yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Неймеген

Неймеген (нид. Nijmegen, алман. Nimwegen, лат. Noviomagus, исп. Nimega, фр. Nimègue) — Нидирланның Гелдерланд правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Неймеген
## Җәгъәрафия

Шәһәр Ваал елгасы буенда, илнең көнчыгыш өлешендә, Алмания чигендә урнашкан. Климаты диңгез.

# Неймеген
## Тарих

1 нче гасырда римлылар тарафыннан нигезләнә. 5 нче гасырдан Франклар дәүләте составында; Бөек Карл дәверендә аның резиденциясе булып торган. 9 нчы гасырдан Лотарингия, 10 нчы гасрыдан Изге Рим империясе составында. 1230 елда шәһәр статусы бирелә. 1247 елда түләнмәгән бурычлар бәрабәренә Гелдерн графы кулына күчә. 1407 елдан Неймеген – Һанза берлеге әгъзасы. 1543 елдан Һабсбурглар биләмәләре составында. Нидирлан инкыйлабыннан соң Үтрехт униясе составында. 1581 елда испаннар тарафыннан басып алына, 1591 елда Нассау Морицы гаскәрләре шәһәрне сугышып кайтарып ала. 1672-1678 еллардагы Һолландия сугышы барышында фраснуз әрмесе тарафыннан басып алына, шәһәрдә шушы сугышка чик куйган Нимвеген килешүләренә кул куела. 1815 елда Нидирлан кыйраллыгы составында. 1944 елда шәһәр инглиз-америка авиациясе тарафыннан бомбага тотылып зур зыян күрә.

# Неймеген
## Икътисад

Икътисад нигезе – хезмәт күрсәтү сферасы; машиналар төзү, химия, кәгазь сәнәгатьләре предприятияләре да бар.

# Неймеген
## Икътисад
### Транспорт

Неймеген – зур транспорт төене. Шәһәр аша үтә торган автомобиль һәм тимер юллары аны көнбатышта Ран­стад агломерациясе белән, төньякта Ар­нем, Апел­дорн, Звол­ле шәһәрләре белән, көнчыгышта Түбән Рейн-Рур­ аг­ло­ме­ра­циясе шәһәрләре белән (Алма­ния) белән, көньяк һәм көньяк-көнбатышта Һер­то­ген­бо­с, Вен­ло, Маа­ст­рих­т белән тоташтыра.
# Фязки (Изерния)

Фязки — Италиянең Молизе төбәге Кастельпетрозо өязендә урнашкан торак пункт.

# Фязки (Изерния)
## Географиясе

Фязки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фязки (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Арифие (Одунпазары)

Арифие (төр. Arifiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Глисьниця (Великопольское воеводалыгы)

Глисьниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы Одолянув гминасында урнашкан авыл.

# Глисьниця (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вшень

Вшень (чех. Všeň) — Чехиянең Либерец крае Семили һәм Турнов районында урнашкан авыл.

# Вшень
## Географиясе

Мәйданы — 5,606835 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 метр биеклектә урнашкан.

# Вшень
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Вшень
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Вшень
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 648 |
| 1880 | 676 |
| 1890 | 736 |
| 1900 | 716 |
| 1910 | 756 |
| 1921 | 714 |
| 1930 | 743 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 614 |
| 1961 | 614 |
| 1970 | 555 |
| 1980 | 512 |
| 1991 | 493 |
| 2001 | 524 |
| 2011 | 586 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 614 |
| 2016 | 610 |
| 2017 | 603 |
| 2018 | 606 |
| 2019 | 609 |
| 2020 | 606 |
| 2021 | 609 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 594 |
| 2022 | 601 |
| 2023 | 607 |
| 2024 | 628 |
# Морла Цона Виле (Мачерата)

Морла Цона Виле — Италиянең Марке төбәге Полленца өязендә урнашкан торак пункт.

# Морла Цона Виле (Мачерата)
## Географиясе

Морла Цона Виле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Морла Цона Виле (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Багданавка (Талачынский районы)

Багданавка (белар. Багданаўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.

# Багданавка (Талачынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Кантес

Кантес — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Самуська елгасының уң ярыннан 42 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Кантес
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300412115200013053
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201305
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Албота (коммуна)

Албота — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.

# Албота (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 427 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Албота, Чербу, Фретешть, Гура-Веий һәм Мареш (Румыния) авыллары урнашкан.
# (16548) 1991 RR9

(16548) 1991 RR9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16548) 1991 RR9
## Тарихы

1991 елның 10 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RR9» саналган.
# Подбеле (Мазовия воеводалыгы)

Подбеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стары-Люботынь гминасында урнашкан авыл.

# Подбеле (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Акпынар (Бесни)

Акпынар (төр. Akpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пыгари-Сасси

Пыгари-Сасси (эст. Põgari-Sassi) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
# Мисьлець

һәм
Мисьлець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Стары-Сонч гминасында урнашкан авыл.

# Мисьлець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Страхомино

Страхомино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Бендзино гминаcында урнашкан авыл.

# Страхомино
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Липова (Словакия)

Липова (словак. Lipová) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Липова (Словакия)
## Тарихы

Авыл 1567 елда нигезләнгән.

# Липова (Словакия)
## Географиясе

Мәйданы — 3,92 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 метр биеклектә урнашкан.

# Липова (Словакия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Спирмен (Техас)

Спирмен — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Спирмен (Техас)
## Тарихы

Спирмен шәһәре елда нигезләнгән.

# Спирмен (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,407561 км², 5,40756 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 946 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Башть

Башть (чех. Bašť) — Чехиянең Урта Чехия крае Прага-восток һәм Q12856916? районында урнашкан авыл.

# Башть
## Географиясе

Мәйданы — 7,808092 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 284 метр биеклектә урнашкан.

# Башть
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Башть
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Башть
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 531 |
| 1880 | 600 |
| 1890 | 649 |
| 1900 | 646 |
| 1910 | 711 |
| 1921 | 671 |
| 1930 | 793 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 666 |
| 1961 | 670 |
| 1970 | 610 |
| 1980 | 614 |
| 1991 | 555 |
| 2001 | 549 |
| 2011 | 1657 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1863 |
| 2016 | 2126 |
| 2017 | 2335 |
| 2018 | 2522 |
| 2019 | 2696 |
| 2020 | 2816 |
| 2021 | 2891 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 2989 |
| 2022 | 2851 |
| 2023 | 3007 |
| 2024 | 3062 |
# Гарадзишча (посёлок, Пинский районы)

Гарадзишча (белар. Гарадзішча) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.

# Гарадзишча (посёлок, Пинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# (14527) 1997 JD12

(14527) 1997 JD12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14527) 1997 JD12
## Тарихы

1997 елның 3 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JD12» саналган.
# Анунцията (Авелино)

Анунцията — Италиянең Кампания төбәге Прата-ди-Принчипато-Ультра өязендә урнашкан торак пункт.

# Анунцията (Авелино)
## Географиясе

Анунцията Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Анунцията (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Салконето (Кьети)

Салконето — Италиянең Абруцци төбәге Роккаспинальвети өязендә урнашкан торак пункт.

# Салконето (Кьети)
## Географиясе

Салконето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Салконето (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Һайп

Һайп — максаты кулланучының артык күрүләрен формалаштыру булган агрессив һәм бәләнчек риклам.
# Чанакча (Алаҗакая)

Чанакча (төр. Çanakça) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Алаҗакая илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бушавка (Рэчыцкий районы)

Бушавка (белар. Бушаўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.

# Бушавка (Рэчыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Костичи (Арбаж районы)

Костичи (рус. Костичи) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.

# Костичи (Арбаж районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Костичи (Арбаж районы)
## Сәгать поясы

Костичи (Арбаж районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Костичи (Арбаж районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
# «Крокус Сити Холлда» һөҗүм

«Крокус Сити Холлда» булган террористик һөҗүм — массакүләм атышлар һәм шартлаулар белән бергә булган террористик акт, һөҗүм 2024 елның 22 мартында, Мәскәү вакыты белән сәгать 20.00-да, Красногорскның Крокус Сити Холл концертлар залында булган. Дүрт һөҗүмче бинадагы кешеләргә ут ача, ким дигәндә 150 кеше үтерелә (шул исәптән өч бала) һәм 145-тән артык кеше яралана. Һөҗүм вакытында зал бинасы да яндырыла. Ике шартлау ишетелә. Россия Тышкы эшләр министрлыгы бу вакыйганы террор һөҗүме дип атый.
Бу һөҗүм соңгы, 20 елда Бесландагы террористик һөҗүмнән кала, Россиядә иң зур террористик һөҗүм була . 24 март Россиядә милли матәм көне дип игълан ителә.
Ислам дәүләте халыкара террористик оешмасының әфган бүлеге — Вилайат Хорасан террор һөҗүме өчен җаваплылыкны үз өстенә ала.
Һөҗүмдә катнашкан террористларның төгәл саны рәсми рәвештә билгеле түгел, ләкин беренчел мәгълүматларга караганда, биш булырга мөмкин, бәлкем күбрәк тә булгандыр . Мәгълүм булганча, 11 кеше кулга алынган, шул исәптән дүрт террорист.
# Милна

Милна (чех. Milná) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Фримбурк районында урнашкан авыл.

# Милна
## Географиясе

Мәйданы — 24,987 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 776 метр биеклектә урнашкан.

# Милна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Милна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Милна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 193 |
| 1880 | 199 |
| 1890 | 169 |
| 1900 | 180 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 168 |
| 1921 | 189 |
| 1930 | 170 |
| 1950 | 46 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 101 |
| 1970 | 121 |
| 1980 | 120 |
| 1991 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 83 |
| 2011 | 83 |
| 2021 | 71 |
# Владимир Опокин

Владимир Опокин (25 гыйнвар 1910(1910-01-25), Казан, Россия империясе — 1985, Казан, РСФСР, СССР) — төзүче инженер, ТАССРның атказанган төзүчесе (1968). 1931 дә Себер тимер юл транспорты институтын бетергәннән соң тимер юл төзелешләрендә эшли. 1938 дә әрмегә алына, сугышта катнаша, сугыш беткәннән соң тагы ике ел Алманиядә хезмәт итә. 1947 дән соң Казанда. 1947-1953 дә ГИПроКино институтының Казан төркеме инженеры. 1953-1969 тә 14 нче (1 нче) трестында: партия комитеты секретаре (1953-58), трест башлыгы (1958-69). 1969-1980 дә Казан төзүче инженерлар институтының төзелеш икътисады һәм аны оештыру кафедрасы мөдире.
# (4612) Гринстейн

(4612) Гринстейн (лат. Greenstein) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4612) Гринстейн
## Тарихы

1989 елның 2 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 JG» саналган.
# Роберт Смит (1757)

Роберт Смит (3 ноябрь 1757(1757-11-03), Ланкастер (Пенсильвания), Пенсилвания, Америка Кушма Штатлары — 26 ноябрь 1842(1842-11-26) (85 яшь), Балтимор, Мериленд, Америка Кушма Штатлары) — дипломат, сәясәтче, адвокат, АКШ хәрби-диңгез көчләре министры (1801 – 1809), АКШ дәүләт сәркәтибе (6 март 1809 – 1 апрель 1811), АКШ баш пракуруры (2 март 1805 – 7 август 1805).
# Кубадру

Кубадру — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының сул ярыннан 85 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.

# Кубадру
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100112115100002668
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100266
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Старе Гроново

һәм
Старе Гроново — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Дебжно гминасында урнашкан авыл.

# Старе Гроново
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ашагычамлы (Олту)

Ашагычамлы (төр. Aşağıçamlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сантас-Мартас

Сантас-Мартас (исп. Santas Martas) — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сантас-Мартас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 118,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 834 метр биеклектә урнашкан.
# Худящевка

Худящевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Худящевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200612115200005349
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200534
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сарбя (Шамотульский повяты)

Сарбя — Польшаның Великопольское воеводалыгы Душники гминасында урнашкан авыл.

# Сарбя (Шамотульский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD118031

HD118031 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан F3III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,2 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Чикирд

Чикирд — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Лопадя-Ноуе (коммуна) коммунасына карый.

# Чикирд
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Меучи (Бреша)

Меучи — Италиянең Ломбардия төбәге Палаццоло-сулл'Ольо өязендә урнашкан торак пункт.

# Меучи (Бреша)
## Географиясе

Меучи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Меучи (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1552 ел

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1552 (бер мең биш йөз илле икенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1552 елы, II меңьеллыкның 552 елы, XVI гасырның 52 елы, XVI гасырның 6 унъеллыгының 2 елы, 1550 елларның 3 елы. 1552 елдан бирле 472 ел үтте.

# 1552 ел
## Вакыйгалар

* 23 август — Явыз Иван гаскәрләре Казан астына бастылар.
* 12 октябрь — Иван гәскәренең Казан ханлыгы башкаласы булган Казанны басып алуы.

# 1552 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1552 елда туганнар

# 1552 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1552 елда вафатлар
* 12 октябрь — Колшәриф, татар каһарманы, шагыйрь, дәүләт эшлеклесе, рухани.
# Каваҗык (Байбурт)

Каваҗык (төр. Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Абсолют йолдызча зурлык

Абсолют йолдызча зурлык — астрономик объектның яктыртучанлыгын тасвирлаучы физик зурлык. Төрле объектлар өчен абсолют зурлыкның төрле билгеләмәләре бар.
Абсолют йолдызча зурлык (М) — 10 парсек ераклыгындагы объектның күренүчән йолдызча зурлыгы. Мәсәлән, Кояшның абсолют болометрик йолдызча зурлыгы (электромагнит дулкыннары барлык диапазонын исәпкә алып) = +4,7.
Әгәр m - күренүчән йолдызча зурлык, d - объектка кадәрге аралык булса, абсолют йолдызча зурлык:
    $M=m-5\lg {\frac {d}{d_{0}}}$
биредә: $d_{0}$ = 10 пк ≈ 32,616 яктылык елы
Тиешенчә күренүчән һәм абсолют йолдызча зурлыклар билгеле булсалар, объектка кадәрге аралыкны болай исәпләргә була:
    $d=d_{0}10^{\frac {m-M}{5}}$
Абсолют йолдызча зурлык яктыртучанлык белән бәйләнеше:
    $\lg {\frac {L}{L_{\odot }}}=0,4(M_{\odot }-M)$
биредә $L_{\odot }$ - Кояшның яктыртучанлыгы, $M_{\odot }$ — Кояшның абсолют йолдызча зурлыгы.

# Абсолют йолдызча зурлык
## Кояш системасы

Кояш системасының объектлары өчен абсолют йолдызча зурлыгы башкача билгеләнә. Алар өчен абсолют йолдызча зурлык Кояштан һәм күзәтүчедән 1 а.б. ераклыгындыгы күренүчән йолдызча зурлыкка тигез.
Планетаның абсолют йолдызча зурлыгы g:
    $g=m_{0}-2.5\lg {Ar^{2}}$,
биредә m₀ — Кояшның күренүчән йолдызча зурлыгы
    A — планетаның геометрик альбедосы, r — аның радиусы
Яки планетаның зурлыгы буенча:
    $g=m_{0}-2.5\lg {A}-5\lg {\frac {\rho }{\sin {1''}}}=-2.5\lg {A}-5\lg {\rho }-0.23$.
биредә: ρ - 1 а.б. ераклыгыннан планета күренгән почмагы
Астероидларның альбедо иң таралган саны 0,25 — 0,05.
Метеорлар өчен:
    $M=m-5\lg {R}-K$,
    К - һавада йотылу өчен җаваплы төзәтмә
    R — метеорга кадәр аралык
    m - күренүчән йолдызча зурлык
# IC 3936

IC 3936 — чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 3936
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3936 буларак та сурәтләнә.
# Арысланча чебеннәр

Арысланча́ чебеннә́р (Stratiomyidae) - чебеннәр семьялыгы. 1,5 меңләп төре билгеле, аларның күбесе тропикларда, Русиядә 200 ләп төре яши. Гәүдәсенең озынлыгы 5-15 мм, канатлары ачылмаганда корсак турысында берсе икенчесе өстенә куела. Төсе ачык, еш кына чага торган умарта кортлары һәм шөпшәләр төсен хәтерләтә (саклагыч төс - мимикрия). Чебеннәр чәчәкләрдә, су янындагы үсемлекләр арасында, сирәгрәк агач кәүсәләрендә һәм ботакларында тереклек итә. Личинкалары пычрак сулыкларда, туфракта, тирестә, кайры асларында, корыган агачта, кырмыска ояларында үсә; сапрофитлар (органик калдыклар белән туеналар) яки ерткычлар.
Татарстан территориясендә 2 төре бар: гади арысланча чебеннәр (Stratiomyia chamaeleonDg.) - гәүдәсенең озынлыгы 13-15 мм, кара, корсак асты сары төстә, боҗра читләреннән кара бәйләвечле, һәм бакыр арысланча чебеннәр (Geosargus cuprariusL.) - гәүдәсенең озынлыгы 10-12мм, түше яшел, металлсыман ялтырый, корсагы бронза, зәңгәр яки шәмәхә төстә.
# Николай Юшунев

Николай Юшунев (Лукин, 3 декабрь 1895(18951203), Яншык-Норваш, Чуел өязе, Казан губернасы, Россия империясе—31 август 1942, Сталинград тирәсендә, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш сәвит дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья, Россия ватандашлар һәм алман-сәвит сугышларында катнашучы.
Сембер чуаш укытыучылары мәктәбен (1916) бетергән. РК(б)Ф Чуел өяз комитеты халык мәгарифе бүлеге мөдире, сәркәтип (1923-1925), Чабаксар шәһәр шурасы башкарма комитеты рәисе (1925-1926), Чуаш АССР үзәк башкарма комитеты рәисе (1927-1929), БК(б)Ф Түре район комитеты беренче сәркәтибе (1935-1937). Сталинград сугышында һәлак булган.
# (419) Аврелия

(419) Аврелия (лат. Aurelia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (419) Аврелия
## Тарихы

1896 елның 7 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1896 CW» саналган.
# Потанжи

Потанжи (фр. Potangis) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Масерия Каландра (Беневенто)

Масерия Каландра — Италиянең Кампания төбәге Сант-Агата-де-Готи өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия Каландра (Беневенто)
## Географиясе

Масерия Каландра Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Масерия Каландра (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (5753) Yoshidatadahiko

(5753) Yoshidatadahiko (лат. Yoshidatadahiko) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5753) Yoshidatadahiko
## Тарихы

1992 елның 4 мартында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EM» саналган.