yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нобелий

Менделевий◄Нобелий / Nobelium (No) ►Лоуренсий :
| Атом номеры | 102 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | [259,1009] а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | кДж/моль |
| Кайнау температурасы | K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Нобелий (лат. Nobelium, No) — Менделеевның периодик таблицасының 7 период элементы. Тәртип номеры - 102. Ясалма рәвештә алынган трансфермий химик элемент, актиноидлар төркеменнән. Берничә тотрыксыз изотобы бар, шуларның иң озак вакыт саклана торганы ²⁵⁹ No, ярым таркалу чоры — 58 минут.

# Нобелий
## Символы

Нобелий элементының символы — No (Нобелий дип укыла).

# Нобелий
## Тарихы һәм атаманың килеп чыгышы

102-че элементны табу турында беренче булып 1957 елда Стокгольмда (Швеция) эшләгән галимнәр төркеме тарафыннан игълан ителә. Алар шулай ук Альфред Нобельнең хөрмәтенә элементны нобелий дип атарга тәкъдим итәләр. Ләкин соңрак бу мәглүмат башка лабораторияләр эше белән расланмый. 102-енче элемент беренче тапкыр 1963—1967 елларда тәҗрибәләр барышында Г. Н. Флеров төркеме тарафыннан Дубнадагы Атом-төш тикшеренүләре берләштерелгән институты тизләткечендә алынган. Алардан башка, шул ук вакытта элемент Берклидагы (Америка Кушма Штатлары) Калифорния Университетында алынган. 1992 елда халыкара фәнни җәмәгатьчелек Дубна физикларының 102-енче элемент ачу өстенлеген таный. СССР-да бу уңыш гыйлми ачыш дип таныла һәм 1963 елның 9 июлендә 34-енче № өстенлеге белән СССР Дәүләт ачышлары реестрына кертелә.
Совет тикшерүчеләре Фредерик Жолио-Кюри хөрмәтенә яңа элементты жолиотий (Jl) дип атарга тәкъдим итәләр, ә америкалылар аңа Нобелий (No) исемен бирәләр. Бу исемнәрнең икесе дә (No һәм Jl) төрле елларда, ИЮПАК карары буенса, 102-енче элементка Альфред Нобельнең хөрмәтенә нобелий исеме билдәләнгәнсе, Элементларның периодик таблицасында басылып йөри.

# Нобелий
## Чыгарып алу

Түбәндә изотоп ²⁵⁷No барлыкка китерә торган атом-төш реакциясенең мисалы күрсәтелгән:
    $_{96}^{248}{\textrm {Cm}}+_{6}^{13}{\textrm {C}}\rightarrow_{102}^{257}{\textrm {No}}+4_{0}^{1}{\textrm {n}}.$
# Шоны

Шоны — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тым елгасының сул ярына тамагыннан 866 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 34 км.

# Шоны
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010900112115200033308
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203330
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Мотыль-Кы (Веярмолька кушылдыгы)

Мотыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Веярмолькы елгасының уң ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.

# Мотыль-Кы (Веярмолька кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300070011
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307001
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Стейджкоуч (Невада)

Стейджкоуч — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Стейджкоуч (Невада)
## Географиясе

Стейджкоуч халык санын алу урыны мәйданы — 21,614156 км², 21,614137 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4347 Фут биеклектә урнашкан.
# Дикилиташ (Елдызэли)

Дикилиташ (төр. Dikilitaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# FAM81B

FAM81B (ингл. Family with sequence similarity 81 member B һәм Protein FAM81B) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дагчукурөрен (Черкеш)

Дагчукурөрен (төр. Dağçukurören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Черкеш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Каракүл (Әлки районы)

Каракүл — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Халык саны — 202 тирәсендә. Почта индексы — 422888.

# Каракүл (Әлки районы)
## Тарих

XVIII гасырда нигезләнгән.

# Каракүл (Әлки районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

# Каракүл (Әлки районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.3 °C | -10.4 °C | -5.4 °C | 5.5 °C | 14.3 °C | 19 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.9 °C | -9.5 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# Байкал (Диңгез буе крае)

Байкал (рус. Байкал) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.

# Байкал (Диңгез буе крае)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Байкал (Диңгез буе крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
# Чепеченка

Чепеченка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Чепец елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.

# Чепеченка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100003550
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100355
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Дубривка (Нискивский повяты)

Дубривка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Улянув гминасында урнашкан авыл.

# Дубривка (Нискивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 4509

NGC 4509 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4509
## Тарихы

Әлеге галактика 1828 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Чена

Чена — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нельнюга елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Чена
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000038269
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003826
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бресанин (Падова)

Бресанин — Италиянең Венеция төбәге Боргорикко өязендә урнашкан торак пункт.

# Бресанин (Падова)
## Географиясе

Бресанин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бресанин (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пашки (Шаркавшчынский районы)

Пашки (белар. Пашкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Пашки (Шаркавшчынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# IC 1777

IC 1777 — Хәмәл йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 1777
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1777, MCG+02-06-029, PGC 8021, 2MASX J02060874+1512343, NPM1G +14.0071, RIXOS 246-20, Z 438-27, RX J020608.5+151235, Z 0203.4+1458 һәм LEDA 8021 буларак та сурәтләнә.
# Rim Respublikası

Rim Respublikası (latinça Res publica Populi Romani) — Borınğı Rim tarixi däwer (509-27 b.e.q.).
Respublikanıñ däwlät-säyäsi tärtipkä demokratik, oligarxat, monarxiä üzlekläre xas bulğan.

# Rim Respublikası
## Rim Respublikası çorları

* Äwwäl Respublika (509-287 b.e.q.)
* Klassik (urtaça) Respublika (287-133 b.e.q.)
* Soñğı Respublika (133-27 b.e.q.)

# Rim Respublikası
## Töp waqiğalar

* İtaliäne basıp alu (340-268 b.e.q.)
* Karfagenğa qarşı suğışlar
** Berençe Punik suğış (264-241 b.e.q.)
** İkençe Punik suğış (218-202 b.e.q.)
* Watandaşlar suğışı
** Mariy - xärbi reformator (107-100 b.e.q.)
** Sulla diktaturası (83-80 b.e.q.)
** Soyuzdaş suğışı (91-88 b.e.q.)
** İtaliädä Watandaşlar suğışı (83-82 b.e.q.)
** Mitridat suğışları (87-67 b.e.q.)
* Gallar suğışları (58-52 b.e.q.)
* Berençe triumvirat (50-53 b.e.q.): Tsezar, Pompey, Krass
** Tsezar diktaturası (49-44 b.e.q.)
* İkençe triumvirat (43-36,31 b.e.q.): Mark Antoniy, Oktavian, Lepid
* Respublika tämamı (27 b.e.q.). İmperator Oktavian Avgust.
# Чухурмәһлә

Чухурмәһлә (әзери. Çuxurməhlə) — Әзербайҗанның Агдам районына караган авыл.
# Миһалыччык (Миһалыччык)

Миһалыччык (төр. Mihalıççık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гра (коммуна)

Гра (фр. Gras) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Модла (Глоговский повяты)

Модла — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Ежманова гминасында урнашкан авыл.

# Модла (Глоговский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Һамбург

Ирекле Ганза Һамбург шәһәре (алман. Freie und Hansestadt Hamburg) — Алмания Федератив Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр һәм бер вакытта Алманиянең 16 Федераль җирләрнең берсе - төбәк, тарихи Шәһәр-дәүләт.
Халык саны буенча Алманиядә икенче, Европа Берлегендә җиденче урын алып тора. 2014 елда шәһәрдә 1 803 752 кеше яшәгән .

# Һамбург
## География

Һамбург Эльба елгасының тамагынд, Төньяк диңгезенә койган урынында урнашкан, иң зур Европа портларыннан исәпләнә.

# Һамбург
## Тарих

808 елда император Бөек Карл Hammarburg кальгасы төзи. Иске саксонча елга буенда урнашкан кала дигәнне аңлата.
Урта гасырларда Һамбург Ганза сәүдә берләшмәсенә кергән.

# Һамбург
## Танылган шәхесләр

Һамбургта бөек композиторлар Георг Гендель һәм Густав Малер иҗат иткәннәр. Әле биредә мәшһүр музыкачы Дитер Болен яшәп ята.
Һамбургта 17 гасырда фосфор ясаган экспериментатор Хенниг Бранд яшәгән

# Һамбург
## Кызыклы фактлар

Һамбург Европа шәһәрләре арасында күперләр саны буенча беренчелекне алып тора. Аларның төгәл саны да билгесез (2300 белән 2500 арасында, Венециядә 400 генә).
Һамбургның иң зур районы — Альтона исемле. Һамбург «ирекле шәһәр» буларак мөстәкыйль тормыш алып барганда, Альтона Дания падишаһлары биләмәсендә кала.
Һамбургта «Ак Тайсон» — Руслан Чагаев күнекмәләр ясый.
# Майенбург (Пригниц)

Майенбург — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Майенбург (Пригниц)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 50,74 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 82 метр биеклектә урнашкан.
# 823 км (платформа)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
823 км (рус. 823 км) — Горький тимер юлы Казан регионының тукталыш пункты. Татарстанның Биектау районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Иске Бөреле авылы. Шәһәртирә пуезлары гына туктый.
# Монтальбан-де-Кордова

Монтальбан-де-Кордова (исп. Montalbán de Córdoba) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монтальбан-де-Кордова
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 33,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 912

NGC 912 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 912
## Тарихы

Әлеге галактика 1878 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Серранильос-дель-Валье

Серранильос-дель-Валье (исп. Serranillos del Valle) — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Серранильос-дель-Валье
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 13,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 670 метр биеклектә урнашкан.
# Казе Гайфа (Парма)

Казе Гайфа — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фонтевиво өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Гайфа (Парма)
## Географиясе

Казе Гайфа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Гайфа (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Онтан

Онтан (фр. Hontanx һәм окс. Hontans) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Кастелу-ду-Пиауи

Кастелу-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.

# Кастелу-ду-Пиауи
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2063,96 км².
# Сент-Эликс

Сент-Эликс (фр. Saint-Élix-d'Astarac) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Биби-Әйбат мәчете

Биби-Әйбат мәчете (әзери. Bibiheybət məscidi) — Әзербайҗанда Бакы бухтасы ярында урнашкан шигыйлар мәчете. Мәчетте XIII гасырда Ширваншахи Абу-л-Фатх Фаррухзад төзегән. СССРда дингә каршы көрәш чорында, 1936 елда бәлшәвикләр җимергән мәчет урынына 1990 елларда шушы исемдәге мәчет яңадан төзелә.
# Ривица (Молога кушылдыгы)

Ривица — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының сул ярына тамагыннан 290 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 49 км.

# Ривица (Молога кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000005798
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000579
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бусава

Бусава (белар. Бусава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Бусава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Орель (Дром)

Орель (фр. Aurel) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# (17516) Kogayukihito

(17516) Kogayukihito — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17516) Kogayukihito
## Тарихы

1992 елның 28 октябрендә М. Янай, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UZ6» саналган.
# Шлемм каналы

Склераның венозлы синусы (лат. sinus venosus sclerae; синонимнар: Шлемм каналы, склераның венозлы куышлыгы, лаут каналы, склера каналы) — күз агы калынлыгында урнашкан венозлы әйләнмә тамыр. Канал мөгезматдә белән төсле катлау тоташкан, күзнең алгы камера почмагы (angulus iridocornealis) дип аталган урында урнашкан. Ул күзнең алгы камерасыннан сулы сыекчаны алып китә һәм аны алгы цилиар венага китерә.
Канал төзелеше буенча лимфа тамырына охшаш. Каналның эчке өлеше, сулы сыекча белән тиешеп торган, трабекуляр челтәр белән капланган. Бу урын сулы сыекча агып китүенә иң көчле каршылык күрсәтә.
Канал алман анатомы Фридрих Шлемм (1795-1858) хөрмәтенә аталган.
Глаукомада роле
Канал бер минутка якынча 2-3 микролитр сулы сыекча күчерә. Әгәр җәрәхәт яки инфекцион барыш нәтиҗәсендә канал ябылып калса, бу глаукома үсешенә китерә.

# Шлемм каналы
## Искәртү

* ↑ Cassin, B. and Solomon, S. Dictionary of Eye Terminology.
* ↑ Johnson MC, Kamm RD.
# Олесь Бузина

Олесь Алексей улы Бузина (украинча Олесь Олексійович Бузина, 13 июль 1969, Киев — 16 апрель 2015, Киев, Украина) — Украина язучысы, журналист, теле алып баручы, антифашист. Үз карашлары өчен Киев үзәгендә атып үтерелгән.

# Олесь Бузина
## Тормыш юлы

1969 елда Киевта дөньяга килә, бабалары - казаклар һәм крестьяннар.
1992 елда Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университетын тәмамлый.
2006 елдан "Сегодня" дигән гәҗиттә эшли. Телевидениедә "брейн-ринг", «Teen-лига» тапшыруларында алып баручы булып эшли.
2015 елның мартында цензура белән килешмичә "Сегодня" гәҗитенең шеф-мөхәррир хезмәт урыныннан отставкага китә.
Сәяси карашларында малорослар, урыслар, белоруслар бердәмлеген яклый, украин мәдәниятенең ике теллелеген тасвирлый, Украинаның бәйсезлеген һәм федеральләштерүне яклый, яңа хакимиятне тәнкыйтьли.
2015 елның 16 апрелендә Киев үзәгендә, үз йорты янында атып үтерелгән.

# Олесь Бузина
## Китаплар

* «Вурдалак Тарас Шевченко» (2000)
* «Тайная история Украины-Руси» (2005)
* «Верните женщинам гаремы» (2008)
* «Революция на болоте» (2010)
* «Воскрешение Малороссии» (2012)
* «Союз плуга и трезуба. Как придумали Украину» (2013).
* «Докиевская Русь» (2014)
# IC 1736

IC 1736 — Хәмәл йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 1736
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1736, PGC 6814, UGC 1309, IRAS F01482+1803, MCG+03-05-020, Z 460-32, Z 0148.2+1803, UZC J015053.2+181810 һәм LEDA 6814 буларак та сурәтләнә.
# HD118660

HD118660 — Үгезкөтүче йолдызлыгында урнашкан A9Vs спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,489 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Цёсова

һәм
Цёсова — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Медзяна-Гура гминасында урнашкан авыл.

# Цёсова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Прад-сюр-Верназобр

Прад-сюр-Верназобр (фр. Prades-sur-Vernazobre) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Галовни (Воранавский районы)

Галовни (белар. Галоўні) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Галовни (Воранавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Жечиця (Поддембицкий повяты)

Жечиця — Польшаның Лодзь воеводалыгы Задзим гминаcында урнашкан авыл.

# Жечиця (Поддембицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таволая (Пиза)

Таволая — Италиянең Тоскана төбәге Санта-Мария-а-Монте өязендә урнашкан торак пункт.

# Таволая (Пиза)
## Географиясе

Таволая Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Таволая (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 1716

IC 1716 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 1716
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
# (12782) Mauersberger

(12782) Mauersberger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12782) Mauersberger
## Тарихы

1995 елның 5 мартында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 ED9» саналган.
# Аталар (Тарсус)

Аталар (төр. Atalar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гранха ла Луз, Моисес Гарсия (Ромита)

Гранха ла Луз, Моисес Гарсия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Гранха ла Луз, Моисес Гарсия (Ромита)
## Географиясе

Гранха ла Луз, Моисес Гарсия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха ла Луз, Моисес Гарсия (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха ла Луз, Моисес Гарсия (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эскуссан (Тарн)

Эскуссан (фр. Escoussens) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Эскуссан (Тарн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 23,62 км².
# Сансеполькро

Сансеполькро — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Ареццо провинциясе составына керә.

# Сансеполькро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Ангьяри, Бадия-Тедальда, Борго-Паче, Читерна, Читта-ди-Кастелло, Сан-Джустино һәм Пьеве-Санто-Стефано коммуналары белән чиктәш.
# Иван Лапкин

Иван Лапкин (рус. Иван Иванович Лапкин, 18 гыйнвар 1903(1903-01-18), Һеническ, Мелитополь өязе, Таврия губернасы, Россия империясе — 16 октябрь 1993(1993-10-16) (90 яшь), Пермь, Пермь өлкәсе, РСФСР, СССР) — химик, Пермь дәүләт университетының органик химия кафедрасы мөдире (1951-1991), химия факультеты деканы (1932-1936, 1948-1958), фән эшләре буенча проректоры (1958-1967).