yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Меканик-Фоллс (сан алу урыны, Мэн)

Меканик-Фоллс — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Меканик-Фоллс (сан алу урыны, Мэн)
## Географиясе

Меканик-Фоллс халык санын алу урыны мәйданы — 14,175123 км², 14,175124 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 84 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Николао

Сан-Николао (фр. San-Nicolao) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.

# Сан-Николао
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,79 км².
# Огретин

Огретин — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Дражна коммунасына карый.

# Огретин
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Дамбүюк (Элазыг)

Дамбүюк (төр. Dambüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лев Толстой һәйкәле (Казан, 1949)

Лев Толстой һәйкәле — Казанда 1949 елда ачылган һәйкәл. Архитектор — В. В. Кривошеина, скульптор — В. П. Пинчук. Адресы: ТР, Казан, Толстой урамы, 11А. Координатлары: 55.795476, 49.139388

# Лев Толстой һәйкәле (Казан, 1949)
## Тарих

Һәйкәл 1949 елда рус язучысы Лев Толстой (1828-1910) иҗатына гашыйк булган, исеме билгесез булып калган ханымның акчасына торгызылган. Казаннның Лев Толстой скверында (элекке Арча кыры мәйданы) урнашкан.

# Лев Толстой һәйкәле (Казан, 1949)
## Тасвирлама

Һәйкәл кара гранит колоннага урнаштырылган бронзадан ясалган бюсттан гыйбарәт. Гомуми биеклеге 2,5 метр. Һәйкәл тирәли чәчәкләр утыртылган.
# Брускавшчына

Брускавшчына (белар. Брускаўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Брускавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вила Морпурго (Тревизо)

Вила Морпурго — Италиянең Венеция төбәге Преганцьоль өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Морпурго (Тревизо)
## Географиясе

Вила Морпурго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вила Морпурго (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (20575) 1999 RL142

(20575) 1999 RL142 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20575) 1999 RL142
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RL142» саналган.
# Мэринетт (округ, Висконсин)

Мэринетт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маринетт шәһәре.

# Мэринетт (округ, Висконсин)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1879 елда оештырыла.

# Мэринетт (округ, Висконсин)
## Территориясе

Округ мәйданы 3631 км² тәшкил итә.
# Барриопедро

Барриопедро (исп. Barriopedro) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Барриопедро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 10,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 909 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6983

NGC 6983 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6983
## Тарихы

Әлеге галактика 1836 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ишпарс

Ишпарс — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 767 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 453152, ГАТОБК коды — 80249868002.

# Ишпарс
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Гоп-Боттом (Пенсильвания)

һәм
Гоп-Боттом — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гоп-Боттом (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1799 елда нигезләнгән.

# Гоп-Боттом (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,61 квадрат миль, 1,576624 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 869 Фут биеклектә урнашкан.
# Сейр (Оклахома)

Сейр — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Сейр (Оклахома)
## Тарихы

Сейр шәһәре 1901 елда нигезләнгән.

# Сейр (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,536053 км², 14,536157 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 551 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# PTPN22

PTPN22 (ингл. Protein tyrosine phosphatase non-receptor type 22) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (12982) 1979 MS5

(12982) 1979 MS5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12982) 1979 MS5
## Тарихы

1979 елның 25 июнендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MS5» саналган.
# Эдриан (Висконсин)

Эдриан — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эдриан (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 346 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дроздув (Мазовия воеводалыгы)

Дроздув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зволень гминасында урнашкан авыл.

# Дроздув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Адналы (Шамахы)

Адналы (әзери. Adnalı) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# Тзкен (Болцано)

Тзкен — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Рифьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Тзкен (Болцано)
## Географиясе

Тзкен Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тзкен (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Жан-Мирабель

Сен-Жан-Мирабель (фр. Saint-Jean-Mirabel) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Мура (Виченца)

Мура — Италиянең Венеция төбәге Нове өязендә урнашкан торак пункт.

# Мура (Виченца)
## Географиясе

Мура Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мура (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кошкүл

Кошкүл — топоним:
* Кошкүл (Новосибирск өлкәсе)
* Кошкүл (Омск өлкәсе)
# Елбейли (Һыныс)

Елбейли (төр. Elbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Далбаһче (Тургутлу)

Далбаһче (төр. Dalbahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ивановка (Федоровка районы)

Ивановка — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453296, ГАТОБК коды — 80254810004.

# Ивановка (Федоровка районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 11 кешенең яшәве мәгълүм.
# Мирамар (Валье де Сантияго)

Мирамар — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Мирамар (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Мирамар Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Мирамар (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Мирамар (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Нофери-Лаватоийо (Арецо)

Нофери-Лаватоийо — Италиянең Тоскана төбәге Монтеварки өязендә урнашкан торак пункт.

# Нофери-Лаватоийо (Арецо)
## Географиясе

Нофери-Лаватоийо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Нофери-Лаватоийо (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Еновка

Еновка — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Халык саны — 42 тирәсендә. Почта индексы — 423211.

# Еновка
## Тарих

XIX гасырда нигезләнгән.

# Еновка
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар, мордва халкы.

# Еновка
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Сант'Антонио (Болцано)

Сант'Антонио — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Фие-алло-Шилиар өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Антонио (Болцано)
## Географиясе

Сант'Антонио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сант'Антонио (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зәбир Гыймайкин

Зәбир Гыймайкин (Зәбир Галим улы Гыймайкин, 12 июнь 1930(1930-06-12), Уймыж, Барда районы, Сарапул бүлгесе, Урал өлкәсе, РСФСР, СССР — 1985, СССР) — дәүләт эшлеклесе, КПССның Барда район комитетының 1 нче сәркәтибе (1961-1962, 1965-1973).
# (6145) Рименшнайдер

(6145) Рименшнайдер (лат. Riemenschneider) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6145) Рименшнайдер
## Тарихы

1960 елның 16 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2630 P-L» саналган.
# Луличка

Луличка — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. Крумовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Луличка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 357 метр биеклектә урнашкан.
# Пеулень-Чук (коммуна)

Пеулень-Чук — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан коммуна.

# Пеулень-Чук (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 49,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Пеулень-Чук, Делница һәм Шоймень авыллары урнашкан.
# Виллотт

Виллотт (фр. Villotte) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Рио Вердаро-Петрили II (Кампобасо)

Рио Вердаро-Петрили II — Италиянең Молизе төбәге Сепино өязендә урнашкан торак пункт.

# Рио Вердаро-Петрили II (Кампобасо)
## Географиясе

Рио Вердаро-Петрили II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рио Вердаро-Петрили II (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# CSTL1

CSTL1 (ингл. Cystatin like 1) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Воля-Гославска

Воля-Гославска — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белявы гминаcында урнашкан авыл.

# Воля-Гославска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орта (Чаршамба)

Орта (төр. Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# 417 (сан)

417 (дүрт йөз унҗиде) - 416 белән 418 арасындагы натураль сан.

# 417 (сан)
## Математикада

* 417 — өч урынлы так сан.
* 417 санның цифрлар суммасы — 12.
* 417 санның цифрлар тапкырчыгышы — 28.
* 417 санның квадраты — 173889.

# 417 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 417 ел
* 417 ел (б. э. к.)
* Юникодта 01A1₁₆ — «ơ» символның коды.
# Викар

Викар (исп. Vícar) — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Викар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 64 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Евгений Ткаченко

Евгений Васильевич Ткаченко (1938 елның 9 гыйнвары — 2020 елның 12 июле) — совет парашютчысы, очучы. ССРБ атказанган спорт мастеры, парашют спорты буенча Украинаның атказанган тренеры. 1 нче класс очучысы.

# Евгений Ткаченко
## Тормыш юлы

Евгений Ткаченко 1938 елның 9 гыйнварында туган. Урал политехник институтын тәмамлаган.
Парашют белән беренче сикерүне 1955 елның 18 гыйнварында ССРБ спорт мастеры Иван Филиппович Сикорский җитәкчелегендә ДОСААФ Свердловск аэроклубында ПО-2 очкычыннан ясый.
1962 елда АКШта узган VI дөнья чемпионатында 2000 метр биеклектән акробатик сикерүдә алтын медаль яулый (тренеры атказанган спорт мастеры К. Лушников).
Ике елдан ФРГда VII дөнья чемпионатында дөньяның иң көчле акробаты исемен раслый. Тагын ике елдан соң ГДРда VIII чемпионатта янә дөнья чемпионы була.
1967 елда ССРБ халыкларының өченче Спартакиадасында күп төрле ярыш буенча абсолют чемпион була.
1968 елда Австриядә узган IX дөнья чемпионатында дөньяның 129 иң көчле парашютчысы арасында берничә ярышны берләштергән дисциплинада беренчелекне ота. Төгәллеккә төркемле сикерүләрдә өченче дөнья рекорды куя.
1969—1972 елларда парашют спорты буенча ССРБ җыелма командасының өлкән тренеры булган. 1969 елда «Парашютчы әзерләү теориясе һәм практикасы» дәреслеген бастыруда катнаша.
Үзәк берләшкән очу-техник мәктәбен инструктор парашютчы белгечлеге белән, Ленин ордены Дәүләт үзәк физик культура институтын (хәзер — Россия физик тәрбия, спорт, яшьләр һәм туризм дәүләт университеты) тренер-укытучы белгечлеге белән тәмамлаган.
Зур спорттан киткәннән соң, үзен Чкалов исемендәге ССРБ Үзәк аэроклубында инструкторлык эшенә багышлый. Тушинода авиация бәйрәмнәреннән репортажлар алып барган. Алга таба дөнья буенча аэрошоу үткәрү буенча фирма булдырган (Франция, Чехословакия, Болгария, Алмания, Югославия, АКШ).

# Евгений Ткаченко
## Тормыш юлы
### Гаилә

Өйләнгән, ике баласы бар. Хатыны, Ткаченко (Мухина) Ирина Борисовна — парашютчы-спортчы, парашют спорты буенча 40 тан артык дөнья рекорды иясе, халыкара класслы спорт мастеры, социалистик чемпионатлары, ДОСААФ һәм ССРБ чемпионатлары чемпионы һәм призёры, ССРБның абсолют чемпионы.

# Евгений Ткаченко
## Казанышлар

* 1968 елда Австриядә абсолют дөнья чемпионы.
* 1962 елда АКШта акробатика буенча дөнья чемпионы.
* 1964 елда ФРГда акробатика буенча дөнья чемпионы.
* 1966 елда ГДРда дөнья чемпионы.
* 1961, 1963, 1965, 1967 елларда ССРБ чемпионы.
* 1967 елда ССРБ халыклары Спартакиадасының абсолют чемпионы.
* Берничә тапкыр парашют спорты буенча дөнья һәм ССРБ рекордчысы (35 тән артык).

# Евгений Ткаченко
## Бүләкләр

* Хөрмәт Билгесе ордены (1969 елның 30 мае);
* «Хезмәт батырлыгы өчен» медале;
* «Хезмәттәге казанышлары өчен» медале;
* Хезмәт ветераны медале.
# Марамзина (Белоярски шәһәр округы)

Марамзина (рус. Марамзина) — Свердловск өлкәсенең Белоярский шәһәр округы составына керүче авыл.

# Марамзина (Белоярски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Марамзина (Белоярски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Монастероло Торинезе

һәм
Монастероло Торинезе — Италиянең Пьемонт төбәге Кафассе өязендә урнашкан торак пункт.

# Монастероло Торинезе
## Географиясе

Монастероло Торинезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монастероло Торинезе
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# TMEM207

TMEM207 (ингл. Transmembrane protein 207) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (11385) Бовуар

(11385) Бовуар — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11385) Бовуар
## Тарихы

1998 елның 20 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SP147» саналган.
# Нове Замки (Кржинец)

Нове Замки (чех. Nové Zámky) — Чехиянең Урта Чехия крае Křinec районында урнашкан авыл.

# Нове Замки (Кржинец)
## Географиясе

Мәйданы — 5,353 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нове Замки (Кржинец)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нове Замки (Кржинец)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Нове Замки (Кржинец)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 165 |
| 1880 | 300 |
| 1890 | 300 |
| 1900 | 228 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 235 |
| 1921 | 244 |
| 1930 | 208 |
| 1950 | 163 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 135 |
| 1970 | 112 |
| 1980 | 53 |
| 1991 | 34 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 26 |
| 2011 | 52 |
| 2021 | 37 |
# Айсылу Ягафәрова

Айсылу Ягафәрова (Айсылу Шәйхетдин кызы Ягафәрова, баш. Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы Йәғәфәрова) – язучы. БР атказанган мәдәният (1993), мәгариф (1992) хезмәткәре.

# Айсылу Ягафәрова
## Тәрҗемәи хәле

1948 елның 3 сентябрендә БАССР Әбҗәлил районы Әхмәт авылында туган. Уфада дәүләт университетын (1974) тәмамлаган. 1967-2004 елларда Әбҗәлил районы Кызыл Башкортстан бистәсе балалар бакчасында эшли (1976 елдан мөдир).

# Айсылу Ягафәрова
## Иҗаты

Балалар язучысы булып таныла. Беренче шигырьләр җыентыгы – «Муенса» (1973). Бөек Ватан сугышы елларындагы авыл тормышына багышланган «Киленнәр» романын (2 китап, 1993, 1995) язды. Балалар өчен «Чәнечкеле күлмәк» (1973), «Саескан-хат ташучы» (1983), «Алтын тарак» (1986), «Курай» (1989), «Җил патшалыгында» (1993), «Зәңгәр чәч» (1996), «Сандугач җыры» (2001), «Тирмәкәй» (2005) китаплары нәшер ителгән. Агния Барто, А.С. Пушкин (2007), Самуил Маршак , Корней Чуковский шигырьләрен тәрҗемә итә. Балалар бакчалары өчен «Җәйгор» (2 китап, 1992-1995; 2000-2006) хрестоматиясе автордашы. «Кыпчак кызы» драмасы (2001) Уфада драма театрында, балалар өчен язылган пьесалары БР театрларында уйнала.

# Айсылу Ягафәрова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Ким Әхмәтҗанов премиясе (1996)
* Рәмзилә Хисаметдинова премиясе (2008)
* БР атказанган мәгариф хезмәткәре (1992)
* БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1993)
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1986)
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1989)
# Фәрдия Сәфәргалиева

Фәрдия Сәфәргалиева -режиссер, сценарист, алып баручы
1976-1992 елларда – Ульяновск шәһәре урта мәктәбе математика укытучысы;
1992- 1998 елларда – Б. Урманче музеенда, “Казан” Милли - мәдәни үзәгендә хезмәт куя;
1998-2004 елларда – Габдулла Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясендә режиссер-постановщик;
2005-2011елларда – Габдулла Кариев исемендәге татар дәүләт яшь тамашачылар театрының әдәби-драматик бүлеге җитәкчесе.

# Фәрдия Сәфәргалиева
## Тәрҗемәи хәле

Сәфәргалиева Фәрдия Фәтхрахман кызы 1953 елның 10 мартында ТАССРның Арча районы Урта Бирәзә авылында укытучылар - Бибинур Әхмәтҗан кызы һәм Фәтхерахман Фәйзрахман улы Фәйзрахмановлар гаиләсендә бишенче бала булып дөньяга килә.
Урта мәктәпне тәмамлагач, Фәрдия Казан дәүләт педагогика институтының физика-математика бүлегендә белем алып, юллама буенча Ульяновскига эшкә җибәрелә. Биредә Сембер төбәгендә укытучы булып эшләү елларында, ул “Таң” исемле татар теле түгәрәге оештыра, милли бәйрәмнәрне балаларга өйрәтә.Үзенең матбугатта басылган мәкаләләрендә, ялкынлы шигырьләрендә туган телгә, туган туфракка мәдхия җырлый.
Шул төбәктә үткәрелеп килүче “Сембер җыры” бәйгеләрендә дә җырчы һәм алып баручы буларак та катнаша. 1991 елгы конкурска Казаннан да танылган татар артистлары чакырыла. Әлеге җыр бәйгесен тамаша кылырга килүчеләр арасында күренекле сүз остасы Рәшит Сабиров та була. Нәфис сүз остасы Фәрдия Сәфәргалиеваның сәхнәдә күргәч: “Сиңа Казанга килергә кирәк, синең урының шунда”, дип үзенең киңәшен бирә...
1992 елда Фәрдия Сәфәргалиева гаиләсе белән Казанга кайта. “Казан” Милли-мәдәният Үзәгендә мәдәни чаралар буенча инструктор, аннан бүлекнең сәнгать җитәкчесе була, бер ел Б.Урманче музее директоры булып та эшли. Татар зыялылары турында “Таныш исемнәр” кичәләре, мәктәп укучыларын галимнәр, әдипләр, сәнгать әһелләре белән очраштырган “Кызыклы очрашулар” циклы, ялгызлар өчен “Парсыз балдаклар” дигән таныштыру кичәләрен ай саен үткәрә башлый. Аларның барысына да сценарийны язып, үзе сәхнәгә куя һәм үзе алып та бара.
1993 елда Фәрдия Сәфәргалиева Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтына укырга керә һәм “Театральләштерелгән чаралар һәм бәйрәмнәр режиссеры” дигән югары белем үзләштерә. Укуын тәмамлагач, ул Г. Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясенә эшкә килә, режиссер булып эшли башлый. Филармониянең әйдәп баручы коллективлары, танылган сәнгать осталары катнашында бик күп татар концертлары оештыра.
Ф.Сәфәргалиева I Халыкара татар җырын башкаручыларның И.Шакиров исемендәге конкурсның оештыру комитеты составында уңышлы хезмәт куя; конкурсның Гала-концертының режиссеры һәм сценарий авторы була.
2005-2011 елларда Фәрдия Сәфәргалиева Г. Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачылар театрында әдәби бүлек җитәкчесе булып эшли.

# Фәрдия Сәфәргалиева
## Китаплары

* “Елларымны югалтма” (“Посвященные тебе годы”, 2010)- шигырьләр китабы
* “Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры” – “Казанский Татарский государственный театр юного зрителя имени Габдуллы Кариева” (2012) китабының төзүче-авторы.

# Фәрдия Сәфәргалиева
## Мактаулы исеме

Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2003)
# Һаҗыгурбаноба

Һаҗыгурбаноба (әзери. Hacıqurbanoba) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
# Ценин-Заборни

Ценин-Заборни — Польшаның Великопольское воеводалыгы Слупца гминасында урнашкан авыл.

# Ценин-Заборни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Реммельс

Реммельс (алман. Remmels) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Реммельс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,49 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 31 метр биеклектә урнашкан.
# Азап (Һорасан)

Азап (төр. Azap) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (1277) Долорес

(1277) Долорес (лат. Dolores) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1277) Долорес
## Тарихы

1933 елның 18 апрелендә Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 HA» саналган.
# NGC 1371

NGC 1371 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1371
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лонги (Виченца)

Лонги — Италиянең Венеция төбәге Педемонте өязендә урнашкан торак пункт.

# Лонги (Виченца)
## Географиясе

Лонги Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Лонги (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.