yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# IC 1729

IC 1729 — Мич чикләрендә урнашкан линзовидная галактика .

# IC 1729
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1729, GSC 06431-01557, MCG-05-05-014, ESO 477-4, PGC 6598, ESO-LV 477-0040, 2MASX J01475527-2653319, AM 0145-270, 6dFGS gJ014755.3-265332, SGC 014537-2708.4, LEDA 6598 һәм APMBGC 477+054+110 буларак та сурәтләнә.
# Зур Варкута-Яха

Зур Варкута-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мессояха елгасының уң ярыннан 202 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 97 км.

# Зур Варкута-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300073165
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307316
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Жухово

Жухово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Скемпе гминаcында урнашкан авыл.

# Жухово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Трес-Пасус

Трес-Пасус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Трес-Пасус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 268,395 км².
# Прудзишча (Лагойский районы)

Прудзишча (белар. Прудзішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Прудзишча (Лагойский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тьера Колорада (Тепекоакуилко де Трухано)

Тьера Колорада — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tepecoacuilco de Trujano муниципалитеты составына керә.

# Тьера Колорада (Тепекоакуилко де Трухано)
## Географиясе

Тьера Колорада Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тьера Колорада (Тепекоакуилко де Трухано)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тьера Колорада (Тепекоакуилко де Трухано)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Читтильо

Читтильо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Варезе провинциясе составына керә.

# Читтильо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан. Брента (қала), Каравате, Кастельвеккана, Джемоньо һәм Лавено-Момбелло коммуналары белән чиктәш.
# RGPD1

RGPD1 (ингл. RANBP2 like and GRIP domain containing 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Белявки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Белявки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Вомпельск гминаcында урнашкан авыл.

# Белявки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ржихнов (Кроуна)

Ржихнов (чех. Rychnov) — Чехиянең Пардубице крае Кроуна районында урнашкан авыл.

# Ржихнов (Кроуна)
## Географиясе

Мәйданы — 5,889 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржихнов (Кроуна)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржихнов (Кроуна)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржихнов (Кроуна)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 493 |
| 1880 | 517 |
| 1890 | 507 |
| 1900 | 462 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 471 |
| 1921 | 454 |
| 1930 | 401 |
| 1950 | 305 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 334 |
| 1970 | 306 |
| 1980 | 267 |
| 1991 | 223 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 212 |
| 2011 | 183 |
| 2021 | 195 |
# Пасьва

Пасьва (рус. Пасьва) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче бистә.

# Пасьва
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Пасьва
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Пасьва
## Халык

2010 елда биредә 1 100 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
# OSCP1

OSCP1 (ингл. Organic solute carrier partner 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вошце

Вошце — Словениянең Луковиця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Вошце
## Географиясе

Мәйданы — 1,14 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 584,3 метр биеклектә урнашкан.
# (12958) 2276 T-2

(12958) 2276 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12958) 2276 T-2
## Тарихы

1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2276 T-2» саналган.
# Валя-Кришулуй (Ковасна)

Валя-Кришулуй — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. Валя-Кришулуй (коммуна) һәм Háromszék коммунасына карый.

# Валя-Кришулуй (Ковасна)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 590 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пираи

Пираи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.

# Пираи
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 505,466 км².
# Өнҗүлер (Улус)

Өнҗүлер (төр. Öncüler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гикам-Гаузинг (Гавай)

Гикам-Гаузинг — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гикам-Гаузинг (Гавай)
## Географиясе

Гикам-Гаузинг халык санын алу урыны мәйданы — 12,6 км², 12,644594 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 Фут биеклектә урнашкан.
# Радзишево (Грифинский повяты)

һәм
Радзишево — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Грыфино гминаcында урнашкан авыл.

# Радзишево (Грифинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кайнар (Оникишубат)

Кайнар (төр. Kaynar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вытют-Яха

Вытют-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Нюди-Лыти-Яха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Вытют-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300055714
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305571
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# NGC 2563

NGC 2563 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2563
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Селбаньоне Биз (Форли-Чезена)

Селбаньоне Биз — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Форлимпополи өязендә урнашкан торак пункт.

# Селбаньоне Биз (Форли-Чезена)
## Географиясе

Селбаньоне Биз Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Селбаньоне Биз (Форли-Чезена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 3239

NGC 3239 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3239
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яйлаҗык (Һорасан)

Яйлаҗык (төр. Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Виллард (Юта)

Виллард — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.

# Виллард (Юта)
## Тарихы

Виллард шәһәре 1851 елда нигезләнгән.

# Виллард (Юта)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 18,34721 км², 18,635813 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1326 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# VHL

VHL (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казон дей Җакомели-Ла Вила (Пистоя)

Казон дей Җакомели-Ла Вила — Италиянең Тоскана төбәге Пистоя өязендә урнашкан торак пункт.

# Казон дей Җакомели-Ла Вила (Пистоя)
## Географиясе

Казон дей Җакомели-Ла Вила Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казон дей Җакомели-Ла Вила (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Доганҗа (Варто)

Доганҗа (төр. Doğanca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3621

NGC 3621 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3621
## Тарихы

Әлеге галактика 1790 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (17183) 1999 VO2

(17183) 1999 VO2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17183) 1999 VO2
## Тарихы

1999 елның 5 ноябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VO2» саналган.
# Анатолий Белан

Анатолий Кириллович Белан (28 сентябрь 1946 ел) — совет һәм Россия галиме, техник фәннәр кандидаты, профессор.
90 нан артык фәнни хезмәт авторы, алар арасында дүрт монография, 50-нән артык методик хезмәтләр, шулай ук 20-ләп патент бар.

# Анатолий Белан
## Биографиясе

1946 елның 28 сентябрендә Чиләбе өлкәсенең Магнитогорск шәһәрендә туган.
1969 елда Магнитогорск тау-металлургия институтын (хәзер Магнитогорск дәүләт техник университеты) «басым белән металларны иләү» һөнәре буенча белем ала. 1981 елда югары уку йортының аспирантурасында укуын дәвам итә һәм техник фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп «Исследование и разработка технологии изготовления низкорослый арматурны проволоки прокаты в многовековых калибр» темасына саклану яклый.
Анатолий Кириллович 1971 елдан Магнитогорск дәүләт техник университетында эшли, анда гамәли механика принциплары нигезендә металлургия һәм машиналар җитештерү бурычларын хәл итүгә юнәлтелә фәнни эзләнү белән шөгыльләнә. Төрле тәгаенләнештәге сымнарны эшләү өчен прокат станның яңа конструкциясен эшләүдә һәм үзләштерүдә катнаша. Белан тәкъдим иткән заманча кыстыргыч әйбер җитештерү өчен аркылы сыгуның үзенчәлекле алымы эшләнә торган әйберләрнең сортаменты шактый арттырырга һәм аларның сыйфатын күтәрергә мөмкинлек бирә.
А. К. Беланның галим буларак үсешенә техник фәннәре докторлары, профессорлар Б. А. Никифоров һәм Г. С. Гун йогынты ясый. Аның гыйльми җитәкчелеге астында кандидатлык диссертациясе яклый. Магнитогорск дәүләт техник университетының металлургия машиналары һәм корамалларын проектлау кафедрасында эшли. Анатолий Кирилловичка 2013 елда профессор дәрәҗәсе бирелә. Әлеге вакытта ул механика кафедрасы профессоры, дисциплиналар укыта: машиналар һәм механизмнар теориясе, машина детальләре һәм төзү нигезләре, гамәли механика.
2007 елдан Мәгариф министрлыгының һәм Россия Федерациясе фәненең Почет грамотасы белән бүләкләнә.
# Гжегож Пирамович

Гжегож Пирамович ( пол. Grzegorz Piramowicz Грзегорц Пирамович ; Григор Пирумян ; 25 ноябрь 1735(17351125) , Львов - 14 ноябрь 1801 , Мендзыжец-Подляски) - поляк педагогы, рим католик рухание, вәгазьче, педагог , язучы һәм шагыйрь, тәрҗемәче , философ.

# Гжегож Пирамович
## Биографиясе

Львов патрицийы Якуб һәм Анна Никорович әрмән сәүдәгәрләр гаиләсендә туган.
Луцк һәм Львовта иезуит коллегияләрендә укыган.
Иезуитлар ордены әгъзасы (1754-1773).
1767 елда Львов кастелянының улларына опекун сыйфатында Франциягә һәм Италиягә сәяхәт кыла, анда фәлсәфә һәм педагогикада төрле агымнар белән таныша.
1770-1773 елларда Львовта иезуит коллегиясендә философия укыта.
1773 елда Куровода рухани була (Пулава янында).
1773-1794 елларда Эдукация комиссиясе секретаре, Речь Посполитаядә мәгариф оештыру турында төп законны (1781) төзүчеләрнең берсе.
Халык мәктәпләре инспекторы функцияләрен башкара. 1775-1787 елларда Элементар дәреслекләр җәмгыятенең мәктәп эшләре буенча комиссиясе секретаре.
Тарговица Конфедерациясе әгъзасы (1792).
1794 елда поляк восстаниесе бастырылганнан соң эмиграциядә яши. Тарговица конфедерациясеннән соң, Пирамович үзенең барлык вазыйфаларын югалткан; фәкыйрьлеккә төшкән авыру, ул Польша магнатлары йортларында приют эзләргә мәҗбүр булган. Ачыкланмаган сәбәпләр аркасында ул Австрия Хөкүмәте тарафыннан вакытлыча төрмәгә озатылган (1797). 1797-1800 елларда Краковтагы полиция күзәтүе астында була.
Варшава фән дуслары җәмгыяте эшендә катнаша.

# Гжегож Пирамович
## Мәгърифәтчелек эшчәнлеге

Польшада милли мәгариф системасын торгызуга юнәлтелгән эшчәнлегендә ул дәүләт мәктәпләрен оештыруга аеруча игътибар бирә. Риторика буенча дәреслек, мәхәллә мәктәпләре өчен әлифба, балалар һәм яшьүсмерләр өчен шигырьләр һ.б. аның редакциясендә чыга.

# Гжегож Пирамович
## Хәтер

Кельц, Лодзь, Вроцлав, Щецин шәһәрләрендә Пирамович исемендәге урамнар бар.
# Валя-Виилор

Валя-Виилор — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. Валя-Виилор (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Виилор
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Q

* Тел порталы
* Телләр порталы
* Тел белеме порталы
* Татар теле порталы
* Тарих порталы
Q (q) (tat. lat. Q xärefe(үле сылтама)) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында ун алтынчы. Q хәрефе кирилл әлифбасының К хәрефенә (каты сузык алдында, каты сүзләрдә) һәм къ дифтонгына туры килә. Мәсәлән: икътисад - iqtisad , хокук - xoquq , укырга - uqırğa , кагыйдә - qağidä , нәкъ - näq , ядкарь - yädqär , куәт - qüät .
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ 2015 елның 26 июнь көнендә архивланган., Безнең гәҗит 2013 елның 6 август көнендә архивланган., TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.

# Q
## Бүтән телләрдә

Q, q бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.
Төрки имләсендә ( Әзәрбайҗан, Татарстан, Кырым Татарлары, Үзбәкстан, Төрекманстан) Q хәрефе /q/ саңгырау кече тел тартыгын белдерә.

# Q
## Кодлар

Стандарт латин клавиатурасына керә.
# Фоллстон (Төньяк Каролина)

Фоллстон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фоллстон (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фоллстон (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,609249 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 317 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мәдәни мирас

Мәдәни мирас ("милли мирас" яки "мирас") — бер төркем яки җәмгыятьнең элекке буыннардан калган, бүгенге көндә яшәүче һәм киләчәк буыннарның файдасы өчен сакланылган мәдәни кыйммәтләр.
Төрләре буенча мәдәни мирас объектлары классификациясе:
* матди мирас,
* матди булмаган мәдәни мирас,
* табигый мирас һәм
* катнаш мирас объектлары.
Кешелек тарихы өчен әһәмияте буенча җирле, региональ, дәүләт һәм халыкара дәрәҗәсендәге исемлекләргә кертелә.
Бөтендөнья мәдәни мирас исемлеге Бөтендөнья мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы тарафыннан махсус халыкара ICOMOS, ICCROM һәм IUCN эксперт оешмалары киңәше буенча билгеләнә.
# Шагелук (Аляска)

Шагелук — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.

# Шагелук (Аляска)
## Тарихы

Шагелук шәһәре 9 июль 1970 елда нигезләнгән.

# Шагелук (Аляска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 32,199125 км², 32,199126 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 19 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Веля Глава

Веля Глава (серб. Веља Глава) — Сербиянең Расина округы Александроватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Веля Глава
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 653 метр биеклектә урнашкан.

# Веля Глава
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# NGC 337

NGC 337 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 337
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Боровка (елга)

Боровка — Самар елгасының уң кушылдыгы. XVIII гасырда Сыртмыш исеме белән билгеле була.
Озынлыгы — 167 км, бассейн мәйданы — 2140 км². Самар өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга башы Төп сыртта. Су агымы Боровка (Чекалин) сусаклагычы белән көйләнә.

# Боровка (елга)
## Кушылдыклары

(тамактан санаганда ара)
* 36 км — елга Черталык (пр)
* 59 км — инеш Берёзовка (сул)
* 68 км — инеш Крутинка (сул)
* 77 км — елга Кондызлы (уң)
* 106 км — елга Сенная (уң)
* 125 км — елга Усаклы (уң)
* 145 км — елга Таллы (уң)
* 151 км — елга Жилая (сул)

# Боровка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001112112100007408
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100740
* Бассейн коды — 11.01.00.011
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (20627) 1999 TF38

(20627) 1999 TF38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20627) 1999 TF38
## Тарихы

1999 елның 1 октябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 TF38» саналган.
# Салливанс-Айленд (Көньяк Каролина)

Салливанс-Айленд — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Салливанс-Айленд (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Салливанс-Айленд (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 8,906263 км², 6,47 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 Фут биеклектә урнашкан.
# Кызылкайың (Аксу районы)

Кызылкайың (каз. Қызылқайың) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кызылкайың (Аксу районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Беленөзү (Полатэли)

Беленөзү (төр. Belenözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Килис иле Полатэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# HD95811

HD95811 — Гидра йолдызлыгында урнашкан ApSrCrEu спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,56 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сабакүл

Сабакүл — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.
Почта индексы — 422617.

# Сабакүл
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

# Сабакүл
## Шәхесләр

* Анатолий Калмыков, зоотехник
# Шалка Вас

Шалка Вас — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шалка Вас
## Географиясе

Мәйданы — 1,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 479,2 метр биеклектә урнашкан.
# Сотиря

Сотиря — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. Сливен җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сотиря
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 248 метр биеклектә урнашкан.
# Алли (Югары Луара)

Алли (фр. Ally) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Енимаһалле (Чамаш)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чамаш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бугай (Островский повяты)

Бугай — Польшаның Великопольское воеводалыгы Рашкув гминасында урнашкан авыл.

# Бугай (Островский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Беляви (гмина Стшалково)

Беляви — Польшаның Великопольское воеводалыгы Стшалково гминасында урнашкан авыл.

# Беляви (гмина Стшалково)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Осерен-Риварет

Осерен-Риварет (фр. Osserain-Rivareyte) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# (1217) Максимилиана

(1217) Максимилиана (лат. Maximiliana) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1217) Максимилиана
## Тарихы

1932 елның 13 мартында Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 EC» саналган.
# Казе Бетоне (Падова)

Казе Бетоне — Италиянең Венеция төбәге Стангелла өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Бетоне (Падова)
## Географиясе

Казе Бетоне Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Бетоне (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Плебуль

Плебуль (фр. Pléboulle) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Пленёф-Валь-Андре кантонына карый.

# Плебуль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,10 км².