yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мурынг-Я

Мурынг-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тол-Я елгасының уң ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Мурынг-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300025281
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302528
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# IC 2205

IC 2205 — Җәүза йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2205
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2205, PGC 21773, AGC 170477, SDSS J074654.58+265220.4, NPM1G +26.0122, Z 148-15, UZC J074654.6+265221, Z 0743.8+2700, LEDA 21773 һәм Gaia DR2 874938031366744704 буларак та сурәтләнә.
# Мелито-ди-Порта-Сальво

Мелито-ди-Порта-Сальво — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Реджо-ди-Калабрия провинциясе составына керә.

# Мелито-ди-Порта-Сальво
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Сан-Лоренцо (Италия), Монтебелло-Ионико һәм Рогуди коммуналары белән чиктәш.
# Шимваж

һәм
Шимваж (таулы чирм. Оврашныр, рус. Шимваж) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Шимваж
## Сәгать поясы

Шимваж Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шимваж
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Барок (посёлок, Любанский районы)

Барок (белар. Барок) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Барок (посёлок, Любанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Дмитрий Обухов

Дмитри Обухов (Дмитри Алексей улы Обухов, 9 июль 1983(1983-07-09) (41 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — РФ һоккейчесе (һөҗүмче), Россия чемпионы (2006, Казан «Ак Барс»ы составында), өч мәртәбә Гагарин кубогы иясе (2009, 2010, 2018).
# Товена (Тревизо)

һәм
Товена — Италиянең Венеция төбәге Чизон-Ди-Вальмарино өязендә урнашкан торак пункт.

# Товена (Тревизо)
## Географиясе

Товена Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Товена (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шатийон-ле-Дюк

Шатийон-ле-Дюк (фр. Châtillon-le-Duc һәм фр. Commune-du-Bellevue) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# IC 5209

IC 5209 — Торна йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 5209
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5209, PGC 68722, ESO 345-4, 2MASX J22230906-3759356, ESO-LV 345-0040, 6dFGS gJ222309.2-375937, LEDA 68722, APMBGC 345+124-097 һәм DUGRS 345-010 буларак та сурәтләнә.
# HD8520

HD8520 — Тукан йолдызлыгында урнашкан A3/5mA9-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,43 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ереван

Ерева́н (әрм. Երևան) — Әрмәнстанның башкаласы. Аракс елгасының сул ярында, Арарат үзәнлегендә урнашкан. Халык саны буенча Әрмәнстанның иң эре шәһәре. Халык саны 1 121 900 кеше тәшкил итә. Шәһәрнең мәйданы — 300 км².
Ереван илнең иң мөһим транспорт төене булып һәм шулай ук сәяси, икътисади, мәдәни һәм фәнни үзәге булып тора. Шәһәрнең ике аэропорты бар. 1981 елдан башлап метрополитен эшли.

# Ереван
## Тарих
### Нигезләнүе

Әрмән риваятьләре буенча шәһәрнең нигезләнүен Нухка барып тоташа. Шәһәрнең нигезләнү датасы буларак хәзерге Ереванның көньяк читендә урнашкан Урарту шәһәре Эребунига нигез салу датасы булган б.э.к. 782 ел исәпләнә.

# Ереван
## Күренекле кешеләре

* Регина Казарян, рәссам.
* Рубен Мирзаханян (1959), «Текеян» мәдәни союзы рәисе, Хачатур Абовян исемендәге Әрмән дәүләт педагогия университеты ректоры.
* Елена Алексанян (1933—2008), әдәбият белгече һәм тәрҗемәче, филология фәннәре докторы, профессор.

# Ереван
## Тугандаш һәм партнер шәһәрләр

| Антананариву, Мадагаскар Әстерхан, Россия Афиннар, Греция Бәйрут, Ливан Братислава, Словакия Волгоград, Россия Димәшкъ, Сүрия Исфәһан, Иран Калининград, Россия Каррара, Италия | Кембридж, АКШ Киев, Украина Кишинев, Молдавия Лион, Франция Лос-Анджелес, АКШ Марсель, Франция Калып:Байрак/Беларус Минск, Беларус Монреаль, Канада Мәскәү, Россия | Одесса, Украина Париж, Франция (партнер шәһәр) Подгорица, Черногория Санкт-Петербург, Россия (1997 ел) Сан-Паулу, Бразилия Ставрополь, Россия Тындагы Ростов, Россия Тбилиси, Грузия Флоренция, Италия |
# Абрантиш

Абрантиш (порт. Abrantes) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Сантарен округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Абрантиш
## Тарихы

Шәһәр 1179 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Рибатежу провинциясенә караган.

# Абрантиш
## Географиясе

Мәйданы — 714,69 км². Муниципалитет составына Бемпошта (Абрантиш), Фонтиш (Абрантиш), São Miguel do Rio Torto e Rossio ao Sul do Tejo, Карвальял (Абрантиш), Риу-ди-Моиньюш (Абрантиш), Abrantes (São Vicente e São João) e Alferrarede, Aldeia do Mato e Souto, Alvega e Concavada, São Facundo e Vale das Mós, Трамагал, Мартиншел, Моришкаш һәм Пегу (Абрантеш) фрегезияләре керә.
# Укропишки

Укропишки (белар. Укропішкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Укропишки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Актарһүссам (Османгази)

Актарһүссам (төр. Aktarhüssam) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 4862

NGC 4862 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4862
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Francis Leavenworth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Байдарлы

Байдарлы (әзери. Baydarlı) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
# (14098) Šimek

(14098) Šimek — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14098) Šimek
## Тарихы

1997 елның 24 августында А. Галад, А. Правда тарафыннан Модра обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 QS» саналган.
# Закир Батраев

Закир Батраев, Закир Солтан улы Батраев (1936 елның 11 октябре, ССРБ, Үзбәк ССР, Бохара) — нәкышче рәссам, педагог, Татарстан (1992) һәм РФ (1993) рәссамнар берлекләре әгъзасы, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), Казан дәүләт архитектура-төзелеш университетының атказанган хезмәткәре (2005), профессор, ЮНЕСКО сынлы сәнгать халыкара ассоциациясе (ингл. International Association of Art (IAA/AIAP), UNESCO) әгъзасы.

# Закир Батраев
## Тәрҗемәи хәле

1936 елның 11 октябрендә Бохарада туган. Гаиләсе белән Сарытау өлкәсе Пугачев шәһәренә күчә, балачагы шунда уза, татар мәктәбендә укый. Казан сынлы сәнгать училещесын (1959), «Рәссам-нәкышче» белгечлеге буенча Ташкәнт театр-сәнгать институтының (2012 елдан Мәннан Уйгур исемендәге Ташкәнт дәүләт сәнгать институты, үзб. Mannon Uygʻur nomidagi Toshkent davlat sanʼat instituti) станок нәкыше факультетын (1965) тәмамлаган.
1966—1968 елларда РСФСР сәнгать фондының Татарстан бүлеге рәссамы.
1968 елдан 49 ел буена Казан дәүләт архитектура-төзелеш университетының архитектура факультетында рәсем һәм нәкыш укытучысы: 1968—1992 елларда архитектур проектлау кафедрасы ассистенты, өлкән укытучысы; 1977—1980 елларда архитектура факультеты деканы; 1992 елдан сынлы сәнгать кафедрасында: 1992—2002 елларда доцент, 2002—2013 елларда профессор.

# Закир Батраев
## Иҗаты

600дән артык нәкыш һәм графика эшләре авторы. Халыкара, бөтенсоюз, бөтенроссия, республика күргәзмәләрендә катнаша: Токио (1991), Мәскәү (1970-1990, 2000), Ташкәнт (1965), Горький (1975), Уфа (1977), Бакы (1983), Казан (1970—2003, 15 мәртәбә). Шәхси күргәзмәләре үтә: Казанда (Ливадия, 1974; КИСИ, 1975, 1985; Галимнәр йорты, 1990, Рәссамнар берлеге күргәзмәләр залы, 1992; «Хәзинә», 2011), Мәскәүдә (1971, 1976, 1989, 1998, 2000) һ. б.
Эшләре РФ, Токио (Япония), Сиәтл (АКШ), Харбин (Кытай) сәнгать галереяларында, Англия, Франция, элекке Югославия илләре, Төркия, Мисыр, Маҗарстан, Исраил, Грециядә шәхси тупланмаларда саклана. Дистәгә якын эше Татарстан сынлы сәнгать музеенда, 3 эше Әлмәтнең сәнгать галереясында урын алган.

# Закир Батраев
## Рәсемнәренең тематикасы

* Портретлар
** «Шагыйрь Габдулла Тукай», «Композитор Ренат Еникеев», «Композитор Анатолий Луппов» һ.б.
* Казан күренешләре, меңъеллык шәһәрнең тарихи-архитектура һәйкәлләре, иске агач йортлары
** «Әҗем мәчете»
** «Сөембикә манарасы»
* Урта Азия архитектура үрнәкләре: туган (Бохара), укыган (Ташкәнт) җирләре
** «Сәмәркандта Биби ханым мәчете»
* Африка, Испания, Греция, Венецияга сәяхәт тәэсирләре
* Мисыр пиармидалары
* Һиндстан күренешләре
* Себер пейзажы
* Памир, Тянь-Шань, Һималай, Арарат, Альп таулары, Кавказ таулары манзаралары
* Натюрмортлар

# Закир Батраев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1989 — ССРБ югары мәктәбе отличнигы
* 1991 — Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе
* 2005 — Казан дәүләт архитектура-төзелеш университетының атказанган хезмәткәре
* 2017 — ТР Президенты Рәхмәте
# Херришрид

Херришрид (алман. Herrischried) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Херришрид
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 37,5 км² (1980). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 884 метр һәм 882 метр биеклектә урнашкан.
# Тагильцы (Тәүде шәһәр округы)

Тагильцы (рус. Тагильцы) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.

# Тагильцы (Тәүде шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Тагильцы (Тәүде шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), татарлар (7%).
# Кәкемҗан

Кәкемҗан (каз. Кәкімжан) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кәкемҗан
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Пюль-Кы (Ратта кушылдыгы)

Пюль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ратта елгасының уң ярыннан 96 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 92 км.

# Пюль-Кы (Ратта кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300064065
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306406
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Газибей (Каракөпрү)

Газибей (төр. Gazibey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Любовидза

Любовидза — Польшаның Лодзь воеводалыгы Дмосин гминаcында урнашкан авыл.

# Любовидза
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сважув

һәм
Сважув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Олесно гминасында урнашкан авыл.

# Сважув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда (Пуебло Нуево)

Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пуэбло-Нуэво муниципалитеты составына керә.

# Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда (Пуебло Нуево)
## Географиясе

Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда (Пуебло Нуево)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Торо Пинто де лос Эрманос Москеда (Пуебло Нуево)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Подкаст

Подкаст (инг. podcasting) сүзе Apple ширкатенең iPod исемле MP3 уйнаткычларыннан килә. Подкаст технологиясе, кыскача әйткәндә, шуннан гыйбәрәт: MP3 форматында язылган радиотапшырулар интернет аша үзеннән-үзе сезнең санакка йөкләнелә. Сез үзегезгә уңайлы вакытта теләгән тапшыруыгызны тыңлый аласыз. Моның өчен йөкләү программасы һәм MP3 уйнаткыч кына кирәк.

# Подкаст
## Эшләү тәртибе

Подкаст RSS технологиясенә нигезләнгән. Тапшыру эфирда яңгыраганнан соң, MP3 форматындагы язма сайтка урнаштырыла, ә тапшыруның исеме һәм адресы күрсәтелгән хәбәр RSS агымында пәйда була. Сезнең санакта урнаштырылган подкаст йөкләүче махсус программа яңартуларны даими тикшереп тора һәм яңа язма табылу белән аны сезнең санакка йөкли. Сез бу язманы санакның үзендә яисә берәр кесә җайланмасына (MP3 уйнаткыч, кесә телефоны йә кесә санагына) күчереп тыңлый аласыз.

# Подкаст
## Программалар
### iTunes

Подкаст технологиясенең башында торган һәм куллануда иң уңай програмның берсе – iTunes дип атала. Аны санакка урнаштырганнан соң, сезне кысыксындырган каналларга язылырга кирәк. Бер көйләп куйганнан соң iTunes программасы iPod уйнаткычларына язмаларны автоматик рәвештә үзе күчерә. Хәтерне тутырмас өчен, программа иске язмаларны сөртеп бара ала.

# Подкаст
## Программалар
### iPodder

Санак белән дусрак булган кулланучылар iPodder программасын сайлый ала. Аның мөмкинлекләре тагы да күбрәк. Әйтик, анда яңартуларны тикшерү вакытын төгәл билгеләп куеп була. Бу программа Windows белән бергә җигелә һәм сиздермичә генә үз эшен башкара.
Программаларның икесе дә бушка таратыла.
# Эндрихово (Мронговский повяты)

Эндрихово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Сорквиты гминасында урнашкан авыл.

# Эндрихово (Мронговский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ка Нова (Болонья)

Ка Нова — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастильоне-дей-Пеполи өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Нова (Болонья)
## Географиясе

Ка Нова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Нова (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вайтсборо (Алабама)

Вайтсборо — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вайтсборо (Алабама)
## Географиясе

Вайтсборо халык санын алу урыны мәйданы — 45,312099 км², 45,338227 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1063 Фут биеклектә урнашкан.
# Гаар

Гаар (фр. Gahard) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Шамил Башкиров

Шамил Башкиров, Шамил Шаһвәли улы Башкиров, рус. Башкиров Шамиль Шагивалеевич (Шахвалеевич) (1927-2010) — галим-физик, физика-математика фәннәре докторы (1970), професор (1971), ТР ФА мөхбир-әгъзасы (1994), РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1980). КФУның шәрәфле профессоры (2004).
КФУда яңа фәнни юнәлешне (Мессбауэр спектроскопиясе) нигезләүче.

# Шамил Башкиров
## Тәрҗемәи хәле

1927 елның 1 гыйнварында Казанда, Татарстан АССР дәүләт эшлеклесе Шаһвәли Башкиров гаиләсендә туган. Әти-әнисе репрессияләнгән. Казан дәүләт университетының физика-математика факультетын бик яхшыга тәмамлаган (1951). «К теории парамагнитной спин-решеточной релаксации» темасына физика-математика фәннәре кандидатлыгына (1958, җитәкчесе С.А. Альтшулер) һәм «Применение ядерного гамма-резонанса к исследованию парамагнитных кристаллов» темасына докторлык диссертациясе (1971) яклаган.

# Шамил Башкиров
## Хезмәт юлы

* 1951-1955 Мари дәүләт педагогия институтының физика кафедрасы ассистенты.
* 1957-1960 Казан дәүләт педагогия институтының физика кафедрасында өлкән укытучы.
* 1960-1969 Казан дәүләт университетында теоретик һәм эксперименталь физика кафедрасы доценты.
* 1969-1994 КФУ каты җисем физикасы кафедрасын оештыручы һәм мөдире, 1971-2010 кафедра профессоры.

# Шамил Башкиров
## Гыйльми эшчәнлеге

Магнит резонансы һәм парамагнит релаксациясе буенча белгеч буларак, мессбауэр спектроскопиясен тикшерү төркеме (лаборатория 1969 елда кафедра итеп үстерелә) оештыра. Гомуми физика, теоретик физика, каты җисем физикасы буенча 320 дән артык фәнни хезмәте нәшер ителгән. Магнитлы җисемнәрнең, ферритларның микротөзелешен гамма-резонанслы тикшерүе белән халыкара абруй казана. 26 фән кандидаты (шул исәптән, Мисыр, Сүрия, АКШ өчен), 4 фән докторы әзерләгән.

# Шамил Башкиров
## Фәнни хезмәтләре

* О поляризации ядерных моментов и ширине линии ядерного резонанса в кристаллах солей иона Сu2+ // Журнал экспериментальной и теоретической физики. 1958. Т. 35, вып. 3;
* О влиянии оптического излучения на электрическое квадрупольное взаимодействие ядра парамагнитного иона // Письма в Журнал экспериментальной и теоретической физики. 1966. Т. 3, вып. 6;
* Влияние обменного взаимодействия магнитных ионов на интенсивность мессбауэровского спектра // Физика твердого тела. 1967. Т. 9, № 10;
* Магнитная микроструктура ферритов. Казань, 1978;
* Кинетика фазообразования в процессе синтеза алюминий-замещенного гексаферрита // Неорганические материалы. 1999. Т. 35, № 12;
* Мессбауэровские исследования некоторых систем перовскитподобных оксидов // Исследовано в России: электронный журнал. 2004;
* Магнитное упорядочение и электрические свойства ферриманганитов. Saarbrücken, Deutschland, 2010.

# Шамил Башкиров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1980 РСФСР атказанган фән эшлеклесе.
* 2004 КФУның шәрәфле профессоры.
# Сламино

Сламино — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. Тунджа җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сламино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 137 метр биеклектә урнашкан.
# Эрдоган (Варто)

Эрдоган (төр. Erdoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Садыкбагы (Сивриһисар)

Садыкбагы (төр. Sadıkbağı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ситрус-Парк (Аризона)

Ситрус-Парк — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ситрус-Парк (Аризона)
## Географиясе

Ситрус-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 15,026393 км², 15,026493 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (10168) Stony Ridge

(10168) Stony Ridge (лат. Stony Ridge) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10168) Stony Ridge
## Тарихы

1995 елның 4 февралендә J. B. Child, J. E. Rogers тарафыннан Stony Ridge обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 CN» саналган.
# Танаба-Яха

Танаба-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Теня-Яха елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Танаба-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300077347
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307734
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3