yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зөлфәт

Зөлфәт, чын исеме Зөлфәт (Дөлфәт) Госман улы Маликов (1947 елның 3 гыйнвары, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Мөслим районы, Яңа Сәет ― 2007 елның 16 апреле, РФ, ТР, Казан) ― шагыйрь, журналист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1993), Тукай (2000) Муса Җәлил (1988), Шәйхи Маннур исемендәге премияләр лауреаты.

# Зөлфәт
## Тәрҗемәи хәле

1947 елның 3 гыйнварында Татарстан АССРның Мөслим районы Яңа Сәет авылында колхозчы гаиләсендә туган. Үз районнарындагы Уразмәт урта мәктәбен тәмамлагач, 1965 — 1969 елларда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының татар филологиясе бүлегендә укый. 1969 елның апреленнән журналистлык хезмәтендә: алты ел «Чаян» журналы редакциясендә, аннары, 1977 елны Мәскәүдә СССР Язучылар союзы каршындагы Югары әдәби курсларны тәмамлап кайтканнан соң, республика балалар газетасы «Яшь ленинчы» редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли. 1983 елның көзеннән ул яңадан «Чаян»га күчеп, журнал редакциясенең әдәбият бүлегенә җитәкчелек итә.

# Зөлфәт
## Иҗаты

Зөлфәтнең беренче шигъри тәҗрибәләре матбугатта студент елларында күренә башлый, 1968 елда егермеләп шигыре «Беренче карлыгачлар» исемле күмәк җыентыкта урнаштырыла. Җитмешенче еллар дәвамында шагыйрьнең «Язмышлар ярында» һәм «Утлы бозлар» дигән ике китабы басылып чыга. Күләм, сан ягыннан артык зур булмаса да, Зөлфәтнең заманча актив көрәш рухы белән сугарылган шигъри иҗаты хәзерге татар поэзиясендә үзенчәлекле бер күренеш булып тора. Поэтик фикерне калку, масштаблы итеп күрсәтүгә омтылу, публицистик кайнарлык, трибунлык, халык иҗатына һәм традицион язма әдәбиятына нигезләнгән романтик образлылык, җыйнак композиция, төзек ритмика — Зөлфәт стиленең төп сыйфатлары шулар. Шагыйрь чынбарлык күренешләрен, лирик геройның рухи дөньясын халык язмышы, үткәндәге зур тарихи вакыйгалар (революция, Ватан сугышы) яки бүгенге көннең мөһим проблемалары (идеологик көрәш, әхлак сафлыгы, кешелеклелек һ. б.) белән фәлсәфи бәйләнештә ачарга омтыла. Бу сыйфатлар аның лирик монологларында, балладаларында («Тимерче турында баллада», «Гармунчы турында баллада», «Кайгы турында баллада», «Йодрык» һ. б.) Һәм, 1982 елны «Казан утлары» журналында дөнья күреп, әдәби җәмәгатьчелектә шагыйрьнең иҗади эзләнүләр юлындагы яңа бер уңышы итеп бәяләнгән «Йөрәкләрдә — үлмәс дастан» исемле поэмасында аеруча ачык гәүдәләнә.
Зөлфәтнең күп кенә лирик шигырьләре музыкага салынган, «һаман яратам» (Ф. Хатипов музыкасы), «Төнге утлар», «Каратолым» (С. Шәмсина музыкасы), «Сагынуга дәва юк» (3. Гыйбадуллин музыкасы) кебек җырлар халык арасында киң популярлык казандылар. Зөлфәт шулай ук «Мәкерле песи» исемле беренче татар балалар операсының (композиторы — Л. Хәйретдинова) либреттосы авторы буларак та билгеле.
1985 елда Татарстан китап нәшриятында шагыйрьнең урысча тәрҗемәдә «Осенние костры» исемле җыентыгы басылып чыкты.
Зөлфәт 1973 елдан СССР Язучылар союзы члены иде.

# Зөлфәт
## Хәтер

2022 елның 24 маенда Казанның Татарстан урамында шагыйрь яшәгән 7нче санлы йорт диварында истәлек тактасы ачылган.
# Монфортинью

һәм
Монфортинью — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Иданья-а-Нова муниципалитетына карый.

# Монфортинью
## Географиясе

Мәйданы — 53,2 км².
# Галимулла Әсхәдуллин

Галимулла Әсхәдуллин (Галимулла Әсхәдулла улы Әсхәдуллин, 14 апрель 1928(1928-04-14), Мирҗәм, Арбур вулысы, Арча кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 19 май 2013(2013-05-19) (85 яшь), Казан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1974).
# Иоганн Николаус Гроот

Иоганн Николаус Гроот (1723 яки 1721, Штутгарт – 1797, Мемминген) – немецкий живописец–портретисты.
Беренче осталык сабакларын әтисеннән алган. Венада, Мюнхенда һәм Россиядә эшләгән. Бавария эрцгерцогларының сарай яны портретисты булып, аннан соң Базельда һәм Бернда хезмәт иткән.
# Ле-Галле

Ле-Галле (фр. Le Gallet) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Рәшит Ягъфәров

Рәшит Фәйзрахман улы Ягъфәров – фольклорчы-галим, шагыйрь һәм милләтпәрвәр сәясәтче.

# Рәшит Ягъфәров
## Тәрҗемәи хәле

Рәшит Ягъфәров 1946 елның 6 февралендә Пермь өлкәсе Барда районының таралган Күчтәнти Баш авылында туган. Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, Оса педагогия училищесында белем ала, 1969 елда Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлый һәм Пермь өлкәсенең Барда район газетасында әдәби хезмәткәр, бүлек мөдире, җирле радиотапшырулар дикторы һәм редакторы, Бардада укытучы булып эшли.
1973 елда Казанга килә һәм Татарстан Фәннәр Академиясенең Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтында аспирантура тәмамлый. Соңыннан шул институтның фәнни хезмәткәре, Казан дәүләт педагогика университеты укытучысы, Татарстан укытучылар белемен күтәрү институтының татар теле һәм әдәбияты кафедрасы мөдире, Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты рәисе киңәшчесе һәм бүлек мөдире вазифаларын башкара. 1995 елдан – Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының өлкән фәнни хезмәткәре.
Р.Ягъфәров "Шигърият чишмәләре", "Татар халкының уен кораллары" дигән гыйльми монографияләр, "Балалар фольклоры", "Татар халык уеннары, "Уеннар" кебек егермеләп фольклор җыентыклар, алты йөздән артык фәнни һәм популяр мәкаләләр авторы.
2008 елның 26 августында Казанда вафат була.

# Рәшит Ягъфәров
## Истәлек

Улы Илдар Ягъфәров атасының татар милләте киләчәге турындагы уй-борчылулары нигезендә «Югалту» исемле кыска метражлы нәфис фильм төшергән. Фильмның премьерасы 2012 елның 8 сентябрь элек "Алтын Мөнбәр" дип танылган VIII Казан халыкара кинофестивалендә ясала.

# Рәшит Ягъфәров
## Хәтер

Пермь өлкәсенең Барда авылында галим, фольклорчы, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе Рәшит Ягъфәров иҗатына багышланган «Ягъфәров укулары» уздырыла.
# Лготки (Малотице)

Лготки (чех. Lhotky) — Чехиянең Урта Чехия крае Малотице районында урнашкан авыл.

# Лготки (Малотице)
## Географиясе

Мәйданы — 4,07 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготки (Малотице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготки (Малотице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Лготки (Малотице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 208 |
| 1880 | 226 |
| 1890 | 225 |
| 1900 | 225 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 204 |
| 1921 | 217 |
| 1930 | 189 |
| 1950 | 163 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 175 |
| 1970 | 138 |
| 1980 | 108 |
| 1991 | 97 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 75 |
| 2011 | 81 |
| 2021 | 128 |
# Саруй

Саруй (чуаш. Саруй, рус. Саруй) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Саруй
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Саруй
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 371 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Юрьевка

Юрьевка (чуаш. Юрьевка, рус. Юрьевка) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Юрьевка
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Юрьевка
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Зур Сәрдек

Зур Сәрдек — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Халык саны — 1019 тирәсендә. Почта индексы — 422113.

# Зур Сәрдек
## Тарих

Сәрдек атамасының килеп чыгышы бик кызыклы. Кайбер галимнәр “сәрдек” сүзе чиста төрки сүз булырга тиеш, дип язалар. Шиһабетдин Мәрҗани Сәрдек сүзенең килеп чыгышын “Сары тау”, “сары-дак-Сардык” мәгънәсендә бирә. Ә галим Г. Саттаров аны сәрдә үләне күп үскәнгә, шул исем белән аталган, дип фаразлый. Зур Сәрдек авылына 1550-52 елларга кадәр нигез салынган булып, бу вакытта ул хәзерге Киров өлкәсе Бөртамак авылы урынында булган. Зур елгалар буенда яшәгән татар халкын, Явыз Иван, тимерчелек белән шөгыльләнсеннәр өчен, тагын куып җибәргән. Ниндидер билгесез сәбәпләр аркасында, бабаларыбыз 1700 нче еллар тирәсендә Киров өлкәсенең Яңгул авылы урыныннан хәзерге Зур Сәрдек авылы урнашкан җиргә күченәләр. Яңа урынга күчеп килгәч, моннан 300 ел чамасы ел элек, авылыбыз кешеләре мөселман динен кабул итәләр. Ул вакытларда тау башлары калын урман белән капланган була. Агачларны таудан гына тәгәрәтеп төшереп, авыл халкы мәчетләр төзи. Зур Сәрдек авылы районда гына түгел, республикабызда билгеле авыл, белемле һәм мәгърифәтле. 1912 елда авылыбызда беренче рус-татар мәктәбе ачыла. Аның беренче мөгаллиме – Габдулла Тукайның дусты Сәгыйть Сүнчәләй була. Авылыбыздагы Социалистик Хезмәт герое К.Ф.Шакиров исемендәге гимназиядә 334 бала белем ала, аларга 52 педагог белем бирә. “Әкият” балалар бакчасында 50 гә якын бала тәрбияләнә. Авыл халкына җиде кибет, даруханә, фельдшер-акушерлык пункты, "ОZON" товарлар бирү пункты хезмәт күрсәтә.

# Зур Сәрдек
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Зур Сәрдек
## Авыл җирлегендә туган күренекле шәхесләр

* Газинур Морат (Моратов Газинур Васикъ улы) (18.08.1959) — татар шагыйре, журналист һәм публицист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстанның М. Җәлил исемендәге бүләге лауреаты, Татарстан Язучылар берлегенең Гаяз Исхакый исемендәге әдәби бүләге лауреаты, Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе (2016), Татарстанның халык шагыйре (2022).
* Камил Шакиров (1931-2005) - Социалистик Хезмәт Каһарманы, Бөек Ватан сугышы ветераны, полк улы.
* Чулпан Харисова (1953) - тел галиме, фән докторы, профессор.

# Зур Сәрдек
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
# Ле Крочаре (Мантова)

Ле Крочаре — Италиянең Ломбардия төбәге Сан-Бенедетто-По өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Крочаре (Мантова)
## Географиясе

Ле Крочаре Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ле Крочаре (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фәнис Сәлахиев

Фәнис Сәлахиев, Фәнис Мөдәррис улы Сәлахиев (Сәләхиев) (1966 елның 5 мае, ССРБ, РСФСР, Киров өлкәсе, Малмыж районы, Иске Йөрек) — спортчы (гер күтәрү төре), тренер, РФ халыкара класслы спорт остасы (1993), атказанган спорт мастеры (2000), 7 мәртәбә дөнья чемпионы (1993 елдан башлап).

# Фәнис Сәлахиев
## Тәрҗемәи хәле

1966 елның 5 маенда Киров өлкәсе хәзерге Малмыж районы Иске Йөрек авылында туган. Мәктәптә укыганда физик тәрбия укытучысы Рәхимулла Зиннәтов йогынтысында чаңгы спорты, классик көрәш, соңрак авыр атлетика белән шөгыльләнә. Үзендә көч, түземлек, тимер холык тәрбияли. Әлмәттә физик тәрбия техникумын тәмамлагач, авыр атлетика буенча тренер булып эшли. 1988 елдан башлап, тренерлык эше белән беррәттән, гер спорты(рус.)татар. белән мавыгып китә. Шушы елдан гер Олимпы үрләрен яулый башлый. В. И. Ленин исемендәге Киров дәүләт педагогика институтын тәмамлагач (1992), Татарстанга күчеп килә. Кукмара шәһәр тибындагы бистәсендә гер спорты төре белән җитди (һөнәри нигездә) шөгыльләнә (тренеры Владимир Николай улы Федоров, ТР атказанган тренеры). Үзенең нык көрәшче холкы, бик яхшы техникасы белән гер спортында зур уңышларга ирешә. 90кг, соңрак 90 кг нан югары авырлыкта двоеборьеда (толчок, рывок) чыгыш ясый, 32 кг авырлыктагы герне күтәрә. 1998 елда Рыбинскида узган РФ чемпионатында толчокта иң яхшы күрсәткеч бирә — герне 130 мәртәбә күтәрә, ике төрнекен кушкач — 230 мәртәбә күтәргән.
Гер спорты буенча 1нче дөнья чемпионатында (1993, Липецк, РФ) 90 кг га кадәр авырлыкта җиңгәч, Татарстанда гер спорты буенча спорт секцияләре ачыла башлый.

# Фәнис Сәлахиев
## Спорттагы уңышлары

* 3 мәртәбә озын цикл буенча ыргымда РФ кубогы җиңүчесе
* 3 мәртәбә Дөнья кубогы җиңүчесе (1993—1996)
* 5 мәртәбә РФ чемпионаты җиңүчесе
* 7 мәртәбә дөнья чемпионы
* Күп мәртәбә РФ рекордчысы
* Күп мәртәбә дөнья рекордчысы
# Сафина

Сафина — татар һәм башкорт фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Сафа» («кәеф», «сафлык») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Алсу Сафина (27.06.1983) — җырчы, Татарстанның халык артисты (2010), Евровидение (2000, Швеция) лауреаты.
* Дина Сафина (29.09.1989) — драматург, «Алтын битлек» премиясе лауреаты (2021).
* Динара Сафина (27.04.1986) — спортчы (теннис), РФ атказанган спорт остасы.
* Лилиана Сафина (13.11.1983) — галим, күренекле педагог, журналист, җәмәгатьчелек фикере әйдәмәне.
* Нәҗибә Сафина (2.03.1949 ― 11.01.2025) — шагыйрә.
* Фәридә Сафина (1957) — Татарстанның халык артисты (2015)
# Түбән Черекүл

Түбән Черекүл — Башкортстанның Илеш районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452270, ГАТОБК коды — 80230876001.

# Түбән Черекүл
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Айдар Юнысов (1987)
* Алмаз Юнысов (1987)
* Илдус Тимерханов
* Сәмиғуллин Рафаэль Исхаҡ улы
* Айдар Юнысов (1987), музыкант, автор-башкаручы, БР атказанган артисты (2023).
* Алмаз Юнысов (1987), музыкант, автор-башкаручы, БР атказанган артисты (2023).
# Лашка

һәм
Лашка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Штутово гминасында урнашкан авыл.

# Лашка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Парада (Каррегал-ду-Сал)

Парада — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Каррегал-ду-Сал муниципалитетына карый.

# Парада (Каррегал-ду-Сал)
## Географиясе

Мәйданы — 11,67 км².
# Фатыйх Котлы

Фатыйх Котлы, Фатиһ Кутлу (төр. Fatih Kutlu) — тәрҗемәче, Татарстан язучылар берлегенә кабул ителгән беренче төрек. Филология фәннәре кандидаты. Гаяз Исхакый (2024), Шәйхи Маннур (2025) исемендәге премияләр лауреаты.

# Фатыйх Котлы
## Тәрҗемәи хәл

Төркиядә туып-үскән. Әтисе ягыннан әбисенең әнисе Татарлы дигән авылдан. Әдип фикеренчә, авылның топонимик исеме тарихи яссылык белән мөнәсәбәттә.
Татар кызына өйләнеп, тормышын Татарстанда корган.
1993 елда ул студентлар алмашу проекты буенча Татарстанга килеп, Алабуга педагогика университетында татар филологиясе факультетында (яки татар-инглиз теле бүлегендә) белем алган. Диплом эшен Төркиядә яшәүче татарларның гореф-гадәтләрен, тел үзенчәлекләрен өйрәнеп язган. Эскишехиргә барып, татар авыллары турында мәгълүмат туплаган.

# Фатыйх Котлы
## Иҗаты

Бик күп еллар Татарстанда яшәп, телне үзләштерү, сеңдерү бәхетенә ирешеп, үзенең киләчәк эшчәнлеген татар теле, әдәбияте белән бәйли.
Фатыйх Котлы беренче чиратта татар теленнән төрек теленә тәрҗемәче буларак билгеле.
Тәрҗемәче-язучы шушы еллар эчендә уннан артык хикәя һәм күренекле язучыбыз Аяз Гыйләҗевнең “Өч аршын җир” повестен төрек теленә тәрҗемә итеп, бастырып чыгарган. “Өч аршын җир” төрек укучысы тарафыннан аеруча яратып кабул ителгән, әсәрнең беренче басмасы тиз арада сатылып та беткән. Хәзер инде аны 3 нче тапкыр бастырып чыгарганнар. Шунысын да әйтик, Төркиядә бу повесть төрки телләрдән төрекчәгә иң яхшы тәрҗемә буларак та билгеләп үтелгән.
Классикларыбыз Әмирхан Еникинең «Әйтелмәгән васыять», «Матурлык», Шәриф Камалның «Буранда» әсәрләрен, Разил Вәлиев шигырьләрен төрекчәгә уңышлы тәрҗемә итеп бастырган. 2005 елда Төркиянең "Замбак" нәшрияте үтенече буенча өч дус, татар хикәяләрен сайлап тәрҗемә итеп, "Васыять" дигән китап чыгарган. Анда Әмирхан Еникинең "Әйтелмәгән васыять", "Матурлык", Шәриф Камалның "Буранда", "Уяну" дигән хикәяләрен тәрҗемә иткән. Тагын 2 елдан төрек телендә "Зәңгәр сагыш" дигән шигырь китабы да дөнья күрә. Басмага шагыйрь Разил Вәлиевнең 60 шигыре кергән.
Якташы, төрек шагыйре Җаһит Зарифоглуның (1940-1987) балалар өчен язылган «Yürek Dede ile Padişah» (тат. Йөрәк бабай һәм падишаһ) (1984) хикәятен татарчага тәрҗемә итеп, аерым китап итеп бастырып чыгара (2010).
2009 елда Мәгариф нәшриятында Мөхәммәт Мирзаның басылган "Адәм баласы" җыентыгында шигырьләрне төрек теленә тәрҗемә итүдә катнашкан.
2009 елда ул Татарстан язучылар берлегенә кабул ителә. Бүгенге көндә гаиләсе белән Казанда яши.

# Фатыйх Котлы
## Гаиләсе

Хатыны Гөлшат, кызлары Рауза, Айшә, улы Ихсан.
Төркиянең Каһраманмараш шәһәрендә яшәгән әнисе Шөкран Котлы Төркиядә 2023 елның февралендә булган җир тетрәү вакытында үлгән. Укытучы булып эшләүче сеңлесе фаҗига булган көнне кизү торганлыктан, эш урынында калган, ул исән.

# Фатыйх Котлы
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2024 ― Гаяз Исхакый исемендәге премия
* 2025 ― Шәйхи Маннур исемендәге премия ― төрек телендә дөнья күргән «Бүгенге заман татар хикәяләре» китабы өчен
# Галимҗан Зарипов (1947)

Бу авыл хуҗалыгы белгече турында мәкалә, табиб Галимҗан Зарипов белән бутамагыз.
Галимҗан Зарипов, Галимҗан Сәетҗан улы Зарипов (рус. Галимзян Саетзянович Зарипов, 1947 елның 14 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Чаллы районы, Әҗмәкәй) ― авыл хуҗалыгы җитештерүен оештыручы, 1982 елдан «Ворошиловский» совхозы директоры. РФ (1996) һәм ТАССР (1985) атказанган авыл хуҗалыгы хезмәтәре, Яр Чаллы шәһәренең мактаулы гражданы (2007).

# Галимҗан Зарипов (1947)
## Тәрҗемәи хәле

1947 елның 14 маенда Татарстан АССР Чаллы (хәзерге Тукай) районы Әҗмәкәй авылында туган. Башлангыч белемне туган авылында, сигезьеллыкны Иске Гәрдәледә үзләштерә, тулы урта белемне Пучыда ала. Казан авыл хуҗалыгы институтына (2006 елдан аграр университет) туган «Гигант» совхозы стипендиаты итеп укырга җибәрелә. Әлеге югары уку йортының механика факультетын «авыл хуҗалыгын механизацияләү һәм электрлаштыру» белгечлеге буенча тәмамлагач (1970), Г. Зарипов «Гигант» совхозында авыл хуҗалыгы машиналары буенча инженер-механик, баш инженер булып биш ел эшләгәннән соң, җитештерү буенча директор урынбасары итеп билгеләнә. Казан авыл хуҗалыгы институтының икътисад факультетын тәмамлаган Гобәйдә Садри кызы белән гаилә корып, хезмәт юлын бергә үтәләр, өч кыз үстерәләр.
1979–1982 елларда Калинин исемендәге колхоз (үзәге Мәләкәс) рәисе булып эшли. 1982 елдан башлап, 28 ел дәвамында Кама аръягында ачык туфракта яшелчә продукциясе җитештерү буенча махсуслашкан «Ворошиловский» совхозын (үзәге Бәтке) җитәкли (2003 елдан «Ворошилоский» АҖ генераль директоры). Алдынгы технологияләр куллану, җитештерүне механизацияләүнең югары дәрәҗәсе елына 25 мең тоннага кадәр яшелчә алырга мөмкинлек бирә. Өстәмә тармаклар игенчелек һәм сөт терлекчелеге дә яхшы продуктивлык белән аерылып тора. Су сиптерү системасы, терлекчелек биналары, консерв цехы, яшелчә базасы төзелә. Авылда совхоз хезмәткәрләре өчен мәктәп һәм балалар бакчасы, 600 яңа фатир, шул исәптән 70 коттедж салына, Бәтке авылында тулы газлаштыру тәмамлана. Марат Бибишев проекты буенча Бәткедә мәчет салына. 2003 елның 5 ноябрендә хуҗалык ябылган.
Тукай районы башлыгының торак-коммуналь хуҗалык буенча киңәшчесе булып эшләгән.

# Галимҗан Зарипов (1947)
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* 2015―2021 елларда ― ТР инвалидлар оешмасы Тукай районы бүлекчәсе җитәкчесе.
* 2015―2021 елларда ― Тукай районы ветераннар оешмасы җитәкчесе

# Галимҗан Зарипов (1947)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1985 – ТАССР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре
* 1996 – РФ атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре
* 2007 – «Яр Чаллы шәһәренең мактаулы гражданы»
* Хөрмәт Билгесе ордены
# Ринат Харисов (1949)

Ринат Харисов, Ринат Гата улы Харисов (1949 елның 1 апреле, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Чирмешән районы, Иске Үтәмеш — 2020 елның 14 сентябре, РФ, ТР, Бөгелмә) — Татарстанның нефть-химия сәнәгате хезмәткәре, 1995—2006 елларда «Татнефтегеофизика» ААҖ генераль директоры. 2006—2017 елларда «ТНГ-Групп» нефть сервисы ширкәте генераль директоры. Татарстанның фән һәм техника өлкәсендә Дәүләт премиясе лауреаты. Татарстанның атказанган геологы. Халыкара минераль ресурслар академиясе академигы.

# Ринат Харисов (1949)
## Тәрҗемәи хәле

1949 елның 1 апрелендә Чирмешән районы Иске Үтәмеш авылында туган. «Эзләү һәм разведканың геофизик ысуллары» белгечлеге буенча Казан дәүләт университетын тәмамлаган (1974).

# Ринат Харисов (1949)
## Хезмәт юлы

1974—1988 елларда — «Татнефтегеофизика» трестында (1987 елдан җитештерү берләшмәсе, 1996 елдан АҖ): геофизик-оператордан сейсморазведка партиясе башлыгы вазыйфасына кадәр күтәрелә.
1979—1980 елларда — Төньяк Африкада (Ливия) һәм Төркиядә нефть сәнәгатендә эшли.
1985—1988 елларда — Көнбатыш Себердә нефть сәнәгатендә җитәкче вазыйфаларда эшли.
1988—1993 елларда — Бөгелмә кыр геофизика экспедициясе башлыгы.
1993—1995 елларда — Бөгелмә геофизик экспедициясе генераль директорының разведка геофизикасы буенча урынбасары.
1995-2006 елларда — «Татнефтегеофизика» ААҖ генераль директоры, директорлар шурасы әгъзасы.
2006—2017 елларда — «ТНГ-Групп» нефть сервисы ширкәте (ҖЧҖ) генераль директоры.
2017—2020 елларда — «ТаграС» холдингы генераль директорының (Ленар Нәҗиповның) инновацион технологияләр буенча киңәшчесе.
Татарстаннан тыш, Көнбатыш Себердә (Степноозерское, Макаровское, Архангельское, Кечимовское, Курраганское, Төньяк-Покачевское), Оренбург өлкәсендә (Зайкинское, Золотовское) нефть-газ ятмаларын эзләүдә һәм разведкалауда катнаша.
2020 елның 14 сентябрендә 71 яшендә, каты авырудан соң вафат булган. Туган авылы Иске Үтәмеш зиратында җирләнгән.

# Ринат Харисов (1949)
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* 1990 елдан Бөгелмә шәһәре халык депутатлары советына сайлана.
* 2009—2014 елларда 4нче чакырылыш Татарстан Дәүләт Советы депутаты. Дәүләт Советында Бердәм Россия фракциясе һәм бюджет, салым һәм финанс буенча комитет әгъзасы.

# Ринат Харисов (1949)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1985 — «Нефть сәнәгате отличнигы»
* 1986 — Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены
* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* Татарстанның атказанган геологы
* Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге
* «Ягулык-энергетика комлексының шәрәфле хезмәткәре»
* «Җир асты байлыкларының шәрәфле разведчигы»
* «Бөгелмәнең шәрәфле ватандашы»

# Ринат Харисов (1949)
## Гаиләсе

Хатыны Люция Хөснетдин кызы (Хөсәенова), «Татнефтегеофизика» ААҖ технигы. Балалары: кызы Ләйсән, улы Булат.