yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# IC 3

IC 3 — Хут йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3, 2MASX J00120604-0024543, MCG+00-01-038, PGC 836, 6dFGS gJ001206.1-002455, SDSS J001206.08-002454.8, SDSS J001206.09-002454.8, UZC J001206.1-002455, Z 0009.6-0040, Z 382-32, NPM1G -00.0003, LEDA 836, SDSS J001206.09-002454.7 һәм Gaia DR2 2545070527233372288 буларак та сурәтләнә.
# Богуцин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Богуцин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Фабянки һәм Бжесць-Куявский повет гминаcында урнашкан авыл.

# Богуцин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ранчо Секо (Силао)

Ранчо Секо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Секо (Силао)
## Географиясе

Ранчо Секо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Секо (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Секо (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Алберола (Савона)

Алберола — Италиянең Лигурия төбәге Сасселло өязендә урнашкан торак пункт.

# Алберола (Савона)
## Географиясе

Алберола Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Алберола (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Глезьново

Глезьново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Дарлово гминаcында урнашкан авыл.

# Глезьново
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пратолонго (Бергамо)

Пратолонго — Италиянең Ломбардия төбәге Сотто-иль-Монте-Джованни-XXIII өязендә урнашкан торак пункт.

# Пратолонго (Бергамо)
## Географиясе

Пратолонго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Пратолонго (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Галван, Галван де Милпильяс (Сан Луис де ла Паз)

Галван, Галван де Милпильяс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Галван, Галван де Милпильяс (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Галван, Галван де Милпильяс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Галван, Галван де Милпильяс (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Галван, Галван де Милпильяс (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Селинье (Де-Севр)

Селинье (фр. Séligné) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Венешен-Вилледж (Иллинойс)

Венешен-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Венешен-Вилледж (Иллинойс)
## Географиясе

Венешен-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы — 6,14844 км², 6,331452 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 237 метр биеклектә урнашкан.
# Коҗе

Коҗе (кор. 거제시, 巨濟市) — Көньяк Кореянең Көньяк Кйоңсаң правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Коҗе
## Тарих

Хәзерге статусын 1989 елдан башлап йөртә.
# Альбала

Альбала (исп. Albalá) — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альбала
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 502 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Иркутск (мәгънәләр)

Иркутск — Көнчыгыш Себернең иң эре икътисади һәм мәдәни үзәкләрнең берсе, Иркутск өлкәсе административ үзәге.

# Иркутск (мәгънәләр)
## Транспорт

* «Иркутск»
* «Иркутск-2»
# Валинда (Калифорния)

Валинда — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Валинда (Калифорния)
## Географиясе

Валинда халык санын алу урыны мәйданы — 5,216614 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 1952

NGC 1952 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1952
## Тарихы

Әлеге галактика 1731 елда инглиз астрономы Джон Бевис тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 7.62 см (3 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ливны

Ливны (рус. Ливны) — Россия Федерациясенең Орөл өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 47 924 кеше (2016).

# Ливны
## Сәгать поясы

Ливны Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ливны
## Тарих

Шәһәр cтaтысын 1571 елдан башлап йөртә.

# Ливны
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (98,0%).
# Целуйки

Целуйки — Польшаның Люблин воеводалыгы Бяла-Подляская гминасында урнашкан авыл.

# Целуйки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гневшин

Гневшин (чех. Hněvšín) — Чехиянең Урта Чехия крае Хотилско районында урнашкан авыл.

# Гневшин
## Географиясе

Мәйданы — 1,916 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гневшин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гневшин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гневшин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 62 |
| 1880 | 64 |
| 1890 | 65 |
| 1900 | 60 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 55 |
| 1921 | 55 |
| 1930 | 40 |
| 1950 | 41 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 33 |
| 1970 | 25 |
| 1980 | 15 |
| 1991 | 7 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 9 |
| 2011 | 9 |
| 2021 | 14 |
# Гржибско

Гржибско (чех. Hřibsko) — Чехиянең Кралове Градец крае Стежери районында урнашкан авыл.

# Гржибско
## Географиясе

Мәйданы — 3,727 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гржибско
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гржибско
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гржибско
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 283 |
| 1880 | 350 |
| 1890 | 334 |
| 1900 | 344 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 334 |
| 1921 | 330 |
| 1930 | 305 |
| 1950 | 218 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 221 |
| 1970 | 207 |
| 1980 | 167 |
| 1991 | 136 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 149 |
| 2011 | 146 |
| 2021 | 170 |
# Ист-Провиденс (Род-Айленд)

Ист-Провиденс — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан шәһәр.

# Ист-Провиденс (Род-Айленд)
## Тарихы

Ист-Провиденс шәһәре 1862 елда нигезләнгән.

# Ист-Провиденс (Род-Айленд)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 42,778403 км², 42,874916 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 19 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Виценице Намеште над Ославоу

Виценице Намеште над Ославоу (чех. Vícenice u Náměště nad Oslavou) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Q89269380? районында урнашкан авыл.

# Виценице Намеште над Ославоу
## Географиясе

Мәйданы — 5,951116 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 430 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Виценице Намеште над Ославоу
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Виценице Намеште над Ославоу
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Виценице Намеште над Ославоу
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 355 |
| 1880 | 368 |
| 1890 | 362 |
| 1900 | 402 |
| 1910 | 414 |
| 1921 | 417 |
| 1930 | 468 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 412 |
| 1961 | 461 |
| 1970 | 439 |
| 1980 | 404 |
| 1991 | 352 |
| 2001 | 358 |
| 2011 | 366 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 388 |
| 2016 | 376 |
| 2017 | 379 |
| 2018 | 390 |
| 2019 | 398 |
| 2020 | 398 |
| 2021 | 412 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 404 |
| 2022 | 411 |
| 2023 | 425 |
| 2024 | 437 |
# 238 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
238 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.

# 238 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:238 елда (б. э. к.) туганнар

# 238 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:238 елда (б. э. к.) вафатлар
# Яджамана

Һинд дине традициясендә, яджамана ул ритуаль патрон, аның хакына каһин, гадәттә брамин тарафыннан яджна ритуалы башкарыла.
# Русилки

Русилки (белар. Русілкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.

# Русилки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Фонтерутоли (Сьена)

Фонтерутоли — Италиянең Тоскана төбәге Кастеллина-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтерутоли (Сьена)
## Географиясе

Фонтерутоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фонтерутоли (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Долни Каменице (Хржин)

Долни Каменице (чех. Dolní Kamenice) — Чехиянең Урта Чехия крае Хржин районында урнашкан авыл.

# Долни Каменице (Хржин)
## Географиясе

Мәйданы — 0,597 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Долни Каменице (Хржин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Долни Каменице (Хржин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Долни Каменице (Хржин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 163 |
| 1880 | 119 |
| 1890 | 130 |
| 1900 | 137 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 137 |
| 1921 | 147 |
| 1930 | 101 |
| 1950 | 93 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 88 |
| 1970 | 59 |
| 1980 | 30 |
| 1991 | 19 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 18 |
| 2011 | 25 |
| 2021 | 48 |
# Сенетаржов

Сенетаржов (чех. Senetářov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Бланско, Бланско һәм Бланско районында урнашкан авыл.

# Сенетаржов
## Географиясе

Мәйданы — 13,839768 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 545 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Сенетаржов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Сенетаржов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Сенетаржов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 725 |
| 1880 | 721 |
| 1890 | 747 |
| 1900 | 747 |
| 1910 | 746 |
| 1921 | 711 |
| 1930 | 661 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 584 |
| 1961 | 617 |
| 1970 | 598 |
| 1980 | 542 |
| 1991 | 524 |
| 2001 | 493 |
| 2011 | 510 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 531 |
| 2016 | 549 |
| 2017 | 564 |
| 2018 | 579 |
| 2019 | 572 |
| 2020 | 585 |
| 2021 | 588 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 568 |
| 2022 | 587 |
| 2023 | 597 |
| 2024 | 592 |
# FOLR2

FOLR2 (ингл. Folate receptor beta һәм Folate receptor beta) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лод (Югары Гаронна)

Лод (фр. Lodes) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Шәкили (Гөйчай)

Шәкили (әзери. Şəkili) — Әзербайҗанның Гөйчай районына караган авыл.
# NGC 4646

NGC 4646 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4646
## Тарихы

Әлеге галактика 1791 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сырбасан (Сарыкамыш)

Сырбасан (төр. Sırbasan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пратерия (Реҗо ди Калабрия)

Пратерия — Италиянең Калабрия төбәге Сан-Пьетро-ди-Карида өязендә урнашкан торак пункт.

# Пратерия (Реҗо ди Калабрия)
## Географиясе

Пратерия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пратерия (Реҗо ди Калабрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каландас

Каландас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 615 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Каландас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200009294
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200929
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Эстре

Эстре (фр. Estrées) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Воча

Воча — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Векса елгасының уң ярына тамагыннан 8,9 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 64 км.

# Воча
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр . Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300112110000011796
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001179
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Рудня Астравитая

Рудня Астравитая (белар. Рудня Астравітая) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Рудня Астравитая
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Түңкерес (Шортанды районы)

Түңкерес (каз. Төңкеріс) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Түңкерес (Шортанды районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Комси

Комси (эст. Komsi) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
# MMS19

MMS19 (ингл. MMS19 homolog, cytosolic iron-sulfur assembly component) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мельлерув

Мельлерув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Щавин-Косцельны гминасында урнашкан авыл.

# Мельлерув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жандленкур

Жандленкур (фр. Jeandelaincourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Жандленкур
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,47 км².
# Жентиу-ду-Ору

Жентиу-ду-Ору — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Жентиу-ду-Ору
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3671,237 км².
# Монте-Сант'Анджело

Монте-Сант'Анджело — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Фоҗа провинциясе составына керә.

# Монте-Сант'Анджело
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 796 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Каньяно-Варано, Карпино, Маттината, Сан-Марко-ин-Ламис, Вьесте, Манфредония, Сан-Джованни-Ротондо һәм Вико-дель-Гаргано коммуналары белән чиктәш.
# Кантон (Джорджия)

Кантон — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.

# Кантон (Джорджия)
## Тарихы

Кантон шәһәре елда нигезләнгән.

# Кантон (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 48,746433 км², 48,52194 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 291 метр биеклектә урнашкан.
# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее

* Мәдәният порталы
Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее (рус. Краеведческий музей Дрожжановского района) — Татарстанның Чүпрәле районы үзәге Иске Чүпрәле авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Чүпрәле төбәге тарихы, татар һәм чуаш халкының мәдәнияте белән таныштыра.

# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее
## Филиаллары

* Ә. Ш. Әбдриев исемендәге «Җир һәм кешеләр» музее (Иске Шәйморза)
* Петр Дементьев музее (Үби)

# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее
## Тарих

1970 елда район пионерлар йортында (директоры Рафаил Сирачетдин улы Субаев) туган якны өйрәнү почмагы ачыла.
1990 елның 16 мартында музейга элекке хәрби комиссариат бинасы бирелә. 1991—2000 елларда ТР милли музее филиалы.
2011 елның 1 гыйнварында муниципаль бюджет оешмасы статусы ала. 2013 елда музейга элекке Агробанк бинасында урын бирелә.
Музей директорлары: 1990—1993 елларда Рәфәгать Фәтхелислам улы Низамов (1933—1993), 1994 елдан Рәдиф Рафаил улы Субаев.

# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее
## Экспонатлар

Төп фондта 2 030, фәнни-ярдәмче фондта 1 363 саклау берәмлеге. Музейда тарихчы-галим Һади Атласи, фронтовик-шагыйрьләр Зәки Нури, Шәрәф Мөдәррис, җырчы Габдулла Рәхимкулов, Камал театры актерлары Һидаят Солтанов, Ринат Таҗетдинов, академик Ирек Фәхретдинов, чуаш драматурглары Николай Ефремов(чуаш)татар., Анатолий Чебанов, шагыйрә Валентина Тарават һ. б. турында мәгълүмат тупланган.
Палеонтология, этнография бүлекләре, Бөек Ватан сугышында катнашучылар һәм тыл хезмәтчәннәре турында экспозиция бар. Татар һәм чуаш халкының көнкүреш әйберләре тупланган.

# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее
## Экскурсияләр

* Туган ягым
* Беркем дә, берни дә онытылмаган. 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында чүпрәлеләр
* Чүпрәле районының элеккесе һәм бүгенгесе
* Үзеңә таләпчән булсаң, зур уңышларга ирешерсең. Ике тапкыр Социалистик Хезмәт Каһарманы, 9 Ленин ордены кавалеры, ССРБ авиация сәнәгате министры булган Пётр Василий улы Дементьев (1907—1977) турында
* Әфганстан – йөрәк ярам

# Чүпрәле районы туган якны өйрәнү музее
## Сылтанмалар

* Краеведческий музей Дрожжановского района. Музеи России(рус.)
* Краеведческий музей Дрожжановского района. tatfrontu.ru(рус.)
# Комтау (шәһәр)

Комтау (төрекм. Gumdag) — Төрекмәнстанның Балкан вилаятендә урнашкан шәһәр.

# Комтау (шәһәр)
## Тарих

Шәһәр статусын ? елдан башлап йөртә.
# Заострув

һәм
Заострув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Слупя гминасында урнашкан авыл.

# Заострув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Варка-Ты-Вис (Зур Роговая кушылдыгы)

Варка-Ты-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Роговая елгасының уң ярыннан 224 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Варка-Ты-Вис (Зур Роговая кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000067746
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006774
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сейлем (Массачусетс)

Сейлем — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.

# Сейлем (Массачусетс)
## Тарихы

Сейлем шәһәре 1626 елда нигезләнгән.

# Сейлем (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 47,397114 км², 47,363673 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 8 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чолиги-Кикя

Чолиги-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Сякунды-Кикя елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 83 км.

# Чолиги-Кикя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300057848
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305784
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Берина-Бивьери (Вибо Валенция)

Берина-Бивьери — Италиянең Калабрия төбәге Арена өязендә урнашкан торак пункт.

# Берина-Бивьери (Вибо Валенция)
## Географиясе

Берина-Бивьери Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Берина-Бивьери (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Цельча

һәм
Цельча — Польшаның Великопольское воеводалыгы Яроцин гминасында урнашкан авыл.

# Цельча
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барчевко

Барчевко — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Барчево гминасында урнашкан авыл.

# Барчевко
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Талабинәләр

Талабинәләр (әзери. Talabinələr) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Бовайна (Нью-Йорк)

Бовайна — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бовайна (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Бовайна (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 44,49 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 527 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Теллисырт (Агры)

Теллисырт (төр. Tellisırt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вшехлапи (Малшице)

Вшехлапи (чех. Všechlapy) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Malšice районында урнашкан авыл.

# Вшехлапи (Малшице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,218 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Вшехлапи (Малшице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Вшехлапи (Малшице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Вшехлапи (Малшице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 134 |
| 1880 | 132 |
| 1890 | 130 |
| 1900 | 136 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 120 |
| 1921 | 105 |
| 1930 | 119 |
| 1950 | 89 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 88 |
| 1970 | 68 |
| 1980 | 47 |
| 1991 | 39 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 41 |
| 2011 | 38 |
| 2021 | 42 |
# Непорадза (Римавска Собота)

Непорадза (словак. Neporadza) — Словакиянең Римавска-Собота округында урнашкан авыл.

# Непорадза (Римавска Собота)
## Тарихы

Авыл 1254 елда нигезләнгән.

# Непорадза (Римавска Собота)
## Географиясе

Мәйданы — 7,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 216 метр биеклектә урнашкан.

# Непорадза (Римавска Собота)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.