yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алсу Галина (Гафарова)

Алсу Галина (Гафарова) (Алсу Вәнзир кызы Галина (Гафарова)) — драма артисты, җырчы, Гафури театрының (Уфа) әйдәүче артисты, БР атказанган артисты (2006).

# Алсу Галина (Гафарова)
## Тәрҗемәи хәле

1973 елның 3 мартында БАССР Балтач районы Иске Балтач авылында туган. Балтач районы үзәге Иске Балтачның 1- санлы мәктәбен (1990), Уфа дәүләт сәнгать институтын (1996) тәмамлаган.

# Алсу Галина (Гафарова)
## Хезмәт юлы

1996 елдан М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры артисты.

# Алсу Галина (Гафарова)
## Иҗаты

2009 Туфан Миңнуллинның «Сөю гөнаһмы ?» спектакле премьерасы белән (Әнисә ролендә) төрки халыкларның IX Нәүрүз театр фестивалендә (Казан) катнаша.

# Алсу Галина (Гафарова)
## Репертуар

* Төрек кызы, Башкорт кызы «Әхмәтзәки Вәлиди Туган» Н. Асанбаев.
* Җәмилә «Мактымсылу, Әбләй һәм Кара юрга» Т. Гарипова — О. Ханов.
* Йолдыз «Хыялый» С. Әбүзәров.
* Әнисә «Сөю гөнаһмы ?» Т. Миңнуллин.
* Таңсылу «Гафу ит мине» И. Герман.
* Валентина «Мин –хатын-кыз» Т. Миңнуллин — И. Казакбаев.
* «Җырларда яшьлегебез» ретро—фантазия.
# Батошево

Батошево — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. Севлиево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Батошево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 340 метр биеклектә урнашкан.
# Гаду-Браву

Гаду-Браву — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.

# Гаду-Браву
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 192,424 км².
# Борис Фузеев

Борис Фузеев (Борис Дмитри улы Фузеев, 26 март 1923(1923-03-26), Абдулла, Богырыслан өязе, Самар губернасы, РСФСР, СССР — 21 сентябрь 1997(1997-09-21) (74 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — сынчы, БАССРның атказанган һәм халык әртисе (1969, 1974), БАССР рәссамнар берлеге идарәсе рәисе (1964-1965).
# Дронеро

Дронеро — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Дронеро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 622 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Буска, Каральо, Кастельманьо, Монтемале-ди-Кунео, Монтероссо-Грана, Прадлевес, Сан-Дамьяно-Макра, Виллар-Сан-Костанцо, Картиньяно һәм Роккабруна коммуналары белән чиктәш.
# Җирарди ди Сопра (Тренто)

Җирарди ди Сопра — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Фольгария өязендә урнашкан торак пункт.

# Җирарди ди Сопра (Тренто)
## Географиясе

Җирарди ди Сопра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Җирарди ди Сопра (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каузоло (Алесандрия)

Каузоло — Италиянең Пьемонт төбәге Аличе-Бель-Колле өязендә урнашкан торак пункт.

# Каузоло (Алесандрия)
## Географиясе

Каузоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каузоло (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Габрце

Габрце — Словениянең Рогашка Слатина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Габрце
## Географиясе

Мәйданы — 1,27 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 261,8 метр биеклектә урнашкан.
# GSC3594-1712

GSC3594-1712 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A5m спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,75 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Лантиоль

Лантиоль (фр. Lentiol) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Бьевр кантонына карый.

# Лантиоль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,60 км².
# Казиле (Алабуга районы)

Казиле — Татарстан Республикасының Алабуга районындагы авыл.
Халык саны — 96 тирәсендә. Почта индексы — 423624.

# Казиле (Алабуга районы)
## Тарих

1640-елларда нигезләнгән.

# Казиле (Алабуга районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Казиле (Алабуга районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Сент-Мари-ла-Робер

Сент-Мари-ла-Робер (фр. Sainte-Marie-la-Robert һәм фр. Pommidor-sur-le-Don) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Чехов

Чехов ― күп мәгънәле сүз.

# Чехов
## Фамилия

* Антон Чехов (1860―1904), рус язучысы, драматург, табиб.
* Анатолий Чехов (1923—1967), Бөек Ватан сугышында снайпер.

# Чехов
## Топоним

* Чехов, Мәскәү өлкәсендәге шәһәр.
* Чехов, Казакъстанның Төркестан өлкәсе авылы.
* Чехов, Казакъстанның Костанай өлкәсе авылы.
* Чехов исемендәге санаторий, БР Әлшәй районы авылы.

# Чехов
## Башкалар

* Чехов, кратер.
* (2369) Чехов, астероид.
# Тюи-Ебер

Тюи-Ебер (фр. Thuit-Hébert) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Усть-Яреньга

Усть-Яреньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ак диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Усть-Яреньга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300512103000004460
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000446
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гериш (Бурһание)

Гериш (төр. Geriş) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бурһание илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кале (Мут)

Кале (төр. Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Санта Элена, Аройо дел Агва (Сан Фелипе)

Санта Элена, Аройо дел Агва — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Санта Элена, Аройо дел Агва (Сан Фелипе)
## Географиясе

Санта Элена, Аройо дел Агва Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Элена, Аройо дел Агва (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Элена, Аройо дел Агва (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Асавец (Вилейский районы)

Асавец (белар. Асавец) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Асавец (Вилейский районы)
## Тарихы

1793 елдан, Речь Посполитаяның икенче бүленешеннән соң, Асавец, бөтен Вилейка төбәге кебек, Россия империясе составына керә. Баштан Минск губернасына, һәм 1843 елдан — Вильно губернасына караган Вилейка өязе (үзәге Вилейка) составында була.
Авыл 1921—1945 елларда Польша Республикасы Вильно воеводалыгы Вилейка өязе, Куранец гминасы составында булган.

# Асавец (Вилейский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Асавец (Вилейский районы)
## Халык саны

* 1931 елда авылда 357 кеше, 63 хуҗалык исәпләнгән.
# Салланш

Салланш (фр. Sallanches) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Салланш кантонына карый.

# Салланш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,64 км².
# Хатась-Юган

Хатась-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга исемсез №1980 кылымыгының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 30 км.

# Хатась-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300019818
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301981
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Юсифбәйли

Юсифбәйли (әзери. Yusifbəyli) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
# (17052) 1999 FS51

(17052) 1999 FS51 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17052) 1999 FS51
## Тарихы

1999 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FS51» саналган.
# Фалерна Скало (Катанцаро)

Фалерна Скало — Италиянең Калабрия төбәге Фалерна өязендә урнашкан торак пункт.

# Фалерна Скало (Катанцаро)
## Географиясе

Фалерна Скало Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фалерна Скало (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Зицбюттель

Зицбюттель (алман. Siezbüttel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Зицбюттель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,08 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 метр биеклектә урнашкан.
# Редяна

Редяна — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Штефан-чел-Маре (коммуна, Бакеу) коммунасына карый.

# Редяна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 241 метр биеклектә урнашкан.
# Гранха Кончита (Пуебло Нуево)

Гранха Кончита — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пуэбло-Нуэво муниципалитеты составына керә.

# Гранха Кончита (Пуебло Нуево)
## Географиясе

Гранха Кончита Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Кончита (Пуебло Нуево)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Кончита (Пуебло Нуево)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сангвинья (Парма)

Сангвинья — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Колорно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сангвинья (Парма)
## Географиясе

Сангвинья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сангвинья (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Петрирода

Петрирода (алман. Petriroda) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Петрирода
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,15 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 365 метр биеклектә урнашкан.
# Дель-Рей-Оукс (Калифорния)

Дель-Рей-Оукс — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Дель-Рей-Оукс (Калифорния)
## Тарихы

Дель-Рей-Оукс шәһәре елда нигезләнгән.

# Дель-Рей-Оукс (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,248312 км², 1,250986 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 25 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Храпаки (Вицебский районы)

Храпаки (белар. Храпакі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Храпаки (Вицебский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Луковиця-при-Брезовици

һәм
Луковиця-при-Брезовици — Словениянең Лог-Драгомер (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Луковиця-при-Брезовици
## Географиясе

Мәйданы — 2,74 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 метр биеклектә урнашкан.
# Верхавляны

Верхавляны (белар. Верхаўляны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.

# Верхавляны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Эрро (муниципалитет)

Эрро (баск. Erro һәм исп. Valle de Erro) — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эрро (муниципалитет)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 144,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 669 метр биеклектә урнашкан.
# Грыбаны

Грыбаны (белар. Грыбаны) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Грыбаны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Фьера ди Витербо (Витербо)

Фьера ди Витербо — Италиянең Лацио төбәге Витербо өязендә урнашкан торак пункт.

# Фьера ди Витербо (Витербо)
## Географиясе

Фьера ди Витербо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Фьера ди Витербо (Витербо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (17979) 1999 JS55

(17979) 1999 JS55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17979) 1999 JS55
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JS55» саналган.
# Дзбанице

Дзбанице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Покшивница гминасында урнашкан авыл.

# Дзбанице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Теутеу (коммуна)

Теутеу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.

# Теутеу (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 69,79 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Теутеу, Боджей, Кирибиш, Чутелек һәм Пояна (Теутеу, Бихор) авыллары урнашкан.
# Barbarossa operatsiäse

Barbarossa operatsiäse yäki "Barbarossa" xärbi çaraları (almança Weisung Nr. 21., Fall Barbarossa, Almaniäneñ 19 nçı patşası Fridrix I Barbarossa xörmätenä atalğan) - Natsist Almaniäseneñ Sovet Berlegenä qarşı şuğış çaraları, İkençe Bötendönya suğışınıñ Könçığış Awrupada iñ zur suğış operatsiäse, anıñ buyınça Böyek Watan suğışınıñ berençe çorı uza. Dönya xakimlegenä ireşer öçen Sovetlar Berlegen yuq itü faşistlar Almaniäse töp niäte bula.

# Barbarossa operatsiäse
## Tarix

1940 yılda ciñü belän tämamlanğan Frantsiädä kampaniädän soñ alman-natsist säyäsi citäkçelege SSRBğa qarşı suğışnı äzerlärgä qarar itä.
Küp fiker alışudan soñ 1940 yılnıñ 5 dekaberendä F. Halder täqdim itkän "Otto" digän plan qabul itelä.
Ğäskärlär tuplanuı häm cäyelderüe turında ämergä feldmarşal Brauxiç 1941 yılnıñ 31 ğinwarında qul quya.

# Barbarossa operatsiäse
## Nigezlär

Barbarossa planı strategik burıçı: "Agliäne ciñgänçe qısqa waqıt eçendä Sovetlar Räsäyen ciñärgä ".
Barbarossa planınıñ töp fikere - tiz häm tirän höcüm belän Pripät sazlıqları yanında Sovet frontın özärgä häm soñraq bülengän törkemnärne yuq itärgä. Annan soñ Mäskäw, Leningrad, Donbassnı basıp alırğa häm Arxangelsk-İdel-Ästerxan sızığına çığarğa.
Berençedän höcüm waqıtı - 1941 yılnıñ mayına bilgelänä, läkin Yugoslaviä häm Gretsiägä qarşı ütkärgän operatsiälär säbäple SSRBğa qarşı höcüm datası 22 iyüngä kiçekterelä (17 iyündä ämer birelä).

# Barbarossa operatsiäse
## Höcüm

1941 yılnıñ 22 iyünenä SSRB çikläre yanında 181 alman tömäne, şul isäptän 19 tank tömäne, 14 motorlı tömän, 18 brigada tuplana.
Qara diñgez buyınnan Pripät sazlıqlarına qädär 44 alman, 13 rumın tömäne, 9 rumın, 4 macar brigadası, Pripät sazlıqlarınnan Goldapqa qädär - "Üzäk" ğäskärläre törkeme (50 alman tömäne, 2 brigada), Goldaptan Memelgä qädär - "Tönyaq" ğäskärläre törkeme (29 tömän) tuplana. Finländiädä 2 fin ğäskäre, Norvegiädä 5 alman, 16 fin tömäne häm 3 fin brigadası tuplana. Töp burıçı - Mäskäwne basıp alu häm Leningradqa çığu.
Rezervta tağı 24 tömän bulğan. Barlıq 5,5 mln. keşe, 3712 tank, 47 260 qoral, 4950 xärbi oçqıç tuplana.

# Barbarossa operatsiäse
## Ciñelü

Zur xärbi törkem tuplağanğa qaramastan faşist Almaniäse Barbarossa planın uñışlı ütkärä almağan, Mäskäw yanındağı suğışta Almaniä xärbi elitası yuq itelä häm berqayçan torğızılmıy.
# Денвер (Индиана)

Денвер — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Денвер (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Денвер (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,603217 км², 0,603231 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шужба

Шужба — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колпь елгасының сул ярыннан 57 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.

# Шужба
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Суда, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200212110000007791
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000779
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кара тилгән

Кара тилгән (лат. Milvus migrans) — карчыга кошлар семьялыгының чын тилгәннәр ыругының ерткыч кош. Россия һәм Татарстанда очрый.

# Кара тилгән
## Тасвир

Гәүдә озынлыгы 50–60 см, авырлыгы 800–1100 г, канат озынлыгы 41–51 см, канатлар колачы 140–155 см. Тешеләр иркәкләрдән бераз зуррак. Үсеп җиткән кошларның төсе: арка карасу көрән, түбә кайвакыт аксыл карасу таплар белән, чылгый каурыйлар карасу көрән, койрык каурыйлары көрән аркылы бизәк белән, корсак көрән еш кына җирәнсу төсмер белән. Томшык һәм аяклар сары. Төсле катлау аксыл-көрән яки сарылы-көрәнле.
# Эрбах (Дунай)

Эрбах (алман. Erbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Эрбах (Дунай)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 63,29 км² (2002). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 529 метр биеклектә урнашкан.
# Мильийорини (Гросето)

Мильийорини — Италиянең Тоскана төбәге Кампаньятико өязендә урнашкан торак пункт.

# Мильийорини (Гросето)
## Географиясе

Мильийорини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Мильийорини (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гүрлеен (Дурсунбей)

Гүрлеен (төр. Gürleyen) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Чаталпынар (Элешкирт)

Чаталпынар (төр. Çatalpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рабель

Рабель (алман. Rabel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Рабель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан.
# Морул

Морул (әзери. Morul) — Әзербайҗанның Шәмкир районына караган авыл.
# Тынья

Тынья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лозьва елгасының уң ярыннан 401 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.

# Тынья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200009014
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200901
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (19656) Simpkins

(19656) Simpkins — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19656) Simpkins
## Тарихы

1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RA122» саналган.
# Җартас (Алматы өлкәсе)

Җартас (каз. Жартас) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Җартас (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бәлеш

Бәлеш — татар һәм башкорт уртак ашларыннан берсе, камыр тыш эченә бер яки берничә төрле ашамлык салып мичтә пешерелгән кунак ашы.
Эченә ит белән бәрәңге, ит белән дөге, кабак, алма, һ.б. нәрсә кулланыла.
Бәлеш камыры
Кастрюльгә йомырка сыталар, эретеп маргарин, чүпрә, тоз салалар. Барысын бергә әйбәтләп болгаталар, су өстәмиләр. Шунда иләгән он салып, артык каты итмичә генә камыр басалар. Камырны ике катлы марляга салалар, кабару өчен урын калдырып, буш кына итеп бәйлиләр һәм салкын су эченә куялар. Камыр су өстенә күтәрелгәч, кабаруы җиткән була. Мондый камырдан төрле эч салып теләсә нинди бәлеш пешерәләр.
500-700 г онга: 100 г чүпрә, 3 йомырка, 200 г маргарин.

# Бәлеш
## Кызыклы фактлар
### БәлешФест

БР Бүздәк районы үзәге Бүздәк авылында, Бүздәк районының бренды һәм визит карточкасы булган традицион милли ашлар фестивале «БәлешФест» уздырыла. 2022 елның 20 августында 5нче мәртәбә уздырылган. Ашамлыклар парадында кунаклар өчен 1500 бәлеш әзерләнгән. Аларның иң зуры ― 100 кг авырлыкта, күләме 80-120 см. зурлыгында килеп чыккан.

# Бәлеш
## Кызыклы фактлар
### Бәлеш хөрмәтенә арт-объект

2022 елның 20 августында Бүздәк районы үзәге Бүздәк авылының үзәк мәйданында Бәлеш хөрмәтенә арт-объект (һәйкәл) булдырылган. Проектның авторы ― «Башкортстан Республикасы татарларының милли-мәдәни автономиясе» төбәк иҗтимагый оешмасы башкарма директоры Альбина Хәлиуллина. Макетның авторы ― Башкортстанның атказанган рәссамы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Вәкил Шәйхетдинов, һәйкәлне җирле оста Илһам Баһдануров ясаган. Һәйкәл тулысынча металлдан ясалган. Объектның биеклеге - 1,6 м, диаметры - 2,5 м, авырлыгы — 350 кг.
# Липинске (Гижицкий повяты)

Липинске — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Милки гминасында урнашкан авыл.

# Липинске (Гижицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.