yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Корбанбай Биккенәев

Корбанбай Биккенәев (1870, Тәтеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 1940 елдан иртә түгел, СССР) — җәмәгать эшлеклесе, Зима мәчете мулласы һәм мәчет каршындагы мәктәп укытучысы.
1938 елда кулга алынып, 1940 елда мәхкәмә карары буенча 5 елга Новосибир өлкәсенә сөрелә.
# Añkan Kalayanapoñ

Añkan Kalayanapoñ (tay. อังคาร กัลยาณพงศ์; 1926 yılnıñ 13 fevrale, Siam, Nakhonsitthammarat — 2012 yılnıñ 25 avgustı, Tailand, Bangkok, Watthana) — kürenekle Tailand şağire häm rässamı. 1986 yılda SEATO ädäbi premiäsen alğan. 1989 yılda Tailand xalıq artistı isemen alğan.

# Añkan Kalayanapoñ
## İrtä yılları

Añkan Kalayanapoñ Tailandnıñ könyağında Nakhonsitthammarat provinsiäsendä tuğan. Yuğarı sıynıflarda uqığanda ul şiğirlär yaza başlağan. Mäktäptän soñ Añkan Sinlapakon universitetına uqırğa kergän, anda anıñ uqıtuçılarınıñ berse universitetqa nigez saluçı kürenekle italyan arxitektorı häm skulptorı Silpa Bhirasri (çın iseme — Korrado Feroçi) bulğan.

# Añkan Kalayanapoñ
## Karyerası

1950-yıllarda ul üzeneñ xezmätlären bastıra başlağan. Tay şiğriätendä novator. Küp kenä ädäbiät belgeçläre süzlärençä, näq menä Kalayanapoñ traditsion tay ısulı häm yaña tendensiälär arasında küper tözegän. Şağir üz şiğirlärendä söyläm leksikasın, neologizmnarnı, inglizçäleklärne qullanğan, paradokslarğa häm oksümoronnarğa moda kertkän. Şiğirlär yazu belän genä tügel, räsem sänğäte belän dä şöğellängän. Anıñ eşläre Tailandta da, çit illärdä dä tanılu alğan.
Üzeneñ şiğirlärendä mäñgelek ilahi maturlıq ideyasın assızıqlağan. Monnan tış, klassik buddaçı dönyağa qaraşına ayırım ähämiät birgän. Tailandnıñ tarixi ütkänen ideallaştırğan. Şağur fikerençä, Ayutthaya patşalığı çorı — Tailandnıñ altın yılları, Ayutthaya — ideal’ däwlät ürnäge.
Añkan Kalayanapoñnıñ iñ yaqtı äsärläreneñ berse bulıp «Bangkok — Tailand» poeması sanala, anda ul zamança tay cämğiäten tänqitli. Moña oxşaş tema «Qaşıq belän diñgez çumırıp alırğa» şiğırendä dä kütärelgän ide.
«Yıllıq büläklär» şiğirlär cıyıntığında ekologiä temasın kütärä, xökümätne Tailandnıñ milli baylıqların urlağan öçen tänqitli. Şağir fikerençä, tabiğät üzeneñ berençel qiäfätendä qalırğa tieş.
Küp kenä ictimaği häm säyäsi eşleklelär Añkan Kalayanapoñ icatın añlamağannar häm qabul itmägännär. Şuña da qaramastan, Tailand patşalığınıñ zamança ädäbi cämğiäte talantlı icatçını maqtamıy almağan: Añkan berniçä tapqır cirle ädäbi premiälär laureatı bulğan. 1986 yılda SEATO ädäbi premiäsendä büläklänüwe anıñ professionallegen häm talantın tağın ber raslağan.

# Añkan Kalayanapoñ
## Şäxsi tormışı

Añkan öylängän bulğan, anıñ öç balası (ber ulı häm ike qızı) bulğan. 2006 yılda ul Tailand premyer-ministrı Thaksin Çinawatqa qarşı protest beldergän häm anıñ otstavkasın taläp itkän «sarı külmäklelär»ne xuplağan.
2012 yılda Añkan Bangkok xastaxanäläreneñ bersendä wafat bulğan.
# Лестунь (Вранча)

Лестунь — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Думитрешть (коммуна) коммунасына карый.

# Лестунь (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 419 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Колувере (Вәике-Маарья)

Колувере (эст. Koluvere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# I Фабри (Арецо)

I Фабри — Италиянең Тоскана төбәге Кастильон-Фьорентино өязендә урнашкан торак пункт.

# I Фабри (Арецо)
## Географиясе

I Фабри Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# I Фабри (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ранчо Гверо (Ромита)

Ранчо Гверо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Гверо (Ромита)
## Географиясе

Ранчо Гверо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Гверо (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Гверо (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Бербулешть

Бербулешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. Яломица коммунасына карый.

# Бербулешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Галето (Падова)

Галето — Италиянең Венеция төбәге Оспедалетто-Эуганео өязендә урнашкан торак пункт.

# Галето (Падова)
## Географиясе

Галето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Галето (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хрустово (Оборницкий повяты)

Хрустово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Оборники гминасында урнашкан авыл.

# Хрустово (Оборницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Безенгран

Безенгран (фр. Bésingrand) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Әлемде

Әлемде (каз. Әлемді) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Әлемде
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Даначаер (Сындыргы)

Даначаер (төр. Danaçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сындыргы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бардувиль

Бардувиль (фр. Bardouville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Күлавыл

Күлавыл (Озерная) — Төмән өлкәсенең Яулы Тура районында урнашкан торак пункт.

# Күлавыл
## Сәгать поясы

Күлавыл Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Күлавыл
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулы Тура өязенә караган.

# Күлавыл
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 100,0%.
# Гранха Паула (Ринкон де Ромос)

Гранха Паула — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Гранха Паула (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Паула (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Рагоська

Рагоська — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Рагоська
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200412110000005047
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000504
* Бассейн коды — 08.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Хардимэн (округ, Техас)

Хардимэн — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Куана шәһәре.

# Хардимэн (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.

# Хардимэн (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 4724 кеше тәшкил иткән.

# Хардимэн (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1800 км² тәшкил итә.
# Летняя (Ёрса кушылдыгы)

Летняя — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Ёрса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 97 км.

# Летняя (Ёрса кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000081335
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008133
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Небида

Небида — Италиянең Сарденья төбәге Иглезиас өязендә урнашкан торак пункт.

# Небида
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Подзакшувек

Подзакшувек — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тчув гминасында урнашкан авыл.

# Подзакшувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Баербашы (Ешилова)

Баербашы (төр. Bayırbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Ешилова илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гори (Техас)

Гори — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Гори (Техас)
## Тарихы

Гори шәһәре елда нигезләнгән.

# Гори (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,754948 км², 3,754942 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 443 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бутлеров (ай кратеры)

Бутлеров (лат. Butlerov) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 38,77 км булган кратер.

# Бутлеров (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Александр Михайлович Бутлеров (1828—1886) хөрмәтенә бирелә.

# Бутлеров (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Шакпак (Костанай өлкәсе)

Шакпак (каз. Шақпақ) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Шакпак (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Вя А. Коломби (Бергамо)

Вя А. Коломби — Италиянең Ломбардия төбәге Мизано-ди-Джера-д'Адда өязендә урнашкан торак пункт.

# Вя А. Коломби (Бергамо)
## Географиясе

Вя А. Коломби Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вя А. Коломби (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зур Олысшор

Зур Олысшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Шапкина елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Зур Олысшор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000082202
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008220
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ширак-Бельвю

Ширак-Бельвю (фр. Chirac-Bellevue) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Казорбика-Салкото (Арецо)

Казорбика-Салкото — Италиянең Тоскана төбәге Кортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Казорбика-Салкото (Арецо)
## Географиясе

Казорбика-Салкото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казорбика-Салкото (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мясково

Мясково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Кцыня гминаcында урнашкан авыл.

# Мясково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жале (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Жале — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бжузе гминаcында урнашкан авыл.

# Жале (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Равиця-Стара

һәм
Равиця-Стара — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тчув гминасында урнашкан авыл.

# Равиця-Стара
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кече Рыбная

Кече Рыбная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Рыбная елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 19 км.

# Кече Рыбная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010900112115200034510
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203451
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Дейшоара

Дейшоара — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. Унгра (коммуна) коммунасына карый.

# Дейшоара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD152099

HD152099 — Корбан чалу урыны йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,14 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кырмавыч

Кырмавыч — канәферчәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
* 1 2 Линней К. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium — 5 — Стокһолм: 1754. — doi:10.5962/BHL.TITLE.746https://wikidata.org/wiki/Track:Q1754https://wikidata.org/wiki/Track:Q1043https://wikidata.org/wiki/Track:Q40975586
* ↑ Linnaeus C. Species Plantarum: Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas — 1753.https://wikidata.org/wiki/Track:Q21856106https://wikidata.org/wiki/Track:Q1043https://wikidata.org/wiki/Track:Q21856050
* ↑ АКШ авыл хуҗалыгы министрлыгының үсемлекләр базасыhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q19636200https://wikidata.org/wiki/Track:P1772
* ↑ Nederlands Soortenregisterhttps://wikidata.org/wiki/Track:P3405https://wikidata.org/wiki/Track:Q2246990
* ↑ GRIN үсемлекләр таксономиясеhttps://wikidata.org/wiki/Track:P1421https://wikidata.org/wiki/Track:Q19576476
# Доброгосцице

Доброгосцице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Злотники-Куявске гминаcында урнашкан авыл.

# Доброгосцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чех Википедиясе

Чех Википедиясе – Википедиянең чех телендәге бүлеге.

# Чех Википедиясе
## Статистика

Чех Википедиясендә 553 657 мәкалә бар (24 сентябрь 2024). Теркәлгән кулланучылар саны — 673 650, шул исәптән 1981 кулланучы соңгы 30 көн эчендә нинди дә булса гамәлне кылган, 33 кулланучы идарәче статусын йөртә. Үзгәртүләр саны — 24 224 142.
# Рельез-Велли (Калифорния)

һәм
Рельез-Велли — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рельез-Велли (Калифорния)
## Географиясе

Рельез-Велли халык санын алу урыны мәйданы — 6,110699 км², 6,120492 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 Фут биеклектә урнашкан.
# Бакый Халидов

Халидов Бакый (Мөхәммәтбакый) Закир улы (1905-1968) — тел белгече, Иран һәм гарәп телләре белеме буенча хезмәтләр авторы.

# Бакый Халидов
## Биографиясе

Бакый Халидов 1905 елда Морзалар авылында туган, хәзерге Татарстанның Апас районы. Казан дәүләт университетының физика-математика факультетының астрономия бүлеге тәмамлагач, Ташкент астрономик обсерваториясенә (ТАО) кече фәнни хезмәткәр вазыйфасына эшләргә җибәрәләр.
ТАО да эшләү белән бер үк вакытта Бакый Халтдов Урта Азия дәүләт университетында астрономия буенча лекцияләр укый (соңрак - ТашДУ), Үзбәкстан Фәннәр академиясенең Тел, әдәбият һәм тарих институтында астрономия тарихын өйрәнә башлый, ләкин тиздән сугыш башлана һәм аны армиягә чакыралар. Бакый армиясендә 1942-1947 елларда хезмәт итә, башта Иранда совет гаскәрләре штабында хәрби тәрҗемәче, аннары Ташкәнттагы ТуркВО штабында хезмәт итә. Аны армиядән озак вакыт кайтармыйлар, ТашДУ ректораты тырышлыгы белән аны университетка эшкә чакыралар.
1947 елда армиядән кайткач, Бакый ТашДУ көнчыгыш факультетында өлкән укытучы булып эшли. Ләкин аның көнчыгышны өйрәнү буенча югары белем дипломы булмый. ТашДУ-ның Көнчыгыш факультетында эшне дәвам итү һәм үсеш өчен юридик киртә була. Аны бетерү өчен Бакый ТашДУ читтән торып бүлегенә укырга керә, тизләтелгән темплар белән аны тәмамлый һәм тиешле диплом ала. Б. 3. Халидов Ленинград дәүләт университетының Көнчыгыш факультетында "Заманча әдәби телдә пушту гарәп алынмалары" дигән темага кандидатлык диссертациясен яклый.
1953 елда доцент исеме бирелә. 1953 елдан 1956 елга кадәр Б.З. Халидов Иран-Әфган филологиясе кафедрасын җитәкли, ә 1958 елдан 1968 елга кадәр ул төзегән гарәп филологиясе кафедрасы мөдире була.

# Бакый Халидов
## Фәнни эшчәнлеге

Б. 3. Халидов иранистика һәм гарәп теле буенча профильле курслар укый, Урта Азиядә беренче тапкыр югары белемне пушту телендә укытуга ирешкән . Аның күп кенә укучылары Үзбәкстан, Казахстан, Төрекмәнстан һәм Татарстанның югары уку йортларында һәм фәнни-тикшеренү институтларында эшли.
Б.З. Халидов көнчыгышны өйрәнү буенча югары уку йортлары өчен дәреслекләр әзерли. Аның 1965 елда дөньяга килгән гарәп теле дәреслеге совет һәм чит ил гарәп тарихчыларының иң югары бәясен ала. Б. 3. Халидов Урта Азиядә беренчеләрдән булып гарәп теле дәреслеген язган кеше, бу дәреслек буенча бүген дә Үзбәкстан, Казахстан, Татарстан мәктәпләрендә һәм югары уку йортларында гарәп телен өйрәнәләр.
# Аксу (Сушеһри)

Аксу (төр. Aksu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Стритмен (Техас)

Стритмен — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Стритмен (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Стритмен (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,641115 км², 1,250017 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Стара Ржудна

Стара Ржудна (чех. Stará Rudná) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Ржудна под Прадедем районында урнашкан авыл.

# Стара Ржудна
## Географиясе

Мәйданы — 16,002 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Стара Ржудна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стара Ржудна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Стара Ржудна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 779 |
| 1880 | 825 |
| 1890 | 809 |
| 1900 | 749 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 696 |
| 1921 | 631 |
| 1930 | 631 |
| 1950 | 322 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 337 |
| 1970 | 439 |
| 1980 | 424 |
| 1991 | 373 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 368 |
| 2011 | 355 |
| 2021 | 330 |
# Келын-Я

Келын-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сартынь-Я елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Келын-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300027766
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302776
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Видома (Кече Польша воеводалыгы)

Видома — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Ивановице гминасында урнашкан авыл.

# Видома (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Низо-То-Яга

Низо-То-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Ою елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.

# Низо-То-Яга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000089246
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008924
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Малиново-Нове

Малиново-Нове — Польшаның Мазовия воеводалыгы Червин гминасында урнашкан авыл.

# Малиново-Нове
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Александр Аблесимов

Александр Аблесимов (27 август (7 сентябрь) 1742, Гәреч өязе, Кострома губернасы, Россия империясе — 1783, 7 сентябрь 1783, Мәскәү, Россия империясе) — рус язучысы. «Тегермәнче – сихерче, ялганчы һәм кода» комик операсының либреттосы, мәсәлләр, һөҗүи шигырьләр авторы.
# (10367) Саё

(10367) Саё (лат. Sayo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10367) Саё
## Тарихы

1994 елның 31 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 YL1» саналган.