yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кентавр Проксимасы

Кентавр Проксимасы (Кентаврның иң якын йолдызы, лат. proxima — «иң якын») — Кояштан соң Җиргә иң якын йолдыз, Риҗел Кентавр йолдыз системасында урнашкан кызыл кәрлә.
Параллакс буенча 768,7±0,3 почмакча миллисекунда (Һаббл телескобы).
Кентавр Проксимасы Җирдән 4,22 яктылык елы ералыклыгында урнашкан, бу Кояштан Җиргә кадәрге аралыктын 270 000 зуррак (а.б.).
Почмакча диаметр 1,02±0,08 почмакча миллисекунда тәшкил итә, шуңа күрә аның диаметры Кояшныкыннан 7 тапкыр ким, ләкин Юпитерныкыннан 1,5 тапкыр зуррак. Проксима Кентаврның массасы Кояшныкыннан 7 тапкыр ким, ләкин Юпитерныкыннан 150 тапкыр зуррак.
Күренә торган йолдызча зурлыгы 11ᵐ тәшкил итә (бик аз), чөнки Кентавр Проксимасы — кызыл кәрлә һәм аз кына энергия нурландыра. Шушы кечкенә яктылыклы йолдыз коралсыз күз белән күзәтеп булмый.
Бу йолдыз тик 1915 елда Роберт Иннес тарафыннан ачыла.
Бүтән кызыл кәрләләр кебек Проксима кабына торган үзгәрүчән йолдыз була, кабыну оптик һәм рөнтген диапазонында күзәтелә. Яктырту сәләте 0,15—10 кэВ диапазонында 3,9·10²⁸—1,5·10³² эрг/с кысаларында үзгәрә.
Проксима Кентавр Риҗел Кентавр системасының ике бүтән йолдызына кадәр 15 000±700 а.б. (0,21 яктылык елы) ераклыгында урнашкан.
Фаразлавынча Проксима Риҗел Кентавр системасы тирәсендә 500 000 ел периоды белән әйләнә.
# Равяки (Полацкий районы)

Равяки (белар. Равякі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Равяки (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Дибово (Олецкий повяты)

Дибово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Свентайно гминасында урнашкан авыл.

# Дибово (Олецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монморийон (округ)

һәм
Монморийон — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Вьенна департаментына карый.

# Монморийон (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 3000 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 98 коммунага бүленгән.
# Вырбен (Пловдив өлкәсе)

Вырбен — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. Брезово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Вырбен (Пловдив өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 326 метр биеклектә урнашкан.
# Элдридж (Айова)

Элдридж — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Элдридж (Айова)
## Тарихы

Элдридж шәһәре елда нигезләнгән.

# Элдридж (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 24,733095 км², 24,557047 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 243 ± 1 метр һәм 243 метр биеклектә урнашкан.
# Драганци

Драганци — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. Карнобат җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Драганци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 145 метр биеклектә урнашкан.
# Алабугат татарлары

Алабугат татарлары (татарлар, утар-алабугат татарлары, шулай ук нугай-алабугатлар, утарлар, утар ногъайлар) - әстерхан татарлары составындагы этник төркем. Әстерхан татарларының күпчелеге кебек үк, үзләрен аерым этник җәмгыять буларак аерып тормый, һәм нигездә, үзләрен татарлар дип саныйлар, һәм 2010 елгы халык санын алу барышында алабугат татарларына җиде кеше караган. Халыкның дисперслы таралышы белән характерлана, казан татарларына мәдәният һәм тел ягыннан якын.

# Алабугат татарлары
## Этноним

Утар этнонимы ут-ар сүзтезмәсенә барып тоташа, биредә ут — үлән яки учак буларак кулланыла. Шулай итеп, утарлар үлән белән эш итүче кешеләр яки ут белән эш итүче кешеләр буларак билгеләнәләр. Алабугатлар этнонимы татарлар күчеп йөргән җирләрдәге Алабугат станциясе исеменнән килеп чыккан.

# Алабугат татарлары
## Этногенез

XVIII гасыр ахырында күчмә йорт татарларының 100 кибиткасыннан торган төркем административ берләшүе нәтиҗәсендә, калмыклашкан казакълар, төркмән һәм зинзәлә татарлары (үз чиратында алар йорт нугайларының казан татарлары һәм мишәрләр белән кушылуы нәтиҗәсендә барлыкка килгән), ә соңыннан аларга «Бохара йорты»ның 25 гаиләсе дә кушыла, өстәвенә, нугайлылар бу төркемнең этногенезында төп роль уйныйлар.
XIX гасырның икенче яртысында Алабугат һәм Талагай-Терновская почта станцияләре тирәсендә, Каспий диңгезе буенда күченеп йөргәннәр. XX гасырда ике авыл барлыкка килә. 1930 елдан алып 1962 елга кадәр татар телендә белем бирү сәбәпле, татарларның этномәдәни йогынтысы сизелә, өлешчә татар теленә күчәләр. Л.Ш. Арсланов 1980 елда алабугат татарларының этник үсешендә татар милләтенә якынаю тенденциясе күзәтелмәвен билгеләп үтә. Бу төркем үз телен, этнографик һәм көнкүреш үзенчәлекләрен, этник үзаңын саклый, аларны мөстәкыйль этник төркем дип санарга мөмкинлек бирә. Хәзерге вакытта алабугатлылар аз булу сәбәпле, мәктәпләрдә нугай телен укыту мәсьәләсе куелмый, балалар рус мәктәпләрендә белем ала һәм калмык телен өйрәнә. Шул ук вакытта утарларның «нугай» үзаңын саклап кала. Әмма 2002 елгы Бөтенроссия халык санын алуны әзерләгәндә утарларны әстерхан татарларына кертү турында карар кабул ителә.

# Алабугат татарлары
## Таралышлары

Калмыкия Республикасының Лагань шәһәрендә, Улан-Хол һәм Северное авылларында, Әстерхан өлкәсендә, Зинзәлә һәм Яңа Әскәр авылларында яшиләр. Алабугат татар телендә сөйләшәләр. 1979 елгы халык санын бәяләү — 383 кеше, 1989 елда 422 кеше, 2002 елда халык санын алу вакытында үзләрен алабугат татарлары дип бары 5 кеше генә атаган.
# Радомисль (Мазовия воеводалыгы)

Радомисль — Польшаның Мазовия воеводалыгы Виснев гминасында урнашкан авыл.

# Радомисль (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мирзабәк Зөхрәбов

Мирзабәк Зөхрәбов (Мирзабәк Хәшим улы Зөхрәбов, 18 февраль 1953(1953-02-18) (71 яшь), Тураг, Табасаран районы, Дагстан Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте, РСФСР, СССР — , ) — ветеринария акушеры һәм гинекологы, ветеринария фәннәре докторы (1997), профессор (1998), ТР атказанган фән эшлеклесе (2003). КДВМАның акушерлык, гинекология һәм үрчү кафедрасы мөдире (1999-2008)
# Канеду-ди-Башту

Канеду-ди-Башту — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Селорику-ди-Башту муниципалитетына карый.

# Канеду-ди-Башту
## Географиясе

Мәйданы — .
# Габриас

Габриас (фр. Gabrias) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# Мешели (Дерик)

Мешели (төр. Meşeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Швайкс

Швайкс — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Швайкс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,73 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 метр биеклектә урнашкан.
# Старий Люблинець

Старий Люблинець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Цешанув гминасында урнашкан авыл.

# Старий Люблинець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# PPP2R1B

PPP2R1B (ингл. Protein phosphatase 2 scaffold subunit Abeta һәм Serine/threonine-protein phosphatase 2A 65 kDa regulatory subunit A beta isoform) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пини (Сьена)

Пини — Италиянең Тоскана төбәге Поджибонси өязендә урнашкан торак пункт.

# Пини (Сьена)
## Географиясе

Пини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пини (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Либенице

Либенице (чех. Libenice) — Чехиянең Урта Чехия крае Колин һәм Колин районында урнашкан авыл.

# Либенице
## Географиясе

Мәйданы — 4,816981 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 221 метр биеклектә урнашкан.

# Либенице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Либенице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Либенице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 487 |
| 1880 | 524 |
| 1890 | 616 |
| 1900 | 608 |
| 1910 | 582 |
| 1921 | 539 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 547 |
| 1950 | 399 |
| 1961 | 374 |
| 1970 | 326 |
| 1980 | 274 |
| 1991 | 245 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 260 |
| 2014 | 282 |
| 2016 | 302 |
| 2017 | 330 |
| 2018 | 322 |
| 2019 | 319 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 309 |
| 2021 | 311 |
| 2021 | 294 |
| 2022 | 307 |
| 2023 | 305 |
| 2024 | 316 |
# Ред-Лодж (Монтана)

Ред-Лодж — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.

# Ред-Лодж (Монтана)
## Тарихы

Ред-Лодж шәһәре елда нигезләнгән.

# Ред-Лодж (Монтана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,024891 км², 7,255826 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1697 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мазер (Арьеж)

Мазер (фр. Mazères) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-д'Арьеж кантонына карый.
# Филиповице (Тарновский повяты)

Филиповице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Закличин гминасында урнашкан авыл.

# Филиповице (Тарновский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ошкаож

Ошкаож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кус елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Ошкаож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000023344
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002334
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мерри (Нор)

Мерри (фр. Merris) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Байёль кантонына карый.
# Гүлбаһче (Эрегъли)

Гүлбаһче (төр. Gülbahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Извор (Долж)

Извор — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Шимнику-де-Сус (коммуна) коммунасына карый.

# Извор (Долж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Стеблова

Стеблова (чех. Stéblová) — Чехиянең Пардубице крае Пардубице һәм Пардубице районында урнашкан авыл.

# Стеблова
## Географиясе

Мәйданы — 7,836105 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 метр биеклектә урнашкан.

# Стеблова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стеблова
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Стеблова
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 162 |
| 1880 | 182 |
| 1890 | 253 |
| 1900 | 235 |
| 1910 | 219 |
| 1921 | 244 |
| 1930 | 222 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 181 |
| 1961 | 180 |
| 1970 | 160 |
| 1980 | 134 |
| 1991 | 148 |
| 2001 | 160 |
| 2011 | 224 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 237 |
| 2016 | 246 |
| 2017 | 248 |
| 2018 | 241 |
| 2019 | 242 |
| 2020 | 251 |
| 2021 | 272 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 282 |
| 2022 | 271 |
| 2023 | 322 |
| 2024 | 370 |
# Сомали (мәгънәләр)

Сомали:
* Сомали — Африкада урнашкан дәүләт.
* Сомали — Эфиопия регионы;
* Сомали — Сомали, Җибути, Сомалиленд, Хәбәшстан һәм Эритреядә яшәүче Африка халыклар төркеме.
# ADPRHL2

ADPRHL2 (ингл. ADP-ribosylserine hydrolase) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Павловская

Павловская (рус. Павловская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.

# Павловская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Павловская
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Павловская
## Халык

2010 елда биредә 57 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
# Тразо (Җенова)

Тразо — Италиянең Лигурия төбәге Баргальй өязендә урнашкан торак пункт.

# Тразо (Җенова)
## Географиясе

Тразо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Тразо (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Свучице

Свучице (чех. Svučice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Мишовице (Чехия) районында урнашкан авыл.

# Свучице
## Географиясе

Мәйданы — 3,586 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Свучице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Свучице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Свучице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 338 |
| 1880 | 345 |
| 1890 | 313 |
| 1900 | 320 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 314 |
| 1921 | 316 |
| 1930 | 279 |
| 1950 | 211 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 189 |
| 1970 | 139 |
| 1980 | 99 |
| 1991 | 94 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 93 |
| 2011 | 77 |
| 2021 | 89 |
# Валентин Юрчик

Валентин Юрчик (рус. Валентин Сергеевич Юрчик, 23 март 1987(1987-03-23) (37 яшь), Брест, Беларус Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — Россия баскетболчысы, Россия чемпионатының бронза призчысы (2009/10).
# (3835) Короленко

(3835) Короленко (лат. Korolenko) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3835) Короленко
## Тарихы

1977 елның 23 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 SD3» саналган.
# Торремочуэла

Торремочуэла (исп. Torremochuela) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Торремочуэла
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1168 метр биеклектә урнашкан.
# Яныгпаыхъя

Яныгпаыхъя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 450 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Яныгпаыхъя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200011932
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201193
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Дутовский

Дутовский (рус. Дутовский) — Коми Республикасының Вуктыл районында урнашкан авыл.

# Дутовский
## Климат

Дутовский климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Дутовский
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
# Льедо

Льедо (исп. Lledó) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Льедо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 15,61413 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 458 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Санкт-Мартин-им-Зульмталь

Санкт-Мартин-им-Зульмталь — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Дойчландсберг округы составына керә.

# Санкт-Мартин-им-Зульмталь
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 метр биеклектә урнашкан. Фрауэнталь-ан-дер-Ласниц, Грос-Санкт-Флориан, Глайнштеттен, Оберхаг, Айбисвальд, Вис, Пёльфинг-Брунн, Санкт-Петер-им-Зульмталь һәм Санкт-Иоганн-им-Заггауталь коммуналары белән чиктәш.
# Гергяса

Гергяса — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Гергяса (коммуна) коммунасына карый.

# Гергяса
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 52 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мартино Гаетано (Палермо)

Мартино Гаетано — Италиянең Сицилия төбәге Бельмонте-Меццаньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мартино Гаетано (Палермо)
## Географиясе

Мартино Гаетано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мартино Гаетано (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яшмаково

Яшмаково (чирм. Яшмак, рус. Яшмаково) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Яшмаково
## Сәгать поясы

Яшмаково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Яшмаково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,1%), руслар (6,9%).
# Вәзир (шахмат)

Вәзир (ферзь; Юникод: ♕♛) — иң көчле шахмат фигурасы. Вәзирнең материаль кыйммәтлеге 8-9 пешкага тиң дип санала. Шулай итеп ул көче буенча тура һәм җиңел ташлардан көчлерәк, ике турадан көчсезрәк һәм якынча өч җиңел фигурага тиң. Уен башында ак вәзир d1, ә кара вәзир d8 шакмагында тора.

# Вәзир (шахмат)
## Вәзир белән йөрү тәртибе

Юлында бернинди таш тормаган очракта вәзир тура һәм фил йөрү мөмкинлекләрен берләштереп горизонталь, вертикаль һәм диагональ буенча һәрбер кырга күчә ала.
Шахмат тактасының үзәк шакмакларында торганда вәзир бер юлы 27 кырга һөҗүм ясап торырга мөмкин, тактаның почмагында – 21 кырга.
Вәзирнең йөрү мөмкинлекләре. :
Шахмат уенының XI-XII гасырда кулланган кагыйдәләре буенча вәзир горизонталь, вертикаль һәм диагональ юнәлешендә бары бер кырга гына йөри алган.

# Вәзир (шахмат)
## Вәзир шахмат партиясендә

Һәрбер уенчы партияне бер вәзир белән башлый. Уен башында вәзирләр d1 һәм d8 шакмакларында урнаштырылалар (үзенең төсендәге кырга).
Уенның дебют өлешендә вәзирне сирәк һәм сак кулланырга кирәк, чөнки аның белән көндәш кырларында актив ияреп, аны оттыру ихтималы зур. Вәзир үзенең мөмкинлекләрен миттельшпильдә һәм эндшпильдә күрсәтә.
Уен ахырында уенчының дөрес уйнавына карап шаһ белән вәзир шаһка һәм җиңел фигурага каршы уйнаганда гел ота, дип санала, шаһка һәм турага каршы уйнаганда — гел диярлек ота, шаһка һәм ике җиңел фигурага, шаһка, турага һәм пешкага – күпчелек очракларда ота. Моннан тыш эндшпильдә төп мәсьәлә булып пешканы соңгы горизонтальгә җиткереп вәзиргә әйләндерү тора. Моны булдыра алу, гадәттә, җиңүгә китерә.

# Вәзир (шахмат)
## Вәзир шахмат мәсьәләләрендә

Сигез вәзир мәсьәләсенең чишү юлларының берсе. :
Вәзирне бик күп шахмат мәсьәләрендә очратып була. Шуларның берсе — сигез вәзир мәсьәләсе. Мәсьәләнең төп максаты — шахмат тактасына бер берсенә һөҗүм иттермичә 8 вәзирне урнаштыру. Бу мәсьәләнең математик ысул кулланып 92 чишелеш юлы билгеләнгән.
Сигез вәзир мәсьәләсенең бер чишү мисалы.

# Вәзир (шахмат)
## Этимология

Вәзир төшенчәсе татар теленә фарсы теленнән күчкән, ул «киңәшче», «шаһ ярдәмчесе», дип тәрҗемә ителә.
Күпчелек көнбатыш телләрдә (шул исәптән, рус сөйләмендә дә) вәзир шаһинә (королева) дип атала (ингл. Queen). Моны аңлаткан версияләрнең берсе — XV гасыр ахырында Испания патшасы Кастилия Изабелласы җитәкчелегендә патша хакимиятенең нык көчәюе.
# Сейревилл (Нью-Джерси)

Сейревилл — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Сейревилл (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Сейревилл (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 48,442 км², 48,442011 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 метр биеклектә урнашкан.
# Пелаго Казанова (Сьена)

Пелаго Казанова — Италиянең Тоскана төбәге Монтепульчано өязендә урнашкан торак пункт.

# Пелаго Казанова (Сьена)
## Географиясе

Пелаго Казанова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пелаго Казанова (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Едкавичы

Едкавичы (белар. Едкавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Едкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Михалькув (Люблин воеводалыгы)

Михалькув — Польшаның Люблин воеводалыгы Тересполь гминаcында урнашкан авыл.

# Михалькув (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (14864) 1990 QK4

(14864) 1990 QK4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14864) 1990 QK4
## Тарихы

1990 елның 23 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QK4» саналган.
# Рендсбург

Рендсбург (алман. Rendsburg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Рендсбург
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,75 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Юкарыһорум (Һорасан)

Юкарыһорум (төр. Yukarıhorum) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Христичи (Сорока)

Христичи (рум. һәм молдав. Hristici ) — Молдова Республикасының Сорока районына караган авыл.
# Леверано

Леверано — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Лечче провинциясе составына керә.

# Леверано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 37 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арнезано, Кармьяно, Копертино, Нардо һәм Велье коммуналары белән чиктәш.
# Шедд (Орегон)

Шедд — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шедд (Орегон)
## Географиясе

Шедд халык санын алу урыны мәйданы — 1,51 квадрат миль, 3,91 км², 3,905672 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 266 Фут һәм 81 метр биеклектә урнашкан.
# Октавио Пас

Октавио Пас (31 март 1914(1914-03-31), Мехико, Мексика — 19 апрель 1998(1998-04-19) (84 яшь), Мехико, Мексика) — шагыйрь, җыр сүзләрен язучы, дипломат, фәлсәфәче, тәрҗемәче, эссече, язучы, сәясәтче (Мексика). Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1990).
# Эсенчай (Чаршамба)

Эсенчай (төр. Esençay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Иствилл (Виргиния)

Иствилл — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Иствилл (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,579221 км², 0,493075 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Канифольный

Канифольный (рус. Канифольный) — Чиләбе өлкәсенең Кыштым шәһәр округы составына керүче авыл.

# Канифольный
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Канифольный
## Сәгать поясы

Канифольный Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Канифольный
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80%), башкортлар (20%).
# Двор Воранавшчына

Двор Воранавшчына (белар. Двор Воранаўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Двор Воранавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Он (Арденны)

Он (фр. Osnes) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Кариньян кантонына карый.

# Он (Арденны)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5.89 км².