yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Горне Хлебани

Горне Хлебани (словак. Horné Chlebany) — Словакиянең Топольчани округында урнашкан авыл.

# Горне Хлебани
## Тарихы

Авыл 1328 елда нигезләнгән.

# Горне Хлебани
## Географиясе

Мәйданы — 3,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 172 метр биеклектә урнашкан.

# Горне Хлебани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Флавон

Флавон — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Contà провинциясе составына керә.

# Флавон
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 575 метр биеклектә урнашкан. Кунево, Нанно, Террес, Денно һәм Туенно коммуналары белән чиктәш.
# Чарна-Бухта

Чарна-Бухта — Польшаның Подлясье воеводалыгы Краснополь гминасында урнашкан авыл.

# Чарна-Бухта
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мечучень

Мечучень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Мечука коммунасына карый.

# Мечучень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Меренука

Меренука (эст. Merenuka) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Сантана-ди-Мангейра

Сантана-ди-Мангейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Сантана-ди-Мангейра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 402,151 км².
# Ломас дел Педрегал (Ирапуато)

Ломас дел Педрегал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Ломас дел Педрегал (Ирапуато)
## Географиясе

Ломас дел Педрегал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ломас дел Педрегал (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ломас дел Педрегал (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Синчани

Синчани (чех. Synčany) — Чехиянең Пардубице крае Ржосице районында урнашкан авыл.

# Синчани
## Географиясе

Мәйданы — 2,797 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан.

# Синчани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Синчани
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Синчани
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 340 |
| 1880 | 340 |
| 1890 | 355 |
| 1900 | 372 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 344 |
| 1921 | 319 |
| 1930 | 300 |
| 1950 | 229 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 201 |
| 1970 | 155 |
| 1980 | 124 |
| 1991 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 125 |
| 2011 | 123 |
| 2021 | 135 |
# Пальма-дель-Рио

Пальма-дель-Рио (исп. Palma del Río) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пальма-дель-Рио
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 200 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 55 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эймүр (Келкит)

Эймүр (төр. Eymür) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Морчано-ди-Романья

Морчано-ди-Романья — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Римини провинциясе составына керә.

# Морчано-ди-Романья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 82 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Монтефьоре-Конка, Салудечо, Сан Клементе һәм Сан-Джованни-ин-Мариньано коммуналары белән чиктәш.
# Роса де Кастилья (Сичу)

Роса де Кастилья — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Хичу муниципалитеты составына керә.

# Роса де Кастилья (Сичу)
## Географиясе

Роса де Кастилья Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Роса де Кастилья (Сичу)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Роса де Кастилья (Сичу)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Һомер

Һомер (грек. Ὅμηρος) (яшәгән заманы — б.э.к. XII гасыр һәм б.э.к. VII гасыр арасы) — легендар Борынгы Греция язучысы. «Илиада» һәм «Одиссея» эпик поэмаларын иҗат итүче булып исәпләнә. Риваятьләр буенча ул сукыр булган. Смирнада (Измир) туган дип санала. Шулай ук туу урыннары дип Родос, Колофон, Саламина, Хиос, Арг һәм Афина дигән юрамалар бар.

# Һомер
## Тормышы

Яшәве турында бик әз билгеле булган Һомерның исеме борынгы юнан теленнән "кол" дигәнне аңлата. Аңа кадәр 4 гасыр элек булган Микен цивилизациясенең тәфсилле аңлатуына күрә классик чор язулары буенча Троя сугышы вакытында яшәгән дигән риваятькә китергән. Инглиз галиме Дҗордҗ Томсон аның мөмкин булган туу урыны Хиос утравы дип раслый. Шуннан соң тагын бер юрама булып Смирна (хәзерге Измирны) китерә. Шулай ук "Илиада"ның һәм "Одиссея"ның ионик һәм эолик диалекталь аермалары шик уята. Аның тормышы турында тагын бер хәбәр булып сукыр булуы тора.

# Һомер
## Әсәрләре

Иҗат иткән дастаннары Классик Чор Юнан Әдәбияты һәм Мифологиясенә тәэсир иткән һәм алар аша бөтен Көнбатыш әдәбиятына тәэсир иткән. Ирландияле язучы Дҗеймс Дҗойсның "Улисс"ы, инглиз язучы Шекспирның "Троил һәм Крессида"сы, Римлы язучы Вергилийның "Энеидасы"на Һомер эпосы зур йогынты ясаган. Борынгы Анатолия һәм Грециядә халык Илиада һәм Одиссеяны яттан белгән һәм тере энциклопедия буларак үзе белән йөрткән. Гаскәр эше, медицина, технология, хокук һәм дин белемнәренең чыганагы бу китапларда булган. Һомер әсәрләрендә каһарманнарның яхшы анализ бирелүе хасият булып тора.

# Һомер
## Иҗат иткән әсәрләре

Бүгенге көндә бары тик Илиада һәм Одиссея Һомер исеме белән бәйләнә. Антик чор Һомер Илаһиләре, Һомер һәм Һесиод ярышмасы, Кече Илиада, Ностой, Тебаид, Киприя, Эпигони, комик мини дастан Батрачомйомачиа ("Бакалар һәм тычканнар Сугышы"), Эхалиянең алынуы һәм Фокей башка авторларга карый дип санала.

# Һомер
## Борынгы биографияләре

Һомерның иң яхшы мәгълүм ике биографиясе булып Псевдо-Һеродотның "Һомер тормышы" һәм "Һомер һәм Һесиодның ярышуы" булып тора.

# Һомер
## Аның хөрмәтенә аталган урын һәм җисем

Һомер хөрмәтенә Меркурийда Һомер кратеры һәм 5700 Һомер астероиды аталган.
# (20417) 1998 SA7

(20417) 1998 SA7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20417) 1998 SA7
## Тарихы

1998 елның 20 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SA7» саналган.
# Үштүбе (шәһәр)

Үштүбе (каз. Үштөбе) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Үштүбе (шәһәр)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бландиана

Бландиана — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Бландиана (коммуна) коммунасына карый.

# Бландиана
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 метр биеклектә урнашкан.
# Гелий

су тудыргыч◄Гелий / Helium (He) ►Литий :
| Атом номеры | 2 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 4,002602 (2) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 0,17 г/л г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | -272,2 (при 2,5 МПа) кДж/моль |
| Кайнау температурасы | -268,9 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Ге́лий, яки һе́лиум (He, лат. helium) — Менделеевның периодик таблицасының 1 период, 18 төркем элементы. Тәртип номеры — 2.

# Гелий
## Символы

Гелий элементының символы — He (Гелий дип укыла).

# Гелий
## Тарих

Гелий 1895 елда Локьер, Жансен, Рамзай тарафыннан ачыла.
# Сан Видото (Удине)

Сан Видото — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Камино-аль-Тальяменто өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Видото (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тачахмет (Түркэли)

Тачахмет (төр. Taçahmet) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Түркэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гроувпорт (Огайо)

Гроувпорт — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.

# Гроувпорт (Огайо)
## Тарихы

Гроувпорт шәһәре елда нигезләнгән.

# Гроувпорт (Огайо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 22,837404 км², 22,75886 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 226 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Иван Кула

Иван Кула (серб. Иван Кула) — Сербиянең Топлич округы Куршумлия җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Иван Кула
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 843 метр биеклектә урнашкан.

# Иван Кула
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Гибина (Разкриже)

Гибина — Словениянең Разкриже (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гибина (Разкриже)
## Географиясе

Мәйданы — 1,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 174,4 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Момелен

Сен-Момелен (фр. Saint-Momelin) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ворму кантонына карый.
# Дәстәгүл

Дәстәгүл (әзери. Dəstəgül) — Әзербайҗанның Тәртәр районына караган авыл.
# Вишнёвка (Гомельский районы)

Вишнёвка (белар. Вішнёўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Вишнёвка (Гомельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ржоженецке Пасеки

Ржоженецке Пасеки (чех. Roženecké Paseky) — Чехиянең Высочина крае Вецов районында урнашкан авыл.

# Ржоженецке Пасеки
## Географиясе

Мәйданы — 1,807 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 710 метр биеклектә урнашкан.

# Ржоженецке Пасеки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржоженецке Пасеки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржоженецке Пасеки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 160 |
| 1890 | 167 |
| 1900 | 150 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 169 |
| 1921 | 178 |
| 1930 | 152 |
| 1950 | 105 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 113 |
| 1970 | 107 |
| 1980 | 105 |
| 1991 | 118 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 121 |
| 2011 | 118 |
| 2021 | 133 |
# Лагоа-ди-Вельюс

Лагоа-ди-Вельюс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.

# Лагоа-ди-Вельюс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 113 км².
# Ильичовка

Ильичовка (белар. Ільічоўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Ильичовка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (4204) Барзиг

(4204) Барзиг (лат. Barsig) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4204) Барзиг
## Тарихы

1985 елның 11 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 JG1» саналган.
# Руслан Сәләхетдинов

Руслан Сәләхетдинов:
* Руслан Сәләхетдинов (1996), футболчы.
* Руслан Сәләхетдинов (?), галим (Питтсбург, Пенсильвания, АКШ).
# Штадельхофен (Югары Франкония)

Штадельхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Штадельхофен (Югары Франкония)
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Штадельхофен (Югары Франкония)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,1 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 478 метр биеклектә урнашкан.
# Шасцярни (Ушацкий районы)

Шасцярни (белар. Шасцярні) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Шасцярни (Ушацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Шенчур (община)

Шенчур — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Шенчур (община)
## Географиясе

Мәйданы — 43,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 402 метр һәм 394 метр биеклектә урнашкан.
# Пирапетинга

Пирапетинга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Пирапетинга
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 192,23 км².
# HD28574

HD28574 — Алтын Балык йолдызлыгында урнашкан A3mA7-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,05 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Чурио Җабал

Чуррио Җабал (چوڙيو جبل, әйтелеше: choo-ryo ja-bal) ул Пакьстанда, Синдх провинциясендә, Тхарпаркар районында, Нангарпаркарда урнашкан калкулык. Талука штаб-квартирасыннан ерак түгел булып, калкулык илнең тышкы чигендә урнашкан, провинциянең көньяк-көнчыгышында, әйләнәсендә өч яктан Һиндстан, ул өч әйбере өчен мәшһүр: кыйммәтле күп-төсле гранит калкулыгы, тарихи браслет бизнесы һәм Һинд динен тоткан халыкара җәмәгатьтән дини сәфәр кылучылар күп килә торган Дурга Алиһәсе гыйбадәтханәсе.
Чурио (Чорио) исеме Синдхи теле сүзе, ул Чури (چوڙي) исеменнән алынган, әйтелеше (Choo-rree), мәгънәсе 'браслет'; шулай итеп Чуррио сүзе — Синдхи телендә сыйфат булып тора — мәгънәсе "браслетларга карый торган", чөнки калкулык янында кәсепләре хатын-кызлар өчен браслетлар эшләү булган берничә авыл урнашкан. Бу биредә эшләп чыгарылган браслетлар шуннан соң авыллардан якындагы шәһәрләргә: мәсьәлән, Нангарпаркарга һәм көнбатышта Митхига кадәр һәм төньякта Умеркотка кадәр алып барылган булган. Тәңгәл килгән рәвештә, мәдәни яктан, бу урынның кызлары бик бизәлгән киемнәр һәм беләзекләрендә браслетлар кияләр.

# Чурио Җабал
## Дурга Мата гыйбадәтханәсе

Чорио авылында Чуррио Җабал калкулыгында Дурга Мата гыйбадәтханәсе бу урынның ике Һинд дине гыйбадәтханәсенең берсе. Бу Чуррио Гыйбадәтханәсе өстендә Һинд дине Алиһәсе Дурга гыйбадәтханәсе урнашкан, бу Һинд дине Алиһәсе ул явызлыкны җимерүче, яхшылыкның начарлык өстеннән триумфы, Галәмнең анасы, дөньяны барлыкка китерү, саклап калу һәм җимерү артындагы көч. Дурга гыйбадәтханәсенә меңнәрчә дини сәфәр кылучылар Пакистаннан гына түгел (бигрәк тә Синдх, Балучистан, Пәнҗаб һәм Хайбер Пахтунхва провинцияләреннән), ә шулай ук Непалдан һәм Һиндстаннан дини бәйрәмнәр өчен Чуррио Калкулыгына килә. Гыйбадәтханә Синдхта, Пакьстанда Һинд дине дини һәм мәдәни мирасы булып тора. Шивратрида гыйбадәтханәләргә 200 000 дини сәфәр кылучы килә. Һинд дине тарафдарлары үлгән кешеләрне яндыралар һәм көлләре Шивратрига кадәр изге суга сибәр өчен саклана. Байрак Пакьстан Һиндулары Һиндстанда көлләрне Гангага ташлау өчен баралар, калганнары Нагарпаркарга көлләрне суга сибү өчен баралар. Бу урын хөкүмәт тарафыннан гыйбадәтханәләр торган калкулыклардан шартлатып токым чыгару өчен рөхсәт ителгән булган. Шуңа күрә гыйбадәтханәләргә куркыныч яный. Ярсуланган дини сәфәр кылучылар бу өлкәнең шахтерлар тарафыннан җимерүгә каршы чыгалар.

# Чурио Җабал
## Тау токымы чыгару

Чурио Калкулыгы граниттан ясалган. Тхарпаркар һәм Синдх тирәли, гранит геологик төс формацияләре соры булган Һиндстанда тирә-юнь Раджпутана өлкәләре белән чагыштырганда, Чурриода гранит төс формацияләре алсу һәм соры төрле төсләрдән, күп төсле булып тора; шуңа күрә бик кыйммәтле һәм тәңгәл килгән рәвештә биналарны, күперләрне, монументларны һәм башка тышкы проектларны төзүдә кулланыла.
Тау токымын чыгару бу өлкәнең Һинд дине гыйбадәтханәләренә җитди куркыныч күрсәтә.
# Тультья (Амынья кушылдыгы)

Тультья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Амынья елгасының сул ярына тамагыннан 9 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Тультья (Амынья кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300016252
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301625
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Опатковице-Цистерски

Опатковице-Цистерски — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Имельно гминасында урнашкан авыл.

# Опатковице-Цистерски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вина (Лесковац)

Вина (серб. Вина ) — Сербиянең Ябланич округы Лесковатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вина (Лесковац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 343 метр биеклектә урнашкан.

# Вина (Лесковац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Атока (Нью-Мексико)

Атока — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Атока (Нью-Мексико)
## Географиясе

Атока халык санын алу урыны мәйданы — 17,587914 км², 17,58846 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3376 Фут биеклектә урнашкан.
# Туруп-Я (Ятри-Я кушылдыгы)

Туруп-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ятри-Я елгасының сул ярыннан 85 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Туруп-Я (Ятри-Я кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300026868
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302686
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Палово (Архангельск өлкәсе)

Палово (рус. Палово) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче бистә.

# Палово (Архангельск өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Палово (Архангельск өлкәсе)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Палово (Архангельск өлкәсе)
## Халык

2010 елда биредә 0 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда кеше яшәми.
# Сильерос

Сильерос (исп. Cilleros) — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сильерос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 208,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 481 метр биеклектә урнашкан.
# Збраславице

Збраславице (чех. Zbraslavice) — Чехиянең Урта Чехия крае Кутна-Гора һәм Q89884964? районында урнашкан авыл.

# Збраславице
## Географиясе

Мәйданы — 38,108488 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 502 метр биеклектә урнашкан.

# Збраславице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Збраславице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Збраславице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 3478 |
| 1880 | 3223 |
| 1890 | 3049 |
| 1900 | 2894 |
| 1910 | 2762 |
| 1921 | 2796 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2591 |
| 1950 | 1892 |
| 1961 | 1876 |
| 1970 | 1815 |
| 1980 | 1619 |
| 1991 | 1497 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1398 |
| 2014 | 1392 |
| 2016 | 1385 |
| 2017 | 1358 |
| 2018 | 1359 |
| 2019 | 1373 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1401 |
| 2021 | 1412 |
| 2021 | 1379 |
| 2022 | 1404 |
| 2023 | 1422 |
| 2024 | 1406 |
# Стара Бжезьниця

Стара Бжезьниця — Польшаның Лодзь воеводалыгы Нова-Бжезница гминаcында урнашкан авыл.

# Стара Бжезьниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сигел (Чиппева, Висконсин)

Сигел — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Сигел (Чиппева, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 92,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ак кәрлә

Ак кәрләләр - йолдызлар эволюциясе соң чорындагы Чандрасекар чигеннән зуррак булмаган массалы йолдызлар, ак кәрләнең үз термотөш энергиясе чыганагы юк. Ак кәрлә - кызыл зур йолдызның тышчасы ташланганнан соң, ялангач калган төше.

# Ак кәрлә
## Үзлекләр

Ак кәрләләр массалары Кояшныкына якын, ләкин аларның радиуслары һәм яктыртучанлыгы ~10 000 тапкыр азрак.
Ак кәрләләр уртача тыгызлыгы 10⁵—10⁹ г/см³. Шул зур тыгызлыкта атомнар электрон тышчалары җимерелә, матдә электрон-төш плазмасына әйләнә, аның электрон өлеше - тәлгәшләнгән электрон газ булып тора, басымы $\!P=K\rho ^{5/3}$, ләкин релятивистик очракта
    $\!P=K\rho ^{4/3}$
Гравитацион көчләр тәлгәшләнгән электрон газ басымына каршы тора:
    ${{\rho GM} \over {R^{2}}}\sim {{M^{2}} \over {R^{5}}}$,
Бу тигезләмәдән Чандрасекар чиге исәпләнә. Чандрасекар чиге 1.38-1.44 $M_{Sol}$

# Ак кәрлә
## Чыгыш

Ак кәрлә - кызыл зур йолдызның ачык калган төше. Гадәттә, ак кәрләләр күмер тудыргыч, әче тудыргыч һәм һелий-су тудыргыч тышчасыннан тора.
Галактикабызның йолдызларын 3—10% ак кәрлә тәшкил итә.

# Ак кәрлә
## Чыгыш
### Ак кәрлә Сириус В үзлекләре Җир һәм Кояшның үзлекләре белән чагыштыру

| Үзлекләр | Җир | Сириус В | Кояш |
| масса (Mₛᵤₙ) | 3 10⁻⁶ | 0.94 | 1.00 |
| радиус (Rˢᵘⁿ⁾ | 0.009 | 0.008 | 1.00 |
| яктыртучанлык (Lₛᵤₙ) | 0.00 | 0.0028 | 1.00 |
| өслек температурасы (К) | 287 | 27,000 | 5770 |
| уртача тыгызлык (г/см³) | 5.5 | 2.8 10⁶ | 1.41 |
| үзәк температура (К) | 4200 | 2.2 10⁷ | 1.6 10⁷ |
| үзәк тыгызлык (г/см³) | 9.6 | 3.3 10⁷ | 160 |