yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Уньюш

Уньюш — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Camarate, Unhos e Apelação муниципалитетына карый.

# Уньюш
## Географиясе

Мәйданы — 4,48 км².
# Боровая (Кушва шәһәр округы)

Боровая (рус. Боровая) — Свердловск өлкәсенең Кошва шәһәр округы составына керүче авыл.

# Боровая (Кушва шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Боровая (Кушва шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# Кат-Офф (Луизиана)

Кат-Офф — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Кат-Офф (Луизиана)
## Географиясе

Кат-Офф халык санын алу урыны мәйданы — 38,241526 км², 38,238466 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Викуленки

Викуленки (рус. Викуленки) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.

# Викуленки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Викуленки
## Сәгать поясы

Викуленки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Викуленки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Төн

Төн - тәүлекнең кичке кояш батканнан соңдан алып иртәнге шәфәкъкә кадәр булган вакыт аралыгы.
# Согуд Гарәбстаны

Согуд Гарәбстаны Патшалыгы (гарәп. المملكة العربية السعودية‎‎‎ әл-Мәмлә́кә әл-Әрәби́я әс-Сәуди́я) – Гарәбстан ярымутравындагы иң зур дәүләт. Үрдүн, Гыйрак, Катар, Күвәйт, БГӘ, Оман һәм Йәмән белән чиктәш.
Согуд Гарәбстанын кайвакыт «Ике мәчет иле» дип атыйлар, күз уңында Мәккә һәм Мәдинә, Ислам дине өчен төп ике шәһәрен күздә тотып. Гарәп телендәге илнең кыскача атамасы — әс-Саудия (араб. السعودية‎‎). Төп дини идеология — ислам (cөнничелек юнәлеше).

# Согуд Гарәбстаны
## Дин

Согуд Гарәбстаны — дөньяда иң эре диннәрнең берсе булган Ислам диненең ватаны. Аны Мәккәдә Әл-Харам мәчете һәм Мәдинәдә Мәсҗиден-Нәбәви урнашкан булу сәбәпле «Ике изге мәчет җире» дип атыйлар.
Хөкүмәт, дин мәсьәләләре буенча халык санын алу уздырмаса да, ил 100 % мөселманнардан тора, дип раслый. Бәяләүләр буенча, мөселманнарның 85-90 % ы сөнниләр, 10-15 % ы шигыйлар. Башка диннәр вәкилләре — Көнчыгыш православие тарафдарлары, протестантлар, Рим католиклары, яһүдләр, һинд дине вәкилләре (0,4 %), буддачылык тарафдарлары һәм сикхлар. Мөселман булмаган кешеләргә Согуд Гарәбстаны гражданлыгы бирелми, мөселман булмаган диндәгеләргә гыйбадәтханәләр тоту рөхсәт ителми.

# Согуд Гарәбстаны
## Кораллы көчләр

    Төп мәкалә: Согуд Гарәбстанның кораллы көчләре
2018 елда Согуд Гарәбстанның саклану бюджеты $70 млрд тәшкил итте, дип хәбәр итә Стокһольмдагы SIPRI халыкара тикшеренү институты.

# Согуд Гарәбстаны
## Дәүләт гимны

“Яшәсен Мәлик!” (عاش الملك‎ — Гаш әл-Мәлик) — 1950 елдан бирле Согуд Гарәбстаны мәмләкәтенең дәүләт гимны. Озак еллар буе ул “Мәликне сәламләү” (السلام مالكي) исеме астында сүзсез, оркестр тарафыннан гына уйнала торган нәшид буларак кулланылды. Һәм 1984 елда гарәп язучысы һәм шагыйре Ибраһим Хафаҗи (إبراهيم خفاجي‎, 1926-2017) аңа сүзләр дә язды.
| سَارِعِي لِلْمَجْدِ وَٱلْعَلْيَاءِ مَجِّدِي لِخَالِقِ ٱلسَّمَاءِ وَٱرْفَعِي ٱلْخَفَّاقَ أَخْضَرَ يَحْمِلُ ٱلنُّورَ ٱلْمُسَطَّرِ رَدِّدِ ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ يَامَوطِنِي مَوطِنِي عِشْتَ فَخْرَ ٱلْمُسْلِمِينَ عِاشَ ٱلْمَلِكِ لِلْعَلَمِ وِٱلْوَطَنِ | Табигың юнәлт бөек Күккә, Мәдхия кылгыл Әл-Мәҗидкә. Яшел байрак җилфердәсен, Шәһадәткә юл әйләсен. “Аллаһы әкбәр! — дип кабатла, әйа, илем! Әй, Ватан! Яшәдең мөэминне данлап. Яшә, Мәлик, — ил, байракны хаклап!” | Tabiğıñ yünält böyek Kükkä, Mädxiä qılğıl Äl-Mäcidkä. Yäşel bayraq cilferdäsen, Şähadätkä yul äyläsen. “Allahı äkbär!” — dip qabatla, äya, ilem! Äy, Watan! Yäşädeñ mö’minne danlap. Yäşä, Mälik, — il, bayraqnı xaqlap! |
# Шиндхард

Шиндхард — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Шиндхард
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,35 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 214 метр биеклектә урнашкан.
# IQCJ-SCHIP1

IQCJ-SCHIP1 (ингл. IQCJ-SCHIP1 readthrough, Protein IQCJ-SCHIP1 һәм Schwannomin interacting protein 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Зәһмәтабад (Җәлилабад)

Зәһмәтабад (әзери. Zəhmətabad) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
# Яңа Батурино

Яңа Батурино (рус. Новобатурино) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.

# Яңа Батурино
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Батурино
## Сәгать поясы

Яңа Батурино Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Яңа Батурино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), .
# POTEM

POTEM (ингл. POTE ankyrin domain family member M) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Серра-Тальяда

Серра-Тальяда — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Серра-Тальяда
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2980,006 км².
# Кастионе (Сондрио)

Кастионе — Италиянең Ломбардия төбәге Кастьоне-Андевенно өязендә урнашкан торак пункт.

# Кастионе (Сондрио)
## Географиясе

Кастионе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Кастионе (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Халитбейөрен (Пынарбашы)

Халитбейөрен (төр. Halitbeyören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сент-Круа-де-Кентиярг

Сент-Круа-де-Кентиярг (фр. Sainte-Croix-de-Quintillargues) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Ердеч

Ердеч (серб. Ердеч) — Сербиянең Шумади округы Станово җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ердеч
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 метр биеклектә урнашкан.

# Ердеч
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Прегазина (Тренто)

Прегазина — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Рива-дель-Гарда өязендә урнашкан торак пункт.

# Прегазина (Тренто)
## Географиясе

Прегазина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Прегазина (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гарошкавка 2

Гарошкавка 2 (белар. Гарошкаўка 2) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.

# Гарошкавка 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома (Гуанахуато )

Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Гуанахуато муниципалитеты составына керә.

# Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома (Гуанахуато )
## Географиясе

Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома (Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксион Каньяда де Бустос, Ла Лома (Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Валенса (район)

Валенса — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Valença, Cristelo Covo e Arão муниципалитетына карый.

# Валенса (район)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Чырган (Козлу)

Чырган (төр. Çırgan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Козлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Елчо (сан алу урыны, Висконсин)

Елчо — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Елчо (сан алу урыны, Висконсин)
## Географиясе

Елчо халык санын алу урыны мәйданы — 3,107155 км², 3,107154 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1631 Фут биеклектә урнашкан.
# Гуадальмес

Гуадальмес (исп. Guadalmez) — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Гуадальмес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 71,99 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 362 метр биеклектә урнашкан.
# Фрибур

Фрибур (фр. Fribourg, алман. Freiburg, итал. Friborgo, Friburgo, романш. Friburg)) — Швейцария шәһәре, Фрибур кантунының административ үзәге..

# Фрибур
## Тарих

1157 елда нигезләнгән.
# Черноборская

Черноборская (рус. Черноборская) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.

# Черноборская
## Климат

Черноборская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Черноборская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
# HD221127

HD221127 — Дәлү йолдызлыгында урнашкан F6(pSr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,14 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Карчувек (Лодзь воеводалыгы)

Карчувек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Шадек гминаcында урнашкан авыл.

# Карчувек (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Льюисбург (Теннесси)

Льюисбург — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Льюисбург (Теннесси)
## Тарихы

Льюисбург шәһәре 1837 елда нигезләнгән.

# Льюисбург (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 34,659223 км², 34,598773 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (11180) 1998 FU117

(11180) 1998 FU117 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11180) 1998 FU117
## Тарихы

1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FU117» саналган.
# Горно-Александрово

Горно-Александрово — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. Сливен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Горно-Александрово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 метр биеклектә урнашкан.
# Огузкент (Олур)

Огузкент (төр. Oğuzkent) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Губиншчына

Губиншчына (белар. Губіншчына) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Губиншчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Каттер (Аризона)

һәм
Каттер — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Каттер (Аризона)
## Географиясе

Каттер халык санын алу урыны мәйданы — 2,138576 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3163 ± 0,5 Фут биеклектә урнашкан.
# Бәкәй (Чишмә районы)

Бәкәй — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан татар авылы.

# Бәкәй (Чишмә районы)
## Танылган шәхесләр

* Расих Әхмәтвәлиев - рәссам (Уфа).
# Блудовице (Нови Йичин)

Блудовице (чех. Bludovice) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Нови-Йичин районында урнашкан авыл.

# Блудовице (Нови Йичин)
## Географиясе

Мәйданы — 5,331 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Блудовице (Нови Йичин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Блудовице (Нови Йичин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Блудовице (Нови Йичин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 538 |
| 1880 | 563 |
| 1890 | 558 |
| 1900 | 609 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 631 |
| 1921 | 513 |
| 1930 | 565 |
| 1950 | 401 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 435 |
| 1970 | 365 |
| 1980 | 324 |
| 1991 | 318 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 359 |
| 2011 | 379 |
| 2021 | 391 |
# Векулешть

Векулешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Векулешть (коммуна) коммунасына карый.

# Векулешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 212 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Агылөзү (Эрзинҗан)

Агылөзү (төр. Ağılözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Грэбалы (Варнянски авыл советы)

Грэбалы (белар. Грэбалы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Грэбалы (Варнянски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# GLUD2

GLUD2 (ингл. Glutamate dehydrogenase 2) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 480 (сан)

480 (дүрт йөз сиксән ) - 479 белән 481 арасындагы натураль сан.

# 480 (сан)
## Математикада

* 480 — өч урынлы җөп сан.
* 480 санның цифрлар суммасы — 12.
* 480 санның цифрлар тапкырчыгышы — 0.
* 480 санның квадраты — 230400.

# 480 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 480 ел
* 480 ел (б. э. к.)
* Юникодта 01E0₁₆ — «Ǡ» символның коды.
# Гүлверен (Полатлы)

Гүлверен (төр. Gülveren) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тиңдәшлек мәсләге

Тиңдәшлек мәсләге яки гравитация һәм инерциянең эквивалентлык принцибы — Гомуми чагыштырмалылык теориясен булдыру өчен Альберт Эйнштейн кулланган эвристик мәсләк. Кыскача тиңдәшлек мәсләге болай тасвирлана: инерцион масса гравитацион массага тигез.
Тәфсилле аңлатма: Гравитацион тәэсир итешү җисемнең гравитацион массасына туры пропорциональ, инерция көчләре инерцион массага туры пропорциональ. Әгәр гравитацион һәм инерцион массалар тигез икән, гравитацион көчне инерция көченнән аера белеп булмый.
Кырның квант теориясе карашы буенча тиңдәшлек мәсләге - 2 спинлы массасыз кисәкчекләрнең тәэсир итешүе өчен Лоренц-инвариантлыгы нәтиҗәсе булып тора. Лоренц инвариантлыгы - Лоренц рәвешүзгәртүен куланганда кайбер физик кануннарны тасвирлаучы тигезләмәләр үзгәрмиләр. Барлык физик кануннар әлеге инвариантлыкка буйсынырга тиеш булып санала.
Тиңдәшлек мәсләге буенча беришле гравитацион кырда барлык хәрәкәтләр тигез тизләнгән гравитацион кырсыз хисап системасында кебек баралар.
Эйнштейн тиңдәшлек мәсләген болай тасвирлаган:
   A little reflection will show that the law of the equality of the inertial and gravitational mass is equivalent to the assertion that the acceleration imparted to a body by a gravitational field is independent of the nature of the body. For Newton's equation of motion in a gravitational field, written out in full, it is:
       (Inertial mass) $\cdot$ (Acceleration) $=$ (Intensity of the gravitational field) $\cdot$ (Gravitational mass).
   It is only when there is numerical equality between the inertial and gravitational mass that the acceleration is independent of the nature of the body.
   — Albert Einstein,
$\mathbf {F} =m_{in}\mathbf {a}$ инерция көче
$\mathbf {F} =m_{gr}\left({\frac {GM}{r^{2}}}{\frac {\mathbf {r} }{r}}\right)=m_{gr}\mathbf {g}$ гравитацион көч
$m_{gr}\mathbf {g} =m_{in}\mathbf {a}$
${\frac {m_{gr}}{m_{in}}}\simeq 1$ тиңдәшлек мәсләге

# Тиңдәшлек мәсләге
## Эйнштейн лифты

Мәсләкне күрсәтү өчен Эйнштейн киләсе уйдырма тәҗрибәне тәкъдим иткән: гравитацион кырдан чиксез ераклашкан лифтта җисемнәр булсыннар, шул очракта а тизләнеше белән хәрәкәтләнүче лифтта бар җисемнәрдә инерция көче ${\vec {F_{i}}}_{n}=-m{\vec {a}}_{0}$ тәэсир итәчак, ә җисемнәр идәнгә басачак, ягъни җисемнәр авырлыгына ия булачак.
Гравитацион кырда булган хәрәкәтсез лифтта да бар җисемнәр авырлыгына ия булачак. Лифтта булганда инерция көчен гравитацион көчтән аерып булмый, барлык механик күренешләр ике лифтта бертигез баралар. Эйнштейн бар физик күренешләр өчен әлеге принципны кулланган.
# Зоммерланд

Зоммерланд (алман. Sommerland) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Зоммерланд
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,76 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 метр биеклектә урнашкан.
# Якименки

Якименки (белар. Якіменкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Якименки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Фредериксбург (Вирджиния)

Фредериксбург — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Фредериксбург (Вирджиния)
## Тарихы

Фредериксбург шәһәре 1691 елда нигезләнгән.

# Фредериксбург (Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,220477 км², 27,222391 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 18 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каррегал-ду-Сал

Карташу (порт. Cartaxo) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Сантарен округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Каррегал-ду-Сал
## Тарихы

Шәһәр 1815 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Рибатежу провинциясенә караган.

# Каррегал-ду-Сал
## Географиясе

Мәйданы — 117 км², 116,89 ± 0,01000000000001 км². Муниципалитет составына Бейжош, Кабанаш-де-Вириату, Оливейра-ду-Конде, Парада (Каррегал-ду-Сал) һәм Carregal do Sal фрегезияләре керә.
# Волково (Слободской районы)

Волково (рус. Волково) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.

# Волково (Слободской районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Волково (Слободской районы)
## Сәгать поясы

Волково (Слободской районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Волково (Слободской районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (3%), руслар (93%).
# Жавтки

Жавтки (белар. Жаўткі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Жавтки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Пянете (Козенца)

Пянете — Италиянең Калабрия төбәге Дипиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Пянете (Козенца)
## Географиясе

Пянете Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пянете (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Искра (Чиләбе өлкәсе)

Искра (рус. Искра) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.

# Искра (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Искра (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Искра (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Искра (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), украиннар (12%).

# Искра (Чиләбе өлкәсе)
## Шәхесләр

* Басыйр Кадыйров, тарихчы.
# Хидиш

Хидиш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Помезеу (коммуна) коммунасына карый.

# Хидиш
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Воробьево (Кызыл Кама районы)

Воробьево — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452934, ГАТОБК коды — 80237815003.
# (15192) 5049 T-2

(15192) 5049 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15192) 5049 T-2
## Тарихы

1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5049 T-2» саналган.
# Долотказин

Долотказиннар — татар морзалары фамилиясе. Чыкмышлары буенча Мордва Республикасы Иса авылыннан.
Күренекле вәкилләре:
* Хәмзә Долотказин (1890-1979), мәгърифәтче, Пенза татар педагогия техникумы һәм Камышлы татар педучилищесы директоры.
* Гали Долотказин (1901-1988, Байдек), ТАССР профсоюзлары башлыгы.
* Кәрим Долотказин (1935-2022, Дыгыль) — татар галиме, 1990 нчы елларда дәүләтсез Татар милли университетын оештыру төркеме әгъзасы.
# Тәтер-Ключ

Тәтер-Ключ — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452364, ГАТОБК коды — 80234864007.
# Симанава (Лёзненский районы)

Симанава (белар. Сіманава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.

# Симанава (Лёзненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.