yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чабаксар сусаклагычы

Чабаксар сусаклагычы (рус. Чебоксаркое вододохранилище, чуаш. Шупашкар шыв усравĕ, чирм. Шавашар вӱдаралымвер, таулы чирм. Шывашар вӹдаралымвӓр) — Идел-Чулман каскады сусаклагычыннан берсе. Идел елгада, Мари Ил, Чуашстан һәм Түбән Новгород өлкәсе территориясендә урнаша.

# Чабаксар сусаклагычы
## Характеристика

Чабаксар сусаклагычы 1980 елда Чабаксар ГЭСы плотинасы төзелгәннән соң барлыкка килә. Мәйданы — 2 190 км²; су күләме — 13,58 км³; озынлыгы — 310 км; иң зур тирәнлеге — 35 км; уртача тирәнлеге — 6 м.
Керженец, Сыры һәм Ветлуга үзәнлекләрдә — эре култыклар. Сусаклагыч буенча Мәскәү — Әстерхан, Мәскәү — Тындагы Ростов, Мәскәү — Пермь, һ. б. туристик теплпход маршрутлары баралар.

# Чабаксар сусаклагычы
## Су реестры мәгълүматлары

Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Идел елгасы (Ока елгасы кушылу урыннан Куйбышев сусаклагычына кадәр (Сыры һәм Ветлуга елга бассейннарыннан башка)). Бәләкәй елга бассейны — Идел (Ока елгасы кушылу урыннан Куйбышев сусаклагычына кадәр (Сыры елга бассейннан башка)), елга бассейны — Идел (Куйбышев сусаклагычына кадәр).
Су ресурсларының федераль агентлыгы тарафыннан әзерләнгән Россия Федерациясе территориясын су хуҗалыгы буенча районлау геоинформация системасы мәгълүмәтләре буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400312112100000019
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100001
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буенча томы — 12
* ГӨ буенча чыгарылыш — 1

# Чабаксар сусаклагычы
## Торак пунктлар

* Түбән Новгород
* Васильсурск
* Козьмодемьянск
* Чабаксар
# Ишембай җәмигъ мәчете

Ишембай җәмигъ мәчете (баш. Ишембай йәмиғ мәсете) – Башкортстанның Ишембай шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (җәмигъ мәчете). Үзәкләштерелгән дини оешма ― Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең «Ишембай шәһәре Җәмигъ мәчете җирле мөселман дини оешмасы» карамагында.

# Ишембай җәмигъ мәчете
## Тарих

Ишембайда өч Җәмигъ мәчете урнашкан. Беренчесе Иске Ишембайда 1948 елда Ворошилов урамы, 33нче А йорты адресы буенча ачылган. Икенчесе – Ишембай Җәмигъ мәчете – 1990-1994 елларда шәһәрнең үзәк өлешендә, Тынычлык урамында төзелгән. Өченчесе 1995 елда шәһәрнең Нефтьчеләр микрорайонында (1940 елга кадәр Тирмән-Елга авылы) Чайковский урамы, 15нче йорт адресы буенча ачылган.
1990 елда Ишембайда мәчет төзелеше өчен җир участогы бүлеп бирелә, шул ук елның 29 июлендә Ишембай мәчете имам-хатибы Рәфыйков Рәфкать Фәрит улы җитәкчелегендә фундамент салына. Төзелеш эшләре мәхәллә кешеләре ярдәме белән үз көчләре белән алып барыла. Мәчет төзелешендә «ИМЗ» ААҖ (генераль директоры Г. С. Шәрәфетдинов), «Алтын» ҖЧҖ (И. Т. Алтынбаев), «РБУ» ҖЧҖ (Э. А. Касыймов), «ИФТИ» АҖ (А. З. Саушин), «ИЧФ» АҖ (А. Х. Мәҗитов, А. Т. Яхонтов), «Ишимбайнефть» НГДУ (Ю. Н. Ягафаров), «Идел Нефтемаш» ҖЧҖ (Ш. И. Усманов), ИЭС МУП (Н.С. Дурова), «Витязь» МК АҖ (И. Н. Арсланов), «Башкирэнерго»ның Ишембай бүлекчәсе (Р. Х. Хәмзин), «Ишимбайнефть» РМЦ (Р. А. Мигранов) предприятиеләре коллективлары, шәһәр хакимияте җитәкчелеге (В. В. Елепин) зур ярдәм күрсәтә. Мәхәллә кешеләреннән мәчет төзелешендә Фәрит Рәфыйков, Мидхәт Рәфыйков, Ахунҗан Усманов, Сәйфетдин Хәмитов, Муллагали Байгилдин һ. б. актив катнаша.
1994 елда мәчет бинасы төзелеп бетә, үз көчләре белән бизәкләү эшләре башкарыла, шул ук елның 16 августында биредә беренче тапкыр җомга намазы укыла. Биредә Рәйхана абыстай һәм Мөхәммәт хәзрәт Ислам нигезләрен өйрәтү эшен алып бара.

# Ишембай җәмигъ мәчете
## Теркәлү

2005 елның 19 июлендә «Ишембай шәһәре җәмиг мәчете» буларак, 2020 елның 1 декабрендә «Ишембай шәһәре үзәк мәчете» (баш. Ишембай ҡалаһының мәркәз мәсете) җирле мөселман дини оешмасы буларак (рәисе Мирасов Радик Рафаэль улы) Федераль налог хезмәтендә теркәлү узган.

# Ишембай җәмигъ мәчете
## Тасвирлама

Ишембай мәчете – кирпечтән төзелгән бер манаралы, ике катлы бина, гөмбәзе юк.
Традицион яшел мөселман стилендә башкарылган тематик баннерларны мәчетне әйләндереп алган коймаларның бөтен периметры буенча күзәтергә мөмкин.

# Ишембай җәмигъ мәчете
## Җитәкчелек

Имам-хатиблар
* 2019 елга кадәр – Фәрит улы Рәфкать хәзрәт Рәфыйков (2021 елның 27 сентябрендә вафат)
* 2019 елның 2 августыннан – Рафаэль улы Радик хәзрәт Мирасов
Имам-мөхтәсиб
* Әнүр улы Илшат хәзрәт Хафизов
Имамнар Марат улы Илнур хәзрәт, Ринат улы Эдуард хәзрәт
Ишембай үзәк (җәмигъ) мәчетендә Үзәкләштерелгән дини оешма Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Ишембай мөхтәсибәте урнашкан булган. 2022 елның гыйнварында Ишембай районы хакимияте тарафыннан мөхтәсибәт өчен Стахановчылар урамы, 42 адресы буенча (элекке «Горизонт» клубы) мәйданы 152 квадрат метрга тиң бина бүлеп бирелә.
# Кожланангер

Кожланангер (таулы чирм. Кожланӓнгӹр, рус. Кожланангер) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Кожланангер
## Сәгать поясы

Кожланангер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кожланангер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,9%), урыслар (4,1%).
# Ивановка (Азнакай районы)

Ивановка (рус. Ивановка) ― Татарстан Республикасы Азнакай районында бетерелгән торак пункт. 1930 елдан Бөгелмә районы, 1965 елдан Азнакай районы Чемодур авыл җирлегенә караган. 1930 елда халык саны 162 кеше, руслар. 1978 елда соңгы кеше авылны ташлап киткән.

# Ивановка (Азнакай районы)
## География

Хәзерге Татарстан Республикасы Азнакай районы территориясендә, Чемодурдан 5 км, Актүбә эшчеләр бистәсеннән ~10 км, Азнакай шәһәреннән көньякка таба ~20 км, Бөгелмә тимер юл станциясеннән – 29 км ераклыкта урнашкан булган.

# Ивановка (Азнакай районы)
## Административ бүленеш

1920 елга кадәр Самар губернасы Бөгелмә өязе Микулино волостена караган, 1920 елдан ТАССР Бөгелмә кантоны, 1930 елдан Бөгелмә районы, 1965 елдан Азнакай районы Чемодур авыл советы составында булган.

# Ивановка (Азнакай районы)
## Демография

Төп милләтләр: руслар.

# Ивановка (Азнакай районы)
## Тарих

Ивановка авылына 1809 елның 27 апрелендә Иван Алексеевич Пупин җитәкчелегендә нигез салынган. Авыл атамасы әлеге кеше исеменнән ясалган. Авылда ул вакытта 35 кеше яшәгән. 1901 елда авыл 30 шәхси хуҗалыктан торган. Дмитриев, Егоров, Мальцев, Слесарев, Феоктистов фамилиясен йөрткән гаиләләр күп булган.
1930-елларда авылда күмәк хуҗалык оештырыла. Терлекчелек, игенчелек белән көн иткәннәр. Сыер, ат, сарык асраганнар. Басуларда күпчелек арыш, бодай, борчак үстерелгән. Колхоз бухгалтеры булып Александр Сачков эшләве мәгълүм. Колхозда техника булмау сәбәпле, барлык эшләр ат һәм кул көче белән эшләнгән. Авыл янәшәсендә Проточный ключ инеше аккан, яшелчәгә сибәргә суны шуннан алганнар.
Авыл Бөгелмәгә илтүче «олы юл» өстендә утырган. Тирә-як районнар (Тымытык, Мөслим, Азнакай) кешеләре Бөгелмәгә икмәк илткәндә яки ит комбинатына тапшырырга сыер-сарык, каз яки дуңгыз көтүләре куып барганда, чират көтеп, авылда ялга туктаган, алар өчен авылда постоялый двор булган (хуҗасы Петр Феоктистов).
Авылда I класстан IV класска кадәр белем бирүче башлангыч мәктәп эшләгән.
Колхозларны эреләндерү башлангач, 1957 елда Ивановка күмәк хуҗалыгын Бөгелмә районы «Сокольский» совхозына (үзәге Чемодур) кушалар (Алфёровка, Тетвель авыллары белән бергә). Терлекләрне үзәктәге Чемодур авылына күчергәч, авылда эш калмый, халык 5 әр км барып-кайтып Чемодурга эшкә йөрергә мәҗбүр була. Әкренләп авыл халкы зуррак авылларга тарала башлый: Владимировка, Бернче Май, Чемодурга, кайберләре Актүбә, Җәлил бистәләренә, Бөгелмәгә күчеп китә. 1978 елда соңгы кеше авылны ташлап киткән.
Авылның ташландык христиан зираты сакланган.
# X гасыр славян авылы

« X гасыр славян авылы» (яки «Славян авылы») — Новгород өлкәсендә Любытино кала тибындагы бистәдә этнографик интерактив парк-музей. X гасыр славян авыл җирләрен торгыза. Новгород өлкәсенең «иң күп килүче туристлык үзәге» дип санала.

# X гасыр славян авылы
## Тарихы

«X гасыр славян авылы» тере тарих музее «Төп Русь» проекты чикләрендә төзелгән, авторлары Любытино тирә якны өйрәнү музее, Новгород дәүләт университеты, Новгород борынгылыкны яратучылар җәмгыяте һәм Любытино районы хакимияте. Торлак һәм хуҗалык корылмалары комплексын төзү проектының герое Любытино, Иске Ладога, Бөек Новгород һәм борынгы Руснең башка үзәкләрендәге купьеллык казулар һәм археологик эзләнү сөземтәсе була..
«Славян авылын» төзү Любытино якны өйрәнү музее директоры Андрей Ивановның 2005 елда президент грантын алу белән башлана. Строительство объекта велось с 2006 по 2008 год.
«X гасырда славян авылы» Любытино якны өйрәнү музеенда стационар күргәзмә булып тора.

# X гасыр славян авылы
## Урын үзенчәлекләре

Мста елгасының урта агымында һәм аның тирә-якларында берничә квадрат километр территорияда Европадагы иң зур урта гасыр археология комарткылары комплексының берсе урнашкан (V—XI гасырлар).
X гасырда хәзерге Любытино районы биләмәсендә Новгород җирләренең бер административ үзәге барлыкка килә. 947 елда шунда, төбәк кешеләрен буйсындыру максатында, княгиня Ольга яулар оештыра. Хәзерге Любытино биләмәсендә, Ольга, Новгород җирләре составына кергән, кенәз авылына нигез сала

# X гасыр славян авылы
## Урын үзенчәлекләре
### Любытино археология тыюлыгы

Урынның археология әһәмиятенә ия булу сәбәпле Новгород өлкәсе башкарма комитетының № 177 карары белән 1986 елның 21 апрелендә Любытинода башлангыч археология тыюлыгы оештырыла. Аның күләме — якынча 3,5 х 10 км Бу тыюлыкның булдыру максаты — уникаль борынгы комарткыларны саклау һәм тарихны популярлаштыру.
«X гасыр славян авылы» Мсты елгасы, археология тыюлыгы территориясендә, үз эченә курганны, җирләү мәйданын һәм торлакны алган чын археологик объект урынында төзелә.

# X гасыр славян авылы
## Экспозициясе

Экспозиция нигезен төрле типтагы дүрт славян торак йорты һәм хуҗалык каралтылары — амбар, келәт, ындыр, тимерчелек, икмәкханә, мал өчен киртә тәшкил итә. Интерьерда көнкүреш һәм хуҗалык әйберләре күчермәләре урнаштырылган.
Славян авылы биләмәсендә 2013 елның 25 маенда Войницкий тәресе күчермәсе төзелә. Аның биеклеге — 188 см, аркылы бүрәнәсе озынлыгы — 88 см. Күчермәне «Славон делале» Любытино якны өйрәнү музее проекты чикләрендә Новгородның бер предприятиесе эшли.

# X гасыр славян авылы
## Экспозициясе
### Төзү үзенчәлекләре

«Славян авылының» торак һәм хуҗалык каралтылары кискен X гасыр технологияларына ярашлы төзелә. Материаллары — бүрәнә, туз, агач тамырлары, мүк, кәс. Корылмаларда аралык, түшәмнәр юк, ишекләр тәбәнәк, вентиляция сыйфатында — кышкы вакытта максималь җылылыкны саклау өчен кече төнлекләр.
# Лашапель (Терн һәм Гаронна)

Лашапель (фр. Lachapelle) — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Яшәеш

Яшәеш (искечә булмыш) — иң киң мәгънәсендә - яшәү дигәнне аңлата.
Яшәеш — онтология фәне тарафыннан өйрәнелә. Мартин Хайдеггер фундаменталь онтологиясендә яшәеш - асылдан аермалы буларак, бар булган әйбер дигән төшенчәгә туры килә. Әгәр асыл «Нәрсә ул булу?» дигән сорауга җавап бирсә, яшәеш исә «барның булуы нәрсә?» дигәнгә.
# Елаши

Елаши (чуаш. Елаш, рус. Елаши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429903. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241837005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600003900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Елаши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 215 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Салинье

Салинье (фр. Saligney) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Салинье
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,98 км².
# Яңа Турмыши

Яңа Турмыши (чуаш. Микушка, рус. Новые Турмыши ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429282. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216862004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Яңа Турмыши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 141 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
# Икенче Высоковка

Икенче Высоковка (чуаш. Иккĕмĕш Высоковка, рус. Высоковка Вторая ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429303. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216892003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700011700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Икенче Высоковка
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (29%), руслар (61%).
# Олы Шаганур

Олы Шаганур (чирм. Кугу Шаганур, рус. Большой Шаганур) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Олы Шаганур
## Сәгать поясы

Олы Шаганур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Шаганур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
# Олы Мушеран

Олы Мушеран (чирм. Кугу Маршан, рус. Большая Мушерань) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Олы Мушеран
## Сәгать поясы

Олы Мушеран Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Мушеран
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92%), руслар (8%).
# Колын авылы мәчете

Колын авылы мәчете, «Гөлчирә» мәчете (рус. Мечеть «Гульчира» в деревне Кулуново Актанышского района) ― Татарстанның Актаныш районы Иске Айман авыл җирлеге составындагы Колын авылында 2004 елда ачылган ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Актаныш районы мөхтәсибәте карамагында.

# Колын авылы мәчете
## Тарих

1701 елда нигезләнгән Колын авылында мәчет 1837 елдан (вариант: 1848 елдан) искә алына, аның каршында мәдрәсә эшләгән.
XX гасыр башында Колында мәчет, мәктәп булган.
Әнәк авылында яшәүче Мостафиннар гаиләсе ― Альберт һәм Венера, Рушат һәм Люция Мостафиннар (әти-әниләре Әлфия (Хәйруллина) белән Фәндүс Мостафиннар) 2004 елда, Актаныш районында беренчеләрдән булып, үз хисапларына әбиләре яшәгән Колын авылында мәчет ачканнар. Яңа мәчеткә меценатларның әбиләре истәлегенә «Гөлчирә» исеме бирелгән. Мостафиннар Колын авылыннан Айгиз Гыйльмуллинны дини гыйлем буенча укытып имам иткәннәр, Айгиз (җәмәгате Юлия белән) гомерен авылдашларына ислам дине нуры таратуга багышлаган. Аларга йорт салу, хезмәт хакы түләүне дә, мәчетне тоту чыгымнарын да Мостафиннар үз өсләренә алган. Шулар хисабына ел саен мәктәп каникуллары вакытында мәчеттә балалар өчен дини лагерь (җәйге мөселман аланы) оештырыла. Лагерь балалар Сабантуе белән тәмамлана.
2024 елның 4 августында мәчетнең ачылуына 20 ел тулу билгеләп үтелгән. Бәйрәмдә алып баручы Марсель Әхмәдуллин, гармунчы Ринат Вәлиев, артистлар Марат Галимов, Марсель Вәгыйзовлар, Актаныш районы башлыгы Ленар Зарипов, Актаныш районы имам-хатыйбы Руслан хәзрәт Мортазин, Ютазы районы имам-хатыйбы Ильяс хәзрәт Зиннәтуллин катнашкан.
# Кочак-Туруново

Кочак-Туруново (чуаш. Кочак Тӑрӑн, рус. Кочак-Туруново) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Кочак-Туруново
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кочак-Туруново
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 33 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Мостай Кәрим скверы (Уфа)

Мостай Кәрим скверы (баш. Мостай Кәрим скверы, рус. Сквер Мустая Карима) ― Уфаның Ленин районында 2013 елның октябрендә ачылган парк (сквер). Шагыйрь, публицист, драматург, башкорт әдәбияты классигы, Башкортстанның халык шагыйре, Социалистик Хезмәт Каһарманы, Бөек Ватан сугышында катнашкан Мостай Кәрим (1919—2005) хөрмәтенә оештырылган Сквер еш кына скейтбординг өчен спот буларак кулланыла.

# Мостай Кәрим скверы (Уфа)
## Тарих

Уфа үзәгендә Башкортстанның халык шагыйренә һәйкәл кую идеясе 2007 елда, Башкортстанның Россиягә кушылуына 450 ел тулуны билгеләп үткәндә туа.
    Төп мәкалә: Мостай Кәрим һәйкәле (Уфа)
Мостай Кәримгә һәйкәл 2013 елның 10 октябрендә Уфаның Ленин районы Киров һәм Мостай Кәрим урамнары киселешкән урында, Профсоюз йорты бинасы каршындагы мәйданда ачылган. Һәйкәлнең тирә-ягын матурлап, Мостай Кәрим исемендәге сквер булдырылган. Әлеге скверны бердәм мәдәни-тарихи киңлек буларак җиһазлау эшләре 2016 елда тулысынча төгәлләнгән.
Мостай Кәрим исемендәге скверны һәм һәйкәлне ачу тантанасында Башкортстан Премьер-Министры урынбасары (2012–2014) Лилия Салават кызы Гомәрова, Уфа шәһәре шәһәр округы администрациясе башлыгы (2012–2018) Ирек Ишмөхәммәт улы Ялалов, һәйкәл авторы, Россия Федерациясенең халык рәссамы Андрей Николаевич Ковальчук, Мостай Кәримнең туганнары һәм якыннары, республиканың һәм илнең башка төбәкләренең мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре, шәһәр халкы катнашкан.
Скверда скульптор А. Н. Ковальчук һәм архитектор С. З Илембәтовның Мостай Кәрим һәм Киров урамнары чатына караган Мостай Кәрим һәйкәле, шулай ук ике фонтан урнаштырылган. Сквер биләмәсендә автоматик су сибүгә ялганган чәчәк түтәлләре, заманча яктырту системасы урнаштырылган, халыкка йөрү өчен уңайлы юллар булдырылган. Мәйдан брусчатка һәм төрле төстәге гранит ташлар белән бизәлгән. Скверда кичләрен ял итүчеләр өчен махсус яктырту системасы булдырылган.
Скверга керә торган урында гранит тумбалар урнаштырылган, анда өч телдә (башкорт, рус һәм инглиз телләрендә) «Мостай Кәрим исемендәге сквер» дигән сүзләр язылган.
# Латыгаль (Вилейский районы)

Латыгаль (белар. Латыгаль) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Латыгаль (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Урыс Ляждуры

Рус Ляждуры (чирм. Руш Лаждӱр, рус. Русский Ляждур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Урыс Ляждуры
## Сәгать поясы

Урыс Ляждуры Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урыс Ляждуры
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Лесной (Мари-Төрек районы)

Лесной (чирм. Лесной, рус. Лесной) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан бистә.

# Лесной (Мари-Төрек районы)
## Сәгать поясы

Лесной (Мари-Төрек районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лесной (Мари-Төрек районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (51%), чирмешләр (49%).
# Рамакришна Миссиясе, Дәһли

Рамакришна Миссиясе, Дәһли - ул 1897 елда Свами Вивекананда тарафыннан нигезләнгән рухи оешма Рамакришна Миссиясенең Дәһлидә тармагы. Дәһли тармагы Рамакришна Маргта 1927 елның 4 маенда нигезләнгән булган.

# Рамакришна Миссиясе, Дәһли
## Тарихы

Дәһли миссиясе 1927 елда 966, Гарстэн Бастион Юлында арендаланган йортта ачылган Рамакришна Матһыннан килеп чыккан. Хәзерге биналарның төзелеше 1934 елда, беренче нигезләү кирпече Белур Матһтан китерелгән һәм Шри Рамакришнаның туры өйрәнчеге һәм Рамакришна Матһның һәм Рамакришна Миссиясенең икенче президенты Свами Шивананда тарафыннан изгеләштерелгән вакытта башланган булган. Шуннан соң, Дәһли Үзәге рәсми рәвештә 1935 елда ачылган булган. Соңыннан Рамакришна Матһның һәм Миссиянең 13-енче президенты булып киткән һәм Падма Вибһушан бүләген алган Свами Ранганатһананда Дәһли Миссиясенең сәркатибе булып 1949 елдан 1962 елга кадәр сәркатибе хезмәт иткән. Свамилар Шарвананда, Сатпракашананда, Сваһананда, Будһананда, Вандананда һәм Гокулананда шулай ук Дәһли Миссиясе белән ассоциацияләнгән булган. 2013 елда Миссия Үзәк Урта Белем Оешмасы (Central Board of Secondary Education) белән VII, VIII һәм IX сыйныф укучыларына кыйммәтләргә нигезләнгән белем бирүне тәэмин итәр өчен эшли башлаган.

# Рамакришна Миссиясе, Дәһли
## Транспорт

Миссиягә Дәһли Метросының Рамакришна Ашрам Марг метро тукталышыннан килеп була.
# Елмачы

Елмачы (чуаш. Йăлмачча, рус. Елмачи ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429152. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216808003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700002900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Елмачы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 372 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Антигуа һәм Барбудада ислам

Антигуа һәм Барбудада ислам (ингл. Islam in Antigua and Barbuda, гарәп. الإسلام في أنتيغوا وباربودا‎) ― азчылык дине. 2007 елга мөселманнарның гомуми саны 200 кеше, ягъни дәүләт халкының гомуми саныннан (97 120 кеше, 2019 елга бәяләү) 0,3 % тәшкил итә.
Утраулардагы зур күпчелек мөселманнар ― Сирия яки Ливаннан чыккан гарәпләр. Ислам тарафдарлары арасында шулай ук Фәләстыйн, Пакистан, Нигерия, Гана, Сьерра-Леоне һәм Гайанадан чыккан кешеләр дә бар. Антигуа һәм Барбуда мөселманнары Согуд Гарәбстаны, Төркия, Нигерия кебек эре ислам илләре белән элемтәләр урнаштырган.
1981 елның 1 ноябреннән бәйсез дәүләт булган Антигуа һәм Барбуда Конституциясе нинди дә булса дингә рәсми статус беркетми. Руханиларга парламент әгъзаcы булу тыела. Мәктәп чиркәүдән аерылган, дини фактор сәясәттә зур роль уйнамый.
Антигуа һәм Барбудада яшәүчеләрнең күпчелеге (76 %) – христианнар (англикан чиркәве тарафдарлары, католиклар һ. б.). Ислам, Бәһаи, яһүд дине, буддизм һ. б. диннәр вәкилләре саны күп түгел.
Илнең башкаласы Сент-Джонста ике танылган ислам оешмасы бар: сириялеләр һәм ливанлылар нигез салган «Антигуа һәм Барбуданың халыкара ислам җәмгыяте» (Antigua and Barbuda International Islamic Society, ABIIS) һәм Америка Антигуа университетының (медицина факультеты) мөселман студентлары ассоциациясе (American University of Antigua (School of Medicine) Muslim Students Association). Антигуа утравында Әхмәдия миссиясе дә бар. Кодрингтонда(ингл.)татар. «Антигуа һәм Барбуда мөселман җәмгыяте» (Muslim Community of Antigua and Barbuda) урнашкан.
2016 елда Пью тикшеренү үзәге(ингл.)татар. үткәргән сораштыру күрсәткәнчә, Антигуа һәм Барбуда мөселманнарының гомуми саны 950 кеше тәшкил итә.
Антигуа һәм Барбудада мөселманнар өчен зур мәчет яки ислам үзәге булдырырга кирәк. Антигуа һәм Барбуданың халыкара ислам җәмгыяте шундый мәчетне Сент-Джонста Американ-роуд урамында төзергә ниятли. Хәзерге вакытта мәчет өчен кулланылучы урын зур булмаган алачыктан гыйбарәт, анда утызга якын кеше гыйбадәт кыла ала.
# Мөхәммәт Җиһангиров

Мөхәммәт Җиһангиров, Мөхәммәт Солтангәрәй улы Җиһангиров, рус. Зиангиров Мухамед Султангирович (Султангараевич) (1923 ел, Үзбәкстан, Яңа юл районы — 1943 елның 30 сентябре, Украина ССР, Днепропетровск өлкәсе, Солонянск районы, Войсковое) — Бөек Ватан сугышында катнашып, һәлак булган Советлар Берлеге Каһарманы (19.03.1944, вафатыннан соң), автоматчы, ефрейтор (1943).

# Мөхәммәт Җиһангиров
## Тәрҗемәи хәле

1923 елда хәзерге Үзбәкстанның Ташкәнт өлкәсе Яңа юл районында крестьян гаиләсендә туган. Милләте — татар. Башлангыч мәктәпне тәмамлаган. Күмәк хуҗалыкта эшләгән. 1941 елның декабреннән Кызыл гаскәрдә хәрби хезмәттә.

# Мөхәммәт Җиһангиров
## Бөек Ватан сугышы

1942 елның июленнән хәрәкәттәге армиядә: Воронеж (1942), Көньяк-Көнбатыш (1942-1943) фронтлары составында сугышларда катнаша. 1943 ел башында Данбасны азат итүдә катнаша. Көньяк-Көнбатыш фронт, 6нчы армия, 198нче аерым укчы тоткарлаучы отряд автоматчысы булып хезмәт итә.
Днепрны кичкән вакытта каһарманлык күрсәтә. 1943 елның 26 сентябрендә Украина ССР Днепропетровск өлкәсе Солонянск районы Войсковое авылы тирәсендә Днепрны беренче десант төркеме белән бергә кичә. Каршы ярда плацдарм яулап алынгач, берничә мәртәбә разведкага бара һәм әһәмиятле мәгълүматлар алып кайта. Башы яраланса да, сафта кала, дошман контрһөҗүмнәрен кире кайтаруда һәм дошманны эзәрлекләүдә катнаша. 1943 елның 30 сентябрендә һәлак була. Войсковое авылында җирләнә.
1944 елның 19 мартында (вафатыннан соң) Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә.

# Мөхәммәт Җиһангиров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге Каһарманы (19.03.1944, вафатыннан соң)
* Ленин ордены (19.03.1944, вафатыннан соң)
* 1нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (11.10.1943)
* «Батырлык өчен» медале