yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рутки-Гловице

Рутки-Гловице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Цеханув гминасында урнашкан авыл.

# Рутки-Гловице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ягала-Ёа

Ягала-Ёа (эст. Jägala-Joa) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# NGC 3085

NGC 3085 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3085
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (9958) 1991 VL1

(9958) 1991 VL1 (лат. 1991 VL1) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9958) 1991 VL1
## Тарихы

1991 елның 4 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VL1» саналган.
# Врди

Врди (чех. Vrdy) — Чехиянең Урта Чехия крае Кутна-Гора һәм Q89884961? районында урнашкан авыл.

# Врди
## Географиясе

Мәйданы — 18,495124 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.

# Врди
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Врди
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Врди
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2115 |
| 1880 | 2797 |
| 1890 | 3119 |
| 1900 | 3096 |
| 1910 | 3341 |
| 1921 | 3175 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 3291 |
| 1950 | 2532 |
| 1961 | 2735 |
| 1970 | 2585 |
| 1980 | 2713 |
| 1991 | 2821 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 2958 |
| 2014 | 2905 |
| 2016 | 2904 |
| 2017 | 2898 |
| 2018 | 2914 |
| 2019 | 2952 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 2946 |
| 2021 | 2977 |
| 2021 | 2845 |
| 2022 | 2953 |
| 2023 | 3152 |
| 2024 | 3184 |
# Панн (Мёрт һәм Мозель)

Панн (фр. Pannes) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Панн (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,37 км².
# Мецано Скоти (Пяченца)

Мецано Скоти — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Боббио өязендә урнашкан торак пункт.

# Мецано Скоти (Пяченца)
## Географиясе

Мецано Скоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мецано Скоти (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алькайне

Алькайне (исп. Alcaine) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Алькайне
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 57,376439 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 649 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Велли-Гед (Алабама)

Велли-Гед — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Велли-Гед (Алабама)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 8,993499 км², 8,993498 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Бусто-Арсицио

Бусто-Арсицио — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Варезе провинциясе составына керә.

# Бусто-Арсицио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 226 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кассано-Маньяго, Кастелланца, Дайраго, Фаньяно-Олона, Галларате, Леньяно, Маньяго, Ольджате-Олона һәм Самарате коммуналары белән чиктәш.
# Тудор-Владимиреску (Бреила)

Тудор-Владимиреску — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. Тудор-Владимиреску (коммуна, Бреила) коммунасына карый.

# Тудор-Владимиреску (Бреила)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Груб-ам-Форст

Груб-ам-Форст — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Груб-ам-Форст
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Груб-ам-Форст
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,97 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр биеклектә урнашкан.
# Огоревц

һәм
Огоревц — Словениянең Шторе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Огоревц
## Географиясе

Мәйданы — 1,03 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 304 метр биеклектә урнашкан.
# Бродзишув

Бродзишув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Зомбковице-Слёнске гминасында урнашкан авыл.

# Бродзишув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дикьямач (Кемах)

Дикьямач (төр. Dikyamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рампе

Рампе (эст. Rampe) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
# Ашеванка

Ашеванка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ишем елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Ашеванка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010300212115300011941
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301194
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Эль Тулипан (Вильягран)

Эль Тулипан — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Вильягран муниципалитеты составына керә.

# Эль Тулипан (Вильягран)
## Географиясе

Эль Тулипан Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Тулипан (Вильягран)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Тулипан (Вильягран)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Стоенешть (Джурджу)

Стоенешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. Стоенешть (коммуна, Джурджу) коммунасына карый.

# Стоенешть (Джурджу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 59 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Леще (Лодзь воеводалыгы)

Леще — Польшаның Лодзь воеводалыгы Ленчица гминаcында урнашкан авыл.

# Леще (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Поглед

Поглед (серб. Поглед) — Сербиянең Златибор округы Ариле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Поглед
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 399 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Поглед
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.

# Поглед
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2002 | 627 | |
# Скалаграно (Кунео)

Скалаграно — Италиянең Пьемонт төбәге Рокка-де'-Бальди өязендә урнашкан торак пункт.

# Скалаграно (Кунео)
## Географиясе

Скалаграно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Скалаграно (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SP100

SP100 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чыпчык (уен)

Чыпчык — татар халык уены.

# Чыпчык (уен)
## Уйнау тәртибе

Бу уенны малайлар да, кызлар да уйный ала. Иң беренче тактадан параллелепипед формасындагы 10 см чамасында «чыпчык» кисеп ясала. Аннан урамда яки ишек алдында «чыпчык» утырып торырлык тигез урын хәзерлиләр. Санамыш белән бер чыпчык очыручы сайлана. Ул чыпчыкны тигез урынга утырта да таяк белән чыпчыкның җиргә тимәгән ягына суга. Чыпчык һавага очып китә. Калган балалар я куллары, я итәкләре белән чыпчыкны тотып калырга тырышалар. Кем тотса, шул чыпчык очыручы була. Уен шулай дәвам итә.
# MADD

MADD (ингл. MAP kinase activating death domain һәм MAP kinase-activating death domain protein) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эль Монте де Ангияно (Ромита)

Эль Монте де Ангияно — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Эль Монте де Ангияно (Ромита)
## Географиясе

Эль Монте де Ангияно Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Монте де Ангияно (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Монте де Ангияно (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Погечауа

Погечауа — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Погечауа (коммуна) коммунасына карый.

# Погечауа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мольиянезе (Венеция)

Мольиянезе — Италиянең Венеция төбәге Мартеллаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Мольиянезе (Венеция)
## Географиясе

Мольиянезе Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мольиянезе (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вила-Велья-ди-Родан (район)

Вила-Велья-ди-Родан — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Вила-Велья-ди-Родан муниципалитетына карый.

# Вила-Велья-ди-Родан (район)
## Географиясе

Мәйданы — 90,41 км².
# Дром (коммуна, Франция)

Дро (фр. Drom) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сент-Этьен-дю-Буа кантонына карый.

# Дром (коммуна, Франция)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,78 км².
# Олшани (Клуки)

Олшани (чех. Olšany) — Чехиянең Урта Чехия крае Клуки (Кутна Гора) районында урнашкан авыл.

# Олшани (Клуки)
## Географиясе

Мәйданы — 2,316 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Олшани (Клуки)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Олшани (Клуки)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Олшани (Клуки)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 213 |
| 1880 | 199 |
| 1890 | 183 |
| 1900 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 157 |
| 1921 | 144 |
| 1930 | 142 |
| 1950 | 102 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 127 |
| 1970 | 111 |
| 1980 | 106 |
| 1991 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 77 |
| 2011 | 70 |
| 2021 | 81 |
# Спрус-Пайн (Төньяк Каролина)

Спрус-Пайн — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Спрус-Пайн (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1913 елда нигезләнгән.

# Спрус-Пайн (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 10,301527 км², 10,304564 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 780 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ешильяйла (Чайҗума)

Ешильяйла (төр. Yeşilyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лужа (Требне)

Лужа — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лужа (Требне)
## Географиясе

Мәйданы — 0,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 336,9 метр биеклектә урнашкан.
# Алексен

Алексен (фр. Alexain) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Йосыф сүрәсе

Йосыф сүрәсе(гар.سورة يوسف — сүрәтү Йусуф) — Коръәндәге уникенче сүрә. Мәккәдә иңә. Аятьләре саны — 111. Шуларның туксан сигезе Йосыф — Ягъкуб пәйгамбәрнең улы турында. Ә беренче 3 аять моңа кереш булып торалар. Аларда Коръән турында сөйләнелә.
Сүрәдә кирелек һәм көнчелек кешеләнең күбесен көферлеккә китерергә мөмкин диелә. Сүрәнең ахырында әүвәлге пәйгамбәрләр, аларга халыкларының мөнәсәбәте һәм аларның ахырда гөнаһлы кешеләр өстеннән җиңү яулаулары турында әйтелә.
Әлеге сүрәнең төп үзенчәлеге — аңарда Йосыф галәйһиссәләм турында риваять булуы һәм гаилә әгъзаларының берсен башкаларга караганда күбрәк ярату, аларда көнчелек китереп чыгаруын күрсәтә.

# Йосыф сүрәсе
## Чыганак

* Имам.ру сайты
# Сәгыйть Улямаев

Сәгыйть Улямаев (Сәгыйть Хәйбрахман улы Улямаев, рус. Сагит Хайбрахманович Улямаев), генерал-майор (1963). Совет хәрби эшлеклесе. Бөек Ватан сугышында һәм Мәскәүдә Җиңү парадында катнашкан. Омск югары гомумгаскәр команда училищесы башлыгы (1963-1974). КПСС әгъзасы (1942), Омск шәһәр советы депутаты (1971, 1973).

# Сәгыйть Улямаев
## Тәрҗемәи хәле

1919 елның 15 сентябрендә Башкортстан АССР (хәзерге Чишмә районы) Түбән Тирмә авылында туган. Татар. Калмаш җидееллык мәктәбен (1934), Уфада педрабфак (1937) тәмамлаган.

# Сәгыйть Улямаев
## Тәрҗемәи хәле
#### Гаиләсе

Хатыны, кызы һәм ике улы бар.

# Сәгыйть Улямаев
## Тәрҗемәи хәле
#### Хезмәт юлы

1937-1939 Үзбәкстан ССР Фәрганә өлкәсе Багдад районы Каганович исемендәге мәктәптә укытучы.

# Сәгыйть Улямаев
## Армиядә

* 1939 елның декабреннән хәрби хезмәттә.
* 1939-1940 Киев хәрби округы Конотоп шәһәре 325- артиллерия полкы кызылармиячесе.
* 1940, февраль-1941, август Архангельск хәрби округы Череповецк пехота училищесы курсанты.
* 1941, август—1941, ноябрь 369- укчы дивизиянең 225- укчы полкы рота командиры.
* 1941, ноябрь–1942, апрель Калинин фронты 29- армия 369- укчы дивизия 1225- укчы полк штаб башлыгы ярдәмчесе. Ржев-Вязьма юнәлешендә сугыш хәрәкәтләрендә катнаша, чолганышта кала.
* 1942, апрель-1942, декабрь Калинин һәм Көнбатыш фронтлары 30- армия 369- укчы дивизия штабы оператив бүлеге башлыгы ярдәмчесе.
* 1942, декабрь – 1946, ноябрь М.В. Фрунзе исемендәге хәрби академия тыңлаучысы. Мәскәүдә Җиңү парадында катнаша.
* 1946, ноябрь-декабрь Диңгез буе хәрби округы гаскәр башлыгы карамагында.
* 1946, декабрь-1949, ноябрь Диңгез буе хәрби округы штабы оператив идарәсе бүлек башлыгы ярдәмчесе.
* 1949, ноябрь-1953, декабрь Диңгез буе хәрби округы 3- гвардия дивизиясе 7-, 9- полклары штаб башлыгы.
* 1953, декабрь-1956, декабрь Ерак Көнчыгыш хәрби округы 5- армия 65- укчы корпусы 3- гвардия дивизиясе 8- полкы командиры.
* 1956, декабрь-1958, сентябрь Ерак Көнчыгыш хәрби округы 5- армия 65- укчы корпусы 3-, 47- гвардия дивизияләре штаб башлыгы.
* 1958, сентябрь-1960, июнь ССРБ Кораллы көчләре генераль штабы хәрби академиясе төп факультеты тыңлаучысы.
* 1960, июнь–1965, апрель 12- мотоукчылар дивизиясе командиры.
* 1965, апрель-1974, сентябрь Омск югары гомумгаскәр команда училищесы башлыгы. Тырышлыгы өчен Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
* 1974 елның сентябреннән запаска чыгарыла.
* 1985 елның сентябрендә вафат.

# Сәгыйть Улямаев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Ике Кызыл Йолдыз ордены (1967, ?)
# Сай-Үтес

һәм
Сай-Үтес (каз. Сай-Өтес) — Казакъстанның Маңгыстау өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Сай-Үтес
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Маконьи

Маконьи (фр. Macogny) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Сент-Радегонд (Де-Севр)

Сент-Радегонд — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Көнбатыс 2

Көнбатыс 2 (каз. Күнбатыс 2) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Көнбатыс 2
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Гринвуд (округ, Көньяк Каролина)

Гринвуд — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гринвуд шәһәре.

# Гринвуд (округ, Көньяк Каролина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1897 елда оештырыла.

# Гринвуд (округ, Көньяк Каролина)
## Территориясе

Округ мәйданы 1199 км² тәшкил итә.
# Эзёри (Лодзь воеводалыгы)

Эзёри — Польшаның Лодзь воеводалыгы Серадз гминаcында урнашкан авыл.

# Эзёри (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# GSC7657-2562

GSC7657-2562 — Корма йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,64 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Тропик урман

Тропик урман яки яңгырлы урман — еллык явым-төшем күләме 2000-7000 мм ким булмаган урман. Катлаулы яруслы булуы белән, агачлар, эпифитлар һәм лианалар төрлелеге һәм үләннәргә ярлы булуы белән аерылып торалар.
Җир шарының иң эссе поясы тропиклар дип атала. Алар экваторда урнашканнар. Табигать тропикларда табигый оранжерея төзегән: мон¬да җылылык даими һәм тотрыклы, явым-төшем күп. һәм үсемлекләр дөньясы да искитәрлек. Урман шундый куе, аның аша чыгуы бик кыен, ә кайвакытларда бөтенләй үтеп булмый. Агачлар югарыга, яктылыкка омтылалар һәм түбәнгә, урман чаршавы астына, куе күләгә төшерәләр. Ул — мәңге яшел дөнья: монда мәңгелек җәй хөкем сөрә.
Тропик зонадагы үсемлекләр гадәттән тыш төрле-төрле. Урманда яруслар бик күп, кайбер агачлар 60 метрга җитәләр, бу — егерме катлы йорт биеклеге дигән сүз. Агачларның яфраклары тыгыз һәм калын кабыклы. Алар тропиклардан чыккан бүлмә гөле — фикус яфракларын хәтерләтәләр. Яфракларның калын кабыклары аларны эссе кояш көйдерүеннән саклый.
Тропик урманга хас булган үзен¬чәлекле үсемлек — лианалар. Алар агач кәүсәләренә уралып, бик биеккә, яктыга үрмәлиләр. Лианалар агачларны чорнап алалар, түбәнгә салыналар, агачтан-агачка сузылалар һәм бик зур, хәтта 100 метрдан артык озынлыкка җитәләр.
Тропикларда пальмалар да үсә. Алар күп төрле: биек һәм баһадир агачлардан алып кечкенә куак фор- масындагылары да, хәтта пальма- лианалар да бар. Биек пальмаларның кәүсәләре шома һәм цилиндр формасында була. Кайбер тәбәнәк пальмаларның кәүсәләре бөтенләй юк — бары тик яфраклар таҗы гына бар.
Яктыга якынрак булыр өчен күп кенә үсемлекләр җирдә түгел, бәл¬ки агач кәүсәләрендә һәм яфракларда үсәләр. Алар арасында күз чагылдыргыч зур күбәләккә охшаган күке яше үсемлеге бигрәк тә матур. Тропикларда банан, бамбук, агачсыман абага, орхидеяләр һәм күп кенә башка үсемлекләр үсә. Дөньяда башка бер җирдә дә кеше өчен файдалы булган шундый күп санлы үсемлекләр юк. Тропик урман банан, икмәк һәм кавын агачы җимешләре, хинин, манго, сандал, кызыл һәм кара агач, каучык, лак, һинд чикләвеге, саго һәм шикәр бирә.
Тропикларда яшәүчеләрнең иң күп санлысы — бөҗәкләр, һәм, беренче чиратта, озынлыгы 20 см га җитә торган күз чагылдыргыч гаять зур күбәләкләр. Үрмәкүчләр дә монда ачык төстә һәм зурлар.
Төрле зурлыктагы һәм төрле төсләрдәге попугайлар үзләренең гырылдык тавышлары белән урман эчен яңгыратып торалар. Тропик урманнарда бик кечкенә кошлар — колибрилар да бар. Аларның кай¬бер төрләре төклетура кадәр генә. Гаять зур гориллалардан алып 15 см зурлыгындагы кечкенә уиститиларга кадәр хисапсыз күп маймыллар яши.
Тропик урманнарда елан, кәлтә, бака кебек сөйрәлүчеләр һәм җир-су хайваннары бик күп.
# Виткув (Легницкий повяты)

Виткув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Хойнув гминасында урнашкан авыл.

# Виткув (Легницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Джена (Луизиана)

Джена — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джена (Луизиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Джена (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,53 квадрат миль, 14,322064 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 509 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Сеццу

Сеццу (яп. 摂津市) — Япония дәүләтенең Осака префектурасында урнашкан шәһәр.

# Сеццу
## Тарихы

Сеццу шәһәре 1966 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.

# Сеццу
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 84330 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 5667 кеше тәшкил иткән.

# Сеццу
## Географиясе

Шәһәр территориясе 14.88 км² тәшкил итә.
# Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Ляхавицкий районы)

Навасёлки (белар. Навасёлкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.

# Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Ляхавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Шымболак (Алакүл районы)

Шымболак (каз. Шымбұлақ) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Шымболак (Алакүл районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Неводово

Неводово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Пёнтница гминасында урнашкан авыл.

# Неводово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шансанглар

Шансанглар (фр. Champsanglard) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Лоц. Инд. Артиг. е Ком. Импяната (Л'Аквила)

Лоц. Инд. Артиг. е Ком. Импяната — Италиянең Абруцци төбәге Корфинио өязендә урнашкан торак пункт.

# Лоц. Инд. Артиг. е Ком. Импяната (Л'Аквила)
## Географиясе

Лоц. Инд. Артиг. е Ком. Импяната Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Лоц. Инд. Артиг. е Ком. Импяната (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яйласөгүт (Ула)

Яйласөгүт (төр. Yaylasöğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ула илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Альбинея

Альбинея — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Реджо-Эмилия провинциясе составына керә.

# Альбинея
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 166 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Куаттро-Кастелла, Скандиано, Виано, Веццано-суль-Кростоло һәм Реҗҗо-нел-Эмилия коммуналары белән чиктәш.
# Сәхтиян урамы (Казан)

Сәхтиян урамы (рус. улица Сафьян) — Казанның Вахит районында урнашкан урам.

# Сәхтиян урамы (Казан)
## Географиясе

Шиһабетдин Мәрҗани урамыннан башланып, Габдулла Тукай урамы белән киселештә тәмамлана.

# Сәхтиян урамы (Казан)
## Игътибарга лаек объектлар

* 12 нче мәктәп
* Апанаевлар йорты
* Әхмәт бай йорты