yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Парати (Лече)

Парати — Италиянең Апулия төбәге Казарано өязендә урнашкан торак пункт.

# Парати (Лече)
## Географиясе

Парати Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Парати (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ложкачи

Ложкачи (рус. Ложкачи) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Ложкачи
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Ложкачи
## Сәгать поясы

Ложкачи Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ложкачи
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# NGC 2721

NGC 2721 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2721
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Галилео (тапшыру)

Галилео — фәнни-популяр күңел ачу программасы. Ул Россиядә СТС телеканалында дүшәмбедән җомгага кадәр сәгать 17:30 һәм ял көннәре кабатлаулар сәгать 11:00 чыга. Алып баручысы — Александр Пушной. Тапшыру ҖЧҖ «ТелеФормат» «Victoria Production» һәм «SevenOne International» лицензияләре буенча чыгара. 2009 елның 13 апреленнән программа яңартылган форматта чыга. Ул Алман «Galileo» программасының аналогы булып тора. Шундый ук программалар Украинада да һәм Казакъстанда да чыгалар.
# (7377) Pizzarello

(7377) Pizzarello (лат. Pizzarello) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7377) Pizzarello
## Тарихы

1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EW9» саналган.
# Алкобаса (шәһәр)

Алкобаса (порт. Alcobaça) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Лейрия округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Алкобаса (шәһәр)
## Тарихы

Шәһәр 1153 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Эштремадура провинциясенә караган.

# Алкобаса (шәһәр)
## Географиясе

Мәйданы — 408,14 км². Муниципалитет составына Aljubarrota, Эвора-де-Алкобаса, Вимейру (Алкобаса), Туркел, Майорга (Португалия), Барриу (Алкобаса), Бенедита, Села (Алкобаса), Alcobaça e Vestiaria, Coz, Alpedriz e Montes, Pataias e Martingança, Сан-Мартинью-ду-Порту һәм Алфейзеран фрегезияләре керә.
# (3636) Пайдушакова

(3636) Пайдушакова (лат. Pajdušáková) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3636) Пайдушакова
## Тарихы

1982 елның 17 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UJ2» саналган.
# Бургвиндхайм

Бургвиндхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Бургвиндхайм
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Бургвиндхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 37,38 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 292 метр биеклектә урнашкан.
# (872) Хольда

(872) Хольда (лат. Holda) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (872) Хольда
## Тарихы

1917 елның 21 маенда Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1917 BZ» саналган.
# Паровы-Яха (Пя-Сядэй-Яха кушылдыгы)

Паровы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пя-Сядэй-Яха елгасының сул ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Паровы-Яха (Пя-Сядэй-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300046588
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304658
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Зле-Менсо

Зле-Менсо — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Черск гминасында урнашкан авыл.

# Зле-Менсо
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Әлвәнд (Зәрдаб)

Әлвәнд (әзери. Əlvənd) — Әзербайҗанның Зәрдаб районына караган авыл.
# Кече Лодма

Кече Лодма — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лодма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.

# Кече Лодма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000074253
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007425
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# NGC 5587

NGC 5587 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5587
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (3033) Хольбек

(3033) Хольбек (лат. Holbaek) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3033) Хольбек
## Тарихы

1984 елның 5 мартында Карл Аугюстесен, Поуль Йенсен, тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EJ» саналган.
# Торам-От

Торам-От (фр. Thorame-Haute) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Алло-Кольмар кантонына карый.

# Торам-От
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 108,35 км².
# Зур Берёзовка (Нелым кушылдыгы)

Зур Берёзовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нелым елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.

# Зур Берёзовка (Нелым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300015269
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301526
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Несь (елга)

Несь — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ак диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 151 км.

# Несь (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000312103000050984
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005098
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Цимоховизна

Цимоховизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы Сувалки гминасында урнашкан авыл.

# Цимоховизна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шәрипҗанов

Шәрипҗанов ― фамилия.
# TMEFF1

TMEFF1 (ингл. MSANTD3-TMEFF1 readthrough) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Василевичы (Гродзенский районы)

Василевичы (белар. Васілевічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Василевичы (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Дуварьян

Дуварьян (әзери. Duvaryan) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Липовець (Семич)

Липовець — Словениянең Семич (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Липовець (Семич)
## Географиясе

Мәйданы — 0,81 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222,5 метр биеклектә урнашкан.
# CCDC54

CCDC54 (ингл. Coiled-coil domain containing 54) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шортевиц

Шортевиц (алман. Schortewitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Шортевиц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,52 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 метр биеклектә урнашкан.
# Новале (Болцано)

Новале — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Монгуэльфо-Тезидо өязендә урнашкан торак пункт.

# Новале (Болцано)
## Географиясе

Новале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Новале (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 814 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 814 — Милади тәкъвим буенча IX гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 814 — безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
* 814 — сан.
# Фантазина (Бреша)

Фантазина — Италиянең Ломбардия төбәге Челатика өязендә урнашкан торак пункт.

# Фантазина (Бреша)
## Географиясе

Фантазина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Фантазина (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алтын табан балык

* Балыклар порталы
* Хайваннар порталы
* Биология порталы
Алтын табан балык (лат. Carassius carassius) — карплылар гаиләсендәге төче су балыгы. Европа hәм Себер сулыкларында киң таралган. Озынлыгы 50 см га кадәр һәм 5 кг авырлыкка кадәр җитәргә мөмкин.
Аның озынлыгы 9-24 см, авырлыгы 600 г. Яшәвенең 4-5 нче елында җенси җитлегә. Үрчемлелеге 137-300 мең бөртек уылдык. 10-12 ел яшиләр.
Алтын табан балык бөҗәк курчагы, суүсем, детрит, кортлар белән туклана.
# Клавдия Святкина

Клавдия Свәткина (Клавдия Андрей кызы Свәткина, 1912, Алатыр, Алатыр өязе, Сембер губернасы, Россия империясе — 1990, Казан) — СССР табиб-педиатры, медицина фәннәре дуктыры, профессор, ТАССРның һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1964, 1970)
# Кастетно-Камблон

Кастетно-Камблон (фр. Castetnau-Camblong) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Марина Карягина

Марина Фёдор кызы Карягина (Кияүдә - Степанова) (16 октябрь, 1969, Иске Ахпүрт авылы, Батыр районы, Чуаш АССР, РСФСР) - чуваш шагыйрәсе, язучи, драматург, журналист.
Россия Федерациясе Язучылар берлеге әгъзасы (1996), Россия Федерациясе Журналистлар берлеге әгъзасы (1997).
Чуваш Республикасының әдәбият, мәдәният һәм сәнгать өлкәсендәге Дәүләт яшьләр премиясе лауреаты (1997); Митта исемендәге премия лауреаты; С.Эльгер исемендәге премия лауреаты. «Чĕнтĕнтĕрлĕ чаршав» Республика театр сәнгате конкурсы лауреаты (Бизәкле пәрдә, 2010); Бөтенроссия әдәби «ЛиФФт» фестиваленең (2017) көмеш медаленә лаек булды.

# Марина Карягина
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 16 октябрендә Чуваш АССР Батырлар районы Иске Ахпүрт авылында туа. 1992 елда И.Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университетының чуваш филология һәм мәдәният факультетын тәмамлый. Шуннан бирле Чуваш дәүләт телерадиокомпаниясендә корреспондент, мөхәррир, алып баручы һәм "Воскресение" программасы авторы сыйфатында эшли.

# Марина Карягина
## Әсәрләр

Аның сценарийларын халыкара фестивальләрдә бүләкләр алганнар(1996, 1997), 1998 елда "Шăпăпăрлансем" фильмы (барлык йортларда булмаганда) Гран-при алган.
* Карягина, М. Ф. Аптраман кӑвакал (Чын үрдәк: шигырьләр: кече яшьтәге мәктәп укучылары өчен) – Чебоксар, 2013. – 30, [1] с.
* Карягина, М. Ф. Кӑтра хӗвел ҫаврӑнӑш (Куәтле Кояш түгәрәге: хикәяләр, әкиятләр: кече яшьтәге мәктәп балалары өчен) – Чебоксар, 2010. – 29, [2] с.
* Карягина, М. Ф. Кӗмӗл тумлӑ ҫар (Көмеш кием: Фаҗига шигъри) – Чебоксар, 2012. – 81, [2] с.
* Карягина, М. Ф. Ҫӑкӑрпа сахӑр (Икмәк һәм шикәр) – Чебоксар, 2018. – 47, [1] с.
* Карягина, М. Ф. Ҫур ҫӗр варринчи хӗвел(Төн уртасында кояш: поэма) – Чебоксар, 2009. – 158 с.
* Карягина, М. Ф. Тӑваткал тӗлӗксем (Квадрат төшләр). 1 китап : Пӗтӗ чӑмӑр : поэма – Чебоксар, 2002. – 47 с.
* Карягина, М. Ф. Тӑваткал тӗлӗксем (Квадрат төшләр). 2 китап : Талай хули : Поэма – Чебоксар, 2002. – 47 с.
* Карягина, М. Ф. Тӑваткал тӗлӗксем (Квадрат төшләр). 3 китап : Тӑваткал тӗлӗксем : поэма – Чебоксар, 2002. – 47 с.
* Карягина, М. Ф. Тӑваткал тӗлӗксем (Квадрат төшләр). 4 китап : Чӗрӗлӗх ташши : поэма – Чебоксар, 2002. – 47 с.
* Карягина, М. Ф. Хум пӑшӑлтатӑвӗ (Дулкын пышылдау) – Чебоксар, 1995. – 128 с.
* Карягина, М. Ф. Хура тумлӑ арҫын (Кара киендерү ирләр) – Чебоксар, 2007. – 205, [2] с.
* Карягина, М. Ф. Ыт-и – тӗкел-и? – Чебоксар, 1999. – 43 с.
* Карягина, М. Ф. Ылтӑн пан улми (Алтын алма) – Чебоксар, 2011. – 124, [3] с.
* Карягина, М. Ф. Золотое яблоко (Алтын алма) – Чебоксар: Чувашия, 2014. - 159 с.
# Вэли-Яха

Вэли-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пыякоя-Яха елгасының уң ярыннан 69 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.

# Вэли-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300041105
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304110
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Селбаш

Селбаш — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Селбаш
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 176,728 км².
# Валосавичы (Рагачовский районы)

Валосавичы (белар. Валосавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Валосавичы (Рагачовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гере (округ)

һәм
Гере — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Крёз департаментына карый.

# Гере (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 3027 км². Округ 15 кантоннан тора, алар үз чиратында 142 коммунага бүленгән.
# GAS8

GAS8 (ингл. Growth arrest specific 8 һәм Growth arrest-specific protein 8) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Палмдейл (Пенсильвания)

Палмдейл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Палмдейл (Пенсильвания)
## Географиясе

Палмдейл халык санын алу урыны мәйданы — 3,853088 км², 3,853079 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 433 Фут биеклектә урнашкан.
# Монте Баньоло I (Перуҗа)

Монте Баньоло I — Италиянең Умбрия төбәге Перуҗа өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте Баньоло I (Перуҗа)
## Географиясе

Монте Баньоло I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монте Баньоло I (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Асахикава

Асахикава (яп. 旭川市) — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.

# Асахикава
## Тарихы

Асахикава шәһәре 1922 елның 1 августында шәһәр статусын ала.

# Асахикава
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 350511 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 469 кеше тәшкил иткән.

# Асахикава
## Географиясе

Шәһәр территориясе 747.60 км² тәшкил итә.

# Асахикава
## Кардәш шәһәрләр

* Блумингтон (Иллинойс), Америка Кушма Штатлары
* Кёнгидо, Көньяк Корея
* Нормал, Америка Кушма Штатлары
* Сувон, Көньяк Корея
* Харбин, Кытай
* Южно-Сахалинск, Россия
# Верин (Оренсе)

Верин (гал. Verín) — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Верин (Оренсе)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 94,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 373 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монтеферарио II (Бьела)

Монтеферарио II — Италиянең Пьемонт төбәге Коссато өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтеферарио II (Бьела)
## Географиясе

Монтеферарио II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтеферарио II (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 980

IC 980 — чикләрендә урнашкан галактика һәм йолдыз .

# IC 980
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 980, 2MASX J14102244-0720332, 6dFGS gJ141022.4-072033, LEDA 1020574, NPM1G -07.0427 һәм Gaia DR2 3640251144347561088 буларак та сурәтләнә.
# Прудок (Давгапольски авыл советы)

Прудок (белар. Прудок) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Прудок (Давгапольски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ист-Сандвич (Массачусетс)

Ист-Сандвич — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ист-Сандвич (Массачусетс)
## Географиясе

Ист-Сандвич халык санын алу урыны мәйданы — 19,798045 км², 19,595773 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Әрләннәр

Әрләннә́р (лат. Cricetinae) — кимерүчеләр отрядыннан әрләнсыманнарның хайваннар ассемьялыгы. 390 төре билгеле, Австралиядән тыш, барлык кыйтгаларда да яшиләр.
Татарстан территориясендә 3 төре — гади әрлән (Cricetus cricetus) республиканың барлык территориясенә таралган; соры әрлән (Cricetulus migratorius) Идел алды һәм Кама аръягы төбәкләрендә; Эверсман әрләне (Allocricetulus eversmanni) Кама аръягының көнчыгыш районнарында очрый. Коры үзәнлек болыннарда, урман буйлары, юл кырыйлары, бакчалар һәм яшелчә кишәрлекләрендә яшиләр.
Гәүдәсе 22 см га, койрыгы 10 см га кадәр озынлыктагы, 650 г га кадәр авырлыктагы вак кимерүчеләр. Таза гәүдәле, юан муенлы, очлы башлы. Мехы тыгыз, шома, аз гына ялтырый. Аксыл соры яки көрән сорыдан алып куе коңгырт төсләрдә булырга мөмкин. Соры әрләннәрнең гәүдәсе 13 см дан артмый һәм сырты куе соры, корсагы аксыл яки соргылт була. Эверсман әрләне гади әрләннән өстенең җирән коңгырт, корсагының ак төстә булуы һәм күкрәгендә кара таплар булуы белән аерыла. Җир өсте хайваннары. Ялгыз яшиләр, шактый катлаулы өн казыйлар. Әрләннәр өннәрен чыгу урынындагы туфрак өеменнән белү җиңел, анда гадәттә кибәк һәм чүп-чарлар сибелгән була. Эңгер-меңгер вакытта һәм төнлә активлар. Кышын йокыга талалар. Март ахырында — апрельдә уяналар. Ана әрләннәр елына 2 оя — 3–18 әр бала тудыра. Үләнчел үсемлекләр һәм аларның орлыклары белән туклана. Кышка запас әзерли. Кыр һәм бакча культураларына зарар китерәләр. Елак карчыгалар, ябалаклар, козгыннар һ.б. кошлар, шулай ук көзән һәм ас — әлеге кимерүчеләрнең куркыныч дошманнары.
Эверсыман әрләне һәм соры әрлән Татарстанның Кызыл китабына кертелгән.
# Строитель (шәһәр)

Строитель (рус. Строитель) — Россия Федерациясенең Белгород өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 24 192 кеше (2014).

# Строитель (шәһәр)
## Сәгать поясы

Строитель Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Строитель (шәһәр)
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1960 елдан, шәһәр статусын 2000 елдан башлап йөртә.

# Строитель (шәһәр)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (92,6%), украиннар (4,9%).
# Рембкув

Рембкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гарволин гминасында урнашкан авыл.

# Рембкув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# SRXN1

SRXN1 (ингл. Sulfiredoxin 1) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Йозгат

Йозгат (төр. Yozgat) — Төркия Җөмһүриятенең Йозгат иленә караган бер шәһәре.
# CXXC5

CXXC5 (ингл. CXXC finger protein 5 һәм CXXC-type zinc finger protein 5) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Инҗесу (Чаэли)

Инҗесу (төр. İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Чаэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# HD38390

HD38390 — Орион йолдызлыгында урнашкан A2/3mA8-F3/5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,14 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Велю

Велю (фр. Veslud) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# NGC 4454

NGC 4454 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4454
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Слобода (Свердловск өлкәсе)

Слобода (рус. Слобода) — Свердловск өлкәсенең Первоуральск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Слобода (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Слобода (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# (10734) Wieck

(10734) Wieck (лат. Wieck) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10734) Wieck
## Тарихы

1988 елның 13 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CT4» саналган.