yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD244394

HD244394 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,79 ± 0,08 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сен-Дье-де-Вож (округ)

Сен-Дье-де-Вож — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Вогезы департаментына карый.

# Сен-Дье-де-Вож (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1166 км². Округ 9 кантоннан тора, алар үз чиратында 90 коммунага бүленгән.
# Кремолино

Кремолино — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Алессандрия провинциясе составына керә.

# Кремолино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кассинелле, Морбелло, Морсаско, Праско, Тризоббио, Моларе һәм Овада коммуналары белән чиктәш.
# Сильориго-де-Льебана

Сильориго-де-Льебана (исп. Cillorigo de Liébana) — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сильориго-де-Льебана
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 104,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 259 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Свилэли

Свилэли (белар. Свілэлі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Свилэли
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Чаусс

Чаусс — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2912 кушыла. Елга озынлыгы 18 км.

# Чаусс
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200006642
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200664
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# CKLF-CMTM1

CKLF-CMTM1 (ингл. Protein CKLF-CMTM1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шамань

Шамань (фр. Chamagne) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Лунин

Лунин (белар. Лунін) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.

# Лунин
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Бялахово

һәм
Бялахово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Зблево гминасында урнашкан авыл.

# Бялахово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хорштедт (Түбән Саксония)

Хорштедт — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Хорштедт (Түбән Саксония)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,58 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 31 метр һәм 33 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3185

NGC 3185 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3185
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Мейпл-Гайтс-Лейк-Дезаер (Вашингтон)

Мейпл-Гайтс-Лейк-Дезаер — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мейпл-Гайтс-Лейк-Дезаер (Вашингтон)
## Географиясе

Мейпл-Гайтс-Лейк-Дезаер халык санын алу урыны мәйданы — 11,149151 км², 4,31 квадрат миль, 11,150586 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 метр һәм 650 Фут биеклектә урнашкан.
# Мартышкино

Мартышкино (таулы чирм. Мартышкино, рус. Лап Йӓктерлӓ) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Мартышкино
## Сәгать поясы

Мартышкино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мартышкино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,2%), урыслар (5,8%).
# Витфилд (Санта-Роза округы, Флорида)

Витфилд — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Витфилд (Санта-Роза округы, Флорида)
## Географиясе

Витфилд халык санын алу урыны мәйданы — 10,849955 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 Фут биеклектә урнашкан.
# Пальоса

Пальоса (порт. Palhoça) — Бразилиянең Санта-Катарина штатында урнашкан шәһәр һәм муниципалитет.

# Пальоса
## Тарих

1793 елда нигезләнгән.
# Һииэ

Һииэ (эст. Hiie) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Ла-Каррера

Ла-Каррера — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Каррера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бөгрүегри (Тарсус)

Бөгрүегри (төр. Böğrüeğri) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# HD92444

HD92444 — Насос йолдызлыгында урнашкан A2mA7-A8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,67 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Азамат Тасимов

Тасимов Азамат Өтепбиргән улы; 18 март, 1984, Кинелле, Әстерхан өлкәсе — 28 декабрь, 2003, Дагстан) — россияле хәрби, граната атучы, Россия Герое (2004).

# Азамат Тасимов
## Биографиясе

Әстерхан өлкәсенең Кинелле дигән йорт татарлары авылында туган.
Киләче урта мәктәбен тәмамлаган. 2002 елда хәрби хезмәткә алына. Разведчик-гранатомётчик булып хезмәт итә. 2003 елның декабрендә Руслан Гелаев бандасын күреп беренче булып ут ача, боевиклар белән булган әлеге бәрелештә снайпер тарафыннан үтерелә. Каһарманлыгы өчен 2004 елда Россия Герое исеменә лаек була. 2004 елның 18 гыйнварында туган авылында җирләнә.

# Азамат Тасимов
## Биографиясе
### Гаиләсе

Атасы — Өтепиргән Үтәгән улы Тасимов (1997 елда үлгән).
Анасы — Ардахте Ибраһим кызы Тасимова.
* Өч кыз туганы.
* Кызы- Диана Тасимова

# Азамат Тасимов
## Хатирә

* Азамат Тасимов исеме Келәче авылында фронтта һаләк булганнарга куелган һәйкәлдә уелып язылган.
* Келәче мәктәбенә 2004 елның 1 сентябрендә Азамат Тасимов исеме бирелә һәм мәктәп каршында мемориаль такта урнаштырыла.
# Ёртома

Ёртома — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының уң ярына тамагыннан 151 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 17 км.

# Ёртома
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000047672
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004767
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шишков

Шишков, Шишко́в ― фамилия.
* Александр Шишков (1799—1832), язучы, тәрҗемәче.
* Александр Шишков (1988—2002), Россия Федерациясе Герое.
* Виктор Шишков (1924—1999), Советлар Союзы Герое.
* Вячеслав Шишков (1873—1945), язучы, инженер.
* Иван Шишков (1963), архитектор.
# Нарач (Вилейский районы)

Нарач (белар. Нарач) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.
1921—1945 шерашкахь Полякийн Республикин Вильнон воеводаллин Вилейкан поветан йукъайогӀуш йара.

# Нарач (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Нарач (Вилейский районы)
## Халык саны

* 1866 - 331 стаг
* 1921 - 429 стаг
* 1931 - 505 стаг
# Рамазан (Элешкирт)

Рамазан (төр. Ramazan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Аргаҗы

Аргаҗы (рус. Аргази) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.

# Аргаҗы
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Аргаҗы
## Сәгать поясы

Аргаҗы Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Аргаҗы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (22%), татарлар (5%), башкортлар (73%).
# Сорум

Сорум (рус. Сорум) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Белоярский районына керүче авыл.

# Сорум
## Халык саны

| Ел | Даими яшәүче халык |
| 2002 | 1 500 |
| 2008 | 1 507 |
| 2010 | |
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: татарлар (5%), руслар (70%), украиннар (15%).

# Сорум
## Климат

Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
# Цепочкино (Киров өлкәсе)

Цепочкино (рус. Цепочкино) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Цепочкино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Цепочкино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Цепочкино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Цепочкино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (3%), руслар (95%).
# Тумашы (Мастовский районы)

Тумашы (белар. Тумашы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Тумашы (Мастовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Күкчә Бирәзә

Күкчә Бирәзә — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Почта индексы — 422020.

# Күкчә Бирәзә
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# Марендоле (Падова)

Марендоле — Италиянең Венеция төбәге Монселиче өязендә урнашкан торак пункт.

# Марендоле (Падова)
## Географиясе

Марендоле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марендоле (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ангебени (Тренто)

Ангебени — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Валларса өязендә урнашкан торак пункт.

# Ангебени (Тренто)
## Географиясе

Ангебени Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ангебени (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 679 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 679 — Милади тәкъвим буенча VII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 679 — безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
* 679 — сан.
# Згуже (Мазовия воеводалыгы)

Згуже — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мясткув-Косцельны гминасында урнашкан авыл.

# Згуже (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рөстәм Гатауллин

          Википедиядә шундый фамилия белән башка кешеләр турында мәкаләләр бар: Гатауллин.
Гатауллин Рөстәм Шакирҗан улы (Рөстәм Нурыев, баш. Ғатауллин Рөстәм Шакирйән улы; 2 август, 1963 ел) — иктисадчы, дәүләт хезмәткәре, чәчән, җәмәгать эшлеклесе һәм туган якны өйрәнүче. Россия Федерациясе һәм Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы (2018). Башкорт һәм Татар Википедияләре волонтеры (2005) һәм идарәчесе (2006), «Башкортстан викимедиячеләре» төркеме әгъзасы (2015).

# Рөстәм Гатауллин
## Биографиясе

Рөстәм Шакирҗан улы Гатауллин 1963 елның 2 августында Башкорт АССРы Мәчетле районы Ләмәзтамак авылында туган.
1970—1979 елларда Ләмәзтамак урта мәктәбендә (хәзерге вакытта Вафа Әхмәдуллин исемен йөртә) белем ала.
1979—1983 елларда Уфа исәпне механизацияләү техникумында (хәзерге Уфа статистика, информатика һәм исәпләү техникасы колледжын) укый.
1983—1985 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә.
1985—2001 елларда Мәчетле районында эшли.
1999 елда читтән торып Бөтен союз финанс-икътисад институтын тәмамлый.
2001 елдан Уфада яши һәм эшли.

# Рөстәм Гатауллин
## Хезмәт юлы

1985—1998 — механик, инженер-проектировщик, инженер-программист вазифаларын башкара, Мәчетле районының статистик бүлегенең җитәкчесе була.
1998—2001 елларда Мәчетле биләмәсе статистик бүлегенең җитәкчесе була.
2001—2003 елларда Башкортстан Республикасының статистика буенча Дәүләт комитеты җитәкчесе урынбасары.
2003—2005 елларда Башкортстан Республикасының статистика Комитеты җитәкчесенең урынбасары.
2005 елдан алып Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Башкортстан буенча территориаль органы җитәкчесе урынбасары.
18 фәнни хезмәте басылып чыккан.

# Рөстәм Гатауллин
## Иҗаты

Иҗаты жанр төрлелеге белән аерыла. Башкорт фольклор традицияләрен, атап әйткәндә, бәет, кобаер, әйтеш жанрына мөрәҗәгать итә. Шигриятенә гражданлык, моң хас. Публицистикада тарихи, әхлаки-этик проблемалар, кеше язмышларын яктырта. Иҗатының төп темасы — шәхеснең ата-бабалар хәтере алдында җәваплылыгы, рухи кыйммәтләргә тугрылык, туган җиренең данлыклы үткәне белән горурлану, туган телнең киләчәге өчен борчылу. 4 китап авторы:
* Ҡошсо ырыуы ауылдары. Мәғлүмәт йыйынтығы. — Өфө, 2007. — 132 бит
* Беҙ — Мәсетле! 1-се китап: Һәр беребеҙ мөһим. — Өфө, 2014. — 237 бит
* Реальные истории старого служака из Кряжа. — Проза.ру, 2017.
* Йыһанға йышыраҡ ҡара!: Ҡобайырҙар, бәйеттәр, әйтештәр, публицистика. — Өфө: «Самрау», 2021. — 68 бит.

# Рөстәм Гатауллин
## Җәмәгать эшлеклесе

* 2005 елдан алып Википедия ирекмәне. 2006 елның гыйнварыннан Башкорт Википедиясенең катнашучысы һәм идарәчесе. 2014 ел Вики-Премиясе лауреаты.
* 2015 — 4-нче Бөтендөнья башкортлары корылтае (конгресс) делегаты, башкарма комитет әгъзасы.
# Бучеш-Вулкан

Бучеш-Вулкан — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Бучеш (коммуна) коммунасына карый.

# Бучеш-Вулкан
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кызыл суүсемнәр

Кызыл суүсемнәрнең үзенчәлеге иң элек пигментлар җыелма­сында чагыла. Аларның хлоропластларында, хлорофилл һәм каротиноидлардан тыш, суда эрүчән пигментлар бар: кызыл — фикоэритриннар һәм зәңгәр — фикоцианиннар. Бу пигментлар­ның микъдарына карап, таллом төрле төстә була: куе алсу кызыл төстән алып (фикоэритрин күбрәк булганда) күксел ачык соры төскә кадәр (фикоцианин күбрәк булганда). Кызыл суүсемнәр өчен үзенчәлекле багрянка крахмалы дип йөртелә торган запас матдә аларның цитоплазмасында хлоропластлардан читтә туплана. Бу полисахарид крахмалга караганда гликогенга якынрак.
Ихтимал, багрянкаларның хлоропластлары симбиотик цианобактерияләрдән килеп чыккандыр, алар биохимик яктан да, структуралары белән дә охшашлар.
Кызыл суүсемнәр тропик һәм субтропик пояслар диңгезләрендә, шулай ук өлешчә уртача климат өлкәләрендә (Кара диңгез яр буенда) таралган. Төрләрнең гомуми саны 4 меңгә җитә, тулар­ның 200е генә төче сулыкларда һәм туфракта яши.
Кайбер төр багрянкаларның таллом төзелеше югарырак төзе­лешле көрән суүсемнәр тәне белән охшаш. Аларның катламасы күп күзәнәкле тармакланган җепләрдән торган куак рәвешендә, сирәк кенә 2 м га кадәр җиткән пластинкасыман яки яфраксыман.
Кызыл суүсемнәр диңгез төбенә якын катламнарда таралган үсемлекләр дөньясының (бентосның) иң зур төркемен тәшкил итәләр. Көнчыгыш Азия илләрендә багрянкаларның кайбер төрлә­рен үрчетеп, азык итеп файдаланалар. Күбесе микробиологиядә микроблар үрчетү өчен туклыклы тирәлек сыйфатында кулланыла торган агар-агар һәм йод табу өчен чимал булып хезмәт итә. Норвегиядә су күтәрелә һәм чигенә торган зонада (литораль) кызыл суүсемнәр утырып калган җирләрне, су чигенгән вакытта, көтүлек итеп файдаланалар.
# Боннель

Боннель (фр. Bonnelles) — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
# Ла-Асебеда

Ла-Асебеда (исп. Acebeda, La) — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Асебеда
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1272 метр биеклектә урнашкан.
# Мондон

Мондон (фр. Mondon) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Дубравка (Магилёвский районы)

Дубравка (белар. Дубраўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Дубравка (Магилёвский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Рувари

Рувари — Италиянең Калабрия төбәге Гроттерия өязендә урнашкан торак пункт.

# Рувари
## Географиясе

Рувари Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Рувари
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сьверчин (Мазовия воеводалыгы)

Сьверчин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Дробин гминасында урнашкан авыл.

# Сьверчин (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Воздвиженка (Туймазы районы)

Воздвиженка — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
пучтьı индексы — 452774, ГАТОБК коды — 80251817004.
# PAQR8

PAQR8 (ингл. Progestin and adipoQ receptor family member 8) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Будислав (Свитави)

Будислав (чех. Budislav) — Чехиянең Пардубице крае Свитави һәм Q89751690? районында урнашкан авыл.

# Будислав (Свитави)
## Географиясе

Мәйданы — 8,057215 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 520 ± 1 метр һәм 523 метр биеклектә урнашкан.

# Будислав (Свитави)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Будислав (Свитави)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Будислав (Свитави)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1423 |
| 1880 | 1270 |
| 1890 | 1186 |
| 1900 | 1085 |
| 1910 | 1115 |
| 1921 | 1041 |
| 1930 | 998 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 697 |
| 1961 | 702 |
| 1970 | 606 |
| 1980 | 501 |
| 1991 | 435 |
| 2001 | 435 |
| 2011 | 449 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 432 |
| 2016 | 444 |
| 2017 | 446 |
| 2018 | 457 |
| 2019 | 449 |
| 2020 | 448 |
| 2021 | 452 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 446 |
| 2022 | 466 |
| 2023 | 480 |
| 2024 | 508 |
# Врановице (Врановице-Келчице)

Врановице (чех. Vranovice) — Чехиянең Оломоуц крае Врановице-Келчице районында урнашкан авыл.

# Врановице (Врановице-Келчице)
## Географиясе

Мәйданы — 4,112 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Врановице (Врановице-Келчице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Врановице (Врановице-Келчице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Врановице (Врановице-Келчице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 378 |
| 1880 | 433 |
| 1890 | 411 |
| 1900 | 387 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 401 |
| 1921 | 403 |
| 1930 | 384 |
| 1950 | 336 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 331 |
| 1970 | 322 |
| 1980 | 263 |
| 1991 | 254 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 289 |
| 2011 | 299 |
| 2021 | 246 |
# (3478) Фанале

(3478) Фанале (лат. Fanale) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3478) Фанале
## Тарихы

1979 елның 14 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 XG» саналган.
# Боровский-Ляс

Боровский-Ляс — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Сорквиты гминасында урнашкан авыл.

# Боровский-Ляс
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тлалчичилко (Авакуозинго)

Тлалчичилко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ауакуоцинго муниципалитеты составына керә.

# Тлалчичилко (Авакуозинго)
## Географиясе

Тлалчичилко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тлалчичилко (Авакуозинго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тлалчичилко (Авакуозинго)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.