yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нярово-Паюта-Яха

Нярово-Паюта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тазов борыны урнашкан. Елга озынлыгы 133 км.

# Нярово-Паюта-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300074940
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307494
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Акдере (Адыяман)

Акдере (төр. Akdere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (15365) 1996 HQ9

(15365) 1996 HQ9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15365) 1996 HQ9
## Тарихы

1996 елның 17 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HQ9» саналган.
# (20318) 1998 GZ

(20318) 1998 GZ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20318) 1998 GZ
## Тарихы

1998 елның 3 апрелендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 GZ» саналган.
# (1592) Матьё

(1592) Матьё (лат. Mathieu) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1592) Матьё
## Тарихы

1951 елның 1 июнендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 LA» саналган.
# Усть-Воктым

Усть-Воктым (рус. Усть-Воктым) — Коми Республикасының Койгородок районында урнашкан авыл.

# Усть-Воктым
## Климат

Усть-Воктым климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Усть-Воктым
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (31%), руслар (59%), украиннар (7%), белоруслар (6%).
# TMEM170A

TMEM170A (ингл. Transmembrane protein 170A) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Монтеверде (Кампобасо)

Монтеверде — Италиянең Молизе төбәге Бояно өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтеверде (Кампобасо)
## Географиясе

Монтеверде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтеверде (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зеркә (елга)

Зеркә — Байман елгасы кушылдыгы (Гәрә бассейны). Башкортстанның Яңавыл районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.

# Зеркә (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100026176
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102617
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Карпанела (Кремона)

Карпанела — Италиянең Ломбардия төбәге Кремона өязендә урнашкан торак пункт.

# Карпанела (Кремона)
## Географиясе

Карпанела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Карпанела (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Малапиньята (Потенца)

Малапиньята — Италиянең Базиликата төбәге Лагонегро өязендә урнашкан торак пункт.

# Малапиньята (Потенца)
## Географиясе

Малапиньята Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Малапиньята (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PRR9

PRR9 (ингл. Proline rich 9) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Крыловцы

Крыловцы (рус. Крыловцы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Крыловцы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Крыловцы
## Сәгать поясы

Крыловцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Крыловцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Читлук (Мали Зворник)

Читлук (серб. Читлук ) — Сербиянең Мачва округы Мали-Зворник җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Читлук (Мали Зворник)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 151 метр биеклектә урнашкан.

# Читлук (Мали Зворник)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ново-Янково

Ново-Янково — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Смядово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Ново-Янково
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 метр биеклектә урнашкан.
# Вендежи-сюр-Экайон

Вендежи-сюр-Экайон (фр. Vendegies-sur-Écaillon) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Кодри кантонына карый.
# HD78523

HD78523 — Компас йолдызлыгында урнашкан A1 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,46 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Стогазовац

Стогазовац (серб. Стогазовац) — Сербиянең Заечар округы Кнәжеватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Стогазовац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 327 метр биеклектә урнашкан.

# Стогазовац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Вайурль

Вайурль (фр. Vailhourles) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Вильфранш-де-Руэрг кантонына карый.

# Вайурль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,41 км².
# Вейвленд (Индиана)

Вейвленд — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вейвленд (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вейвленд (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,82449 км², 0,824489 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 236 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Забава (Загоре-об-Сави)

Забава — Словениянең Загоре-об-Сави (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Забава (Загоре-об-Сави)
## Географиясе

Мәйданы — 0,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 431 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Песчанка (Белая Холуница районы)

Песчанка (рус. Песчанка) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.

# Песчанка (Белая Холуница районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Песчанка (Белая Холуница районы)
## Сәгать поясы

Песчанка (Белая Холуница районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Песчанка (Белая Холуница районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# NGC 2765

NGC 2765 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2765
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вежховиска-Дольне

Вежховиска-Дольне — Польшаның Люблин воеводалыгы Белжице гминаcында урнашкан авыл.

# Вежховиска-Дольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# DIDO1

DIDO1 (ингл. Death inducer-obliterator 1) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Плезант-Гилл (Пенсильвания)

Плезант-Гилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Плезант-Гилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Плезант-Гилл халык санын алу урыны мәйданы — 1,9 км², 1,944139 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 456 Фут биеклектә урнашкан.
# Вердонне

Вердонне (фр. Verdonnet) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.

# Вердонне
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,74 км².
# Перриополис (Пенсильвания)

һәм
Перриополис — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Перриополис (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1814 елда нигезләнгән.

# Перриополис (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,53 квадрат миль, 3,967505 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1010 Фут биеклектә урнашкан.
# Зөлкарнәй Байкин

Зөлкарнәй Байкин — драма актеры, режиссер. Әстерхан татар (1907-?, 1931-), Акмәсҗит кырымтатар, Сәмәрканд һәм Ташкәнт үзбәк театрларында (1921-1931) хезмәт иткәнлеге билгеле.
# (11625) Francelinda

(11625) Francelinda — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11625) Francelinda
## Тарихы

1996 елның 20 октябрендә Л. Тези, Г. Каттани тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UL1» саналган.
# NGC 3369

NGC 3369 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3369
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Ормонд Стоун тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ружанна (Лодзь воеводалыгы)

Ружанна — Польшаның Лодзь воеводалыгы Опочно гминаcында урнашкан авыл.

# Ружанна (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бадия (Вибо Валенция)

Бадия — Италиянең Калабрия төбәге Никотера өязендә урнашкан торак пункт.

# Бадия (Вибо Валенция)
## Географиясе

Бадия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бадия (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Койка (Юхоть кушылдыгы)

Койка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Юхоть елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Койка (Юхоть кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100912110000004604
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000460
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рений

Вольфрам◄Рений / Rhenium (Re) ►Осмий :
| Атом номеры | 75 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 186,207 (1) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 21,03 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 3180 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 5873 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Рений (лат. Rhenium, Re) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 7 төркем элементы. Тәртип номеры - 75. Стандарт шартларда тыгыз, көмөшсу-ак күчүчән металлдан гыйбарәт.

# Рений
## Символы

Рений элементының символы — Re (Рений дип укыла).

# Рений
## Исеменең килеп чыгышы

Элементның исеме латинча Rhenus — Германиядагы Рейн елгасы исеме белән килеп чыккан.

# Рений
## Тарихы

Ренийның барлыгы охшашлык үзенчәлеге буенча Д. И. Менделеев тарафыннан алдан ук, 1871 елда, әйтеп куелган булган(«тримарганец»), әмма «двимарганец» (инглизсә «dvi-manganese») күпкә ешрак кулланылган.
Рений 1925 елда алман химиклары Ида һәм Вальтер Ноддаклар тарафыннан, колумбит минералын спектраль анализ үткәреп тикшерү вакытында Siemens & Halske компаниясе лабораториясендә ачыла.
Ренийның чагыштырмача саф өлгесен 1928 елда гына алырга мөмкин була. 1 г рений алу өчен 600 кг норвег молибденитын эшкәртү таләп ителә.
Рений тотрыклы изотобы билгеле булган соңгы ачылган элемент була. Ренийдан соң ачылган барлык элементларның (ясалма рәвештә алынганнарын да кертеп) тотрыклы изотоплары булмаган.

# Рений
## Дөньяда рений чыгару

2006 елда дөньяда рений табу якынча 40 тонна тәшкил итә. Иң зур җитештерүче — Чили компаниясе Molymet. Рений җитештерү тотрыклы үсә һәм 2008 елда ул 57 тоннага җитә.

# Рений
## Куллану

Ренийны куллануны билгеләгән иң мөһим үзенчәлекләре — бик югары эрү ноктасы, химик реагентларга тотрыклылыгы, катализатор активлыгы (монда ул платиноидларга якын).
# 1250 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1250 (бер мең ике йөз илленче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1250 елы, II меңьеллыкның 250 елы, XIII гасырның 50 елы, XIII гасырның 5 унъеллыгының 10 елы, 1250 елларның 1 елы. 1250 елдан бирле 774 ел үтте.

# 1250 ел
## Вакыйгалар

* Мисырда идарә мәмлүкләр кулына күчә

# 1250 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1250 елда туганнар

# 1250 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1250 елда вафатлар
# 664 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 664 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр :
Хронологик таблица :
664 (алты йөз алтмыш дүртенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 664 елы, I меңьеллыкның 664 елы, VII гасырның 64 елы, VII гасырның 7 унъеллыгының 4 елы, 660 елларның 5 елы. 664 елдан бирле 1360 ел үтте.

# 664 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:664 елда туганнар

# 664 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:664 елда вафатлар
# NGC 2101

NGC 2101 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2101
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сан Җервазио (Пезаро и Урбино)

Сан Җервазио — Италиянең Марке төбәге Мондольфо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җервазио (Пезаро и Урбино)
## Географиясе

Сан Җервазио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җервазио (Пезаро и Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Yaña taş ğasır

Yaña taş ğasır (yäki neolit) - bezneñ erağa qädär IV häm III meñyıllıqlarnı eçenä alğan çor.
Neolit çorında taş qoral yasaw eşe kamilläşkän - keşelär balta, pıçaq häm başqa qorallarnıñ yözen şomartu, ütkenläw ısulların uylap tapqannar. Qorallarnı şundıy nıq häm ütken itep eşlägännär ki, pıçaqlar belän xätta qırınırlıq bulğan. Taş baltalarnı häm çükeçlärne elekkeçä tayaqqa bäyläp berketü belän genä qänäğätlänmiçä, alarnı tişep ağaç sapqa utırtqannar.
Neolitnı başqaça neolit revolütsiäse dip tä atıylar. Barınnan da elek ul xucalıq itüdä äzerne üzläşterü alımınnan (awçılıq, balıqçılıq belän şöğellänüdän) citeşterü alımına, ikençe törle äytkändä, cir eşkärtügä häm xaywan asrawğa küçüne añlata. Şul räweşçä, keşelek tarixında berençe tapqır bularaq utraq yäşäw räweşe tua: igen üsterü häm terlek asraw barlıqqa kilä, awçılıq kamilläşä, balıq totu ciñeläyä. Keşelär köymä yasarğa öyränälär. Tuquçılıq häm balçıq sawıt yasaw uylap tabıla.
Çülmäk yasaw, äytik, igen üsterü yäki terlek asraw şöğele belän çağıştırğanda älläni zur qazanış ta tügel sıman. Läkin ul berençe qaraşqa ğına şulay. Töptänräk fiker yörtep qarasañ, bötenläy başqa näticä çığa. İñ elek, älege balçıq çülmäk, qul belän genä äwälängän buluına qaramastan - borınğı qäbilälär tormışında häm könküreşendä utqa quyıp bula torğan berençe sawıt ul.
Neolit çorında cämğiät tormışında, ruxi mädäniättä zur üzgäreşlär tuğan. Irular qäbilälär bulıp berläşkännär, etnik törkemnär oyışa başlağan . Näq şuşı çorda xäzerge hind-yevropa häm fin-uğır xalıqlarınıñ borınğı babaları formalaşqan, ayırım arxeologik kul'turalar tuğan.
# Зур Ут (Әчет шәһәр бүлгесе)

Зур Ут (рус. Большой Ут) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.

# Зур Ут (Әчет шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Зур Ут (Әчет шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Верувка

һәм
Верувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы Джевица гминаcында урнашкан авыл.

# Верувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (3496) Ариесо

(3496) Ариесо (лат. Arieso) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3496) Ариесо
## Тарихы

1977 елның 5 сентябрендә Г.-Э. Шустер тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RC» саналган.
# Мйоте (Белуно)

Мйоте — Италиянең Венеция төбәге Ривамонте-Агордино өязендә урнашкан торак пункт.

# Мйоте (Белуно)
## Географиясе

Мйоте Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мйоте (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Богазичи (Чамлыхемшин)

Богазичи (төр. Boğaziçi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Чамлыхемшин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Андрей Стржедзиньский

Стржедзиньский Андрей Осипович, шулай ук Стржедзинский Адольф Осипович (пол. Adolf Strzedziński (1823—1882) — Россия анатом,ы ветеринар һәм педагог, Казан ветеринария институтында анатомиянең ординар профессоры.

# Андрей Стржедзиньский
## Биографиясе

Андрей Осипович Стржедзиньский 1823 елда Поляк Патшалыгы Ломжа губернасында туган. 1850 елда, Император медицина-хирургия академиясе карамагында булган Ветеринария институтында (хәзер Санкт-Петербург дәүләт ветеринария медицинасы академиясе) курсны тәмамлагач, күпмедер вакыт аның клиникаларында эшли һәм 1851 елда прозектор ярдәмчесе һәм икенче дәрәҗәдәге ветеринария фәннәре укытучысы итеп билгеләнә.
1855 елда «О чесоточном клеще» темасына диссертация яклый һәм ветеринария фәннәре магистры дәрәҗәсенә лаек була, А.О. Стржедзиньский прозектор билгеләнә һәм шул вакыттан башлап төп ветеринария предметларының берсе — йорт хайваннарының физиологик һәм патологик анатомиясен укыта башлый. Ветеринария бүлеге буенча алга таба хезмәт итү дәвамында Император медицина-хирургия академиясендә, ул, моннан тыш, фармакология, рецептура һәм экстерьер укый, ә буш вакытларында төрле губерналарга эпизоотяләр белән көрәш өчен берничә тапкыр бара.
1867 елның 11 ноябрендә Стржедзиньский дәүләт киңәшчесе итеп билгеләнә, ә 1875 елның 26 декабрендә гамәлдәге дәүләт киңәшчесе дәрәҗәсен ала.
1866 елдан 1871 елга кадәр Андрей Осипович Стржедзиньский җәен чит илдә үткәрә һәм Көнбатыш Европаның иң яхшы университет шәһәрләренең анатомик кабинетлары белән яхшы танышырга өлгергән.
1874 елда Стржедзиньский А.О. Казан ветеринария институтына ординар профессор итеп билгеләнә, анда фәкать аның шәхси хезмәте белән генә диярлек камилләштерелгән приборлар һәм шул заманның иң яхшы препаратлары белән җиһазландырылган бик яхшы анатомия кабинеты төзелә. Үзенең төп предметын, хайваннарның анатомиясен, Стржедзиньский институтта 1881 елга кадәр укый, ул вакытта сәламәтлеге начар булу сәбәпле отставкага чыга; гомеренең соңгы елын башкалада яши.
Стржедзиньский үзенең диссертациясеннән тыш түбәндәге хезмәтләрне чыгара: «О холере птиц» («Военно-медицинский журнал», 1859), «Анатомия домашних животных и дворовых птиц» (часть І) һәм «Аппарат движения» (1862). Соңгы эше өчен аңа Император медицина-хирургия академиясе тарафыннан рәхмәт белдерелә.
Хезмәт итү дәверендә 3 нче дәрәҗә Изге Анна (1863), 2 нче дәрәҗә Изге Станислав (1866) һәм соңгысына (1871) император таҗына лаек була. Шулай ук «В память войны 1853—1856» медале белән бүләкләнә.
Андрей Осипович Стржедзиньский 1882 елда Санкт-Петербург шәһәрендә вафат була..
Стржедзиньский укучысы Александр Силыч Измайлов (1833-1901) дәреслек һәм Лейзеринг атласы (1870) бастырып чыгара һәм хайваннар скелетының берничә тикшеренү башкара.
# HD192335

HD192335 — Тавис йолдызлыгында урнашкан A3mA8-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,26 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.