yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD94603

HD94603 — Әсәт йолдызлыгында урнашкан ApSrEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,35 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мартасы

Мартасы (белар. Мартасы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Мартасы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Маисеева (Гарадоцкий районы)

Маисеева (белар. Маісеева) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Маисеева (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Наварино (Висконсин)

Наварино — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Наварино (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,7 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фредрек Мистраль

Фредрек Мистраль (8 сентябрь 1830(1830-09-08), Майан, Буш-дю-Рон — 25 март 1914(1914-03-25) (83 яшь), Майан, Буш-дю-Рон) — язучы, шагыйрь (Франция). Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1904).
# Йолдүзү (Бесни)

Йолдүзү (төр. Yoldüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кантон (Ровиго)

Кантон — Италиянең Венеция төбәге Адрия өязендә урнашкан торак пункт.

# Кантон (Ровиго)
## Географиясе

Кантон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кантон (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (12884) 1998 QL34

(12884) 1998 QL34 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12884) 1998 QL34
## Тарихы

1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QL34» саналган.
# Филипсхайм

Филипсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Филипсхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 0,89 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.
# Ардычатак (Бешикдүзү)

Ардычатак (төр. Ardıçatak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Майкл Алдрич

Майкл Алдрич (1941 елның 22 августы – 2014 елның 19 мае) – Инглиз уйлап табучысы, инноватор һәм эшмәкәр булган. 1979 елда ул кулланучылар һәм бизнес арасында яки бер һәм башка бизнес арасында онлайн күчерү процессын эшләтер өчен онлайн шоппингны уйлап чыгарган, соңрак ул технология электрон коммерция буларак мәгълүм булган. 1980 елда ул Телепьютерны уйлап чыгарган, бу компьютер, телевизор һәм Телеком ятьмәсе технологиясе кушылмасы булган күп максатлы өй мәгълүмат тамаша үзәге булган. 1981 елда ул массакүләм телевидение базары өчен асаба элмәк интерактив киң тасма кабель телевидениесе концепциясен уйлап чыгарган. Шулай ук ул Honeywell һәм Burroughs Corporation (хәзер Unisys) ширкәтләре өчен эшләгән.
# Добронь

һәм
Добронь — Польшаның Лодзь воеводалыгы Добронь гминаcында урнашкан авыл.

# Добронь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казе Тонон (Тревизо)

Казе Тонон — Италиянең Венеция төбәге Паезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Тонон (Тревизо)
## Географиясе

Казе Тонон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Тонон (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кантри Парк (Напуль)

Кантри Парк — Италиянең Кампания төбәге Җүльяно-ин-Кампания өязендә урнашкан торак пункт.

# Кантри Парк (Напуль)
## Географиясе

Кантри Парк Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Кантри Парк (Напуль)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Янкавшчына

Янкавшчына (белар. Янкаўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Янкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Лос Магеес (Хенерал Элиодоро Кастильо)

Лос Магеес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Элиодоро-Кастильо муниципалитеты составына керә.

# Лос Магеес (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Географиясе

Лос Магеес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Магеес (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Магеес (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ольшанка (Августивский повяты)

Ольшанка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Новинка гминасында урнашкан авыл.

# Ольшанка (Августивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орба-Педараче

Орба-Педараче — Италиянең Калабрия төбәге Риццикони өязендә урнашкан торак пункт.

# Орба-Педараче
## Географиясе

Орба-Педараче Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Орба-Педараче
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүрьяпрак (Олту)

Гүрьяпрак (төр. Güryaprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ждяр (Градиште)

Ждяр (чех. Žďár) — Чехиянең Карловы Вары крае Hradiště Military Area районында урнашкан авыл.

# Ждяр (Градиште)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value). биеклектә урнашкан.

# Ждяр (Градиште)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ждяр (Градиште)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Ждяр (Градиште)
## Демография

Халык саны динамикасы:
# Бри-су-Мата

Бри-су-Мата (фр. Brie-sous-Matha) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Крепостной Җалаер

Крепостной Җалаер — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453677, ГАТОБК коды — 80206828004.

# Крепостной Җалаер
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 142 кешенең яшәве мәгълүм.
# Валиска (Минский повяты)

һәм
Валиска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Лятович гминасында урнашкан авыл.

# Валиска (Минский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Цехостовице

Цехостовице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Шидловец гминасында урнашкан авыл.

# Цехостовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жиди (Мазовия воеводалыгы)

Жиди — Польшаның Мазовия воеводалыгы Радзанув гминасында урнашкан авыл.

# Жиди (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Грене (Па-де-Кале)

Грене (фр. Grenay) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Каяарты

Каяарты — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чегем 1-й елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Каяарты
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000712108200004857
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200485
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Камподенно

Камподенно — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Трентино провинциясе составына керә.

# Камподенно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 534 метр биеклектә урнашкан. Денно, Спормаджоре, Спорминоре, Тон һәм Ville d'Anaunia коммуналары белән чиктәш.
# Альфондегилья

Альфондегилья (кат. Alfondeguilla) — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альфондегилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Сечано (Арецо)

Сечано — Италиянең Тоскана төбәге Каврилья өязендә урнашкан торак пункт.

# Сечано (Арецо)
## Географиясе

Сечано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сечано (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гиттельде

Гиттельде — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Гиттельде
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,55 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 метр биеклектә урнашкан.
# Оукгерст (Нью-Джерси)

Оукгерст — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Оукгерст (Нью-Джерси)
## Географиясе

Оукгерст халык санын алу урыны мәйданы — 4,177782 км², 4,177783 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 14 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дивизионе Йулия-Ка Ретори (Парма)

Дивизионе Йулия-Ка Ретори — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Медезано өязендә урнашкан торак пункт.

# Дивизионе Йулия-Ка Ретори (Парма)
## Географиясе

Дивизионе Йулия-Ка Ретори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Дивизионе Йулия-Ка Ретори (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пионерское (Караганды өлкәсе)

Пионерское (каз. Пионерское) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Пионерское (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Даггер (Индиана)

Даггер — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Даггер (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Даггер (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,517177 км², 1,51718 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 176 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тимофей Шмаков

Тимофей Шмаков, Тимофей Иван улы Шмаков (әдәби псевдонимы — Шмаки Тими; 1910 елның 5 марты, Рәсәй империясе, Вәтке губернасы, Монья — 1961 елның 10 июне, ССРБ, РСФСР, УАССР, Ижау) — удмурт шагыйре, тәрҗемәче. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1950). Совет-Алмания сугышында катнашучы.

# Тимофей Шмаков
## Биографиясе

Тимофей Шмаков Вәтке губернасының Алабуга өязенең Монья авылында ярлы гаиләдә туган. Грамотага Водзимонье авылында ликбезда өйрәнгән.
1930 елда Тимофей Можга педагогия техникумын тәмамлаган, шуннан соң Вавож районының Яңа Бия авылында башлангыч мәктәп мөдире булган. Күп еллар дәвамында «Удмурт коммуна», «Дась лу!», «Удмуртская правда», «Советской Удмуртия» республика гәзитләре редакцияләрендә, Удмуртия китап нәшриятында һәм Удмуртия радиосында эшләгән. 1955 елдан профессиональ рәвештә әдәбият белән шөгыльләнгән. 1974 елның 10 июнендә Ижауда авырудан соң вафат булган.

# Тимофей Шмаков
## Иҗаты

Тимофей Шмаковның беренче публикацияләре Шмаки Тими псевдонимы астында 1928 елда «Кенеш» журналында булган. Сугыш алдыннан удмурт теленә урыс һәм чит ил классиклары әсәрләрен тәрҗемә итү белән шөгыльләнгән, шулай ук балалар өчен шигырьләр һәм хикәяләр язган.
Иҗади карьерасының башында Шмаков әдәби көрәшкә булган — ул «Алты платформасы»га кул куйган. «Крестьян төркеме»дән биш фикердәшләре белән бергә Бөтенудмурт революцион язучылар ассоциациясеннән чыккан һәм Бөтенсоюз крестьян язучылары җәмгыятенә керү өчен гариза биргән.
Сугыш елларында аның патриотик шигырьләре «Советской Удмуртия» гәзитендә басылган, сугыш елларының коллектив җыентыкларына кергән, радиода һәм митингларда укылган.
Сугыш чоры шагыйренең иң яхшы шигырьләре 1945 елда «Мынам пыӵалэ» (Минем мылтыгым) җыентыгында басылып чыккан.

# Тимофей Шмаков
## Сайланган басмалар

* Шмаков Т. И. Мынам пыӵалэ: Кылбуръёс(удм.). — Ижевск: Удмуртгосиздат, 1945. — 64 с.
* Шмаков Т. И. Покчи вынъёслы: Кылбуръёс(удм.). — Ижевск: Удмуртгосиздат, 1947. — 40 с.
* Шмаков Т. И. Ӵукна: Пиналъёслы кылбуръёс(удм.). — Ижевск: Удмуртгосиздат, 1951. — 64 с.
* Шмаков Т. И. Нюлэскын: Поэма(удм.). — Ижевск: Удмуртгосиздат, 1952. — 28 с.
* Шмаков Т. И. Зарни киос: СССР-ысь калыкъёслэн выжыкылъёссы(удм.). — Ижевск: Удмуртской книжной издательство, 1954. — 60 с.
* Шмаков Т. И. Кортчинвай: Пиналъёслы кылбуръёс(удм.). — Ижевск: Удмуртгосиздат, 1957. — 48 с.
* Шмаков Т. И. Чипчирган куара: Быръем кылбуръёс(удм.). — Ижевск: Удмуртия, 1965. — 72 с.
# Пова

Пова — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кихть елгасының уң ярына тамагыннан 30 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 11 км.

# Пова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100112103000006211
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000621
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кинг-энд-Куин (округ, Виргиния)

Кинг-энд-Куин — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кинг-энд-Куин-Корт-Хаус шәһәре.

# Кинг-энд-Куин (округ, Виргиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1702 елда оештырыла.

# Кинг-энд-Куин (округ, Виргиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 844/816 км² тәшкил итә.
# Дөртдиван

Дөртдиван (төр. Dörtdivan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Болу иленә караган бер илчедер.

# Дөртдиван
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Истикълал мәчете (мәгънәләр)

Истикълал мәчете (бәйсезлек мәчете) — күп мәгънәле сүз.
* Истикълал мәчете — Джакарта мәчете (Индонезия).
* Истикълал мәчете — Сараево мәчете (Босния һәм Герцеговина).
# Сасновка (Слонимский районы)

Сасновка (белар. Сасноўка) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.

# Сасновка (Слонимский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Джулиан Һаксли

Джулиан Сорелл Һаксли (ингл. Sir Julian Sorell Huxley, 22 июнь 1887— 14 февраль 1975) — инглиз биологы, эволюционист һәм гуманист, сәясәтче. Эволюциянең синтетик тәгълиматын төзүчеләрнең берсе, ЮНЕСКО беренче генераль директоры, бу оешманы барлыкка китерүдә төп рольне уйнаучы шәхесләрнең берсе, Бөтендөнья кыргый табигать фондына нигез салучыларның берсе

# Джулиан Һаксли
## Тормыш юлы

Джулиан – борынгы Һаксли нәселенең вәкиле. Ул үзе биолог Томас Һакслиның оныгы; энесе – танылган инглиз язучысы Олдос Һаксли, абыйсы – Нобель бүләге иясе Эндрю Һаксли.
Оксфорд университетының Бейллиол-көллиятен тәмамлый, аннары шунда 1910-1912 елларда зоологиядән лекцияләр укый.
1956 елда Патша җәмгыятенең Дарвин медале белән бүләкләнә. 1958 елда рыцарь дәрәҗәсенә лаек була.

# Джулиан Һаксли
## Шәхси карашлар

Джулиан Һаксли һуманизм кыйммәтләрен тарату өчен күп хезмәт куя, чыгышлар ясый. Ул төрле һуманизм оешмаларында әгъза була, шул исәптән, Халыкара һуманизм һәм этика берлегендә әгъзалык итә. Эйнштейн, Томас Манн һәм Джон Дьюи белән бергә Нью-Йоркның Беренче һуманистик җәмгыятендә җитәкчелек итә.

# Джулиан Һаксли
## Фәнгә керткән өлеш
### Эволюциянең синтетик теориясе

Джулиан Һаксли эволюциянең синтетик тәгълиматын барлыкка китерүдә зур роль уйный, моннан тыш, аны популярлаштыруга да зур өлеш кертә.

# Джулиан Һаксли
## Фәнгә керткән өлеш
### Терминнар

Хәзерге фән куллана торган берничә истилахны Джулиан Һаксли уйлап тапкан:
* Ритуаллашу, 1914.
* Этник төркем, 1936.
* Клин, 1938.
* Морф, 1942.
* Клада, 1957.
* Трансһуманизм, 1957.
* Града, 1959.
# Анатолий Смирнов (1911)

Анатолий Смирнов (рус. Анатолий Александрович Смирнов, 1911, Чаллы, Чаллы вулысы, Минзәлә өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — билгесез, ) — СССР дәүләт эшлеклесе, Дзержинск шәһәр башкарма комитеты рәисе (1950-1956).
# Акцябрски (Смалявицкий районы)

Акцябрски (белар. Акцябрскі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Акцябрски (Смалявицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гүнейкөй (Вакфыкебир)

Гүнейкөй (төр. Güneyköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Вакфыкебир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Цона Пип-Локалита Трьезте (Сьена)

Цона Пип-Локалита Трьезте — Италиянең Тоскана төбәге Пьенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Пип-Локалита Трьезте (Сьена)
## Географиясе

Цона Пип-Локалита Трьезте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Цона Пип-Локалита Трьезте (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казалбянко

Казалбянко — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалбянко
## Географиясе

Казалбянко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казалбянко
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Думбрава (Вилча)

Думбрава — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Лунджешть (коммуна) коммунасына карый.

# Думбрава (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (4174) Пикулия

(4174) Пикулия (лат. Pikulia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4174) Пикулия
## Тарихы

1982 елның 16 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SB6» саналган.
# Кырый кератиты

Кырый кератиты, уйлану буенча, стафилококклы экзотоксиннар һәм күзәнәк тышчасы аксымнары белән мөгезкатлауның (антиген яшь пәрдәсе аша үтеп керә, антитәнчекләр — кан тамырларыннан) перифериясендә «антиген-антитәнчек» комплексы утырмасы белән икенчел лимфоцитар инфильтрациягә карата организм җавабы нәтиҗәсе. Тукыманың үрчетү тикшеренүләренең нәтиҗәләре тискәре, әмма еш кабак кырыеннан S. aureus үрчетүен аерып була.

# Кырый кератиты
## Ачыклау

1. Уртача ярсыту, яшь түгелү һәм уңайсызлык белән билгеләнә.
2. Билгеләре
* Лимбтан катнашмаган мөгезкатлау өлкәсе белән аерылган, еш янәшә конъюнктивит һәм эписклерит чыганагы белән бәйле субэпителиаль кырый инфильтратлары (рәс. 9.23а).
* Кушылу һәм перифериягә таралу (рәс. 9.23б).
* Дәвалаусыз барыш 3-4 атна дәвамында, җиңел юкару һәм гадәттә тамырланусыз өске җөй калдырып тәмамлана.
* Бик зур мөгезкатлау инфильтрациясе үзгәртүче факторларга, шулардан кабатланучы эпителиаль җәрәхәт һәм ЛАСИК-тан соң халәткә җавап була ала.

# Кырый кератиты
## Дәвалау

Бергә барган кабак кырые чире гигиена чараларын үткәрергә һәм урынлы антибиотиклар куллануын таләп итә. Симптоматик дәвалау: 1 атна дәвамында урынлы флуорометолон 0.1% 4 тапкыр көнгә. Кабатланучы нык барыш очракларында тетрациклин эчәргә кирәк булырга мөмкин.
NB Эпителиаль кимчелек шактый зур булса (> 1 мм), дәвалауны мөмкин булган бактериаль кератитта кебек үткәрәләр.
# HD49862

HD49862 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан A3/5II спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,42 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сасовка

Сасовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тaмбy өлкәсе, Мордовия җɵмһүpиятсы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Алешнә елгасының сул ярыннан 2,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Сасовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Цна елгасы, Тaмбy каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200312110000030054
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003005
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0