yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лунканий-де-Жос

Лунканий-де-Жос — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Томешть (коммуна, Тимиш) коммунасына карый.

# Лунканий-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 370 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мари Васькиносы

Мари Васькиносы (рус. Мари-Васькино) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Мари Васькиносы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Мари Васькиносы
## Сәгать поясы

Мари Васькиносы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мари Васькиносы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (85%), руслар (15%).
# HSFX2

HSFX2 (ингл. Heat shock transcription factor family, X-linked 2) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 2993

NGC 2993 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2993
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Рачина

Рачина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Каньчуга гминасында урнашкан авыл.

# Рачина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Педрегал де Херико (Сан Мигел де Альенде)

Педрегал де Херико — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Педрегал де Херико (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Педрегал де Херико Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Педрегал де Херико (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Педрегал де Херико (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Биар

Биар (фр. Biard) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Треплин

Треплин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Треплин
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,35 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 88 метр биеклектә урнашкан.
# Ринкон де ла Эсперанза (Херекуаро)

Ринкон де ла Эсперанза — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Херекуаро муниципалитеты составына керә.

# Ринкон де ла Эсперанза (Херекуаро)
## Географиясе

Ринкон де ла Эсперанза Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ринкон де ла Эсперанза (Херекуаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ринкон де ла Эсперанза (Херекуаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Кремль (метро станциясе)

«Кремль» метро станциясе (рус. Кремлёвская) — «Тукай мәйданы» һәм «Кәҗә бистәсе» станцияләре арасында урнашкан Казан метросының пассажирлар утырту станциясе. Шәһәр үзәгендә, Кирмән тавы итәгендә урнашкан.
2005 елның 27 августында беренче метро сызыгы («Горки» — «Кремль») белән ачыла.
Станция Казан Кирмәне янында, Профсоюз һәм Бауман урамланың башында урынлашкан. Станцияндән ике вестибюль — көньяк һәм төньяк чыга. Көньяк чыгу пассажир саның аз булу сәбәпле бәрәмнәрдә генә ачыла. Төньяк чыгу Уң Булак урамына һәм Меңеллык мәйданына чыга.
«Кремль» — бер утыру платформасы, сай тирәнлектә яткан станция. Аның эчке бизәлешендә Казан Кирмәне архитектурасы чагылыш тапкан, түшәм һәм ныгытма диварлары кебек ясалган нәкышь төрле мозаика белән бизәләнгән.
# Побуж (Лодзь воеводалыгы)

Побуж — Польшаның Лодзь воеводалыгы Опорув гминаcында урнашкан авыл.

# Побуж (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эрвин Гримм

Эрвин Гримм (рус. Эрвин Давидович Гримм, 27 декабрь 1870 (8 гыйнвар 1871) яки 27 декабрь 1870(1870-12-27), Санкт-Петербург, Россия империясе — 18 февраль 1940(1940-02-18) (69 яшь), Санкт-Петербург, РСФСР, СССР) — РИ тарихчысы, гомуми тарих докторы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1917), Санкт-Петербург университеты ректоры (1911-1918).
# Лигензув (Мазовия воеводалыгы)

Лигензув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Кльвув гминасында урнашкан авыл.

# Лигензув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ануа (Вьенна)

Ануа (фр. Asnois) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Норвиль

Норвиль (фр. Norville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Лугашу-де-Жос (коммуна)

Лугашу-де-Жос — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.

# Лугашу-де-Жос (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 54,56 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Лугашу-де-Жос, Лугашу-де-Сус һәм Урвинд авыллары урнашкан.
# Гөксу (Һендек)

Гөксу (төр. Göksu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Моншо-Соран

Моншо-Соран (фр. Monchaux-Soreng) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Глухувек (Лодзь воеводалыгы)

Глухувек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Рава-Мазовецка гминаcында урнашкан авыл.

# Глухувек (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виталий Люткевич

Витали Лүткевич (укр. Віталій Вікторович Люткевич, 4 апрель 1980(1980-04-04) (44 яшь), Киев, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — Украина һоккейчесе (сакчы), еларус чепионатларының алтын (2007/2008) һәм көмеш (2006/2007, 2009/2010) призчысы, Украина чемпионы (2012/2013).
# Мамура

Мамура — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Стрежешть (коммуна) коммунасына карый.

# Мамура
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гожеслав

Гожеслав — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Берутув гминасында урнашкан авыл.

# Гожеслав
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пруды (посёлок)

Пруды (белар. Пруды) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Пруды (посёлок)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сьвидерки

Сьвидерки — Польшаның Люблин воеводалыгы Войцешкув гминасында урнашкан авыл.

# Сьвидерки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Жермен-де-Куламе

Сен-Жермен-де-Куламе (фр. Saint-Germain-de-Coulamer һәм фр. Colimer) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Белая Елань (Талица шәһәр округы)

Белая Елань (рус. Белая Елань) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.

# Белая Елань (Талица шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Белая Елань (Талица шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
# Гарбортон (Виргиния)

Гарбортон — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гарбортон (Виргиния)
## Географиясе

Гарбортон халык санын алу урыны мәйданы — 0,982988 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Сенкоцин-Новий

Сенкоцин-Новий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Рашин гминасында урнашкан авыл.

# Сенкоцин-Новий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Руда (гмина Рогово)

Руда — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Рогово гминаcында урнашкан авыл.

# Руда (гмина Рогово)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Aua

Аuа (şulaj uq Awa häm Ava dip transkriptsijälänä) (jaqınça 1870, İglulik dairäse - 1922 jıldan soñ) Grenlandijä antropologı Knud Rasmussenğa antropologik kerteme öçen mäşhür İnuit angakkuqı (däwalauçısı) bulğan. 1920-nçe jıllarğa qadär praktikalauçı ruxi däwalauçı bularaq Aua Xristianlıq kertelü waqıtında İnuit mifologijäse bujınça perspektivanı tä'min itkän. Aua "Böjek Cir" cırı äle dä popular bulğan kuzinasınıñ änise Uvavnuknıñ xikäjäsen söjlägän.
Aua Oruloğa öjlängän bulğan häm alarnıñ dürt balası bulğan. Anıñ Danijä tikşerüçese belän oçraşuı Atanarjuat: The Fast Runner-nı prodüsirlağan İnuit törkeme tarafınnan 2006 jıl filmı The Journals of Knud Rasmussen-da ujdırma itep säxnäläşterelgän bulğan.
# Бозагро (Авелино)

Бозагро — Италиянең Кампания төбәге Куиндичи өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозагро (Авелино)
## Географиясе

Бозагро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бозагро (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Серо Зоро (Ометепек)

Серо Зоро — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ометепек муниципалитеты составына керә.

# Серо Зоро (Ометепек)
## Географиясе

Серо Зоро Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Серо Зоро (Ометепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Серо Зоро (Ометепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Оберн (Чиппева, Висконсин)

Оберн — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оберн (Чиппева, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 92,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 351 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Уксады

Уксады — Сук елгасы кушылдыгы. Самара өлкәсенең Келәүле районы, Камышлы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 31 км.

# Уксады
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000612112100005679
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100567
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Доганчалы (Бейпазары)

Доганчалы (төр. Doğançalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Абрамавшчына 3

Абрамавшчына 3 (белар. Абрамаўшчына 3) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Абрамавшчына 3
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Конашъёль

Конашъёль (рус. Конашъёль) — Коми Республикасының Сосногорск районында урнашкан авыл.

# Конашъёль
## Климат

Конашъёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Конашъёль
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (10%), руслар (69%), украиннар (13%).
# Поҗето (Пезаро и Урбино)

Поҗето — Италиянең Марке төбәге Серра-Сант'Аббондио өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗето (Пезаро и Урбино)
## Географиясе

Поҗето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Поҗето (Пезаро и Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ян Скржинецкий

Ян Скржинецкий, Ян Зигмунт Скржинецкий (пол. Jan Zygmunt Skrzynecki; 1787 елның 8 феврале, Седльце — 1860 елның 12 гыйнвары, Краков) — Польша генералы, 1830 елгы фетнә вакытында поляк гаскәрләренең баш командующие.

# Ян Скржинецкий
## Тәрҗемәи хәле

Львов университетында укыган. 1807 елда поляк легионына кергән, Наполеон гаскәрләрендә хезмәт иткән.
1830 елгы поляк фетнәсе вакытында поляклар өчен уңышсыз булган Грохов янындагы сугыштан соң, кенәз Радзивилл урынына поляк гаскәрләренең баш командующие итеп сайланган. Остроленка янында җиңелгәннән соң Дембинскийга урын биргән. Партизан сугышында катнаша, партизаннарны тар-мар иткәннән соң Австриягә качкан.
Прагада яшәгән, аннары Брюссельгә күченгән. Күптән түгел бәйсезлек алган Бельгия армиясенең баш командующие итеп билгеләнгән.
1839 елда Россия, Австрия һәм Пруссиянең уртак дипломатик протестынан соң отставкага китәргә мәҗбүр булган. Шул ук елда Польшага кайткан һәм Краковта яшәгән, шунда үлгән. Раковицки зиратында җирләнгән. 1865 елда аның калдыклары Краков доминикан костёлына күчерелгән. Анда аңа мәрмәр кабер өстенә һәйкәл куелган.
# Табанөзү (Бартын)

Табанөзү (төр. Tabanözü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дон-Педриту

Дон-Педриту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Дон-Педриту
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 5192,105 км².

# Дон-Педриту
## Шәхәсләр

* Изидору Диас Лопис — Бразилия хәрби һәм сәяси эшлеклесе.
# Тучыбай

Тучыбай — Башкортстанның Балтач районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 440 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452985, ГАТОБК коды — 80208840001.
# Секуца

Секуца — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Бороая (коммуна) коммунасына карый.

# Секуца
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 407 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лубарес (Канталь)

Лубарес (фр. Loubaresse) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Кара-Күл (шәһәр)

Кара-Күл (кырг. Кара-Көл) — Кыргызстанның Җәлал-Абад өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Кара-Күл (шәһәр)
## Тарих

1962 елда нигезләнгән. Шәһәр статусын 1977 елдан башлап йөртә.
# Альдеа-дель-Обиспо

Альдеа-дель-Обиспо (исп. Aldea del Obispo) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альдеа-дель-Обиспо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 41,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 690 метр биеклектә урнашкан.
# Крус (Сеара)

Крус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Крус (Сеара)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 334,833 ± 0,001 км².
# Петровице (Брунтал)

Петровице (чех. Petrovice) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Брунталь һәм Q10817117? районында урнашкан авыл.

# Петровице (Брунтал)
## Географиясе

Мәйданы — 11,072777 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 470 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Петровице (Брунтал)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Петровице (Брунтал)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия, Силезиядәге Моравия анклавлары һәм Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Петровице (Брунтал)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1327 |
| 1880 | 1320 |
| 1890 | 1301 |
| 1900 | 1169 |
| 1910 | 1024 |
| 1921 | 806 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 749 |
| 1950 | 267 |
| 1961 | 365 |
| 1970 | 306 |
| 1980 | 237 |
| 1991 | 167 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 141 |
| 2014 | 134 |
| 2016 | 134 |
| 2017 | 132 |
| 2018 | 136 |
| 2019 | 140 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 139 |
| 2021 | 137 |
| 2021 | 122 |
| 2022 | 141 |
| 2023 | 142 |
| 2024 | 144 |
# Михаэль Штифель

Михаэль Штифель (алман. Michael Stifel, якынча 1487 ел, Неккардагы Эсслинген — 19 апрель 1567 ел, Йена) — немец математигы, логарифмнарны уйлап табучыларның берсе, протестант Реформациясенең актив эшлеклесе.

# Михаэль Штифель
## Биография

Штифель бай гаиләдә үсә. Ул Виттенберг университетында укый һәм шунда ук магистр дәрәҗәсен ала. 1511 елда Штифель монахка әверелә, августиннар орденына караган Эсслинген монастырендә яши. Тиздән Реформация башлана, Штифель Мартин Лютер ягына баса. Бер поэмасыннан соң ул Майндагы Франкфуртка качарга мәҗбүр була. Лютер аңа пастор булып урнашырга ярдәм итә.
Бу дәвердә Штифель Библиянең нумерология үзлекләрен өйрәнә башлый.
1535 елдан 1547 елга кадәр Штифель Хольцдорфта протестан пастор буларак хезмәт күрсәтә. Бу вакытка аның математика буенча иң мөһим хезмәтләре карый. Аннары Шмалькальден сугышы башлана һәм ул Кёнигсбергка качарга мәҗбүр була. 1559 елда ул Йенага күченә һәм шәһәр университетында беренче математика профессоры була.

# Михаэль Штифель
## Фәнни эшчәнлеге

Штифель алгебра үсешендә мөһим урын алып тора. Үзенең Arithmetica integra (Нюрнберг, 1544) дип аталучы төп хезмәтендә ул тискәре саннарның, дәрәҗәгә күтәрүнең, төрле прогрессияләрнең һәм эзлеклелекләрнең эчтәлекле теориясен бирә. Штифель беренче булып арифметик тамыр, дәрәҗә күрсәткече (лат. exponens) төшенчәләрен куллана. Биномиаль коэффициентларның ясалу кагыйдәләрен эшләп чыгара. Алгебраист Кристоф Рудольфның китабын яңадан үзенчә эшкәртә һәм анда кулланылган билгеләмәләр шуннан бирле математикада берегеп калалар.
Шушы ук китапта ул соңрак логарифмнар теориясенең нигезенә яткан фикер әйтә, шуңа күрә ул аларны уйлап чыгаручыларның берсе дип исәпләнә. Чынлыкта исә логарифмнарны Джон Непер уйлап чыгара.
# Гацник

Гацник — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Брусы гминасында урнашкан авыл.

# Гацник
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 1440

NGC 1440 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1440
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Мулатьера (Козенца)

Мулатьера — Италиянең Калабрия төбәге Паола (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Мулатьера (Козенца)
## Географиясе

Мулатьера Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мулатьера (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Күкарал (Ордабашы районы)

Күкарал (каз. Көкарал) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Күкарал (Ордабашы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Авремень (коммуна)

Авремень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.

# Авремень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 74,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Авремень (Румыния), Аурел-Влайку, Димитрие-Кантемир, Икимень, Панайтоая, Тимуш һәм Тудор-Владимиреску (Авремень, Ботошань) авыллары урнашкан.
# Борго Бруни (Ферара)

Борго Бруни — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Tresignana өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Бруни (Ферара)
## Географиясе

Борго Бруни Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Борго Бруни (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тасмаҗы (Бартын)

Тасмаҗы (төр. Tasmacı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Каза Сканьи (Павия)

Каза Сканьи — Италиянең Ломбардия төбәге Гольференцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Сканьи (Павия)
## Географиясе

Каза Сканьи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Каза Сканьи (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мецомьеро (Потенца)

Мецомьеро — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Мецомьеро (Потенца)
## Географиясе

Мецомьеро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мецомьеро (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (8194) Сатакэ

(8194) Сатакэ (лат. Satake) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8194) Сатакэ
## Тарихы

1993 елның 16 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 SB1» саналган.
# Жиров (Чехия)

Жиров (чех. Žirov) — Чехиянең Высочина крае Пельгржимов һәм Пельгржимов районында урнашкан авыл.

# Жиров (Чехия)
## Географиясе

Мәйданы — 2,820634 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 564 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Жиров (Чехия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Жиров (Чехия)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Жиров (Чехия)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 297 |
| 1880 | 271 |
| 1890 | 226 |
| 1900 | 250 |
| 1910 | 218 |
| 1921 | 187 |
| 1930 | 192 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 148 |
| 1961 | 161 |
| 1970 | 130 |
| 1980 | 92 |
| 1991 | 71 |
| 2001 | 62 |
| 2011 | 72 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 73 |
| 2016 | 76 |
| 2017 | 75 |
| 2018 | 80 |
| 2019 | 84 |
| 2020 | 84 |
| 2021 | 89 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 84 |
| 2022 | 88 |
| 2023 | 94 |
| 2024 | 94 |
# Меркез (Чаталпынар)

Меркез (төр. Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чаталпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дамяни (Мазовия воеводалыгы)

Дамяни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Червин гминасында урнашкан авыл.

# Дамяни (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.