yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Плицьвя

һәм
Плицьвя — Польшаның Лодзь воеводалыгы Годзянув гминаcында урнашкан авыл.

# Плицьвя
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Векмон

Векмон (фр. Vecquemont) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Вилчеле (коммуна, Олт)

Вилчеле — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.

# Вилчеле (коммуна, Олт)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 57,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Вилчеле, Беркенешть һәм Вилчелеле-де-Сус авыллары урнашкан.
# Үз Трансценденция 24 Сәгать Трек Йөгерүе Марафоны

Үз Трансценденция 24 Сәгать Трек Йөгерүе Марафоны (популяр рәвештә Tooting 24 буларак мәгълүм) Лондонда, Англиядә ультрамарафон йөгерүе. Йөгерү ел саен сентябрьда уза, Шри Чинмой Марафоны Такымы тарафыннан оештырыла. Ул Тутинг Бек Атлетика Трекында, 400-метр трэкында уза.
Беренче йөгерү 1989 елда узган булган.
# Хаҗыбейли (Нигде)

Хаҗыбейли (төр. Hacıbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (11240) Piso

(11240) Piso — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11240) Piso
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4175 P-L» саналган.
# Эль-Кастельяр

Эль-Кастельяр (исп. Castellar, El) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эль-Кастельяр
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 50,332562 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1275 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Франсиску-Бадаро

Франсиску-Бадаро — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Франсиску-Бадаро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 463,777 км².
# Казальморано

Казальморано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Кремона провинциясе составына керә.

# Казальморано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 67 метр биеклектә урнашкан. Анникко, Аццанелло, Казальбуттано-эд-Юнити, Кастельвисконти, Дженивольта, Падерно-Понкьелли һәм Сорезина коммуналары белән чиктәш.
# Вәрәшбаш (Яңавыл районы)

Вәрәшбаш — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452826, ГАТОБК коды — 80259860004.
# Мәгълүмате җәдидә (журнал)

Мәгълүмате җәдидә — дини журнал. 1911 елның 10 мартыннан 1912 елның 15 гыйнварына кадәр Уфа шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 16 саны чыга. Мөхәррир – Локманхәким Канзафаров.
# Тиканоба

Тиканоба (әзери. Tikanoba) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
# Ос-де-Балагер

Ос-де-Балагер (кат. Os de Balaguer) — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ос-де-Балагер
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 136 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 463 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Селець (Жнинский повяты)

Селець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Жнин гминаcында урнашкан авыл.

# Селець (Жнинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Цупель (Легёновский повяты)

Цупель — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сероцк гминасында урнашкан авыл.

# Цупель (Легёновский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Д'Аламбер тигезләмәсе

Математикада, д'Аламбер тигезләмәсе беренче тәртип сызыкча-булмаган гади дифференциаль тигезләмә, ул Франция математигы Jean le Rond d'Alembert хөрмәтенә аталган. Тигезләмә түбәндәгечә
    $y=xf(p)+g(p)$
биредә $p=dy/dx$. Бер мәртәбә дифференциацияләгәч, һәм башкача төркемләндергәч түбәндәге тигезләмәгә ия булабыз.
    ${\frac {dx}{dp}}+{\frac {xf'(p)+g'(p)}{f(p)-p}}=0$
Өстәге тигезләмә сызыкча булып тора.
# Фольклор

Фолькло́р (ингл. folk+lore — халык хикмәте, акылы) — теге яки бу халыкның сүз сәнгате, авыл-тел иҗаты. Фольклор халыкның тормышын, карашын, идеалларын чагылдыра. Термин 19 гасырда барлыкка килә, татар дөньясында аны 20 гасырда куллана башлыйлар.
Фольклор телдән иҗат ителүе һәм телдән-телгә күчеп яшәве белән аерыла. Халык иҗаты әсәрләре нәкъ сөйләнгәндә һәм башкарылганда гына җанлы булып, чын үз тормышы белән яши. Фольклорны тудыруда һәм эшкәртүдә күп кенә халык вәкилләре катнаша.

# Фольклор
## Татар фольклоры

    Төп мәкалә: Татар фольклоры
Татар халык иҗатын жанрлары буенча түбәндәге төркемнәргә бүлеп була:
* Эпик жанрлар (әкиятләр, риваятьләр, дастаннар, мәзәкләр һ. б.)
* Лирик жанрлар (халык җырлары, такмаклар, мөнәҗәтләр һ. б.)
* Лиро-эпик жанрлар (бәетләр, тарихи җырлар һ. б.)
* Драма өлкәсе белән бәйле иҗат төрләре.
# Шамбон-Сент-Круа

Шамбон-Сент-Круа (фр. Chambon-Sainte-Croix) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Лиственничная (Чулас кушылдыгы)

Лиственничная — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чулас елгасының уң ярына тамагыннан 58 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Лиственничная (Чулас кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000048440
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004844
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Баштирмә

Баштирмә — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452748, ГАТОБК коды — 80214840003.
# Ането (Мачерата)

Ането — Италиянең Марке төбәге Монтелупоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Ането (Мачерата)
## Географиясе

Ането Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ането (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Башкурка

Башкурка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Башкурка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010400112115300012441
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301244
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Шо (авыл)

Шо (белар. Шо) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Шо (авыл)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Горско-Абланово

Горско-Абланово — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Опака (община) җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Горско-Абланово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 212 метр биеклектә урнашкан.
# Витково (Могиленский повяты)

Витково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Стшельно гминаcында урнашкан авыл.

# Витково (Могиленский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монтехикар

Монтехикар (исп. Montejícar) — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монтехикар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 89,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1137 метр биеклектә урнашкан.
# Эглинець (Сувальский повяты)

Эглинець — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шиплишки гминасында урнашкан авыл.

# Эглинець (Сувальский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Урбе

Урбе — Италиянең Лигурия төбәгендә урнашкан коммуна. Савона провинциясе составына керә.

# Урбе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 540 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Җенова, Понцоне, Сасселло һәм Тильето коммуналары белән чиктәш.
# (15246) Кумэта

(15246) Кумэта — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15246) Кумэта
## Тарихы

1989 елның 2 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VS1» саналган.
# Сен-Бьез-ан-Белен

Сен-Бьез-ан-Белен (фр. Saint-Biez-en-Belin) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# 352 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 352 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 352 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 352 — сан.
# Карауари

Карауари — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.

# Карауари
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 25 767,675 км².
# Рула

Рула (алман. Ruhla) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Рула
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 38,55 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан.
# Хотине

Хотине (чех. Chotyně) — Чехиянең Либерец крае Либерец һәм Q89581457? районында урнашкан авыл.

# Хотине
## Географиясе

Мәйданы — 9,043456 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Хотине
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Хотине
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Хотине
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 940 |
| 1880 | 1035 |
| 1890 | 1150 |
| 1900 | 1548 |
| 1910 | 1594 |
| 1921 | 1345 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1447 |
| 1950 | 901 |
| 1961 | 939 |
| 1970 | 892 |
| 1980 | 925 |
| 1991 | 799 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 836 |
| 2014 | 970 |
| 2016 | 993 |
| 2017 | 990 |
| 2018 | 1006 |
| 2019 | 1019 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1020 |
| 2021 | 1022 |
| 2021 | 987 |
| 2022 | 1036 |
| 2023 | 1051 |
| 2024 | 1070 |
# Бернтероде (Ворбис)

Бернтероде (алман. Bernterode) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Бернтероде (Ворбис)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,22 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 267 метр биеклектә урнашкан.
# Аржантре-дю-Плесси

Аржантре-дю-Плесси (фр. Argentré-du-Plessis һәм фр. Argentré) — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Тиньяно (Фиренца)

һәм
Тиньяно — Италиянең Тоскана төбәге Барберино Таварнелле өязендә урнашкан торак пункт.

# Тиньяно (Фиренца)
## Географиясе

Тиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Тиньяно (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Актасты (Акмола өлкәсе)

Актасты (каз. Ақтасты) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Актасты (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Гурлизон

Гурлизон (фр. Gourlizon) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Ачила-Яха

Ачила-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Яку-Неме-Яха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Ачила-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300058784
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305878
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Тиньяй (Торино)

Тиньяй — Италиянең Пьемонт төбәге Буссолено өязендә урнашкан торак пункт.

# Тиньяй (Торино)
## Географиясе

Тиньяй Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тиньяй (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (1732) Хайке

(1732) Хайке (лат. Heike) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1732) Хайке
## Тарихы

1943 елның 9 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1943 EY» саналган.
# Бинаско

Бинаско — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Милан провинциясе составына керә.

# Бинаско
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 101 метр биеклектә урнашкан. Казариле, Лаккьярелла, Роццано, Вернате, Цибидо-Сан-Джакомо һәм Новильо коммуналары белән чиктәш.
# Кыргыз Автономияле Социалистик Совет Республикасы (1920–1925)

Кыргыз Автономияле Социалистик Совет Республикасы (Казакъстан, каз. Қырғыз Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы, рус. Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика, Казакстан) — 1920-1925 елларда РСФСР составында эчендә булган төбәк. Хәзерге Казакъстан Республикасы һәм өлешчә Үзбәкстан Республикасы, Төрекмәнстан Республикасы һәм Россия Федерациясе җирләнде 1920–1925 елларында казакъ автономияле республикасы.
Башкаласы — Ырынбур.

# Кыргыз Автономияле Социалистик Совет Республикасы (1920–1925)
## Тарих

Автономия кыргыз-кайсаклар (шул чактагы казакъларның русча атамалары) яшәгән территорияләрдән оеша.
1925 елның 15 июнендә Кыргыз Автономияле Социалистик Совет Республикасы исеме Казакъ АССР-га алмаштырыла.
# Лидечко

Лидечко (чех. Lidečko) — Чехиянең Злин крае Всетин һәм Q89189002? районында урнашкан авыл.

# Лидечко
## Географиясе

Мәйданы — 17,36543 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 445 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лидечко
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лидечко
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лидечко
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 958 |
| 1880 | 1078 |
| 1890 | 1092 |
| 1900 | 1159 |
| 1910 | 1182 |
| 1921 | 1219 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1330 |
| 1950 | 1472 |
| 1961 | 1782 |
| 1970 | 1914 |
| 1980 | 1877 |
| 1991 | 1784 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1825 |
| 2014 | 1820 |
| 2016 | 1791 |
| 2017 | 1791 |
| 2018 | 1802 |
| 2019 | 1812 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1819 |
| 2021 | 1824 |
| 2021 | 1719 |
| 2022 | 1810 |
| 2023 | 1825 |
| 2024 | 1825 |
# Вир (Домжале)

һәм
Вир — Словениянең Домжале (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Вир (Домжале)
## Географиясе

Мәйданы — 1,43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 308 метр биеклектә урнашкан.
# Түбән Ятва (Сланцы)

Түбән Ятва — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — ?, ГАТОБК коды — ?.

# Түбән Ятва (Сланцы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
# Разгорце

Разгорце — Словениянең Войник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Разгорце
## Географиясе

Мәйданы — 0,33 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 328,1 метр биеклектә урнашкан.
# Снопица

Снопица — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 2 км.

# Снопица
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000054035
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005403
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Горичиця (Шентюр)

Горичиця — Словениянең Шентюр (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горичиця (Шентюр)
## Географиясе

Мәйданы — 2,89 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 ± 1 метр һәм 298 метр биеклектә урнашкан.
# Дольяни

Дольяни — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Дольяни
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295 метр биеклектә урнашкан. Бонвичино, Боссоласко, Чиссоне, Леквио-Танаро, Монкьеро, Роддино, Сомано, Бельведере-Ланге, Фарильяно һәм Монфорте-д'Альба коммуналары белән чиктәш.
# Доналдсон (Миннесота)

Доналдсон — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Доналдсон (Миннесота)
## Тарихы

Доналдсон шәһәре елда нигезләнгән.

# Доналдсон (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,154066 км², 2,144833 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 252 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вильянуэва-дель-Трабуко

Вильянуэва-дель-Трабуко (исп. Villanueva del Trabuco) — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильянуэва-дель-Трабуко
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 682 метр биеклектә урнашкан.
# Пержа

Пержа (рус. Пержа) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Пержа
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Пержа
## Сәгать поясы

Пержа Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пержа
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Сыракөй (Сөгүтлү)

Сыракөй (төр. Sıraköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сөгүтлү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Приньяно-сулла-Секкья

Приньяно-сулла-Секкья — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Модена провинциясе составына керә.

# Приньяно-сулла-Секкья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 560 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Байзо, Палагано, Сассуоло, Серрамаццони, Тоано, Кастелларано һәм Полинаго коммуналары белән чиктәш.
# Брасу-ду-Норти

Брасу-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Брасу-ду-Норти
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 221,311 км².
# Бигер

Бигер — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. Берзаска (коммуна) коммунасына карый.

# Бигер
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 550 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бленда (Подлясье воеводалыгы)

Бленда — Польшаның Подлясье воеводалыгы Пшеросль гминасында урнашкан авыл.

# Бленда (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# CRAMP1

CRAMP1 (ингл. Cramped chromatin regulator homolog 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пинце

Пинце — Словениянең Лендава (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пинце
## Географиясе

Мәйданы — 2,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161,3 метр биеклектә урнашкан.
# Җылылык

Җылылык - әйләнә-тирәдәге мохит белән җылы алмашу нәтиҗәсендә җисем алган яки югалткан энергия ул.
Термодинамик системаның эчке энергиясе система өстеннән эш башкару яки әйләнә-тирәдәге мохит белән җылы алмашу ярдәмендә үзгәрә. Җылылык микъдары термодинамиканың беренче һәм икенче нигезләренә керә.
Җылы алмашу ярдәмендә системаның эчке энергиясен үзгәртү өчен эш башкарырга да кирәк, ләкин бу макроскопик эш булмый, әлеге эш микроскопик дәрәҗәдә электромагнит тәэсир итешкәндә молекулалар бәрелешләрдә була.
Механик эштә молекулалар макроскопик дәрәҗәдә тәртипләнеп хәрәкәтләнә, ә җылылык процессында молекулалар микроскопик дәрәҗәдә тәртипсез хәрәкәтләнеп энергия тапшыра.
Шулай ук энергия контакт булмаганда нурланыш ярдәмендә тапшырылып була.
Җылылык - халәтнең функциясе булмый, чөнки энергия тапшыру ысулына бәйле.
СИ системасында җылылык джоуль берәмлеге белән үлчәнә, Рәсәйдә шулай ук кайбер тармакларда калория кулланыла.
Термодинамиканың беренче нигезе буенча:
    $Q=A+\Delta U$.
    биредә $\Delta U$ — системаның эчке энергиясе үзгәреше, $Q$ — системага бирелгән җылылык микъдары, $A$ — система башкарган эш. Системага бирелгән җылылык сынаулык калометрик җисемнең эчке энергиясе үзгәреше ярдәмендә билгеләнә.

# Җылылык
## Клаузиус тигезсезлеге һәм Энтропия

Боҗра процессында $T_{i}$ тампературалы i-нчы резервуардан $Q_{i}$ җылылык алган җисем өчен Клаузиус тигезсезлеге үтәлә:
    $\circ \sum _{i=1}^{N}{\frac {Q_{i}}{T_{i}}}\leqslant 0.$
    биредә $\circ$ боҗра процессын билгели
Гомуми очракта болай күренә:
       $\oint {\frac {\delta Q(T)}{T}}\leqslant 0.$
Квазистатик процессларда тигезлек була һәм халәт функциясен кертеп була, ул термодинамик энтропия атала:
    $S=\int {\frac {\delta Q(T)}{T}},$
    $dS={\frac {\delta Q}{T}}.$
биредә $T$ — тышкы җылылык резервуарның абсолют температурасы
Квазистатик булмаган процесслар өчен бу билгеләмә дөрес түгел, мәсәлән: газ бушлыкка адиабатик киңәюе процессында:
    $\int {\frac {\delta Q(T)}{T}}=0,$
һәм энтропия арта
Системаның тигезсезләнеш процессы өчен энтропия билгеләнми, ләкин күп очракта система лакаль дәрәҗәдә тигезләнеш булып санала һәм энтропия бүленеше карала.

# Җылылык
## Яшерен җылылык

Фаза күчешләре һәм химик реакцияләрдә системаның эчке энергиясе даими температурада үзгәреп була. Мәсәлән, боз эрү вакытында температура даими саклана, ә җылылык эрүгә сарыф ителә. Бу энергия тапшыру ысулы яшерен яки изотермик җылылык дип атала.
Фаза күчеше вакытында энтропия сикереп үзгәрә, температура даими саклана, ә җылылык йотыла яки чыгарыла. Шулай итеп, эрү җылылыгы, буга әйләнү җылылыгы, сублимация җылылыгы һ.б. төшенчәләр бар.
# Раёво (Болгария)

Раёво — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Самоков җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Раёво (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 887 метр биеклектә урнашкан.
# Гутурган

Гутурган (әзери. Quturğan) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
# Юкава

Юкава (белар. Юкава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Юкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Каза Монтанья (Павия)

Каза Монтанья — Италиянең Ломбардия төбәге Романьезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Монтанья (Павия)
## Географиясе

Каза Монтанья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Каза Монтанья (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беджихув (Түбән Силезия воеводалыгы)

Беджихув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Стшелин гминасында урнашкан авыл.

# Беджихув (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Новалеза

Новалеза — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Новалеза
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 828 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Момпантеро, Уссельо, Монченизио, Венаус, Bessans һәм Ланлебур-Мон-Сени коммуналары белән чиктәш.
# Русинув (гмина Борковице)

Русинув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Борковице гминасында урнашкан авыл.

# Русинув (гмина Борковице)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Туриньяно (Фиренца)

Туриньяно — Италиянең Тоскана төбәге Монтеспертоли өязендә урнашкан торак пункт.

# Туриньяно (Фиренца)
## Географиясе

Туриньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Туриньяно (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.