yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ле Казеле III (Козенца)

Ле Казеле III — Италиянең Калабрия төбәге Тарсия өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Казеле III (Козенца)
## Географиясе

Ле Казеле III Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Казеле III (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Соловьевский

Соловьевский (чуаш. Шапчаккасси, рус. Соловьевский ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429803. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203870001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Соловьевский
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 192 | 86 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 86 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (6%), руслар (76%), чуашлар (18%).
# Лахув (Свентокшиж воеводалыгы)

Лахув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Влощова гминасында урнашкан авыл.

# Лахув (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Курукнур

Курукнур (чирм. Курыкнур, рус. Курукнур) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Курукнур
## Сәгать поясы

Курукнур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Курукнур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Әтәч кикриге (үсемлек)

Әтәч кикриге(лат. Bromus tectorum) — Кыяклылар (Poaceae) семьялыгының Кындырак (Bromus) ыругына керүче үләнчел үсемлек төре.

# Әтәч кикриге (үсемлек)
## Ботаник тасвирламасы

Берьеллык үләнчел үсемлекләр. Сабаклары берничә, туры яки аскы өлешендә буынлы-өскә күтәрелүчән. Өске өлешендә, чәчәк төркеме тармаклары белән бергә нечкә һәм төкле. 20-50, сирәк очракта 60 см биеклектә. Яфраклары туры кыяклар, бераз очлайган, 1,5-4, сирәгрәк 5 мм киңлектә, җиңсәләре белән бергә кыска нәзек төкләр белән капланган. Телчек 2-3 мм озынлыкта, аерчалы.
Чәчәк төркеме - себеркәч. Ул 6-12 см озынлыкта һәм 4-7 см киңлектә. Нәзек, озын, дугасыман аска бөгелгән, 2-5 иелгән башак күтәреп торучы сабаклардан тора.
Башаклары кыска һәм нечкә төкле, туры яки чөй рәвешендә, нигезләренә таба әкренләп тараялар, яшел яки шәмәхә төстә, 4-9 чәчәкле. Якынча 15 мм озынлыкта һәм өске өлешендә 5 мм киңлектә. Башак тәңкәләре ланцет формасында, кырыйлары аксыл элпәле, шуларның аскы, таррак һәм 1 җепселле, очлысыле, өске 3 җепсел тәңкәдән өчтән бер өлешкә кыскарак, ул 8-12 мм озынлыкта. Тышкы чәчәк яны тәңкәсе ланцет формасында, очында нечкә 2 тешле, 5-7 җепселле, кыска төкле, озынлыгы 11-12 мм һәм киңлеге якынча 2 мм. 14-20 мм озынлыктагы, тешчәләр нигезеннән чыга торган һәм нечкә чәнечкеле кытыршы күчәр белән. Эчке чәчәк яны тәңкәсе туры, тышкы тәңкәдән дә кыскарак, 8-9 мм озынлыкта һәм якынча 1 мм киңлектә, кильләре буенча озын керфекле. Серкәлекләре озынча, озынлыгы 1 мм тирәсе. Җимеше - бөртекчә. Ул көрән, ланцет формасында диярлек, ике яктан да очлы, озынлыгы 9 мм һәм киңлеге 1,5 мм тирәсе. 2n=14.

# Әтәч кикриге (үсемлек)
## Таралу һәм экология

Төньяк Африка һәм Евразия. Ташлы һәм вак туфраклы тау битләрендә, комнарда, ташлыкларда, дала һәм ярымчүлләрдә, юллар янында үсә.

# Әтәч кикриге (үсемлек)
## Синонимнар

* Anisantha pontica K.Koch
* Anisantha tectorum (L.) Nevski
* Bromus abortiflorus St.-Amans
* Bromus australis R.Br.
* Bromus avenaceus Lam.
* Bromus dumetorum Lam.
* Bromus lateripronus St.-Lag.
* Bromus longipilus Kumm. & Sendtn.
* Bromus mairei Sennen & Mauricio
* Bromus nutans St.-Lag.
* Bromus scabriflorus Opiz
* Bromus setaceus Калып:Buckley
* Bromus sterilis Láng ex Kumm. & Sendtn.
* Bromus tectorius Dulac
* Festuca tectorum Jess.
* Genea tectorum (L.) Dumort.
* Schedonorus tectorum (L.) Fr.
* Zerna tectorum (L.) Panz.
һәм башкалар.
# Байгылыч

Байгылыч (чуаш. Кивĕ Эйпеç, рус. Байглычево ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Байгылыч
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 264 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,22%).
# Хоронъялы

Хоронъялы (чуаш. Хурӑнъял, рус. Хорнъялы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Хоронъялы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Хоронъялы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 67 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Зур Тукташ

Зур Токташи (чуаш. Мӑн Тукташ, рус. Большие Токташи) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Зур Тукташ
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Тукташ
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 176 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Марьяна Ро

Марья́на Ви́ктор кызы́ Рожко́ва (1999 елның 7 октябре, РФ, Южно-Сахалинск), Марьяна Ро буларак күбрәк танылган, — Россия видеоблогеры, җырчы һәм актриса.

# Марьяна Ро
## Тәрҗемәи хәле

1999 елның 7 октябрендә Южно-Сахалинск шәһәрендә туган. Кече апасы Марэся һәм олы абыйсы Мирослав бар.
15 яшеннән 18 яшьлек видеоблогер Ивангай белән якын мөнәсәбәтләрдә булган. 2016 елның декабрендә аларның аерылышуы билгеле булган.
2017 елның сентябрендә Марьяна Рожкова һәм рэпер Face арасында якын мөнәсәбәтләр турында билгеле булган.
2020 елның июлендә пансексуал буларак каминг-аут ясаган.
2022 елның гыйнваррынан Япониядә яши.

# Марьяна Ро
## Иҗаты

2013 елдан YouTube'та видеоблогер булып тора. Күпләр Рожкованың популярлыгының үсүен аның видеоблогер Ивангай белән якын мөнәсәбәтләре белән бәйлиләр.
2015 елның 19 сентябрендә үзенең беренче музыкаль синглын чыгарган, шуның белән музыкаль карьерасын башлаган.
# Комсомол районы (Чуашстан)

Комсомол районы (рус. Комсомольский район, чуаш. Комсомольски районĕ) — Чуашиянең көньяк-көнчыгышында урнашкан муниципаль район.
Административ үзәге — Комсомол авылы.

# Комсомол районы (Чуашстан)
## География

Чуашиянең көньяк-көнчыгышында урнашкан муниципаль район. Район территориясе 630,3 км². Төньякта Канаш районы, көньякта Батыр районы, көнбатышта Ибриси районы, көнчыгышта Ялчык районы һәм Татарстанның Кайбыч районы белән чиктәш.

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Тарих

Район 1939 елның 22 февралендә оеша.

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Халык

Халык саны 28,2 мең кеше (2009 елга)
Милли состав: чуашлар — 69,2%, руслар — 4,3%, татарлар — 26,2%

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Административ бүленеше

Районда 12 авыл жирлеге бар:
* Александровка авылы җирлеге — Александровка авылы
* Албус-Сөрбәй авылы җирлеге — Албус-Сөрбәй авылы
* Асан авылы җирлеге — Асан
* Каенлык авылы җирлеге — Починок-Быбыть
* Комсомольский авылы җирлеге — Комсомол
* Яңа Чаллы-Сөрбәй авылы җирлеге — Яңа Чаллы-Сөрбәй
* Кыр Сондыры авылы җирлеге — Кыр Сөндере
* Сөрбәй-Тукай авылы җирлеге — Сөрбәй-Тукай
* Тугай авылы җирлеге — Чуаш Тукае
* Урмай авылы җирлеге — Урмай
* Чичкан авылы җирлеге — Чурачык
* Шераут авылы җирлеге —Шераут

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Икътисад

Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит җитештерү.

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Матбугат

* «Каҫал ен» (чуаш)
* «Вакыт» (тат.)

# Комсомол районы (Чуашстан)
## Шәхесләр
### татарлар

* Ирек Наскаев (1954), педагог-хореограф, балетмейстер. Татарстан ССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1991).
# Воробьи (Мари Ил)

Воробьи (чирм. Воробьи, рус. Воробьи) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Воробьи (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Воробьи (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Воробьи (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (71,4%), чирмешләр (28,6%).
# Яңа Түмер

Яңа Түмер (чуаш. Тĕмер, рус. Новое Тинчурино ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Яңа Түмер
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 659 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,64%).
# Ласер (Югары Гаронна)

Ласер (фр. Lasserre) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Ойрисюрт

Ойрисюрт (чуаш. Уйриҫурт, рус. Ойрисюрт) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Ойрисюрт
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ойрисюрт
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 48 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (87%), руслар (13%) алып тора.
# Ташкент

Ташкент яки Ташкәнт (үзб. Toshkent, Тошкент) — Үзбәкстан башкаласы, Ташкәнт өлкәсенең административ мәркәзе. Халык саны буенча Үзбәкстанның һәм Үзәк Азиянең иң зур шәһәре. Илнең сәяси, икътисади, мәдәни һәм фәнни үзәге. Административ яктан 11 районга бүленә.
Шәһәрдә якынча 100 мең татар яши.

# Ташкент
## Физик-географик характеристика

Ташкент республиканың төньяк-көнчыгыш өлешендә Чирчик елгасы үзәнендәге тигезлектә, диңгез дәрәҗәсеннән 440-480 метр биеклектә урнашкан һәм 30 мең гектар территорияне били. Ташкенттан Көнчыгыш һәм төньяк-якөнчыгышка көнбатыш Тянь-Шань таулары урнашкан.

# Ташкент
## Транспорт

1905 елдан Ырынбур-Илецк-Актүбә-Кызылурда-Төркистан-Ташкент линиясендә соңгы станциясе.

# Ташкент
## Танылган кешеләр

    Шулай ук карагыз: Төркем:Шәхесләр:Ташкәнт.
* Зөлфия, шагыйрә.
* Гафур Голәм (1903-1966), Үзбәк ССР халык шагыйре.
* Владимир Иовлев (1920-1944), Советлар Берлеге каһарманы, танкист.
* Азиза Мөхәммәдова (Азиза, 1960), эстрада җырчысы.
* Ибраһим Гафуров, язучы, Үзбәкстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2017).
* Абдулла Авлони, язучы, драматург.
* Мирмөхсин (1921―2005), Үзбәкстан ССРның халык язучысы (1981).

# Ташкент
## Танылган кешеләр
#### Татарлар, башкортлар

* Яна Батыршина (07.10.1979) — спортчы (нәфис һимнастика), Россиянең атказанган спорт мастеры.
* Нәфисә Гыйльманова (24.09.1965) — рәссам, педагог.
* Люция Җәлилова (1936), кинорежиссер. Муса Җәлилнең кызы.
* Хәлимә Искәндәрова (19.05.1940) — театр һәм кино актеры, Татарстанның атказанган артисты (1992).
* Салават Котышев (1976), «Уфа» (2008―2011), «Калуга» (2014 елдан) халыкара аэропортлары генераль директоры. БР атказанган юристы (2010).
* Ринат Мәһдиев (11.03.1960) — Санкт-Петербург татар мохтарияте рәисе, доцент, фән кандидаты.
* Тимур Сафин (04.08.1992) — спортчы (фехтование), Олимпия чемпионы (2016).
* Фәрит Сәйфелмөлеков (19.11.1930-04.06.2016), журналист.
* Рөстәм Уразаев (21.01.1958―18.05.2023) — кино режиссёры һәм артисты, шоумен.
* Галиәсгар Фәтхуллин (1948), кино режиссеры. Үзбәк ССРның атказанган артисты (1979). З. Р. Фәтхуллинның улы.
* Дилшат Фәтхуллин (1940―2020), кинооператор, ССРБ Дәүләт бүләге иясе. З. Р. Фәтхуллинның улы.
* Зиннәт Фәтхуллин (1903—1988), язучы, драматург, Үзбәк ССР халык язучысы (1983). Ташкәнтта вафат.
* Фирүзә Хәлдәрова ({11.10.196?), җырчы, 1995 елдан Үзбәкстан дәүләт филармониясенең Хор капелласы артист-вокалисты (солист), БР атказанган (2011), ТР атказанган (2014) һәм халык (2023) артисты.

# Ташкент
## Татар матбугаты

* Асия
* Бәйнәлмиләл
* Киңәш
* Кызыл йолдыз
* Кызыл юл
* Мәгариф атнасы
* Олуг Төркестан
* Очкын
* Халык дарелфөнүне
* Шураи Ислам
* Шәрекъ

# Ташкент
## Дин
#### Ислам

* Минор мәчете
# Икково

Икково (чуаш. Иккасси, рус. Икково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Икково
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Икково
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 516 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Ле-Буше-Мон-Шарвен

Ле-Буше-Мон-Шарвен (фр. Le Bouchet-Mont-Charvin) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Фаверж кантонына карый.

# Ле-Буше-Мон-Шарвен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,52 км².
# Нигяр ханым

Нигяр ханым (тур. Nigâr Hanım, ғосман. نگار خانم; 1856, Истанбул, — 1 апрель, 1918, Истанбул) — госман шагыйрәсе һәм язучысы.

# Нигяр ханым
## Биографиясе

Нигяр ханым килеп чыгышы буенча венгр, аның атасы Макар Госман-паша Венгрия революциясе (1848-1849) башланганнан соң 1848 елда Венгрияндан Госман империясенә кача. Нигяр 1856 елда Истанбулда туа. Ул шәһәрнең Кадыкей районындагы француз мәктәбендә укый, бик иртә яшеннән фортепианода уйнарга өйрәнә, моннан тыш төрек, гарәп һәм фарсы телләрен репетитор ярдәмендә өйрәнә. Аннары ул француз, грек, немец телләрен бик яхшы белә; итальян, әрмән, гарәп, фарсы һәм венгр телләрендә чагыштырмалы яхшы күләмдә укый һәм яза, гомуми алганда сигез телне белә. Көнчыгыш һәм Көнбатыш мәдәниятләрен яхшы белә: француз әдәбиятен яратып укый һәм француз телендә шигырьләр яза башлый. Башта язылган шигриятенә традицион диван стиле хас, әммә соңрак иҗаты Мәхмүт Экрем Рэджаизаде һәм башка авторлар иҗаты йогынтысы астында модерн стилен яхшы күрә башлый. Нигяр ханым төрек әдәбиятенә көнбатыш стилен кертә һәм Танзиматттан соңгы чорда Госман империясенең алдынгы шагыйрәсе булып китә. Аның шигриятенә хатын-кыз стиле хас. Шул ук вакыттагы төрек газеталарында да аның шигъри юллары еш кына басылып чыга.
Гуманитар эшмәкәрлеге өчен ул солтан Габдел Хәмиттән II дәрәҗә Шәфкатьлелек орденын ала.
Гомеренең соңгы елларында, авыру сәбәпле, кеше арасына сирәк чыга, бикләнеп өйдә утыруны хуп күрә. Нигяр ханым Истанбулда 1918 елның 1 апрелендә вафат була.

# Нигяр ханым
## Шәхси тормышы

Атасы аны ундүрт яшендә кияүгә бирә, әммә берничә елдан соң никах таркала, һәм алар аерылыша. Нигярнең Салих Керамет улы булуы билгеле. Ул Госман империясенең соңгы хәлифе Габдел-Мәҗит Икенченең балаларын укыта. Госманнар династиясе әгъзаларын илдән куу турында 1924 елның 3 мартында 431 нче санлы канун чыкканнан соң Салих Керамет Габдел Мәҗит белән бергә Төркиядән чыгып китә.
Үз дәвере өчен Нигяр ханым җәмгыяттә билгеле шәхес була. Шагыйрә карьерасыннан тыш, аның яшәү рәвеше җәмгыяткә һәм XIX гасыр азагында — XX гасыр башында хатын-кызларның киләчәк тормышына зур йогынты ясый. Ул, феминистка булмавына карамастан, хатын-кызлар хокуклары турындагы карашлары үз заманыннан шактый алда бара.

# Нигяр ханым
## Библиографиясе

Шигырьлардан тыш Нигяр ханым берничә чәчмә әсәр яза һәм тәрҗемәләр белән шөгыльләнә.
Аның төп эшләренең исемлеге:
Шигърият:
* I Efsus (1877)
* II Efsus (1891)
* Nîrân (1896)
* Aks-i Sada (1900)
* Safahat-Kalb ı (1901)
* Elhan-Vatan ı (1916)
Пьесасы:
* Tesir-i Aşk
Мемуарлары:
* Hayatımın Hikâyesi (1959 басыла)
# Куак

Куак — үсемлекләрнең тереклек формасы, агачлардан аермалы буларак, биеклеге 0,8—6 метр булган, төп кәүсәсе булмаган, ә еш кына янәшә үсә һәм бер-берсен алыштыра торган берничә яки күп сабаклы күпьеллык агаччыл үсемлекләр. Гомер озынлыгы 10-20 ел.
Ешрак урманнар чигендә урнашканнар (куаклык даласы, урман-тундра). Урманнарда гадәттә урман астын барлыкка китерә.
Озак яшәүчәнлеге буенча күпчелек куаклар күпьеллык үсемлекләр һәм агачлар арасында классификацияләнәләр. Кайберләре бары тик биш ел гына яхшы шартларда яши. Башкалары, гадәттә эрерәк һәм агачлырак булганнар, 70 елдан артык яши. Уртача алганда алар сигез елдан соң үлә.
Куаклар урыны — табигый ландшафт ул, анда төрле куаклыклар өстенлек итә. Бакчаларда һәм паркларда нигездә куаклар өчен бүленгән өлкә (хәзер, йөз ел элек булганга караганда, азрак модада) куаклык, куаклык каймасы яки куаклык бакчасы дип атала. Куакларның чәчәк ату өчен үстерелгән бик күп бакча сортлары бар, ә кайчакта хәтта яфрак формасы яки төсе өчен дә үстерәләр.
Агачлар һәм үләнчел үсемлекләр белән чагыштырганда, куаклар кулинариядә азрак кулланыла. Җиләк китерә торган берничә төрдән тыш, аларның бик азы гына турыдан-туры ризыкка кулланыла. Кулланылганнары лаванда һәм роза кебек хуш исле берничә төрне һәм медицинада кулланыла торган үсемлекләрнең киң спектрын үз эченә ала. Чәй һәм кофе агачлар һәм куаклар чигендә урнашкан;аларны гадәттә куак зурлыгындагы үсемлекләрдән җыялар, ләкин үсәргә калдырсалар, алар кечкенә агач булырлык зур булырлар.

# Куак
## Әдәбиятта

Татар әдәбиятында Афзал Шамовның 1944 елда «Кызыл сугышчы» газетасында басылган «Куаклар арасында» хикәясе билгеле.
# Масканур (Морке районы)

Масканур (чирм. Масканур, рус. Масканур) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Масканур (Морке районы)
## Сәгать поясы

Масканур (Морке районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Масканур (Морке районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Нурумбал (Яңа Торъял районы)

Нурумбал (чирм. Нурӱмбал, рус. Нурумбал) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Нурумбал (Яңа Торъял районы)
## Сәгать поясы

Нурумбал (Яңа Торъял районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нурумбал (Яңа Торъял районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Мертола (фрегезия)

Мертола — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Мертола муниципалитетына карый.

# Мертола (фрегезия)
## Географиясе

Мәйданы — 318,13 км².
# Шабан (Самар өлкәсе)

Шабан (рус. Шабановка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.

# Шабан (Самар өлкәсе)
## Сәгать поясы

Шабан (Самар өлкәсе) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Шабан (Самар өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Пумор

Пумор (чирм. Пумыр, рус. Пумор) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Пумор
## Сәгать поясы

Пумор Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пумор
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Мира-де-Айре

һәм
Мира-де-Айре — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Порту-ди-Мош муниципалитетына карый.

# Мира-де-Айре
## Географиясе

Мәйданы — 16,77 км².
# Лореду (Санта-Мария-да-Фейра)

Лореду — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетына карый.

# Лореду (Санта-Мария-да-Фейра)
## Географиясе

Мәйданы — 8,67 км².
# Бялысток

Бялысток яки Белосток (пол. Białystok, белар. Беласток, литв. Balstogė, рус. Белосток) — Польша шәһәре, Подлясье воеводалыгының административ үзәге.
Халык саны — 294 001 кеше (2011).

# Бялысток
## География

Шәһәр Супрасль елгасында, Төньяк Подлясье түбәнлегендә, Варшаудан 188 километр төньяк-көнчыгышрак урнакан.

# Бялысток
## Тарих

Беренче тапкыр 1437 елда телгә алына.
1749 елда шәһәр статусы бирелә.
Речь Посполитаяның өченче бүлүе буенча (1795 ел) Пруссия составына кертелә. Тилзит солыхы буенча (1807 ел) Наполеон тарафыннан Россия империясе составына тапшырыла.
1842 елга кадәр Россия империясенең Белосток өлкәсе үзәге, 1842 елдан — Гродно губернасыеың өяз шәһәре.

# Бялысток
## Тарих
### Беренче бөтендөнья сугышы

Беренче бөтендөнья сугышы барышында 1915 елның 13 августында шәһәр алманнар тарафыннан басып алына. 1918 елның мартында Белорус Халык Республикасы өлеше булып игълан ителә. 1919 елның 19 февралендә Польша тарафыннан басып алына. 1920 елның 28 июлендә Кызыл Армия Бялыстокны ала, шәһәрдә Польшаның коммунистик хөкүмәте оештырыла. Бер ай үткәч поляклар тарафыннан кайтарыла.
1919–1939 елларда — Польшаның Бялысток воеводалыгының үзәге.

# Бялысток
## Тарих
### Икенче бөтендөнья сугышы

1939 елның сентябрьдә алманнар тарафыннан басып алына, ләкин Молотов-Риббентроп килешүе буенча шунда ук ССРБ составына тапшырыла. 1944 елга кадәр БССРның Беласток өлкәсе үзәге булып торган. 1941 елның 27 июнендә алманнар шәһәрне кабаттан басып алалар, шуның белән бергә шәһәр тирәсендә Бялысток-Минск сугышы барышында 10-нче совет армиясе чолганышка эләккән.
Нацист оккупациясе вакытында — Бялысток окургы үзәге.
1944 елның июльдә шәһәр Кызыл Армия тарафыннан азат ителә, ә шул ук елның сентябрьдә Бялысток янәшәсендә булган районнары белән Польшага тапшырыла.

# Бялысток
## Милли состав

| 2002 елдагы милли состав: поляклар – 93,4 % (272 266); белоруслар – 2,55 % (7 434); украиннар – 0,14 % (417); руслар – 0,06 % (194); татарлар – 0,06 % (189); башкалар – 3,73 % (10,883). | 1921 елдагы милли состав:: яһүдләр – 48,4 % (37 186); поляклар – 46,6 % (35 832); алманнар – 1,99 % (1 529); руслар – 1,93 % (1 486); белоруслар – 0,8 % (629); литвалылар – 0,05 % (40); башкалар – 0,11 % (90). | 1897 елдагы милли состав: яһүдләр – 62 % (40 972); поляклар – 17,2 % (11 385); руслар – 10,2 % (6 797); алманнар – 5,6 % (3 705); белоруслар – 3,7 % (2 447); литвалылар – 0,01 % (13); башкалар – 1,07 % (713). |

# Бялысток
## Икътисад

Азык-төлек, агач эшкәртү, керамик сәнәгатьләре, машиналар төзү.

# Бялысток
## Мәгариф

Шәһәрдә 15 югары уку йорты урнаша; 1997 елда Бялысток дәүләт университеты ачылган.
# Күл Сырма

Күл Сырма (чуаш. Кӳл-Ҫырма, рус. Кюль-Сирма) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Күл Сырма
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Күл Сырма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 93 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.