yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Диалектология

Диалектология (грек. διάλεκτος — сөйләшү, грек. λογία — фән) — территориаль диалектларны һәм сөйләшләрне өйрәнә торган тел белеме тармагы. Диалектология өчен диалектларның, сөйләшләрнең гомум төзелеше түгел, ә билгеле бер диалектка сөйләшкә хас булган аваз үзенчәлекләренең, сүз формаларының, җөмлә калыпларының әдәби тел белән чагыштырып тикшерүе, аларның барлыкка килүе, яшәү сәбәпләрен аңлатуы мөһим.
Диалектологияне өйрәнү теоретик һәм гамәли әһәмияткә ия.

# Диалектология
## Диалект

    Төп мәкалә: Диалект

# Диалектология
## Татар диалектологиясе

    Төп мәкалә: Татар диалектологиясе
Татар диалектологиясе — татар тел белеменең татар теленең җирле диалектларын һәм сөйләшләрен өйрәнә торган тармагы. Хәзерге татар телендә өч диалектны аералар: урта диалект, мишәр диалекты, Көнбатыш Себер татарлары диалекты.
# Хамур (Думлупынар)

Хамур (төр. Hamur) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Думлупынар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 1848 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1848 (бер мең сигез йөз кырык сигезенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1848 елы, II меңьеллыкның 848 елы, XIX гасырның 48 елы, XIX гасырның 5 унъеллыгының 8 елы, 1840 елларның 9 елы. 1848 елдан бирле 176 ел үтте.

# 1848 ел
## Вакыйгалар

* 6 гыйнвар — испаннар французлардан берничә сәгатькә алдан Чафаринас утрауларына керәләр.
* 22 март — Венеция үз бәйсезлеген игълан итә.
* 29 март — Ниагара шарлавыгы 30 сәгатькә Ниагара елгасында барлыкка килгән боз сәбәпле туктады.
* 29 май — Висконсин АКШ-га штат буларак керә.
* 14 август — Канадада бердәнбер дәүләт теле булып инглиз телен игълан иткән канун юкка чыгарылды.

# 1848 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1848 елда туганнар
* 25 апрель — Иван Яковлев, чуаш мәгърифәтчесе.
* 31 июль — Робер Планкетт, француз композиторы.

# 1848 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1848 елда вафатлар
* 7 июнь — Виссарион Белинский, язучы, тәнкыйтьче.
# Еңбекше (Җетесай районы)

Еңбекше (каз. Еңбекші) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Еңбекше (Җетесай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Токдемир (Шеһиткамил)

Токдемир (төр. Tokdemir) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казтелделмонте (Терни)

Казтелделмонте — Италиянең Умбрия төбәге Акваспарта өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтелделмонте (Терни)
## Географиясе

Казтелделмонте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казтелделмонте (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ален-Параиба

Ален-Параиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Ален-Параиба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 511,199 км².
# Сент-Джеймс (округ, Луизина)

Сент-Джеймс — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Конвент шәһәре.

# Сент-Джеймс (округ, Луизина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.

# Сент-Джеймс (округ, Луизина)
## Территориясе

Округ мәйданы 258 км² тәшкил итә.
# Гаррисон (Марафон, Висконсин)

Гаррисон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гаррисон (Марафон, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,7 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 443 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Арпайя

Арпайя — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Беневенто провинциясе составына керә.

# Арпайя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 283 метр биеклектә урнашкан. Форкия, Мояно, Буччано, Ротонди, Роккараинола, Айрола, Паолизи, Ариенцо һәм Червинара коммуналары белән чиктәш.
# Садала (Рапла)

Садала (эст. Sadala) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Потреро де Заканго (Кузамала де Пинзон)

Потреро де Заканго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куцамала-де-Пинсон муниципалитеты составына керә.

# Потреро де Заканго (Кузамала де Пинзон)
## Географиясе

Потреро де Заканго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Потреро де Заканго (Кузамала де Пинзон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Потреро де Заканго (Кузамала де Пинзон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ютьега

Ютьега — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе , Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чурьега елгасының сул ярыннан 22 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Ютьега
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03010000112103000001892
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000189
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Чиврил (Илкадым)

Чиврил (төр. Çivril) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Робегано (Венеция)

һәм
Робегано — Италиянең Венеция төбәге Сальцано өязендә урнашкан торак пункт.

# Робегано (Венеция)
## Географиясе

Робегано Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Робегано (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аркаим (авыл)

Аркаим (рус. Аркаим) — Чиләбе өлкәсенең Бреды районы составына керүче авыл.

# Аркаим (авыл)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Аркаим (авыл)
## Сәгать поясы

Аркаим (авыл) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Аркаим (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Экслайн (Айова)

Экслайн — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Экслайн (Айова)
## Тарихы

Экслайн шәһәре елда нигезләнгән.

# Экслайн (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,568464 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 311 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Бонне-де-Ширак

Сен-Бонне-де-Ширак (фр. Saint-Bonnet-de-Chirac) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# Уразова

Уразова — Россия территориясеннән ага торган елга. Белгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Оскол елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 45 км.

# Уразова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Донец (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010400312107000012094
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107001209
* Бассейн коды — 05.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Наумово (Мари Иле)

Наумово (таулы чирм. Тьомисола, рус. Наумово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Наумово (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Наумово (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Наумово (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Жерники (Опатовский повяты)

һәм
Жерники — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Бадковице гминасында урнашкан авыл.

# Жерники (Опатовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Янавичы (Воранавский районы)

Янавичы (белар. Янавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Янавичы (Воранавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Мавигөл (Арнавуткөй)

Мавигөл (төр. Mavigöl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Татар Бояры

Татар Бояры (рус. Тат-Бояры) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.

# Татар Бояры
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Татар Бояры
## Сәгать поясы

Татар Бояры Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Татар Бояры
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (3%), татарлар (97%).
# Тядема

Тядема — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шанява елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.

# Тядема
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000026541
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002654
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шушар

Шушар — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422710.

# Шушар
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# Плизин

Плизин — Польшаның Люблин воеводалыгы Понятова гминаcында урнашкан авыл.

# Плизин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ил Пяно (Маса-Карара)

Ил Пяно — Италиянең Тоскана төбәге Виллафранка-ин-Луниджана өязендә урнашкан торак пункт.

# Ил Пяно (Маса-Карара)
## Географиясе

Ил Пяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ил Пяно (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Харцябалда

Харцябалда — Польшаның Мазовия воеводалыгы Мышинец гминасында урнашкан авыл.

# Харцябалда
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Толыбай (Актүбә өлкәсе)

Толыбай (каз. Толыбай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Толыбай (Актүбә өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Стржище (Севниця)

Стржище — Словениянең Севниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Стржище (Севниця)
## Географиясе

Мәйданы — 2,21 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 291,7 метр биеклектә урнашкан.
# Лойци

Лойци (белар. Лойці) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Лойци
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Заглавак

Заглавак (серб. Заглавак) — Сербиянең Златибор округы Байина-Башта җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Заглавак
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 557 метр биеклектә урнашкан.

# Заглавак
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Демирҗи (Коркут)

Демирҗи (төр. Demirci) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Коркут илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Монте ди Незе (Бергамо)

һәм
Монте ди Незе — Италиянең Ломбардия төбәге Альцано-Ломбардо өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте ди Незе (Бергамо)
## Географиясе

Монте ди Незе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Монте ди Незе (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Этиология

Этиология (гр. aitia сәбәп + logos сүз, тәгълимат) — нозология тәгълиматының авыру барлыкка килү сәбәпләре һәм шартлары турындагы бүлеге.
Этиология — медицина һәм ветеринариядә иң төп проблемаларның берсе.
# (3000) Леонардо

(3000) Леонардо (лат. Leonardo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3000) Леонардо
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EG19» саналган.
# Шони (Гамильтон округы, Огайо)

һәм
Шони — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шони (Гамильтон округы, Огайо)
## Географиясе

Шони халык санын алу урыны мәйданы — 18 км², 17,996903 км², 17,996904 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 730 Фут биеклектә урнашкан.
# Стефан Лөвен

Стефан Лөвен (21 июль 1957(1957-07-21) (67 яшь), Хегерстенс, Швеция — , ) — сәясәтче, рәис (1 гыйнвар 2006 – 27 гыйнвар 2012), Оппозиция җитәкчесе (27 гыйнвар 2012 – 2014), фирка җитәкчесе (Шевитсә социал-демократик эшчеләр фиркасе, 27 гыйнвар 2012 – 4 ноябрь 2021), Шевитсә Риксдагы әгъзасы (29 сентябрь 2014 – 2 октябрь 2014), Швеция премьер-министры (3 октябрь 2014 – 30 ноябрь 2021), Шевитсә Риксдагы әгъзасы (24 сентябрь 2018 – 24 сентябрь 2018).
# Сан Мартин де ла Махада (Окампо)

Сан Мартин де ла Махада — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Окампо муниципалитеты составына керә.

# Сан Мартин де ла Махада (Окампо)
## Географиясе

Сан Мартин де ла Махада Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Мартин де ла Махада (Окампо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Мартин де ла Махада (Окампо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Луг (Байина Башта)

Луг (серб. Луг ) — Сербиянең Златибор округы Баина-Башта җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Луг (Байина Башта)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Луг (Байина Башта)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Пуерто де ла Лаха (Сан Луис де ла Паз)

Пуерто де ла Лаха — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Пуерто де ла Лаха (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Пуерто де ла Лаха Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пуерто де ла Лаха (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пуерто де ла Лаха (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Травянка (Березовка кушылдыгы)

Травянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Березовка елгасының уң ярыннан 0,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Травянка (Березовка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасыТүбән Тагил каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501512111200005897
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200589
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Тәтеш районы флагы

Татарстан Республикасы Тәтеш муниципаль районы флагы-муниципаль берәмлекнең рәсми символы булган танып-белү-хокукый билге.

# Тәтеш районы флагы
## Тасвирлама

"Тәтеш районы флагы киңлеге озынлыгына 2 гә 3 булган турыпочмаклы кызыл тукымадан гыйбарәт,ул район гербының ак төсле кара контурлы һәм фигура күләгәсе белән чагыштырыла: ике оваль калкан арасында һәм өске як буйларында — ике якынайтылган дулкынлы (һәр полосаның габарит киңлеге — тукыманың 1/15, аларның өске яктан иң азы — 1/9 киңлектә)».

# Тәтеш районы флагы
## Символиканың нигезләнүе

Флаг, 1781 елның 18 (29) октябрендә расланган, Тәтеш муниципаль районы гербын исәпкә алып эшләнгән. Тарихи гербның чын тасвирламасы:
   Въ верхней части щита, гербъ Казанскій. Въ нижней, два серебряныя рыцарскія копья и два щита, въ красномъ полѣ, въ знакъ того, что обыватели сего мѣста суть старыхъ служебъ служилые люди, употреблявшіе въ древности съ похвалою оныя орудія.
Флагтагы дулкынлы ак полосалар районның Куйбышев сусаклагычы ярында урнашуын чагылдыра.
Кызыл төс-батырлык, көч, хезмәт һәм матурлык символы.
Ак төс (көмеш) - чисталык, камиллек, тынычлык һәм үзара аңлашу символы.
# Нянадавичы

Нянадавичы (белар. Нянадавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.

# Нянадавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Тастыүзек (Алматы өлкәсе)

Тастыүзек (каз. Тастыөзек) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Тастыүзек (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Кесоң

Кесоң (кор. 개성특급시, 開城特級市) — КХДҖнең Һваңһе-Букто правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Кесоң
## Тарих

Хәзерге статусын 2003 елдан башлап йөртә.

# Кесоң
## Кардәш шәһәрләр

* Куско, Перу (22 октябрь 1990)
# Драге (Метлика)

Драге — Словениянең Метлика (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Драге (Метлика)
## Географиясе

Мәйданы — 1,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295,7 метр биеклектә урнашкан.
# Емилин (Лодзь воеводалыгы)

Емилин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белхатув гминаcында урнашкан авыл.

# Емилин (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Франкальмон

Франкальмон (фр. Francalmont) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Франкальмон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,86 км².
# Мленеуць

Мленеуць — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Худешть (коммуна) коммунасына карый.

# Мленеуць
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чагорова

Чагорова — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лев елгасының уң ярына тамагыннан 53 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 10 км.

# Чагорова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200049998
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115204999
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Демет (Кызылтепе)

Демет (төр. Demet) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Каменики

Каменики — Польшаның Лодзь воеводалыгы Броншевице гминаcында урнашкан авыл.

# Каменики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Собакувек

Собакувек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гожковице гминаcында урнашкан авыл.

# Собакувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Горнятки

Горнятки (чех. Horňátky) — Чехиянең Урта Чехия крае Нератовитсе районында урнашкан авыл.

# Горнятки
## Географиясе

Мәйданы — 0,918 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 188 метр биеклектә урнашкан.

# Горнятки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горнятки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горнятки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 102 |
| 1880 | 141 |
| 1890 | 115 |
| 1900 | 118 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 136 |
| 1921 | 126 |
| 1930 | 118 |
| 1950 | 38 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 61 |
| 1970 | 48 |
| 1980 | 43 |
| 1991 | 32 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 28 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 38 |
# (1686) Де Ситтер

(1686) Де Ситтер (лат. De Sitter) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1686) Де Ситтер
## Тарихы

1935 елның 28 сентябрендә Х. ван Гент тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 SR1» саналган.