# Солыча

Солыча (лат. Festuca) — кыяклылар (Poaceae) семьялыгыннан үләнчел үсемлекләр ыругы.
Болыннарда һәм урманнарда үсә Алар Җирнең барлык төбәкләрендә салкын, уртача һәм субтропик климатларда, шулай ук тропикларның таулы төбәкләрендә үсә. Дөньяда 300ләп, Россиядә 114 төре бар.

# Солыча
## Биологик тасвирлау

Сабаклары туры, 10-120 (200 гә кадәр) см биеклектә. Җиңсәләре йомык яки ачык, ланцетлы колаклары булырга мөмкин. Җир асты тамырчалары яки куе кәсләр барлыкка китерә.
Яфраклары туры, кыяктан кыйбарәт, гадәттә кытыршы яки төкле, сирәк очракта ялангач һәм шома, киңлеге 15 мм га кадәр, еш кына бөтерелгән яки пластинка буйга урталай бөгелгән (бу аларга суны экономияләргә мөмкинлек бирә, чөнки куышлык эчендә көчле дымлы һава барлыкка килә нәтиҗәдә транспирация, һәм аннан соң парга әйләнү булмый) бу очракта диаметры 0,3-1,2 мм була.
Чәчәк төркеме — җәелмәле яки җыелган себеркәч. Башаклар озынлыгы 5-15 мм, 2-10 (15 кә кадәр) чәчәкле, йомшак. Үзәге кытыршы, бормалы. Башак кабыклары тигезсез, азмы-күпме очлы; аскылары бер сеңерле; өскеләре өч җеп сеңерле. Түбәнге чәчәк кабыклары күбесенчә ланцет формасында, биш җепселле, очлы. Өске чәчәк кабыклары ланцетсыман, ике тешле. Серкәчләре 3, җимшән ике танаучыклы, кире йомырка рәвешендә.
Орлыкчасы озынча, озынлыгы 2,3-5 мм, арткы яктан кабарынкы, алгы яктан канаучыклы.

# Солыча
## Кулланылышы

Төрләрнең күбесе фураж үсемлекләре. Татарстанда культивацияләнә торган күпъеллык үсемлекләр арасында иң киң кулланыла торганнарының берсе. Аеруча болын солычасы (Festuca pratensis).
Шул ук вакытта болын солычасы Татарстанда газон үләне буларак кулланыла. Ул, Англия, Дания, Швеция, Канада, Америка газон үләннәреннән аермалы буларак, салкыннарга каршы яхшы тора, иртә яздан ук үсә башлый, яфраклары ачык яшел төстә. Туфракны барлык төр эрозиядән саклау, аның структур-агрегатлы составын яхшырту һәм чүп үләннәрен басуда культураның әһәмияте бәяләп бетергесез.
Әмма Татарстанда бу культураны чиста рәвештә дә, шулай ук башка күпьеллык үләннәр белән катнашмада чәчү мәйданнары бик акрын темплар белән үсә. Моның төп сәбәбе — орлыкларның елдан-елга кытлыгы һәм бәясенең нигезсез югары булуы (80-120 мең сум/т). Гәрчә, ел саен хуҗалыклар ел саен болын солычасына мәйданнарның 10 % ына кадәр бүлеп бирсә дә. Дөньяның алга киткән илләрендә бу күрсәткеч 1 — 1,5 процентка тигез.

# Солыча
## Татарстанда үсүче кайбер төрләр

Көнчыгыш солычасы Авыш язылыш(Festuca orientalis (Hack.) Krecz. et Bobr.) — атлар, сарыклар, мөгезле эре терлек, куяннар өчен азык.
Биек солыча (Festuca gigantea (L.) Vill.) — чагыштырмача аз кальцийлы һәм күп фосфорлы. Яхшы азык культурасы. Орлыкларын боҗырлар ашый.
Типчак (Festuca valesiaca Schleich. ex Gaudin)
Кызыл солыча (Festuca rubra L.)
Урман солычасы (Festuca drymeja Mert. & W.D.J.Koch) — Минзәлә һәм Алабуга урманчылыкларында, Зөя елгасының уң яры буйлап таралган.
Болын солычасы (Festuca pratensis Huds.) — болында да, кипкән печән белән дә бик яхшы терлек азыгы булып тора.
Сарык солычасы (Festuca ovina L.)
Полесье солычасы (Festuca beckeri Hack.)- Азнакай районының Уразай авылы тирәсендә һәм Татарстанның төньяк районнарының ачык комлы урыннарында үсә, комнарны яхшы тота.

# Солыча
## Дөньядагы төрләр

The Plant List мәгълүматларына караганда, ыругка 664 төр керә . Аларның кайберләре:
* Festuca alatavica (Hack. ex St.-Yves) Roshev.
* Festuca altaica Trin.
* Festuca altissima All.
* Festuca amethystina L.
* Festuca arundinacea Schreb.
* Festuca arvernensis Auquier et al.
* Festuca baffinensis Polunin
* Festuca beckeri (Hack.) Trautv.
* Festuca brachyphylla Schult. & Schult.f.
* Festuca californica Vasey
* Festuca callieri (Hack. ex St.-Yves) Markgr.
* Festuca cretacea T.N.Popova & Proskor.
* Festuca dahurica (St.-Yves) V.I.Krecz. & Bobrov
* Festuca djimilensis Boiss. & Balansa
* Festuca drymeja Mert. & W.D.J.Koch
* Festuca elegans Boiss.
* Festuca extremiorientalis Ohwi
* Festuca filiformis Pourr.
* Festuca gigantea (L.) Vill.
* Festuca heterophylla Lam.
* Festuca komarovii Krivot.
* Festuca lenensis Drobow
* Festuca litvinovii (Tzvelev) E.B.Alexeev
* Festuca longifolia Thuill.
* Festuca mairei St.-Yves
* Festuca ovina L.
* Festuca pallens Host
* Festuca pratensis Huds.
* Festuca pseudodalmatica Krajina ex Domin
* Festuca pseudovina Hack. ex Wiesb.
* Festuca rubra L.
* Festuca rupicola Heuff.
* Festuca sclerophylla Boiss. ex Bisch.
* Festuca trachyphylla (Hack.) Krajina
* Festuca vaginata Waldst. & Kit. ex Willd.
* Festuca valesiaca Schleich. ex Gaudin
* Festuca varia Haenke
* Festuca venusta St.-Yves
* Festuca vivipara (L.) Sm.

# Солыча
## Синонимнар

* Amphigenes Janka
* Anatherum Nabelek
* Argillochloa W.A.Weber
* Bucetum Parn.
* Dielsiochloa Pilg.
* Drymochloa Holub
* Drymonaetes Fourr., nom. inval.
* Festucaria Heist. ex Fabr.
* Gnomonia Lunell
* Gramen E.H.L.Krause
* Helleria E.Fourn.
* Hellerochloa Rauschert
* Hesperochloa (Piper) Rydb.
* Laston Pau
* Leiopoa Ohwi
* Leucopoa Griseb.
* Lojaconoa Gand.
* Loliolum V.I.Krecz. & Bobrov
* Micropyrum (Gaudin) Link
* Nabelekia Roshev.
* Narduroides Rouy
* Pseudobromus K. Schum.
* Psilurus Trin.
* Schedonorus P.Beauv.
* Schoenodorus Roem. & Schult., orth. var.
* Vulpia C.C.Gmel.
* Wangenheimia Moench
* Wasatchia M.E.Jones