yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# İske Qırım

| Bayraq | Gerb |
| Bayraq | Gerb |
| İl | RusiäRusiä |
| Cömhüriät | Qırım CömhüriäteQırım Cömhüriäte |
| Koordinatalar | 45°01′45″ т. к. 35°05′19″ кч. о. |
| Elekkege isemnär | Qırım, Solhat |
| Mäydan | 9,97 km² |
| Märkäz bieklege | 300 m |
| Xalıq sanı | 9485 keşe (2012) |
| UTC | UTC+4 |
| Telefon kodı | +380-6555 |
| Poçta indeksı | 97345 |
* [[Файл:|300px|İske Qırım (Җир)]]
İske Qırım (qırımtatarça Eski Qırım, Эски Къырым, rusça Старый Крым) - Qırım yarımutrawı könçığış öleşendä, Çerek Su yılğası basseynında urnaşqan şähär. İske Qırım böten yarımutrawğa isem birgän şähär.
Xalıq sanı - 9446 keşe (2011).

# İske Qırım
## Tarix

XIII ğasırda Altın Urda zamanında tatarlar Qırım digän şähärgä nigez salğan. Tatarça isem Qırım qıpçaq süzennän - "qır" + "ım" - "ür", "qalqulıq" süzennän çıqqan.
Qırımda torğan genuyalılar häm başqa italiannar şähärne "Solhat" - Solcati dip yörtkännär.
Qayber tarixçılar şähär tatar Qırım isemle häm italian Solhat isemle öleşenä bülengänen farazlıylar.
XIV ğasırda şähärneñ çäçäk atu çorı. Ul däwerdä Qırım-Solhat Böyek yefäk yulınıñ zur säwdä üzäge bulğan.
Ber çığanaq buyınça mämlüklär idärä itkän Misır soltanı Beybars Qırım-Solhatta tuğan häm soñraq qalağa büläklär cibärgän, birelgän aqçada yaña mäçet tözelgän.
Qırım xanlığı nigezlängännän soñ xanlıq başqalası Qırım-Solhattan Qırıq-Ur yä Çufut Qalağa küçerelgän, soñraq Baqçasaray - Qırım xanlığı yaña başqalası.
1475 yılda Ğosman imperiäse italian koloniälären basıp alğannan soñ şähär tik İske Qırım dip yörtelä başlağan.
# Ханкорган

Ханкорган (каз. Ханқорған) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Ханкорган
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Грюнвальд (Польша)

Грюнвальд — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Грунвальд гминасында урнашкан авыл.

# Грюнвальд (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мозкини (Виченца)

Мозкини — Италиянең Венеция төбәге Кьямпо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мозкини (Виченца)
## Географиясе

Мозкини Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мозкини (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD198230

HD198230 — Дәлү йолдызлыгында урнашкан A0mA7-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,2 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Галлио

Галлио — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Виченца провинциясе составына керә.

# Галлио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1093 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Азияго, Энего һәм Фоца коммуналары белән чиктәш.
# Казе Франкини (Форли-Чезена)

Казе Франкини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Чезена өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Франкини (Форли-Чезена)
## Географиясе

Казе Франкини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Франкини (Форли-Чезена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Перола (Гросето)

Перола — Италиянең Тоскана төбәге Масса-Мариттима өязендә урнашкан торак пункт.

# Перола (Гросето)
## Географиясе

Перола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Перола (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Борындык (җәнлек)

Борынды́к (Азия борындыгы) (Tamias sibiricus) - кимерүчеләр отряды тиенсыманнар гаиләлегеннән имезүче җәнлек. Евразиянең урман массивларында киң таралган. ТР территориясеннән борындык ареалының көньяк чиге үтә. Башлыча, Кама алдында, яфраклы агач төрләре катнаш чыршы-ак чыршы урманнарында, шулай ук Кама аръягында Кызыл Тау урман массивында очрый. Һәркайда аз санда.
Гәүдә озынлыгы 17 см га, койрыгы 12 см га кадәр, авырлыгы 100 г чамасы. Йон капламы соргылт-җирән төстә, аркасында буй-буй 5 кара-көрән сызык бар. Түше аксыл яки ак. Көндез актив. Ылыслылар, сирәгрәк яфраклы агачлар, үләнчел үсемлек орлыклары, бөреләре, җиләкләр, шулай ук бөҗәкләр (башлыча, коңгызлар), моллюсклар белән туена. Кышка азык әзерли (уртача 3-4 кг). Агач тамырлары яки черегән кәүсә астына ясаган өне борындыкның сыену урыны булып тора. Кышның күп өлешен йоклап үткәрә. Кар эреп, ачылган урыннар күренгәч кенә борындык өненнән чыга. Борындык - моногамик хайван. Көзен парлар барлыкка килә, икенче елның язына гына үрчиләр (парлашу - апр. уртасында). Бер пар борындык 5-6 бала тудыра. Сунарчылык хуҗалыгында борфындык зур роль уйный, чөнки алар белән кыйммәтле мех бирә торган ерткыч җәнлекләр туклана. Җим әзерләве белән орлык таратуга, агач үсемлекләре таралышына ярдәм итә. Мехы кыйммәтле түгел.
Борындык Идел-Кама саклаулыгында һәм «Түбән Кама» милли паркында саклана. ТРның Кызыл китабына кертелгән.
# MEPE

MEPE (ингл. Matrix extracellular phosphoglycoprotein) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гранха Потосина (Пуебло Нуево)

Гранха Потосина — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пуэбло-Нуэво муниципалитеты составына керә.

# Гранха Потосина (Пуебло Нуево)
## Географиясе

Гранха Потосина Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Потосина (Пуебло Нуево)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Потосина (Пуебло Нуево)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Леленгем

Леленгем (фр. Leulinghem) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# (2667) Оикава

(2667) Оикава (лат. Oikawa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2667) Оикава
## Тарихы

1967 елның 30 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 UO» саналган.
# Мазьера (Равена)

Мазьера — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Баньякавалло өязендә урнашкан торак пункт.

# Мазьера (Равена)
## Географиясе

Мазьера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мазьера (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эюплер (Эгирдир)

Эюплер (төр. Eyüpler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Эгирдир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 1685

NGC 1685 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1685
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Брехуешть

Брехуешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Вледень (коммуна, Ботошань) коммунасына карый.

# Брехуешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 271 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Маккензи-Киң

Маккензи-Киң (ингл. Mackenzie King Island) — Канада Арктика архипелагы утраулар төркеменә кергән утрауларның берсе. Мәйданы — 5048 км².
# Кудр

Кудр (фр. Coudres) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Вербен (Эльба)

Вербен (алман. Werben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Вербен (Эльба)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 53,37 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр биеклектә урнашкан.
# Подлипе (Домбровский повяты)

Подлипе — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Болеслав гминасында урнашкан авыл.

# Подлипе (Домбровский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кудепста (елга)

Кудепста (рус. Кудепста) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Кудепста (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Шепси елгасының көнбатыш чигеннән Псоу елгасына чаклы (РФ һәм Грузия сиге). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000312109100000769
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100076
* Бассейн коды — 06.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (15517) 1999 VS113

(15517) 1999 VS113 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15517) 1999 VS113
## Тарихы

1999 елның 4 ноябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VS113» саналган.
# Спас (Иглин районы)

Спас — Башкортстанның Иглин районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452400, ГАТОБК коды — 80228855008.

# Спас (Иглин районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 11 кешенең яшәве мәгълүм.
# Поташ Аланы

Поташ Аланы — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы поселок.
Почта индексы — 423426.

# Поташ Аланы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.8 °C | 13.9 °C | 19 °C | 20.7 °C | 18.2 °C | 12.6 °C | 4.6 °C | -4.6 °C | -10.2 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Аугуста (Сицилия)

Аугуста — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Свободный муниципальный консорциум Сиракуз провинциясе составына керә.

# Аугуста (Сицилия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Карлентини һәм Мелилли коммуналары белән чиктәш.
# Казчина Мота (Кунео)

Казчина Мота — Италиянең Пьемонт төбәге Фауле өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Мота (Кунео)
## Географиясе

Казчина Мота Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Мота (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тео

Тео (гал. Teo) — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Тео
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 79,65 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79,65 метр биеклектә урнашкан.
# Оваҗык (Элмалы)

Оваҗык (төр. Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Боумен (округ, Төньяк Дакота)

Боумен — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Боумен шәһәре.

# Боумен (округ, Төньяк Дакота)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1907 елда оештырыла.

# Боумен (округ, Төньяк Дакота)
## Халкы

2019 елда халык саны 3166 кеше тәшкил иткән.

# Боумен (округ, Төньяк Дакота)
## Территориясе

Округ мәйданы 3023 / 3010 км² тәшкил итә.
# Сапардьель-де-ла-Каньяда

Сапардьель-де-ла-Каньяда (исп. Zapardiel de la Cañada) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сапардьель-де-ла-Каньяда
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 40 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1148 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Оспелов

Оспелов (чех. Ospělov) — Чехиянең Оломоуц крае Лудмиров районында урнашкан авыл.

# Оспелов
## Географиясе

Мәйданы — 1,564 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Оспелов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Оспелов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Оспелов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 203 |
| 1880 | 204 |
| 1890 | 204 |
| 1900 | 198 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 160 |
| 1921 | 153 |
| 1930 | 143 |
| 1950 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 116 |
| 1970 | 120 |
| 1980 | 83 |
| 1991 | 81 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 81 |
| 2011 | 63 |
| 2021 | 67 |
# Эссом-сюр-Марн

Эссом-сюр-Марн (фр. Essômes-sur-Marne) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Юҗетепе (Муш)

Юҗетепе (төр. Yücetepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кара Борнаш

Кара Борнаш — Татарстан Республикасының Апас районында урнашкан авыл.

# Кара Борнаш
## Халкы

Авылда 2010 елга 115 кеше яши. Милли составы: татарлар.

# Кара Борнаш
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Эгей диңгезе

Эгей диңгезе Ege Denizi :
| Урнашу | Балкан ярымутравы һәм Кече Азия арасында |
| Мәйдан | 179 мең км² |
| Иң зур тирәнлек | 2,529 м |
Эге́й диңгезе (грекча Αιγαίον πέλαγος, төр. Ege Denizi, болг. Бяло море — «Ак диңгез») — Балкан ярымутравы, Кече Азия һәм Крит утравы арасында урнашкан диңгез. Греция һәм Төркия ярларын юа.
# Совиня Печ

Совиня Печ — Словениянең Камник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Совиня Печ
## Географиясе

Мәйданы — 1,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 890,2 метр биеклектә урнашкан.
# HMHB1

HMHB1 (ингл. Histocompatibility minor HB-1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Багарҗык (Кочарлы)

Багарҗык (төр. Bağarcık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кочарлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шармуа (Мёрт һәм Мозель)

Шармуа (фр. Charmois) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Шармуа (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,41 км².
# Бреза (Съеница)

Бреза (серб. Бреза ) — Сербиянең Златибор округы Сьенитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бреза (Съеница)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1044 метр биеклектә урнашкан.

# Бреза (Съеница)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Гаддонфилд (Нью-Джерси)

Гаддонфилд — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гаддонфилд (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гаддонфилд (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,357986 км², 7,435005 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 75 Фут биеклектә урнашкан.
# Алты канатлы җил тегермәне

Алты канатлы җил тегермәне — 2015 елгача Буа районы Иске Лашчы авылында урнашкан булган тарихи тегермән. Тегермән – бөртекле ашлыкларны ярма яки он итеп тарттыру өчен корылган җайланма (машина), төп өлеше бер - берсенә ышкылып әйләнә торган ике көпчәктән – таштан тора. Тегермән ташы – су һәм җил тегермәннәрендә ашлыкны уалта торган таш көпчәк.

# Алты канатлы җил тегермәне
## Тарихы

Авылда дүрт тегермән булган:
* Гаяз тегермәне, аннан улы Мифтахетдингә күчкән.
* Хафиз (Нуриев) тегермәне - Килдураз ягында.
* Сабир абый тегермәне. Тегермәннең хуҗасы Сабир абый булган, ә анда озак еллар он тартучы булып Шиһап абый (1886-1946) эшләгән. Тормыш иптәше һәм аларның балалары: Рәхимә (минем әнием), Гыйлфан (сугышта хәбәрсез югалган), Наҗия (20 яшендә Ленинград блокадасында үлгән), Зәкирә, Сәгадәт һәм Ислам.
* Җил тегермәне Иске Лащи авылының тимерче башында урнашкан. Тегермән соңгы елларда эшләми торган булган инде.
Алты канатлы җил тегермәнен Гаяз дигән кеше, якынча, 1905 нче елда төзегән. Гаяз белән Нәсимәнең 6 баласы булган: 5 кыз һәм 1 уллары. Гаяз 46 яшендә үлеп китә. Ул җил тегермәне 1916 нчы елда аның улы Мифтахетдин агага кучкән. Бу тегермән үзләре, авыл халкы өчен он тарту өчен бик уңайлы җайланма булган. Элек электр булмаган, шуңа күрә җил булганда гына әйләнгән. Колхозлашу чорында җил тегермәненең ачкычын алганнар. Сугыш башлангач, тегеермәнче сугышка киткән, аннан 1943 нче елда яраланып кайткан. 1944 нче елда аңа яңадан ачкычны биргәннәр. Ул шул ук көнне бер кечкенә савыт белән он алып кайткан. Шул тегермәнче, 1965 нче елда, күзе күрми башлагач кына, тегермәнгә бара алмаган. Ә тегермән озак еллар басып торган. Башта канатлары төшә, аннан ишекләр. 2015 нче елда бөтенләй ишелә.
# Сардоне-Муно (Салерно)

Сардоне-Муно — Италиянең Кампания төбәге Джиффони-Валле-Пьяна өязендә урнашкан торак пункт.

# Сардоне-Муно (Салерно)
## Географиясе

Сардоне-Муно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сардоне-Муно (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (14541) 1997 SF

(14541) 1997 SF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14541) 1997 SF
## Тарихы

1997 елның 20 сентябрендә галинәр тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SF» саналган.
# Коклан

Коклан (рус. Коклан) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.

# Коклан
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Коклан
## Сәгать поясы

Коклан Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Коклан
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Ауризина

Ауризина — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Дуйно-Ауризина өязендә урнашкан торак пункт.

# Ауризина
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Холе-Орта-Яха

Холе-Орта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Холе-Яхаелгасының сул ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 53 км.

# Холе-Орта-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300042597
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304259
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# DHX30

DHX30 (ингл. DExH-box helicase 30) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бохолт (Румыния)

Бохолт — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Шоймуш (коммуна) коммунасына карый.

# Бохолт (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 239 метр биеклектә урнашкан.
# Юрга районы (Төмән өлкәсе)

Юрга районы (рус. Юргинский район) — Төмән өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Юрга саласы.

# Юрга районы (Төмән өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (94,3%), казакълар (1,2%), алманнар (1,1%).

# Юрга районы (Төмән өлкәсе)
## Административ бүленеш

Юрга районы составына 10 авыл җирлеге керә.
# Старе Кольне

Старе Кольне — Польшаның Ополе воеводалыгы Попелюв гминасында урнашкан авыл.

# Старе Кольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Язгажев

Язгажев — Польшаның Мазовия воеводалыгы Пясечно гминасында урнашкан авыл.

# Язгажев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Носоловка

Носоловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Тамалы районы, Белинский биләмәләрендә ага. Елга Сюверня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Носоловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010200212107000006403
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000640
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Нойенкирхен (Штайнфурт)

Нойенкирхен — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Нойенкирхен (Штайнфурт)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48 км², 48,44 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 58 метр биеклектә урнашкан.
# Валерий Марисов

Валерий Марисов (10 [23] октябрь 1915, Әстерхан, Әстерхан губернасы, Россия империясе—18 гыйнвар 1992, Ижау, Удмуртия, Россия) — совет дәүләт эшлеклесе.
Горький сәнәгать институтын (1940) бетергән. Түбән Идел парахутлыгында машиналар майлаучы, парахут технигы ярдәмчесе (1931-1934), Воткинск машиналар төзү завутында цех башлыгы, инженер, өлкән оста, цех башлыгы урынбасары (1940-1944), дәүләт куркынычсызлыгы органнарында (1944-1947), БК(б)Ф Воткинск шәһәр һәм Воткинск машиналар төзү завуты фирка комитетлары сәркәтибе урынбасары (1947-1948), БК(б)Ф Воткинск шәһәр комитеты сәркәтибе (1948-1951), Воткинск машиналар төзү завутында СБКФ ҮК фирка оештыручысы (1951-1953), СБКФ Удмурт өлкә комитетында сәнәгать-транспорт бүлеге мөдире (1953-1957), сәркәтип (1957-1963), беренче сәркәтип (1963-1985). СБКФ ҮК әгъзасы (1971-1986), 7, 9-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
# NLGN2

NLGN2 (ингл. Neuroligin 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.