yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пенья Колорада (Игвала де ла Индепенденсия)

Пенья Колорада — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Игуала-де-ла-Индепенденсия муниципалитеты составына керә.

# Пенья Колорада (Игвала де ла Индепенденсия)
## Географиясе

Пенья Колорада Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пенья Колорада (Игвала де ла Индепенденсия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пенья Колорада (Игвала де ла Индепенденсия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Малашка

Малашка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пехорка елгасының сул ярына тамагыннан 37 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 4,3 км.

# Малашка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мәскәү елгасынан Заозерье авылы янындагы су үлсәү посынан Коломна каласына кадәр. Кече елга бассейны — Ока кушылдыклары бассейны, Мокша тамагына кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010101812110000024140
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002414
* Бассейн коды — 09.01.01.018
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де ла Лагуна де Транкас (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сен-Илер-дю-Мен

Сен-Илер-дю-Мен (фр. Saint-Hilaire-du-Maine һәм фр. Landes-et-Landa) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Чело (Палая)

Чело — Италиянең Тоскана төбәге Палая өязендә урнашкан торак пункт.

# Чело (Палая)
## Географиясе

Чело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чело (Палая)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алексеевка (Бәләбәй районы)

Алексеевка — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
пучᴛы индексы — 452025, ГАТОБК коды — 80209828001.
# Пучы авыл җирлеге

Пучы авыл җирлеге — Татарстан Җөмһүриятенең Актаныш районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге — Пучы.

# Пучы авыл җирлеге
## Эчке бүленеш

Авыл җирлеге составына түбәндәге торак пунктлар керә:
* Пучы (1431)
* Әнәк (282)
# Известия высших учебных заведений. Авиационная техника (журнал)

Известия высших учебных заведений. Авиационная техника — фәнни-техник журнал. 1958 елдан башлап Казан шәһәрендә елга 4 тапкыр рус телендә нәшер ителә. 1974 елдан Allerton Press, Inc нәшрияты тарафыннан АКШта «Russian Aeronautics» исеме астында инглиз телендә күчерелеп бастырыла.
# Ольга Артюшкова

Артюшкова Ольга Викторовна (20 сентябрь 1948 ел) — геолог. Геология-минералогия фәннәре докторы (2010).

# Ольга Артюшкова
## Биографиясе

Ольга Викторовна Артюшкова 1948 елның 20 сентябрендә Черкассы шәһәрендә туган. И. В. Артюшковның апасы. 1971 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый. Бөре районының Осиновка урта мәктәбендә укыта. 1973 елдан алып Геология институтында эшли: өлкән лаборант, 1993 елдан башлап — өлкән гыйльми хезмәткәр, 2001 елдан — лаборатория мөдире. Фәнни эшчәнлеген девон биостратиграфиясенә багышланган. Артюшкова О. В. Көньяк Уралның көнчыгыш битләве девонының вулканоген-утырма катламнарын тикшерә: конодонт фаунасын өйрәнү нигезендә аларның стратиграфик эзмә-эзлелеге раслана, җентекле стратиграфия схемасы эшләнә; ярлыкап, актау свиталары аерып күрсәтелә; Баймак-Бүребай свитасы, Карамалытау свитасы күләме һәм чикләре аныклана.
Лаборатория составында: мөдире - геолого-минералогия фәннәр докторы О.В. Артюшкова (палеозой стратиграфиясе, девон конодонты), өлкән гыйльми хезмәткәр геолого-минералогия фәннәр кандидаты Р.Р. Якупов (ордовик һәм силур стратиграфиясе, хитинозойлар), өлкән гыйльми хезмәткәр геолого-минералогия фәннәр кандидаты А.М. Фазлыәхмәтов (литогеохимия),гыйльми хезмәткәр К.М.Мавринская (ордовик һәм силур һәм түбәнге девон стратиграфиясе), кече гыйльми хезмәткәр Р.с.Тагариева (югары девон конодонтлары), кече кече гыйльми хезмәткәр Р.И.Зәйнуллин (түбән девон утырмаларының литогеохимиясе).
50-дән артык фәнни хезмәт авторы.

# Ольга Артюшкова
## Гыйльми хезмәтләре

* Палеонтологическое обоснование стратиграфического расчленения дофаменских вулканогенных комплексов Верхнеуральского и Магнитогорского районов. Уфа, 1998 (автордаш);
* Стратиграфия и корреляция девонских отложений Сибай-Баймакского района Башкирии. Уфа, 2002 (автордаш);
* Стратиграфия и корреляция девонских отложений Магнитогорской мегазоны Южного Урала. Уфа, 2010 (автордаш).
# Таҗетдин Фазлыев

Таҗетдин Фазлыев, Таҗетдин Фазлыйәхмәт улы Фазлыев (1920 елның 20 августы, ТАССР, Минзәлә өязе, Мөслим — 1942 елның 29 декабре, Өченче рейх, Түбән Саксония, Цайтхайн шталагы) — Бөек Ватан сугышында катнашкан, әсир төшкән һәм һәлак булган яугир. Концлагерьдан качкан өчен фашистлар тарафыннан җәзалап үтерелә.

# Таҗетдин Фазлыев
## Тәрҗемәи хәле

1920 елның 20 августында ТАССР Минзәлә өязе (Минзәлә кантоны) Мөслим авылында туган. 1941 елның 25 июнендә Мөслим хәрби комиссариаты чакыруы буенча Кызыл гаскәргә алынган. Көнбатыш фронтның 19нчы армия составында Вязьма янында каты бәрелешләрдә катнаша. 1941 елның сентябрь-октябрендә Көнбатыш һәм Резерв фронтлары гаскәрләре чолганышта кала, меңләгән совет хәрбиләре әсирлеккә эләгә. Т. Фазлыев 1941 елның 10 октябрендә тоткынлыкка эләгә. Башта Беларусның Барановичи шәһәрендәге 337нче санлы шталагта тотыла. 1942 елның июлендә Алманиягә озатыла, август аенда Түбән Саксониядәге 304нче санлы Цайтхайн шталагына ябыла, шәхси карточка тутырыла, 40436нчы санлы жетон тагыла. 1942 елның 7 ноябрендә Т. Фазлыев ике әсир иптәше (Казаннан Иван Петрунин, Пенза өлкәсеннән Андрей Ситников) белән лагерьдан читтә урнашкан эш урынына алып барганда, сакчыны үтереп, җиргә күмәләр һәм көнчыгышка карап качалар. Берничә көннән этләр ярдәмендә табып, кире лагерьга кайтаралар. Качкан чакта Т. Фазлыев үлгән әсирнең жетонын таккан була, үзен Харис Харриф дип атый. Ләкин фашистлар бармак эзләре буенча аның ялганынын тоталар. 29 декабрьдә бөтен әсирләр алдында өчесен дә асып үтерәләр. Цайтхайнда җирләнгән.
# Бялогурне

Бялогурне — Польшаның Лодзь воеводалыгы Бяла-Равска гминаcында урнашкан авыл.

# Бялогурне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мочидли-Кукелки

Мочидли-Кукелки — Польшаның Подлясье воеводалыгы Перлеево гминасында урнашкан авыл.

# Мочидли-Кукелки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Василий Егоров (1899)

Василий Егоров (1899, Берөзовка, Тамбов губернасы, Россия империясе—4 июль 1950, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — совет дәүләт эшлеклесе.
Бакы шәһәр шурасы башкарма комитеты рәисе (?-1922), РК(б)Ф Омск губерна комитеты җаваплы сәркәтибе (1924-1925), БК(б)Ф Вот өлкә комитеты җаваплы сәркәтибе (1927-1930), БК(б)Ф Мәскәү шәһәр комитеты сәркәтибе (193?-193?), кулланучылар җәмгыятьләре Үзәк шурасы рәисе урынбасары (193?-193?), БК(б)Ф Чичән-Ингуш өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1934-1937), кулга алынган (1938), 20 елга иректән мәхрүм ителүгә хөкем ителгән (1941).
# Испика

Испика — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Free Municipal Consortium of Ragusa һәм Рагуза провинциясе составына керә.

# Испика
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Модика, Пакино, Розолини, Ното һәм Поццалло коммуналары белән чиктәш.
# HD41613

HD41613 — Яссы Тау йолдызлыгында урнашкан ApEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,67 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Yüri Kivimäe

Yüri Kivimäe (est. Jüri Kivimäe; 1947 yılnıñ 17 avgustı, ESSR, Pärnu) — Estoniä tarixçısı häm arxivariusı.

# Yüri Kivimäe
## Tärcemäi xäle

Tootsida üskän. Tootsida başlanğıç mäktäpne tämamlağannan soñ 1962—1965 yıllarda Pärnunıñ 1-nçe urta mäktäbendä, ä annarı 1965—1970 yıllarda Tartu däwlät universitetında uqığan, anda tarixçı häm tarix uqıtuçısı diplomın alğan. Anıñ dissertatsiäse XVI ğasır Tartu iezuit kollegiumı tarixına bağışlanğan.
Universitettan soñ 1970—1975 yıllarda Valgus «Estoniä sovet ensiklopediäse» näşriätında tarix häm fälsäfä buyınça möxärrir bulıp eşlägän. 1975—1990 yıllarda Fännär Akademiäseneñ Tarix institutında fänni xezmätkär bulıp eşlägän.
1981 yılda Enn Tarvel citäkçelegendä XVI ğasırda Narvada säwdä häm säwdä säyäsäte tarixı buyınça dissertatsiä yaklağan.
1996 yılda Yüri Kivimäe Tartu universitetınıñ ğomumi tarix professorı itep saylanğan.
1999 yıldan ul Toronto universitetında tarix professorı häm Elmar Tampıllu isemendäge eston tele kafedrası mödire bulıp tora.
Tartu häm Torontodan tış, ul Tallinn, Tampere, Turku häm Riga universitetlarında uqıtqan, şulay uq Şvetsiä häm Almaniädä fänni xezmätkär bulğan.

# Yüri Kivimäe
## Büläkläre

* Tartu universitetı medale (1998)
* III däräcä Aq yoldız medale (1999)
* «Xezmätläre öçen» Tallinn ordenı (2015)
# Гудьир (Аризона)

Гудьир — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.

# Гудьир (Аризона)
## Тарихы

Гудьир шәһәре 1946 елда нигезләнгән.

# Гудьир (Аризона)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 495,289979 км², 496,027309 км² (1 апрель 2010), 496,027309 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бийи-ле-Шансо

Бийи-ле-Шансо (фр. Billy-lès-Chanceaux) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Беньё-ле-Жюиф кантонына карый.

# Бийи-ле-Шансо
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22.29 км².
# Петр Ананьев

Петр Константин улы Ананьев (1938 елның 19 октябре, Иске Тәрбит, Кайбыч районы, ТАССР) — төзелеш, мәгариф һәм фән хезмәткәре, хезмәт ветераны, «Кадрлар белән нәтиҗәле идарә итү» бөтенроссия проекты отличнигы, Татарстан Республикасының атказанган укытучысы.

# Петр Ананьев
## Биографиясе

1938 елның 19 октябрендә Татарстан АССРның Кайбыч районы Иске Тәрбит авылында туган. Милләте буенча керәшен татары. Туган авылында урта мәктәпне тәмамлый.
1960 елдан 1966 елга кадәр С.М. Киров исемендәге Казан химия-технология институтының механика факультетында «химия производстволары машиналары һәм аппаратлары» белгечлеге буенча укый.
1966-1967 елларда Түбән Кама шәһәренең нефть химиясе комбинатында, ремонт-механика цехының котельный-эретеп ябыштыру участогы мастеры булып эшли.
1967-1988 елларда Түбән Кама нефть химиясе техникумында укытучы, көндезге бүлек мөдире һәм укыту эшләре буенча директор урынбасары булып эшли.
1989 елның 1 февраленнән Петр Константинович Түбән Каманың 46 нчы урта һөнәри-техник училище директоры булып эшли. Ул җитәкчелек иткән чорда уку йорты 46 нчы һөнәри лицейга һәм 2007 елдан «Түбән Кама эретеп ябыштыру-монтаж көллияте» дәүләт автономияле мәгариф урта һөнәри белем бирү учреждениесенә үзгәртеп корыла.
Бүләкләре: «Хезмәт ветераны» медале (1983), «Мәгарифнең алтын фонды» дипломы (2001), ФНПРның «Россия Профсоюзларына 100 ел» юбилей медале (2004), «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале (2005), профсоюз оешмалары һәм ДУО Мактау грамотасы (2005), «Түбән Кама муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгының Рәхмәт хаты (2006), КДТУның НФХ Рәхмәт хаты (2006), мәгариф һәм фән хезмәткәрләре профсоюзының республика комитетының Мактау грамотасы (2006), төзелеш һәм сәнәгать хезмәткәрләре профсоюзының Мактау грамотасы (2006), Татарстан Республикасы төзүчеләр берлеге грамотасы (2007), Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм ТКХ министрлыгының Мактау грамотасы (2008), «Кадрлар белән нәтиҗәле идарә итү» бөтенроссия проекты отличнигы медале иясе.
Гаиләсе: хатыны - Алефтина Николаевна Ананьева, хуҗабикә. Балалары - Сергей (1966), Константин (1975).
# Сухарыш

Сухарыш – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Өял елгасының сул ярыннан 107 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.

# Сухарыш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Өял елгасы. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 14010500112111200001094
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111200109
* Бассейн коды – 14.01.05.001
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 2
# Вале-де-Ремижиу

Вале-де-Ремижиу — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Мортагуа муниципалитетына карый.

# Вале-де-Ремижиу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Жеровинци

Жеровинци — Словениянең Ормож (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жеровинци
## Географиясе

Мәйданы — 3,32 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 284,3 метр биеклектә урнашкан.
# Косморат

Косморат (каз. Қосмұрат) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Косморат
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Монтроуз (Айова)

Монтроуз — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Монтроуз (Айова)
## Тарихы

Монтроуз шәһәре елда нигезләнгән.

# Монтроуз (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,942347 км², 2,942351 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 162 ± 1 метр һәм 161 метр биеклектә урнашкан.
# Слобозея

Слобозея (рум. Slobozia) — Румыниянең Яломица өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45891 кеше (2011).

# Слобозея
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Слобозея Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Слобозея
## Тарих

Шәһәр статусын 1614 елдан йөртә.

# Слобозея
## Халык

Милләтләр (2002): румыннар — 98,1%, чегәннәр — 1,6%.
# Барҗын (Сивас)

Барҗын (төр. Barcın) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (15721) 1990 OV

(15721) 1990 OV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15721) 1990 OV
## Тарихы

1990 елның 19 июлендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OV» саналган.
# Вила Нальоз (Удине)

Вила Нальоз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Манцано өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Нальоз (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Салкымөзү (Пүлүмүр)

Салкымөзү (төр. Salkımözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 133 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 133 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр :
Хронологик таблица :
133 (йөз утыз өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 133 елы, I меңьеллыкның 133 елы, II гасырның 33 елы, II гасырның 4 унъеллыгының 3 елы, 130 елларның 4 елы. 133 елдан бирле 1891 ел үтте.

# 133 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:133 елда туганнар

# 133 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:133 елда вафатлар
# Бәхеткәй

«Бәхеткәй» — 2000 елның татар телендәге кыска метражлы нәфис фильмы. Бу фильм С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрәсәй Дәүләт кинематография институты студентлары Илдар Ягъфәров һәм Павел Трубниковның диплом эшләре.

# Бәхеткәй
## Эчтәлеге

Бәхеткәй — югалган йорт хайванының исеме. Фильм бернигә карамыйча шушы малны эзләп йөрүче малай турында бара. Сыерны эзләү малайны ташландык йорт һәм зиратка алып килә.

# Бәхеткәй
## Бүләкләре

* «Төрек дөньясы кино көннәре» фестиваленең дипломы (2001 ел).
* «Дөнья халыклары мәдәниятләре» фестиваленең гран-прие (АКШ, Хьюстон, 2002 ел).
# Уграк (Аланья)

Уграк (төр. Uğrak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Инкыйлаб

Инкыйлаб (лат. revolutio - борылыш, түнтәрелеш, әйләнеш) — җәмәгать, табигать, белем үсешендә тирән сыйфат үзгәреше.
Эволюциядән аермалы буларак инкыйлаб тизрәк, мөһимрәк сыйфат үзгәрешләренә китерә.
Тәбигатьтә геологик инкыйлаб, җәмәгать үстерүендә сәнәгый, мәдәни, "яшел", демографик инкыйлаб, сәясәттә - социаль, сәяси инкыйлаб, фәндә - фәнни инкыйлаб аерылып билгеләнә.

# Инкыйлаб
## Истилах тарихы

Иң беренче мәртәбә revolution терминын Николай Коперник үз китабында «De revolutionibus orbium coelestium» (Күк җисемнәре әйләнүе турында) 1543 елда кертә.
Кайчакта уңышлы дәүләт түнтәрелеше шулай ук инкыйлаб дип йөртелә, мәсәлән Англия тәхетендә булган "Данлы инкыйлаб" 1688-1689, Мао Цзэдун җитәкләгән Мәдәни инкыйлаб (1966-1976).
Кайчакта инкыйлаб термины инкыйлаби вакыйгаларга карата кулланылмый: мәсәлән СССРда узган "Перестройка" (1987-1991).
# Содина (Парма)

Содина — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Лангирано өязендә урнашкан торак пункт.

# Содина (Парма)
## Географиясе

Содина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Содина (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ободритлар

Ободритлар (бодричлар, абодритлар ) - урта гасырлар славян кабиләләре берлеге .
Яшәү урыны - Эльба (Лабе) түбәнге өлеше, хәзерге Мекленбургның көнбатышында, Шлезвиг-Гольштейнның көнчыгыш өлеше һәм хәзерге Түбән Саксониянең төньяк-көнчыгыш өлеше, анда древаннар яшәгән.

# Ободритлар
## Тарихы

VII-XII гасырларда ободритлар берлеге ререглар кабиләсе җитәкчелегендәге конфедерация була .
"Бавария географы" язмасы буенча, IX гасыр уртасында ободритларның кабилә берлеге дүрт кабиләдән тора: бодричлар үзләре, вагрлар ( алман. vagri), полаблар (лат. polabi) һәм варнннар ( алман. warnower) .
X гасыр азагында Велиградны - ободритлар башкаласын - алманнар яулап ала һәм Мекленбург дип үзгәртә. Гарәп авторы Ибраһим ибн Якуб әсәрендә 965 елда ул телгә алына . Замандашлары тасвирламасы буенча, Велиград (лат. Magnopolis ) әйләнәсе 20 чакрым чамасы була
Соңрак, Наконидлар династиясенең резиденциясе Любица (Лүбек) чик ныгытмасы булган ).
Вагрларның башкаласы Старгард була, яулап алганнан соң Ольденбург дип үзгәртелә, полабларның башкаласы Ратибор Ратценбург булып китә .
Төрле вакытта башка конфедератлар: глиняннар, смолиннар, древаннар һ.б. да кергән була .
Мөһим торак пунктлары: Илово, Зверин, Добин (Висмар култыгы янындагы Зверин күле ярында).
IX гасырга ободрит халкы арасында социаль аерымлану арта бара, аның феодаль элитасы барлыкка килә, алар алман дворяннарыннан матди мәдәниятне ала. Беренче булып 821 елда кенәз Славомир христиан динен кабул иткән булган, ләкин суга чумдырылу соңгарак, XII гасырда гына булган.

# Ободритлар
## Ассимиляция

XII гасырда, алманнар белән күп һәм озак барган сугышлардан соң, Изге Рим империясе белән кушылалар. Славян җирләрендә күп төрле уделлар оештырылган. Шул исәптән Мекленбург маркасы белән 1918 елга кадәр славян кенәз Никлот токымнары идарә итә. Бу җирләрне империягә кушканнан соң, христианлаштыру һәм әкренләп "алманлаштыру" башлана.
Полаб славян теле әкренләп алман теленә алыштырыла, аеруча рәсми эш язмасы алман телендә булуны таләп иткән шәһәрләрдә. Полаб теле кайбер социаль һәм профессиональ маргиналь төркемнәрдәге шәһәрләрдә кала, мәсәлән, балыкчылар арасында очрый. Рюген утравында полабиан диалекты XV гасырда юкка чыга, Вендланд төбәгендә дравен-полаб диалекты XIX гасыр башына кадәр сакланган булган.
# Дөшекеви (Караисалы)

Дөшекеви (төр. Döşekevi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эльза Абдуллина-Хаммадова

Эльза Абдуллина-Хаммадова - Татарстан Республикасы фольклор музыкасы дәүләт ансамбле артисты

# Эльза Абдуллина-Хаммадова
## Биографиясе

Абдуллина-Хаммадова Эльза Әнәс кызы 1975 елның 29 мартында Тәтеш шәһәрендә туа. Казан дәүләт консерваториясе каршындагы махсус музыка мәктәбендә скрипка классында белем ала. Аннары скрипка буенча Казан дәүләт консерваториясен тәмамлый.

# Эльза Абдуллина-Хаммадова
## Хезмәт эшчәнлеге

Эльза Әнәс кызы 1998 елда Казанның Дәрвишләр тавы бистәсенең 9 нчы музыка мәктәбендә хезмәт эшчәнлеген башлый.
1999 елда Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә яңа оешкан коллектив – Татарстан Республикасы фольклор музыкасы дәүләт ансамбленә эшкә килә. Биредә эшли башлавының беренче көннәреннән үк ансамбль коллективының алыштыргысыз музыканты була. Скрипкада уйнау белән бергә ул ансамбльнең бию һәм башка инструменталь номерларында да катнаша, төрле халык уен коралларында да уйный.
Эльза Әнәс кызының скрипка белән башкарган аерым чыгышлары якты, моңлы аһәңе белән аерылып тора.
Э.Абдуллина-Хаммадова ансамбль белән төрле хөкүмәт күләмендә үтә торган чараларда, төбәкара, халыкара форумнарда, фестивальләрдә, күргәзмәләрдә еш катнаша: Германиядә узган «Яшел атна», Төркиядә «Нәүрүз», «Yafem», «Казан – төрки дөньяның мәдәни мәркәзе», Африкада «Тунис Республикасында Татарстан Республикасы мәдәнияты һәм әдәбияты көннәре», Монголиядә «Монгол-Россия дуслыгы айлыгы», Литвада «Руденинес» , Казанда «Филармониада», Франциядә «SIA», Нидерланда Короллегендә «Флориада-2013», Испаниядә «Каталония язы», Италиядә «Рус Ривьерасы» һәм башкалар.
Ансамбль белән ул Татарстан районнары һәм авыллары буйлап кына түгел, Россиянең зур шәһәрләрендә һәм чит илләрдә (Германия, Франция, Оман солтанаты, Монголия, Литва, Польша, Төркия, Австрия, Нидерландия Королльлеге, Тунис, Чехия, Финляндия, Казахстан, Төркмәнстан, Судан Республикасы, Италия, Испания, Республика Сан-Марино, Кытай Халык Республикасы, Берләшкән Гарәп Әмирлеге һәм башкалар) татар сәнгате үрнәкләрен җиткерә.

# Эльза Абдуллина-Хаммадова
## Бүләкләре

* Татарстанның атказанган артисты (2018)
* Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының Мактау грамотасы (2019)