yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD44979

HD44979 — Күгәрчен йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,53 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бярэсце (посёлок)

Бярэсце (белар. Бярэсце) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Бярэсце (посёлок)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Роле (Тревизо)

һәм
Роле — Италиянең Венеция төбәге Чизон-Ди-Вальмарино өязендә урнашкан торак пункт.

# Роле (Тревизо)
## Географиясе

Роле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Роле (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SIGLEC12

SIGLEC12 (ингл. Sialic acid binding Ig like lectin 12) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (733) Моция

(733) Моция (лат. Mocia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (733) Моция
## Тарихы

1912 елның 16 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1912 PF» саналган.
# Гузувка (Люблинский повяты)

Гузувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Высоке гминаcында урнашкан авыл.

# Гузувка (Люблинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Воянув

Воянув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Мыслаковице гминасында урнашкан авыл.

# Воянув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Рачейка

Рачейка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе, Самара өлкәсе, Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томышевка елгасының сул ярыннан 6,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.

# Рачейка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сызранка елгасы, инештән Сызран каласына (каланан Югарырак) чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001312112100009134
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100913
* Бассейн коды — 11.01.00.013
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (14353) 1987 DN6

(14353) 1987 DN6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14353) 1987 DN6
## Тарихы

1987 елның 23 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DN6» саналган.
# Ясёнувечка

Ясёнувечка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Ясёнувка гминасында урнашкан авыл.

# Ясёнувечка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Толна (Төньяк Дакота)

Толна — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Толна (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Толна шәһәре 1906 елда нигезләнгән.

# Толна (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,9659 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 447 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кавоне (Фрозиноне)

Кавоне — Италиянең Лацио төбәге Ананьи өязендә урнашкан торак пункт.

# Кавоне (Фрозиноне)
## Географиясе

Кавоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Кавоне (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Акдам (Курталан)

Акдам (төр. Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ложниця-при-Жалцу

Ложниця-при-Жалцу — Словениянең Жалець (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ложниця-при-Жалцу
## Географиясе

Мәйданы — 2,38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 257,9 метр биеклектә урнашкан.
# Васькина (Демьянка кушылдыгы)

Васькина — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.

# Васькина (Демьянка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300014378
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301437
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# PGAM2

PGAM2 (ингл. Phosphoglycerate mutase 2) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 6205

NGC 6205 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6205
## Тарихы

Әлеге галактика 1714 елда инглиз астрономы Edmond Halley тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, unknown зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тшцянки (Великопольское воеводалыгы)

Тшцянки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Пыздры гминасында урнашкан авыл.

# Тшцянки (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бечин (Милас)

Бечин (төр. Beçin) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# ZNF454

ZNF454 (ингл. Zinc finger protein 454) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 3510

IC 3510 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3510
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3510, PGC 41803, UGC 7728, 2MASX J12341479+1104177, MCG+02-32-142, VCC 1549, EVCC 2167, Z 70-173, UZC J123414.8+110418, Z 1231.8+1121, SDSS J123414.81+110417.4, LEDA 41803 һәм Gaia DR2 3904493509675828352 буларак та сурәтләнә.
# Авиксотитла (Запотитлан Таблас)

Авиксотитла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Zapotitlán Tablas муниципалитеты составына керә.

# Авиксотитла (Запотитлан Таблас)
## Географиясе

Авиксотитла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Авиксотитла (Запотитлан Таблас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Авиксотитла (Запотитлан Таблас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Влахий

Влахий — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Алиман (коммуна) коммунасына карый.

# Влахий
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 30 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (5573) 1981 QX

(5573) 1981 QX (лат. 1981 QX) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5573) 1981 QX
## Тарихы

1981 елның 24 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 QX» саналган.
# Липник (Требне)

Липник — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Липник (Требне)
## Географиясе

Мәйданы — 1,03 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 410,2 метр биеклектә урнашкан.
# LDAH

LDAH (ингл. Lipid droplet associated hydrolase) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (11754) Herbig

(11754) Herbig — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11754) Herbig
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2560 P-L» саналган.
# S100A8

S100A8 (ингл. S100 calcium binding protein A8) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Баланово (Болгария)

Баланово — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. Дупница җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Баланово (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 487 метр биеклектә урнашкан.
# Волдо (Мэн)

Волдо — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Волдо (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Волдо (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 19,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 69 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6208

NGC 6208 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6208
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы James Dunlop тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Мараш (Болгария)

Мараш — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Шумен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Мараш (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 метр биеклектә урнашкан.
# Йунҗито (Авелино)

Йунҗито — Италиянең Кампания төбәге Montoro өязендә урнашкан торак пункт.

# Йунҗито (Авелино)
## Географиясе

Йунҗито Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Йунҗито (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эс-Асьенда Валенсияна (Леон)

Эс-Асьенда Валенсияна — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Эс-Асьенда Валенсияна (Леон)
## Географиясе

Эс-Асьенда Валенсияна Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эс-Асьенда Валенсияна (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эс-Асьенда Валенсияна (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Горнье Крньино

Горнье Крньино (серб. Горње Крњино) — Сербиянең Пирот округы Бабушница җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горнье Крньино
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 664 метр биеклектә урнашкан.

# Горнье Крньино
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Искедим (елга)

Искитим — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/180 урнашкан. Елга озынлыгы 55 км.

# Искедим (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300412115200012414
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201241
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Апенино (Мачерата)

Апенино — Италиянең Марке төбәге Пьеве-Торина өязендә урнашкан торак пункт.

# Апенино (Мачерата)
## Географиясе

Апенино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Апенино (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Альо (муниципалитет)

Альо (исп. Allo) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альо (муниципалитет)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 36,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 429 метр биеклектә урнашкан.
# Туктар

Туктар (рус. Туктарово) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.

# Туктар
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Туктар
## Сәгать поясы

Туктар Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Туктар
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (92%).
# Ерусом-Пюха

Ерусом-Пюха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сава-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 1 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 26 км.

# Ерусом-Пюха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300049884
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304988
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# SLC1A7

SLC1A7 (ингл. solute carrier family 1 member 7) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (4232) Апарисио

(4232) Апарисио (лат. Aparicio) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4232) Апарисио
## Тарихы

1977 елның 13 февралендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 CD» саналган.
# NGC 2826

NGC 2826 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2826
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Уильям Парсонс, 3-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Березовый Чокыр

Берёзовый Чокыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстанның Порецки районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Меня елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Березовый Чокыр
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500412110000039104
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003910
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Норт-Чарлстон

Норт-Чарлстон (ингл. North Charleston) — АКШның Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Норт-Чарлстон
## Тарих

1972 дә нигезләнә.
# Вячеслав Шугаев

Вячеслав Шугаев, Вячеслав Максим улы Шугаев (рус. Шугаев, Вячеслав Максимович) (1938 елның 10 феврале, ТАССР, Минзәлә — 1997 елның 3 марты, Мәскәү) — язучы, сценарийлар авторы, ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1966), Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1977).

# Вячеслав Шугаев
## Тәрҗемәи хәле

1938 елның 10 февралендә Татарстан АССР Минзәлә шәһәрендә туган. Гаиләсе Минзәләнең элекке Свердлов (хәзерге Муса Җәлил) урамында яши. В.М. Молотов исемендәге (хәзерге 1нче санлы мәктәп) мәктәпкә укырга керә.
1949 елда гаиләсе белән Свердловскга (1991 елдан Екатеринбур) күчеп китә. «Уралмаш» заводында расточник ярдәмчесе булып эшли һәм урта мәктәпне тәмамлый. Урал дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлагач (1961), «Уральский рабочий» (Свердловск), «Восточно-Сибирская правда» (Иркутск) газеталарында эшли.
1978 елга кадәр Иркутсктә яши, билгеле китаплары да шунда вакытта языла: «Чабам һәм әйләнеп кайтам» (рус. Бегу и возвращаюсь, 1966), «Авыл» (рус. Деревня), «Добролет авылы» (рус. Деревня Добролет), «Җәй уртасындагы мәхәббәт» (рус. Любовь в середине лета), «Мәхәббәт арифметикасы» (рус. Арифметика любви, 1979), «Ата-ана көнендәге яңгыр» (рус. Дождь в Радуницу), «Каравыл өе» (рус. Караульная зимка), «Озату» (рус. Проводины), «Онытылган төш» (рус. Забытый сон, 1973) һ.б.
1978 елдан Мәскәүдә яши һәм «Молодая гвардия» мөхәрририятенең проза бүлеге мөдире булып эшли, А.М. Горький исемендәге Әдәбият институтында укыта. Мәскәүдә вакытта «Өч хатын-кыз» (рус. Три женщины), «Дмитров шимбәсе» (рус. Дмитровская суббота), «Ситсы кашагалар» (рус. Ситцевые занавески), «Укытучылар һәм яшьтәшләр» (рус. Учителя и сверстники) һ.б.
«Мәхәббәт арифметикасы», «Онытылган төш», «Боготолда ярәшү» (рус. Помолвка в Боготоле) әсәрләре буенча кинофильм төшерелгән
Әсәрләре инглиз, испан, литва, поляк, словак, француз, чех, эстон телләренә тәрҗемә ителгән.

# Вячеслав Шугаев
## Минзәләдә

В.М. Шугаев беренче тапкыр Минзәләгә 17 яшендә (1954 елда) 1нче санлы мәктәпкә бергә укыган сыйныфташларының чыгарылыш кичәсенә кайта. Икенче мәртәбә Минзәләгә 25 елдан соң, күренекле язучы булгач кына кайта. Туган шәһәре турында хәтирәләре «Майскийда көз» (рус. Осень в Майском), «Майский малайлары» (рус. Майские мальчики), «Туган як калкулыкларының сурәте» (рус. Очертания родных холмов) повестьларында чагылыш таба.

# Вячеслав Шугаев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1977 Ленин комсомолы премиясе — «яшь замандашның рухи-әхлакый яктан аякка басуын чагылдырган әсәрләре өчен».
* 1984 Хөрмәт Билгесе ордены
* 1988 Халыклар дуслыгы ордены
# IC 984

IC 984 — Үгезкөтүче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 984
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 984, PGC 50580, UGC 9062, 2MASX J14100775+1821520, IRAS 14077+1835, MCG+03-36-070, IRAS F14077+1836, Z 103-99, UZC J141007.8+182153, Z 1407.7+1836, 2MFGC 11491, LEDA 50580 һәм SDSS J141007.75+182152.8 буларак та сурәтләнә.
# Дрвалев (Лодзь воеводалыгы)

Дрвалев — Польшаның Лодзь воеводалыгы Вартковице гминаcында урнашкан авыл.

# Дрвалев (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Демиркапы (Акчаабат)

Демиркапы (төр. Demirkapı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Альони

Альони — Италиянең Абруцци төбәге Капитиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Альони
## Географиясе

Альони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Альони
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 823

NGC 823 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 823
## Тарихы

Әлеге галактика 1830 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Перу (Небраска)

Перу — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.

# Перу (Небраска)
## Тарихы

Перу шәһәре 1857 елда нигезләнгән.

# Перу (Небраска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,361985 км², 1,365208 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (16249) Cauchy

(16249) Cauchy — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16249) Cauchy
## Тарихы

2000 елның 29 апрелендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 HT14» саналган.
# Легария

Легария (исп. Legaria) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Легария
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 477 метр биеклектә урнашкан.
# PYCR2

PYCR2 (ингл. Pyrroline-5-carboxylate reductase 2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# IC 982

IC 982 — Үгезкөтүче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан тәэсирле галактика, линзовидная галактика һәм LINER .

# IC 982
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 982, 2MASX J14095907+1741455, UGC 9059, MCG+03-36-066, PGC 50560, SDSS J140959.09+174146.0, APG 117, Z 103-96, UZC J140959.1+174145, Z 1407.6+1756, NPM1G +17.0479, LEDA 50560, SDSS J140959.09+174145.9 һәм Gaia DR2 1233343912526685952 буларак та сурәтләнә.
# Касымбек датка

Касымбек датка (каз. Қасымбек датқа) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Касымбек датка
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.