 1997 елда — икътисадчы квалификациясе буенча Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
1976-1977 елларда 6 нчы күкерт кислотасы һәм катализаторлар заводында цех инженер механигы булып эшли.
1977-1982 елларда — Салават КПСС шәһәр комитетының оештыру бүлеге инструкторы.
1982-1995 елларда — Салават тегү җитештерү берләшмәсенең генераль директоры.
1995-2005 елларда — «Салаватнефтеоргсинтез» ААҖ генераль директорының икътисад буенча урынбасары, генераль директорның беренче урынбасары.
2005 елда «Модернизация технологии и аппаратурного оформления процесса каталитического крекинга в ОАО „Салаватнефтеоргсинтез“ темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
Ишмияров инициативасы буенча предприятиенең 2004-2008 еллар чорына киң масштаблы перспективалы үсеш программасы раслана һәм тормышка ашырыла.
61-нче Алакай сайлау округыннан Башкортстан Дәүләт Җыелышы — Корылтае депутаты итеп сайлана. Бердәм Россия партиясенең Башкортстан төбәк бүлекчәсе тәкъдим иткән.
2005 елда Мәскәүгә күчә, анда «Межрегионгаз» җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятьнең генераль директоры киңәшчесе булып эшли, 2006 елдан — «Газпром-Нефть» ачык акционерлар җәмгыяте президентының компаниянең стратегик үсеш мәсьәләләре буенча киңәшчесе. 2007 елдан химик синтез, нефть чыгару өлкәсендә инвестиция проектларын комплекслы тормышка ашыруда махсуслашкан «МетаСинтез» ябык акционерлар җәмгыятенең идарә итүче компаниясе җитәкчесе.
Техник фәннәре кандидаты, Башкортстан Республикасының атказанган икътисадчысы, Россия Федерациясенең атказанган эшкуары.

# Марат Ишмияров
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «Хезмәт ветераны» медале (1991),
* «Башкортстан Республикасының атказанган икътисадчысы» (1999),
* Россия Федерациясенең сәнәгать һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы (2001),
* «Иҗади үсеш ордены»,
* Россия бизнес һәм эшкуарлык академиясенең атказанган эшкуары» исеме (2002),
* «Намус һәм батырлык өчен» ордены (2003).
# Пенково (Мазовия воеводалыгы)

Пенково — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гзы гминасында урнашкан авыл.

# Пенково (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бургемниц

Бургемниц (алман. Burgkemnitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Бургемниц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,77 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 метр биеклектә урнашкан.
# Татаркино (мәгънәләр)

Татаркино:
# HD121265

HD121265 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,53 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# ARL16

ARL16 (ингл. ADP ribosylation factor like GTPase 16) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Демирөрен (Гүмүшхане)

Демирөрен (төр. Demirören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# SLC7A4

SLC7A4 (ингл. Solute carrier family 7 member 4 һәм Cationic amino acid transporter 4) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казони I (Белуно)

Казони I — Италиянең Венеция төбәге Седико өязендә урнашкан торак пункт.

# Казони I (Белуно)
## Географиясе

Казони I Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казони I (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Твин-Лейкс (Айова)

Твин-Лейкс — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Твин-Лейкс (Айова)
## Географиясе

Твин-Лейкс халык санын алу урыны мәйданы — 7,445847 км², 7,433244 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1214 Фут биеклектә урнашкан.
# Тогуна

Тогуна — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Байгол елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Тогуна
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000687
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100068
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# HAPLN1

HAPLN1 (ингл. Hyaluronan and proteoglycan link protein 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Беленьяка (Алашеһир)

Беленьяка (төр. Belenyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (13513) Манила

(13513) Манила — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13513) Манила
## Тарихы

1990 елның 2 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 EL2» саналган.
# Азёры (Гродзенский районы)

Азёры (белар. Азёры) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Азёры (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Тромаре

Тромаре (фр. Tromarey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Тромаре
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,12 км².
# Чайтепе (Коҗакөй)

Чайтепе (төр. Çaytepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Коҗакөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (10662) Peterwisse

(10662) Peterwisse (лат. Peterwisse) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10662) Peterwisse
## Тарихы

1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3201 T-2» саналган.
# Казе Бенедети (Пистоя)

Казе Бенедети — Италиянең Тоскана төбәге Уццано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Бенедети (Пистоя)
## Географиясе

Казе Бенедети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Бенедети (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (20548) 1999 RM107

(20548) 1999 RM107 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20548) 1999 RM107
## Тарихы

1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RM107» саналган.
# Андрид

Андрид — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Андрид (коммуна) коммунасына карый.

# Андрид
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 112 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Горений Врх-при-Добрничу

Горений Врх-при-Добрничу — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горений Врх-при-Добрничу
## Географиясе

Мәйданы — 0,55 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 492 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD107566

HD107566 — Чебен йолдызлыгында урнашкан A5V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,146 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Березник (Слабутски районы)

Березник (рус. Березник) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.

# Березник (Слабутски районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Березник (Слабутски районы)
## Сәгать поясы

Березник (Слабутски районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Березник (Слабутски районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Гүнеягыл (Кигы)

Гүнеягыл (төр. Güneyağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Кигы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Садкув (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Садкув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Лагув гминасында урнашкан авыл.

# Садкув (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кайжар

һәм
Кайжар — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Кайжар
## Географиясе

Мәйданы — 0,86 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 277 метр биеклектә урнашкан.
# Чивителла-Ди-Романья

Чивителла-Ди-Романья — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Форли-Чезена провинциясе составына керә.

# Чивителла-Ди-Романья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Чезена, Галеата, Мельдола, Предаппио, Санта-София һәм Сарсина коммуналары белән чиктәш.
# Доганҗа (Бафра)

Доганҗа (төр. Doğanca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Козьменьга

Козьменьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Утюкс елгасының уң ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.

# Козьменьга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000030004
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003000
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кемпер (округ, Миссисипи)

Кемпер — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Де Калб шәһәре.

# Кемпер (округ, Миссисипи)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.

# Кемпер (округ, Миссисипи)
## Территориясе

Округ мәйданы 1984 км² тәшкил итә.
# Вулька-Рудницка

Вулька-Рудницка — Польшаның Люблин воеводалыгы Вильколаз гминаcында урнашкан авыл.

# Вулька-Рудницка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Истрия (Румыния)

Истрия — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Истрия (коммуна) коммунасына карый.

# Истрия (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лешево

Лешево (серб. Лешево) — Сербиянең Рашка округы Кралево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Лешево
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 491 метр биеклектә урнашкан.

# Лешево
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Түбән Отар

Түбән Отар — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422051.

# Түбән Отар
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Барра-ду-Бугрис

Барра-ду-Бугрис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Барра-ду-Бугрис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 7228,902 км².
# NGC 1511

NGC 1511 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1511
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Дмитрий Быков (1966)

Дмитрий Евгеньевич Быков ( 1966 елның 4 августында туган, Куйбышев ) — Россия инженеры һәм укытучысы . Техник фәннәр докторы, профессор . 2009 елдан Самар дәүләт техник университеты ректоры.

# Дмитрий Быков (1966)
## Тәрҗемәи хәле

1966 елның 4 августында Куйбышевта ( Самарада ) туган. 1983 елда 22 нче урта политехник мәктәпне тәмамлагач, В.И. исемендәге Куйбышев политехник институтының химия-технологик факультетына укырга керә. 1988 елда мәктәпне тәмамлый. Химия инженеры квалификациясен алганнан соң, ул төп һәм нефть химиясе синтезы технологияләре бүлегенә инженер булып эшли. 1990 елда ул түбән температура химиясе бүлеген тәмамлый һәм 1991 елда Мәскәү дәүләт университетында "Химик кинетика һәм катализ" белгечлеге буенча кандидатлык диссертациясен яклый.
1993 елга кадәр ул төп һәм нефть химиясе синтезы технологияләре бүлегендә өлкән тикшерүче булып эшли. 1995 елның сентябрендә Самар дәүләт архитектура һәм төзелеш инженер университетының су белән тәэмин итү һәм чистарту кафедрасы доценты була, шул ук вакытта эксперт гидрохимия лабораториясен җитәкти.
2001 елда Самара дәүләт техник университетының химия технологияләре һәм сәнәгать экологиясе кафедрасы мөдире итеп чакыралар. Шул ук елда, аның җитәкчелегендә, СамДТУ сәнәгать экологиясе фәнни-аналитик үзәген җитәкли.
2004 елда Экология белгечлеге буенча Мәскәү дәүләт төзелеш университетында докторлык диссертациясен яклый, 2005 елда аңа профессор исеме бирелә.
2006 елда нефть технологияләре факультеты деканы була. 2009 елның декабреннән бүгенге көнгә кадәр ул СамДТУ ректоры булып эшли.
190 дан артык фәнни-методик әсәр бастырып чыгарды. Ул химия технологияләре һәм сәнәгать экологиясе белгече булып тора. 15 елдан артык ул сертификатланган экологик аудитор һәм Россия Эко-Аудит Палатасы әгъзасы булып тора. Аның җитәкчелегендә 2 докторлык һәм 7 магистрлык диссертациясе якланган.
2006 һәм 2007 еллар дәвамында РФ Федераль Собраниесе Федерация Советының фән, мәгариф, сәламәтлек саклау һәм экология комитеты каршындагы калдыклар белән эш итү өлкәсендә РФ законнарын камилләштерү буенча эшче төркем составына керде. Самара өлкәсе буенча ГУВД каршындагы Иҗтимагый совет әгъзасы. Француз һәм инглиз телләрендә сөйләшә .

# Дмитрий Быков (1966)
## Тәрҗемәи хәле
### Бүләкләре

«Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре» (2012) һәм «Россия Федерациясенең атказанган югары мәктәп хезмәткәре» дигән исемгә ия (2014) .
# Подлесе

Подлесе — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Подлесе
## Географиясе

Мәйданы — 15,34 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 510,9 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 4155

NGC 4155 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4155
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Льюис Свифт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Голина (Түбән Силезия воеводалыгы)

Голина — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Волув гминасында урнашкан авыл.

# Голина (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 5474

NGC 5474 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5474
## Тарихы

Әлеге галактика 1788 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тейшейра (Параиба)

Тейшейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Тейшейра (Параиба)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 114,437 км².
# Сан Җорҗо (Монца и Бриянца)

Сан Җорҗо — Италиянең Ломбардия төбәге Бьяссоно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җорҗо (Монца и Бриянца)
## Географиясе

Сан Җорҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Җорҗо (Монца и Бриянца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# FAM122B

FAM122B (ингл. Family with sequence similarity 122B) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гариза

Гариза — язма рәвештә рәсми формада язылган шәхси үтенеч (эшкә, уку йортына һ.б. кабул итү, нәрсәгәдер рөхсәт сорау һ. б.).
Гариза кулдан языла. Ул билгеле бер оешмага, хезмәт урынындагы кешегә (затка) адреслана.
План:
* Үтенеч белән мөрәҗәгать ителгән оешма яки шәхес адресы
* Фамилиясе, исеме, атасының исеме һәм эш урынындагы дәрәҗәсе
* Документның исеме – гариза
* Үтенеч-сорауның кыскача эчтәлеге
* Гариза язылу көне
* Гариза язучының имзасы
Мисал:
# CD300A

CD300A (ингл. CD300a molecule) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ла-Вилья-де-Дон-Фадрике

Ла-Вилья-де-Дон-Фадрике (исп. Villa de Don Fadrique, La) — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Вилья-де-Дон-Фадрике
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 671 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Студзяница

Студзяница (белар. Студзяніца) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.

# Студзяница
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Эттрик (шәһәр, Висконсин)

Эттрик — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эттрик (шәһәр, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 77,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 241 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каракай

Каракай (каз. Қарақай) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Каракай
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бикач

Бикач — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Джепиу (коммуна) коммунасына карый.

# Бикач
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 метр биеклектә урнашкан.
# (15022) 1998 SM144

(15022) 1998 SM144 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15022) 1998 SM144
## Тарихы

1998 елның 20 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SM144» саналган.
# Агыллар (Бафра)

Агыллар (төр. Ağıllar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).