yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эль Чупадеро (Сан Луис де ла Паз)

Эль Чупадеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Чупадеро (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Чупадеро Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Чупадеро (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Чупадеро (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Веринген

Веринген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Веринген
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Веринген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,11 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 527 метр биеклектә урнашкан.
# Җериткале (Кескин)

Җериткале (төр. Ceritkale) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Кескин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (18444) 1994 PL10

(18444) 1994 PL10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18444) 1994 PL10
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PL10» саналган.
# Сан-Симан-ди-Говея

Сан-Симан-ди-Говея — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Амаранти муниципалитетына карый.

# Сан-Симан-ди-Говея
## Географиясе

Мәйданы — 12,49 км².
# Радостув (Свентокшиж воеводалыгы)

һәм
Радостув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Ракув гминасында урнашкан авыл.

# Радостув (Свентокшиж воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11814) 1981 EW26

(11814) 1981 EW26 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11814) 1981 EW26
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EW26» саналган.
# Дойш-Портуш

Дойш-Портуш — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Dois Portos e Runa муниципалитетына карый.

# Дойш-Портуш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Этрияк

Этрияк (фр. Étriac) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 108

NGC 108 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 108
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Иван Башилов

Иван Башилов, Иван Яков улы Башилов (рус. Иван Яковлевич Башилов, 17 (29) ноябрь 1892, Кашин, Тевир гөбернәсе, Россия империясе — 20 август 1953(1953-08-20) (60 яшь), Красноярск, РСФСР, СССР) — химик-технолог, металлург, техник фәннәр докторы (1937), профессор (1936), СССР дәүләт премиясе иясе (1948), Русиядә радий һәм сирәк очрый торган миталлар сәнәгатьләренә нигез салучыларның берсе. Бондюг бистәсендә радий заводына нигез сала һәм шушы зводның беренче җитәкчесе була (1920-1921). 1920-еллардан Мәскәүдә: Гамәли минералогия институтында сирәк очрый торган элементлар тәҗрибәханәсе мөдире (1924-1938), Мәскәү нәзек химия технологиясе институтында кафедра мөдире. 1938 елда репрессияләнә, алман-совет сугышы вакытында иреккә чыгарыла.
# Васкей

Васкей (фр. Vascœuil) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Арси-сюр-Кюр

Арси-сюр-Кюр (фр. Arcy-sur-Cure) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Базовица

һәм
Базовица — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Триест өязендә урнашкан торак пункт.

# Базовица
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 998 ел (б. э. к.)

998 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 998 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:998 елда (б.э.к.) туганнар

# 998 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:998 елда (б.э.к) вафатлар
# (13017) Owakenoomi

(13017) Owakenoomi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13017) Owakenoomi
## Тарихы

1988 елның 18 мартында Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 FM» саналган.
# Скафая (Фиренца)

Скафая — Италиянең Тоскана төбәге Скарперия-э-Сан-Пьеро өязендә урнашкан торак пункт.

# Скафая (Фиренца)
## Географиясе

Скафая Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Скафая (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рьезчи (Лече)

Рьезчи — Италиянең Апулия төбәге Арнезано өязендә урнашкан торак пункт.

# Рьезчи (Лече)
## Географиясе

Рьезчи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Рьезчи (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вайдей (Горж)

Вайдей — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Стенешть (коммуна, Горж) коммунасына карый.

# Вайдей (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гура-Ропчицка

һәм
Гура-Ропчицка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Сендзишув-Малопольски гминасында урнашкан авыл.

# Гура-Ропчицка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монро (округ, Арканзас)

Монро — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кларендон шәһәре.

# Монро (округ, Арканзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1829 елда оештырыла.

# Монро (округ, Арканзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1572 км² тәшкил итә.
# (20834) Allihewlett

(20834) Allihewlett — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20834) Allihewlett
## Тарихы

2000 елның 24 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 UM48» саналган.
# (2374) Владвысоцкий

(2374) Владвысоцкий (лат. Vladvysotskij) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2374) Владвысоцкий
## Тарихы

1974 елның 22 августында Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 QE1» саналган.
# Bavaria

Bavaria - 1680 елда нигезләнгән Нидерланд сыра кайнату ширкәте.
# Благово (Монтана өлкәсе)

Благово — Болгариянең Монтана өлкәсендә урнашкан авыл. Монтана җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Благово (Монтана өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 239 метр биеклектә урнашкан.
# Эльсниг

Эльсниг (алман. Elsnig) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Эльсниг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# SRRM3

SRRM3 (ингл. Serine/arginine repetitive matrix 3) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 2043 ел

3 меңьеллык :
XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр — XXIII гасыр :
Хронологик таблица :
2043 (ике мең кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 2043 елы, III меңьеллыкның 43 елы, XXI гасырның 43 елы, XXI гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 2040 елларның 4 елы. 2024 елдан 2043 елга хәтле 19 ел калды.
# (9658) Имабари

(9658) Имабари (лат. Imabari) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9658) Имабари
## Тарихы

1996 елның 28 февралендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 DD3» саналган.
# USP13

USP13 (ингл. Ubiquitin specific peptidase 13 һәм Ubiquitin carboxyl-terminal hydrolase 13) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 2597

IC 2597 — Гидра йолдызлыгы чикләрендә урнашкан эллиптик галактика .

# IC 2597
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2597, ESO 501-58, PGC 31586, ESO-LV 501-0580, 2MASX J10374734-2704524, MCG-04-25-051, IC 259 7, AM 1035-264, HCG 48a, 6dFGS gJ103747.3-270453, SGC 103526-2649.3, LEDA 31586, [R89b] 347 һәм FLASH J103747.66-270454.7 буларак та сурәтләнә.
# Бузат (Тәтер кушылдыгы)

Бузат — Тәтер елгасы (Дим бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Эстәрлебаш районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.

# Бузат (Тәтер кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201312111100024205
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102420
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Дүзалан (Силван)

Дүзалан (төр. Düzalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Паталешвар

Паталешвар Мәгарә Гыйбадәтханәсе (шулай ук Панчалешвара яки Бамбурде дип атала) - бу Һинд ташта киселгән мәгарә гыйбадәтханәсе, ул 8-енче гасырда Раштракута чорында ясалган булган. Ул Һиндстанда, Махараштра штатында, Пунеда урнашкан. Башта ул шәһәрдән читтә урнашкан булган, әмма шәһәр чикләре үзгәргән һәм хәзер ул Джангли Маһараҗ Юлында шәһәр үзәгендә урнашкан. Ул хөкүмәт тарафыннан сакланган һәйкәл дип игълан ителгән булган.
Гыйбадәтханә, базальт таштан ясалган, ул Һинд дине Ходае Шивага багышланган. Гарбхагриха - куб формасындагы бүлмә, ул һәр яктан 3–4 метр - анда линга - бу Шиваның символы һәм һәр якта ике кечерәк келья бар. Мәгарәнең алдында түгәрәк Нанди (үгезе) мандапасы бар, аның зонтик формасындагы тенты массив квадрат баганалар тарафыннан тотыла. Бу мандапа Паталешвар үзешчән структураларның берсе. Гыйбадәтханә юлның хәзерге дәрәҗәсеннән һәм мәгарә комплексыннан түбән дәрәҗәдә урнашкан. Мәгарәнең зур бина янында бик матур итеп киселгән Нанди изге урыны бар. Төп гыйбадәтханә турыпочмаклы формада һәм аның баганалы өй алды баскычы. Мәгарә гыйбадәтханәсендә өч изге урын бар һәм үзәктәгесендә Шивалинга бар. Мәгарәдә әйләнүче юл бар, монда гыйбадәтханәнең бетерелмәгән өлешен күреп була. Кайбер сәбәбләргә күрә мәгарәнең изге урыны бетерелмәгән булган, моны ташларның җитешсезлегендә күреп була. Шулай да, төп мәгарәнең кайбер хасиятләренә Һинд риваятьләреннән, бигрәк тә Шива турында сурәтләр бар.
Мәгарәнең зур комплексы бакчага әйләндерелгән булган һәм анда күп архитектур әйберләр саклана, болар якындагы борынгы гыйбадәтханәгә карый дип фараз ителә. Бу Пунеда иң борынгы һәйкәл булганга күрә, 1300 ел булып, якында Пуне Археологик Тикшерү офисы урнашкан.
Гыйбадәтханә тәмамланмаган булып калган, мөгаен изге урында табылган җитешмәгән сызыкка күрә, бу тагын потларны ясауны мөмкин түгел иткән, бәлки шулай ук саклауны югалту нәтиҗәсендә. Һаман да кулланылып, лингага гхи мае һәм йогурт сылыйлар. Җиз гыйбадәтханә чаңы базальт керүдән тышта эленеп тора.
# Валентина Мишанина

Валенти́на Ива́новна Миша́нина (мукш. Валентина Мишанина) (25 ноябрь, 1950, Адашево, Кадошкин районы, Мордва АССР - мукшы язучы (прозаик, драматург).

# Валентина Мишанина
## Тәрҗемәи хәле

1950 елның 20 ноябрендә Мордовиянең Кадошкин районы Адашево авылында туа. Адаш урта мәктәбен тәмамлый, аннары 1968 елда А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтына укырга керә. 1972 елда, А.М. Горький исемендәге Әдәбият институты студенты буларак, «Юл башы» балалар өчен үзенең беренче китабын чыгара.
1973 елдан - Мордва китап нәшрияты мөхәррире, 1974 елдан - әдәби хезмәткәр, проза бүлеге мөхәррире, "Мокша" журналының җаваплы сәркатибе. 2000 елдан - Мордовия Язучылар берлеге идарәсе рәисе урынбасары.
ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы 1977 елдан бирлегән.
Мәктәп елларында ук шигырьләр, хикәяләр яза башлаган, «Мокша» журналында, «Мокшень правда» газетасында басылып чыккан. «Кить ушетксоц» («Юл башы») балалар хикәяләренең беренче прозаик җыентыгы 1972 елда, Әдәбият институтында укыганда чыга.
Китаплар авторы: «Сиянь ракакудня» («Серебряная ракакудня», балалар өчен китап, 1974), «Качаму шобдава» («Дымное утро», 1976), «Ки лангса ломатть» («Кешеләр юлда», 1985), «Вальмафтома куд» («Дом без окон», 2002) һәм башкалар.
Шулай ук драма әсәрләре жанрында да эшли. «Тройцянь карша» («Троица алдыннан»), «Озкс тумоть тарадонза» («Изге имән ботаклары»), «Эх, ломатть, ломатть» («Эй, кешеләр, кешеләр»), «Куйгорож», «Тят, шава, тят сала»(«үтермә, урлама»)», һәм башкалар. Күп кенә әсәрләр буенча Мордва милли театры сәхнәсендә спектакльләр куела, кайберләре рус теленә һәм Россия һәм якын чит ил халыкларының башка телләренә тәрҗемә ителә.
Мордовиядән язучы Татьяна Мокшанова, Евдокия Терёшкина, Тамара Баргова, Татьяна Разгуляева, Ольга Сусорева белән беррәттән Валентина Мишанина «Мордовиянең хатын-кызлар прозасы» авторлары исемлегенә керә.

# Валентина Мишанина
## Сылматлар

* Мишанина Валентина Ивановна 2016 елның 6 март көнендә архивланган. — «Библиотека Мордовской литературы» сайты
# (15693) 1984 SN6

(15693) 1984 SN6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15693) 1984 SN6
## Тарихы

1984 елның 23 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SN6» саналган.
# Эль Чуро, Чуро (Текпан де Галеана)

Эль Чуро, Чуро — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Текпан-де-Галеана муниципалитеты составына керә.

# Эль Чуро, Чуро (Текпан де Галеана)
## Географиясе

Эль Чуро, Чуро Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Чуро, Чуро (Текпан де Галеана)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Чуро, Чуро (Текпан де Галеана)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Поза дел Мачо (Куахиникуилапа)

Поза дел Мачо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Куахиникуилапа муниципалитеты составына керә.

# Поза дел Мачо (Куахиникуилапа)
## Географиясе

Поза дел Мачо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Поза дел Мачо (Куахиникуилапа)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Поза дел Мачо (Куахиникуилапа)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Дөкметаш (Енишеһир)

Дөкметаш (төр. Dökmetaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Василий Лапин

Васили Лапин (рус. Василий Иннокентьевич Лапин, 1823 яки 1825, Пермь, Россия империясе — 11 (23) гыйнвар 1886, Санкт-Петербург, Россия империясе) — балалар язучысы, драматург, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1873), Вилнә реаль училищесы директоры, Вилнә уку округы инспекторы.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Лапин, Василий Иннокентьевич // Русский биографический словарь / мөхәррир Н. Д. Чечулин, М. Г. Курдюмов — СПб: 1914.https://wikidata.org/wiki/Track:Q16668993https://wikidata.org/wiki/Track:Q25866915https://wikidata.org/wiki/Track:Q21175481https://wikidata.org/wiki/Track:Q656https://wikidata.org/wiki/Track:Q4515376https://wikidata.org/wiki/Track:Q1960551
* 1 2 В. Р—в Лапин, Василий Иннокентьевич // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1896.https://wikidata.org/wiki/Track:Q4399298https://wikidata.org/wiki/Track:Q23892928https://wikidata.org/wiki/Track:Q602358https://wikidata.org/wiki/Track:Q19908137https://wikidata.org/wiki/Track:Q24446773https://wikidata.org/wiki/Track:Q656
* 1 2 3 4 5 Сотрудники Российской национальной библиотекиhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q125019793
# Эль Гваябал (Сан Мигел Тотолапан)

Эль Гваябал — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-Тотолапан муниципалитеты составына керә.

# Эль Гваябал (Сан Мигел Тотолапан)
## Географиясе

Эль Гваябал Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Гваябал (Сан Мигел Тотолапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Гваябал (Сан Мигел Тотолапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (4289) Бивако

(4289) Бивако (лат. Biwako) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4289) Бивако
## Тарихы

1989 елның 29 октябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UA2» саналган.
# Кампи (Перуҗа)

Кампи — Италиянең Умбрия төбәге Норча өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампи (Перуҗа)
## Географиясе

Кампи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кампи (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Баруфини (Сондрио)

Баруфини — Италиянең Ломбардия төбәге Тирано өязендә урнашкан торак пункт.

# Баруфини (Сондрио)
## Географиясе

Баруфини Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Баруфини (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иске Калмаш

Иске Калмаш — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452206, ГАТОБК коды — 80256850001.
# GLMN

GLMN (ингл. Glomulin, FKBP associated protein) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Арноштка (Вимперк)

Арноштка (чех. Arnoštka) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Вимперк районында урнашкан авыл.

# Арноштка (Вимперк)
## Географиясе

Мәйданы — 4,319 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 866 метр биеклектә урнашкан.

# Арноштка (Вимперк)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Арноштка (Вимперк)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Арноштка (Вимперк)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 169 |
| 1880 | 173 |
| 1890 | 173 |
| 1900 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 142 |
| 1921 | 136 |
| 1930 | 124 |
| 1950 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 25 |
| 1970 | 19 |
| 1980 | 10 |
| 1991 | 13 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 10 |
| 2011 | 15 |
| 2021 | 6 |
# Кампо ди Карне (Латина)

Кампо ди Карне — Италиянең Лацио төбәге Априлия өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампо ди Карне (Латина)
## Географиясе

Кампо ди Карне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Кампо ди Карне (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шарп (округ, Арканзас)

Шарп — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Аш-Флэт шәһәре.

# Шарп (округ, Арканзас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1868 елда оештырыла.

# Шарп (округ, Арканзас)
## Территориясе

Округ мәйданы 1564 км² тәшкил итә.
# Нәҗип Хәмитов (язучы)

Нәҗип Хәмитов (псевдонимнары Ян Нэз, Нэз Светлый, тулы исеме Нәҗип Вилен улы Хәмитов, рус. Назип Виленович (вариант: Валентинович) Хамитов, укр. Назiп Вiленович Хамiтов) — украин һәм рус фәлсәфәчесе һәм психоаналитигы, язучы. Фәлсәфә фәннәре докторы (1998). Профессор (2007).

# Нәҗип Хәмитов (язучы)
## Тәрҗемәи хәле

1963 елның 17 гыйнварында Киевта туган. Киевның 168- мәктәбен, Киев дәүләт университетының (хәзер Тарас Шевченко исемендәге Милли университет) фәлсәфә факультетын тәмамлаган (1985). Кандидатлык (1992), докторлык (1998) диссертацияләре яклаган.

# Нәҗип Хәмитов (язучы)
## Хезмәт юлы

* «Киев-Могилян академиясе» милли университеты (Киев) профессоры.
* Украина милли фәннәр академиясенең Григорий Сковорода исемендәге фәлсәфә институты фәлсәфи антропология бүлеге әйдәүче фәнни хезмәткәре.
* 1998 елда Һумбольдт исемендәге Берлин университетында метаантропология буенча лекцияләр укый.
* Актуальләштерүче андрогин-анализ һәм психоанализ халыкара ассоциациясе президенты.

# Нәҗип Хәмитов (язучы)
## Фәнни эш юнәлеше

* Ир-ат һәм хатын-кыз арасындагы мөнәсәбәтләрне тирәнтен өйрәнү һәм коррекцияләү (төзәтү) белән шөгыльләнә торган актуальләштерүче андрогин-анализ һәм психоанализ методларын уйлап таба.
* Афоризмотерапия — шәхесне махсус сайлап алынган автор афоризмнары ярдәмендә актуальләштерү методикасын уйлап таба.
* Җенесләрнең фәлсәфәсе һәм психологиясе проблемаларын, психоанализ фәлсәфәсен, мәдәниятнең архетиплары фәлсәфәсе һәм психологиясен, экзистенциаль антропология һәм метаантропологияне өйрәнә.
* Психология һәм фәлсәфәгә караган китаплар, шулай ук фэнтези жанрында язылган романнар авторы. Хатыны Светлана Крылова белән берлектә язылганнары да бар.

# Нәҗип Хәмитов (язучы)
## Китаплары

* «Хатын-кыз һәм ир-ат ялгызлыгы» («Одиночество женское и мужское») (1995),
* «Гадәтилектән котылу: сәнгать тормыш каршылыкларын җиңә» («Освобождение от обыденности: искусство как разрешение противоречий жизни») (1995),
* «Хатын-кыз һәм ир-ат арасындагы чик. Метаантропологиягә кереш» («Пределы мужского и женского. Введение в метаантропологию») (1997),
* «Фәлсәфә тарихы: кеше проблемасы» («История философии: проблема человека») (2000; С.А. Крылова һәм Л.Н. Гармаш белән берлектә),
* «Кеше яшәешендә ялгызлык» («Одиночество в человеческом бытии») (2000),
* «Җенеснең фәлсәфәсе һәм психологиясе» («Философия и психология пола») (2001),
* «Кеше фәлсәфәсе: метафизикадан метаантропологиягә» («Философия человека: от метафизики к метаантропологии») (2002),
* «Ир-ат һәм хатын-кыз сере» («Тайна мужского и женского») (2002),
* «Чибәр хатын-кыз психологиясе» («Психология красивой женщины») (2003; С.А. Крылова белән берлектә) һ.б.
# Можайск районы

Можа́йский райо́ны:
* Можайск районы — Мәскәү өлкәсендә элеккеге район, 2018 елдан шул ук исемдәге муниципаль район урынына — Можайск шәһәр округы.
* Можайск районы (Мәскәү)
# Тюбинген

Тюбинген (алман. Tübingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Тюбинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.