yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# NGC 5574

NGC 5574 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5574
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Стражки (Усти над Лабем)

Стражки (чех. Strážky) — Чехиянең Устецк крае Ústí nad Labem-město районында урнашкан авыл.

# Стражки (Усти над Лабем)
## Географиясе

Мәйданы — 2,982 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 285 метр биеклектә урнашкан.

# Стражки (Усти над Лабем)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стражки (Усти над Лабем)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Стражки (Усти над Лабем)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 533 |
| 1880 | 487 |
| 1890 | 431 |
| 1900 | 446 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 475 |
| 1921 | 459 |
| 1930 | 478 |
| 1950 | 265 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 270 |
| 1970 | 153 |
| 1980 | 137 |
| 1991 | 94 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 127 |
| 2011 | 215 |
| 2021 | 234 |
# Жора де Сус (Орхей)

Жора де Сус (рум. һәм молдав. Jora de Sus ) — Молдова Республикасының Орхей районына караган авыл.
# Домбье (Красноставский повяты)

Домбье — Польшаның Люблин воеводалыгы Жулкевка гминаcында урнашкан авыл.

# Домбье (Красноставский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орланд (Мэн)

Орланд — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Орланд (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Орланд (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 52,87 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Сомельио (Павия)

Сомельио — Италиянең Ломбардия төбәге Бралло-ди-Прегола өязендә урнашкан торак пункт.

# Сомельио (Павия)
## Географиясе

Сомельио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сомельио (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лос Серитос (Калвильо)

Лос Серитос — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Кальвильо муниципалитеты составына керә.

# Лос Серитос (Калвильо)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Серитос (Калвильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Потен-Ожевиль

Потен-Ожевиль (фр. Pautaines-Augeville) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Подгорац (Больевац)

Подгорац (серб. Подгорац ) — Сербиянең Заечар округы Больевац җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Подгорац (Больевац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 312 метр биеклектә урнашкан.

# Подгорац (Больевац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Пицпуль

Пицпуль (алман. Pietzpuhl) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Пицпуль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,09 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 65 метр биеклектә урнашкан.
# Тристено дендропаркы

Трстено арборетумы яки Тристено дендропаркы (Horb. Arboretum Trsteno) - Хорватиядәге дөньядагы иң карт һәм иң борыңгы ботаника бакчасы, Элек Европада иң матур урыннарның берсе саналган. Хорватияның Адриатик ярында бердәнбер арборетум. Трстено районында урнашкан.

# Тристено дендропаркы
## Тарих

Арборетумны XV гасыр ахырында җирле дворян Гоззе гаиләсе төзегән, алар корабль капитаннарыннан сәяхәтләреннән орлыклар һәм үсемлекләр алып килүләрен сораганнар. Арборетумның ачылу вакыты төгәл билгеле түгел, ләкин ул 1492 елда ук булган, арборетумны сугару өчен 15 м озынлыктагы суүткәргеч төзегәннәр. Бу акватория әле дә сакланган. 1948 елда ул Хорватия Фәннәр һәм сәнгать академиясенә тапшырыла һәм дендропарк академия милегендә кала. Дендрарий Иске Дубровницкий республиканың, Далмация һәм Урта диңгез парклары арасында аерым урын алып тора. Ул XV гасырда бакча архитектурасы булган Сарварицадагы паркын да үз эченә алган.
1962 елда дендрарий Тристено саклана торган табигый һәйкәлләр исемлегендә «Ландшафт архитектурасы» һәйкәле буларак теркәлгән. Саклана торган территория 255 000 квадрат метрны били.
1991 елның 2 һәм 3 октябрендә Югославия халык армиясе канонеркалар һәм очкычлар кулланып, дендрарийны яндырып, аның зур өлешен юк итәләр һәм өлешчә зыян китерәләр. Һөҗүмнәр сәбәпле Трестенога шактый зыян килә. Шулай ук, дендрарий 2000 елда корылык вакытында урман янгыны нәтиҗәсендә нык зыян күрә, янгын 120 000 квадрат метр тирәсе паркка зыян китерә.
Трестено үзәк мәйданында урнашкан ике «Көнчыгыш Платан» агачлары — арборетумның горурлыгы булып торалар. Бу агачлар ике катастрофаны кичергән. Алар 500 яшьтән узганнар һәм Европада үскән төрләрнең уникаль үрнәкләре булып саналалар. Борынгы агачларның биеклеге якынча 45 һәм 60 м, кәүсәләренең диаметры 5 м. Хорватиядә 1502 елда Яңарыш чорында төзелгән асыл гаиләнең йорты булган урында күп экзотик үсемлекләр булган парк ачылган.

# Тристено дендропаркы
## Популяр мәдәнияттә

"Престоллар уены" телесериалының өченче һәм дүртенче сезоннарында Дендрарий Трстено Королева Гаванасындагы «Кызыл крепость сарае» бакчалары декорациясе сыйфатында файдаланган.
# Маньё

Маньё (фр. Magnieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.

# Маньё
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,23 км².
# Цирсдорф

Цирсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Холлабрунн округы составына керә.

# Цирсдорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 230 метр биеклектә урнашкан. Зитцендорф-ан-дер-Шмида, Холлабрунн, Хельденберг, Гросриденталь, Хоэнварт-Мюльбах-ам-Манхартсберг һәм Равельсбах коммуналары белән чиктәш.
# Фитионешть (коммуна)

Фитионешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан коммуна.

# Фитионешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 79,45 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 251 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Фитионешть, Чоленешть, Гимичешть, Холбенешть һәм Менестиоара авыллары урнашкан.
# Елово (Радече)

һәм
Елово — Словениянең Радече (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Елово (Радече)
## Географиясе

Мәйданы — 2,44 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 393 метр биеклектә урнашкан.
# Форбах (Баден)

Форбах (алман. Forbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Форбах (Баден)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 131,86 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 332 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Йолүстү (Кызылтепе)

Йолүстү (төр. Yolüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фелчу

Фелчу — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Фелчу (коммуна) коммунасына карый.

# Фелчу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ерцу

Ерцу — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Нуоро провинциясе составына керә.

# Ерцу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 427 метр биеклектә урнашкан. Арцана, Гайро, Озини, Уласаи, Кардеду, Ланузеи, Тертения һәм Виллапутцу коммуналары белән чиктәш.
# Ванцеле (Верона)

Ванцеле — Италиянең Венеция төбәге Риволи-Веронезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Ванцеле (Верона)
## Географиясе

Ванцеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ванцеле (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Доня Студена

Доня Студена (серб. Доња Студена) — Сербиянең Ниш округы Нишка-Баня, Нишау бүлгесе һәм Центральная Сербия җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Доня Студена
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 416 метр биеклектә урнашкан.

# Доня Студена
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.

# Доня Студена
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2011 | 289 | |
# Чулпан Киекбирдина

Киекбирдина Чулпан Әсхәт кызы (12 июль 1976 ел — 29 сентябрь 2015 ел) — җырчы. Башкортстан бәйгеләре лауреаты.

# Чулпан Киекбирдина
## Биографиясе

Чулпан Әсхәт кызы Киекбирдина (Ишкуатова) 1976 елның 12 июлендә Баймак районы Ярмөхәмәт авылында туган. Башлангыч мәктәпне туган авылында тәмамлый. Аннары Баймак интернат-мәктәбендә белем ала. Бала чактан җырчы булырга хыяллана. Ата-анасы җыр-моңга хирыс кешеләр булсалар да, башта Чулпанның җырчы булуына ышанып җитмиләр, аны башка һөнәр сайлауга өндиләр, әммә җырчы булу теләге һәм хыялы аны Уфага юлландыра.
Үзенчәлекле моңлы-колоратуралы сопрано тавыш иясе Чулпан Уфа сәнгать училищесына укырга керә һәм шушы чорда ук җөмһүрият вокалистлары конкурсларында призлы урыннар яулый. Аннары Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтында халык җырлары бүлегендә укый (укытучысы Россия һәм Башкортстанның халык артисты Флүрә Килдиярова). Институттан соң «Ядкәр» фольклор-эстрада төркемендә эшли башлый. Башкорт халкының озын көйләрен һәм шаян җырларын, башкорт композиторларының романсларын һәм арияләрен зур осталык белән башкарган Чулпан «Ядкәр» коллективы өчен үзе бер табыш була. Гомумән, Чулпанны үз репертуарына җитди игътибар бирүе, иҗади багажын сирәк яңгыраган халык җырлары белән баетуы аерып тора. Чулпан югалып барган, күптән яңгырамаган борынгы җырларга өстенлек бирә.
Чулпан Киекбирдина Бөтенроссия инвалидлар җәмгыяте оештырган хәйрия концертларында еш чыгыш ясый, рәхмәт хатлары белән бүләкләнә. Җөмһүрият сәнгать осталары белән Бөтендөнья башкортлары корылтае чараларында актив катнаша.
2015 елдан Чулпан Киекбирдина «Сармат» эстрада төркемендә эшли башлый (җитәкчесе Башкортстан Республикасының халык артисты Радик Вәлмөхәмәтов), җөмһүрият буйлап гастрольләрдә йөри. Яңа коллектив белән Пермь шәһәрендә һәм Әбҗәлил районында оештырылган сабантуйларда катнашып өлгерә.
2015 елда «Урал» мәрхәмәтлек фонды ярдәмендә «Р. И. Продакшн» студиясы төшергән «Бибигөл белән Сәйфелмөлек» дип аталган тарихи-музыкаль фильмы төшерелә (Чулпанның идеясе). Өч башкорт халык җырларына нигезләнеп төшерелгән фильмда «Гарипкол», «Сәйфелмөлек», «Сөйгән яре» дигән халык җырларын Чулпан башкара. Фильм чын вакыйгаларны сурәтли, ХХ гасыр азагындагы — XX гасыр башындагы гади халыкның тормышын чагылдыралар. Фильм II халыкара «Көмеш Акбузат» милли һәм этник кинофильмнар фестиваленә сайланма эшләр исемлегенә керә. Аның сценариен режиссер Айчуак Йомагулов белән видеооператор Рияз Исхаков «Сәефелмөлек» җырының кызганыч сюжетына нигезләп кора. Төп рольләрдә уйнаган Чулпан Киекбирдина, Эльмир Хәйретдинов, Нәркәс Байбулдина белән беррәттән Чулпанның Тимерхан һәм Тамьян исемле уллары да төшкән.
Җырчы үзе тере чакта фильмның презентациясен күреп өлгерми.
2015 елның 29 сентябрендә ачыкланмаган шартларда вафат була. Чулпан Киекбирдина туган авылы Ярмөхәмәттә 2015 елның 1 октябрендә җирләнә.
# Дүлгер (Дөртдиван)

Дүлгер (төр. Dülger) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Дөртдиван илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Матушкина (Сосьва шәһәр округы)

Матушкина (рус. Матушкина) — Свердловск өлкәсенең Сосьва шәһәр округы составына керүче авыл.

# Матушкина (Сосьва шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Матушкина (Сосьва шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Санта Сесилия (Илиятенко)

Санта Сесилия — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ильятенко (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Санта Сесилия (Илиятенко)
## Географиясе

Санта Сесилия Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Санта Сесилия (Илиятенко)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Санта Сесилия (Илиятенко)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Шелби (округ, Айова)

Шелби — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Харлан шәһәре.

# Шелби (округ, Айова)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.

# Шелби (округ, Айова)
## Территориясе

Округ мәйданы 1531 км² тәшкил итә.
# Көязбаш (Авыргазы районы)

Көязбаш — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453483, ГАТОБК коды — 80205804000.

# Көязбаш (Авыргазы районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 618 кешенең яшәве мәгълүм.
# Янувко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Янувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бжозе гминаcында урнашкан авыл.

# Янувко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пацёркова-Воля-Нова

Пацёркова-Воля-Нова — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зволень гминасында урнашкан авыл.

# Пацёркова-Воля-Нова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сермерио (Бреша)

Сермерио — Италиянең Ломбардия төбәге Тремозине өязендә урнашкан торак пункт.

# Сермерио (Бреша)
## Географиясе

Сермерио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сермерио (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сьйог-Сент-Мари

Сьйог-Сент-Мари (фр. Siaugues-Sainte-Marie) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Ракымҗан Кошкарбаев авылы

Ракымҗан Кошкарбаев авылы (каз. Рақымжан Қошқарбаев ауылы) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Ракымҗан Кошкарбаев авылы
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Старынки (Барысавский районы)

Старынки (белар. Старынкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Старынки (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сан Роко (Парма)

Сан Роко — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Буссето өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Роко (Парма)
## Географиясе

Сан Роко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Роко (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Путим

Путим (чех. Putim) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Писек һәм Писек районында урнашкан авыл.

# Путим
## Географиясе

Мәйданы — 10,411891 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 386 метр биеклектә урнашкан.

# Путим
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Путим
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Путим
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 748 |
| 1880 | 831 |
| 1890 | 831 |
| 1900 | 853 |
| 1910 | 766 |
| 1921 | 781 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 763 |
| 1950 | 650 |
| 1961 | 675 |
| 1970 | 592 |
| 1980 | 537 |
| 1991 | 442 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 441 |
| 2014 | 522 |
| 2016 | 531 |
| 2017 | 524 |
| 2018 | 515 |
| 2019 | 534 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 552 |
| 2021 | 543 |
| 2021 | 554 |
| 2022 | 547 |
| 2023 | 566 |
| 2024 | 557 |
# Кавуны

Кавуны (белар. Кавуны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Кавуны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Өрнеккөй (Гүҗе)

Өрнеккөй (төр. Örnekköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гүҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Светач (Смаргонский районы)

Светач (белар. Светач) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Светач (Смаргонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сан-Мигел-ду-Паса-Куатру

Сан-Мигел-ду-Паса-Куатру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Сан-Мигел-ду-Паса-Куатру
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 537,781 км².
# Белардело (Перуҗа)

Белардело — Италиянең Умбрия төбәге Губбио өязендә урнашкан торак пункт.

# Белардело (Перуҗа)
## Географиясе

Белардело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Белардело (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тумыштагы Лебер амаврозы

Тумыштагы Лебер амаврозы челтәркатлауның нәселле дистрофияләр төркеменә карый һәм сабый яки бала чактагы күрү начарлануның иң еш генетик сәбәбеннән гыйбарәт. Генны йөртү начар фаразга ия.
1. Нәселдәнлек төре ген 17p урнашу белән аутосом-рецессивлы.
2. Тумыштан яки туганнан соң сукырлык һәм йөгерек караш белән билгеләнә.
3. Билгеләре күп төрле.
* Яктылыкка бәбәк җавабы юк яки кимегән.
* Бик начар күрүгә карамастан күз төбе башта гадәти була ала.
* Перифериядә хориоретиналь атрофия чыганаклары һәм бөртеклелек таралуы хас.
* Уртача чагылган пигментлы ретинопатия белән артериоляр тамырларның тараюы (рәс. 18.15а).
* Макуланың чагылган пигментациясе (рәс. 18.15б).
* Макуланың колобома сыман атрофиясе (рәс. 18.15в).
* Башка табылдыкларга КНД элевациясе, «тоз белән борыч» төрендәге ретинопатия, таралган ак таплар һәм «үгез күзе» төрендәге макулопатия керә.
* Окуло-дигиталь синдром, бу очракта баланың күзне даими ышкуы өчен орбиталь майның резорбциясе нәтиҗәсендә энофтальмга китерә (рәс. 18.15г).
4. Күзнең катнаш патологиясенә кылыйлык, гиперметропия, кератоконус, кератоглобус һәм катаракта керә.
5. ЭРГ, кагыйдә буларак, күз төбенең гадәти халәтендә дә теркәлми.
6. Катнаш системалы патологиягә акыл какшаулары, колакка катылык, эпилепсия, бөер һәм ҮНС аномалияләре, сөяк системасы үсешенең гариплеге һәм эндокрин системасы какшаулары керә.
# Девети Май

Девети Май (серб. Девети Мај) — Сербиянең Ниш округы Ниш җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Девети Май
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Девети Май
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Масерье Рьела (Беневенто)

Масерье Рьела — Италиянең Кампания төбәге Камполаттаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерье Рьела (Беневенто)
## Географиясе

Масерье Рьела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Масерье Рьела (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Решетникова (Туринская Слобода районы)

Решетникова (рус. Решетникова) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.

# Решетникова (Туринская Слобода районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Решетникова (Туринская Слобода районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), татарлар (10%).
# Томбой-Се (Вэнуй-Еуо кушылдыгы)

Томбой-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вэнуй-Еуо елгасының сул ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.

# Томбой-Се (Вэнуй-Еуо кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300044676
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304467
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Чичиголиз (Удине)

Чичиголиз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Пульферо өязендә урнашкан торак пункт.

# Чичиголиз (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эйморита (Оклахома)

Эйморита — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эйморита (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Эйморита (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,656547 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 368 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Малатовки

Малатовки (белар. Малатоўкі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Малатовки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сарайҗык (Сушеһри)

Сарайҗык (төр. Saraycık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хидака (Сайтама)

Хидака (яп. 日高市) — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.

# Хидака (Сайтама)
## Тарихы

Хидака шәһәре 1991 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.

# Хидака (Сайтама)
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 55454 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1167 кеше тәшкил иткән.

# Хидака (Сайтама)
## Географиясе

Шәһәр территориясе 47.50 км² тәшкил итә.
# Йолүстү (Арсин)

Йолүстү (төр. Yolüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Штайнсдорф

Штайнсдорф (алман. Steinsdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Штайнсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 метр биеклектә урнашкан.