yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Валуз

Валуз (фр. Valouse) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Абадия (Пезаро-Урбино)

Абадия — Италиянең Марке төбәге Кальи өязендә урнашкан торак пункт.

# Абадия (Пезаро-Урбино)
## Географиясе

Абадия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Абадия (Пезаро-Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Арбеж

Арбеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары Ерга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 57 км.

# Арбеж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000009715
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000971
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бени-э-Луази

Бени-э-Луази (фр. Besny-et-Loizy) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Гапонава

Гапонава (белар. Гапонава) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Гапонава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Нунавут

Нунавут (ингл. Nunavut) — Канада территорияләренең берсе.
Башкаласы — Икалуит шәһәре.

# Нунавут
## Тарих

1999 елда барлыкка килгән.

# Нунавут
## Административ бүленеш

25 муниципалитет (2019).
# HD248582

HD248582 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,76 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ильяслы (Бафра)

Ильяслы (төр. İlyaslı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Венторф-Хамбург

Венторф-Хамбург (алман. Wentorf bei Hamburg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Венторф-Хамбург
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,87 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 48 метр биеклектә урнашкан.
# Новая Зара (Чашницкий районы)

Новая Зара (белар. Новая Зара) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Новая Зара (Чашницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Гүнешгөрен (Ханак)

Гүнешгөрен (төр. Güneşgören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ханак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ратинь (Великопольское воеводалыгы)

Ратинь — Польшаның Великопольское воеводалыгы Лёндек гминасында урнашкан авыл.

# Ратинь (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гали Хуҗиев

Гали Хуҗиев — татар шагыйре.
Гали Хуҗи 1912 елның 17 октябрендә хәзерге Татарстанның Апас районы Карамасар авылында туа. 1937—1941 елларда, эштән аерылмыйча, Казан дәүләт педагогика институтының кичке бүлегендә укый, 1932-1934 елларда «Кызылармеец» газетасында — әдәби хезмәткәр, 1934 елдан — «Яшь ленинчы» газетасының җаваплы сәркатибе, соңрак редактор урынбасары һәм редакторы була. Үзе теләп сугышка китә һәм фронт газетасында җаваплы сәркатип булып хезмәт итә.
Гали Хуҗи әдәбиятка утызынчы елларда килә. Аның «Шатлык» исемле беренче шигъри җыентыгы 1936 елда басылып чыга. Шуннан соң дистәләрчә китаплары («Яшьлек тавышы», «Комсомолка», «Сабан тургайлары», «Зоя», «Туган җир», «Чын күңелдән», «Мин сөям сезне, дуслар!», «Кояшлы иртә», «Идел хикәясе» һ.б.) дөнья күрә.
Шагыйрь 1966 елның 13 октябрендә вафат була.
# Каень

Каень (фр. Cahaignes) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Ка Спинеди (Сондрио)

Ка Спинеди — Италиянең Ломбардия төбәге Посталезио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Спинеди (Сондрио)
## Географиясе

Ка Спинеди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ка Спинеди (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гёрен-Дёлен

Гёрен-Дёлен (алман. Göhren-Döhlen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Гёрен-Дёлен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 метр биеклектә урнашкан.
# Чирхагеу

Чирхагеу — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Михешу-де-Кимпие (коммуна) коммунасына карый.

# Чирхагеу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Казтел де Чевери-Казал де Чевери (Рим)

Казтел де Чевери-Казал де Чевери — Италиянең Лацио төбәге Формелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтел де Чевери-Казал де Чевери (Рим)
## Географиясе

Казтел де Чевери-Казал де Чевери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Казтел де Чевери-Казал де Чевери (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маддалони

Маддалони — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Маддалони
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 73 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Ачерра, Червино, Марчанизе, Сан-Феличе-а-Канчелло, Сан-Марко-Эванджелиста, Валле-ди-Маддалони, Сан-Никола-ла-Страда, Казерта һәм Санта-Мария-а-Вико коммуналары белән чиктәш.
# Гранжинья

Гранжинья — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Paradela e Granjinha муниципалитетына карый.

# Гранжинья
## Географиясе

Мәйданы — .
# Поросик

Поросик — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Поросс елгасының сул ярына тамагыннан 41 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Поросик
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым елгасы менән кушылгансы, Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200712115200006796
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200679
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сан Хуан (Апасео эль Гранде)

Сан Хуан — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Апасео-эль-Гранде муниципалитеты составына керә.

# Сан Хуан (Апасео эль Гранде)
## Географиясе

Сан Хуан Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хуан (Апасео эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хуан (Апасео эль Гранде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чераза (Пезаро һәм Урбино)

Чераза — Италиянең Марке төбәге Сан-Костанцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Чераза (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Чераза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Чераза (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аннополь (Воломинский повяты)

Аннополь — Польшаның Мазовия воеводалыгы Страхувка гминасында урнашкан авыл.

# Аннополь (Воломинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каатиба

Каатиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Каатиба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 655,581 км².
# Убушин

Убушин (чех. Ubušín) — Чехиянең Высочина крае Йимрамов районында урнашкан авыл.

# Убушин
## Географиясе

Мәйданы — 5,176 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Убушин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Убушин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Убушин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 341 |
| 1880 | 337 |
| 1890 | 333 |
| 1900 | 344 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 342 |
| 1921 | 330 |
| 1930 | 291 |
| 1950 | 226 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 224 |
| 1970 | 194 |
| 1980 | 154 |
| 1991 | 112 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 95 |
| 2011 | 100 |
| 2021 | 89 |
# Радоиня

Радоиня (серб. Радоиња) — Сербиянең Златибор округы Нова-Варош җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Радоиня
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 876 метр биеклектә урнашкан.

# Радоиня
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Бантице

Бантице (чех. Bantice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Зноймо, Зноймо һәм Зноймо районында урнашкан авыл.

# Бантице
## Географиясе

Мәйданы — 3,763258 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 213 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Бантице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Бантице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Бантице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 323 |
| 1880 | 305 |
| 1890 | 336 |
| 1900 | 372 |
| 1910 | 373 |
| 1921 | 389 |
| 1930 | 390 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 309 |
| 1961 | 341 |
| 1970 | 283 |
| 1980 | 225 |
| 1991 | 194 |
| 2001 | 190 |
| 2011 | 285 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 285 |
| 2016 | 274 |
| 2017 | 280 |
| 2018 | 292 |
| 2019 | 289 |
| 2020 | 284 |
| 2021 | 285 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 286 |
| 2022 | 288 |
| 2023 | 300 |
| 2024 | 291 |
# Охо де Пескадо (Метлатонок)

Охо де Пескадо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Metlatónoc муниципалитеты составына керә.

# Охо де Пескадо (Метлатонок)
## Географиясе

Охо де Пескадо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Охо де Пескадо (Метлатонок)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Охо де Пескадо (Метлатонок)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (12879) 1998 QN18

(12879) 1998 QN18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12879) 1998 QN18
## Тарихы

1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QN18» саналган.
# Локца

Локца (словак. Lokca) — Словакиянең Наместово округында урнашкан авыл.

# Локца
## Тарихы

Авыл 1496 елда нигезләнгән.

# Локца
## Географиясе

Мәйданы — 24,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 647 метр биеклектә урнашкан.

# Локца
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Гаттинара

Гаттинара — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Верчелли провинциясе составына керә.

# Гаттинара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 метр биеклектә урнашкан. Лоццоло, Роазио, Ровазенда, Романьяно-Сезия, Лента, Серравалле-Сезия һәм Гемме коммуналары белән чиктәш.
# Пржедборжице (Коваржов)

Пржедборжице (чех. Předbořice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Коваржов районында урнашкан авыл.

# Пржедборжице (Коваржов)
## Географиясе

Мәйданы — 5,695 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 515 метр биеклектә урнашкан.

# Пржедборжице (Коваржов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пржедборжице (Коваржов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Пржедборжице (Коваржов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 421 |
| 1880 | 424 |
| 1890 | 416 |
| 1900 | 400 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 368 |
| 1921 | 335 |
| 1930 | 302 |
| 1950 | 270 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 245 |
| 1970 | 214 |
| 1980 | 182 |
| 1991 | 164 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 139 |
| 2011 | 126 |
| 2021 | 135 |
# Кәлимуллин

Кәлимуллин — татар һәм башкорт фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Кәлимулла («Аллаһының әйткәнен тыңлаучы») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Айдар Кәлимуллин (1969) — КФУ профессоры, институт директоры.
* Айрат Кәлимуллин (?―2022), спортчы, тренер, джиу-джитсу буенча дөнья чемпионы.
* Барый Кәлимуллин ― совет архитекторы, педагог, җәмәгать эшлеклесе.
* Гатиятулла Кәлимуллин — сәяси золым корбаны.
* Идрис Кәлимуллин — драма актеры, җырчы, ТР атказанган, БР халык артисты.
* Рәшит Кәлимуллин — татар композиторы.
* Рөстәм Кәлимуллин:
** Рөстәм Кәлимуллин (1958), Биектау районы хакимияте башлыгы, VIII чакырылыш Россия Дәүләт Думасы депутаты.
** Рөстәм Кәлимуллин (1984), футболчы (һөҗүмче).
* Руслан Кәлимуллин (1992) — кино һәм драма артисты.
* Сабах Кәлимуллин (1931) — Татарстан АССРның атказанган зоотехнигы.
* Тимерҗан Кәлимуллин — спортчы (классик көрәш).
* Төхфәт Янәби (Төхфәтулла Кәлимуллин) — шагыйрь.
# Тальменка (Бердь кушылдыгы)

Тальменка — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бердь елгасының уң ярына тамагыннан 35 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 28 км.

# Тальменка (Бердь кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200512115200005203
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200520
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Гвамучил (Пенхамо)

Гвамучил — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Гвамучил (Пенхамо)
## Географиясе

Гвамучил Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гвамучил (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гвамучил (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ла-Амполья

Ла-Амполья (кат. Ampolla, L') — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Амполья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 35,6 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 8 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Итаугва

Итаугва (исп. Itauguá) — Парагвайның Үзәк департаментында урнашкан шәһәр.

# Итаугва
## Тарих

1728 елда нигезләнгән.
# Якубув (Минский повяты)

һәм
Якубув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Якубув гминасында урнашкан авыл.

# Якубув (Минский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фарсылар

Фарсылар (фарсыча فارس, [fɒːrs]) — Иранның төп халкы (36-61%), фарсы телле халык Иран илләрендә тора.
Иран милләтенең иң зур өлеше, утрак игенчелек һәм шәһәрләр мәдәнияте белән берләшкән халык.
Соңгы тикшеренүләр буенча татарларның Y-ДНК һаплотөркемнәре бүленеше фарсы (көнбатыш иранлы) һаплотөркемнәре бүленешенә бик охшаган, шуңа күрә татарларның борынгы бабалары фарсылар булган дип фаразы бар.
Бүгенге татар телендә фарсы теленнән чыккан сүзләр 15% тәшкил итә. Татар телендә фарсы алынмалары: бина, базар, ходай, гөл, әлбәттә, песи, хайван, дан, һәр, әгәр, азат, аваз, бәлки, дәрья, һәммә, әмма, арзан, зәңгәр, шәһәр, зур, вөҗдан, шат, дөрес, зыян, кыяр, дару, дошман, дус, зинһар, хәтта, өмет, пәрдә, тәрәзә, -ханә, Пәйгамбәр, җан, мәйдан, бәхет, офык, сәүдәгәр, хуш, һәм, һич, һава, чөнки, энҗе, -стан, Рөстәм, Зөлфия, Гөлназ, Данис, Фирүзә, дүшәнбе, сишәнбе, чәршәнбе, пәнҗешәмбе, якшәмбе һ.б.

# Фарсылар
## Атама

Фарсы этнонимы пәһлеван (фарсыча پهلوان‎ [pæhlævɒːn] ) сүзеннән чыккан дип санала.
1935 елга кадәр Көнбатышта Иран Персия - Фарсы иле дип йөртелә, ләкин Фарс - илнең бер төбәге генә була (Бөекбританиядә Англия белән охшаш хәл).

# Фарсылар
## Тарих

Фарсы атамасы беренче тапкыр 836 б.э.к. елда телгә алына: Әссүрия патшасы Салманасар III Парсуа (Parsuaš) өлкәсенә каршы сугыша.
VII б.э.к. гасырда ариләр Үзәк Азиядән Иран тигезлегенә күчеп килгән һәм Фарс останына (Фарсыстан) нигез салган. Фарс останы (Парса, Персида) фарсы теленең һәм фарсы дәүләтчелегенең бишеге булып санала.
VI б.э.к. гасырда Ахәменид дәүләтендә фарсылар дан казана. Соңрак фарсылар Парфия дәүләтенә кергән.
Сасанидлар идарә иткән чорда (III б.э.к.) фарсы теле - Иран империясенең һәм дәүләт дине Зәрдөштлекнең рәсми теле булды.

# Фарсылар
## Тасвир

Иранда 35 млн. фарсы (51%) тора.
Күпчелек фарсылар шигыйләр-мөселманнар.

# Фарсылар
## Мәдәният

Әдәбият борынгы Иранда барлыкка килгән, Зәрдөштлекнең баш китабы Авеста һ.б.
Милли шигърият - робагый, газәл, бәет зур үсеш алган.
Бөтендөньяга мәшһүр фарсы шагыйрьләре: Рудаки, Фирдәүси, Хафиз, Гомәр Хәям, Саади, Низами, Руми, Җами, Аттар, Санаи һ.б.
Фарсы риваятьләренең төп каһарманы - Рөстәм батыры, нәкъ шушы фарсы әкиятләреннән Рөстәм исеме татар теленә килгән.
# Наталья Гончарова (мәгънәләр)

* Наталья Гончарова (рәссам) (1881―1962), рус рәссам-авангардисты, график, сценограф. Лучизм һәм футуризм вәкиле.
* Наталья Гончарова (Пушкина) (1812—1863), Александр Пушкинның хатыны. Беренче никахта Пушкина, икенче никахта Лансктая.
* Наталья Гончарова (волейболчы) (1989), Украина һәм Россия волейболчысы, 2010 елгы дөнья чемпионы, ике тапкыр Европа чемпионы.
* Наталья Гончарова (суга сикерүче) (1988), Россия спортчысы, суга сикерүче. 2004 елгы Олимпия уеннарының көмеш призеры.
# Вилли-ле-Марешаль

Вилли-ле-Марешаль (фр. Villy-le-Maréchal) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
# Сен-Ремимон (Мёрт һәм Мозель)

Сен-Ремимон (фр. Saint-Remimont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Сен-Ремимон (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,79 км².
# Макия Малинья (Потенца)

Макия Малинья — Италиянең Базиликата төбәге Потенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Макия Малинья (Потенца)
## Географиясе

Макия Малинья Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Макия Малинья (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Паберовице

Паберовице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Груец гминасында урнашкан авыл.

# Паберовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Янова

Янова (чех. Janová) — Чехиянең Злин крае Всетин һәм Q89189002? районында урнашкан авыл.

# Янова
## Географиясе

Мәйданы — 9,207852 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 368 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Янова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Янова
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Янова
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 553 |
| 1880 | 547 |
| 1890 | 564 |
| 1900 | 584 |
| 1910 | 653 |
| 1921 | 636 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 670 |
| 1950 | 708 |
| 1961 | 741 |
| 1970 | 702 |
| 1980 | 652 |
| 1991 | 649 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 686 |
| 2014 | 750 |
| 2016 | 763 |
| 2017 | 756 |
| 2018 | 751 |
| 2019 | 755 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 754 |
| 2021 | 768 |
| 2021 | 744 |
| 2022 | 769 |
| 2023 | 771 |
| 2024 | 773 |
# Славков (Опава)

Славков (чех. Slavkov) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Опава һәм Опава районында урнашкан авыл.

# Славков (Опава)
## Географиясе

Мәйданы — 11,043112 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 метр биеклектә урнашкан.

# Славков (Опава)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Славков (Опава)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия һәм Силезиядәге Моравия анклавлары тарихи төбәгенә караган.

# Славков (Опава)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1006 |
| 1880 | 1021 |
| 1890 | 1098 |
| 1900 | 1087 |
| 1910 | 1122 |
| 1921 | 1107 |
| 1930 | 1295 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 1055 |
| 1961 | 1231 |
| 1970 | 1177 |
| 1980 | 1388 |
| 1991 | 1544 |
| 2001 | 1639 |
| 2011 | 1826 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1925 |
| 2016 | 1955 |
| 2017 | 2010 |
| 2018 | 2013 |
| 2019 | 2031 |
| 2020 | 2052 |
| 2021 | 2071 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 2033 |
| 2022 | 2085 |
| 2023 | 2104 |
| 2024 | 2126 |
# Кантавена (Алесандрия)

Кантавена — Италиянең Пьемонт төбәге Габьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Кантавена (Алесандрия)
## Географиясе

Кантавена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Кантавена (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Синделһөюк (Девэли)

Синделһөюк (төр. Sindelhöyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Толлисон (Аризона)

Толлисон — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.

# Толлисон (Аризона)
## Тарихы

Толлисон шәһәре елда нигезләнгән.

# Толлисон (Аризона)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,943014 км², 14,879527 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Зеп (Төньяк Дакота)

Зеп — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Зеп (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Зеп шәһәре 1913 елда нигезләнгән.

# Зеп (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,711814 км², 2,71181 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 563 ± 1 метр биеклектә урнашкан.