yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Наданлыкны бетерү

Наданлыкны бетерү (русча Ликбез, ликвида́ция безгра́мотности) — Ленин җитәкләгән Совнарком карары буенча 1919 елдан Советлар Рәсәендә һәм ССРБда өлкән яшьтәге халыкны уку һәм язуга өйрәтү буенча массакүләм чаралар.
1919 елның 26 декабрендә Ленин Совнарком утырышында "РСФСРда наданлыкны бетерү хакында" декрет тәкъдим итә һәм кабул итә. Ленин карары буенча укый яки яза белмәүче яше 8-50 тулган бар халык туган телдә яки рус телендә (теләге буенча) укырга мәҗбүр була.
Мәгариф халык комиссариаты бар укый-яза белүче шәхесләрне хезмәт йөкләмәсе нигезендә укый-яза белмәгән кешеләрне укытуны тәэмин итәргә тиешлеге карарын кабул итә.
Шулай ук Ленин декреты буенча өлкәннәр өчен мәктәпләр, балалар йортлары өчен мәктәпләр, колонияләрдә һәм башка дәүләт оешмаларында уку йортлары булдырыла.

# Наданлыкны бетерү
## Тарих

XIX гасырның азагына Россия империясендә укый-яза белү бик түбән дәрәҗәдә була.
1897 елда халыкның 21,1% укый-яза белгән, шул исәптән ир-атларның 29,3%, хатын-кызларның 13,1%. Себердә халыкның нибары 12%, Үзәк Азиядә 6% укый-яза белгән.
1914 елга халыкның 30%ы белемле булган.
1920 елда Ленин карары буенча Халык комиссарлары Шурасы "Наданлыкны бетерү буенча гадәттән тыш комиссия" оештырыла. Нәкъ шушы комиссия 1920-1930 елларда надан кешеләрне укуны җитәкли. Аның беренче башлыгы - Мәгариф наркомы Анатолий Луначарский.
Ватандашлар сугышыннан соң тәрбиячесез калган балалар, ятимнәр, урам балалары, 1922 елда якынча 7 млн. бала, беренче чиратта мәктәпләргә җибәрелә.
Моннан тыш Феликс Дзержинский җитәкләгән "Балалар комиссиясе" тәрбиячесез балаларны укыту белән шөгыльләнә.
1925 елда ССРБда "Балалар дуслары" дигән оешма тәрбиячесез калган балаларга ярдәм итә башлый, 1928 елда 300 мең караучысыз бала калган.
Наданлыкны бетерү чаралары нәтиҗәсендә 1917-1927 елларда 10 млн өлкән кеше укытыла. 1920 елда мәктәпләрдә 7,3 млн укучы саналган, шул исәптән 6 860 328 бала укый.
1930 елда гомуми башлангыч белем бирү кертелә.
1936 елга 40 млн кеше белем ала.
1939 елда халыкның 90% укый-яза белә башлый.
Ленин башлаган "Наданлыкны бетерү" чаралары - Октябрь инкыйлабының иң уңышлы казанышы булып чыга.
Наданлыкны бетерү чараларында катнашкан язучы Варлам Шаламов Ликбез турында шигырь яза:
* Я сам, мальчишка-педагог,
* Сижу среди старух,
* Старухам поднимаю дух,
* Хоть не пророк, не Бог.
* Я повторяю, я учу,
* Кричу, шепчу, ворчу,
* По книге кулаком стучу,
* Во тьме свечой свечу.
* Я занимаюсь – сутки прочь!
* Не ангел, не святой,
* Хочу хоть чем-нибудь помочь
* В сраженье с темнотой.
* «Мы – не рабы. Рабы – не мы».
* Я ликвидатор вечной тьмы,
* В моих руках – букварь:
* Букварь и сам – фонарь...
* Себе я ставлю «уд.» и «плюс»
* Хотя бы потому,
* Что силой вдохновенья муз
* Разрушу эту тьму.
* Людей из вековой тюрьмы
* Веду лучом к лучу
* «Мы – не рабы. Рабы – не мы» –
* Вот все, что я хочу.
# Түркмен (аянҗык)

Түркмен (төр. Türkmen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле аянҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бедича

Бедича — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Ведя (коммуна, Арджеш) коммунасына карый.

# Бедича
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Катарина Мазетти

Катарина Мазетти (швед. Katarina Mazetti; 29 апрель 1944 ел) — Швеция журналисты һәм язучысы.

# Катарина Мазетти
## Биографиясе

Катарина Мазетти Стокгольмда туган, әмма Швециянең көньягындагы диңгезе порты Карлскрунда үскән. Ул журналистика белән шөгыльләнә башлый, ә башлангыч күнекмәләрне урындагы гәҗиттән ала. Лунд университетында ул инглиз һәм әдәбият өлкәсендә магистр дәрәҗәсен ала, шуннан соң укытучы, ә соңрак репортер һәм радиопродюсер булып эшли. Егерме еллап ул дүрт баласы һәм ире белән Швециянең төньягында кече фермада яши. Әлеге вакытта ул Лундта яши. Күп еллар язучы бөтен яштәге кешеләр өчен китаплар, шулай ук әдәби күзәтүләр, шигырьләр, скетчлар яза, гәҗит өчен колонкалар һәм радио тапшырулары алып бара.
Аның беренче китабы гекзаметр белән балалар өчен язылган сүрәтле китап була. Өлкәннәр өчен язылган Grabben i Graven Bredvid (Күрше кабер егете) романы 22 телгә тәрҗемә ителә. Романны язучы үзенең фермер хатыны тәҗрибәсенә нигезләнеп яза. Роман зур уңышка ирешә һәм швед телендә генә 450000 данәдә сатыла. 2002 елда аның буенча фильм төшерелә, аны миллионнан артык швед карый.
Мазетти әдәбият чаралары кысаларында берничә илдә була, алар арасында Россия, Алмания, Канада (Aloud International Readings, 2006) һәм Франция (2007 елда Prix Cévennes номинациясе ала).

# Катарина Мазетти
## Әсәрләре

* Grabben i Graven Bredvid — Күрше кабер егете. М.: Текст, «Беренче» 2004; «Беренче рәт» сериясе, 2007.
* Tarzans tårar — Елама, Тарзан! М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2006.
* Familjegraven — Гаилә кабере. М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2007.
* Det är slut mellan gud och mig — Алла белән минем арада барсы да төгәлләнгән. М.: Текст, «Беренче рәт» сериясе, 2010.
# (13738) 1998 SF1

(13738) 1998 SF1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13738) 1998 SF1
## Тарихы

1998 елның 16 сентябрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SF1» саналган.
# Дезтро (Козенца)

Дезтро — Италиянең Калабрия төбәге Лонгобукко өязендә урнашкан торак пункт.

# Дезтро (Козенца)
## Географиясе

Дезтро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Дезтро (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1972 елда авиация

1972 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:

# 1972 елда авиация
## Вакыйгалар

* 10 май — Американың А-10 штурмовикның беренче очышы.
* 27 июль — McDonnell Douglas F-15 Eagle истребительның беренче очышы.
* 28 октябрь — Airbus A300 киңфюзеляжлы пассажир очкычының беренче очышы.
* 17 ноябрь — МиГ-27 истребительның беренче очышы.
# Сан Антонио де Чико (Ирапуато)

Сан Антонио де Чико — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Сан Антонио де Чико (Ирапуато)
## Географиясе

Сан Антонио де Чико Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Антонио де Чико (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Антонио де Чико (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# HD118517

HD118517 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан A0IV(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,63 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Аккүл орман шаруашылыгы

Аккүл орман шаруашылыгы (каз. Ақкөл орман шаруашылығы) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Аккүл орман шаруашылыгы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Гардата (Бергамо)

Гардата — Италиянең Ломбардия төбәге Бранци өязендә урнашкан торак пункт.

# Гардата (Бергамо)
## Географиясе

Гардата Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гардата (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Жери

Жери (фр. Géry) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Двейл (Кентукки)

Двейл — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Двейл (Кентукки)
## Географиясе

Двейл халык санын алу урыны мәйданы — 1,617723 км², 1,743496 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 801 Фут биеклектә урнашкан.
# Чәрмәсән (Бәләбәй районы)

Чәрмәсән — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452037, ОКАТО коды — 80209840010.
# Хесен

Хесен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Хесен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,9 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 метр биеклектә урнашкан.
# Азара тезмәсе

Азара тезмәсе (лат. Dorsum Azara) — Айның 26°42′ т. к. 19°12′ кч. о. координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 105 километр озынлыкта булган җирлек катламы.

# Азара тезмәсе
## Исеме

Азара тезмәсе Феликс де Азара (1746—1811) хөрмәтенә аталган.
# Донзнак

Донзнак (фр. Donzenac) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Перелески (Костанай өлкәсе)

Перелески (каз. Перелески) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Перелески (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Рандолф (округ, Иллинойс)

Рандолф — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Честер шәһәре.

# Рандолф (округ, Иллинойс)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1795 елда оештырыла.

# Рандолф (округ, Иллинойс)
## Территориясе

Округ мәйданы 1491 км² тәшкил итә.
# Монези ди Трйора (Империя)

һәм
Монези ди Трйора — Италиянең Лигурия төбәге Триора өязендә урнашкан торак пункт.

# Монези ди Трйора (Империя)
## Географиясе

Монези ди Трйора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Монези ди Трйора (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беярслан (Сарай)

Беярслан (төр. Beyarslan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NKD2

NKD2 (ингл. NKD inhibitor of WNT signaling pathway 2) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Калаек (Һендек)

Калаек (төр. Kalayık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (16293) 4613 P-L

(16293) 4613 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16293) 4613 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4613 P-L» саналган.
# Гонҗалы (Памуккале)

Гонҗалы (төр. Goncalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Денизли иле Памуккале илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бральье (Реҗо Эмилия)

Бральье — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Куаттро-Кастелла өязендә урнашкан торак пункт.

# Бральье (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Бральье Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бральье (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (14642) 1998 WF24

(14642) 1998 WF24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14642) 1998 WF24
## Тарихы

1998 елның 25 ноябрендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WF24» саналган.
# Раужа

Раужа — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Бутурлино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пьяна елгасының сул ярыннан 158 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Раужа
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500412110000039913
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003991
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Леви Маттай

Леви́ Маттай (яһүд. מתי, грек. Ματθαίος, Леви́й Матфе́й) — Гайсә Мәсихнең унике апостолының (шәкертенең) берсе, Яңа Гаһед вакыйгалары персонажы. Урнашкан тәртип нигезендә, арамей телендә язылган Маттай Инҗиленең авторы булып санала.

# Леви Маттай
## Инҗилләрдә

Леви Маттайның исеме Маттай (10:3), Марк (3:18) һәм Лүк (6:15) Инҗилләрендә һәм Апостолларның эшләре китабында (1:13) китерелгән апостоллар исемлегендә искә алына. Кайчакта Инҗилләр Маттайны Леви Һалфай, ягъни Һалфай улы дип атыйлар.
Инҗилләрдә Маттай турында әйтелгән бердәнбер төгәл дөрес факт – аның салым җыючы булуы. Маттай Инҗилендә апостол гади салым җыючы Маттай буларак искә алынган, бу исә авторның түбәнчелеклелеге турында сөйләргә мөмкин, чөнки яһүдиләр салымчыларны бик каты мыскыллаганнар.
Инҗил вакыйгаларыннан соң Маттайның ничек яшәве турында мәгълүматлар бик аз. Кайбер чыганакларга ышансак, ул Хәбәшстанда вәгазь сөйләп йөргән һәм шул илдә, 60 ел тирәсендә җәзалап үтерелгән; башка чыганакларда исә аның Иераполь исемле Кече Азия шәһәрендә кешеләрне христианлыкка чакырганы өчен җәзалануы сөйләнелә. Тагын бер версия исә апостолны Грузиядәге Гонио-Апсарос кирмәнендә үтерелүен хәбәр итә. Маттайның кабере Гониода, яисә Италиядәге Салерно каласында дип санала.
Изге апостол һәм инҗилче Маттайны иконаларда һәм башка сәнгать әсәрләрендә бик еш сурәтлиләр. Караваджоның апостол тормышына багышланган өч картинасы дөньякүләм рәсем сәнгатенең шаһәсәрләре рәтенә керә.
Леви Маттай Михаил Булгаковның «Мастер һәм Маргарита» романында персонаж буларак катнаша.

# Леви Маттай
## Хәтер

Православ чиркәвенең тәкъвимендә (юлиан тәкъвиме буенча) апостол Маттайны 16 ноябрь һәм 30 июньдә (Унике апостол җыены) искә алалар. Католикларда, шулай ук инҗилчеләрдә һәм англиканнарда 21 сентябрьдә хәтер көнен үткәрәләр.
Маттай Италиядәге Салерно шәһәренең яклаучысы дип санала. Шулай ук, бухгалтерлар, тамгачылар һәм барлык финанс хезмәтләре изге Маттайны үзләренең яклаучысы дип кабул итә.
# (9292) 1982 UE2

(9292) 1982 UE2 (лат. 1982 UE2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9292) 1982 UE2
## Тарихы

1982 елның 16 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UE2» саналган.
# ZCCHC3

ZCCHC3 (ингл. Zinc finger CCHC-type containing 3) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Буюрансу (Чинар)

Буюрансу (төр. Buyuransu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кассия (округ, Айдахо)

Кассия — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Берли шәһәре.

# Кассия (округ, Айдахо)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1917 елда оештырыла.

# Кассия (округ, Айдахо)
## Территориясе

Округ мәйданы 6683 км² тәшкил итә.
# Ремлен

Ремлен (фр. Rémeling) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Ремлен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,47 км².
# Еллиотт (Миссисипи)

һәм
Еллиотт — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Еллиотт (Миссисипи)
## Географиясе

Еллиотт халык санын алу урыны мәйданы — 11,7 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 226 Фут биеклектә урнашкан.
# Портолекия (Фоҗа)

Портолекия — Италиянең Апулия төбәге Анцано-ди-Пулья өязендә урнашкан торак пункт.

# Портолекия (Фоҗа)
## Географиясе

Портолекия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Портолекия (Фоҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD93903

HD93903 — Секстант йолдызлыгында урнашкан A2/3III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,791 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Урбана (Мэриленд)

Урбана — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Урбана (Мэриленд)
## Географиясе

Урбана халык санын алу урыны мәйданы — 17,159193 км², 17,151593 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 177 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дитрамсцелль

Дитрамсцелль — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Дитрамсцелль
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Дитрамсцелль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 96,82 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 685 метр биеклектә урнашкан.
# Загоржи (Хроболи)

Загоржи (чех. Záhoří) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Хроболи районында урнашкан авыл.

# Загоржи (Хроболи)
## Географиясе

Мәйданы — 6,994 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 700 метр биеклектә урнашкан.

# Загоржи (Хроболи)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Загоржи (Хроболи)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Загоржи (Хроболи)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 226 |
| 1880 | 198 |
| 1890 | 188 |
| 1900 | 179 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 174 |
| 1921 | 173 |
| 1930 | 195 |
| 1950 | 85 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 66 |
| 1970 | 63 |
| 1980 | 63 |
| 1991 | 56 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 56 |
| 2011 | 64 |
| 2021 | 59 |
# Гүнейкәнд

Гүнейкәнд (әзери. Güneykənd) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
# Отрак

Отрак (фр. Autrac) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Рыуэ

Рыуэ (эст. Rõue) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Вежхуцинек

Вежхуцинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Сиценко гминаcында урнашкан авыл.

# Вежхуцинек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (7110) Johnpearse

(7110) Johnpearse (лат. Johnpearse) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7110) Johnpearse
## Тарихы

1983 елның 7 декабрендә галимнәр тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 XH1» саналган.
# Линден (Индиана)

Линден — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Линден (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Линден (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,082732 км², 1,082733 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лишна (Ждяр над Сазавоу)

Лишна (чех. Líšná) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267416? районында урнашкан авыл.

# Лишна (Ждяр над Сазавоу)
## Географиясе

Мәйданы — 5,735831 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 615 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лишна (Ждяр над Сазавоу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лишна (Ждяр над Сазавоу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лишна (Ждяр над Сазавоу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 340 |
| 1880 | 347 |
| 1890 | 296 |
| 1900 | 310 |
| 1910 | 337 |
| 1921 | 288 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 277 |
| 1950 | 161 |
| 1961 | 153 |
| 1970 | 140 |
| 1980 | 119 |
| 1991 | 75 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 56 |
| 2014 | 61 |
| 2016 | 56 |
| 2017 | 60 |
| 2018 | 59 |
| 2019 | 56 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 55 |
| 2021 | 56 |
| 2021 | 55 |
| 2022 | 53 |
| 2023 | 50 |
| 2024 | 49 |
# Алашар

Алашар (әзери. Alaşar) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
# Рокапаса (Рьети)

Рокапаса — Италиянең Лацио төбәге Аматриче өязендә урнашкан торак пункт.

# Рокапаса (Рьети)
## Географиясе

Рокапаса Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Рокапаса (Рьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо (Сан Фелипе)

һәм
Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо (Сан Фелипе)
## Географиясе

Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Карлос Родригез Перез, Потреро Вьехо (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# BTNL9

BTNL9 (ингл. Butyrophilin like 9) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казтаньетоли (Маса-Карара)

Казтаньетоли — Италиянең Тоскана төбәге Мулаццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтаньетоли (Маса-Карара)
## Географиясе

Казтаньетоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казтаньетоли (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.