# 5 май

5 май — Милади тәкъвимендә бишенче айның бишенче көне. Ел ахырына кадәр 240 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы

# 5 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* Бөтендөнья мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы:
** Африканың бөтендөнья мирасы көне (гарәп. يوم التراث العالمي الأفريقي‎, ингл. African World Heritage Day, фр. Journée du patrimoine mondial africain).
** Бөтендөнья португал теле көне (порт. Dia Mundial da Língua Portuguesa, ингл. World Portuguese language day, фр. Journée mondiale de la langue portugaise).
* Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы — Бөтендөнья куллар гигиенасы көне, 2009 дан (ингл. World Hand Hygiene Day, порт. Dia Mundial da Higiene das Mãos, фр. Journée internationale sur l'hygiène des mains).
* Халыкара акушерлар конфедерациясе (en) — Халыкара кендек аналары көне (рус. Международный день акушерки, ингл. International Midwives' Day).
* Португал телле илләр берләшмәсе — Португал теле һәм лузофон мәдәни мирасы көне, 2005 тән (порт. Dia da Língua Portuguesa e da Cultura Lusófona, ингл. Lusophone Culture Day).
* Европа Шурасы — Европа көне, 1949 дан (ингл. Europe Day, рус. День Европы, фр. Journée de l'Europe).

# 5 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* АКШ — Хәбәрсез югалган һәм үтерелгән асаба халыклар хатын-кызларына багышланган хәтер көне (ингл. Missing and Murdered Indigenous Women Awareness Day).
* Албания — Милләт хакына газап чиккәннәр көне (алб. Dita e Dëshmorëve, ингл. Martyrs' Day).
* Гайана — Һиндстанлылар күчеп килүе көне, 1838 (ингл. Indian Arrival Day).
* Дания — Азат ителү көне (дан. Danmarks befrielse, ингл. Liberation day).
* Испания — Маутхаузен һәм башка концлагерьләргә депортацияләнгән һәм анда вафат булган испаннарны һәм Испаниядә бар нацизм корбаннарын искә алу көне (исп. Día de Homenaje a los españoles deportados y fallecidos en Mauthausen y en otros campos y a todas las víctimas del nazismo de España).
* Корея — Балалар көне (кор. 어린이날, ингл. Children's Day).
* Кыргызстан — Конституция көне (кырг. Кыргыз Республикасынын конституция күнү, рус. День Конституции Киргизской Республики, ингл. Constitution of Kyrgyzstan Day).
* Мексика — Пвебла бәрелешендә җиңү көне яки 5 май көне (1862) (исп. Cinco de Mayo, ингл. Cinco de Mayo, рус. Синко де Майо).
* Нидерландлар — Азатлык көне (нид. Bevrijdingsdag, ингл. Liberation Day).
* Палау — Олы яшьлеләр көне (ингл. Senior Citizens Day).
* Румыния — Татар теле көне.
* Хәбәшстан — Эфиоп ватанпәрвәрләрнең җиңү көне (амх. የአርበኞች ቀን, ингл. Ethiopian Patriots Victory Day).
* Япония — [Бала]]лар көне (яп. こどもの日, ингл. Children's Day).

# 5 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Халыкара инвалидлар хокуклары өчен керәшү көне (рус. Международный день борьбы за права инвалидов, пол. Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych).
* АКШ — Пвебла бәрелешендә җиңү көне яки 5 май көне, 1862 (исп. Cinco de Mayo, ингл. Cinco de Mayo, рус. Синко де Майо).
* Аргентина / Буэнос-Айрес провинциясе — Җирле язучылар көне, Арольдо Конти истәлегенә (исп. Día del Escritor Bonaerense).
* Беларусь — Матбугат көне (белар. Дзень друку, рус. День печати).
* Бразилия:
** Бөтендөнья юлларда ихтирамлылык көне (порт. Dia Mundial do Trânsito e da Cortesia ao Volante, рус. Всемирный день дорожного движения и вежливого вождения).
** Илкүләм иҗтимагый лидерлар көне (порт. Dia Nacional do Líder Comunitário), коммуникацияләр көне (порт. Dia Nacional das Comunicações) һәм экспедиторлар көне (порт. Dia Nacional do Expedicionário)
** Риу-Гранди-ду-Сул штатындагы Монтенегру муниципалитеты көне (порт. Aniversário de Montenegro, Rio Grande do Sul) һәм Сан-Паулу штатындагы Биритиба-Мирин һәм Гарса муниципалитетлары көне (порт. Aniversario da cidade de Biritiba Mirim, Aniversário de Garça, São Paulo).
** Маршал Рондон көне (порт. Dia do Marechal Rondon, рус. День маршала Рондона).
* Фәлистыйн һәм диаспорасы — Изге Хыдыр бәйрәме көне (ингл. Feast of Saint George).
* Комикс рәссамнары көне (ингл. Cartoonists Day)

# 5 май
## Вакыйгалар

* 1912 — Петроград шәһәрендә «Правда» газетасы чыга башлаган.
* 1939 — ТАССР Югары Шурасы Президиумы татар язуын латин алфавитыннан рус графикасы нигезендә төзелгән алфавитка күчерү турында Указ чыгара.
* 1992 — Кырым парламенты Кырым бәйсезлеген игълан итте һәм бу статусны раслау өчен референдумны билгеләде.

# 5 май
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:5 май көнне туганнар
* 1813 — Сөрен Кьеркегор, дат фәлсәфәчесе, протестант теологы, язучы.
* 1818 — Карл Маркс, алман фәлсәфәчесе һәм сәясәтче.
* 1846 — Һенрик Сенкевич, Польша татар язучысы, галиме, Нобель бүләге иясе.
* 1860 — Бронислав Гузовский,
* 1869 — Борис Розинг,
* 1877 — Всеволод Кадыгробов,
* 1877 — Сергей Гассар,
* 1881 — Гафур Коләхмәтов, татар драматургы.
* 1884 — Һарри Труман, АКШның 33 нче президенты.
* 1884 — Юргис Карнавичюс,
* 1886 — Хәбибулла Габитов,
* 1888 — Зариф Бәшири, татар шагыйре, язучы, публицист, журналист, тәрҗемәче.
* 1898 — Георгий Юньев,
* 1901 — Евгения Тихвинская,
* 1904 — Абдулла Гыйззәтуллин, Кызыл Гаскәр сержанты, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1904 — Хәмит Ярми, фольклор белгече, әдәбият галиме.
* 1908 — Александр Кондаков,
* 1911 — Габдулла Бичурин, ТАССР ДИК рәисе.
* 1913 — Иосиф Григулевич, совет разведчигы, караим.
* 1919 — Николай Байдин,
* 1921 — Артур Леонард Шавлов,
* 1923 — Михаил Егоров, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең укчылар полкы разведчигы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1926 — Клавдия Чегодаева,
* 1927 — Ричард Аллаяров,
* 1930 — Леонид Абалкин,
* 1932 — Николай Ерёмин,
* 1935 — Рифат Ибраһимов, журналист, җәмәгать эшлеклесе, төбәк тарихчысы, «Туган як» газетасын оештыручы.
* 1936 — Александр Зотов,
* 1936 — Фёдор Олешкевич,
* 1937 — Владимир Кадышевский,
* 1937 — Иса Абдурахманов,
* 1938 — Геннадий Юмарт, чуаш шагыйре, әдәбият галиме.
* 1939 — Дамир Гарифуллин, төбәк тарихчысы, шагыйрь.
* 1940 — Дамир Азаматов,
* 1942 — Эльмира Ильясова,
* 1943 — Дагун Омаев,
* 1946 — Борис Казаков,
* 1956 — Айвар Саттаров,
* 1958 — Альберт Сәфәров,
* 1966 — Фәнис Сәлахиев, гер күтәрү спорты буенча дөнья чемпионы.
* 1968 — Владимир Филиппов,
* 1974 — Трейси Майклз, музыкант.
* 1976 — Рөстәм Шәйхетдинов,
* 1980 — Габделкәрим Кисси,
* 1982 — Павел Воробьёв,
* 1984 — Алексей Зацепин, йөзү буенча Татарстанда беренче халыкара класслы спорт остасы.
* 1985 — Денис Логинов,
* 1993 — Владислав Трушкин,

# 5 май
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:5 май көнне вафатлар
* 1821 — Наполеон I (Napoléon Bonaparte), француз императоры.
* 1842 — Василий Попов,
* 1863 — Фёдор Вишневский,
* 1892 — Август Гофман, алман химик-органигы.
* 1892 — Павел,
* 1924 — Андрей Жеханов, Россия социал-демократик эшчеләр фиркасе, соңрак Советлар Берлеге коммунистик фиркасе эшлеклесе.
* 1933 — Нәҗип Думави, татар язучы, шагыйрь.
* 1941 — Александр Браунер,
* 1950 — Игнатий Петухов,
* 1952 — Зәйни Солтанов, Татарстанның халык, СССРның атказанган артисты, СССР язучылар берлеге әгъзасы.
* 1959 — Карлос Сааведра Ламас, аргентиналы галим-хокукчы һәм сәясәтче, Латин Америкасыннан беренче Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
* 1967 — Николай Максимов,
* 1972 — Мартирос Сарьян,
* 1975 — Елизавета Брадис,
* 1976 — Мирза Таһиров, Татарстан АССР атказанган укытучысы.
* 1977 — Арыслан Мөбәрәков, актёр, режиссёр, Башкорт академия театры җитәкчесе.
* 1981 — Касыйм Фәттахов,
* 1984 — Павел Саначин, РСФСР атказанган архитекторы.
* 1985 — Василий Кузьминов,
* 1987 — Николай Бруевич,
* 1990 — Павел Семёнов,
* 1995 — Мәрьям Галләмева,
* 1996 — Йокубас Минкәвичүс,
* 1996 — Олег Исаев,
* 1996 — Павел Надькин,
* 2001 — Владислав Цюпак,
* 2012 — Данил Садыйков,
* 2013 — Янина Чайковская-Мошинская,
* 2018 — Марат Мусин,
* 2020 — Вадим Венедиктов,
* 2023 — Юрий Коноплёв,