yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эль Фортин (Атояк де Алварез)

Эль Фортин — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Атояк-де-Альварес (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Эль Фортин (Атояк де Алварез)
## Географиясе

Эль Фортин Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Фортин (Атояк де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Фортин (Атояк де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# IC 5111

IC 5111 — Дәлү йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 5111
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5111, MCG+00-54-021, PGC 66811, 2MASX J21281086+0228274, AGC 310099, Z 375-41, Z 2125.6+0215, UZC J212810.8+022826, LEDA 66811 һәм Gaia DR2 2691886871781061376 буларак та сурәтләнә.
# Ленин районы (Казан)

Ленин районы — 1934-1994 елларда гамәлдә булган Казан районы. Казанның Мәскәү (көнбатышта), Киров (көньяк-көнбатышта), Бауман, Вахитов (көньякта) һәм Совет (көнчыгышта), Татарстанның Яшел Үзән һәм Биектау районнары белән чиктәш булган (1988). 1934 елда Пролетар районыннан аерып чыгарылып, 1994 елда Авиатөзелеш һәм Яңа Савин районнарына бүленеп юкка чыгарыла.
1935 елда сызылган чикләр буенча Ленин районына «Казмашстрой» бистәсе (хәзерге Соцгород), Коры Елга, Каравай, Яңа Савин поселоклары, Кизик бистәсе, Кәҗә бистәсе һәм Гривка кергәннәр.
# Чирмешән (Чиләбе өлкәсе)

Чирмешән (рус. Черемшанка) — Чиләбе өлкәсенең Югары Өфәле шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.

# Чирмешән (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Чирмешән (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Чирмешән (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Чирмешән (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Скинтея (коммуна, Ясси)

Скинтея — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.

# Скинтея (коммуна, Ясси)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,43 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 167 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Скинтея, Бодешть, Борошешть, Ciocârlești, Лунка-Ратеш, Редиу (Скинтея, Ясси) һәм Туфештий-де-Сус авыллары урнашкан.
# Фәнни Татарстан (журнал)

Фәнни Татарстан — фәнни мәгълүмати журнал.. Журналның беренче саны 2000 елда чыга. Журнал татар телендә басыла, мәкаләләрнең анонсы рус һәм инглиз телләрендә бирелә. Татар әдәбияты, тарихы, фәлсәфәсе белән кызыксынучы киң даирә укучылар өчен журнал. Татарстан Фәннәр академиясенең «Фән» нәшриятында басыла.

# Фәнни Татарстан (журнал)
## Тарих

Журнал «2014 –2020 елларга Татарстан Республикасында ТР дәүләт телләрен һәм башка телләрне саклау, өйрәнү һәм үстерү»дәүләт программасы кысаларында нәшер ителә Массакүләм мәгълүмат чарасын регистрацияләү турындагы таныклык ПИ № ФС77-65242 01.04.2016
Максаты: Журнал Татарстан Республикасында һәм аннан читтә фәнни нәтиҗәләр турында мәгълүматлаштыруны киңәйтергә; татар телендә язучы галимнәрнең, аспирантларның иҗади һәм һөнәри активлыгын арттырырга; татар телен фәнни өлкәдә гамәлгә кертүне хупларга тиеш, барлык фән һәм мәгариф өлкәсендә татар теленең потенциалын куллануны киңәйтү.
Журналны чыгару Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтына йөкләтелгән. Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе президиумы "Фәнни Татарстан" журналының баш мөхәррире итеп филология фәннәре докторы, профессор, Тел, әдәбият һәм сәнгать институты директоры Ким Мөгаллим улы Миңнуллин расланды.

# Фәнни Татарстан (журнал)
## Журналның тематикалары

* Татар теле белеме,
* Татар әдәбияты белеме,
* Татарстан һәм татар халкы тарихы,
* Татар иҗтимагый, фәлсәфи фикере һәм дин тәгълиматы,
* Татар мәдәнияте, сәнгате һәм башкалар.
# Арбису

Арбису (баск. Arbizu) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Арбису
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 497 метр биеклектә урнашкан.
# Невиль-де-Пуату

Невиль-де-Пуату (фр. Neuville-de-Poitou һәм фр. Neuville) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Ататүрк (Чаерова)

Ататүрк (төр. Atatürk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Чаерова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Санта Анита, Лос Инфантес (Силао)

Санта Анита, Лос Инфантес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Санта Анита, Лос Инфантес (Силао)
## Географиясе

Санта Анита, Лос Инфантес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Анита, Лос Инфантес (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Анита, Лос Инфантес (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эзёрово

Эзёрово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Шубин гминаcында урнашкан авыл.

# Эзёрово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Изюбриное

Изюбриное (рус. Изюбриное) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.

# Изюбриное
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Изюбриное
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# Сенадор-Жозе-Порфириу

Сенадор-Жозе-Порфириу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Сенадор-Жозе-Порфириу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14 374,09 км².
# 2 нче гимназия музее (Чистай)

2 нче гимназия музее — Чистай шәһәре һәм тирә-якның тарихына багышланган этнографик мәктәп музее.

# 2 нче гимназия музее (Чистай)
## Тарихы

Чистай шәһәренең 2 нче гимназиясенең мәктәп музее 2000 нче елда ачыла.

# 2 нче гимназия музее (Чистай)
## Экспозиция

Музей бүлмәсе бик зур булмаса да, бик күп материал сыйдырган.

# 2 нче гимназия музее (Чистай)
## Мәктәп тормышында

Гимназистлар һәм укытучылар коллективы экспонатлар туплауны бүген дә дәвам итәләр. Үз халкыбызның тарихын өйрәнү - безнең бурычыбыз, чөнки ул зиһенне баета, дөньяга карашны киңәйтә.
# Матьецовка

Матьецовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Фёдоровка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Матьецовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100031228
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103122
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гуллар (Гусар)

һәм
Гуллар (әзери. Qullar) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
# Рувнянки

һәм
Рувнянки — Польшаның Люблин воеводалыгы Рудник гминаcында урнашкан авыл.

# Рувнянки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Горене Лаковнице

Горене Лаковнице — Словениянең Ново Место (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горене Лаковнице
## Географиясе

Мәйданы — 4,17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260,2 метр биеклектә урнашкан.
# Карадона (Чорум)

Карадона (төр. Karadona) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сепони (Казерта)

Сепони — Италиянең Кампания төбәге Кастель-Вольтурно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сепони (Казерта)
## Географиясе

Сепони Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сепони (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казе Нуове (Лоди)

Казе Нуове — Италиянең Ломбардия төбәге Борго-Сан-Джованни өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Нуове (Лоди)
## Географиясе

Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казе Нуове (Лоди)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 194 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
194 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 194 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:194 елда (б. э. к.) туганнар

# 194 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:194 елда (б. э. к.) вафатлар
* Эратосфен (иске грекча – Ἐρατοσθένης; – Греция математигы, астроном, географ һәм шагыйрь.
# Оукдейл (Луизиана)

Оукдейл — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.

# Оукдейл (Луизиана)
## Тарихы

Оукдейл шәһәре елда нигезләнгән.

# Оукдейл (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,608049 км², 13,610451 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3414 метр биеклектә урнашкан.
# (13416) Berryman

(13416) Berryman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13416) Berryman
## Тарихы

1999 елның 30 октябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 UX25» саналган.
# Чивитаретенга (Л'Аквила)

Чивитаретенга — Италиянең Абруцци төбәге Навелли өязендә урнашкан торак пункт.

# Чивитаретенга (Л'Аквила)
## Географиясе

Чивитаретенга Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чивитаретенга (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Команче (округ, Техас)

Команче — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Команче шәһәре.

# Команче (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.

# Команче (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 14 026 кеше тәшкил иткән.

# Команче (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2429 км² тәшкил итә.
# Яна (коммуна)

Яна — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.

# Яна (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 44,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Яна (Румыния), Хелерешть, Реча, Силиштя (Яна, Васлуй) һәм Вадуриле авыллары урнашкан.
# Ре ди Копе (Кьети)

Ре ди Копе — Италиянең Абруцци төбәге Ланчано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ре ди Копе (Кьети)
## Географиясе

Ре ди Копе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ре ди Копе (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кастель-Мелла

Кастель-Мелла — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Брешиа провинциясе составына керә.

# Кастель-Мелла
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 метр биеклектә урнашкан. Аццано-Мелла, Брешия, Каприано-дель-Колле, Флеро, Ронкаделле һәм Торболе-Казалья коммуналары белән чиктәш.
# Ричфилд (Айдахо)

Ричфилд — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.

# Ричфилд (Айдахо)
## Тарихы

Ричфилд шәһәре елда нигезләнгән.

# Ричфилд (Айдахо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,704567 км², 1,710365 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1310 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ветала Бхатта

Ветала Бхатта борынгы Һиндстаннан Санскрит авторы. Ул уналты строфалы "Нити-прадипа" эше өчен мәгълүм. (Нити-прадипа, турыдан-туры мәгънәдә, үз-үзеңне тотыш лампасы). Ул Викрамадитья сарай янының риваять Наваратналары (тугыз галимнәр төркеме)нә кертелә.
# Владислав Ховалыг

Владислав Товарищтайович Ховалыг (тыв. Владислав Товарищтай оглу Ховалыг; 1967 елның 24 декабре, Тээли, Тыва АССР, РСФСР, ССРБ) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2021 елның 28 сентябреннән Тыва Республикасы башлыгы (2021 елның 7 апреленнән 2021 елның 28 сентябренә кадәр Тыва Республикасы башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы). «Бердәм Россия» Бөтенроссия сәяси партиясе әгъзасы.
Кызыл шәһәре башлыгы (2008 елның 30 июле — 1 ноябре). Тыва Республикасының җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министры (2007—2008).

# Владислав Ховалыг
## Тормыш юлы

Владислав Ховалыг 1967 елның 24 декабрендә Тыва АССРның Тээли авылында туган.
1986—1988 елларда ССРБ Кораллы Көчләре сафларында хезмәт итә. 1988 елда Шагонар райпромкомбинатында эшче булып эшли башлый.
1992 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча Красноярск дәүләт университетын, 2006 елда «Кризиска каршы идарә» белгечлеге буенча Россия Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаган.
Университетны тәмамлаганнан соң, Тыва Республикасының Мөлкәт буенча дәүләт комитетының хокук мәсьәләләре буенча баш белгече булып эшли.
Аннары, 1994 елдан 2004 елга кадәр, Финанс сәламәтләндерү һәм банкротлык буенча Россия Федерациясе федераль хезмәтенең Тывадагы территориаль органын җитәкли. Алга таба Тыва Республикасы финанс министрлыгына эшкә күчә, анда эзлекле рәвештә бүлек башлыгы һәм департамент башлыгы вазыйфаларын били.
2007 елның апреленнән 2008 елның июленә кадәр — Тыва Республикасының җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министры.
2008 елның 30 июлендә Кызыл шәһәр администрациясен шәһәр башлыгы буларак җитәкли. Бу постта ике срок эшли. 2018 елның 1 ноябрендә мэр вәкаләтләрен Карим Сагаан-оолга тапшырган.
2018 елның 9 ноябреннән 2021 елның 7 апреленә кадәр — «Тываэнергосбыт» компаниясе генераль директоры.

# Владислав Ховалыг
## Тормыш юлы
### Тыва Республикасы башлыгы

2021 елның 7 апрелендә Россия Президенты Владимир Путин отставкага киткән Шолбан Кара-оол урынына Ховалыгны Тыва Республикасы башлыгы вазыйфаларсын вакытлыча башкаручы итеп билгеләү турындагы указга кул куя.
2021 елның 20 июнендә «Бердәм Россия» партиясенең төбәк бүлеге 19 сентябрьдә республика башлыгы сайлауларында катнашу өчен Ховалыг кандидатурасын тәкъдим иткән.
2021 елның 28 сентябрендә Владислав Ховалыг Тыва Республикасы башлыгы вазыйфасына керешә.
Россия Федерациясе дәүләт граждан хезмәтенең 1 нче класслы киңәшчесе.

# Владислав Ховалыг
## Тормыш юлы
### Гаилә

Өйләнгән, ике баласы бар.

# Владислав Ховалыг
## Бүләкләр

* Россия Федерациясе Президентының рәхмәт хаты (2012),
* Тыва Республикасы башлыгының мактау грамотасы (2013, 2018),
* «Кызыл шәһәре үсешенә керткән өлеше өчен» медале (2017).
# Баһчеяка (Ятаган)

Баһчеяка (төр. Bahçeyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Акчукур (Феризлы)

Акчукур (төр. Akçukur) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Феризлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ржаков (Бернартице)

Ржаков (чех. Rakov) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Бернартице районында урнашкан авыл.

# Ржаков (Бернартице)
## Географиясе

Мәйданы — 1,654 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржаков (Бернартице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржаков (Бернартице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржаков (Бернартице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 160 |
| 1880 | 194 |
| 1890 | 182 |
| 1900 | 150 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 179 |
| 1921 | 166 |
| 1930 | 141 |
| 1950 | 118 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 144 |
| 1970 | 107 |
| 1980 | 75 |
| 1991 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 50 |
| 2011 | 35 |
| 2021 | 27 |
# ZNF92

ZNF92 (ингл. Zinc finger protein 92) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Понте Кйона (Перуҗа)

Понте Кйона — Италиянең Умбрия төбәге Спелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Кйона (Перуҗа)
## Географиясе

Понте Кйона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Понте Кйона (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пало Дулсе (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Пало Дулсе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Пало Дулсе (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Пало Дулсе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пало Дулсе (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пало Дулсе (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Димстон (Пенсильвания)

Димстон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Димстон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1894 елда нигезләнгән.

# Димстон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 9,59 квадрат миль, 24,835723 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Маршалки (Великопольское воеводалыгы)

Маршалки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Грабув-над-Просной гминасында урнашкан авыл.

# Маршалки (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кастельянос-де-Морискос

Кастельянос-де-Морискос (исп. Castellanos de Moriscos) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кастельянос-де-Морискос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 13,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 834 метр биеклектә урнашкан.
# Илумәэ

Илумәэ (эст. Ilumäe) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
# Нина Мурахтина

Нина Мурахтина (Нина Пөтр кызы Мурахтина, 11 октябрь 1923(1923-10-11), Скворчиха, Стәрлетамак кантуны, БАССР, РСФСР, СССР — 14 июль 1989(1989-07-14) (65 яшь), Чиләбе, Чиләбе өлкәсе, РСФСР, СССР) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# Әтек

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* Әтек (Бөрҗән районы) — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан торак пункт.
* Әтек (Туймазы районы) — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан торак пункт.
# Вишнёвка (Гарадоцкий районы)

Вишнёвка (белар. Вішнёўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Вишнёвка (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Эстелла (Висконсин)

Эстелла — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эстелла (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 82,9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 351 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Павел Батаев

Батаев Петр улы Павел (1915, Яңа Наратлар, Богырыслан өязе — 1942 елның 24 гыйнвары) — совет эрзә шагыйре.

# Павел Батаев
## Биографиясе

Павел Петр улы Батаев 1915 елда Самара губернасы Богырыслан өязенең Яңа Нарат эрзә авылында туган (хәзер Самара өлкәсенең Келәүле районы). 1934 елда Мордовиягә, Саранскига килә, анда Мордва китап нәшриятында сәнгать әдәбияты редакторы һәм «Лениэнь киява» («Ленин юллары буенча») комсомол-яшьләр газетасында мөдир булып эшли. Мордва телендә берничә җыентык чыгарды. Ул эрзә телендә Никул Эркай, И. П. Кривошеев һәм Я. Григоршин белән бергә әйдәп баручы язучылар һәм шагыйрьләр арасына керә.
1941 елда Батаев фронтка хәрби корреспондент булып чакырыла, 53нче укчылар дивизиясендә рядов булып хезмәт итә. 1942 елның 24 гыйнварында ул сугышта һәлак була. Медынь шәһәрендә җирләнгән. Аның сугыш турында шигырьләре сакланган:
   Без бүген яңа һәм яшь, Һәм саклыйбыз, ничек ана, илне үз. Аның өчен без күкрәк сөтен булырга әзер - Җиңәргә яки үләргә.
   Без бүген яңа һәм яшь, Һәм саклыйбыз, ничек ана, илне үз. Аның өчен без күкрәк сөтен булырга әзер - Җиңәргә яки үләргә

# Павел Батаев
## Җыентыклар

* Анкине (1934)
* Кесщ эрямо (1934)
* Ков валдоне (1933)

# Павел Батаев
## Төрле формадагы конденсаторлар

* ↑ «Сятко» 5-це №, Мокшоэрзянь Государственной Издательствась, Саранск 1935. П. Батаев Анкине 41-43 лоп.(эрз.)
* ↑ «Сятко» 1-це №, Саранск 1935. П. Батаев Карман эрямо 25 лоп.(эрз.)
* ↑ «Сятко» 21-22 №, Саранск 1933, П. Батаев Ков валдоне 48 лоп.(эрз.)

# Павел Батаев
## Әдәбияты

* Савыт-саба. Чавозь эрзянь шагыйрь ды писательтнень әсәренисят. Мордва Дәүләт нәшриятларының Пурныцязо П.Гайни. - Саранск, 1952. — 128 с. - 99-100 с. Батаев П. Валскень стязь/. - 1995. - № 4.
# Барабановка (Яңавыл районы)

Барабановка (баш. Барабановка, удм. Песьтерег) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 406 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452812, ГАТОБК коды — 80259875003.
# Монталлегро

Монталлегро — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Монталлегро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 100 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Каттолика-Эраклея, Сикульяна һәм Агриҗенто коммуналары белән чиктәш.
# Колере

Колере — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Колере
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1013 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Вильминоре-ди-Скальве, Роветта, Аццоне, Кастьоне-делла-Презолана һәм Анголо-Терме коммуналары белән чиктәш.
# Осён (кантон)

Осён (фр. canton d'Ossun) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Эль Абильял (Петатлан)

Эль Абильял — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Эль Абильял (Петатлан)
## Географиясе

Эль Абильял Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Абильял (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Абильял (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Орашу-Ноу

Орашу-Ноу — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Орашу-Ноу (коммуна) коммунасына карый.

# Орашу-Ноу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 166 ± 1 метр биеклектә урнашкан.