yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD18778

HD18778 — Кефей йолдызлыгында урнашкан A7III-IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,907 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (6468) Вельценбах

(6468) Вельценбах (лат. Welzenbach) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6468) Вельценбах
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ED19» саналган.
# Лейк-Луиз (Аляска)

Лейк-Луиз — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейк-Луиз (Аляска)
## Географиясе

Лейк-Луиз халык санын алу урыны мәйданы — 192,991932 км², 193,199552 км² (1 апрель 2010), 126,851104 км² (1 апрель 2010), 66,348448 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 746 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Коргат (Мәчетле районы)

Коргат — Башкортстанның Мәчетле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452562, ГАТОБК коды — 80242823001.

# Коргат (Мәчетле районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 278 кешенең яшәве мәгълүм.
# Ле-Мусьер

Ле-Молюн (фр. Les Molunes) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ле-Мусьер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,51 км².
# KIR2DS4

KIR2DS4 (ингл. Killer cell immunoglobulin like receptor, two Ig domains and short cytoplasmic tail 4 һәм KIR2DS4) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (10343) Church

(10343) Church (лат. Church) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10343) Church
## Тарихы

1991 елның 4 ноябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VW8» саналган.
# Потенцони (Вибо Валенция)

Потенцони — Италиянең Калабрия төбәге Бриатико өязендә урнашкан торак пункт.

# Потенцони (Вибо Валенция)
## Географиясе

Потенцони Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Потенцони (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лехниця

Лехниця (словак. Lechnica) — Словакиянең Кежмарок округында урнашкан авыл.

# Лехниця
## Тарихы

Авыл 1319 елда нигезләнгән.

# Лехниця
## Географиясе

Мәйданы — 12,43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 485 метр биеклектә урнашкан.

# Лехниця
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Левел-Грин (Пенсильвания)

һәм
Левел-Грин — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Левел-Грин (Пенсильвания)
## Географиясе

Левел-Грин халык санын алу урыны мәйданы — 9,843894 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# GPM6A

GPM6A (ингл. Glycoprotein M6A һәм Neuronal membrane glycoprotein M6-a) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дүшәнбе

Дүшәнбе (таҗ. Душанбе, фар. دوشنبه) — Таҗикстан Җөмһүриятенең башкаласы, республика әһәмияте шәһәре, дәүләтнең иң эре фәнни-мәдәни, сәяси, икътисадый, сәнәгый һәм идарә үзәге. Дүшәнбедә дәүләт хакимиятенең югары органнары урнашкан.
Халык исәбе 863,4 мең кеше (2020).
Дүшәнбе кышлагы турындагы иң беренче язма искә алу XVII гасырның беренче чирегенә карый. Ул юл чатында дүшәмбе көннәрдә булган базар урынында хасил була. 1924–1929 елларда Дүшәмбе исемен йөрткән (рус. Дюшамбе). 1929 елның 16 октябрьдә аңа Иосиф Сталин хөрмәтенә Сталинабад исемен кушканнар. 1961 елда шәһәргә тарихи исемне кире кайтаралар.
1929 елда шәһәргә тимер юл үткәрелә, ул шәһәрне Ташкәнт һәм Мәскәү шәһәрләре белән тоташтыра.

# Дүшәнбе
## Идарә-җир төзелеше

| Районның исеме | Элек исем | Мәйдан, км² | Халык исәбе, кеше (2010) | Районның рәисе |
| 1. Исмәгыйль Самани | Октябрь | 25,8 | 123 000 | Корбанов Аламхон Җәмил улы |
| 2. Сина | Фрунзе | 43,8 | 261 600 | Сафаров Зафар Абдулла улы |
| 3. Фирдәвес | Үзәк | 29,1 | 181 300 | Алиев Саиднуриддин Акрам улы |
| 4. Шаһмансур | Тимер юл | 27,9 | 140 200 | Бабаев Самандар Баба улы |

# Дүшәнбе
## Дин
#### Ислам
##### Җәмигъ мәчетләр

* 2001—2019 елларда — Ягъкуб Хаҗи мәчете(алм.)татар.
* 2019 елдан — Дүшәнбе җәмигъ мәчете

# Дүшәнбе
## Кызыклы фактлар

Шәһәрдә 201 нче Россия хәрби базасы подразделениеләре бер өлеше урнаша.

# Дүшәнбе
## Шәһәрдә туган күренекле шәхесләр
#### Татарлар, башкортлар

* Ринат Анимаев, рәссам (Франция).

# Дүшәнбе
## Фотогалерея

* Дүшәнбе
* Дүшәнбе җәмигъ мәчете
* Ягъкуб Хаҗи мәчете
* Милли университет
* Курчак театры
* Тимер юл вокзалы
* 1 2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
* 1 2 https://web.archive.org/web/20200804044937/http://www.fergananews.com//articles/9099
* ↑ https://cn.wtcf.org.cn/citys/4549-3.html
* ↑ http://www.citypopulation.de/Tajikistan.html
* ↑ https://www.klagenfurt.at/die-stadt/international/partnerstaedte/duschanbe-tadschikistan.html
* ↑ https://kvs.gov.spb.ru/en/agreements/
# Еңбек (Кордай районы)

Еңбек (каз. Еңбек) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Еңбек (Кордай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Амо Сагиян

Амо Сагиян (әрм. Համո Սահյան, чын исеме Амаяк Саакович Григорян; 1914 елның 14 апреле, Лор — 1993 елның 17 июле, Ереван) — Совет һәм әрмән шагыйре.

# Амо Сагиян
## Тормыш юлы

1914 елның 14 апрелендә Россия империясенең Лор авылында (соңрак — Әрмән ССРның Сисиан районы, хәзер — Әрмәнстанның Сюникс өлкәсе) крестьян гаиләсендә туа.
Туган ягында башлангыч белем алганнан соң укуын Бакыда дәвам итә, анда урта белем ала, ә Бөек Ватан сугышы алдыннан Бакы педагогика институтының (хәзер Азәрбайҗан дәүләт педагогика университетының) лингвистика бүлеген тәмамлый. 1939—1941 елларда Бакыда «Совет язучысы» журналында әдәбиятчы булып эшли. Сугышта катнаша, Каспий флотилиясендә хезмәт итә.
Сугыштан соң әрмән язучысы Стефан Зорьян чакыруы буенча Ереванга килә һәм күпмедер вакыт аның өендә яши. Ереванда гомер азагына кадәр яши һәм эшли. СБКФ әгъзасы, 1946 елдан КПСС.
1993 елның 17 июлендә Ереванда вафат була. Комитас исемендәге Пантеонда җирләнә.
Хезмәт Кызыл Байрагы, Октябрь Революциясе һәм Почёт Билгесе орденнары белән бүләкләнә. Әрмән ССР Дәүләт премиясе лауреаты (1975 ел, «Սեզամ, բացվիր» — «Сезам, ачыл» шигырьләр җыентыгы өчен).

# Амо Сагиян
## Иҗат

Амо Сагиян 1930 елларда бастыла башлый. 1939 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы.
Аның «Воротан ярында» исемле беренче шигырь җыентыгы 1946 елда чыга. Аннан соң «Биеклектә» (1955), «Яшел тупыл» (1959), «Армения җырларда» (1962), «Кояш батуы алдыннан» (1963), «Кыялар җыры» (1968), «Елларым минем» (1970), «Чакыр, торна!»(1973) һәм башкалар дөнья күрә.

# Амо Сагиян
## Хәтер

* Ереванның Арабкир административ районы һәм 70 нче Ереван мәктәбе урамнарының берсе Амо Сагиян исеме белән аталган.
* Сисиан шәһәрендә аңа һәйкәл куелган.
* 1975 елда рәссам Грант Степанян Егише Чаренц исемендәге әдәбият һәм сәнгать музеенда урнашкан Амо Сагиян портретын яза.
* 2007 елда Еревандагы Касьян урамында мемориаль такта (скульптор Гетик Багдасарян) куела.
* 2014 елның 14 апрелендә шагыйрьнең туган авылында аның 100 еллыгы уңаеннан музей-йорт ачыла.
* 2014 елда аның хөрмәтенә Әрмәнстанның почта маркасы чыгарыла.
* Почта маркасы
* Ереванда истәлек тактасы. Комитас проспекты, 3
# (2047) Сметана

(2047) Сметана (лат. Smetana) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2047) Сметана
## Тарихы

1971 елның 26 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 UA1» саналган.
# Бешьюз Эвлер (Эрегъли)

Бешьюз Эвлер (төр. Beşyüz Evler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Войтувце

Войтувце — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кнышин гминасында урнашкан авыл.

# Войтувце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 2002 елгы дөнья футбол чемпионаты

2002 елгы дөнья футбол чемпионаты (кор. 2002 FIFA 월드컵, яп. 2002 FIFAワールドカップ) — 2002 елда узган унҗиденче ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 31 майдан 30 июньгә кадәр Япония һәм Көньяк Кореянең егерме шәһәрендә (Сеул, Тегу, Бусан, Инчон, Улсан, Сувон, Кваңҗу, Чонҗу, Теҗон, Чеҗу, Йокоһама, Сайтама, Чиҗуока, Осака, Мияги, Ойта, Ниигата, Ибараки, Кобе, Саппоро) үткәрелгән.
Ярышта 32 җыелма такым катнашкан, шуларның 15 - Аурупадан, 5 - Көньяк Америкадан, 5 - Африкадан, 4 - Азиядән, 3 - Төньяк Америкадан. Кытай, Эквадор, Сенегал һәм Словения милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар.
Ярыш ике этаптан торган: беренче этапта 32 такым сигез төркемгә бүленеп, әйләнмә система буенча уйнады. Икенче этапта төркемнәрдә беренче ике урын алган такымнар «җиңелгән очракта төшеп калу» системасы буенча җиңүчене ачыклаганнар.
Барлыгы 64 уен уйналган, 161 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Роналдо (Бразилия) - 8 туп, Ривалдо (Бразилия), Мирослав Клозе (Алмания) - 5 туп.
Финалда Бразилия җыелмасы Алманияне 2:0 исәбе белән җиңеп, бишенче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган. Өченче урын өчен мачта Төркия җыелмасы Көньяк Кореяне 3:2 исәбе белән җиңгән.
# Садовы (Брагинский районы)

Садовы (белар. Садовы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.

# Садовы (Брагинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 5347

NGC 5347 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5347
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Насачы

Насачы (белар. Насачы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Насачы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Шашин (Санта-Катарина)

Шашин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Шашин (Санта-Катарина)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 294,715 км².
# CCDC158

CCDC158 (ингл. Coiled-coil domain containing 158) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Монте-Кремаско

Монте-Кремаско — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Кремона провинциясе составына керә.

# Монте-Кремаско
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 84 метр биеклектә урнашкан. Креспьатика, Довера, Палаццо-Пиньяно, Вайано-Кремаско һәм Пандино коммуналары белән чиктәш.
# NGC 4694

NGC 4694 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4694
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бауз (Удине)

Бауз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Оваро өязендә урнашкан торак пункт.

# Бауз (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (19591) Michaelklein

(19591) Michaelklein — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19591) Michaelklein
## Тарихы

1999 елның 14 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NW21» саналган.
# Зирекле (Калмантай кушылдыгы)

Зирекле — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Калмантай елгасының уң ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Зирекле (Калмантай кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тирескә, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001912112100010578
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112101057
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Порубка (Словакия)

Порубка (словак. Porúbka) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Порубка (Словакия)
## Тарихы

Авыл 1427 елда нигезләнгән.

# Порубка (Словакия)
## Географиясе

Мәйданы — 2,96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 метр биеклектә урнашкан.

# Порубка (Словакия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Годзишево (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Годзишево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Скаршевы гминасында урнашкан авыл.

# Годзишево (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Циголе (Бреша)

Циголе — Италиянең Ломбардия төбәге Бовеньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Циголе (Бреша)
## Географиясе

Циголе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Циголе (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пьегон

Пьегон (фр. Piégon) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Езержи (Горни Йиржетин)

Езержи (чех. Jezeří) — Чехиянең Устецк крае Һорни-Йиржетин районында урнашкан авыл.

# Езержи (Горни Йиржетин)
## Географиясе

Мәйданы — 14,84 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 метр биеклектә урнашкан.

# Езержи (Горни Йиржетин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Езержи (Горни Йиржетин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Езержи (Горни Йиржетин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 625 |
| 1880 | 615 |
| 1890 | 645 |
| 1900 | 767 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 942 |
| 1921 | 911 |
| 1930 | 1068 |
| 1950 | 894 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 683 |
| 1970 | 595 |
| 1980 | 482 |
| 1991 | 0 |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2001 | 0 | |
| 2011 | 0 | |
# 1803 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1803 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1803 MDCCCIII |
| Юлиан тәкъвим | 1802—1803 (13 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7311—7312 (13 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2555—2556 (3 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5563—5564 ה'תקס"ג — ה'תקס"ד |
| Һиҗри тәкъвим | 1217—1218 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4295—4296 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1252 ԹՎ ՌՄԾԲ |
| Кытай тәкъвиме | 4499—4500 壬戌 — 癸亥 кара эт — кара дуңгыз |
| Хәбәш тәкъвим | 1795 — 1796 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1859—1860 |
| - Шака самват | 1725—1726 |
| Шәмси тәкъвим | 1181—1182 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2346 |
| Япон ел исәбе | 3 ел Кёва |
1803 (бер мең сигез йөз өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1803 елы, II меңьеллыкның 803 елы, XIX гасырның 3 елы, XIX гасырның 1 унъеллыгының 3 елы, 1800 елларның 4 елы. 1803 елдан бирле 221 ел үтте.

# 1803 ел
## Вакыйгалар

* 1 март — Огайо АКШ-га 17-нче штат буларак керә.
* 30 апрель — АКШ Франциядән Луизиананы сатып ала.
* 20 октябрь — АКШ Сенаты Франциядән Луизиананы сатып алуны ратификацияли.

# 1803 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1803 елда туганнар
* 13 август — Владимир Одоевский, рус язучысы, фәлсәфәче.

# 1803 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1803 елда вафатлар
# Мурдюг

Мурдюг — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Мурдюг
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300412111100036153
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103615
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (11260) 1978 VD9

(11260) 1978 VD9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11260) 1978 VD9
## Тарихы

1978 елның 7 ноябрендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VD9» саналган.
# Fizioterapiä

Fizioterapiä (Yunança: physis - tabiğat, therapeae - däwalaw), klinik meditsina ölkäse, keşe organizmına tabiği (su, hawa, cılılıq, yaqtılıq h.b.) häm yasalma (elektr ağımı, magnit qırı, ultrafiolet, radioaktiv nurlar h.b.) fizik faktorlarnıñ däwalaw tä'siren öyränä, şulay uq awırularnı däwalaw häm buldırmaw, bu faktorlarnı qullanu ısulların eşli.
# Вередас (Пенхамо)

Вередас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Вередас (Пенхамо)
## Географиясе

Вередас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Вередас (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Вередас (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Бузи (Марна)

Бузи (фр. Bouzy) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Комиссарово

Комиссарово (рус. Комиссарово) — Диңгез буе краеның Ханкай районында урнашкан авыл.

# Комиссарово
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Комиссарово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), украиннар (24%).
# HD137956

HD137956 — Бүре йолдызлыгында урнашкан A3mA7-A7 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,04 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кумёны районы

Кумёны районы (рус. Кумёнский район) — Киров өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Кумёны шәһәр тибындагы бистәсе.

# Кумёны районы
## География

| Як | Район яки регион |
| Төньяк | Кирово-Чепецк районы |
| Көнчыгыш | Зуевка районы |
| Көньяк | Богородское районы, Суна районы |
| Көнбатыш | Верхошижемье районы, Оричи районы |

# Кумёны районы
## Тарих

Кумёны районы 1935 елда оештырыла.
1959 елда район составына Суна районы территориясе кертелә, 1963 елда район составына юкка чыгарылган Кирово-Чепецк районының өлеше кертелә; 1965 елда Кумёны районының яңадан оештырылган Кирово-Чепецк районына составына күчерелә, 1968 елда район составыннан Суна районы чыгарыла.

# Кумёны районы
## Халык

Милли состав: руслар — 96,2%.

# Кумёны районы
## Административ бүленеш

* Кумёны шәһәр җирлеге
* Нижнеивкино шәһәр җирлеге
* Березник авыл җирлеге
* Большой Перелаз авыл җирлеге
* Верхобыстрица авыл җирлеге
* Вичевщина авыл җирлеге
* Вожгалы авыл җирлеге
* Кумёны авыл җирлеге
* Речной авыл җирлеге
# RNF112

RNF112 (ингл. Ring finger protein 112) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Марли (Нор)

Марли (фр. Marly) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Марли кантонына карый.
# Стара-Речка

Стара-Речка — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Антоново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Стара-Речка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 133 метр биеклектә урнашкан.
# Антипенки

Антипенки (рус. Антипенки) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.

# Антипенки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Антипенки
## Сәгать поясы

Антипенки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Антипенки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Говернадор-Дис-Сет-Розаду

Говернадор-Дис-Сет-Розаду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.

# Говернадор-Дис-Сет-Розаду
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1129,356 км².
# Епири

Епири (фр. Epiry) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
# Албоин (Кунео)

Албоин — Италиянең Пьемонт төбәге Кастельдельфино өязендә урнашкан торак пункт.

# Албоин (Кунео)
## Географиясе

Албоин Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Албоин (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.