yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Корноухово (Балык Бистәсе районы)

Корноухово — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.

# Корноухово (Балык Бистәсе районы)
## Тарих

1565 елда нигезләнгән.
1944—1954 елларда — ТАССРның Корноухово районы үзәге.
1955-1977 елларда авыл хуҗалыгын механикалаштыру училищесы эшли, 1977 елда Балык Бистәсенә күчерелә.

# Корноухово (Балык Бистәсе районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 59%, татарлар — 41%.

# Корноухово (Балык Бистәсе районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Гафанья-да-Боа-Ора

һәм
Гафанья-да-Боа-Ора — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Вагуш муниципалитетына карый.

# Гафанья-да-Боа-Ора
## Географиясе

Мәйданы — 37,1 км².
# Иннокентий Бессонов

Иннокентий Бессонов (21 сентябрь 1814(1814-09-21), Енисейск, Янәсәй губернасы, Россия империясе — билгесез яки 1863 елдан иртә түгел, ) — архитектор, архитектура академиге (1844). 1837-1863 елларда Казан губерна архитекторы, бер үк вакытта (1837-1845) Казан укыту округы архитекторы. Бессонов проекты белән Казан университетының Иске клиника бинасы (1848, Михаил Коринфскийның проектына үзгәртүләр кертә), шәһәр театры (1845-1853), Язгы Микулай чиркәве бинасы (1849-1853, А.К.Ломан белән берлектә), Спас-Яктырылу монастыреның чаң манарасы (1858), күп кенә торак йортлар төзелә.
# Вренчиця-Мала

һәм
Вренчиця-Мала — Польшаның Силезия воеводалыгы Вренчица-Велька гминасында урнашкан авыл.

# Вренчиця-Мала
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сава (Румыния)

Сава — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Пелатка (коммуна) коммунасына карый.

# Сава (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 346 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сент-Мари-Ломон

Сент-Мари-Ломон (фр. Sainte-Marie-Laumont) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Новае Радча

Новае Радча (белар. Новае Радча) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.

# Новае Радча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Кневичи

Кневичи (рус. Кневичи) — Диңгез буе краеның Артём шәһәр округында урнашкан авыл.

# Кневичи
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Кневичи
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (6%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
# SPRN

SPRN (ингл. Shadow of prion protein) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Касия (Минас-Жерайс)

Касия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Касия (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 665,802 км².
# Муре (Тревизо)

Муре — Италиянең Венеция төбәге Медуна-ди-Ливенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Муре (Тревизо)
## Географиясе

Муре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Муре (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чай (Афйонкарахисар)

Чай (төр. Çay) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесенең Афйонкарахисар иленә караган бер илчедер.

# Чай (Афйонкарахисар)
## Географиясе

Илче мәйданы — 866,99 км².
# Польчане

һәм
Польчане — Словениянең Польчане (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Польчане
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан.
# Арагвари

Арагвари (порт. Araguari) — Бразилиянең Минас-Жерайс штатында урнашкан шәһәр һәм муниципалитет.

# Арагвари
## Тарих

1888 елда нигезләнгән.
# IC 5220

IC 5220 — Тукан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 5220
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 5220, IRAS F22247-5958, ESO-LV 146-0250, PGC 68925, ESO 146-25, 2MASX J22280272-5943244, AGC 35410, 6dFGS gJ222802.7-594324, LEDA 68925 һәм APMBGC 146-100-003 буларак та сурәтләнә.
# Кече Хупта

Кече Хупта — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Хупта елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Кече Хупта
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102112110000025691
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002569
* Бассейн коды — 09.01.01.021
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шатолен

Шатолен (фр. Châteaulin, фр. Cité-sur-Aône, фр. Montagne-sur-Aône һәм фр. Ville-sur-Aône) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Дериножка

Дериножка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Устье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Дериножка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300212110000010705
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001070
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Лянтэрня

Лянтэрня (белар. Лянтэрня) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.

# Лянтэрня
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вичинато (Пезаро һәм Урбино)

Вичинато — Италиянең Марке төбәге Colli al Metauro өязендә урнашкан торак пункт.

# Вичинато (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Вичинато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вичинато (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Брезово Брдо

Брезово Брдо — Словениянең Хрпеле-Козина җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брезово Брдо
## Географиясе

Мәйданы — 4,04 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 649,6 метр биеклектә урнашкан.
# Иваниска

Иваниска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Иваниска гминасында урнашкан авыл.

# Иваниска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тунаполис

Тунаполис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Тунаполис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 132,909 км².
# Карагайлы (Бородулиха районы)

Карагайлы (каз. Қарағайлы) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Карагайлы (Бородулиха районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Блювиничы

Блювиничы (белар. Блювінічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Блювиничы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Дорно

Дорно — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Дорно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр биеклектә урнашкан. Аланья, Гропелло-Кайроли, Пьеве-Альбиньола, Саннаццаро-де'-Бургонди, Скальдазоле, Валеджо, Цинаско һәм Гарласко коммуналары белән чиктәш.
# Мушеница (коммуна)

Мушеница — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Мушеница (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 414 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Байнец, Бенчешть, Климеуць (Румыния), Мушеница, Вашкивци (Румыния) һәм Викшань авыллары урнашкан.
# Сакарци

Сакарци — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Тополовград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сакарци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 412 метр биеклектә урнашкан.
# Леще (гмина Костелець)

Леще — Польшаның Великопольское воеводалыгы Косцелец гминасында урнашкан авыл.

# Леще (гмина Костелець)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Джонсвилл (Индиана)

Джонсвилл — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джонсвилл (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Джонсвилл (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,367065 км², 0,33169 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 181 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Польцов

Польцов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Польцов
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,51 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр биеклектә урнашкан.
# Хаҗыкөсели (Салихлы)

Хаҗыкөсели (төр. Hacıköseli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Старий Цидзин

Старий Цидзин — Польшаның Подлясье воеводалыгы Пёнтница гминасында урнашкан авыл.

# Старий Цидзин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яглылар (Ивринди)

Яглылар (төр. Yağlılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мараканово (Әртә шәһәр округы)

Мараканово (рус. Мараканово) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.

# Мараканово (Әртә шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Мараканово (Әртә шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Лигота-Пенкна

Лигота-Пенкна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Вишня-Мала гминасында урнашкан авыл.

# Лигота-Пенкна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD40394

HD40394 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A1VpSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,706 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Домброва-Гурна (Свентокшиж воеводалыгы)

Домброва-Гурна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Бодзентын гминасында урнашкан авыл.

# Домброва-Гурна (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Штатс

Штатс (алман. Staats) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Штатс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 метр биеклектә урнашкан.
# Калетепе (Кырыкһан)

Калетепе (төр. Kaletepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# К свету (журнал)

К свету — әдәби-нәфис, фәнни-популяр журнал. 1919 елның июнь-декабрь айларында Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 6 саны чыга.
# Антаны (Камянецкий районы)

Антаны (белар. Антаны) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Антаны (Камянецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Васильевское (Киров өлкәсе)

Васильевское (рус. Васильевское) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.

# Васильевское (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Васильевское (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Васильевское (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Васильевское (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (95%).
# Борго Подгора (Латина)

Борго Подгора — Италиянең Лацио төбәге Латина өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Подгора (Латина)
## Географиясе

Борго Подгора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Борго Подгора (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Микрево

Микрево — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Струмяни җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Микрево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 метр биеклектә урнашкан.
# Сроцко (Силезия воеводалыгы)

һәм
Сроцко — Польшаның Силезия воеводалыгы Мстув гминасында урнашкан авыл.

# Сроцко (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ахимкавичы 2

Ахимкавичы 2 (белар. Ахімкавічы 2) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.

# Ахимкавичы 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тудор-Владимиреску (коммуна, Галац)

Тудор-Владимиреску — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Галац коммунасына карый.

# Тудор-Владимиреску (коммуна, Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 18 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монджуффи-Мелия

Монджуффи-Мелия — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Мессина (метрополитенский город) провинциясе составына керә.

# Монджуффи-Мелия
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 421 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастельмола, Форца-д'Агро, Галлодоро, Гранити, Летоянни, Роккафьорита, Гаджи, Антилло һәм Лимина коммуналары белән чиктәш.
# Сеэ

Сеэ (гал. Cee) — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сеэ
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 52,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гайнулла Шәйхиев

Гайнулла Фәрит улы Шәйхиев (рус. Шайхиев Гайнулла Фаритович, 17.12.1936-22.01.2003, Казан) – совет һәм Россия физика галиме, ультратавыш физикасы өлкәсендә белгеч. Сөйләм авазлары мәгънәсе теориясе өлкәсендә тикшеренүләр алып бара, дистәләрчә китап авторы.

# Гайнулла Шәйхиев
## Тәрҗемәи хәле

Хезмәт юлы Казан авиация институтының ультратавыш лабораториясендә кулланма тикшеренүләр кафедрасында укыту белән бәйле. Өйләнгән, Айрат исемле улы бар.
Пенсиягә чыгу еллары Үзгәртеп кору һәм Татарстанда татар телен чын эш теле һәм дәүләт теле итү башланган чорга туры килә. Татарча белмәгән дус-ишләренә ярдәм итү максатыннан, физика гыйлеме нигезендә кешеләрнең сөйләмендә очраган сүзләр һәм авазларны анализлауга алына. [Тел белеме|тел белгечләре]] элек-электән көрәшкән проблема өстендә эшли һәм төгәл фәннәр методологиясе ярдәмендә ачышлар ясый башлый.

# Гайнулла Шәйхиев
## Библиография
### Газета мәкаләләре

* Гайн-улла бине Фәрид. Авазларның мәгънәсе ни сөйли? (тат.), Zaman-Татарстан (1994-03-25), бит 2. 12 август 2022 тикшерелде.
* Гайн-улла бине Фәрид. Һәр санда — мәгънә һәм вәгазь (тат.), Zaman-Татарстан (1995-08-4), бит 4. 12 август 2022 тикшерелде.

# Гайнулла Шәйхиев
## Библиография
### Журнал мәкаләләре

* Гайнулла Шәйхиев (1994). «Авазларның мәгънәсе ни сөйли?». Мәгариф 10 (704): 31-34. Проверено 2022-08-12.
* Гайнулла бине Фәрид (1997). «Мәгънәсе саннар». Мирас 2 (63): 51-53. Проверено 2022-08-12.

# Гайнулла Шәйхиев
## Библиография
### Китаплары

* Врожденное многоязычие каждого. Казань: Форт Диалог, 1997, 16 с.
* Неизвестная эволюция вокруг, среди и в нас. Казань : Форт Диалог, 1997 .
* Тайна звуков речи, слов и мышление. Казань, 1997г.
* Смыслы звуков речи и Единый алфавит языков. — Казань: РИЦ «Школа», 1999. — 76 с.
* Сразу учить все языки? Или рассказ инопланетянина. Казань. 2000.
* Язык разума. Мы думаем и по- татарски, и по-русски, и по-английски... Казань: 2000г.
* һ.б.
# Понте Эте-Калдарете (Фермо)

Понте Эте-Калдарете — Италиянең Марке төбәге Фермо өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Эте-Калдарете (Фермо)
## Географиясе

Понте Эте-Калдарете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Понте Эте-Калдарете (Фермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бухори

Бухори теле (үзатамасы: Бухори, еврей язмасында: בוכארי, кириллицада: бухорӣ, латин язмасында: Buxorī) Бохара еврейләре тарафыннан тарихи рәвештә сөйләшелә торган еврей-фарсы диалекты. Ул фарсы теленең таҗик тармагыннан килеп чыккан һәм аның белән үзара аңлаешлы. Бухори классик фарсы теленә нигезләнгән, шулай ук ивриттан һәм үзбәк теле һәм рус телен кертеп тирәдәге телләрдән алынма сүзләр күп.
# Плотен

Плотен (алман. Plothen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Плотен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,24 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 470 метр биеклектә урнашкан.
# Слудное

Слудное (рус. Слудное) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Слудное
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Слудное
## Сәгать поясы

Слудное Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Слудное
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
# Бандитела Монти (Рим)

Бандитела Монти — Италиянең Лацио төбәге Ардея өязендә урнашкан торак пункт.

# Бандитела Монти (Рим)
## Географиясе

Бандитела Монти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Бандитела Монти (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (11991) 1995 WK7

(11991) 1995 WK7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11991) 1995 WK7
## Тарихы

1995 елның 27 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WK7» саналган.
# Мазтрамичи ди Сото (Беневенто)

Мазтрамичи ди Сото — Италиянең Кампания төбәге Пьетрароя өязендә урнашкан торак пункт.

# Мазтрамичи ди Сото (Беневенто)
## Географиясе

Мазтрамичи ди Сото Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Мазтрамичи ди Сото (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скуженно

һәм
Скуженно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Осек гминасында урнашкан авыл.

# Скуженно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ил Пяцо (Комо)

Ил Пяцо — Италиянең Ломбардия төбәге Плезио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ил Пяцо (Комо)
## Географиясе

Ил Пяцо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ил Пяцо (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маспаррот

Маспаррот (фр. Masparraute) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Кавенка

Кавенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Жижала елгасының сул ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Кавенка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100412110000020927
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002092
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сумида

Сумида (яп. 墨田区) — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.

# Сумида
## Тарихы

Сумида шәһәре 1947 елның 13 мартында шәһәр статусын ала.

# Сумида
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 237433 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 16079 кеше тәшкил иткән.

# Сумида
## Географиясе

Шәһәр территориясе 13.75 км² тәшкил итә.

# Сумида
## Кардәш шәһәрләр

* Тсуруока, Япония (14 июль 1997)