yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Камалетдин Агафуров

Камалетдин Агафуров (тулы исеме Камалетдин Хисаметдин улы Агафуров ) – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче, I гильдия сәүдәгәре, «Бертуган Агафуровлар» сәүдә йортына нигез салучыларның берсе, әгъзасы һәм идарәчесе.

# Камалетдин Агафуров
## Биографиясе

1861 елның 5 ноябрендә Казан губернасы Лаеш өязе Юлга авылында туган, 1922 елда Иокогамада вафат. Әтисе Хисаметдин Гафур улы Казан губернасы Лаеш өязе Юлга авылыннан. Әнисе – Биби-Газизә.
1883 елда энесе Зәйнетдин, энесе Кашшафетдин белән бергә Екатеринбурда «Бертуган Агафуровлар сәүдә йорты» (русча «Торговый дом «Братья Агафуровы»») оештыралар: Успенская (хәзерге Вайнер урамы, 16 йорт) урамында арендага алынган бинада универсаль кибет ачыла. Товар кайтару өчен Варшавада (1898 ел), Мәскәүдә (1908 ел) махсус контора ачалар. Польшага, Германиягә, Швейцариягә, Франциягә, Кытайга, Япониягә барып, сәүдә бәйләнешләре ясыйлар. Сәүдә йорты үз эшчәнлеген көнбатышта Варшавадан алып, көнчыгышта Япониягә кадәр җәелдерәләр.
1913 елга сәүдә йортының товар әйләнеше елга 6,5 миллион сумга җитә.
Екатеринбург шәһәренең иҗтимагый тормышында актив катнаша. Екатеринбургта һәм өяздә башлангыч белем бирү турында ата-ана тәрбиясенең хакыйкый әгъзасы. Екатеринбург ирекле янгын җәмгыятенең сак отряды әгъзасы. Екатеринбургның ат чабышы аучылар җәмгыятенең хакыйкый әгъзасы. Чабыш атлары булганда Екатеринбург һәм Төмән ипподромнарында ат чабышларында катнаша. Велоузышларда катнашкан һәм ярты йөзлеккә узышта Екатеринбургның рекордсмены булган.
1900 ел башында Камалетдин Агафуров Екатеринбургның велосипедчылар җәмгыятенә Велодром төзелешенә 500 сум күләмендә процентсыз кредит бирә һәм аны төзүне үзе җитәкли. Бу гамәл өчен 1900 елның 15 маенда «»физик үсеш яратучылар һәм велосипедчылар Екатеринбург җәмгыяте нең мактаулы әгъзасы итеп сайлана.
1922 елның 1 июлендә Иокогамада вафат була. Шунда ук интернациональ зиратта җирләнгән.

# Камалетдин Агафуров
## Гаиләсе

Хатыны, Бәдгөл Хөснетдин кызы Агафурова 1853 елның 21 декабрендә Караболак авылында туа. 1915 елның 8 ноябрендә Екатеринбургта вафат була. Иске мөселман зиратында җирләнгән.
Балалары: Садретдин, Суфия, Марзия.
# Старе Место (Фридек-Мистек)

Старе Место (чех. Staré Město) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Фридек-Мистек һәм administrative district of the municipality with expanded powers Frýdek-Místek районында урнашкан авыл.

# Старе Место (Фридек-Мистек)
## Географиясе

Мәйданы — 4,680073 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Старе Место (Фридек-Мистек)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Старе Место (Фридек-Мистек)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Старе Место (Фридек-Мистек)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 790 |
| 1880 | 1033 |
| 1890 | 1329 |
| 1900 | 1726 |
| 1910 | 1940 |
| 1921 | 2088 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2373 |
| 1950 | 2062 |
| 1961 | 1912 |
| 1970 | 1509 |
| 1980 | 1472 |
| 1991 | 1162 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1175 |
| 2014 | 1478 |
| 2016 | 1474 |
| 2017 | 1472 |
| 2018 | 1492 |
| 2019 | 1472 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1487 |
| 2021 | 1465 |
| 2021 | 1440 |
| 2022 | 1473 |
| 2023 | 1526 |
| 2024 | 1518 |
# Жовиания

Жовиания — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Жовиания
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 454,884 км².
# Ноко (Вербано-Кузио-Осола)

Ноко — Италиянең Пьемонт төбәге Джиньезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Ноко (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Ноко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ноко (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тюржи

Тюржи (фр. Turgy) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
# Ясная Паляна (Шчучынский районы)

Ясная Паляна (белар. Ясная Паляна) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Ясная Паляна (Шчучынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гүндогду (Буҗак)

Гүндогду (төр. Gündoğdu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Буҗак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бельки

Бельки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Топулька гминаcында урнашкан авыл.

# Бельки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чөл Бешдәли

Чөл Бешдәли (әзери. Çöl Beşdəli) — Әзербайҗанның Сабирабад районына караган авыл.
# PACRG

PACRG (ингл. Parkin coregulated) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Давыдова (Каменски шәһәр округы)

Давыдова (рус. Давыдова) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Давыдова (Каменски шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Давыдова (Каменски шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Бушляки

Бушляки (белар. Бушлякі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Бушляки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сен-Пьерр-дель-Форкатс

Сен-Пьерр-дель-Форкатс (фр. Saint-Pierre-dels-Forcats) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# 586 ел (б. э. к.)

586 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 586 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:586 елда (б.э.к.) туганнар

# 586 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:586 елда (б.э.к) вафатлар
# (17060) Mikecombi

(17060) Mikecombi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17060) Mikecombi
## Тарихы

1999 елның 9 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GX7» саналган.
# Ливин

Ливин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мала-Весь гминасында урнашкан авыл.

# Ливин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# EBPL

EBPL (ингл. EBP like һәм Emopamil binding protein-like, isoform CRA_b) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Подоляни (Түбән Силезия воеводалыгы)

Подоляни — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Злоторыя гминасында урнашкан авыл.

# Подоляни (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Жиль-Плижо

Сен-Жиль-Плижо (фр. Saint-Gilles-Pligeaux) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ростренен кантонына карый.

# Сен-Жиль-Плижо
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,95 км².
# Пашийка

Пашийка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае , Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вижай елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Пашийка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100712111100011863
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101186
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Допевець

һәм
Допевець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Допево гминасында урнашкан авыл.

# Допевець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Отпьерр-ле-Шатле

Отпьерр-ле-Шатле (фр. Hautepierre-le-Châtelet) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Штыково

Штыково (рус. Штыково) — Диңгез буе краеның Шкотово районында урнашкан авыл.

# Штыково
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Штыково
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
# SMIM11B

SMIM11B (ингл. Small integral membrane protein 11) — кешенең 21-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сарысеки (Ташкөпрү)

Сарысеки (төр. Sarıseki) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Траверсер

Траверсер (фр. Traversères) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 672

NGC 672 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 672
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Санта-Мария-де-Дульсис

Санта-Мария-де-Дульсис (исп. Santa María de Dulcis) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санта-Мария-де-Дульсис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 27,157413 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 437 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3163

NGC 3163 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3163
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Елдыз (Сусурлук)

Елдыз (төр. Yıldız) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Яново (Новодворский повяты)

Яново — Польшаның Мазовия воеводалыгы Закрочим гминасында урнашкан авыл.

# Яново (Новодворский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Розито

Розито — Италиянең Калабрия төбәге Стило өязендә урнашкан торак пункт.

# Розито
## Географиясе

Розито Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Розито
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# TM9SF1

TM9SF1 (ингл. Transmembrane 9 superfamily member 1) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гродзець (Намисловский повяты)

Гродзець — Польшаның Ополе воеводалыгы Сверчув гминасында урнашкан авыл.

# Гродзець (Намисловский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хроник алгы увеит

Алгы увеитның хроник формасы кискеннән сирәгрәк очрый һәм дәвалауны туктаткач 3 айга кадәр вакыт эчендә барышның өзлегүенә китерүче кабатланучы ялкынсыну белән сыйфатлана. Увеит гранулематоз яки гранулематоз булмаган була ала, ешрак ике күз дә җәлеп ителә.

# Хроник алгы увеит
## Симптомнар

Чир гадәттә сиздермичә үсеш ала һәм өзлегүләр барлыкка килгәч кенә билгеләнә, мәсәлән катаракта яки тасмасыман кератопатиядән соң.
NB Симптомсыз барыш мөмкинлеген исәпкә алып хроник алгы увеит үсеше куркынычлыгы белән авыруларга даими тикшерү кирәк (аеручы ЮИА белән авыруларга).

# Хроник алгы увеит
## Билгеләре

1. Тышкы. Тыштан күз ак күренә, ялкынсыну башланса ал була.
2. Алгы камерадагы күзәнәкле җавап чир активлыгына карап төрле була ала, өстәвенә күзәнәкләр бик күп булса да симптоматика булмаска мөмкин.
3. Алгы камера сыекчасы опалесценциясе ялкынсынуның дәвамлы активлыгында күзәнәкле җаваптан өстен була ала; опалесценция чагылганлыгы чирнең активлык күрсәткече булып тора (моңарчы булган күзаллауга карамастан).
4. Мөгезкатлау преципитатлары — эндотелийда эпителиоидлы күзәнәкләр, лимфоцитлар һәм полиморфлы-төшле лейкоцитлардан торган утырмалар(рәс. 14.7а). Преципитатларның күренеше һәм таралышы билгеле увеит вариантына күрсәтә ала
. • Гранулематоз увеитта эре преципитатлар майлы күренә һәм аста күбрәк була. Алар очы өскә юнәлгән өчпочмак (рәс. 14.7б) булып еш тарала, бу авырлык көче йогынтысы һәм алгы камерада сыекча конвекция холкы белән бәйле.
* Беткән «майлы» преципитатлар «тонык пыяла» күренешенә керә һәм бу кичергән гранулематоз увеитка күрсәтә (рәс. 14.7в).
* Дәвамлы булган гранулематоз преципитатлар тутлана ала (рәс. 14.7г).
5. Төсле катлауда төерләр гадәттә гранулематозлы барышта барлыкка килә
. • Кеппе төерләре — күләме буенча зур түгел һәм бәбәк кырые буенча урнаша (рәс. 14.8а).
* Бузак төерләре стромада урнаша (рәс. 14.8б).
* Аслу төстәге эре төерләр саркоидоз белән бәйле увеитка хас (рәс. 14.8в).

# Хроник алгы увеит
## Барыш һәм фараз

Ялкынсыну 3 айга сузыла, кайвакыт берничә елга кадәр һәм ремиссия чорларыннан соң еш өзлегүләр белән сыйфатлана, шуңа чирнең табигый барышы ахырга җиткәнен билгеләү мөмкин түгел. Чирнең хроник холкы, соңлаган мөрәҗәгать итү һәм дәвамлы барышы өчен хроник увеитта фараз билгеле түгел; өзлегүләр еш үсеш ала, шулардан глаукома һәм катаракта.
# Кавняны

Кавняны (белар. Каўняны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Кавняны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Лебедевка (Эткүл районы)

Лебедевка (рус. Лебедевка) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.

# Лебедевка (Эткүл районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Лебедевка (Эткүл районы)
## Сәгать поясы

Лебедевка (Эткүл районы) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Лебедевка (Эткүл районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), башкортлар (7%).
# Грант Ибраһимов

Грант Ибраһимов (Грант Евгений улы Ибраһимов, 6 апрель 1951(1951-04-06) (73 яшь), Бакы, Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — цирк артисты, акробат, дрессирлаучы, РФ халык артисты (1992), Омск дәүләт циркы директоры (1997-2006).
# Вай-Игол

Вай-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лелен-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.

# Вай-Игол
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200037883
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203788
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Вак тычканнар

Вак тычканнар (лат. Sicista) — кимерүчеләр отрядының тычкансыманнар гаиләсенә караган җәнлек.

# Вак тычканнар
## Характеристикасы

Гәүдә озынлыгы 5-7,7 см, авырлыгы 25 г чаклы. Йоны кыска, төсе җирәнсу-көрәннән алып көлсу-сорыга кадәр, аркасы буйлап буй кара сызык үтә. Борыны очлы, күзе кече, колагы овал, кара-көрән яки көрән, читләреннән саргылт каймалы. Арткы аягы алгысыннан 2 тапкыр диярлек озынрак. Койрыгы 8,5—10 см, алгыр, кыска каты төк белән капланган.

# Вак тычканнар
## Үрчүе

Җенси яктан 1 елда өлгерә. Гадәттә, елына 1 тапкыр 4-6 бала тудыра. 2-3 ел яши. Эңгердә, төнлә, көн азагында шулай ук көндез дә актив. Кышын йокыга тала.

# Вак тычканнар
## Туклануы

Бөҗәк һәм аларның курчаклары, үрмәкүч сыманнар һ.б. вак умырткасызлар, үсемлекнең чәчкәсе, миләш һәм орлыгы белән туклана.

# Вак тычканнар
## Таралуы

Урман вак тычканы агач тамыры арасындагы бушлыкта, агач куышына, черек агач төбендә яши, кайвакыт туфракта кыска эннәр казый; дала зонасыннан башка Башкортстан республикасының бөтен биләмәсендә субасар әрәмәлектә, урман аланында очрый; дала вак тычканы — вак кимерүчеләрнең ташландык эннәрендә, Башкортстанның Җаек аръягындагы далаларында һәм болыннарында тереклек итә. 14 төре билгеле. Башкортстанда урман вак тычкан һәм дала вак тычканы тереклек итә.

# Вак тычканнар
## Кеше өчен зарары

Вак тычкан йогышлы авырулар (талпан энцефалиты, туляремия һ. б.) таратучы.
# Монтекуко (Пезаро һәм Урбино)

Монтекуко — Италиянең Марке төбәге Terre Roveresche өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтекуко (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Монтекуко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтекуко (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (11171) 1998 FB42

(11171) 1998 FB42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11171) 1998 FB42
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FB42» саналган.
# HD143475

HD143475 — Көньяк Өчпомак йолдызлыгында урнашкан B9IV(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,73 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# TSKS

TSKS (ингл. Testis specific serine kinase substrate) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Андрушы (Уздзенский районы)

Андрушы (белар. Андрушы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Андрушы (Уздзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Бакатанна (Миссисипи)

Бакатанна — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бакатанна (Миссисипи)
## Географиясе

Бакатанна халык санын алу урыны мәйданы — 16,095983 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Демирҗилер (Йомра)

Демирҗилер (төр. Demirciler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (9823) Annantalova

(9823) Annantalova (лат. Annantalova) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9823) Annantalova
## Тарихы

1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4271 T-1» саналган.
# Яглиско

һәм
Яглиско — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Бежвник гминаcында урнашкан авыл.

# Яглиско
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чуприя (град)

Чуприя (серб. Ћуприја ) — Сербиянең Поморав округы Чуприя җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Чуприя (град)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 116 метр биеклектә урнашкан.

# Чуприя (град)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.

# Чуприя (град)
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1948 | 9609 | |
| 1953 | 11 967 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1961 | 14 053 | |
| 1971 | 17 564 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 1981 | 20 547 | |
| 1991 | 21 367 | |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2002 | 20 585 | |
| 2011 | 19 471 | |
# Ниидза

Ниидза (яп. 新座市) — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.

# Ниидза
## Тарихы

Ниидза шәһәре 1970 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.

# Ниидза
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 155926 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 6839 кеше тәшкил иткән.

# Ниидза
## Географиясе

Шәһәр территориясе 22.80 км² тәшкил итә.

# Ниидза
## Кардәш шәһәрләр

* Йювяскюля, Финляндия (1997)
* Нойруппин, Германия
# Гарани (Лепельский районы)

Гарани (белар. Гарані) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.

# Гарани (Лепельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Марилус (Парана)

Марилус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Марилус (Парана)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 433,17 км².
# Корбера

Корбера (кат. Corbera) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Корбера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 20,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 17 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Панки

Панки — Польшаның Силезия воеводалыгы Панки гминасында урнашкан авыл.

# Панки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галуа (ай кратеры)

Галуа (лат. Galois) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 231,97 км булган кратер.

# Галуа (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Эварист Галуа (1811—1832) хөрмәтенә бирелә.

# Галуа (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.