# Эжен Изабе

Эжен-Луи-Габриэль Изабе (француз телендә: Eugène-Louis-Gabriel Isabey; 1803 елның 22 июле, Париж — 1886 елның 25 апреле, Монтеврен) — французский живописец-маринисты, акварелист, романтик юнәлешле литограф; Француз акварелистлар җәмгыятенең беренче әгъзаларыннан берсе.

# Эжен Изабе
## Тәрҗемәи хәле

Эжен Изабе живописец-портретист һәм миниатюрист Жан-Батист Изабе (1767—1855) һәм аның беренче хатыны Жанна Жюстин Лорисс де Сальен (1765—1829) гаиләсендә дүртенче бала булган. Аның кыз туганы Александрина — театр рәссамы Пьер Шарль Сисерида кияүдә булган, аның энсе — Эжен Сисери барбизон мәктәбенең живописец-пейзажисты, литограф һәм акварелист булган. Әтисенең фатиры һәм живопись остаханәсендә шунда булган, Парижда Луврда туган Эжен башта диңгезче булмакчы булган, әмма әтисе өндәве буенча рәссам һөнәрен сайлаган. Рәсем һәм живописьнең беренче сабакларын әтисеннән алган. Аннан соң тарихи темаларга картиналар, пейзажлар ясый башлаган, әмма иң ешы диңгез, давыллар һәм кораб казалары манзаралары белән күренешләрне - романтизм сиземләве белән билгеләнгән темаларны сурәтләгән. Аның иртә иҗатына Эжен Делакруа һәм Ричард Паркс Бонингтон әсәрләре йогынты ясаган. Ул пейзажист Орас Верненың дусты булган. Эжен Изабега Ла-Манш ярында Этрета шәһәрчеген ачу карый дип фараз ителә, анда ул яр буе сагы капитаны белән диңгез пейзажларын ясар өчен алты ай торган һәм анда ул киләсе елларда Боннингтон һәм Камилла Рокплан белән кайткан. 1821 елда Изабе Алжирда булган. 1824 елдан бирле Гаврга каршы Сена тамагында урнашкан портта - Онфлёрда – рәссам-пейзажист Огюст-Ксавье Лепренс йортында торган. Әсәрләрен 1824 ел Париж салонына күргәзмәгә тәкъдим иткән, анда ул «Онфлёрда пляжга манзара», «Трувиль портының эчке гаване» и «Дьепп ярлары буенда давыл» картиналарын җибәргән, алар өчен ул алтын медаль алган. 1826 елда Эжен Изабе Сен-Симеонда тора башлаган. Ул бу урынның манзараларын 1827 ел Салонына җибәреп анда беренче дәрәҗә медаль алган һәм пейзажлар һәм хайваннар рәссамы Поль Юэ белән танышкан. 1830 елда Изабе француз хәрби-диңгез флотының рәсми рәссамы булып билгеләнгән булган һәм Африка кампаниясендә катнашкан, аның барышында Тулон гаване һәм Сиди-Феррухта француз десант лагеренең панорамасын ясаган. 1831 елда ул граф Морнейның Мароккога дипломатик миссиянең юлдашы буларак сайланган булган, әмма Изабе күптән түгел генә Алжирдан кайтуына сылтап баш тарткан; аны Эжен Делакруа алыштырган. 1832 елның июнендә Эжен Изабе Лора Лебретонга өйләнгән. Бу никахтан 1833 елда кызы Мари туган. 1832 елда рәссам Шәрәфле легион ордены кавалеры дәрәҗәсе бирелгән булган. 1852 елда орден офицеры итеп билгеләнгән булган. 1845 елда Гаагага сәфәре вакытында Эжен Изабе һолланд живописец-пейзажисты, маринист Ян Бартолд Йонгкиндны очраткан, аны Парижга килергә чакырган. Йонгкинд 1846 елда Пигаль мәйданында, “Изабеның рәссамнар һәм язучылар җыелу урыны остаханәсе булган йортта” тора башлаган. «Ике дус» 1850 елның июнендә Этретага киткән һәм «җиң сызганып эшләгәннәр». Парижда 1855 ел Бөтендөнья күргәзмәсендә Эжен Изабе “Людовик XIII-нең сунарга китүе” картинасы өчен беренче дәрәҗә медаль алган. Эжен Изабе Франция короле Луи-Филипп I-нең сарай яны рәссамы булган. Остаханәсендә ул рәт мәшһүр рәссам, алар арасында Эжен Буден һәм Ян Бартолд Йонгкиндны тәрбияләгән. Париждан ерак түгел Монтевренда вафат булган. Эжен Изабе Парижның Пер-Лашез зиратында (20-енче бүлек) күмелгән.

# Эжен Изабе
## Иҗаты үзенчәлекләре

Эжен Изабе иҗади ысулын һәм стилен Европа живописендә романтизмның әйдәп баручы вәкилләре инглиз Ричард Бонингтон һәм Эжен Делакруа йогынтысы астында формалаштырган. Сәнгать тарихчылары Изабеның иртә эшләрендә шулкадәр дәрәҗәдә XVII гасыр анималистлары һәм һолланд пейзажистлары, шулай аталган кече һолландлар Адриан ван де Велде, Адриан ван Остаде һәм Исаак ван Остаде йогынтысын күрәләр ки, хәтта Эжен Изабе “кече романтик” дип аталган булган. Тормышының ахырында Изабе май белән живописьтән баш тарткан һәм үзен акварель һәм гуашька багышлаган. Аның соңрак иҗаты тушь, акварель һәм гуашь белән башкарылган Нормандия һәм Бретань пейзажлары рәсемнәре француз импрессионизмының алдан килүчесе булып тора. Онфлёрда йортында 1862 елда Йонгкинд һәм Клод Моне очрашкан. Изабе шулай ук рус рәссамы Алексей Боголюбов белән дус булган, ул аны Вёль-ле-Роз төбәге (Нормандия) табигате белән таныштырган булган.