# Татарстан Республикасы Арбитраж суды

Татарстан Республикасы Арбитраж суды (рус. Арбитражный суд Республики Татарстан) - Татарстан Республикасы территориясендә суд хакимиятен гамәлгә ашыручы Россия Федерациясе арбитраж судлары системасы органы. 2018 елның 3 апреленнән ТР АС рәисе — Максим Боровков.

# Татарстан Республикасы Арбитраж суды
## Тарих

1922 елның 23 сентябрендә РСФСР халык комиссарлары Советының 1922 елның 21 сентябрендәге карары нигезендә ТАССРның Икътисади киңәшмәсе каршындагы Югары арбитраж комиссиясе (1926 елдан - ТАССР халык комиссарлары Советы каршында) төзелә. 1931 елның 3 маенда СССРның Үзәк башкарма комитеты һәм Халык комиссарлары Советы карары белән комиссия ТАССР Совнаркомы каршындагы Дәүләт арбитражы дип үзгәртелә (1946 елдан - ТАССР Министрлар Советы карамагында). Ул елларда арбитраж нигездә җирле предприятиеләрне, оешмаларны һәм учреждениеләрне дәүләт дисциплинасын һәм шартнамә йөкләмәләрен үтәүгә мәҗбүр итүгә юнәлдерелгән идарә эшчәнлеге белән шөгыльләнгән. Баш дәүләт арбитрыннан, аның урынбасарыннан, шулай ук хөкүмәт тарафыннан билгеләнгән дәүләт арбитрларыннан торган. Дәүләт органнарын реформалау кысаларында 1990 елның 11-17 апрелендә кабул ителгән Татарстан ССР Югары советы карарлары белән ТССР Дәүләт арбитражы оештырыла.
1991 елның 4 июлендәге Арбитраж суды һәм арбитражны реформалау процессы турында РСФСР канунын үтәү кысаларында, 1992 елның 22 маенда Татарстан Республикасы Югары Советы карары белән ТР Югары арбитраж суды дип үзгәртелде. 1992-1995 елларда судьялар составы ТР ВС тарафыннан вәкаләтләр срогын чикләмичә сайланды. 2001 елның 25 октябрендә ТР Президенты законы белән Татарстан Республикасы Арбитраж суды тип үзгәртелде.

# Татарстан Республикасы Арбитраж суды
## Хокуклар һәм җаваплылык

Татарстан Республикасы Арбитраж суды Татарстан Республикасы территориясендә идарә өлкәсендә, предприятиеләр, учреждениеләр һәм оешмалар арасында, шулай ук эшкуарлык эшчәнлеге белән шөгыльләнүче гражданнар арасында икътисадый бәхәсләр буенча хөкем чыгаручы арбитраж судлар системасында Россия Федерациясе субъектының иң югары суд органы булып тора. Суд составына суд составы рәисләре, рәис урынбасарлары, суд составлары рәисләре һәм судьялар керә. Хөкемдарлар Россия Федерациясе Югары арбитраж суды рәисе тәкъдиме буенча һәм, вәкаләтләр срогын чикләмичә, Татарстан Республикасы Дәүләт Советы белән килештереп, Россия Федерациясе президенты тарафыннанбилгеләнә. Суд президиум һәм ике коллегиядән тора — административ хокук мөнәсәбәтләре бәхәсләрен карау һәм гражданлык һәм башка хокук мөнәсәбәтләре бәхәсләрен карау буенча. Татарстан Арбитражы эшләрне беренче һәм апелляция инстанциясенең суды сыйфатында карарга; ул кабул иткән һәм законлы көченә кергән суд актларын яңадан карарга; Россия Федерациясе Конституция судына теләсә кайсы инстанциядә карала торган эштә кулланылган яки кулланылырга тиешле законның конституциячеллеген тикшерү турында запрослар белән мөрәҗәгатьләр бирергә; законнарны һәм башка норматив хокукый актларны камилләштерү буенча тәкъдимнәр әзерләргә; суд практикасын өйрәнергә һәм гомумиләштерергә; суд статистикасын анализларга. Суд карарлары, карарлары һәм билгеләмәләре мәҗбүри характерга ия һәм Татарстан территориясендә үтәлергә тиеш. .

# Татарстан Республикасы Арбитраж суды
## Рәисләре

* 1922-1946:
* 1946-1963: Шәмсетдинов Г. Х.
* 1962-1968: Подгорнова А. А.
* 1969-1988: Гәрәев И. Г.
* 1988-1995: Сунгатуллин Ф.
* 1996-2011: Сәләхов Р. И.
* 2012—2013: Латыпов Н. A. ( и. о. )
* 2013—2017: Н.Новиков A.
* 2017—2018: Горябин А. A. ( и. о. )
* 2018 - хәзергә кадәр : Боровков М. С.

# Татарстан Республикасы Арбитраж суды
## Урыны

Озак вакытлар суд Шейнкман юлыннан Казан Кирмәнендә - 1783 елда архитектор В. И. Кафтырев тарафыннан төзелгән бинада урнашкан.Тагын ике суд бинасы Назарбаев (Эсперанто) һәм Карл Маркс урамнары буйлап урнашкан. Яңа Песочная урамында яңа суд бинасы нигезенә беренче таш 2013 елдасалынган. Төзелешкә 1,8 миллиард сум акча сарыф ителгән, төзелеш эшләре "Казан" җитештерү-төзелеш берләшмәсе" компаниясе эшкуар Равил Җиһаншин компаниясе тарафыннан алып барылган. Суд утырышлары өчен 35 залы булган, җиһазландырылган гомуми мәйданы 17 мең квадрат метр булган 7 катлы бина төзелә.Рәсми ачылыш 2016 елда булды. .