yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (13871) 2635 P-L

(13871) 2635 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13871) 2635 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2635 P-L» саналган.
# Пируг

Пируг — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стромец гминасында урнашкан авыл.

# Пируг
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фәсәхов

Фәсәхов, Фәссәхов, Фәссахов — фамилия.
* Касыйм Фәсәхов (1930-), язучы, публицист.
* Нил Фәсәхов (1932-), спортчы (баскетбол), ССРБ атказанган спорт остасы, ССРБ, дөнья (1960) чемпионы.
* Фәйзеләхәт Фәсәхов (1941-), кошчылык фабрикасы директоры (Чистай районы).
# Симан-Диас

Симан-Диас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.

# Симан-Диас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 559,615 км².
# Яр-Яха (Пяку-Пур кушылдыгы)

Яр-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Пяку-Пур елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Яр-Яха (Пяку-Пур кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300057084
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305708
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Владыкинка

Владыкинка (каз. Владыкинка) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Владыкинка
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Катело (Месина)

Катело — Италиянең Сицилия төбәге Джойоза-Мареа өязендә урнашкан торак пункт.

# Катело (Месина)
## Географиясе

Катело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Катело (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пайпертон (Теннесси)

Пайпертон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Пайпертон (Теннесси)
## Тарихы

Пайпертон шәһәре елда нигезләнгән.

# Пайпертон (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 70,745741 км², 70,719579 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Үмәр Мәүлиханов

Үмәр Мәүлиханов (рус. Умяр Мавлиханов) – СССРның данлыклы спортсмен-кылыччысы. Атказанган спорт остасы (1964). РСФСР атказанган тренеры (1975).

# Үмәр Мәүлиханов
## Тәрҗемәи хәле

1937 елда Мәскәүдә дөньяга килә. Ата-анасы башкалага Горький өлкәсенең Мәдәнә авылыннан күчеп килгәннәр.
1958 елдан алып 1968 елга кадәр СССР җыелма командасында. Рим Олимпия уеннарында катнашучы. Токиодагы һәм Мехикодагы уеннарда команда турнирында җиңүче. 1964 еллар уеннарында шәхси турнирда бронза медаль иясе.
Шулай ук команда турнирында 1965, 1967, 1969 елларда Дөнья чемпионы, 1958, 1961, 1963, 1966 елларда көмеш призер, 1959, 1962 елларда бронза иясе. 1967, 1968, 1970 елларда ЦСКА составында Европа кубогы иясе. 1963, 1967, 1968 елларда шәхси һәм команда турнирларында СССР чемпионы.
1975 елда Мәскәү җиңел сәнәгатьнең технологик инстиуттын тәмамлый.
1999 елның августында Мәскәүдә, диабет авыруыннан дөнья куя.

# Үмәр Мәүлиханов
## Әдәбиятта

Контрапункт», Татьяна Любецкая. Роман
# Хатакешвара

Хатакешвара Лингаят яки Вира Пашупата культында табыныла торган Шива Ходаеның формасы. Хатакешварага Шрисайламда багышанган гыйбадәтханә бар һәм Һиндстанның Деккан төбәгендә тагын бик күп шундый гыйбадәтханәләр бар.
# Перахрэсце (Ляхавицкий районы)

Перахрэсце (белар. Перахрэсце) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.

# Перахрэсце (Ляхавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Кастане (Тарн)

Кастане (фр. Castanet) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Кастане (Тарн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,21 км².
# Франопаль (Мёрский районы)

Франопаль (белар. Франопаль) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Франопаль (Мёрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Тау ягы чуаш авыллары (Татарстан)

Тау ягы чуаш авыллары - монда сүз Татарстанның (Татарстан Республикасында) Иделнең уң як ярында урнашкан чуваш авыллары турында бара. Төп елга - Зөя. Шулай итеп, авыллар да, нигездә, әлеге елга бассейнында урнашкан. Шуңа да карамастан, аларның кайберләре бассейннан читтә дә урнашкан. Чүпрәле районының көнбатыш чигендә урнашкан авыллар Зөя бассейнына карамый. Кайбер авыллар милли состав буенча катнаш булырга мөмкин.
Чүпрәле районында 25 чуаш авылы һәм бер катнаш авыл, Буа районында 28 чуаш, Апас районында 2 чуаш, 2 катнаш, Кайбыч районында 3 чуаш, 4 катнаш, Югары Ослан районында 7 чуаш, 1 катнаш, Тәтеш районында 22 чуаш, Яшел Үзән районында 1 чуаш авылы урнашкан.
# Денмарк (Мэн)

Денмарк — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Денмарк (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1807 елда нигезләнгән.

# Денмарк (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 49,93 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 134 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Горощице

һәм
Горощице — Польшаның Люблин воеводалыгы Долхобычув гминаcында урнашкан авыл.

# Горощице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карагай (Атырау өлкәсе)

Карагай (каз. Қарағай) — Казакъстанның Атырау өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Карагай (Атырау өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бозко Мезола (Ферара)

Бозко Мезола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Мезола өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко Мезола (Ферара)
## Географиясе

Бозко Мезола Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бозко Мезола (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Одобеляк

Одобеляк (чирм. Одывлак, рус. Одобеляк) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Одобеляк
## Сәгать поясы

Одобеляк Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Одобеляк
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,8%), руслар (4,2%).
# Ла-Бальм-де-Сийиньи

Ла-Бальм-де-Сийиньи (фр. La Balme-de-Sillingy) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-1 кантонына карый.

# Ла-Бальм-де-Сийиньи
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,51 км².
# (234) Барбара

(234) Барбара (лат. Barbara) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (234) Барбара
## Тарихы

1883 елның 12 августында К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# (19663) Rykerwatts

(19663) Rykerwatts — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19663) Rykerwatts
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RU133» саналган.
# Зорленцу-Маре

Зорленцу-Маре — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. Зорленцу-Маре (коммуна) коммунасына карый.

# Зорленцу-Маре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 203 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гроздёво

Гроздёво — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. Долни-Чифлик җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Гроздёво
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 30 метр биеклектә урнашкан.
# Бахио де Болас Бланкас (Леон)

Бахио де Болас Бланкас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Бахио де Болас Бланкас (Леон)
## Географиясе

Бахио де Болас Бланкас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Бахио де Болас Бланкас (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Бахио де Болас Бланкас (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Тутлуҗа (Алаҗа)

Тутлуҗа (төр. Tutluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Алаҗа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шиндриё

Шиндриё (фр. Chindrieux) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бюже-Савуайар кантонына карый.

# Шиндриё
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,42 км².
# Нью-Ульм (Миннесота)

Нью-Ульм — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Нью-Ульм (Миннесота)
## Тарихы

Нью-Ульм шәһәре 1854 елда нигезләнгән.

# Нью-Ульм (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 26,226722 км², 26,562396 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Менетреоль-су-Ватан

Менетреоль-су-Ватан (фр. фр. Ménétréols-sous-Vatan һәм фр. Ménétréol) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Казчина Роеро (Кунео)

Казчина Роеро — Италиянең Пьемонт төбәге Кунео өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Роеро (Кунео)
## Географиясе

Казчина Роеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Роеро (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Антелья

Антелья (кат. Antella) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Антелья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 17,6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 44 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Акбаш (мәгънәләр)

Акбаш – Астралылар гаиләсеннән күпеллык чәчәкле үсемлекләр ыруы.

# Акбаш (мәгънәләр)
## Русия

| Татарстан | Акбаш – Татарстан Республикасының Ютазы районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы – село (федераль классификатор буенча). |
| Пермь крае | Акбаш – Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Хәзерге статусы – село (федераль классификатор буенча). Өчмәче авыл җирлегенә карый. |
# Ийосинго, Вентанас Ийосинго (Олинала)

һәм
Ийосинго, Вентанас Ийосинго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Olinalá муниципалитеты составына керә.

# Ийосинго, Вентанас Ийосинго (Олинала)
## Географиясе

Ийосинго, Вентанас Ийосинго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ийосинго, Вентанас Ийосинго (Олинала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ийосинго, Вентанас Ийосинго (Олинала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Боиска-Колёния (Мазовия воеводалыгы)

Боиска-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы Солец-над-Вислон гминасында урнашкан авыл.

# Боиска-Колёния (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барич (Голубац)

Барич (серб. Барич ) — Сербиянең Браничево округы Голубатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Барич (Голубац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.

# Барич (Голубац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Павулле (Чашницкий районы)

Павулле (белар. Павулле) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Павулле (Чашницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (8141) Николаев

(8141) Николаев (лат. Nikolaev) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8141) Николаев
## Тарихы

1982 елның 20 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SO4» саналган.
# Муаян (Мёрт һәм Мозель)

Муаян, Муайен (фр. Moyen) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Муаян (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,57 км².
# Җахы (Эрегли)

Җахы (төр. Cahı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Өзалан (Никсар)

Өзалан (төр. Özalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Азимут (геодезия)

Азимут (билгеләнеше: «Аз» яки «Az») - геодезия фәнендә төньякка юнәлеш һәм билгеле бер предметка юнәлеш арасында булган почмак. Ул 0° - 360° градуслар арасында үлчәнә. Компас ярдәмендә магнит меридианын табу бик җиңел.
Шулай ук кара:
* Геодезия
* Компас
# Кавуклу (Бор)

Кавуклу (төр. Kavuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Бор илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Трентон (Мэн)

Трентон — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Трентон (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Трентон (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 28,39 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Монтесито (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Эль Монтесито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Эль Монтесито (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Эль Монтесито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Монтесито (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Монтесито (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чернице (Подлясье воеводалыгы)

Чернице — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кольно гминасында урнашкан авыл.

# Чернице (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эпли

Эпли (фр. Éply) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Эпли
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,17 км².
# Пенчин (Простейов)

Пенчин (чех. Pěnčín) — Чехиянең Оломоуц крае Простеёв һәм Q89192451? районында урнашкан авыл.

# Пенчин (Простейов)
## Географиясе

Мәйданы — 5,316553 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 334 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Пенчин (Простейов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пенчин (Простейов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Пенчин (Простейов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 822 |
| 1880 | 917 |
| 1890 | 967 |
| 1900 | 1007 |
| 1910 | 937 |
| 1921 | 963 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 941 |
| 1950 | 857 |
| 1961 | 846 |
| 1970 | 782 |
| 1980 | 751 |
| 1991 | 728 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 723 |
| 2014 | 755 |
| 2016 | 760 |
| 2017 | 749 |
| 2018 | 753 |
| 2019 | 757 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 742 |
| 2021 | 750 |
| 2021 | 733 |
| 2022 | 766 |
| 2023 | 768 |
| 2024 | 755 |
# Бучинишу (коммуна)

Бучинишу — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.

# Бучинишу (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 26,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бучинишу һәм Бучинишу-Мик авыллары урнашкан.
# Олы Пунгул

Олы Пунгул — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сямжена елгасының сул ярына тамагыннан 32 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 70 км.

# Олы Пунгул
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100112103000005801
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000580
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Җовагало (Маса-Карара)

Җовагало — Италиянең Тоскана төбәге Трезана өязендә урнашкан торак пункт.

# Җовагало (Маса-Карара)
## Географиясе

Җовагало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Җовагало (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 7840

NGC 7840 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7840
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Грюнау-им-Альмталь

Грюнау-им-Альмталь — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Гмунден округы составына керә.

# Грюнау-им-Альмталь
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 528 метр биеклектә урнашкан. Гмунден, Шарнштайн, Штайнбах-ам-Циберг, Михельдорф (Югары Австрия), Клаус-ан-дер-Пихрнбан, Хинтерштодер, Грундльзе (община), Альтаусзе һәм Эбензе-ам-Траунзе коммуналары белән чиктәш.
# Касымлар (Кызылҗаһамам)

Касымлар (төр. Kasımlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Иокур-Бюссю

Иокур-Бюссю (фр. Yaucourt-Bussus) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Тюзи (Югары Савойя)

Тюзи (фр. Thusy) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Рюмийи кантонына карый.

# Тюзи (Югары Савойя)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,81 км².
# Фазлыйәхмәтов

Фазлыйәхмәтов ― фамилия.
* Азат Фазлыйәхмәтов (1967), шагыйрь, радиожурналист, БР атказанган матбугат һәм массакүләм мәгълүмат хезмәткәре (2015).
* Ришат Фазлыйәхмәтов (1989), җырчы, «Мәдәнияттәге казанышлар өчен» күкрәк билгесе иясе (2023).
# Алматы үзәк мәчете

* Ислам порталы
Алматы үзәк мәчете (каз. Almaty ortalyq meshiti) — Казакъстанның Алматы шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе, җәмигъ мәчет. Алматы Верный исеме белән аталган чордагы (1867—1921) Татар мәчете нигезендә төзелгән. Дини архитектура һәйкәле.

# Алматы үзәк мәчете
## Тарих

    Төп мәкалә: Казакъстанда ислам
Җидесу өлкәсенең Верный (Алматының 1867—1921 еллардагы исеме) өлкә шәһәре Алма-Ата станицасы, Алма-Ата выселкасы, Татар бистәсе, Яңа шәһәр (Верный) кварталларыннан торган. 1890 елда Татар бистәсендә яшәүче татарлар шәһәрдә беренче мәчетне — Татар мәчетен төзегән.
1930-елларда милли азчылыклар өчен клуб булып хезмәт иткән, сугыштан соң универсам төзегәндә сүтелгән Татар мәчете урнашкан урында 1993 елда шәһәрнең үзәк мәчетенә нигез салынган. Төзелеш эшләре 1999 елда гына тәмамланган. Проектның авторлары: архитекторлар С. К. Баймагамбетов, Ж. Н. Шарапиев, К. Жарылганов; конструктор К. Р. Толебаев.

# Алматы үзәк мәчете
## Тасвирлама

Ишегалды территориясе 0,95 га тәшкил итә. Бер үк вакытта якынча 7 000 кеше намаз укый ала. Мәчет бинасы — гөмбәзле, манаралы, көнчыгыштан көнбатышка сузылган туры почмаклыктан гыйбарәт. Диварлары тыштан ак мәрмәр белән тышланган. Бинаның төп гөмбәзенең биеклеге 36 метр, диаметры 20 метр. Манараның биеклеге 47 метр.
Башта мәчет гади зәңгәр гөмбәзле булган. 2006 елда төп гөмбәзне үсемлек орнаменты булган керамик плитә белән, 2010—2011 елларда алтын пластиналар белән каплаганнар.
2003 елда Казакъстан почтасы үзәк мәчет сурәте белән бәясе 50 теңге булган марка чыгарган.
2006 елның 22 декабрендә Казакъстан милли банкы үзәк мәчет сурәте белән 500 теңге кыйммәтле көмеш акча чыгарган.
# Грытуны

Грытуны (белар. Грытуны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Грытуны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Карталтепе (Байрампаша)

Карталтепе (төр. Kartaltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Байрампаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тетлахко (Копалильо)

Тетлахко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Копалильо муниципалитеты составына керә.

# Тетлахко (Копалильо)
## Географиясе

Тетлахко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тетлахко (Копалильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тетлахко (Копалильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Липнички Шор

Липнички Шор (серб. Липнички Шор) — Сербиянең Мачва округы Лознитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Липнички Шор
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 109 метр биеклектә урнашкан.

# Липнички Шор
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Наяк

Наяк (фр. Nailhac) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Фонтевро-л'Аббе

Фонтевро-л'Аббе (фр. Fontevraud-l'Abbaye һәм фр. Fontevrault-l'Abbaye) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Марцари (Виченца)

Марцари — Италиянең Венеция төбәге Брольяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Марцари (Виченца)
## Географиясе

Марцари Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марцари (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.