yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лиссабонның үзәк мәчете

* Ислам порталы
Лиссабонның үзәк мәчете (порт. Mesquita Central de Lisboa) — Португалия башкаласы Лиссабонда урнашкан ислам гыйбадәтханәсе, җәмигъ мәчете. Лиссабон ислам җәмгыяте дә шунда урнашкан.

# Лиссабонның үзәк мәчете
## Тарих

    Төп мәкалә: Португалиядә ислам
1974 елдан башлап, элекке колонияләренең бәйсезлек алуына бәйле, Португалиядә мөселманнарның саны сизелерлек арта. Лиссабон ислам җәмгыятенә Марокко, Гвинея-Бисау, Мозамбик, Һиндстан, Пакистан мөһаҗирләре керә. Мәчет төзелешенә рөхсәт 1966 елда ук соралган. 1973 елгы нефть кризисы(ингл.)татар. нәтиҗәсендә нефть чыгаручы гарәп илләре икътисади һәм сәяси йогынтыга ия булгач, 1978 елда рөхсәт бирелгән.
1979 елда Мота Пинто(ингл.)татар. хөкүмәте Ислам җәмгыятенә гыйбадәт кылу өчен элекке король сараеның бер өлешен бирә. Сөләйман Вәли Мәмеде җитәкләгән Лиссабон ислам җәмгыяте мәчет өчен үз бинасын төзү бурычын куя. Аның төзелешенә ислам илләре: Согуд Гарәбстаны (1 млн. АКШ доллары), Кувәйт, Ливия, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре һәм Оман өлеш керткән.
Бина 1985 елның 28 мартында сафка баскан. Архитекторлар Антониу Мария Брага(ингл.)татар. һәм Жуан Паулу Консейсан заманча бина проекты әзерләгән. Мәчетнең бер манарасы һәм бер зур, берничә кечкенә гөмбәзе бар. Мәчет эчендә кабул итү бүлмәсе, намаз уку залы һәм уку классы (мәдрәсә) урнашкан. Үзәк мәчет каршында башкаланың җирле мөселман җәмгыяте әгъзаларына финанс ярдәме һәм башка хезмәтләр күрсәтү шурасы булдырылган. 1995 елдан башлап ел саен мәчеттә мөселман китаплары ярминкәсе үткәрелә. Лиссабон үзәк мәчетенең хәзерге имамы — шәех Давыт Мөнир.
2007 елда Далай-лама Лиссабонның үзәк мәчетенә килә, имам Давыт Мөнир белән бергә дога кыла.
2010 елда Португалия президенты Анибал Кавако Силва(ингл.)татар. һәм аның хатыны, Португалия премьер-министры Жозе Сократеш(ингл.)татар., шулай ук 2011 елда президентлыкка кандидат Мануэль Алегри мәчеткә визит ясаган.
# Акакила (Уизуко де лос Фигероа)

Акакила — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Уицуко-де-лос-Фигероа муниципалитеты составына керә.

# Акакила (Уизуко де лос Фигероа)
## Географиясе

Акакила Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Акакила (Уизуко де лос Фигероа)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Акакила (Уизуко де лос Фигероа)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Мокрыца

Мокрыца (белар. Мокрыца) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.

# Мокрыца
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Лупп

Лупп — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лупп
## Географиясе

Лупп халык санын алу урыны мәйданы — 35,120845 км², 35,120849 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1452 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Онтарио (Орегон)

Онтарио — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Онтарио (Орегон)
## Тарихы

Онтарио шәһәре 1899 елда нигезләнгән.

# Онтарио (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,378616 км², 5,17 квадрат миль, 13,378645 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 655 метр һәм 2150 Фут биеклектә урнашкан.
# Вяликае Сяло (Карэлицкий районы)

Вяликае Сяло (белар. Вялікае Сяло) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.

# Вяликае Сяло (Карэлицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# EEF1D

EEF1D (ингл. Eukaryotic translation elongation factor 1 delta һәм Elongation factor 1-delta) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# ZNF770

ZNF770 (ингл. Zinc finger protein 770) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гедленд (Алабама)

Гедленд — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.

# Гедленд (Алабама)
## Тарихы

Гедленд шәһәре елда нигезләнгән.

# Гедленд (Алабама)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 78,581473 км², 78,459705 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 123 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Медора (Индиана)

Медора — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Медора (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Медора (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,85659 км², 0,856593 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (15963) Koeberl

(15963) Koeberl — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15963) Koeberl
## Тарихы

1998 елның 6 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CY3» саналган.
# Валя-Белчаске

Валя-Белчаске — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Николае-Белческу (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Валя-Белчаске
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Каравайково

Каравайково (рус. Каравайково) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Каравайково
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Каравайково
## Сәгать поясы

Каравайково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Каравайково
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Карсте

Карсте (эст. Karste) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Чыршы (Алабуга районы)

Чыршы — Татарстан Республикасының Алабуга районындагы авыл.
Почта индексы — 423623.

# Чыршы (Алабуга районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Ади бәбәге

Ади бәбәге сфинктер һәм керфексыман мускулны иннервацияләгән постганглионар нерв җепселләре денервациясендә үсеш ала, мөгаен вируслы инфекция өчен. Гадәттә яшь авыруларда очрый һәм 80% очракта бер яклы була, икенче күз айлар яки еллардан соң зарарлана ала.
1. Билгеләре
* Дөрес формалы киң бәбәк (рәс. 21.19а).
* Яктылыкка рефлекс юк яки сүлпән (рәс. 21.19б) һәм биомикроскопта күренгән бәбәк кырыеның суалчансыман хәрәкәтләре белән була.
* Бердәм бәбәкнең яктылыкка рефлексы юк яки сүлпән (рәс. 21.19в).
* Бәбәк әйбер китерүгә әкрен җавап бирә, киңәюе дә шулай ук әкрен була.
* Аккомодация охшаш киеренкелеккә ия була ала. Караш якындагы әйбергә төбәлгән булса, ерактагы әйбергә төбәлү өчен (керфексыман мускул йомшаруы) күпмедер вакыт кирәк булачак.
* Дәвамлы булган зарарлануларда бәбәк тарая ала.
2. Катнаш чирләр. Кайбер очракларда сеңерләрнең тирән рефлекслары кимүен (Һолмс-Ади синдромы — рәс. 21.19г) һәм вегетатив нерв системасының дисфункциясен билгелиләр.
3. Фармакологик сынаулар. Ике күзгә мехолил 2,5% яки пилокарпин 0,125% тамызсаң гадәти бәбәк тараймый, ә зарарланган, денервацион гиперсизгерлек өчен, тарая. Диабет белән авыруларда шулай ук бу җавап үсеш алырга мөмкин.
# Йиглавка

Йиглавка (чех. Jihlávka) — Чехиянең Высочина крае Йиглава һәм Йиглава районында урнашкан авыл.

# Йиглавка
## Географиясе

Мәйданы — 8,39202 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 651 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Йиглавка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Йиглавка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия һәм Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Йиглавка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 435 |
| 1880 | 496 |
| 1890 | 488 |
| 1900 | 557 |
| 1910 | 577 |
| 1921 | 621 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 649 |
| 1950 | 421 |
| 1961 | 430 |
| 1970 | 388 |
| 1980 | 337 |
| 1991 | 293 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 232 |
| 2014 | 209 |
| 2016 | 220 |
| 2017 | 213 |
| 2018 | 204 |
| 2019 | 205 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 206 |
| 2021 | 198 |
| 2021 | 188 |
| 2022 | 194 |
| 2023 | 195 |
| 2024 | 200 |
# Огродники (гмина Била Пидляска)

Огродники — Польшаның Люблин воеводалыгы Бяла-Подляская гминаcында урнашкан авыл.

# Огродники (гмина Била Пидляска)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галинин

Галинин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ойжень гминасында урнашкан авыл.

# Галинин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD277371

HD277371 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан F5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,21 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Вишина (Великопольское воеводалыгы)

Вишина — Польшаның Великопольское воеводалыгы Владыславув гминасында урнашкан авыл.

# Вишина (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шалькхам

Шалькхам — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Шалькхам
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Шалькхам
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430 метр биеклектә урнашкан.
# Жаржо

Жаржо (фр. Jargeau) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Млака (Коменда)

Млака — Словениянең Коменда (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Млака (Коменда)
## Географиясе

Мәйданы — 1,27 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 392 метр биеклектә урнашкан.
# Антарктида

Антарктида (грек. ἀνταρκτικός — Арктиканың киресе) — Җир шарының иң көньягында урнашкан кыйтга. Антарктиданың үзәге якынча Көньяк географик полюсы белән бер ноктада. Антарктида Көньяк океан сулары белән юыла (элек бу океанны Һинд, Тын һәм Атлантик океаннар буларак карадылар). Кыйтга мәйданы — 14,4 млн км². Антарктида — үз табигатенең кабатланмас булуы белән бердәнбер һәм гаҗәеп кыйтга. Поляр тикшеренүчеләр аңа җансыз, кешесез, серле, ак бозлык материгы дип исем биргәннәр. Кышын анда поляр төннәр, ә җәен поляр көннәр күренеше була. Кояш чыгу һәм бату күренешен елына фәкать бер генә тапкыр күзәтеп була. Антарктида — җирнең иң биек һәм иң салкын материгы. Анда җирдәге төче суның 80 %-ы тупланган.

# Антарктида
## Географик урыны

Антарктида — Җирнең иң көньягына урнашкан кыйтга. Ул тулысынча диярлек көньяк поляр түгәрәк читләрендә ята. Антарктиданы һәм аның янындагы утрауларны, шулай ук к. к.-нең 50—60-ына кадәрге океан өлешен берләштерүче көньяк поляр өлкәне Антарктика дип атыйлар.

# Антарктида
## Ачу һәм тикшерү тарихы

Антарктида 1819 елда Ф. Ф. Беллинсгаузен Һәм М. П. Лазарев җитәкчелегендәге «Восток» һәм «Мирный» корабларында Беренче рус антарктик экспедициясе вакытында ачыла. 1911 елның 14 декабрендә норвегияле Руаль Амундсен, ә бер айдан соң — 18 гыйнварда — англияле Роберт Скотт Көньяк полюска аяк басалар.

# Антарктида
## Табигате

Материк бөтенләе белән диярлек бозлык капламы белән капланган. Аның калынлыгы уртача 2000 м чамасы, ә көнчыгышта 3500 м-га кадәр җитә. Материкның бозны да исәпкә алганда уртача биеклеге 2040 м.
Антарктида өслегенең өчтән бере чамасы океан өсте тигезлегеннән түбәнрәк урнашкан. Бозлык астында тау тезмәләре һәм массивлары бар. Көнбатыш Антарктида нык тармакланган. Антарктика ярымутравы һәм кыйтганың көнбатыш кырые буйлап таулар төзелеп киткән. Монда кыйтгадагы иң биек тау массивы (5140 м) һәм иң тирән иңкүлек (-2555 м) урнашкан. Материкның кырыенда Росс диңгезе утрауларының берсендә хәрәкәт итүче Эребус вулканы бар.
Антарктиданың климаты бик кырыс — анда хәтта җәен дә тәүлеклек уртача җылылык −35 °С-дан югары күтәрелми, ә кышын −75 °С-дан да түбәнрәк була. Җирдәге иң түбән температураны (−89,2 °С) Антарктидадагы «Восток» станциясендә төркиләр.
Җәен Антарктида Кояш җылысын экваториаль өлкәләргә караганда да күбрәк ала, ләкин бу җылылыкның 90 %-ы кар һәм бозлар тарафыннан чагылып, кире кайтарыла. Җәй бик кыска була. Яр буенда җылылык 0 °С-ка кадәр күтәрелә.
# Локалита Фолцони (Бергамо)

Локалита Фолцони — Италиянең Ломбардия төбәге Аццано-Сан-Паоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалита Фолцони (Бергамо)
## Географиясе

Локалита Фолцони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Локалита Фолцони (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Комкешу

Комкешу (каз. Құмкешу) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Комкешу
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# TTC25

TTC25 (ингл. Tetratricopeptide repeat domain 25) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бйолле

Бйолле (фр. Biollet) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Беджер (Айова)

Беджер — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Беджер (Айова)
## Тарихы

Беджер шәһәре елда нигезләнгән.

# Беджер (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,827948 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 351 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Димбовичоара (Арджеш)

Димбовичоара — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Димбовичоара (коммуна) коммунасына карый.

# Димбовичоара (Арджеш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 904 метр биеклектә урнашкан.
# Ала чумгалаклар

Ала чумгалаклар (лат. Bucephala) — казсыманнар отрядыннан үрдәк кошлар семьялыгының кошлар ыругы.
45 см озынлыгындагы кошлар. Урман күлләре буенда агач куышларныда оялыйлар. Күчмә кошлар.

# Ала чумгалаклар
## Төрләр

Ауразия һәм Төньяк Америкада 3 төре таралган:
* Ала чумгалак (Bucephala clangula)
* Исландия ала чумгалагы (Bucephala islandica)
* Кече ала чумгалак (Bucephala albeola)
Русиядә ала чумгалак киң таралган. Татарстанда да очрый.
# Р239 автоюлында Чулман аша күпер

Р239 автоюлында Чулман аша күпере (Саескан тавы күпере, рус. Мост через Каму на автодороге Р239) — Саескан тавы янында урнашкан Чулман елгасы аша күпер кичүе..
Бу корылма Татарстан һәм Россия өчен бик мөһим, чөнки ул Р239 «Ырынбур тракты» һәм ''Төньяк Европа — Көнбатыш Кытай" тиз йөрешле автомагистраленең өлеше булып тора.
Күпер кичүенең озынлыгы 13 967 тәшкил итә, шул исәптә Чулман аша күпер — 1 608 метр, Архаровка һәм Көрнәле аша күперләре — тиешенчә, 549,9 м һәм 69,8 м.

# Р239 автоюлында Чулман аша күпер
## Тарих

Күпер төзелеше 1992 елдан башланган. 2002 елның 22 октәбрендә күпернең беренче чираты ачылган. Икенче чираты әле дә төзелә.
# (12149) Begas

(12149) Begas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12149) Begas
## Тарихы

1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «9099 P-L» саналган.
# Чавушлу (Бисмил)

Чавушлу (төр. Çavuşlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хаҗымуса (Полатлы)

Хаҗымуса (төр. Hacımusa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Доубравичка

Доубравичка (чех. Doubravička) — Чехиянең Урта Чехия крае Млада-Болеслав һәм Млада-Болеслав районында урнашкан авыл.

# Доубравичка
## Географиясе

Мәйданы — 2,530312 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 276 метр биеклектә урнашкан.

# Доубравичка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Доубравичка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Доубравичка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 209 |
| 1880 | 199 |
| 1890 | 214 |
| 1900 | 246 |
| 1910 | 270 |
| 1921 | 259 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 231 |
| 1950 | 134 |
| 1961 | 129 |
| 1970 | 102 |
| 1980 | 78 |
| 1991 | 73 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 84 |
| 2014 | 129 |
| 2016 | 139 |
| 2017 | 140 |
| 2018 | 139 |
| 2019 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 157 |
| 2021 | 158 |
| 2021 | 154 |
| 2022 | 151 |
| 2023 | 158 |
| 2024 | 158 |
# Амплиясион Тринчера (Чилпансинго де лос Браво)

Амплиясион Тринчера — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чильпансинго-де-лос-Браво муниципалитеты составына керә.

# Амплиясион Тринчера (Чилпансинго де лос Браво)
## Географиясе

Амплиясион Тринчера Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Амплиясион Тринчера (Чилпансинго де лос Браво)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Амплиясион Тринчера (Чилпансинго де лос Браво)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Владимир Пискорский

Владимир Пискорски (Владимир Констанин улы Пискорски, 29 июль (10 август) 1869 яки 1867, Одесса, Одесса өязе, Херсон губернасы, Россия империясе — 3 август 1910(1910-08-03) яки 1910, Ильинка вулысы, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе Казан, Россия империясе) — украин һәм рус тарихчысы, Урта гасырлар тарихын өйрәнүче, Казан университеты профессоры.
* 1 2 3 4 Identifiants et Référentiels — ABES, 2011.https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534https://wikidata.org/wiki/Track:P269
* 1 2 Чешская национальная авторитетная база данныхhttps://wikidata.org/wiki/Track:P691https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863
* ↑ Вся Казань. Справочная книга на 1910 годъ. — Перов ташбасмаханәсе: 1910.https://wikidata.org/wiki/Track:Q61751396https://wikidata.org/wiki/Track:Q61751347
# NGC 3909

NGC 3909 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3909
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# HD41770

HD41770 — Орион йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,47 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Плоермель

Плоермель (фр. Ploërmel) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# Вилледж-Грин-Грин-Ридж (Пенсильвания)

Вилледж-Грин-Грин-Ридж — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вилледж-Грин-Грин-Ридж (Пенсильвания)
## Географиясе

Вилледж-Грин-Грин-Ридж халык санын алу урыны мәйданы — 4,844934 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Теркешть

Теркешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Попешть (коммуна, Вранча) коммунасына карый.

# Теркешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 237 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Юкәче

Юкәче — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422145.

# Юкәче
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Маммот (Пенсильвания)

Маммот — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Маммот (Пенсильвания)
## Географиясе

Маммот халык санын алу урыны мәйданы — 5,23647 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Марина Разбежкина

Марина Разбежкина (Марина Александр кызы Разбежкина, 17 июль 1948(1948-07-17) (76 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — РФ документаль кино режиссеры, сценарийләр авторы.
* 1 2 Internet Movie Database — 1990.https://wikidata.org/wiki/Track:P345https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312https://wikidata.org/wiki/Track:P11924
* ↑ https://gitely.info/kazan