yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ятим

Ятим (грекча ὀρφανός) - Ата-анасы вафат булган яки аларны башкача мәңгегә югалткан бала. Гадәттә атасын да, анасын да югалткан баланы ятим дип йөртәләр. Сүз хайваннар турында барганда, гадәттә сүз анасының хәле турында гына бара. Анасы булмаганда, балалары (аталарының хәленә карамастан) ятим дип санала.
Кайбер ятим калган балалар ятимнәр йортларында үсәләр.

# Ятим
## Мәшһүр ятимнәр

    Төп мәкалә: :en:List of orphans and foundlings

# Ятим
## Дини текстларда

Библия, Коръән һәм башка күп дини текстларда ятимнәргә ярдәм итү һәм аларны яклау әһәммиятлелеге һәм Аллаһ каршысында дөрес адымнар булу турында әйтелә. Дөньяның иң бөек дини лидерларның икесе, Муса пәйгамбәр һәм Мөхәммәт пәйгамбәр, балачагында ятим калдылар. Ятимнәргә таба мөгамәлә нинди булырга тиешлеге турында берничә цитата аеруча билгеле:

# Ятим
## Дини текстларда
### Библиядә

* "Тол хатынны яки ятимне рәнҗетмә." (Иске Завет (ингл.), Чыгыш китабы (ингл.) 22:22)
* "Ятимнәрегезне калдырыгыз; аларның яшәешен карармын. Тол хатыннарыгыз да әманәт булыр." (Иске Завет (ингл.), Иеремия китабы (ингл.) 49:11)
* "Ата Аллабыз каршында чиста һәм җитешсезлекләрсез дин шундый: ятимнәрнең һәм тол калган хатыннарның газапларын җиңеләйтү һәм дөнья әйберләрне йөрәкләрегезгә кертмәү." (Яңа Завет (ингл.), Изге апостол Якуб язуы (ингл.) 1:27)

# Ятим
## Дини текстларда
### Коръәндә

* "Дәхи алар Аллаһ ризасы өчен мескеннәргә, ятимнәргә һәм тоткында булган мөселманнарга аш һәм садака бирерләр." - (Коръән, 76 cүрә: 8 аять)
* "Ятимгә золым итмә, какма, сукма - бәлки хөрмәтлә." (Коръән, 93 cүрә: 9 аять)
* "Кыямәтне ялганга тоткан кешене күрдеңме? Ул ялганчы ятимне кагар, аңа золым итәр. Үзене һәм башкаларны кызыктырмас фәкыйрьләргә аш вә садака бирергә. Ни үкенеч вә һәлакәтлек ихлассыз намаз укучыларга... Ул рияче тиешле садакаларны бирмәс һәм тормыш әйберләрен вакытлыча биреп тормас." - (Коръән, 107 cүрә: 1-4, 7 аять)
* "…ятимнәргә, мескеннәргә изгелек кылыгыз…" (Коръән, 2 cүрә: 83 аять)
* "…Янә синнән ятимнәр хакында сорашалар. Аларның барча эшләрен ислах кылу, юлга салу хәерле дип әйт. Әгәр ятимнәрне үз гаиләгезгә кушсагыз, алар сезнең кардәшләрегездер. Аллаһ белер ятимнәр эшен юлга салучыдан, хыянәт итеп, ятимнәр эшен бозучыны…" (Коръән, 2 cүрә: 220 аять)
* "Ятимнәр малын үзләренә бирегез, ләкин яхшы малга начар мал кушып бирмәгез һә үз млларыгыза кушып ятимнәр малын ашамагыз! Дөреслектә ятимнәр малын ашау зур гөнаһтан саналды." (Коръән, 4 cүрә: 2 аять)
* "Ятимнәрнең гакылларын тәҗрибә кылыгыз никахланырга яраклы булганга чаклы, аларның гакыллары камилләшкәнен күрсәгез, малларын үзләренә кайтарып бирегез. Хыянәт вә мәкер юлы белән ятимнәр малын ашамагыз. Бай кеше сакларга алган ятимнәр малын аз гына да ашамасын. Ятимнәр малын сакларга алган кеше фәкыйрь булса, инсаф белән зарурат кадәр ашасын. Ятимнәр малын үзләренә тапшырганда шәһитләр алдында тапшырыгыз…" (Коръән, 4 cүрә: 6 аять)
# Күктал (Костанай өлкәсе)

Күктал (каз. Көктал) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Күктал (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# NGC 6462

NGC 6462 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6462
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ист-Оукдейл (Калифорния)

Ист-Оукдейл — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ист-Оукдейл (Калифорния)
## Географиясе

Ист-Оукдейл халык санын алу урыны мәйданы — 14,307031 км², 13,50267 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 144 Фут биеклектә урнашкан.
# Һемпден-Парк (стадион)

Һемпден-Парк — Шотландиянең Глазго шәһәрендә урнашкан стадион. Куинз Парк һәм Женская сборная Шотландии по футболу өчен өй стадионы булып тора.
Стадион 1993 елда регби буенча дөнья чемпионаты уеннарын; 2007 елда Европа лигасы, 1960, 1976 һәм 2002 елларда УЕФА Чемпионнар лигасы финалларын һәм 2012 елгы җәйге Олимпия уеннары ярышларын кабул иткән.
# Вест-Сио (Орегон)

һәм
Вест-Сио — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вест-Сио (Орегон)
## Географиясе

Вест-Сио халык санын алу урыны мәйданы — 0,878886 км², 0,34 квадрат миль, 0,878747 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 318 Фут һәм 96 метр биеклектә урнашкан.
# TDRD12

TDRD12 (ингл. Tudor domain containing 12) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (1193) Африка

(1193) Африка (лат. Africa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1193) Африка
## Тарихы

1931 елның 24 апрелендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 HB» саналган.
# (13582) Томинари

(13582) Томинари — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13582) Томинари
## Тарихы

1993 елның 15 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TN2» саналган.
# Аю җиләге

Аю җиләге (лат. Arctostaphylos) - арчанчалар семьялыгыннан мәңге яшел куаклар ыругы.

# Аю җиләге
## Таралуы

70 ләп төре билгеле, Төньяк ярымшарда киң таралган. Россиядә бер төре – гади аю җиләге яки аю колагы (A.uva-ursi) үсә.
Татарстанда Кама алды төбәкләрендә сирәкләнгән коры нарат урманнарында, кисентеләрдә очрый.

# Аю җиләге
## Ботаник тасвирлама

30-80 см озынлыктагы куакчык. Сабаклары куе коңгырт кабыклы, нык тармаклы. Яфраклары – тыгыз кабыклы, озынча, өсте ялтырый, куе яшел төстә. Чәчәкләре – вак, алсу төстә, сабак очларындагы аска караган кыска чукларга җыела. Җимеше – ончыл җимеш йомшагы булган шарсыман кызыл каты төш, куе кызыл төстәге 1-5 төшчеге була. Майда чәчәк ата. Җимешләре июльдә өлгерә.

# Аю җиләге
## Куллану

Яфракларында арбутин, метиларбутин гликозидлары, эфир майлары, дуплау матдәләре, органик кислоталар, А һәм С витаминнары бар. Яфракларын елына ике тапкыр - үсемлек әле чәчәк атмаган чакта яз көне һәм җиләк-җимешләр тулысынча өлгергәч, көзен җыялар. Яфракларының төнәтмәсен бөерләр һәм сидек юллары ялкынсынганда эчәләр, шулай ук диатез, җәрәхәтләр, үлекле яралар булганда ванна ясыйлар.
Гади аю җиләге тышкы яктан нарат җиләгенә охшаган, әмма ул җәелеп киткән ян үсентеләре белән аерыла. ТРның Кызыл китабына кертелгән (2006)..
# Тети Сакеро (Торино)

Тети Сакеро — Италиянең Пьемонт төбәге Шьольце өязендә урнашкан торак пункт.

# Тети Сакеро (Торино)
## Географиясе

Тети Сакеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тети Сакеро (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Перденька

Перденька — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Илеза елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Перденька
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008572
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000857
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Цимахи (Ашмянский районы)

Цимахи (белар. Цімахі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Цимахи (Ашмянский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ялувка (гмина Супрасль)

Ялувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Супрасль гминасында урнашкан авыл.

# Ялувка (гмина Супрасль)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эддисон (Пенсильвания)

һәм
Эддисон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эддисон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1798 елда нигезләнгән.

# Эддисон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,54 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2044 Фут биеклектә урнашкан.
# Бадия ал Пино (Арецо)

һәм
Бадия ал Пино — Италиянең Тоскана төбәге Чивителла-ин-Валь-ди-Кьяна өязендә урнашкан торак пункт.

# Бадия ал Пино (Арецо)
## Географиясе

Бадия ал Пино Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бадия ал Пино (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пине (Луара)

Пине (фр. Pinay) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Владислав Виноградов (1899)

Владислав Виноградов (рус. Владислав Петрович Виноградов, 11 сентябрь 1899(1899-09-11) яки 29 август (10 сентябрь) 1899, Кузнецово, Чар өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 13 апрель 1962(1962-04-13) (62 яшь), Мәскәү, СССР) — СССР гаскәрбашы, СССР элемтә юллары министры урынбасары (1946-1948), СССР кораллы көчләренең тыл штабы башлыгы (1948-1949).
# Гүверҗинли (Патнос)

Гүверҗинли (төр. Güvercinli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Эль Канарио (Юририя)

Эль Канарио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Юририя муниципалитеты составына керә.

# Эль Канарио (Юририя)
## Географиясе

Эль Канарио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Канарио (Юририя)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Канарио (Юририя)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Баранка Кангрехо (Тлакоапа)

Баранка Кангрехо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tlacoapa муниципалитеты составына керә.

# Баранка Кангрехо (Тлакоапа)
## Географиясе

Баранка Кангрехо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Баранка Кангрехо (Тлакоапа)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Баранка Кангрехо (Тлакоапа)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Касас-дель-Пуэрто-де-Вильяторо

Касас-дель-Пуэрто-де-Вильяторо (исп. Casas del Puerto) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Касас-дель-Пуэрто-де-Вильяторо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 39,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1178 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гыйләҗев

Татарча Википедиядә бу термин кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Азамат Гыйләҗев (1956―2021), «Нур» театры баш рәссамы (2009―2016). БР атказанган сәнгать эшлеклесе (1995). Х. Г. Гыйләҗевның улы.
* Аяз Гыйләҗев (1928-2002), татар язучысы, драматург.
* Илгиз Гыйләҗев (1957), Татарстан Республикасы Югары Суды рәисе (2011―2023).
* Илдус Гыйләҗев (1946), шагыйрь.
* Илшат Гыйләҗев (1960―2022), скульптор, рәссам, уеп ясау остасы, 1997 елдан РФ Рәссамнар берлеге әгъзасы, Башкортстанның атказанган рәссамы (2012).
* Искәндәр Гыйләҗев (1958), татар халкы тарихы белгече, галим, педагог. А. М. Гыйләҗевның улы.
* Мансур Гыйләҗев (1961), драматург. А. М. Гыйләҗевның улы.
* Мөфтәдин Гыйләҗев (1938), композитор, баянчы, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1984), БР атказанган сәнгать эшлеклесе (1993).
* Наил Гыйләҗев (1935), «Теплоконтроль» заводы белгече. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* Рәшит Гыйләҗев (1935), рәссам (Санкт-Петербург).
* Ренат Гыйләҗев (1943), идарә-хуҗалык эшлеклесе.
* Таһир Гыйлаҗев (1960), әдәбият галиме.
* Хәким Гыйләҗев (1923―1997), язучы, С. Юлаев премиясе лауреаты (1973).
* Фәнил Гыйләҗев (1987), шагыйрь, журналист, Ш. Маннур премиясе лауреаты (2023).
# Каравелово (Шумен өлкәсе)

Каравелово — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Никола-Козлево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Каравелово (Шумен өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 280 метр биеклектә урнашкан.
# Цона Индузтрияле (Горица)

Цона Индузтрияле — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Индузтрияле (Горица)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Юрино районы

Юрино районы (рус. Юринский район, таулы чирм. Йӱрнӹ кымдем, чирм. Йӱрнӧ кундем) — Мари Илнең көнбатышында урнашкан административ берәмлеге.
Районның үзәге — Юрино штп-ы.
Район 1924 елның 28 августында барлыкка килгән.

# Юрино районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район яки регион |
| Төньяк Көнбатыш | Түбән Новгород өлкәсе (Шаранга районы, Воскресенское районы, Воротынец районы) |
| Төньяк-көнчыгыш | Килемар районы |
| Көньяк-көнчыгыш Көньяк | Таулы Мари районы |
Район Иделнең сул ярында урнаша, аның кушылдыгы Ветлуга районны икегә бүлә. Район җире аша шулай ук Люнда, Дорогуча, һ.б. елгалар ага.

# Юрино районы
## Административ бүленеш

* Юрино шәһәр җирлеге
* Быковка авыл җирлеге
* Марьино авыл җирлеге
* Васильевское авыл җирлеге
* Юркино авыл җирлеге
* Козиково авыл җирлеге
* Горный Шумец авыл җирлеге

# Юрино районы
## Икътисад
### Сәнәгать

Агач хәзерләү, пиломатериалларны җитештерү, торф чыгару.

# Юрино районы
## Мәдәният

18 мәктәп, бер музей.

# Юрино районы
## Мәдәният
### Истәлекле урыннар

* Шереметев замогы (фотографиядә)
* Михаил-Архангел храмы
Район территориясендә 59 археология һәйкәле, 21 тарихи һәйкәл, 13 архитектура һәйкәле урнашкан.
# Монмет-Джанкшен (Нью-Джерси)

Монмет-Джанкшен — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Монмет-Джанкшен (Нью-Джерси)
## Географиясе

Монмет-Джанкшен халык санын алу урыны мәйданы — 3,910152 км² (2016). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эсенбаг (Симав)

Эсенбаг (төр. Esenbağ) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ситняки

Ситняки (белар. Сітнякі) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Ситняки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чищева

Чищева — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Колва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Чищева
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100005614
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100561
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Сухару (Мехединць)

Сухару — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Кезенешть (коммуна) коммунасына карый.

# Сухару (Мехединць)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мисяковець

һәм
Мисяковець — Польшаның Лодзь воеводалыгы Посвентне гминаcында урнашкан авыл.

# Мисяковець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# MEX3A

MEX3A (ингл. Mex-3 RNA binding family member A) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (16609) 1993 FB23

(16609) 1993 FB23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16609) 1993 FB23
## Тарихы

1993 елның 21 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FB23» саналган.
# Псари (Плоцкий повяты)

һәм
Псари — Польшаның Мазовия воеводалыгы Дробин гминасында урнашкан авыл.

# Псари (Плоцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ногинск (Красноярск крае)

Ногинск (рус. Ногинск) — Красноярск краеның Эвенкия районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 648571.

# Ногинск (Красноярск крае)
## Тарих

1859 елда нигезләнә.

# Ногинск (Красноярск крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (96%).
# Александр Воротынский

Александр Воротынски (Александр Иван улы Воротынски, XVI гасыр, — 1565, Сергиев Посад, Дмитровский уезд, Мәскәү губерниясе) — Рус патшалыгы хәрби эшлеклесе, удел кенәзе, баяр, Казан воеводасы (1558-1559).
# Трандейраш

Трандейраш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Брага муниципалитетына карый.

# Трандейраш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Стационе Феровиярия (Асти)

Стационе Феровиярия — Италиянең Пьемонт төбәге Монтильо-Монферрато өязендә урнашкан торак пункт.

# Стационе Феровиярия (Асти)
## Географиясе

Стационе Феровиярия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Стационе Феровиярия (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (5046) Carletonmoore

(5046) Carletonmoore (лат. Carletonmoore) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5046) Carletonmoore
## Тарихы

1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DQ» саналган.
# Вильямантилья

Вильямантилья (исп. Villamantilla) — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильямантилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 24 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 551 метр биеклектә урнашкан.
# TRIM3

TRIM3 (ингл. Tripartite motif containing 3) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дүрүккаш (Мурадие)

Дүрүккаш (төр. Dürükkaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Мурадие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вардинь-Гурни

Вардинь-Гурни — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Полчин-Здруй гминаcында урнашкан авыл.

# Вардинь-Гурни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Маятник

Ма́ятник — авырлык кыры эчендә эленгән һәм механик тибрәнүләр ясаучы система.
# Амбой (Нью-Йорк)

Амбой — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Амбой (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Амбой (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 37,74 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 204 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сабанчы (Авыргазы районы)

Сабанчы — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453483, ГАТОБК коды — 80205804009.

# Сабанчы (Авыргазы районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 8 кешенең яшәве мәгълүм.
# Келугерень (коммуна, Прахова)

Келугерень — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.

# Келугерень (коммуна, Прахова)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Келугерень һәм Валя-Скейлор авыллары урнашкан.
# Тумби

Тумби (алман. Thumby) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Тумби
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 27,39 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 метр биеклектә урнашкан.
# Эскопете

Эскопете (исп. Escopete) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эскопете
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 827 метр биеклектә урнашкан.
# PASD1

PASD1 (ингл. PAS domain containing repressor 1) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# YJEFN3

YJEFN3 (ингл. YjeF N-terminal domain containing 3) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пишкув

Пишкув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Бжезнё гминаcында урнашкан авыл.

# Пишкув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рудно-над-Гроном

Рудно-над-Гроном (словак. Rudno nad Hronom) — Словакиянең Жарновица округында урнашкан авыл.

# Рудно-над-Гроном
## Тарихы

Авыл 1147 елда нигезләнгән.

# Рудно-над-Гроном
## Географиясе

Мәйданы — 19,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 метр биеклектә урнашкан.

# Рудно-над-Гроном
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Рафил Ногманов

Рафил Габдерәфыйк улы Ногманов — юрист, Татарстан Дәүләт Советы депутаты, Татарстанның атказанган юристы, Россия эчке эшләр органнарының атказанган хезмәткәре, хокук бозуларны профилактикалау буенча Татарстан Хөкүмәт комиссиясе әгъзасы, Татарстанның Яшьләр эшләре, спорт һәм туризм министрлыгының коллегия әгъзасы.
Ул 1949 елның 1 июлендә Кайбыч районы Салтыган авылында туа. ССРБ ЭЭМның МФЮЗО Казан филиалында юрист белгечлегенә укый.
1993―2009 елларда ― Татарстан Республикасы буенча эчке эшләр министры урынбасары - җәмәгать иминлеге милициясе җитәкчесе.

# Рафил Ногманов
## Вафаты

2024 елның 2 гыйнварында вафат. 3 гыйнварда мәрхүм белән хушлашу Пушкин исемендәге мәдәни үзәкнең концертлар залында, соңрак Мәрҗани мәчетендә узган. Арча зиратында җирләнгән.
# Илвирә Ибраһимова (1986)

Илвирә Ибраһимова (Илвирә Мөнәвир кызы Ибраһимова, 24 май 1986(1986-05-24) (38 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — Россия кино актеры һәм «Эфир» телеканалы алып баручысы.
# Луркез (Болцано)

Луркез — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Випитено өязендә урнашкан торак пункт.

# Луркез (Болцано)
## Географиясе

Луркез Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Луркез (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (662) Ньютония

(662) Ньютония (лат. Newtonia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (662) Ньютония
## Тарихы

1908 елның 30 мартында Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1908 CW» саналган.
# Шуазе

Шуазе (фр. Choisey) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Шуазе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,64 км².