yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD36313

HD36313 — Орион йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,21 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD34237

HD34237 — Орион йолдызлыгында урнашкан A(p)(Eu) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,68 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# GOLGA6C

GOLGA6C (ингл. Golgin A6 family member C) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бракава Слабада

Бракава Слабада (белар. Бракава Слабада) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Бракава Слабада
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Язель (авыл)

Язель (рус. Язель) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.

# Язель (авыл)
## Климат

Язель климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Язель (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (21%), руслар (62%), украиннар (9%), белоруслар (10%).
# IC 844

IC 844 — Кентавр йолдызлыгы чикләрендә урнашкан линзовидная галактика .

# IC 844
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 844, ESO-LV 443-0400, 2MASX J13031822-3031157, MCG-05-31-024, ESO 443-40, PGC 45086, 6dFGS gJ130318.2-303116, SGC 130034-3015.1, 2MFGC 10368, LEDA 45086, FLASH J130318.12-303114.6 һәм Gaia DR2 6184070457413073152 буларак та сурәтләнә.
# HD42777

HD42777 — Куян йолдызлыгында урнашкан ApEuSrCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (11406) Ucciocontin

(11406) Ucciocontin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11406) Ucciocontin
## Тарихы

1999 елның 15 февралендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CY14» саналган.
# Geografik koordinatalar

Geografik koordinatalar - cir öslegendä noqtanıñ urnaşu urının bilgelilär.
Geografik koordinatlar sferik koordinatalar kebek tözelä. Başqa planetalarda häm kük sferasında oxşaş koordinatalar qullanıla.

# Geografik koordinatalar
## Kiñlek

Kiñlek - zenit häm ekvator yünäleşläre arasında φ poçmağı, ekvatordan 0° dan 90° ga qädär sanala.
Tönyaq yarımşarda geografik kiñlek - uñay, Könyaq yarımşarda - tiskäre.
Qotıpqa yaqın kiñleklär - yuğarı, ekvatorga yaqın - tübän dip yörtelä.
Kön ozınlığı urın kiñlegenä häm yıl zamanına bäyle.

# Geografik koordinatalar
## Ozınlıq

Ozınlıq - şuşı noqtanıñ meridian yassılığı häm nul' meridian yassılığı arasında λ poçmağı.
Nul' meridiannan könçığışta yatqan ozınlıqlar (0° - 180°) - könçığış ozınlıqları, könbatışta yatqan - könbatış ozınlıqları dip yörtelä.
Könçığış ozınlıqları - uñay, könbatış ozınlıqları - tiskäre.
Xalıqara kileşü buyınça Nul' meridian Grinviç aşa bara.

# Geografik koordinatalar
## Bieklek

Diñgez östendä bieklek yä absolüt bieklek - diñgezneñ raslanğan nul' tigezlege östendä bieklek, öç poçmaqlı fäzanıñ ülçäneşe.
Bieklek artqanda hawa basımı töşä.
# Изола-ди-Капо-Риццуто

Изола-ди-Капо-Риццуто — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Кротоне провинциясе составына керә.

# Изола-ди-Капо-Риццуто
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 180 метр биеклектә урнашкан. Кротоне һәм Кутро коммуналары белән чиктәш.
# Пширане

Пширане — Польшаның Великопольское воеводалыгы Мыцелин гминасында урнашкан авыл.

# Пширане
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11669) Паскальскулл

(11669) Паскальскулл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11669) Паскальскулл
## Тарихы

1997 елның 7 декабрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XY8» саналган.
# Села-при-Камнику

Села-при-Камнику — Словениянең Камник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Села-при-Камнику
## Географиясе

Мәйданы — 0,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 526,2 метр биеклектә урнашкан.
# PBRM1

PBRM1 (ингл. Polybromo 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (3894) Williamcooke

(3894) Williamcooke (лат. Williamcooke) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3894) Williamcooke
## Тарихы

1980 елның 14 августында P. Jekabsons, M. P. Candy тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PQ2» саналган.
# Казе Валенци II (Катанцаро)

Казе Валенци II — Италиянең Калабрия төбәге Ламеция-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Валенци II (Катанцаро)
## Географиясе

Казе Валенци II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Валенци II (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Корсаков (шәһәр)

Корсаков (рус. Корсаков) — Россия Федерациясенең Сәхәлин өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 32 860 кеше (2014).

# Корсаков (шәһәр)
## Сәгать поясы

Калып:ОбъектныңСәгатьпоясы/MSK+7

# Корсаков (шәһәр)
## Тарих

Шәһәр статусын 1946 елдан йөртә.

# Корсаков (шәһәр)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (86,4%), кореялылар (6,1%), украиннар (3,2%).
# (7095) Ламетри

(7095) Ламетри (лат. Lamettrie) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7095) Ламетри
## Тарихы

1992 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SB22» саналган.
# Поньяна-Ларио

Поньяна-Ларио — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Поньяна-Ларио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 307 метр биеклектә урнашкан. Фаджето-Ларио, Лальо һәм Нессо коммуналары белән чиктәш.
# Бирресборн

Бирресборн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Бирресборн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,87 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 340 метр биеклектә урнашкан.
# Василий Кузнецов

Василий Кузнецов (рус. Василий Васильевич Кузнецов, 31 гыйнвар (13 февраль) 1901(19010213), Софиловка, Кострома губернасы — 5 июнь 1990, Мәскәү) — Совет дәүләт һәм фирка эшлеклесе.
ССРБ Югары Шурасының 2—11 чакырылары депутаты. Ике мәртәбә Социалистик хезмәт каһарманы, Сталин премиясе лауреаты.

# Василий Кузнецов
## Тәрҗемәи хәле

Керәстиян гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. 1915-1919 да Порецкое укытучылар семинариясендә укыган. 1926 да Ленинград политехника институтын тәмамлый. 1926 ның ноябреннән Макеевка металлургия заводында: инженер-сынаучы, смена инженеры, башлык урынбасары, мартен цехы башлыгы. 1927 дә фиркагә кергән. 1931—1932 дә Карнеги технология институтында (АКШ) белем ала. 1933-1936 да Ногинскидагы «Элетросталь» заводында: өлкән инженер, лаборатория башлыгы урынбасары, металлографик лаборатория башлыгы.
* 1937 дән ССРБ кара металлургия халык кәмисәриятендә.
* 1940-1943 дә ССРБ Дәүпланы рәисе урынбасары.
* 1943 тән профсоюз эшендә: 1944—1953 дә ҺББҮШ рәисе. Бер үк вакытта 1946—1950 дә ССРБ Югары Шурасының Милләтләр Шурасы рәисе.
* 1953 тән дипломатик эштә: КХҖдә ССРБ илчесе, 1953-1977 дә ССРБ чит ил эшләре министрының беренче урынбасары (1953-55 тә — урынбасар). Кариб кризисын, 1969 елгы кытай-Совет низагын, 1971 елгы һинд-пакстан низагын җайга салуга зур өлеш керткән.
* 1977-1986 да ССРБ ЮШ рәисе беренче урынбасары; өч мәртәбә ССРБ ЮШ рәисе вазыйфаларын башкарган (1982-83, 1984, 1985).
1986 дән пинсәдә. Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
# Вайлуа (Гавай)

Вайлуа — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вайлуа (Гавай)
## Географиясе

Вайлуа халык санын алу урыны мәйданы — 4,622169 км², 4,610238 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 метр биеклектә урнашкан.
# Гүзелдере (Генч)

Гүзелдере (төр. Güzeldere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 4701

NGC 4701 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4701
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Антипауш

Антипауш — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Немыд елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Антипауш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100006208
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100620
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ранчо Бордачо (Сан Фелипе)

Ранчо Бордачо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Бордачо (Сан Фелипе)
## Географиясе

Ранчо Бордачо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Бордачо (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Бордачо (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Красна (коммуна, Селаж)

Красна — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.

# Красна (коммуна, Селаж)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 67,12 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Красна, Хусень, Марин (Румыния) һәм Ратин (Румыния) авыллары урнашкан.
# Шәнгә

Шәнгә — бик борынгы ашамлык, аны бигрәк тә Себер татарлары яратып әзерли, руслар да пешерә. Шәнгә ачык пәрәмәч рәвешендә була, тик аның кырыйларын күтәреп бөрмиләр. Шәнгәне арыш һәм бодай оныннан, күбрәк чүпрә белән изгән ачы камырдан пешерәләр. Ул төрле зурлыкта - чынаяк тәлинкәсе кадәр дә, бөтен таба кадәр дә була. Шәнгәне бәрәңге, эремчек, киндер орлыгы, кишер, чөгендер белән пешерәләр.

# Шәнгә
## Бәрәңге шәнгәсе

Ачы камырны, 80-100 г лы кисәкләргә бүлеп, бармак калынлыгында чынаяк тәлинкәсе кадәр җәяләр, майланган калайга бер-берсенә тиеп тормаслык итеп тезеп кабарталар. Бәрәңгене әрчеп, юып тозлы суда пешерәләр, суын агызып, төерләр калмаслык итеп төяләр, кайнар сөт, йомырка салалар, тоз өстиләр. Бәрәңге үзле, йомшак булырга, таралып тормаска тиеш.
Камыр кабаргач, бәрәңгене, җылы килеш, камырга салып тигезләп ягалар һәм, өстенә сөткә тугланган йомырка сарысы сөртеп, мичкә тыгалар. Шәнгә 20-25 минут пешә. Мичтән алгач, өстен сары май белән майлыйлар, каплап 5-10 минут тоталар, зур булса, кисеп табынга чыгаралар. Шәнгәне чәй янында майга манып ашыйлар, каймак белән бирсәң дә ярый.
1 шәнгәгә: 80-100 г камыр, 80 г бәрәңге, 20 г сөт, 1/4 йомырка, тоз, майларга 5 г май.

# Шәнгә
## Эремчек шәнгәсе

Эремчек шәнгәсен дә, бәрәңге шәнгәсе кебек үк, ачы камырдан ясыйлар.
Башта эремчекнең суын саркытып, агач кашык белән баскалап, иләк аша уздыралар, йомырка сытып, шикәр комы, май, ванилин салып, яхшылап болгаталар һәм камыр өстенә ягалар. Ясап бетергәч, шәнгә өстенә сөткә тугланган йомырка сарысы сөртеп, мичкә тыгалар. Ул 20-25 минут пешә. Мичтән алгач, сары май белән майлыйлар. Шәнгә янына каймак яисә май куялар.
1 шәнгәгә: 80-100 г камыр, 50 г эремчек, 1/3 йомырка, 10 г шикәр комы, 10 г май, ванилин, тоз.

# Шәнгә
## Чыганак

Татар халык ашлары. Ю.Ә.Әхмәтҗанов Казан "Раннур" нәшрияты 1999 ел.
# HD34342

HD34342 — Орион йолдызлыгында урнашкан ApSi(Cr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,91 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ка Монтанари (Модена)

Ка Монтанари — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастельветро-ди-Модены өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Монтанари (Модена)
## Географиясе

Ка Монтанари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Монтанари (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Һарри Тикк

Һарри Тикк (эст. Harry Tikk, 1901—15 ноябрь 1938, Казан, Татарстан АССР) — совет дәүләт эшлеклесе.
Эстон милләтеннән. 1919 елдан РК(б)Ф әгъзасы. БК(б)Ф Мамадыш район комитеты беренче сәркәтибе (1930-1934), БК(б)Ф Югары Ослан район комитеты беренче сәркәтибе (1934-1936), БК(б)Ф Бөгелмә район комитеты беренче сәркәтибе (1936-1937), ТАССР җиңел сәнәгать халык комиссары (1937).
1937 елның 14 синтәберендә кулга алынган. 1938 елның 14 ноябрендә ССРБ эчке эшләр халык комиссариаты «өчлеге» тарафыннан «уң троцкичыл террорчыл оешмасы әгъзасы» (РСФСР ҖКның 58², 58⁷, 58⁸, 58¹¹ маддәләре) булуда гаепләнеп иң югары җәза чарасына хөкем ителгән.
кбүТАССР министрлары :
кбүМәгълүмат һәм матбугат министрлары :
Шамил Хәмматов (1989-1992) :
# Сассофельтрио

Сассофельтрио — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. Римини провинциясе составына керә.

# Сассофельтрио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 466 метр биеклектә урнашкан. Монте-Гримано-Терме, Сан Лео, Веруккьо, Кьезануова, Фаэтано, Фьорентино, Джеммано, Меркатино-Конка, Монтеджардино һәм Montescudo-Monte Colombo коммуналары белән чиктәш.
# Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее

* Мәдәният порталы
Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее (рус. Рыбно-Слободский краеведческий музей) — Татарстанның Балык Бистәсе районы үзәге Балык Бистәсе шәһәр тибындагы бистәсендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Балык Бистәсе төбәге тарихы белән таныштыра.

# Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее
## Филиаллар

* Котлы Бөкәш авыл тарихы музее
* Олы Елга авыл тарихы музее

# Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее
## Тарих

1985 елның 8 маенда җәмәгать башлангычында «Хәрби һәм хезмәт даны музее» буларак ачыла. Музейны оештыруда тарих укытучысы В. И. Шурыгин башлап йөри.
1992 елдан ТР милли музее филиалы.
2001 елдан музейның юнәлеше үзгәрә һәм «Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее» дип атала.

# Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее
## Экспонатлар

Мәйданы 135 кв. м. Фондта 5 843 саклау берәмлеге (1 200 - Бөек Ватан сугышы темасына). Музей Балык Бистәсе төбәгенең тарихы белән таныштыра. Экспонатлар арасында борынгы Чаллы шәһәрчегендә табылган, XII – XVI гасырга караучы казылма табылдыклар урын алган. Балык Бистәсенең балык тоту, зәркән эше, челтәр үрү һөнәрләре белән бәйле экспонатлар саклана. Бер бүлек Бөек Ватан сугышына багышланган. 9 якташ Советлар Берлеге Каһарманы (Гыйззәтуллин М. С. (1925-1993), Давыдов С. В. (1918-1992), Меркушев А. М. (1918-1986), Русаков К. С. (1904-1996), Шәймәрданов З. Ш. (1923-1967), Гыйззәтуллин М. С. (1925-1993), Иванов В. К. (1918-1986), Сергеев А. Т. (1916-1979), Петухов И. П. (1914-1950), Рыжов М. И. (1922-1988)), Александр Матросов батырлыгын кабатлаган Шәвәлиев Б. Г. (1925-1944) турында мәгълүмат тупланган. Экспозициянең бер өлеше районның билгеле шәхесләренә багышланган. Тукай бүләгенә лаек булган Р. Фәйзуллин, Р. Шәрәфиев, Р. Әхмәтҗанов турында күргәзмә ясалган. XVI Олимпия уеннарында (1956, Мельбурн, Австралия) каноэда ишү буенча бронза медаль алган, ике тапкыр дөнья чемпионы Г. И. Бухаринның шәхси әйберләре күрсәтелә. Этнография бүлеге рус, татар, керәшен халкының мәдәниятен чагылдыра.

# Балык Бистәсе туган якны өйрәнү музее
## Экскурсияләр

* Дәһшәтле сугыш юллары
* Якташларыбыз – күренекле шәхесләр
# Готтлоб (коммуна)

Готтлоб — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.

# Готтлоб (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,29 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 87 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Готтлоб һәм Визеждия авыллары урнашкан.
# Пулыбка

Пулыбка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының сул ярыннан 380 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.

# Пулыбка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300112111100032882
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103288
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Хады-Яха (Надым кушылдыгы)

Хады-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының уң ярына тамагыннан 161 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 27 км.

# Хады-Яха (Надым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300049891
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304989
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Боргата Гранде (Кунео)

Боргата Гранде — Италиянең Пьемонт төбәге Фрассино өязендә урнашкан торак пункт.

# Боргата Гранде (Кунео)
## Географиясе

Боргата Гранде Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Боргата Гранде (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Söyembikä

Söyembikä citkän bulmağan ulı Ütämeşgäräy xan waqıtında Qazan xanlığı patşa–bikäse (1549.-1551.). Yäşäw yılları açıq tügel, 1516.-1520. yıllar tiräsendä tuğan bulsa, wafat bulu bötenläy belgeses, 1552. yıldan soñ.
Äwwäle Söyenbikä digän isemne xalıq üz beldege ilä Söyembikä dip, yäğni söyekle, söyügä layıq itep üzgärtkän.
Söyembikä ul Yosıf bäk qızı ide. Qazan xannarı Canğäli (1533.-1535.), Safagäräy (1536.-1549.) häm Şahğäli (1553. yıldan soñ) xatını.
1550. yılda patşalıqtan töşerelä. wä 11. Augustta ulı Ütämeşgäräy belän bergä Mäskäwgä ozatıla. Xalıq telendä Söyembikägä bağışlamğan riwäyätlär saqlana, ş.i. Qazan Kirmänendäge manarağa bäyle riwäyät.
Nindi şartlarda wafat buluı açıqlanmağan. Ber faraz buyınça, 1570. yılda Urıs patşası ämere belän ağu eçertep üterälär.
# Бассум

Бассум — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Бассум
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 168,85 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 42 ± 1 метр һәм 35 метр биеклектә урнашкан.
# Жерковице (Түбән Силезия воеводалыгы)

Жерковице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Львувек-Слёнски гминасында урнашкан авыл.

# Жерковице (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.