yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Затор

Затор (чех. Zátor) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Брунталь һәм Q10817117? районында урнашкан авыл.

# Затор
## Географиясе

Мәйданы — 19,073861 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 368 метр биеклектә урнашкан.

# Затор
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Затор
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Затор
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1459 |
| 1880 | 1520 |
| 1890 | 1567 |
| 1900 | 1434 |
| 1910 | 1534 |
| 1921 | 1564 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1610 |
| 1950 | 1113 |
| 1961 | 1179 |
| 1970 | 1014 |
| 1980 | 1126 |
| 1991 | 1119 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1183 |
| 2014 | 1211 |
| 2016 | 1217 |
| 2017 | 1203 |
| 2018 | 1188 |
| 2019 | 1193 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1169 |
| 2021 | 1171 |
| 2021 | 1096 |
| 2022 | 1163 |
| 2023 | 1170 |
| 2024 | 1172 |
# 839 (сан)

839 (сигез йөз утыз тугыз) - 838 белән 840 арасындагы натураль сан.

# 839 (сан)
## Математикада

* 839 — өч урынлы так сан.
* 839 санның цифрлар суммасы — 20.
* 839 санның цифрлар тапкырчыгышы — 216.
* 839 санның квадраты — 703921.

# 839 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 839 ел
* 839 ел (б. э. к.)
* Юникодта 0347₁₆ — « ͇» символның коды.
# Странська Вас-при-Семичу

Странська Вас-при-Семичу — Словениянең Семич (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Странська Вас-при-Семичу
## Географиясе

Мәйданы — 3,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 163,9 метр биеклектә урнашкан.
# HAT1

HAT1 (ингл. Histone acetyltransferase 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Валосавичы (Чачэрский районы)

Валосавичы (белар. Валосавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.

# Валосавичы (Чачэрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Акчагөзе (Шеһиткамил)

Акчагөзе (төр. Akçagöze) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тойфенбах

Тойфенбах — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Мурау һәм Тойфенбах-Кач округы составына керә.

# Тойфенбах
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 760 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Праняни

Праняни (серб. Прањани) — Сербиянең Моравич округы Горни-Милановац җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Праняни
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 477 метр биеклектә урнашкан.

# Праняни
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Формильяна

Формильяна — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Верчелли провинциясе составына керә.

# Формильяна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 157 метр биеклектә урнашкан. Каризио, Казанова Элво, Вилларбойт, Балокко һәм Сантия коммуналары белән чиктәш.
# Габровець-при-Драмлях

Габровець-при-Драмлях — Словениянең Войник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Габровець-при-Драмлях
## Географиясе

Мәйданы — 1,37 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 352,6 метр биеклектә урнашкан.
# Бене (коммуна)

Бене (фр. Bénaix) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
# IC 4932

IC 4932 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4932
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4932, ESO 185-49, 2MASX J20021550-5250463, ESO-LV 185-0490, PGC 64012, 6dFGS gJ200215.5-525046, LEDA 64012 һәм Gaia DR2 6665467949775566592 буларак та сурәтләнә.
# ZNF781

ZNF781 (ингл. Zinc finger protein 781) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD191254

HD191254 — Телескоп йолдызлыгында урнашкан A2/3mF0-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,344 ± 0,047 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Җиһанлы (Тортум)

Җиһанлы (төр. Cihanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 1802

NGC 1802 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1802
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сетефрати (Палермо)

Сетефрати — Италиянең Сицилия төбәге Палермо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сетефрати (Палермо)
## Географиясе

Сетефрати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сетефрати (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гажлин

Гажлин (словак. Hažlín) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Гажлин
## Тарихы

Авыл 1414 елда нигезләнгән.

# Гажлин
## Географиясе

Мәйданы — 20,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 270 метр биеклектә урнашкан.

# Гажлин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# HD182891

HD182891 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A0mA9-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,11 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фриц Натан

Фриц Натан (алман. Fritz Nathan; 1891 ел, Алман империясе, Бинген — 1960 елның 3 ноябре, АКШ, Нью-Йорк) — Алмания һәм АКШ архитекторы.

# Фриц Натан
## Тәрҗемәи хәле

Фриц Натан Алманиядә яһүд гаиләсендә туган. Мүнхен һәм Дармштадт технология институтларында укыган. Майндагы Франкфуртта яшәгән һәм эшләгән. Беренче бөтендөнья сугышында катнашкан. Нацистларга кадәрге Алманиядә төп алман архитекторларының берсе булган. 1938 елда нацистлардан Голландиягә качкан, ләкин 1940 елда яңадан иммиграциягә китәргә мәҗбүр булган, бу юлы АКШка. Монда ул үзенең икенче карьерасын башлаган. Синагогалар, яһүд иҗтимагый үзәкләре, сәнәгать һәм торак объектлар проектлаган.
# Лонг-сюр-Мер

Лонг-сюр-Мер (фр. Longues-sur-Mer) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# (1743) Шмидт

(1743) Шмидт (лат. Schmidt) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1743) Шмидт
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4109 P-L» саналган.
# Киреч шәһәр округы

Керич шәһәр округы (рус. Городской округ Керчь, укр. Міський округ Керч, кырымтат. Keriç şeer bölgesi, Керич шеэр больгеси) — Россия Федерациясенең Кырым Җөмһүриятенә керүче муниципаль берәмлек.
округ үзәге — Керич шәһәре.

# Киреч шәһәр округы
## Төзелеш

Кеич шәһәр округы составына Керич шәһәре генә керә.

# Киреч шәһәр округы
## Халык

2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы:
* руслар — 124 430 кеше (78,67%)
* украиннар — 24 298 кеше (15,36%)
* кырымтатарлар — 1 635 кеше (1,03%)
* белоруслар — 1 795 кеше (1,13%)
# Трес-Риус

Трес-Риус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.

# Трес-Риус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 326 км².
# Монсоро

Монсоро (фр. Montsoreau) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Заторовизна

Заторовизна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Любовидз гминасында урнашкан авыл.

# Заторовизна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җиай (Торино)

Җиай — Италиянең Пьемонт төбәге Порте өязендә урнашкан торак пункт.

# Җиай (Торино)
## Географиясе

Җиай Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Җиай (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# PRRC1

PRRC1 (ингл. Proline rich coiled-coil 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бейҗе (Сома)

Бейҗе (төр. Beyce) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Сома илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (15638) 2000 JA65

(15638) 2000 JA65 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15638) 2000 JA65
## Тарихы

2000 елның 5 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 JA65» саналган.
# Виллер-Турнель

Виллер-Турнель (фр. Villers-Tournelle) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Кастель-Вольтурно

Кастель-Вольтурно — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Кастель-Вольтурно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан. Җүльяно-ин-Кампания, Мондрагоне, Вилла-Литерно һәм Канчелло-е-Арноне коммуналары белән чиктәш.
# Йокьякарта

Йокьякарта (индон. Yogyakarta) — Индонезиянең Йокьякарта махсус төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Йокьякарта
## Географиясе

Йокьякарта Җава утравының үзәк өлешендә урнашкан.
# Ишем районы

Ишем районы (рус. Ишимский район) — Төмән өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Ишем шәһәре.

# Ишем районы
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (89,2%), казакълар (4,9%), алманнар (1,8%).

# Ишем районы
## Административ бүленеш

Ишем районы составына 22 авыл җирлеге керә.
# (3386) Клементинум

(3386) Клементинум (лат. Klementinum) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3386) Клементинум
## Тарихы

1980 елның 16 мартында Л. Брожек тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FA» саналган.
# Эс-Асьенда де Атотонилкильо (Мануел Добладо)

Эс-Асьенда де Атотонилкильо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мануэль-Добладо муниципалитеты составына керә.

# Эс-Асьенда де Атотонилкильо (Мануел Добладо)
## Географиясе

Эс-Асьенда де Атотонилкильо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эс-Асьенда де Атотонилкильо (Мануел Добладо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эс-Асьенда де Атотонилкильо (Мануел Добладо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (8713) Адзуса

(8713) Адзуса (лат. Azusa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8713) Адзуса
## Тарихы

1995 елның 26 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BT2» саналган.
# Виндрей

Виндрей — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Парца елгасының уң ярына тамагыннан 6 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 58 км.

# Виндрей
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200412110000028500
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002850
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (17878) 1999 AR25

(17878) 1999 AR25 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17878) 1999 AR25
## Тарихы

1999 елның 15 гыйнварында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AR25» саналган.
# FAM133A

FAM133A (ингл. Family with sequence similarity 133 member A) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Арияно (Верона)

Арияно — Италиянең Венеция төбәге Валеджо-суль-Минчо өязендә урнашкан торак пункт.

# Арияно (Верона)
## Географиясе

Арияно Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Арияно (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мути-Пайро (Месина)

Мути-Пайро — Италиянең Сицилия төбәге Сант'Агата-ди-Милителло өязендә урнашкан торак пункт.

# Мути-Пайро (Месина)
## Географиясе

Мути-Пайро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мути-Пайро (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Лис

Сен-Лис (фр. Saint-Lys һәм фр. Eaubelle) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Бели Брег (Вранье)

Бели Брег (серб. Бели Брег ) — Сербиянең Пчинья округы Вране җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бели Брег (Вранье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 492 метр биеклектә урнашкан.

# Бели Брег (Вранье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# 871 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 871 — Милади тәкъвим буенча IX гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 871 — безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
* 871 — сан.
# (12701) Chenier

(12701) Chenier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12701) Chenier
## Тарихы

1990 елның 15 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 GE» саналган.
# Вальпен

Вальпен (исп. Hualpén) — Чилинең Биобио өлкәсендә урнашкан шәһәр һәм коммуна.

# Вальпен
## Тарих

19 нчы гасырга кадәр нигезләнгән.
# Зур Бирәзә

Зур Бирәзә — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Халык саны — 378 тирәсендә. Почта индексы — 422002.

# Зур Бирәзә
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Зур Бирәзә
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Зур Бирәзә
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# 1561 ел

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1561 (бер мең биш йөз алтмыш беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1561 елы, II меңьеллыкның 561 елы, XVI гасырның 61 елы, XVI гасырның 7 унъеллыгының 1 елы, 1560 елларның 2 елы. 1561 елдан бирле 463 ел үтте.

# 1561 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1561 елда туганнар

# 1561 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1561 елда вафатлар
# (12138) Olinwilson

(12138) Olinwilson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12138) Olinwilson
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4053 P-L» саналган.
# Сайфие (Кестел)

Сайфие (төр. Sayfiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Кестел илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Роза Хәбибуллина

* Роза Хәбибуллина - укытучы, язучы, Татарстан язучылар берлеге әгъзасы.
* Роза Хәбибуллина – татар җырчысы, Татарстанның атказанган артисты.
# Спина (Бреша)

Спина — Италиянең Ломбардия төбәге Эрбуско өязендә урнашкан торак пункт.

# Спина (Бреша)
## Географиясе

Спина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Спина (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монте Бельо, Эль Теколоте (Пенхамо)

һәм
Монте Бельо, Эль Теколоте — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Монте Бельо, Эль Теколоте (Пенхамо)
## Географиясе

Монте Бельо, Эль Теколоте Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Монте Бельо, Эль Теколоте (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Монте Бельо, Эль Теколоте (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# HD166771

HD166771 — Көньяк таҗ йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,6 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Маргарита Беляева

Маргарита Беляева (30 декабрь 1912(1912-12-30), Чистай, Казан губернасы, Россия империясе — 10 ноябрь 2004(2004-11-10) (91 яшь), Казан, Россия) — микробиолог, биология фәннәре докторы (1952), профессор (1952), ТАССРның һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1963, 1973). 1934-1976 елларда Казан университетында, шеш һәм вирусларга каршы микробиологик матдәләр эзләү буенча проблемалы фәнни-тикшеренү тәҗирбәхнәсе мөдире (1963-1976), микробиология кафедрасы мөдире (1969-1976). 1977-1989 елларда СССР ФА КФ Биология институтында, микроорганизмнар физиологиясе тәҗрибәханәсе мөдире (1977-1987). Хезмәтләре микроорганизмнар физиологиясенә һәм биохимиясенә карый.
# Добрич

һәм
Добрич (болг. Добрич), Толбухин (болг. Толбухин), Хаҗыоглу Пазарҗык (төр. Hacıoğlu Pazarcık) яки Пазарҗык (рум. Bazargic) – Болгариядә бер шәһәр. Ул Добрич областында булып тора.
# (16781) Renčín

(16781) Renčín — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16781) Renčín
## Тарихы

1996 елның 12 декабрендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XU18» саналган.
# Глигорешть (Клуж)

Глигорешть — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Луна (коммуна) коммунасына карый.

# Глигорешть (Клуж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 289 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Меар-де-Гюрсон

Сен-Меар-де-Гюрсон (фр. Saint-Méard-de-Gurçon) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Ператок (Любанский районы)

Ператок (белар. Ператок) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Любанский районында урнашкан авыл.

# Ператок (Любанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# HD209260

HD209260 — Кәлтә йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,109 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.