yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# (4037) Икея

(4037) Икея (лат. Ikeya) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4037) Икея
## Тарихы

1987 елның 2 мартында К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 EC» саналган.
# Пильхув

Пильхув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Залешаны гминасында урнашкан авыл.

# Пильхув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# OS9

OS9 (ингл. OS9 endoplasmic reticulum lectin) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Осувка (Журоминский повяты)

Осувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Любовидз гминасында урнашкан авыл.

# Осувка (Журоминский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Юшков йорты (Казан)

Юшков йорты — Казанның Театр урамында урнашкан, 1869 елда архитектор Павел Аникин проекты буенча Константин Юшков өчен төзелгән ике катлы таш бина. Бу йортта химик Алексей Васильев (1913-1932 елларда), Фатыйх Сәйфи-Казанлы (2 нче фатир), Сәлах Атнагулов (9 нче фатир), фәлсәфәче Булат Галиев, тарихчы Дания Сабирова, Айдар Хәбетдинов яшәгәннәр.
# 910 ел (б. э. к.)

910 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XII гасыр (б. э. к.) — XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 910 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:910 елда (б.э.к.) туганнар

# 910 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:910 елда (б.э.к) вафатлар
# Шабанкөй (Бингөл)

Шабанкөй (төр. Şabanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Трестия (Селаж)

Трестия — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Хида (коммуна) коммунасына карый.

# Трестия (Селаж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Изылы

Изылы — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 62 км.

# Изылы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200612115200006247
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200624
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Белла (коммуна)

Белла — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. Потенца провинциясе составына керә.

# Белла (коммуна)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 662 метр биеклектә урнашкан. Ателла, Авильяно, Бальвано, Бараджано, Муро-Лучано, Руоти һәм Сан-Феле коммуналары белән чиктәш.
# Вятролужа-Друга

Вятролужа-Друга — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шиплишки гминасында урнашкан авыл.

# Вятролужа-Друга
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ло де Сьера (Ирапуато)

Ло де Сьера — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Ло де Сьера (Ирапуато)
## Географиясе

Ло де Сьера Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ло де Сьера (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ло де Сьера (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Лисцянки

Лисцянки (белар. Лісцянкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.

# Лисцянки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# (2125) Карл-Онтьес

(2125) Карл-Онтьес (лат. Karl-Ontjes) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2125) Карл-Онтьес
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2005 P-L» саналган.
# Вилар-де-Муртеда

һәм
Вилар-де-Муртеда — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Nogueira, Meixedo e Vilar de Murteda муниципалитетына карый.

# Вилар-де-Муртеда
## Географиясе

Мәйданы — 5,16 км².
# GSC2408-446

GSC2408-446 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,22 ± 0,1 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Карачурио, Карачурио эль Нуево (Зирандаро)

Карачурио, Карачурио эль Нуево — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сирандаро муниципалитеты составына керә.

# Карачурио, Карачурио эль Нуево (Зирандаро)
## Географиясе

Карачурио, Карачурио эль Нуево Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Карачурио, Карачурио эль Нуево (Зирандаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Карачурио, Карачурио эль Нуево (Зирандаро)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Височе (Польша)

Височе — Польшаның Мазовия воеводалыгы Вонсево гминасында урнашкан авыл.

# Височе (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пройслиц

Пройслиц (алман. Preußlitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Пройслиц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 67 метр биеклектә урнашкан.
# Муро (Варезе)

Муро — Италиянең Ломбардия төбәге Комерио өязендә урнашкан торак пункт.

# Муро (Варезе)
## Географиясе

Муро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Муро (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 3794

NGC 3794 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3794
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Туртаба

Туртаба — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Исверна (коммуна) коммунасына карый.

# Туртаба
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Юрткөй (Торул)

Юрткөй (төр. Yurtköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Торул илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# UBOX5

UBOX5 (ингл. U-box domain containing 5) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Норт-Ки-Ларго (Флорида)

Норт-Ки-Ларго — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Ки-Ларго (Флорида)
## Географиясе

Норт-Ки-Ларго халык санын алу урыны мәйданы — 50,714179 км², 50,740866 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тинець (Кракив)

Тинець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Дзельница VIII Дембники гминасында урнашкан авыл.

# Тинець (Кракив)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (20753) 2000 AW211

(20753) 2000 AW211 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20753) 2000 AW211
## Тарихы

2000 елның 5 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AW211» саналган.
# (14852) 1989 SE

(14852) 1989 SE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14852) 1989 SE
## Тарихы

1989 елның 23 сентябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SE» саналган.
# Герчекли (Генч)

Герчекли (төр. Gerçekli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Недвези (Ржабине)

Недвези (чех. Nedvězí) — Чехиянең Урта Чехия крае Ржабине районында урнашкан авыл.

# Недвези (Ржабине)
## Географиясе

Мәйданы — 2,873 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Недвези (Ржабине)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Недвези (Ржабине)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Недвези (Ржабине)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 144 |
| 1880 | 121 |
| 1890 | 124 |
| 1900 | 129 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 146 |
| 1921 | 125 |
| 1930 | 128 |
| 1950 | 67 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 79 |
| 1970 | 61 |
| 1980 | 53 |
| 1991 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 40 |
| 2011 | 55 |
| 2021 | 50 |
# Донья-Ана (Нью-Мексико)

Донья-Ана — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Донья-Ана (Нью-Мексико)
## Географиясе

Донья-Ана халык санын алу урыны мәйданы — 1,654137 км², 1,655344 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3960 Фут биеклектә урнашкан.
# Черезоле-Реале

Черезоле-Реале — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Черезоле-Реале
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1620 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Гроскавалло, Ноаска, Рем-Нотр-Дам, Вальсаваранш, Bonneval-sur-Arc һәм Валь-д'Изер коммуналары белән чиктәш.
# Шурдешть

Шурдешть — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Шишешть (коммуна) коммунасына карый.

# Шурдешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ричтон (Миссисипи)

Ричтон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ричтон (Миссисипи)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ричтон (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,940721 км², 5,940723 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 53 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# П'ятра-Албе (Румыния)

П'ятра-Албе — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Одейле (коммуна) коммунасына карый.

# П'ятра-Албе (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 428 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Иота (Миннесота)

Иота — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Иота (Миннесота)
## Тарихы

Иота шәһәре елда нигезләнгән.

# Иота (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4 380 000 квадрат метр, 4,374764 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 378 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 182 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 182 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 182 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 182 — сан.
# NGC 3624

NGC 3624 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3624
## Тарихы

Әлеге галактика 1827 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кече Уни

Кече Уни (рус. Малые Уни) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.

# Кече Уни
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Уни
## Сәгать поясы

Кече Уни Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Уни
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Балтырган (Зур Сумульта кушылдыгы)

Балтырган — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Зур Сумульта елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

# Балтырган (Зур Сумульта кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100006558
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100655
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Росдорф (Гольштейн)

Росдорф (алман. Rosdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Росдорф (Гольштейн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,61 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 метр биеклектә урнашкан.
# Румунки-Тупадельски

Румунки-Тупадельски — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Вельге гминаcында урнашкан авыл.

# Румунки-Тупадельски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вулька-Щавинска

Вулька-Щавинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Нове-Място гминасында урнашкан авыл.

# Вулька-Щавинска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Низами (Сабирабад)

Низами (әзери. Nizami) — Әзербайҗанның Сабирабад районына караган авыл.
# Зедеричу

Зедеричу — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. Винеторий-Мич (коммуна) коммунасына карый.

# Зедеричу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 119 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Жерониму-да-Серра

Сан-Жерониму-да-Серра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Сан-Жерониму-да-Серра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 823,773 км².
# (11793) Чуйковия

(11793) Чуйковия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11793) Чуйковия
## Тарихы

1978 елның 2 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 TH7» саналган.
# Вадалони (Пескара)

Вадалони — Италиянең Абруцци төбәге Куньоли өязендә урнашкан торак пункт.

# Вадалони (Пескара)
## Географиясе

Вадалони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вадалони (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (9645) Grunewald

(9645) Grunewald (лат. Grunewald) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9645) Grunewald
## Тарихы

1995 елның 5 гыйнварында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 AO4» саналган.
# Сноуборд

Сноуборд яки сноубординг (ингл. snowboarding) – кышкы спорт төре, тау чаңгысы кебек биек-текә тау битләүләреннән шуып төшүдән гыйбарәт. Аны яратучылар җәй көннәрендә югалып калмый: охшаш спорт төрләре белән, мәсәлән, чүл барханнарыннан шуып төшү (сэндбординг), диңгез дулкыннарында шуу (серфинг) белән мавыга.

# Сноуборд
## Сноубординг төрләре

* Каты сноубординг – махсус кораллар кулланып, югары тизлектә алдан әзер булган трассалардан шуу (рэйсинг, карвинг һ.б).
* Спорт–сноубординг – таудан шуып төшү кагыйдәләре катгый үтәлгән төрләр, мәсәлән: бордеркросс, слалом, параллель слалом, гигант-слалом, параллель слалом-гигант, супергигант.
* Фрирайд (ингл. Freeride) – махсус хәзерләнмәгән тау битләүләреннән үзаллы шуып төшү.
* Фристайл (ингл. Freestyle) – акробатик трюктар эшлә өчен махсус әзерләнгән юлдан шуып төшү. Мәсәлән, хаф-пайп ингл. half-pipe, биг-эйр (ингл. big-air), слоуп-стайл (ингл. slope-style) һ.б.

# Сноуборд
## Сноуборд тарихыннан

Сноубордка охшаган беренче корамалды – снёрфер (ингл. snurfer, snow («кар») һәм surf – «сёрф»), АКШның Мускегон каласында 1965 елда Шерман Поппен кызына эшләп биргән. Ул ике чаңгыны бергә ябештереп, яңа снаряд уйлап тапкан.
1979 елда АКШның Мичиган штатындагы Гранд-Рапидс шәһәре янында снёрфинг буенча беренче Дөнья чемпионаты уздырыла. 1984 елда Халыкара сноуборд ассоциациясе ачыла (ISA).
Сноуборд шул кадәр популяр булып киткәч, алга таба аерым спорт төре итеп таныла һәм 1985 елда Австрия тау чаңгысы курорты Цюрста беренче Дөнья кубогы уйнатыла. Бу чит ил чаңгысы ССРБга 1988 елда килеп керә, аны билгеле футбол комментаторы Владимир Маслаченко алып кайта.
Сноуборд сөючеләр саны 2004 елда дөньяда 6,6 миллион тирәсе булган. Ә 2008 елга бу сан 5,1 миллионга кадәр кими, ә хатын-кызлар гомум саннарның 25 процентын тәшкил итә. Бу спорт төрен сөючеләрнең уртача яше – 14 яшьтән 24 яшькә кадәр.
# Вшембуж

Вшембуж — Польшаның Великопольское воеводалыгы Колачково гминасында урнашкан авыл.

# Вшембуж
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барова (Астравецкий районы)

Барова (белар. Барова) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Барова (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Жищевко (Кошалинский повяты)

Жищевко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Полянув гминаcында урнашкан авыл.

# Жищевко (Кошалинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Антарикша

Анта́рикша (Борынгы Һинд телендә: antariksa — һава пространствосы) — Ведада һәм Һинд динендә билгеләмә, бу һава пространствосы дигәнне аңлата, ул җир һәм күк арасында Галәм зонасы дигәнне аңлата. Кайвакыт раджас («караңгылык») һәм самудра («диңгез») төшенчәләре белән билгеләнә. Антарикшаның структурасы Һинд диненең төрле трактовкаларында төрлешчә. Кайбер фикерләр буенча, антарикша 3 өлештән тора, шуларның икесе - астагылар - кеше аңлый торганнар, ә өченчесе, җитәрлек булмаганы Вишну биләмәсе. Башка трактовка буенча ике өлешкә бүленә: аскысы - "җир" һәм "күк". Шул ук вакытта "Ригведа"ның кайбер урыннары буенча җир астында булырга мөмкин һәм Кояшның (Савитараның) төнлә урыны белән тәңгәл торырга тиеш. Антарикшада гандхарвалар, апсаралар, якшалар яши; аның белән шулай ук Индра, Рудра, марутлар, Парджанья, Ваю, Апас, Трита Аптья, Ахи Будхнья, Аджа Экапад, Апам Напат, Матаришван бәйле.
# Катарач

Катарач — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Юрмыч елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Катарач
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502212111200007938
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200793
* Бассейн коды — 14.01.05.022
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Анна Хаава

Анна Хаава, тугач бирелгән исеме Анна Розалие Хаавакиви (эст. Anna Rosalie Haavakivi, 15 октябрь 1864(18641015) - 13 март 1957) - Эстония шагыйрәсе һәм тәрҗемәчесе, Эстония ССР халык язучысы .

# Анна Хаава
## Биография

Ул Тарту округындагы Хаавакиви фермасында (Печудье, Кодавере) крестьян гаиләсендә туган. Аның әтисе крестьян интеллигенциясеннән иде, шуңа күрә өйдә китаплар, газеталар һәрвакыт укыла торган була. Әтисе шулай ук скрипкада уйный иде, аның белән бергә Анна еш җырлый, "Ванемуйне" театр җәмгыяте очрашуларында катнаша һәм Тарту авыл хуҗалыгы җәмгыяте әгъзасы булып тора иде. Аннага 5 яшь булганда, аның гаиләсе ферма хуҗасыннан сатып алу өчен туганнарына акчаларын ышанып тапшырган, ләкин ул аны үз исеме белән язган, бу Аннаның гаиләсен җимерә. Ләкин моңа карамастан, Анна яхшы белем ала: башта ул шәхси немец башлангыч мәктәбендә укый, анда ул Эспенштейн немец фамилиясен йөртә, ләкин дипломын алгач, ул фамилиясен туу белән Хавакивига кире кайтара. Аннары, 1880-1884 елларда ул Тарту хатын-кызлар югары мәктәбендә укый (эст. Tartu Kõrgem Tütarlastekool), аннан соң ул Эстония хатын-кызы өчен бердәнбер югары белем ала - өй укытучысы дипломы. Анна үзенең беренче һәм бердәнбер мәхәббәтен халык хорында очрата, ул Тарту университетының теология факультеты студенты. Ләкин тиздән 1889 елда әтисе, әнисе, сеңлесе һәм сөйгәне үлә.1892-1894 елларда Анна Германиянең төрле больницаларында дәвалана, аннары 1899 елга кадәр ул өйдә укытучы һәм Санкт-Петербургта һәм Рәсәйнең башка шәһәрләрендә шәфкать туташы булып эшли, аннары ул Хаавакивида абыйсы йортында хуҗабикә булып эшли. Авырганнан соң, ул Тартуга (1909) күченә, һәм ул гомеренең ахырына кадәр шунда яши.1920-нче елда Анна параличлана, ләкин авыру аны сындыра алмый. Танылу гомеренең азагында килә һәм 75 яшендә Тарту шәһәре аңа фатир бүләк итә. Ул 93 яшендә үлә һәм Тартудагы Раади зиратына күмелә.

# Анна Хаава
## Бүләкләре

* Мактау билгесе ордены (12/30/1956)
* Эстония ССР халык язучысы

# Анна Хаава
## Иҗаты

Беренче шигырьләре 1886-нчы елда газеталарда басылып чыга. Шигырьдән тыш, Анна Хааваның "Эстониядән кечкенә рәсемнәр" проза әсәре дә бар. 1906 елда ул ирекле язучы була һәм шигырьләре рус, фин, венгр, немец, эсперанто һәм башка телләргә тәрҗемә ителә.Аның поэзиясенең төп темасы - мәхәббәт. Анна аның турында эчкерсез, якын, тирә-юньдәге матурлыкка һәм гармониягә омтылып яза.Аның шигырьләренең икенче үзәк темасы - социаль гаделсезлекне хөкем итү.Анна шигырьләренең музыкальлеге аның сүзенә язылган күп җырларның барлыкка килүенә китерде.

# Анна Хаава
## Чыганак

* «Кто есть Кто в культуре Эстонии», состав и подготовка текста «Авенариус» 1996 г.
* https://web.archive.org/web/20080508171200/http://www.las-flores.ru/estonia/history/estonia-great-people-haava.html