yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Янырыс

Янурыс белән бутамагыз.
Янырыс – Ишембай районындагы татар авыл, Янырыс авыл советы үзәге. Район үзәгеннән төньяк-көнчыгышка 43 км һәм Стәрлетамак тимер юл станциясеннән көнчыгышка таба 39 км еракта Кыявык елгасы (Җигән елгасы кушылдыгы) буенда урнашкан.

# Янырыс
## Сыйфатлама

Халкы: 1906 елда — 1708 кеше; 1920 — 2107; 1939 — 2014; 1959 — 1403; 1989 — 927; 2002 — 896; 2010 — 748 кеше. Башкорт теленең җигән сөйләше һәм татар теленең тепекәй сөйләше таралган. Урта мәктәп, балалар бакчасы, фельдшер акушерлык пункты, мәдәният йорты, китапханә, мәчет бар.

# Янырыс
## Тарихи белешмә

Авылга 18 гасырның 1нче яртысында Нугай даругасы Юрматы вулысы Кыявык авылы башкортлары Яңа Кыявык исеме белән нигез сала. 1749 елда куртым килешүе буенча биредә Сарман районы территориясендәге Янурыс авылыннан җирсез башкортлар һәм ясаклы татарлар (алар соңыннан типтәрләр катламына күчә), соңрак шундый ук шартларда — мишәрләр килеп утыра. 1795 елда 25 йортта 124 кеше яшәгән, 1865 елда 165 йортта — 936 кеше. Малчылык, игенчелек белән шөгыльләнгәннәр, заводларда эшләгәннәр; шөгыльләр арасында урман кәсебе күрсәтелгән. Мәчет, училище, 28 сәүдә кибете булган. 19 гасыр уртасыннан хәзерге исемен йөртә. 1906 елда 3 мәчет, мануфактура һәм 4 бакалея кибете, су тегермәне, икмәк склады (мөгәҗи) теркәлгән.

# Янырыс
## Авылның танылган кешеләре

* Ю.А.Кәримов
* Ф.А.Рәхимгулова - шагыйрә, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1981).
# Пискожув (Дзержонёвский повяты)

Пискожув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Pieszyce гминасында урнашкан авыл.

# Пискожув (Дзержонёвский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эскибаг (Гүндогмуш)

Эскибаг (төр. Eskibağ) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Гүндогмуш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Валосера (Торино)

Валосера — Италиянең Пьемонт төбәге Рокка-Канавезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Валосера (Торино)
## Географиясе

Валосера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валосера (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Владимир (Ужинский)

Владимир (рус. Василий Кононович Ужинский, 22 март (2 апрель) 1777, Ужин, Валдай өязе, Новгород губернасы, Россия империясе — 16 (28) декабрь 1855 (78 яшь), Зөя Дөньядан күчү кәшишханәсе, Зөя, Казан губернасы, Россия империясе) — праваслау дин эшлеклесе, Рөвел (1819-1822), Курск һәм Белгород (1822-1831) епискобы, Чернигов һәм Нежин (1831-1836) һәм Казан һәм Зөя (1836-1848) архиепискобы.
# Шейди-Гроув (Макинтош округы, Оклахома)

Шейди-Гроув — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шейди-Гроув (Макинтош округы, Оклахома)
## Географиясе

Шейди-Гроув халык санын алу урыны мәйданы — 8 квадрат миль, 20,827516 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# C22orf46

C22orf46 (ингл. Chromosome 22 open reading frame 46) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD34514

HD34514 — Куян йолдызлыгында урнашкан ApSrCrEu спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,25 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Санта Мария Валонго (Казерта)

Санта Мария Валонго — Италиянең Кампания төбәге Сесса-Аурунка өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Мария Валонго (Казерта)
## Географиясе

Санта Мария Валонго Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Санта Мария Валонго (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маккарти (Аляска)

Маккарти — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Маккарти (Аляска)
## Географиясе

Маккарти халык санын алу урыны мәйданы — 387,139723 км², 387,142968 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 427 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Залессе (Мокравски авыл советы)

Залессе (белар. Залессе) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.

# Залессе (Мокравски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# ZNF568

ZNF568 (ингл. Zinc finger protein 568, ZNF568 protein һәм Zinc finger protein 568) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 5208

NGC 5208 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5208
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Буди-Пшибиловски

Буди-Пшибиловски — Польшаның Великопольское воеводалыгы Коло гминасында урнашкан авыл.

# Буди-Пшибиловски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оуктаун (Индиана)

Оуктаун — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оуктаун (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Оуктаун (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,705159 км², 0,705156 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 144 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Левино

һәм
Левино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Линя гминасында урнашкан авыл.

# Левино
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Алыкөрен (Шаркышла)

Алыкөрен (төр. Alıkören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Шаркышла илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зур Аёв

Зур Аёв — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Оша елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 266 км.

# Зур Аёв
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010100212115300006691
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115300669
* Бассейн коды — 14.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ледерг

Ледерг (фр. Lédergues) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мон-дю-Рекистане кантонына карый.

# Ледерг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,31 км².
# Максена (Җенова)

Максена — Италиянең Лигурия төбәге Баргальй өязендә урнашкан торак пункт.

# Максена (Җенова)
## Географиясе

Максена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Максена (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Будисава

Будисава (серб. Будисава) — Сербиянең Воеводина автоном крае җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Будисава
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр биеклектә урнашкан.

# Будисава
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# (15937) 1997 YP5

(15937) 1997 YP5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15937) 1997 YP5
## Тарихы

1997 елның 25 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YP5» саналган.
# Грасалема

Грасалема (исп. Grazalema) — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Грасалема
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 122,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 812 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (19720) 1999 VP10

(19720) 1999 VP10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19720) 1999 VP10
## Тарихы

1999 елның 9 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VP10» саналган.
# Тарока

Тарока (порт. Tarouca) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Визеу округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Тарока
## Тарихы

Шәһәр 1262 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Бейра-Алта провинциясенә караган.

# Тарока
## Географиясе

Мәйданы — 100 км², 100,08 ± 0,01 км². Муниципалитет составына Gouviães e Ucanha, Tarouca e Dálvares, Granja Nova e Vila Chã da Beira, Сан-Жуан-де-Тарока, Салзедаш, Варзеа-да-Серра һәм Мондин-да-Бейра фрегезияләре керә.
# Памуклу (Мут)

Памуклу (төр. Pamuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Явирник Небилецкий

һәм
Явирник Небилецкий — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Небылец гминасында урнашкан авыл.

# Явирник Небилецкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 320 (сан)

320 (өч йөз егерме) - 319 белән 321 арасындагы натураль сан.

# 320 (сан)
## Математикада

* 320 — өч урынлы җөп сан.
* 320 санның цифрлар суммасы — 4.
* 320 санның цифрлар тапкырчыгышы — 0.
* 320 санның квадраты — 102400.

# 320 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 320
* 320 ел (б. э. к.)
* Юникодта 0140₁₆ — «ŀ» символның коды.
# ZBTB7A

ZBTB7A (ингл. Zinc finger and BTB domain containing 7A) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лесьмеж

һәм
Лесьмеж — Польшаның Лодзь воеводалыгы Озоркув гминаcында урнашкан авыл.

# Лесьмеж
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Трпин

Трпин (чех. Trpín) — Чехиянең Пардубице крае Свитави һәм Q89751695? районында урнашкан авыл.

# Трпин
## Географиясе

Мәйданы — 12,489376 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 598 метр биеклектә урнашкан.

# Трпин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Трпин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Трпин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 966 |
| 1880 | 956 |
| 1890 | 900 |
| 1900 | 951 |
| 1910 | 928 |
| 1921 | 894 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 893 |
| 1950 | 661 |
| 1961 | 681 |
| 1970 | 606 |
| 1980 | 561 |
| 1991 | 494 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 440 |
| 2014 | 426 |
| 2016 | 430 |
| 2017 | 422 |
| 2018 | 421 |
| 2019 | 428 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 432 |
| 2021 | 439 |
| 2021 | 412 |
| 2022 | 431 |
| 2023 | 444 |
| 2024 | 446 |
# Этталь

Этталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Этталь
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Этталь
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,74 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 897 метр биеклектә урнашкан.
# Ботега (Болонья)

Ботега — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Марцаботто өязендә урнашкан торак пункт.

# Ботега (Болонья)
## Географиясе

Ботега Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ботега (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монкио (Реҗо Эмилия)

Монкио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастельново-не'-Монти өязендә урнашкан торак пункт.

# Монкио (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Монкио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монкио (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гури (Пулавский повяты)

Гури — Польшаның Люблин воеводалыгы Маркушув гминаcында урнашкан авыл.

# Гури (Пулавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жабенцяи

Жабенцяи (белар. Жабенцяі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.

# Жабенцяи
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Башпынар (Айдынтепе)

Башпынар (төр. Başpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Айдынтепе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Яңа Усман (Камышлы районы)

Яңа Усман – Самар өлкәсенең Камышлы районындагы татар авылы, Яңа Усман авыл җирлеге үзәге. Яңа Усман Камышлы авылыннан 25 көнчыгышрак, Сок елгасы буенда урнашкан. Түбән якта Яңа Усманга Байтуган авыл җирлеге терәлеп тора, елганың югары ягында — Ырынбур өлкәсе Северный районы Бакай авылы. Авылда 575 йорт бар, 1401 кеше яши.

# Яңа Усман (Камышлы районы)
## Тарихи белешмә

Риваятьләр буенча 1660 елны Иске Усман авылы урынына Усман дигән башкорт килеп утыра. Аннары ул уллары белән Сокның уң ягына күченгән һәм Өчиле авылын нигезли. Бераз соңрак Өчилегә Пенза һәм Түбән Новгород ягыннан мишәрләр килә, башкортлар аларга Мишәр кыры дигән урынны арендага бирәләр. Ике җәмгыять арасында көрәш көчәя һәм башкортлар читкә китә, калган өлеше татарга әйләнә.

# Яңа Усман (Камышлы районы)
## Табигать

Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгы үзәк сыртының урман каплаган тау битләренә терәләп тора. Сок ярларында терлек фермасы, тегермән, Сабантуе үткәрелә торган шомыртлы әрәмә бар.
Авылның тирә-ягы файдалы казылмаларга бай. Биредә нефть, кызыл балчык, ком, төзелеш ташы, күкертле сулар.
Шарлык чишмәсе – табигатьнең су истәлеге. Чишмә Гомәртау төбеннән башлана. Су чыгышы – сәгатенә 0,3-0,4 м2. Өлкә комитеты тарафыннан саклауга алынган (1989).
Яңа Усман күкертле чишмәсе сәгатенә 1-1,2 м су бирә. Чишмә янында майлы кара балчык катламнары формалашкан.

# Яңа Усман (Камышлы районы)
## Демография

Халыкның 33%ы эш белән тәэмин ителгән, 9% эшсезләр, 27% - пенсионерлар. Күпчелек халык шәхси хуҗалык белән шөгыльләнә.
131 гаиләдә мәктәп яшендәге балалар бар. Күпбалалы гаиләләр – 9, аларда 27 бала тәрбияләнә. Даими торучы халык саны
Халык саны :
| Ел | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2010 |
| Халык саны | 1392 | 1387 | 1397 | 1390 | 1401 |
Авыл халкы сөйләше татар теленең урта диалекты камышлы сөйләшенә карый.

# Яңа Усман (Камышлы районы)
## Социаль тармак

Яңа Усман урта мәктәбендә 218 бала укый.
«Гөлеметдин» мәдрәсәсе эшли.

# Яңа Усман (Камышлы районы)
## Икътисад

Нифетне Богырсланда теркәлгән ҖЧҖ «Байтекс» суырта. Еллык чыгару күләме – 90 тонна. Предприятиедә 170 кеше эшли. «Байтуган-сервис» скважиналарны хезмәтләндерү һәм җиһазларны ремонтлау белән шөгыльләнә.
«Усмановское» ҖЧҖ ит-сөт терлекчелеген, игенчелек белән шөгыльләнә. Калган җинр халыкның кулланышында тора.
# Жевр-ле-Шапитр

Жевр-ле-Шапитр (фр. Gesvres-le-Chapitre) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Лаади

Лаади (эст. Laadi) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
# Трес-Кашуэйрас

Трес-Кашуэйрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Трес-Кашуэйрас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 250,478 км².
# Каракышла (Улус)

Каракышла (төр. Karakışla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Заазерье (Ходцавски авыл советы)

Заазерье (белар. Заазер’е) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Заазерье (Ходцавски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Богота

Богота (исп. Bogotá; нигезләгәндә һәм 1991—2000 еллларда — Са́нта-Фе-де-Богота́, исп. Santafé de Bogotá) - Колумбиянең башкаласы, Кундинамарка департаменты идарә үзәге.
Мөстәкыйль административ берәмлек - башкала төбәге, 20 районга бүленә.
Халык саны - 7,4 млн. кеше (2011), илнең 16% халык саны.
Көньяк Американың халык саны буенча икенче шәһәре. Агломерация эчендә 8,7 млн. кеше яши.
Көнчыгыш Кордильера таулары арасындагы чокырында, 2600 м биеклегендә урнаша. Шәһәр климаты салкын. Җиртетрәү булуы еш ихтимал.
Колумбиянең төп сәяси, икътисади, мәдәни үзәге. 25% илнең Тулаем Эчке Продуктын туплый.

# Богота
## Тарих

1538 елда Испания конкистадорлары (илбасарлары) чибча (индеец кабиләләре) дәүләте үзәгендә нигезләгән.
1598 елдан - Испания генерал-капитанлыгы башкаласы.
1819 елдан - бәйсез Колумбиянең башкаласы.
1948 елда "Боготасо" хәрби күтәрелеше нәтиҗәсендә шәһәр үзәге яндырып җимерелгән.
Колумбия буенча җинаятьчелек дәрәҗәсе чагыштырмача түбән.

# Богота
## Транспорт

Баш транспорт төре - метробус ТрансМиленио.
"Эльдорадо" һава аланы 15 км шәһәр үзәгеннән көнбатыш юнәлешендә урнаша.
# Караюсуфлу (Сарычам)

Караюсуфлу (төр. Karayusuflu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сулак (Җизре)

Сулак (төр. Sulak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Җизре илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Айл (Миннесота)

Айл — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Айл (Миннесота)
## Тарихы

Айл шәһәре елда нигезләнгән.

# Айл (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,708943 км², 6,619306 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 389 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Салгареле I (Виченца)

Салгареле I — Италиянең Венеция төбәге Лониго өязендә урнашкан торак пункт.

# Салгареле I (Виченца)
## Географиясе

Салгареле I Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Салгареле I (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эзоп

Эзо́п (бор. грек. Αἴσωπος) — борынгы легендар шагыйрь-мәсәл язучысы. Фараз буенча б.э.к. 600 еллар тирәсендә яши. Эзопның үзенчәлекле шигырьләре сакланмаган. «Эзоп мәсәлләре» («басни Эзопа») безгә соңрак чордагы шигъри эшкәртүләр формасында килеп җитә — латинчага шагыйрь Федр (I гасыр), грек теленә шагыйрь Бабрий (II гасыр) һәм тагын да соңрак — латинчага шагыйрь Авиан (V гасыр башы) тәрҗемә итә.

# Эзоп
## Антик традициядә биографиясе

Эзопның тарихи шәхес булу-булмавын тәгаен генә әйтү мөмкин түгел. Тәүге тапкыр аны Геродот телгә ала (II, 134): Эзоп Мисыр патшасы Амасис хакимлек иткән дәвердә (б. э. к. 570—526 еллар) яшәгән, Самос утравында яшәүче Иадмонның колы булган, соңрак иреклек алган һәм Дельфы каласында яшәүчеләр тарафыннан үтерелгән, моның өчен алар Иадмонның нәселләренә акча түләгән.
Йөз елдан күбрәк вакыт үткәч, Гераклид Понтийский Эзопның чыгышы белән Балкан ярымутравының ул дәвердәге тарихи өлкәсе Фракиядән икәнлеген бәян итә. Аның фаразы буенча, Эзоп борынгы грек космологы һәм мифларны аңлатучысы Ферекидның замандашы була, аның тәүге хуҗасының исеме — Ксанф.

# Эзоп
## Мирасы

Авторы Эзоп дип саналган чәчмә формадагы 426 кыска әсәрдән торган мәсәлләр җыентыгы сакланып калган.

# Эзоп
## Кайсыбер мәсәлләре

| Белая Галка Бык и Лев Верблюд Волк и Журавль Волк и Пастухи Вороны и другие птицы Вороны и Птицы Ворон и лисица Галка и Голубь Голубь и Вороны Грач и Лиса Два друга и Медведь Два рака Две лягушки Дикая Коза и виноградная ветка Дикая Собака Заяц и Лягушки Зевс и Верблюд Змея и Крестьянин Кабан и Лиса Коза и Пастух Крестьянин и его сыновья Курица и Ласточка Курица и Яйцо Куропатка и Курицы Ласточка и другие птицы Лев и Ишак Лев и Коза Лев и Комар Лев и Медведь Лев и мышка | Лев с другими животными на охоте Лев, Волк и Лиса Лев, Лиса и Ишак Летучая мышь Лиса и Аист Лиса и Баран Лиса и Голубь Лиса и Дровосек Лиса и Осёл Лисица и виноград Лошадь и Ишак Львица и Лисица Лягушка, Крыса и Журавль Лягушки и Змея Мухи Мышь и Лягушка Мышь из города и Мышь из деревни Обе курицы Обе лягушки Олень Олень и Лев Орёл и Галка Орёл и Лиса Орёл и Черепаха Осёл и Коза Осёл и Лиса Осёл и Лошадь Осёл, Грач и Пастух Павлин и Галка Пастух и Волк | Пастух-шутник Петух и Диамант Петух и Прислуга Собака и Баран Собака и Волк Собака и кусок мяса Старый Лев и Лиса Три быка и Лев Тростник и Оливковое дерево Хвастливый пятиборец Человек и Куропатка Черепаха и Заяц Юпитер и Змея Юпитер и Пчёлы Ягнёнок и Волк |

# Эзоп
## Цитаталары

* Благодарность — признак благородства души.
* Говорят, что Хилон спросил Эзопа: «Чем занят Зевс?» Эзоп ответил: «Делает высокое низким, а низкое высоким».
* Если человек берется за два дела, прямо противоположных друг другу, одно из них непременно не удастся ему.
* Каждому человеку дано своё дело, и каждому делу — своё время.
* Истинное сокровище для людей — умение трудиться.
# Пельо (Пезаро-э-Урбино)

Пельо — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. Пезаро-э-Урбино провинциясе составына керә.

# Пельо (Пезаро-э-Урбино)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 650 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Сассокорваро, Сант'Анджело-ин-Вадо, Урбино, Лунано һәм Урбания коммуналары белән чиктәш.
# Төньяк Кым

Төньяк Кым — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Кым елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Төньяк Кым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100001006
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100100
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# RAP1GDS1

RAP1GDS1 (ингл. Rap1 GTPase-GDP dissociation stimulator 1 һәм Rap1 GTPase-GDP dissociation stimulator 1) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мәликбаллы

Мәликбаллы (әзери. Məlikballı) — Әзербайҗанның Уҗар районына караган авыл.
# Ангелавка

Ангелавка (белар. Ангелаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.

# Ангелавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вест-Йорк (Пенсильвания)

Вест-Йорк — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вест-Йорк (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1904 елда нигезләнгән.

# Вест-Йорк (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,53 квадрат миль, 1,361068 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 404 Фут биеклектә урнашкан.