yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мирче

һәм
Мирче — Польшаның Люблин воеводалыгы Мирче гминаcында урнашкан авыл.

# Мирче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сокулки (Олецкий повяты)

Сокулки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Ковале-Олецке гминасында урнашкан авыл.

# Сокулки (Олецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хадсон (округ, Нью-Джерси)

Хадсон — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джерси-Сити шәһәре.

# Хадсон (округ, Нью-Джерси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1840 елда оештырыла.

# Хадсон (округ, Нью-Джерси)
## Территориясе

Округ мәйданы 122 км² тәшкил итә.
# Казанка (Болгария)

Казанка — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Стара-Загора җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Казанка (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 474 метр биеклектә урнашкан.
# Афонатора (Салерно)

Афонатора — Италиянең Кампания төбәге Казалетто-Спартано өязендә урнашкан торак пункт.

# Афонатора (Салерно)
## Географиясе

Афонатора Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Афонатора (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тереза Ана

Тереза Ана (тулы исеме Калькутталы Тереза Ана, тормышта исеме – Агнес Гонда Бояджиу, алб. Agnesё Gonxhe Bojaxhiu) – католик монахиня, ярлыларга һәм авыруларга ярдәм белән шөгыльләнүче «Мәхәббәтт Миссионеркасы Сеңелләре» исемле хатын-кыз монахлар конгрегациясенә нигез салучы. Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты. Католик Чиркәү тарафыннан 2003 елда беатификләштерелгән (әүлия дип санала), 2016 елда изге итеп канунлаштырыла.
1997 елда АКШның иң югары бүләге – Конгрессның Алтын медале белән бүләкләнгән.

# Тереза Ана
## Биография

Тереза Ана 1910 елның 26 августында Скопье шәһәрендә, албанлылар гаиләсендә туа.
18 яшендә ул Ирландия китә һәм «Лоретоның ирланд сеңелләре» монах орденына керә. 1931 елда монахиня була һәм Тереза исемен ала. Озакламый орден аны Калькуттага җибәрә. Монда ул 20 елга якын изге Мария кызлар мәктәбендә укыта. 1946 елның 10 сентябрендә Тереза орденнан Калькуттаның ярлыларына һәм авыруларына ярдәм итәргә рөхсәт ала, ә 1948 елда шунда «Мәхәббәт Миссионеркасы Сеңелләре» монах конгрегациясен төзи. Оешма милләткә яки дингә карамыйча, ярлылар һәм каты авырулар өчен , мәктәпләр, приютлар, хастаханәләр ачу өстендә эшли.
1965 елда монах конгрегацияcенең эшчәнлеге Һиндстаннан читтә дә дәвам итә, хәзерге вакытта аның дөньяның 111 илендә 400 бүлеге һәм 120 илдә 700 шәфкатьлелек йорты бар.
1973 елда Тереза Анага Диндәге прогресс өчен Темплтон премиясен тапшыралар, ул премиянең беренче лауреаты була.
1979 елда аңа «Бәлагә юлыккан кешегә ярдәм итүдә эшчәнлеге өчен» Тынычлык өчен Нобель премиясе бирелә.
1983 елда Римда, Рим папасы Иоанн Павел II белән очрашу вакытында Тереза Ананың йөрәк өянәге була. 1989 елгы икенче өянәктән соң ул кардиостимулятор ала. 1991 елда Мексикада пневмония белән көрәштән соң, ул йөрәк белән тагын да ныграк авырый. Бу вакытта ул орден җитәкчелегеннән китәргә тели, әмма монахинялар яшерен тавыш бирүдә каршы киләләр.
1996 елда Тереза Ана каты авырый башлый, 1997 елның 13 мартында үзеннән җитәкче вазифаларын төшерә. Ул 1997 елның 5 сентябрендә вафат була. 2003 елның октябрендә ул беатификләштерелгән, ягъни әүлияләр рәтенә кертелгән. 2016 елның сентябрендә изге итеп канунлаштырыла.

# Тереза Ана
## Бүләкләр

* «Лотос хуҗабикәсе» исемле Һинд ордены (1963)
* Тынычлык буенча Нобель премиясе (1979)
* Президент Азатлык Медале (1985) һ.б.

# Тереза Ана
## Cылтамалар

* Тереза Анага багышланган сайт 2020 елның 23 март көнендә архивланган. (рус.)
* Тереза Ана. Тормыш тарихы 2020 елның 23 март көнендә архивланган. (рус.)
* Тереза Ана. Өземтәләр 2020 елның 23 март көнендә архивланган. (рус.)
* Тереза Ана. Аз билгеле фактлар 2020 елның 23 март көнендә архивланган. (рус.)
* Нобель премиясе сайтында сәхифә (ингл.)
* Тереза Ана турында фильм (ингл.)
# Сүмбүллү (Һендек)

Сүмбүллү (төр. Sümbüllü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Корсен

Корсен (фр. Corsaint) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.

# Корсен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20.37 км².
# Гожице-Велики

һәм
Гожице-Велики — Польшаның Великопольское воеводалыгы Острув-Велькопольский гминасында урнашкан авыл.

# Гожице-Велики
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 991 (сан)

991 (тугыз йөз туксан бер) - 990 белән 992 арасындагы натураль сан.

# 991 (сан)
## Математикада

* 991 — өч урынлы так сан.
* 991 санның цифрлар суммасы — 19.
* 991 санның цифрлар тапкырчыгышы — 81.
* 991 санның квадраты — 982081.

# 991 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 991 ел
* 991 ел (б. э. к.)
* Юникодта 03DF₁₆ — «ϟ» символның коды.
# Заполье (Опарино районы)

Заполье (рус. Заполье) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.

# Заполье (Опарино районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Заполье (Опарино районы)
## Сәгать поясы

Заполье (Опарино районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Заполье (Опарино районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Генҗек (Деребуҗак)

Генҗек (төр. Gencek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Деребуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Стадаляны

Стадаляны (белар. Стадаляны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.

# Стадаляны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гоби (Пяченца)

Гоби — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Боббио өязендә урнашкан торак пункт.

# Гоби (Пяченца)
## Географиясе

Гоби Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гоби (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гайнанов

Гайнанов — фамилия.
* Сәйделәбрар Гайнанов (1911—1982), металлург, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
* Рашат Гайнанов (1925—1990), әдәбият белгече, текстолог, тәрҗемәче.
* Риф Гайнанов (1958—2009), спортчы (грек-рим көрәше), РФ атказанган тренеры (1991).
* Хаҗип Гайнанов (1931—), инженер-механик, профессор, РСФСР Дәүләт премиясе лауреаты (1990).
# Карбонерас

Карбонерас (исп. Carboneras) — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Карбонерас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 95,46 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Элламаа (Кеһтна)

Элламаа (эст. Ellamaa) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Парамбу

Парамбу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Парамбу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2303,402 км².
# NGC 3564

NGC 3564 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3564
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Каракойтас

Каракойтас (каз. Қарақойтас) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Каракойтас
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Kinder

Kinder (Cannabis), Kinderçälär ğäilälegennän beryıllıq ülän ıruğı. Tatarstanda çäçüle kinder süs häm may birä torğan üsemlek bularaq igelä. Narkotik bularaq, 1970. yıllardan çäçelmi.
# Караманлы (Оникишубат)

Караманлы (төр. Karamanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сомали ярымутравы

Сомали (Африка мөгезе, амх. የአፍሪካ ቀንድ yäafrika qänd, гарәп. القرن الأفريقي‎ al-qarn al-'afrīqī, сомал. Geeska Afrika, оромо Gaaffaa Afriikaa, тигринья ቀርኒ ኣፍሪቃ) — Көнчыгыш Африкадагы ярымутрау. Төньякта Һинд океанының Гадән култыгы, көньякта Һинд океаны сулары белән юыла.
Җир йөзенең зур өлеше — киртләчле плато, төньякта таулар бар (иң биек ноктасы 2406 м).
Климаты — субэкваториаль, төньята тропик. Еллык явымнар саны 100— 600 мм. Елгалар фасыллы. Яр буе өлеше чүл, акацияле ярымчүл, үзәк өлеше коры саванналардан гыйбарәт. Елга үзәннәрендә урманнар бар. Ярымутрауда Сомали, Җибути вә Хәбәшстанның көнчыгыш өлеше урнашкан.
# Гран-Куронн

Гран-Куронн (фр. Grand-Couronne һәм фр. La Réunion) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# TMEM189

TMEM189 (ингл. Plasmanylethanolamine desaturase 1) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Колбеная

Колбеная — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сайга елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Колбеная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400312115200022343
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202234
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Дульск (Свецкий повяты)

Дульск — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Джицим гминаcында урнашкан авыл.

# Дульск (Свецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Денёй-ле-Шантель

Денёй-ле-Шантель (фр. Deneuille-lès-Chantelle һәм фр. Deneuille) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Доманьшевци

Доманьшевци — Словениянең Шаловци (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Доманьшевци
## Географиясе

Мәйданы — 11,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 252,1 метр биеклектә урнашкан.
# Голомб-Колёния

Голомб-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы Михув гминаcында урнашкан авыл.

# Голомб-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Югары Кече Сернур

Югары Кече Сернур (чирм. Чемей почиҥга, рус. Верхний Малый Сернур) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.

# Югары Кече Сернур
## Сәгать поясы

Югары Кече Сернур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Кече Сернур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Шато-Порсьен

Шато-Порсьен (фр. Château-Porcien) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Шато-Порсьен кантонына карый.

# Шато-Порсьен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17.31 км².
# Каменни Уезд (Ржокицани)

Каменни Уезд (чех. Kamenný Újezd) — Чехиянең Пльзень крае Рокицани һәм Рокицани районында урнашкан авыл.

# Каменни Уезд (Ржокицани)
## Географиясе

Мәйданы — 7,71387 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378 метр биеклектә урнашкан.

# Каменни Уезд (Ржокицани)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Каменни Уезд (Ржокицани)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Каменни Уезд (Ржокицани)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 639 |
| 1880 | 648 |
| 1890 | 656 |
| 1900 | 647 |
| 1910 | 741 |
| 1921 | 821 |
| 1930 | 740 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 678 |
| 1961 | 684 |
| 1970 | 687 |
| 1980 | 650 |
| 1991 | 597 |
| 2001 | 625 |
| 2011 | 687 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 720 |
| 2016 | 751 |
| 2017 | 789 |
| 2018 | 815 |
| 2019 | 837 |
| 2020 | 848 |
| 2021 | 859 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 858 |
| 2022 | 881 |
| 2023 | 921 |
| 2024 | 961 |
# Сент-Апполинар

Сент-Апполинар (фр. Saint-Appolinard) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Сюд-Грезиводан кантонына карый.

# Сент-Апполинар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,67 км².
# Абеян

Абеян (фр. Abeilhan) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Манастирца

Манастирца — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Попово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Манастирца
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 метр биеклектә урнашкан.
# Дербент (Бафра)

Дербент (төр. Derbent) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Доштат

Доштат — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Доштат (коммуна) коммунасына карый.

# Доштат
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Шампе (Югары Сона)

Шампе (фр. Champey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Шампе (Югары Сона)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,30 км².
# Алканена

Алканена (порт. Alcanena) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Сантарен округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Алканена
## Тарихы

Шәһәр 1914 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Рибатежу провинциясенә караган.

# Алканена
## Географиясе

Мәйданы — 127,33 ± 0,01 км². Муниципалитет составына Бугальюш, Монсанту (Алканена), Минде, Мойташ-Венда, Alcanena e Vila Moreira, Malhou, Louriceira e Espinheiro һәм Серра-де-Санту-Антониу фрегезияләре керә.
# Сүләнке

Сүләнке (Солянка) — Әстерхан өлкәсенең Нариман районында урнашкан торак пункт.

# Сүләнке
## Сәгать поясы

Сүләнке Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сүләнке
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 55,2%, урыслар — 20,6%, казакълар — 16,6%.
# Лаартса

Лаартса (эст. Laartsa) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Галинур Мөлеков

Мөлеков Галинур Мөхәррәм улы (рус. Мулюков Галинур Мухаррямович; 1 ноябрь 1949 ел) — галим-иктисадчы, ССРБ-ның фирка һәм хуҗалык эшлеклесе. 1982 елдан КПСС-ның Авыргазы район комитеты секретаре, 1985 елдан — КПСС‑ның Стәрлебаш район комитетының 1‑нче секретаре, 1990 елдан — КПСС-ның Башкортстан өлкә комитеты секретаре; 1991-2007 елларда — «Башсельстрой» җәмгыятенең генераль директоры. Башкорт АССР-ының 12‑нче чакырылыш Югары Советы һәм Башкортстан Республикасының 1‑нче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты. Икътисад фәннәре докторы (2001), профессор (2005). Башкортстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1992), Россия Федерациясенең хөрмәтле төзүчесе (1999). «Мактау Билгесе» ордены кавалеры (1981). Авыргазы районының мактаулы гражданины.

# Галинур Мөлеков
## Биографиясе

Галинур Мөхәррәм улы Мөлеков 1949 елның 1 ноябрендә Башкорт АССР-ының Авыргазы районы Яңа Карамалы авылында туган. Милләте татар, югары белемле — 1972 елда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган.
Хезмәт юлын 1972 елда институтны тәмамлагач «Авыргазы» колхозында баш инженер булып башлый. Ары Авыргазы районы «Сельхозтехника» берләшмәсендә управляющий булып эшли.
1982-1985 елларда Авыргазы райкомында икенче секретарь 1985-1990 елларда КПСС-ның Стәрлебаш райкомында беренче катиб. 1990-1991 елларда КПСС-ның Башкортстан өлкә комитетында икенче сәркатиб. 1991 елдан «Башкирагропромстрой» берләшмәсе начальнигы.
Стәрлебаш районы, 250-нче Яшергән сайлау округынан 1990 елның 11 октябрендә БАССР-ның ун икенче чакырылыш Югары Советының өченче сессиясендә республиканың дәүләт суверенитеты турында Декларация кабул иткән Башкорт АССР-ының 12-се чакырылыш Югары Советы депутаты. Башкортстан Югары Советының азык һәм аграр мәсьәләләр буенча комиссия әгъзасы.

# Галинур Мөлеков
## Мактаулы исемнәре

* «Мактау Билгесе» ордены,
* Авыргазы районының мактаулы гражданины.
# (6009) Yuzuruyoshii

(6009) Yuzuruyoshii (лат. Yuzuruyoshii) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6009) Yuzuruyoshii
## Тарихы

1990 елның 24 мартында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 FQ1» саналган.
# Гералд (Калифорния)

Гералд — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гералд (Калифорния)
## Географиясе

Гералд халык санын алу урыны мәйданы — 20,463992 км², 20,464012 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 Фут биеклектә урнашкан.
# Монтекуко (Анкона)

Монтекуко — Италиянең Марке төбәге Санта-Мария-Нуова өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтекуко (Анкона)
## Географиясе

Монтекуко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтекуко (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Әшет

Ашыт — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452948, ОКАТО коды — 80237840002.
# Дындовский Таз

Дындовский Таз — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының уң ярыннан 1245 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 106 км.

# Дындовский Таз
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300063488
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306348
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Холуница

Холуница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.

# Холуница
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300312111100034921
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103492
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# 970 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 970 — Милади тәкъвим буенча X гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 970 — безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
* 970 — сан.
# Дөвмекая (Байбурт)

Дөвмекая (төр. Dövmekaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Леунеле

Леунеле — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Симбурешть (коммуна) коммунасына карый.

# Леунеле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пар ат (шигырь)

«Пар ат» — Габдулла Тукай тарафыннан 1907 елда язылган шигырь.

# Пар ат (шигырь)
## Тарих

Шигырь беренче тапкыр «Фикер» газетасының 1907 ел 6 май санында һәм «Әл-гасрел җәдит» журналының шул ук елгы 25 май санында басылган һәм соңыннан «3 нче дәфтәргә» кертелгән.
Казанга килгәч, Габдулла Кариевка язган хатында (1907, 30 декабрь) Тукай:
* ... мин дә менә, Казанны вә туган җирем булган Казан арты авылларын күреп, күп гыйбрәтләр вә хиссиятләр алдым. Мин хәзер Казанда инде. Уральскидә вакыт шуны сөйли-сөйли авыз суларым кибеп бетдеге вә шунда бару хакында шигырьләр яздыкым Казанда инде!
дип шатлана. Болай дигәндә ул, әлбәттә, Җаекта язылган шушы «Пар ат» шигырен күз алдында тота.
«Фикер»дән алып, шигырьне «Нур» газетасы басып чыгара, укучыларына халык телендә язылган әдәбиятыбызны баетучы иң уңышлы шигырь дип тәкъдим итә.

# Пар ат (шигырь)
## Шигырь

* Пар ат
* Җиктереп пар ат, Казанга туп-туры киттем карап;
* Чаптыра атларны кучер, суккалап та тарткалап.
* Кич иде. Шатлык белән нурлар чәчеп ай ялтырый;
* Искән әкрен җил белән яфрак, агачлар калтырый.
* һәр тараф тын. Уй миңа тик әллә ни җырлый, укый;
* Нәрсәдәндер күз эленгән һәм тәмам баскан йокы.
* Бер заман ачсам күзем, бер төрле яп-ят кыр күрәм;
* Аһ, бу нинди айрылу? Гомремдә бер тапкыр күрәм.
* Сау бул инде, хуш, бәхил бул, и минем торган җирем,
* Мин болай, шулай итәм дип, төрле уй корган җирем.
* Хуш, гомер иткән шәһәр! инде еракта калдыгыз;
* Аһ! таныш йортлар, тәмам күздән дә сез югалдыгыз.
* Эч поша, яна йөрәк, хәсрәт эчендә, уйда мин;
* Ичмасам иптәш тә юк ич, тик икәү без: уй да мин.
* Аһ, гөнаһым шомлыгы, бу кучеры бик тын тагын,
* Җырламыйдыр бер матурның балдагын йә калфагын!
* Әллә нәрсәм юк кеби; бер нәрсә юк, бер нәрсә ким;
* Бар да бар, тик юк туганнар, мин ятим монда, ятим.
* Монда бар да ят миңа: бу Миңгали, Бикмулла кем?
* Бикмөхәммәт, Биктимер — берсен дә белмим, әллә кем!
* Сездән айрылып, туганнар! — җайсыз, уңгайсыз тору;
* Бу тору, әйтергә мөмкиндер, кояш-айсыз тору.
* Шундый уйлар берлә таштай катты китте башларым;
* Чишмә төсле, ихтыярсыз акты китте яшьләрем.
* Бер тавыш килде колакка, яңгырады бер заман:
* «Тор, шәкерт! Җиттек Казанга, алдымызда бит Казан».
* Бу тавыш бик ачты күңлем, шатлыгымнан җан яна:
* «Әйдә чап, кучер, Казанга! Атларың ку: на! на-на!»
* Әйтә иртәнге намазга бик матур, моңлы азан;
* И Казан! дәртле Казан! моңлы Казан! нурлы Казан!
* Мондадыр безнең бабайлар түрләре, почмаклары;
* Мондадыр дәртле күңелнең хурлары, оҗмахлары.
* Монда хикмәт, мәгърифәт һәм монда гыйрфан, монда нур;
* Монда минем нечкә билем, җәннәтем һәм монда хур…

# Пар ат (шигырь)
## Кызыклы фактлар

* Бу шигырь, инглиз теленә тәрҗемә ителеп, 1914 елда «The Russian Rewiew» журналында шагыйрьнең биографиясе белән бергә басылып чыга.

# Пар ат (шигырь)
## Чыганак

* Габдулла Тукай. Әсәрләр / төзүчеләр һәм редакторлар: Гали Халит, Рашат Гайнанов, Рәис Даутов. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1985. — Т. 1.
# Мюре (кантон)

Мюре (фр. canton de Muret) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Палоца (Терамо)

Палоца — Италиянең Абруцци төбәге Тоссичия өязендә урнашкан торак пункт.

# Палоца (Терамо)
## Географиясе

Палоца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Палоца (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вячкойни

Вячкойни (белар. Вячкойні) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Вячкойни
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Карапуз

Карапуз — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сартлан күле урнашкан. Елга озынлыгы 75 км.

# Карапуз
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чаны күле һәм Омь елгасы арасындагы агымсыз су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об және Иртеш елгалары аралықтарындагы агынсыз аймАгыйдел.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13020000612115200053107
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205310
* Бассейн коды — 13.02.00.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2