yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сподня Капла

Сподня Капла — Словениянең Подвелка (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподня Капла
## Географиясе

Мәйданы — 16,71 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 526,6 метр биеклектә урнашкан.
# Елдызтепе (Испир)

Елдызтепе (төр. Yıldıztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Адалет (Синҗан)

Адалет (төр. Adalet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бархачув

һәм
Бархачув — Польшаның Люблин воеводалыгы Лабуне гминаcында урнашкан авыл.

# Бархачув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (5107) Laurenbacall

(5107) Laurenbacall (лат. Laurenbacall) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5107) Laurenbacall
## Тарихы

1987 елның 24 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DS6» саналган.
# Чамлык (Гейве)

Чамлык (төр. Çamlık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фин култыгы

Фин култыгы (рус. Финский залив, фин. Suomenlahti, эст. Soome laht, швед. Finska viken) — Балтык диңгезенең көнчыгыш өлешендәге култык. Россия, Финляндия, Эстония ярларын юа.
Мәйданы 30 мең км². Озынлыгы 390 км, киңлеге 70—130 км.
Ярлары төньякта кыялы һәм шхера типлы, көньякта һәм көнбатышта тәбәнәк. Култыкның көнбатыш өлеше — Нева култыкчасына Нева, Нарва, Луга елгалары коялар. Тирәнлеге көнбатышта 100 м, көнчыгышта 7 м. Утраулар күп.
Су өстенең температурасы кышын 0° тирәсендә, августта +15…+17°. Ноябрь азагында декабрь уртасында боз белән каплана. Тозлылылгы 2—5‰. Зур көймәләрнең Санкт-Петербург портына керү өчен Фин култыгы Диңгез каналы казылган. Су дәрәҗәсенең биеклеге җилләр вә атмосфера басымы тәэсирендә үзгәреп тора. Мөһим портлар: Санкт-Петербург, Выборг (Россия Россия), Таллин (Эстония Эстония), Һелсинки, Котка (Финляндия Финляндия).
# Вила-Марин (Вила-Реал)

Вила-Марин — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Вила-Реал муниципалитетына карый.

# Вила-Марин (Вила-Реал)
## Географиясе

Мәйданы — 23,21 км².
# (8006) Tacchini

(8006) Tacchini (лат. Tacchini) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8006) Tacchini
## Тарихы

1988 елның 22 августында галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QU» саналган.
# Тургуталп (Юнусемре)

Тургуталп (төр. Turgutalp) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Debian

Debian ( кебек әйтелә) — ачык кодлы ирекле программа белән тәэмин ителештән һәм кайбер ябык кодлардан торучы операцион система. Бүгенгесе көндә Debian GNU/Linux — иң популяр һәм их кирәкле Linux дистрибутивлары рәтенә керә, бары аның ярдәмендә генә мондый төрдәге ОС үзенең үсү чорын кичерә. Шула ук башка төшләрдә ясалган дистрибутивлар: Debian GNU/Hurd, Debian GNU/kNetBSD һәм Debian GNU/kFreeBSD. Debian операцион система буларак серверлар өчен һәм эш станцияләре өчен дә кулланыла ала.
Debian башка дистрибутивларга караганда иң күп пакетлар саклагычына 2012 елның 12 гыйнвар көнендә архивланган. ия, аларның барсында да куллану өчен кирәкле программалар, хәтта аларның сан ягыннан түгел, ә тәэмин итүче архитектуралар ягыннан алар: ARM-нан башлап, популяр булган x86 һәм PowerPC, яңа 64-разрядлы AMD, һәм IBM S/390 белән тәмамлана.
Саклагычлар белән эш итү өчен бик күп программалар бар, аларның иң популяры — Advanced Packaging Tool (APT).
Debian бик күп дистрибутивлар өчен башлангыч булып тора (йөздән артык, тулырак Debian аша нигезләнгән дистрибутивлар). Иң танылганнары — Adamantix, Bioknoppix, Dreamlinux, Clusterix, Gnoppix, Knoppix, Ubuntu, Libranet, Linspire, MEPIS, Xandros Desktop OS һәм Maemo.
«Debian» сүзе проектка нигез салучы Ян Мёрдок (Ian Murdock) һәм аның якын дусты (соңрак хатыны, хәзер элеккеге хатыны) Дебра (Debra) баш иңекләреннән килеп чыккан.

# Debian
## Релизлары

Debian релизлары өч тармакка бүленә:
* стабиль (stable), ул үз өченә рәсми дистрибутивка кергән барлык пакетларны ала;
* тест ясалучы (testing), бу юрамадан стабиль дистрибутив ясала;
* стабиль булмаган (unstable), бу пакеттан барысы да тест ясалучы релизга күчерелә.
Шула ук эксперименталь(experimental) релиз да була, моңа бик күп үзгәрешләр кичергән пакетлар гына урнаштырыла.
# Арсанело

Арсанело — Италиянең Калабрия төбәге Плати өязендә урнашкан торак пункт.

# Арсанело
## Географиясе

Арсанело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Арсанело
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (14430) 1992 CH

(14430) 1992 CH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14430) 1992 CH
## Тарихы

1992 елның 10 февралендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 CH» саналган.
# Рибно (Мронговский повяты)

Рибно — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Сорквиты гминасында урнашкан авыл.

# Рибно (Мронговский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дьёр

Дьёр (маҗар. Győr, алман. Raab, словак. Ráb, төр. Yanıkkale) — Маҗарстанның Дьёр-Мошон-Шопрон өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Дьёр
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Дьёр Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Дьёр
## Тарих

Аррагона дип аталган беренче зур авыл БЭК 5 гасырда барлыкка килгән; төп халкы кельтләр булган. Аррагона исеме сигез гасыр буе кулланылып килгән, ә аның кыскартылган формасы алман һәм словак телләрендә хәзер дә кулланыла. БЭ 10 елда шәһәрне римлылар басып алганнар. 4 гасырда шәһәр ташландык хәлгә килгән.
5 гасырда Дьёр әтрафында славяннар, лангобардлар яшәгәннәр, 568 дә Рааб Авар каганлыгына кушылган, 9 гасыр башында, аварлар франклар тарфыннан тар-мар ителгәчтен, Франклар империясе кулына төшкән. 10 гасырда бирегә маҗарлар күченеп килә һәм шәһәр хәзерге исемен йөртә башлый.

# Дьёр
## Халык

Милләтләр (2011): маҗарлар — 95,2%.

# Дьёр
## Кардәш шәһәрләр

* Куопио, Финландия
* Эрфурт, Алмания
* Зинделфинген, Алмания
* Ingolstadt, Алмания
* Кольмар, Франция
* Брянск, Россия
* Брашов, Романия
* Назаре-Иллит, Исраил
* Үһән, Кытай
* Познань , Ләхстан
* Монтевидео, Уругвай

# Дьёр
## Рәсми сайт

* gyor.hu​(маҗар.)
# Казвелл (Висконсин)

Казвелл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Казвелл (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 47,9 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 456 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Северияно Мансера Фигероа (Селая)

Северияно Мансера Фигероа — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Селая муниципалитеты составына керә.

# Северияно Мансера Фигероа (Селая)
## Географиясе

Северияно Мансера Фигероа Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Северияно Мансера Фигероа (Селая)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Северияно Мансера Фигероа (Селая)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Роквилл (Коннектикут)

Роквилл — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Роквилл (Коннектикут)
## Географиясе

Роквилл халык санын алу урыны мәйданы — 4,521304 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 5659

NGC 5659 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5659
## Тарихы

Әлеге галактика 1830 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бузиг

Бузиг (фр. Bouzigues) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Аныл (Һани)

Аныл (төр. Anıl) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Һани илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вонглин

Вонглин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гомунице гминаcында урнашкан авыл.

# Вонглин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Авиация тарихында 1950 ел

1950 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:

# Авиация тарихында 1950 ел
## Вакыйгалар

* 1 февраль — МиГ-17ның беренче очышы,
* 1 октябрь — Ил-14Пның беренче очышы
# Стоковиско

Стоковиско — Польшаның Подлясье воеводалыгы Нове-Пекуты гминасында урнашкан авыл.

# Стоковиско
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Галимулла Әсхәдуллин

Галимулла Әсхәдуллин (Галимулла Әсхәдулла улы Әсхәдуллин, 14 апрель 1928(1928-04-14), Мирҗәм, Арбур вулысы, Малмыж өязе, Нократ губернасы, Россия империясе — 19 май 2013(2013-05-19) (85 яшь), Казан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1974).
# (1039) Зоннеберга

(1039) Зоннеберга (лат. Sonneberga) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1039) Зоннеберга
## Тарихы

1924 елның 24 ноябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 TL» саналган.
# Гелендейл (Калифорния)

Гелендейл — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гелендейл (Калифорния)
## Географиясе

Гелендейл халык санын алу урыны мәйданы — 14,427231 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2430 Фут биеклектә урнашкан.
# Дзярыпарты

Дзярыпарты (белар. Дзярыпарты) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Дзярыпарты
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Нижний Комарник

Нижний Комарник (словак. Nižný Komárnik) — Словакиянең Свидник округында урнашкан авыл.

# Нижний Комарник
## Тарихы

Авыл 1618 елда нигезләнгән.

# Нижний Комарник
## Географиясе

Мәйданы — 12,38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 метр биеклектә урнашкан.

# Нижний Комарник
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Б'ертан

Б'ертан — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. Б'ертан (коммуна) коммунасына карый.

# Б'ертан
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пуе (Луар һәм Шер)

Пуе (фр. Pouillé) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Чистернино

Чистернино — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Бриндизи провинциясе составына керә.

# Чистернино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 374 метр биеклектә урнашкан. Челье-Мессапика, Фазано, Локоротондо, Мартина-Франка һәм Остуни коммуналары белән чиктәш.
# Буза (Виченца)

Буза — Италиянең Венеция төбәге Азияго өязендә урнашкан торак пункт.

# Буза (Виченца)
## Географиясе

Буза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Буза (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 4806

NGC 4806 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4806
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вильченець-Богуцкий

Вильченець-Богуцкий — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Фабянки гминаcында урнашкан авыл.

# Вильченець-Богуцкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яны-Кисыр-Я

Яны-Кисыр-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кисыр-Я елгасының уң ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

# Яны-Кисыр-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300028275
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302827
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Аһметли (Бисмил)

Аһметли (төр. Ahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 7263

NGC 7263 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7263
## Тарихы

Әлеге галактика 1863 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бур (Подлясье воеводалыгы)

Бур — Польшаның Подлясье воеводалыгы Августув гминасында урнашкан авыл.

# Бур (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сарати

Сарати (Санскрит телендә "арба белән берәү" яки "арба йөртүчесе") ул Маһабһаратамда, әһәмиятле Һинд дине эпосында Кришна (Вишну аватары) эпитеты. Ул шулай ук Һиндстанның кайбер өлешләрендә киң таралган исем булып тора. Маһабһаратамда, Кришна төньяк Һиндстанда патшалык өчен көрәшүче ике якын гаиләгә Пандаваларга һәм Каураваларга киңәш биргән. Ахыр чиктә ул Пандавларга кушылып хезмәтен Пандаваларның иң бөек укчысы Арджунага тәкъдим иткән. Гомумән Һинд диненең иң әһәмиятле китабы дип санала торган Бхагавад Гита тиешле сугыш башланганчы арба йөртүче Кришна һәм Арджуна арасында әңгәмәдән тора, шул вакытта Кришна Арджунага үз туганнарына каршы сугышырга икеләнүенә җавап итеп Дһарма принцибын аңлата. Маһабһаратамда Кришна Сарати яки (Саратһи) буларак мәгълүм һәм берничә ат белән арба йөртүчесе булып тора. Кришна шулай ук Партһасаратһи буларак мәгълүм, бу Партһа арба йөртүчесе буларак мәгълүм (Арджуна өчен башка исем), яки Санатһана Саратһи, мәңге арба йөртүчесе.
# Добжехув

Добжехув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Стшижув гминасында урнашкан авыл.

# Добжехув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Коммунист (гәҗит, Чиләбе)

Коммунист — иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Чиләбе өлкә комитеты һәм өлкә башкарма комитеты органы. 1931 елның 20 декабреннән 1938 елның 1 апреленә кадәр Чиләбе шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 709 саны чыга.
# Байбулда (Әртә шәһәр округы)

Байбулда (рус. Байбулда) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.

# Байбулда (Әртә шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Байбулда (Әртә шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73%).
# Скито-Казе Дука (Мачерата)

Скито-Казе Дука — Италиянең Марке төбәге Сарнано өязендә урнашкан торак пункт.

# Скито-Казе Дука (Мачерата)
## Географиясе

Скито-Казе Дука Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Скито-Казе Дука (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гимпаць (коммуна)

Гимпаць — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.

# Гимпаць (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Гимпаць, Копачу, Найпу һәм Валя-Плопилор авыллары урнашкан.
# Сүз төркемнәре

Сүз төркемнәре — уртак семантик һәм грамматик үзенчәлекләре буенча тупланган сүзләр класслары.
Сүз төркемнәреннән исем, фигыль, сыйфат, рәвеш, сан, алмашлык һәм аваз ияртемнәре чынбарлыктагы предмет һәм эш-хәлләрне, аларның билгеләрен, санын белдерәләр. Бу сүзләрне үзара бәйләүдән сөйләм туа. Сөйләм оештырудагы рольләреннән чыгып, аларны мөстәкыйль мәгънәле сүзләр яки мөстәкыйль сүз төркемнәре дип атап йөртәләр. Бу сүзләр аерым сорау­га җавап бирәләр һәм җөмлә кисәге булып киләләр.
Җир, су, кеше сүзләре — исемнәр. Алар предмет һәм затларны белдерәләр, килеш, тартым белән төрләнәләр, берлектә я күплектә киләләр.
Баралар, чәчәк ата, елмайдың сүзләре — фигыльләр. Болары эш-хәл, хәрәкәтне белдерәләр, зат-сан белән төрләнәләр, хәзерге, үткән һәм киләчәк заманда киләләр.
Ак, кызыл, сары — сыйфатлар. Бу сүзләр предмет һәм затның билгесен белдерәләр, гади, чагыштыру, артыклык һәм кимлек дәрәҗәсендә килә алалар.
Бүген, озак, әкрен — рәвеш (сүз төркеме). Алар эш-хәлнең билгесен белдерәләр.
Бер, икенче, кырыклап — сан (сүз төркеме). Бу сүзләр предметларның санын белдерәләр.
Бәйлек һәм теркәгечләр мөстәкыйль мәгънәле сүзләрне үзара бәйләү өчен хезмәт итәләр. Шуңа күрә аларны бәйләгеч сүзләр яки бәйләгеч сүз төркем­нәре дип атыйлар. Хәбәрлек сүз, ымлык һәм кисәкчәләр сөйләүче­нең чынбарлыкка мөнәсәбәтен — модальлек бел­дерәләр һәм модаль мәгънәле сүзләр яки модаль сүз төркемнәре дип аталалар.
Болардан тыш, сүз төркемнәренә тагын алмашлык (мин, син, кем? нәрсә?), аваз ияртемнәре (чатыр-чотыр, даң-доң, ялт-йолт), бәйлек (кебек, белән, аша), теркәгеч (һәм, ләкин, чөнки), хәбәрлек сүз (юк, кирәк, тиеш), кисәкчә (гына, генә; ук, үк, нәкъ) һәм ымлык (уф, эх, и) керә.
Татар телендә барлыгы 12 сүз төркеме бар.
# Ржадеч (Упице)

Ржадеч (чех. Radeč) — Чехиянең Кралове Градец крае Упитсе районында урнашкан авыл.

# Ржадеч (Упице)
## Географиясе

Мәйданы — 9,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржадеч (Упице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадеч (Упице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадеч (Упице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 933 |
| 1880 | 882 |
| 1890 | 831 |
| 1900 | 808 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 872 |
| 1921 | 771 |
| 1930 | 761 |
| 1950 | 522 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 464 |
| 1970 | 422 |
| 1980 | 430 |
| 1991 | 379 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 376 |
| 2011 | 358 |
| 2021 | 346 |
# Сунзус

Сунзус — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караджан елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Сунзус
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200008754
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200875
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Буджерру

Буджерру — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Карбония-Иглезиас, Южная Сардиния һәм Кальяри провинциясе составына керә.

# Буджерру
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 51 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Флуминимаджоре һәм Иглезиас коммуналары белән чиктәш.
# FBXO22

FBXO22 (ингл. F-box protein 22 һәм F-box only protein 22) — кешенең 15-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шалгамлы (Һайраболу)

Шалгамлы (төр. Şalgamlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бруклин (Коннектикут)

Бруклин — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бруклин (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Бруклин (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 29,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 64 ± 1 метр һәм 84 метр биеклектә урнашкан.
# Гранха Эсперанза, Хесус Муньоз (Ринкон де Ромос)

һәм
Гранха Эсперанза, Хесус Муньоз — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Гранха Эсперанза, Хесус Муньоз (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Эсперанза, Хесус Муньоз (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Блатешница

Блатешница — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Земен (община) җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Блатешница
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Герра (Техас)

Герра — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Герра (Техас)
## Географиясе

Герра халык санын алу урыны мәйданы — 0,540666 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 172 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рибари (Шабац)

Рибари (серб. Рибари ) — Сербиянең Мачва округы Шабатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Рибари (Шабац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 87 метр биеклектә урнашкан.

# Рибари (Шабац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Санджарвас

Санджарвас Һиндстанның Харьяна штатында Чархи Дадри районында авыл. Санджарвас авыла Чархи Дадри-Каланур Дәүләт Шоссесы янында урнашкан. Ул Чархи Дадрида район штаб-фатирларыннан якынча 16 км да урнашкан.
# Вила-да-Понте (Сернанселье)

Вила-да-Понте — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Сернансельи муниципалитетына карый.

# Вила-да-Понте (Сернанселье)
## Географиясе

Мәйданы — 12,71 км².
# (3488) Брагич

(3488) Брагич (лат. Brahic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3488) Брагич
## Тарихы

1980 елның 8 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PM» саналган.
# SLC5A8

SLC5A8 (ингл. Solute carrier family 5 member 8) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.