yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бәкләрибәк

Бәкләрибәк (بکلربکی) татарча "бәкләр бәге" - өлкә, эчке олыс белән идарә итүче. Алтын Урдадагы административ идарә итү вазыйфасы.
Бәкләрибәк вазыйфаларына гаскәрләр, тышкы эшләр, югары мәхкәмә белән җитәкчелек итү кергән.

# Бәкләрибәк
## Мәшһүр бәкләрибәкләр

* Нугай ибн Татар - Ак Кирмән идәрәчесе, Үзбәк хан хәрби бәге (төмән башлыгы).
* Мамай мирза - Кырым Йорты идәрәчесе.
# Янжев Врх

һәм
Янжев Врх — Словениянең Раденци (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Янжев Врх
## Географиясе

Мәйданы — 2,71 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 метр биеклектә урнашкан.
# Воля (Липновский повяты)

Воля — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Кикул гминаcында урнашкан авыл.

# Воля (Липновский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мүдрисә

Мүдрисә (әзери. Müdrisə) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Казанская вечерняя почта (гәҗит)

Казанская вечерняя почта — көнлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1909 елның 5 маеннан 1910 елның 17 маена кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
# Гөйдәрә (Лерик)

Гөйдәрә (әзери. Göydərə) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# SNN

SNN (ингл. Stannin) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фарель

Фарель — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Фарель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 113,75 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 6 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фагаре Басо (Виченца)

Фагаре Басо — Италиянең Венеция төбәге Бассано-дель-Граппа өязендә урнашкан торак пункт.

# Фагаре Басо (Виченца)
## Географиясе

Фагаре Басо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фагаре Басо (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гайю-Розариу

һәм
Гайю-Розариу — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Gaio-Rosário e Sarilhos Pequenos муниципалитетына карый.

# Гайю-Розариу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Фингрова-Гута

Фингрова-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Косцежина гминасында урнашкан авыл.

# Фингрова-Гута
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Трумпичы

Трумпичы (белар. Трумпічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Трумпичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Манитовок (Висконсин)

Манитовок — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.

# Манитовок (Висконсин)
## Тарихы

Манитовок шәһәре елда нигезләнгән.

# Манитовок (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 47,065318 км², 46,592381 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 184 метр биеклектә урнашкан.
# Био-Био (елга)

Био-Био (исп. Río Biobío) — Чили елгасе. Озынлыгы — 380 км. Бассейн мәйданы — 24,262 км². Су чыгымы күләме — 899 м³/с. Елга тамагы — Тын океан.
# Баунеи

Баунеи — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Нуоро провинциясе составына керә.

# Баунеи
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Доргали, Лотцораи, Талана, Трией һәм Урцулей коммуналары белән чиктәш.
# Кемпаж-Егарт

Кемпаж-Егарт — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Кемпаж елгасының уң ярыннан 231 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Кемпаж-Егарт
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300027124
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302712
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Каугилл (Миссури)

Каугилл — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Каугилл (Миссури)
## Тарихы

Каугилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Каугилл (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,621066 км², 0,621063 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (3112) Велимир

(3112) Велимир (лат. Velimir) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3112) Велимир
## Тарихы

1977 елның 22 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QC5» саналган.
# Нью-Гадсон (Нью-Йорк)

Нью-Гадсон — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Нью-Гадсон (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 10 апрель 1825 елда нигезләнгән.

# Нью-Гадсон (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,41 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 608 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 3143

NGC 3143 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3143
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда инглиз астрономы тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 91.44 см (36 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Шапсуго

Шапсуго (Шапсухо) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.

# Шапсуго
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Пшада елгасының көнбатыш чигеннән Дедаркай елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000212109100000272
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100027
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Шерефли (Дерик)

Шерефли (төр. Şerefli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 6456

NGC 6456 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6456
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Соколово-Парцеле (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Соколово-Парцеле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Бжесць-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Соколово-Парцеле (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Җулияно Векио (Алесандрия)

һәм
Сан Җулияно Векио — Италиянең Пьемонт төбәге Алессандрия өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җулияно Векио (Алесандрия)
## Географиясе

Сан Җулияно Векио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җулияно Векио (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шүкрүпаша (Якутие)

Шүкрүпаша (төр. Şükrüpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Лас-Трес-Вильяс

Лас-Трес-Вильяс (исп. Tres Villas, Las) — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лас-Трес-Вильяс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 85 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 688 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нотр-Дам-де-Ливей

Нотр-Дам-де-Ливей (фр. Notre-Dame-de-Livaye) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас (Сан Луис де ла Паз)

Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Сан Педро, Франсиско Вильегас (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# HD157740

HD157740 — Геркулес йолдызлыгында урнашкан A3V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,736 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Акбузат (ипподром)

Таһир Кусимов исемендәге «Акбүзат» ипподромы (баш. «Аҡбуҙат» ипподромы ) — Уфадагы ипподром, үзенең исемен башкорт мифологиясендәге тулпар исеменнән алган. Ул 1968 елда төзелә башлый. Башкортларның Россия патшалыгына кушылуына 425 ел тулу уңаеннан, 1982 елның 26 июлендә беренче ат чабышлары үткәрелә башлый.
Ипподром тарихы 1883 елга барып тоташа. Бу елда Россия елкычылыгы һәм елкычылык заводы җитәкчелеге тарафыннан Уфада ипподром белән ат сарае төзү турында карар чыгарыла.
1892 елдагы «Коннозаводство и коневодство» журналында (№ 12 26 август) 36 ипподром арасында искә алынган.
1924 ел Башкорт АССРы Наркозем (Җир эшкәртү халык комиссарлыгы) тарафыннан кабул ителгән республикада юртак атларны сынау ипподромы төзү турында карар белән ул төзелеп беткән.
1968 елда БАССР Хөкүмәте карары белән яңа ипподром төзелә башлый. 1982 елның 26 июлендә беренче ат чабышлары үткәрелә.
2005 елда республика хөкүмәте тарафыннан ипподромны реконструкцияләү турында карар кабул ителә.
2007 елда Уфа архитекторы Ришат Муллагилдин проекты буенча (Япония архитекторы Киокадзу Араи (Япониянең ARAI ARCHITECTS ширкәте) белән бергә) ипподромга реконструкция ясала. Ипподромга реконструкция ясау проекты Россия Архитекторлар берлеге дипломына лаек була.
2009 елдан Таһир Кусыймов исеме бирелә.
Ипподромда 4 катлы төп трибуна бар. Пыяла белән тышланган, заманча җиһзландырылган бинада берьюлы 5 мең тамашачы ял итә ала. Моннан тыш, төп трибуна бинасында ипподром администрациясе ат чабыштыручылар өчен чишенү һәм юыну бүлмәләре, табиб кабинетлары булдырган. Ябык манеж әлегә Россия Федерациясенең бер регионында да юк. Ипподромда 108 ат тоту өчен 3 ат сарае, читтән килгән спортчылар өчен кунакханә, атлар өчен 70 урынлы сарай-аран яңадан төзелгән.
# Малу-Алб (Галац)

Малу-Алб — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Дрегенешть (коммуна, Галац) коммунасына карый.

# Малу-Алб (Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 32 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аравере

Аравере (эст. Aravere) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)

Эль Рефухио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Эль Рефухио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Рефухио (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Петритоли

Петритоли — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. Фермо провинциясе составына керә.

# Петритоли
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 358 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Монте-Видон-Комбатте, Монтеруббьяно, Понцано-ди-Фермо, Монте-Джиберто, Монтефйоре дел'Азо һәм Карассай коммуналары белән чиктәш.
# Тозлуҗа (Ашкале)

Тозлуҗа (төр. Tozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Камп-Линтфорт

Камп-Линтфорт — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Камп-Линтфорт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 63,14 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 33 ± 1 метр һәм 26 метр биеклектә урнашкан.
# Точилари

Точилари — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. Кубрат җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Точилари
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 метр биеклектә урнашкан.
# Дон казаклары гаскәрендә татарлар

Дон казаклары гаскәрендә татарлар — Россия империясенең иң күп санлы Дон казаклары гаскәре составында хезмәт итүче мөселман татарлары төркеме, Дон өлкәсе гаскәре казаклар катламы вәкилләре.
Дон казаклары гаскәрендә татарлар Новочеркаск янындагы Татар авылында һәм Дарьевка авылында яшәгәннәр. Аларның чыгышлары төгәл билгеле түгел, Мишәр краена күченгән йорт татарлары һәм йомышлы татарлар нәселеннән булулары мөмкин дип фараз ителә.

# Дон казаклары гаскәрендә татарлар
## Бистәләр

Татар авылында агачтан төзелгән мәчет булган. Ул ОМДСка (Ырынбур мөселман диния нәзарәтенә) буйсынган. Ул вакытта авыл кешеләре 129 агач һәм бер таш бинада яшәгән.
Дарьевка авылы кешеләре 40 агач йортта яшәгән.
1822 елда Дон казаклары гаскәрендә хезмәт итүче ир-атларның һәм хатын-кызларның гомуми саны 936 кеше булган, шуларның 133е - хезмәткәрләр булган. 1860 елда татарларның күбесе Османлы империясенә күченәләр. Бу вакыйгалардан соң, станица халкы бик кими һәм ул Татар хуторына әверелә.
# Хадемсторф

Хадемсторф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Хадемсторф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,22 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр биеклектә урнашкан.
# Лос Лопез, Ранчо (Пабельон де Артеага)

Лос Лопез, Ранчо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Пабельон-де-Артеага муниципалитеты составына керә.

# Лос Лопез, Ранчо (Пабельон де Артеага)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Лопез, Ранчо (Пабельон де Артеага)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Ащисай

Ащисай — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сейтынбет елгасының сул ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Ащисай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000812112200004706
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200470
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Алабакүл

Алабакүл — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы авыл.
Халык саны — 423 тирәсендә. Почта индексы — 423955.

# Алабакүл
## Тарих

1837 елда нигезләнгән.

# Алабакүл
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 53%, руслар — 34%.

# Алабакүл
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Блу-Маунд (Канзас)

Блу-Маунд — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Блу-Маунд (Канзас)
## Тарихы

Блу-Маунд шәһәре елда нигезләнгән.

# Блу-Маунд (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,647139 км², 1,64714 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 316 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# PFKFB4

PFKFB4 (ингл. 6-phosphofructo-2-kinase/fructose-2,6-biphosphatase 4) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Принстон-Джанкшен (Нью-Джерси)

Принстон-Джанкшен — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Принстон-Джанкшен (Нью-Джерси)
## Географиясе

Принстон-Джанкшен халык санын алу урыны мәйданы — 4,802624 км², 4,800911 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Астат

Po◄Аста́т / Astatium (At)►Rn :
| Атом номеры | 85 |
| Матдәнең тышкы күренеше | стабиль булмаган кара-зәңгәр кристаллар |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 209,9871 а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | -- пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | 916,3 (9,50) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁵ |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | (145) пм |
| Ион радиусы | (+7e) 62 пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | 2,5 |
| Электрод потенциалы | At₂→2At⁻0,2 В |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | 7, 5, 3, 1, −1 |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | -- г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | -- Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | -- Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | 517 K |
| Эрү җылылыгы | -- кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 582 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | -- кДж/моль |
| Моляр күләм | -- см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | -- |
| Рәшәткә параметрлары | -- Å |
| Дебай температурасы | -- K |
Астат (лат. Astatium) – иң мөһим радиоактив элементларның берсе.Менделеевның периодик таблицасының VII төп төркемендә, 85нче санында урнашкан, тоз тудыргычларга кагыла. Астатның стабиль изотоплары юк. Ә аның радиоактив изотоплары бик тотрыксыз. Иң озак торучы астат-210 изотобының ярымтаркалу периоды 8,3 сәгать. "Астат" атамасы грек astatos – тотрыксыз сүзеннән алына.

# Астат
## Ачу тарихы

Астатны чагыштырмача озак түгел генә ачалар: 1940нчы елда Э. Сегре, Т. Корсон һәм У. Мак-Кензи АКШта, висмутны циклотронда кызуландырылган ά-кисәкчекләр белән бомбага тотып, астатның беренче изотобын – 211 At ны табалар.

# Астат
## Физик һәм химик үзлекләре

Астат нормаль шартларда да, вакуумда да тиз эри. Шулай ук Ag, Au, Pt металларында адсорбирлаша.
Астатның химик үзлекләре иодныкына да, полонийныкына да ошаган. Шуңа күрә ул металлар да һәм неметалларда үзлекләрен күрсәтә.
Астат сероводород белән әче эремәләрдән дә утыртыла. Ул, типик металлар кебек үк, күкертле-әче эремәләрдә цинк белән чыгарыла. Электролизда катодта утыра.
| H | | | | | | | | | | | | | | | | | He |
| Li | Be | | | | | | | | | | | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg | | | | | | | | | | | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | * | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | ** | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| Uue | Ubn | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | * | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | |
| | ** | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | |
# Максимас Чернәкас

Максимас Чернәкас (литв. Maksimas Černiakas, 1833, — 23 октябрь 1865(1865-10-23), Казан, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе) — 1863-1864 еллардагы поляк күтәрелешендә катнашучы, күтәрелеш вакытында - Тракай өязенең хәрби башлыгы.
# Тринвей (Огайо)

һәм
Тринвей — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Тринвей (Огайо)
## Географиясе

Тринвей халык санын алу урыны мәйданы — . Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Согуҗаксу (Аксу)

Согуҗаксу (төр. Soğucaksu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Женьяк

Женьяк (фр. Genilac) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Дончето (Пяченца)

Дончето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Траво өязендә урнашкан торак пункт.

# Дончето (Пяченца)
## Географиясе

Дончето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Дончето (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фраксионамьенто Потрерос дел Сур (Силао)

Фраксионамьенто Потрерос дел Сур — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Фраксионамьенто Потрерос дел Сур (Силао)
## Географиясе

Фраксионамьенто Потрерос дел Сур Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксионамьенто Потрерос дел Сур (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксионамьенто Потрерос дел Сур (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Франклин (округ, Индиана)

Франклин — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бруквилл шәһәре.

# Франклин (округ, Индиана)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1811 елда оештырыла.

# Франклин (округ, Индиана)
## Территориясе

Округ мәйданы 995,7 км² тәшкил итә.
# Казарола (Бергамо)

Казарола — Италиянең Ломбардия төбәге Парцаника өязендә урнашкан торак пункт.

# Казарола (Бергамо)
## Географиясе

Казарола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казарола (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.