yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ракша (Турчянске Теплице)

Ракша (словак. Rakša) — Словакиянең Турчьянске-Теплице округында урнашкан авыл.

# Ракша (Турчянске Теплице)
## Тарихы

Авыл 1277 елда нигезләнгән.

# Ракша (Турчянске Теплице)
## Географиясе

Мәйданы — 11,738 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 502 метр биеклектә урнашкан.

# Ракша (Турчянске Теплице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Төркия лирасы

Төркия лирасы - Төркия Җөмһүриятенең акча берәмлеге. 1 лира = 100 куруш. Гамәлгә Ататөрк реформасы нәтиҗәсендә 1923 елның 29 октябрендә Госман лирасын алыштырып кертелде. Символы ₺; ISO 4217 буенча лираның коды — TRY.

# Төркия лирасы
## Номиналлар

2009 елның 1 гыйварыннан түбәндәге номиналлы банкнотлар йөри:
* 5 лира;
* 10 лира;
* 20 лира;
* 50 лира;
* 100 лира;
* 200 лира.
һәм түбәндәге номиналлы монеталар:
* 1 куруш;
* 5 куруш;
* 10 куруш;
* 25 куруш ;
* 50 куруш ;
* 1 лира.
# Анонин

Анонин — Польшаның Люблин воеводалыгы Станин гминаcында урнашкан авыл.

# Анонин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шлайфе (Саксония)

Шлайфе (алман. Schleife) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Шлайфе (Саксония)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 42 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 метр биеклектә урнашкан.
# Төрек теле буенча халыкара олимпиадалар

Төрек теле буенча олимпиадалар (төр. Uluslararası Türkçe Olimpiyatları) — Төркиядә уздырыла торган төрек теле буенча ярышлар. Катнашучылар төрек телен белү дәрәҗәсеннән башка шулай ук сәнгатьтә (җырчылык, биюләр һ.б.), иҗатта (инша, шигырьләр язу һ.б.) ярышалар. Еллар буенча катнашучы илләр саны түбәндәгечә:
* 2003 — Беренче халыкара төрек теле буенча ярышы — 17 ил.
* 2004 — Икенче халыкара төрек теле буенча ярышында — 21 ил.
* 2005 — Өченче халыкара төрек теле буенча ярышында — 42 ил.
* 2006 — Дүртенче халыкара төрек теле буенча ярышында — 83 ил.
* 2007 — Бишенче халыкара төрек теле буенча ярышында — 100 ил.
* 2008 — Алтынчы халыкара төрек теле буенча ярышында — 108 ил.
* 2009 — Җиденче халыкара төрек теле буенча ярышында — 115 ил.
* 2010 — Сигезенче халыкара төрек теле буенча ярышында — 120 ил.
* 2011 — Тугызынчы халыкара төрек теле буенча ярышында — 130 ил.
* 2012 — Унынчы халыкара төрек теле буенча ярышында — 135 ил.
# Калетник (Подлясье воеводалыгы)

Калетник — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шиплишки гминасында урнашкан авыл.

# Калетник (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Радомеровице

Радомеровице — Польшаның Ополе воеводалыгы Мурув гминасында урнашкан авыл.

# Радомеровице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карбонерас (Тепезала)

Карбонерас — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Тепесала муниципалитеты составына керә.

# Карбонерас (Тепезала)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Карбонерас (Тепезала)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# GINS3

GINS3 (ингл. GINS complex subunit 3) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Урыс Йорткүле

Рус Йорткүле (рус. Русский Юрткуль) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан сала.

# Урыс Йорткүле
## Сәгать поясы

Урыс Йорткүле Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урыс Йорткүле
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94,4%).
# Проспект-Парк (Камерон округы, Пенсильвания)

Проспект-Парк — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Проспект-Парк (Камерон округы, Пенсильвания)
## Географиясе

Проспект-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 1,592974 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1076 Фут биеклектә урнашкан.
# Газим Шәфыйков

Газим Шәфыйков (Газим Газиз улы Шәфыйков, баш. Ғәзим Ғәзиз улы Шафиҡов) – язучы, тәрҗемәче, Салават Юлаев премиясе лауреаты (1992).

# Газим Шәфыйков
## Тәрҗемәи хәле

1939 елның 1 октябренда Кыргызстанның Фрунзе шәһәрендә туган. Әти-әнисе чыгышы белән Гафури районыннан. БАССР Хәйбулла районы Акъяр мәктәбендә укый. Уфада урта мәктәпне, дәүләт университетын (1962), Мәскәүдә югары әдәби курсларны (1983) тәмамлый. Уфада «Ленинец» газетасында (1962), телерадиокомитетта (1968), тарих, тел һәм әдәбият институтында (1971), БАССР язучылар берлегендә (1972-1978), «Бельские просторы» журналында (1998-1999, мөхәррир урынбасары) эшли.

# Газим Шәфыйков
## Иҗаты

Рус телендә яза. «Иярдә туганнар» (Рождённые в седле) (1971), «Җырчы сабак» (Поющий стебель) (1979), «Субүләр» (Водораздел) (1983), «Шүлгән таш җыры» (Песнь Шульган-таша) (1989), «Кант формуласы» (Формула Канта) (1996) исемле шигырь китаплары чыга. М. Акмулла турында «Последняя вспышка лампы» (1986) әсәрен язды. «Ату» (Расстрел) (1999), «Чыңгызхан шәүләсе» (Тень Чингисхана) (2007) романнарында Урал арты башкортлары тарихын сурәтли. «Заманның намусы да, корбаны да» (И совесть, и жертвы эпохи) (1991), «Кабырга астына элмәк» (Крючья под ребро) (1993), «Тарихның эссе сулышы» (Дыхание жгучее истории) (1998) очерклар җыентыкларында сәяси золым корбаннары язмышын бәян итә.

# Газим Шәфыйков
## Иҗаты
#### Тәрҗемә

Тәрҗемә өлкәсендә эшли: Ш. Бабич, З.А.Биишева, Т.Карамыш, К.К. Кинҗәбулатова, Салават Юлаев, М.И. Өметбаев әсәрләрен, «Урал батыр», «Акбүзат», «Юлай белән Салават», «Идегәй белән Морадым» эпосларын русчага тәрҗемә итә. Драматургиядә көчен сынап карый: «Операция» (1982), «Кара юртак» (Чёрный иноходец) (1998), «Атилла» (2002), «Урал-батыр» (2006), «Иске фатир пьесалары» Уфада драма театрында уйналды. Документаль фильмнарга сценарийлар яза: Советлар берлеге Каһарманы Муса Гәрәев турында «Шоңкар», Ф.Гаскәров ансамбле турында «Күңел канатлары», «Һәдия» (1990; реж. Р.Х. Нуруллин), «Зәки Вәлиди Туган» (1992; реж. Ә.Г. Абдразаков), «Ташта каным куе» (На камне кровь моя густая) (1994; реж. М.Н. Якшимбетов)фильмнары төшерелә.

# Газим Шәфыйков
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1989)
* Салават Юлаев премиясе (1992) — «Заманның намусы да, корбаны да» (И совесть, и жертвы эпохи)(рус.) (1991) китабы өчен
* Һәдия Дәүләтшина премиясе (1992)
* Мифтахетдин Акмулла премиясе (1995)
* Рәми Гарипов премиясе (1998)
* С.Чекмарев премиясе (1989)
* Салават Юлаев ордены (2004)
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1977)

# Газим Шәфыйков
## Хәтер

* Уфадагы урамга исеме бирелгән.
* 2024 елның 20 сентябрендә Уфаның Ленин урамында шагыйрь яшәгән йорт (31/33) фасадында истәлек тактасы ачылган (барельеф авторы скульптор Илдус Закиров).
# SLC26A1

SLC26A1 (ингл. Solute carrier family 26 member 1) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Баруло-Чентоия (Арецо)

Баруло-Чентоия — Италиянең Тоскана төбәге Кортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Баруло-Чентоия (Арецо)
## Географиясе

Баруло-Чентоия Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Баруло-Чентоия (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ровери (Виченца)

Ровери — Италиянең Венеция төбәге Луго-ди-Виченца өязендә урнашкан торак пункт.

# Ровери (Виченца)
## Географиясе

Ровери Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ровери (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чагшак (Мудурну)

Чагшак (төр. Çağşak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (5610) Балстер

(5610) Балстер (лат. Balster) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5610) Балстер
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2041 T-3» саналган.
# Мирово (Стара-Загора өлкәсе)

Мирово — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Братя-Даскалови җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Мирово (Стара-Загора өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 133 метр биеклектә урнашкан.
# Түбән Еловая

Түбән Еловая — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Райга елгасының уң ярына тамагыннан 47 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Түбән Еловая
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010600112115200026941
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202694
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Нара-Яха

Нара-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Тотыдэотта-Яха елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.

# Нара-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300071124
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307112
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Чиньоне (Кремона)

Чиньоне — Италиянең Ломбардия төбәге Корте-де'-Кортези-кон-Чиньоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Чиньоне (Кремона)
## Географиясе

Чиньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Чиньоне (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аппуаньи

Аппуаньи (фр. Appoigny) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Калопецати (Козенца)

Калопецати — Италиянең Калабрия төбәге Калопеццати өязендә урнашкан торак пункт.

# Калопецати (Козенца)
## Географиясе

Калопецати Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Калопецати (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Меммот-Спрингс

Меммот-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Меммот-Спрингс
## Тарихы

Меммот-Спрингс шәһәре елда нигезләнгән.

# Меммот-Спрингс
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,595358 км², 3,595349 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пшедпелце

Пшедпелце — Польшаның Мазовия воеводалыгы Старозьребы гминасында урнашкан авыл.

# Пшедпелце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лоренс (округ, Иллинойс)

Лоренс — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лоренсвилл шәһәре.

# Лоренс (округ, Иллинойс)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.

# Лоренс (округ, Иллинойс)
## Территориясе

Округ мәйданы 964 км² тәшкил итә.
# Бирна (коммуна)

Бирна — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.

# Бирна (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 78,62 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 180 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бирна, Ботешть, Ботинешть, Дринова, Журешть, Погенешть һәм Серезань авыллары урнашкан.
# Белль (Миссури)

Белль — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Белль (Миссури)
## Тарихы

Белль шәһәре елда нигезләнгән.

# Белль (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,46042 км², 3,460418 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 313 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ранчо Дон Руфино (Текпан де Галеана)

Ранчо Дон Руфино — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Текпан-де-Галеана муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Дон Руфино (Текпан де Галеана)
## Географиясе

Ранчо Дон Руфино Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Дон Руфино (Текпан де Галеана)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Дон Руфино (Текпан де Галеана)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Эль Мамей (Акапулко де Хуарез)

Эль Мамей — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Акапулько-де-Хуарес муниципалитеты составына керә.

# Эль Мамей (Акапулко де Хуарез)
## Географиясе

Эль Мамей Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Мамей (Акапулко де Хуарез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Мамей (Акапулко де Хуарез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ла-Е-де-Руто

Ла-Е-де-Руто (фр. La Haye-de-Routot) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Вольжава

Вольжава (белар. Вольжава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Вольжава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гроапа-Туфей

Гроапа-Туфей — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Гура-Калицей (коммуна) коммунасына карый.

# Гроапа-Туфей
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 202 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# CWC27

CWC27 (ингл. CWC27 spliceosome associated cyclophilin) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Уапими (Сан Фелипе)

Уапими — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Уапими (Сан Фелипе)
## Географиясе

Уапими Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Уапими (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Уапими (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Знаменка (Туймазы районы)

Знаменка — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452785, ГАТОБК коды — 80251840003.
# Садкавшчына

Садкавшчына (белар. Садкаўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Садкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Буа-Арно

Буа-Арно (фр. Bois-Arnault) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# 1089 ел

2 меңьеллык :
IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр :
Хронологик таблица :
1089 (бер мең сиксән тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1089 елы, II меңьеллыкның 89 елы, XI гасырның 89 елы, XI гасырның 9 унъеллыгының 9 елы, 1080 елларның 10 елы. 1089 елдан бирле 935 ел үтте.

# 1089 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1089 елда туганнар

# 1089 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1089 елда вафатлар
# Җиһангир Алкин

Җиһангир Сәетгәрәй улы Алкин (рус. Алкин Джангир Саидгиреевич; 13 октябрь 1897(1897-10-13), Казан, Россия империясе — 1919, билгесез) — татар милли хәрәкәте эшлеклесе, Бөтенроссия мөселман гаскәриләренең 1 нче һәм 2 нче корылтайлары делегаты (1917—1918), Хәрби Шураны оештыручыларның һәм җитәкләүчеләрнең берсе.

# Җиһангир Алкин
## Биографиясе

Җиһангир Сәетгәрәй улы Алкин 1897 елның 13 октябрендә Казан шәһәрендә татар җәмәгать эшлеклесе Сәетгәрәй Алкин гаиләсендә туа. Татар, мөселман. 1841 елның 17 маендагы Казан дворян депутатлар җыелышының билгеләмәсе буенча Алкиннар нәселе Казан губернасының дворян шәҗәрәсе китабының III өлешенә кертелә.
1915 елда Казанда реаль училище тәмамлый. Беренче бөтендөнья сугышында катнаша, прапорщик дәрәҗәсенә ия була. 1915—1916 елларда абыйсы Ильяс Алкин белән бергә Петроградта «Татар учагы» түгәрәге эшен оештыруда катнаша. «Безнең тавыш» газетасын нәшер итүдә башлап йөри.
1917 елның көзендә мөселманнар социаль исемлеге буенча Учредительләр җыенына сайлана. 1917 елгы Февраль революциясеннән соң татар милли азатлык хәрәкәтендә катнаша, «Идел-Урал» республикасын оештыручылардан, штатның коллегиясе башында торган.
Болак арты республикасы вакыйгалары барышында 1918 елның 23 февралендә Совет хакимияте вәкилләре тарафыннан кулга алына, соңрак азат ителә.
Алдагы язмышы билгесез.

# Җиһангир Алкин
## Гаиләсе

Атасы — җәмәгать эшлеклесе Сәетгәрәй Алкин
4 бер туган булуы билгеле, алар арасында: Ильяс Сәетгәрәй улы (28.11.1895, Казан — 9.05.1938, Мәскәү), меньшевик, соңрак эсер, оештыру җыелышы әгъзасы. 1919 елдан РКПда (б). 1937 елда кулга алына, атып үтерелә, реабилитацияләнгән.
Бабасы — җәмәгать эшлеклесе Шаһиәхмәт Алкин (1812―1879).
# ASPN

ASPN (ингл. Asporin) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сан Бернардо, Ла Лобера (Абасоло)

һәм
Сан Бернардо, Ла Лобера — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Сан Бернардо, Ла Лобера (Абасоло)
## Географиясе

Сан Бернардо, Ла Лобера Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Бернардо, Ла Лобера (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Бернардо, Ла Лобера (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Дрежник (Костел)

Дрежник — Словениянең Костел (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Дрежник (Костел)
## Географиясе

Мәйданы — 0,86 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 560,4 метр биеклектә урнашкан.
# (15809) 1994 JS

(15809) 1994 JS — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15809) 1994 JS
## Тарихы

1994 елның 11 маенда Д. Джуитт, Джейн Лу тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 JS» саналган.
# Пётр Быстров (1979)

Пётр Быстров (рус. Пётр Александрович Быстров, 15 июль 1979(1979-07-15) (45 яшь), Түбән Новгород, РСФСР, СССР) — Россия футболчысы (ярымсакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2003), Россия чемпионы (2009), Россия кубогы (2011/12) һәм суперкубогы (2010, 2012) иясе.
# Морей (Сомма)

Морей (фр. Moreuil) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Шабалино (Санчурск районы)

Шабалино (рус. Шабалино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.

# Шабалино (Санчурск районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Шабалино (Санчурск районы)
## Сәгать поясы

Шабалино (Санчурск районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шабалино (Санчурск районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Вия Ларга (Болонья)

Вия Ларга — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Болонья һәм Болонья өязендә урнашкан торак пункт.

# Вия Ларга (Болонья)
## Географиясе

Вия Ларга Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вия Ларга (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Багарасы (Дерик)

Багарасы (төр. Bağarası) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казтаньело (Лигурия)

Казтаньело — Италиянең Лигурия төбәге Лорсика өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтаньело (Лигурия)
## Географиясе

Казтаньело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казтаньело (Лигурия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гөкчэли (Каракоюнлу)

Гөкчэли (төр. Gökçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Каракоюнлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (5000) МАУ

(5000) МАУ (лат. IAU) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (5000) МАУ
## Тарихы

1987 елның 23 августында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QN7» саналган.
# Таос (Миссури)

Таос — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Таос (Миссури)
## Тарихы

Таос шәһәре елда нигезләнгән.

# Таос (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 16,801798 км², 5,858931 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Онек (Кочевье)

Онек — Словениянең Кочевье (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Онек (Кочевье)
## Географиясе

Мәйданы — 15,66 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 585,1 метр биеклектә урнашкан.
# Шамбеф (Луара)

Шамбеф (фр. Chambœuf) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.