yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бактыкожа Измөхәмбәтов

Измөхәмбәтов Бактыкожа Сәләхетдин улы (1 сентябрь 1948, Денгиз районы, Гурьев өлкәсе) — Казакъстанның дәүләт эшмәкәре, Казакъстан Республикасы Парламентының Түбәнге палата депутаты, РОО "Ветераннар оешмасы" Үзәк советы Җитәкчесе.

# Бактыкожа Измөхәмбәтов
## Биографиясе

Бактыкожа Сәләхетдин улы Измөхәмбәтов 1948 елның 1 сентябрендә Гурьев өлкәсенең (Атырау өлкәсе) Денгиз районында (хәзер Кормангазы районы) укытучылар гаиләсендә туган. Байулы кабиләсенең адай ырыуынан. 1966 елда 11 нче класны тәмамлый һәм Уфа нефть институтына укырга керә. Бу уку бинасын 1971 елда тәмамлый.
Хезмәт эшчәнлеген «Эмбанефть» берекмәсендә бораулаучы булып башлый. Казакъ фәнни-тикшеренү нефть институтында төрле вазифалар били.
1981 елдан 1987 елга кадәр Йәмән Республикасында командировкада була.
Атырау тәҗрибә-методик экспедициясендә баш технологы, башлыгы була.
1991—1993 елларда Геология һәм җир асты байлыкларын саклау министрлыгында җитәкче вазифаларда эшли.
«Казахтуркмунай» берлектәге предприятиесенең, «Казмунайгаз» диңгез нефть компаниясенең генераль директоры итеп тәгаенләнә, «КазМунайГаз» Милли нефть компаниясенең идарә итүче директоры, Казакъстан Республикасының энергетика һәм минераль ресурсларының беренче вице-министры.
2006 елның гыйнварыннан 2008 елның августына кадәр —Казакъстан Республикасының Энергетика һәм минераль ресурслар министры.
2008 елның авгусыннан 2012 елның гыйнварына кадәр Көнбатыш-Казакъстан өлкәсендә акым була.
2012 елның 20 гыйнварында Парламентның түбән палата депутатлары Казакъстан Республикасының Парламентының Түбән палата вице-спикеры вазифасына депутат Измөхәмбәтов Бактыкожа өчен тавыш бирәләр.
2012 елның 15 августында Казакъстан Республикасы Президенты Указы белән Атырау өлкәсенең акымы итеп тәгаенләнә. 2016 елның 25 мартында Казакъстан Республикасы Түбән палата депутаты, шулай ук Казакъстан Республикасы Парламентының Түбән палата рәисе итеп сайлана. Инглиз һәм төрек телләрен белә.
2016 елның 21 июнендә "Ветераннар оешмасы" җөмһүрият җәмәгать оешмасы Үзәк советы Президиумының чиратсыз утырышында "Ветераннар оешмасы" РОО Үзәк советы рәисе итеп сайлана

# Бактыкожа Измөхәмбәтов
## Гаиләсе

Улы: Измөхәмбәтов Салават Бактыкожа улы (25 ноябрь 1971 ел) — Казакъстан шахматчысы, гроссмейстеры (1996).

# Бактыкожа Измөхәмбәтов
## Наградалары

* Казакъстан нефтенең 120 еллыгы уңаеннан Казакъстан Республикасы Президенты Касыйм-Жомарт Токаев кулыннан нефть-газ тармагында аерым казанышлары өчен Отан орденын ала (2019 елның 5 сентябре)
* «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев» (2013) ордены
* Курмет ордены (1999)
* 2 дәрәҗә «Барыс " ордены (2006)
* "Казакъстан бәйсезлегенә 20 ел» юбилей медале (2011)
* III дәрәҗә «Казанышлары өчен " ордены (Украина, 25 февраль 2008 ел) — Украина һәм Казакъстан халыклары арасында дуслыкны ныгытуга, Украина һәм Казакъстан хезмәттәшлеген үстерүгә зур өлеш керткән өчен
* «Хезмәттәшлек» ордены (МПА СНГ 2016 года)
# Ташкую (Самсат)

Ташкую (төр. Taşkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Самсат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шковець (Требне)

Шковець — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шковець (Требне)
## Географиясе

Мәйданы — 1,18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 311,5 метр биеклектә урнашкан.
# Җиңүгә 75 ел
## Татарстан

Парад узгач Рөстәм Миңнеханов анда катнашкан хәрбиләр белән очраша һәм аларга истәлекле сәгатьләр һәм китаплар тапшыра.
# Лас Хунтас (Коюка де Каталан)

Лас Хунтас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Лас Хунтас (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Лас Хунтас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Хунтас (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Хунтас (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Пытниково

Пытниково — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Стамболово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Пытниково
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 380

NGC 380 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 380
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Гыйльман Якупов

Гыйльман Якупов (Гыйльман Гыйрфан улы Якупов, 20 март 1925(1925-03-20), Иске Сибай, Җылаер кантуны, БАССР, РСФСР, СССР — 11 февраль 2012(2012-02-11) (86 яшь), Уфа) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# Гармони (Пенсильвания)

һәм
Гармони — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гармони (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1804 елда нигезләнгән.

# Гармони (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 938 Фут биеклектә урнашкан.
# GSC2405-1439

GSC2405-1439 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,6 ± 0,18 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Петрушени (Рышкани)

Петрушени (рум. һәм молдав. Petrușeni ) — Молдова Республикасының Рышкани районына караган авыл.
# HD174581

HD174581 — Көньяк таҗ йолдызлыгында урнашкан ApSiCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,34 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Юривци

Юривци — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Санок гминасында урнашкан авыл.

# Юривци
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таусагыз (авыл)

Таусагыз (каз. Таусағыз) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Таусагыз (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Яңа Каргалы

Яңа Каргалы — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452964, ОКАТО коды — 80218816010.

# Яңа Каргалы
## Демография

Рәсми буенча милли состав (2002): башкортлар — 100%..
# (17384) 1981 EM12

(17384) 1981 EM12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17384) 1981 EM12
## Тарихы

1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EM12» саналган.
# Бураки (Крынкавски авыл советы)

Бураки (белар. Буракі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.

# Бураки (Крынкавски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сан-Салвадор (Мирандела)

Сан-Салвадор — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Мирандела муниципалитетына карый.

# Сан-Салвадор (Мирандела)
## Географиясе

Мәйданы — 14,23 км².
# Монте Бруло (Равена)

Монте Бруло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фаенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте Бруло (Равена)
## Географиясе

Монте Бруло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монте Бруло (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вильяр-де-лос-Наваррос

Вильяр-де-лос-Наваррос (исп. Villar de los Navarros) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяр-де-лос-Наваррос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 49,504 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 799 метр биеклектә урнашкан.
# Гинсдейл (Массачусетс)

Гинсдейл — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гинсдейл (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1763 елда нигезләнгән.

# Гинсдейл (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 56,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ескод

Ескод (фр. Escaudes) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Доганкая (Чылдыр)

Доганкая (төр. Doğankaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3801

NGC 3801 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3801
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Хиришешть

Хиришешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Новач коммунасына карый.

# Хиришешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Варановшчына

Варановшчына (белар. Вараноўшчына) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Варановшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HD29589

HD29589 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан B8IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,445 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кизләү десанты

Кизләү десанты яки Кара бушлатлар — 1942 елның 5 гыйнварында камалышка алынган Акъяр һәм Керич ярымутравыннан алман-фашист көчләрен читкә юнәлдерү максатыннан төшерелгән Кызыл Гаскәрнең тактик десанты.
Владимир Высоцкий әлеге вакыйгага "Кара бушлатлар" дигән җыр багышлый, нәкъ шул җыр әлеге терминны һәм дә операцияне таныта.

# Кизләү десанты
## Тарих

Кизләү десанты диңгез пехотасы төмәненнән торган: капитан Бузинов җитәкчелегендә 700 гаскәри.
5 гыйнварында Акъярдан чыккан кораблар отряды десантны төшерә. Десантчылар Кизләү шәһәренең көньяк өлешен һәм причалларын яулап ала.
Шулай ук шәһәрдә партизаннар катнашында баш күтәрү башлана.
Ләкин Кара диңгездә озакка сузылган давыл кузгала һәм десантчыларга өстәмә көчләрне төшерергә ирек бирми.
Алман сәргаскәрлеге десантка каршы 105-нче җәяүле гаскәр полкы, 22-нче төмәннең күзләү батальоны, 70-нче сапер батальоны һәм берничә бәтәрәйне юнәлдерә.
Өч көн дәвамында сузылган бәрелешләр нәтиҗәсендә көч ягыннан өстен булган алман көчләре җиңә, 700 десантчыдан йөздән азрак гаскәри исән кала.
Кизләү десанты алман көчләрен Акъяр шәһәреннән читкә юнәлдерә һәм совет гаскәренә Керич ярымутравында ныклап урнашу мөмкинлеге бирә.
Фашист-алман көчләре десантны җиңеп, Кизләүнең Кызыл Тавында 12 640 кеше атып үтерә, шул исәптән әсирлеккә алынган десантчылар, җирле картлар, хатын-кызлар һәм балалар.
Исән калган десантчы А. И. Галушкин яшерен хәлгә күчә, махсус төркем оештырып фашистларга каршы җимерү эшчәнлеген дәвам итә. 1942 елның 7 маенда ул камап алына һәм бәрелешкә кереп һәлак була.

# Кизләү десанты
## Истәлек

Кизләү шәһәрендә Кара бушлатлар истәлегенә багышланган берничә һәйкәл, урам, спорт клубы бар. 1С ширкәте "Кара бушлатлар" дигән санак уенын эшләп чыгара.
# Радзёхи

Радзёхи — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Скемпе гминаcында урнашкан авыл.

# Радзёхи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кайтыгем

Кайтыгем — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Кайтыгем
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100006589
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100658
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Роби (гмина Тшебьятув)

Роби — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Тшебятув гминаcында урнашкан авыл.

# Роби (гмина Тшебьятув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аттинья-Онсен

Аттинья-Онсен (фр. Attignat-Oncin) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ле-Пон-де-Бовуазен кантонына карый.

# Аттинья-Онсен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,46 км².
# Вест-Пойнт (Висконсин)

Вест-Пойнт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вест-Пойнт (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 32,5 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нова Весь (Лещинский повяты)

һәм
Нова Весь — Польшаның Великопольское воеводалыгы Рыдзына гминасында урнашкан авыл.

# Нова Весь (Лещинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гомернең өч туе

Гомернең өч туе (Татар халкының гаилә йолалары) - 1992 елда Татарстан китап нәшриятында Флера Баязитованың басылган китабы. Китапка татар халкы төрле төбәкләрдән җыелган, гаилә йолаларына караган мәгълүматлартуплап бирелә. Гаилә йолалары (туй, бала туу, күмү, искә алу) авылларда йола белгечләреһәм тел осталарын сөйләтеп, магнитофон тасмасына яздырып өйрәнелде. Бу язмалар үзгәртелмичә, җирле сөйләм үзенчәлекләрен саклаган хәлдә бирелә, язып алган урыннары күстелә. Китапның тиражы - 15000 д.
# Сергей Щиров

Сергей Чиров (Сергей Сергей улы Чиров, 6 февраль 1916(1916-02-06), Якымивка, Якымивка вулысы, Мелитополь өязе, Таврия губернасы, Россия империясе — 7 апрель 1956(1956-04-07) (40 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1942).
# Иссарлес

Иссарлес (фр. Issarlès) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Беллавилье

Беллавилье (фр. Bellavilliers) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Баяры (Крычавский районы)

Баяры (белар. Баяры) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.

# Баяры (Крычавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# 804 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 804 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр — XI гасыр :
Хронологик таблица :
804 (сигез йөз дүртенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 804 елы, I меңьеллыкның 804 елы, IX гасырның 4 елы, IX гасырның 1 унъеллыгының 4 елы, 800 елларның 5 елы. 804 елдан бирле 1220 ел үтте.

# 804 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:804 елда туганнар

# 804 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:804 елда вафатлар
# (18196) Rowberry

(18196) Rowberry — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18196) Rowberry
## Тарихы

2000 елның 26 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QY132» саналган.
# (4580) Чилд

(4580) Чилд (лат. Child) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4580) Чилд
## Тарихы

1989 елның 4 мартында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 EF» саналган.
# Агачлыһүюк (Милас)

Агачлыһүюк (төр. Ağaçlıhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Матуа Маһасангһа

Матуа Маһасангһа Бангладешта да, Һиндстанда Көнбатыш Бенгалиядә гаять күп тугърылары булган якынча б.э. 1860 елында хәзер Бангладеш булган җирдә барлыкка килгән дини реформацион хәрәкәтe. Матуа Һинд диненең Намашудра таблица каста төркемен кешеләре тоткан дини юнәлеше. Бу хәрәкәт реформация буларак Һаричанд Тһакур тугърылары тарафыннан башланган булган. Тһакур яшь чагында атмадаршанга ирешкән һәм шуннан соң Унике Командлыкта үзенең Даршанасын дәгъва иткән. Тһакурның тәгълиматлары мәгарифне тугъры өчен беренче чират әһәмиятле һәм халыкны күтәрү тугърының вазифасы итеп куя һәм шул ук вакытта иҗтимагый конфликтны бетерү өчен формуланы тәэмин итә. Матуа-маһасангһа тарафдарлары Харинаам уку аша, яки Ходай Хари изге исемен җырлау аша Сваям-Дикшити ("Үз-Реализация")гә ышаналар. Харичанд Ходайның исемен бергәләп җырлау киртанны Муктига бердәнбер чара булуын ассызыклаган. 19-ынчы гасырда аның тарафдарлары Хари Ходаеның бергәләп җырлавы белән сокланган, Бенгаль телендә ул "һаринаме матуара" дип аталган һәм дини юнәлешкә "Матуа" атамасы бирелгән булган. Шулай итеп Даршанга яки Һаричанд Ходае Фәлсәфәсенә ышану булган теләсә кем Матуа-маһасангһа дип әйтергә була.

# Матуа Маһасангһа
## Тарихы

Һаричанд Тһакур Намашудра җәмәгатенә караган крестьян гаиләсендә туган. Тарихчы Секһар Бандйопадһйяй буенча, Тһакур атма даршан яки үзеңне ачу тәҗрибәсенә ия булган, аның аша ул Ходайның үзенең инкарнациясе булуын, бу дөньяга басылганнарга коткару китерер өчен туганны аңлаган. Вайшнава тугърылыгын реформацияләп ул Һинд диненең Матуа дини юнәлешен нигезләгән. Дини юнәлешнең үзәге Тһакурның баба авылында Бенгаль Президенциясендә, Фәридпур районында, Оракандида (хәзер Бангладеш) урнашкан. Шул дини юнәлешнең иң изге гыйбадәтханәләре шунда урнашкан. Матуа Маһасангһа (Матуа Федерациясе) 1915 елга кадәр тугърыларны оештырыр өчен эшләнгән булган. 1930-ынчы еллар башында, Харичанд Тһакурның оныгының улы Праматһа Ранджан Тһакур оешманы яңарткан. Ул Хулнаның Лабанчора бистәсендә ашрам корган. 1947 елда Һиндстанны бүлүдән соң күп санлы Матуа мигрантлары Һиндстанда Көнбатыш Бенгалиядә яши башлаганнар. Алар арасында Праматһа Ранджан Тһакур булган. Ул Тһакурнагар шәһәрчеген нигезләгән, ул Матуа Маһасангһаның яңа штаб-фатиры булып киткән.
# Гангота Сотана (Кунео)

Гангота Сотана — Италиянең Пьемонт төбәге Дронеро өязендә урнашкан торак пункт.

# Гангота Сотана (Кунео)
## Географиясе

Гангота Сотана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гангота Сотана (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Йөзгәләкләр

Йөзгәләклә́р (Dytiscidae) - ерткычлар асотрядыннан коңгызлар семьялыгы. Гәүдәләре яссы, овал. 2,5 меңгә якын төре билгеле, Русиядә 300 гә якын төре бар. Татарстан территориясендә яшәүче төрләрнең төгәл саны билгесез. Бу йөзгәлекләрнең аз өйрәнелүе һәм төрләрен ачыклау авыр булу белән аңлатыла. Агымсыз, үләннәр белән капланган сулыкларда яши.
Аеруча зурлары (3-4 см га кадәр): каймалы йөзгәләкләр (Dytiscus marginalis) һәм киң йөзгәләкләр (D. latissimus), беренчеләренең аркасы коңгырт-кара, икенчеләренең - куе яшел төстә, күкрәк калканын һәм канат өслекләрен саргылт тар кайма уратып алган. Зур йөзгәләкләр арткы пар аяклары ярдәмендә йөзәләр, юкарган тәпиләрендә озын кыллар бар. Вак йөзгәлекләр су төбе һәм үсемлекләре буйлап үрмәлиләр. Атмосфера һавасын сулыйлар. Йомыркалардан үрчиләр, ана затлар аларны су үсемлекләренә яки сулык ярлары буена сала. Суда һәм коры җирдә кышлыйлар. Личинкалары тышкы төзелеше буенча төрле, яннарында һәм корсагында трахеялы саңаклары бар. Личинкаларның ураксыман казналыгы буенча сыек азыкны суыру өчен җайлашкан канал уза.
Йөзгәләкләр суда яшәүче организмнар, күбесенчә бөҗәкләр белән, шулай ук моллюсклар, чукмарбаш һәм вак балыклар белән туклана. Балык маймычларын ашап, йөзгәләкләр балык хуҗалыгына зыян китерәләр.
Киң йөзгәләкләр ТРның Кызыл китабына кертелгән.
# Дайлык (Сандыклы)

Дайлык (төр. Daylık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Саньоане (Санта-Марта-де-Пенагиан)

Саньоане — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Lobrigos (São Miguel e São João Baptista) e Sanhoane муниципалитетына карый.

# Саньоане (Санта-Марта-де-Пенагиан)
## Географиясе

Мәйданы — .
# NGC 4042

NGC 4042 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4042
## Тарихы

Әлеге галактика 1865 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.