yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Марянки (Липский повяты)

Марянки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Цепелюв гминасында урнашкан авыл.

# Марянки (Липский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бюэ

Бюэ (фр. Bué) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# (19575) Feeny

(19575) Feeny — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19575) Feeny
## Тарихы

1999 елның 9 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 LB22» саналган.
# Костанцана

Костанцана — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Верчелли провинциясе составына керә.

# Костанцана
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 метр биеклектә урнашкан. Азильяно-Верчеллезе, Бальцола, Морано-суль-По, Пертенго, Риве, Трино, Дезана һәм Тричерро коммуналары белән чиктәш.
# (3199) Нефертити

(3199) Нефертити (лат. Nefertiti) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3199) Нефертити
## Тарихы

1982 елның 13 сентябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 RA» саналган.
# Водниця (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Водниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Устка гминасында урнашкан авыл.

# Водниця (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан-Каэтану (Пернамбуку)

Сан-Каэтану — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Сан-Каэтану (Пернамбуку)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 382,475 км².
# Минас (Чилапа де Алварез)

Минас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чилапа-де-Альварес муниципалитеты составына керә.

# Минас (Чилапа де Алварез)
## Географиясе

Минас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Минас (Чилапа де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Минас (Чилапа де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Вота (Төньяк Каролина)

Вота — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вота (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вота (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,283583 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 18 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гранха Хардинес (Кортазар)

Гранха Хардинес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Кортасар муниципалитеты составына керә.

# Гранха Хардинес (Кортазар)
## Географиясе

Гранха Хардинес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Хардинес (Кортазар)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Хардинес (Кортазар)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ситне

һәм
Ситне — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ядув гминасында урнашкан авыл.

# Ситне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ирвяница

Ирвяница (белар. Ірвяніца) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.

# Ирвяница
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Гуткув (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Гуткув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Соньск гминасында урнашкан авыл.

# Гуткув (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дере (Чаталпынар)

Дере (төр. Dere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чаталпынар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Каровиньо

Каровиньо — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Бриндизи провинциясе составына керә.

# Каровиньо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 172 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бриндизи, Остуни, Сан-Вито-деи-Норманни һәм Сан-Микеле-Салентино коммуналары белән чиктәш.
# Порана-Чераника (Павия)

Порана-Чераника — Италиянең Ломбардия төбәге Пиццале өязендә урнашкан торак пункт.

# Порана-Чераника (Павия)
## Географиясе

Порана-Чераника Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Порана-Чераника (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гацишча (Баранавицкий районы)

Гацишча (белар. Гацішча) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Гацишча (Баранавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# SLC4A3

SLC4A3 (ингл. Solute carrier family 4 member 3 һәм Anion exchange protein 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мәэотса

Мәэотса (эст. Mäeotsa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Бешиктепе (Айвалык)

Бешиктепе (төр. Beşiktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял (Ромита)

һәм
Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ромита муниципалитеты составына керә.

# Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял (Ромита)
## Географиясе

Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял (Ромита)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Провиденсия де Ранхел, Эль Бариял (Ромита)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вершешть (Нямц)

Вершешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Джиров (коммуна) коммунасына карый.

# Вершешть (Нямц)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 368 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Жене-Малифо

Сен-Жене-Малифо (фр. Saint-Genest-Malifaux) — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Понте Санта Луча (Перуҗа)

Понте Санта Луча — Италиянең Умбрия төбәге Фолиньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Санта Луча (Перуҗа)
## Географиясе

Понте Санта Луча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Понте Санта Луча (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Антонин (Серадзький повяты)

Антонин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Буженин гминаcында урнашкан авыл.

# Антонин (Серадзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эйбза

Эйбза (Азипс, Зыбза) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коры Аушедз елгасының уйсу яры урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.

# Эйбза
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Крюковск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06020001812108100005755
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108100575
* Бассейн коды — 06.02.00.018
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Торета (Виченца)

Торета — Италиянең Венеция төбәге Нанто өязендә урнашкан торак пункт.

# Торета (Виченца)
## Географиясе

Торета Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Торета (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кирино (Санчурск районы)

Кирино (рус. Кирино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.

# Кирино (Санчурск районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кирино (Санчурск районы)
## Сәгать поясы

Кирино (Санчурск районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кирино (Санчурск районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# FAM185A

FAM185A (ингл. Family with sequence similarity 185 member A һәм Protein FAM185A) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Олдржиш (Блажейов)

Олдржиш (чех. Oldřiš) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Блажейов районында урнашкан авыл.

# Олдржиш (Блажейов)
## Географиясе

Мәйданы — 5,455 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Олдржиш (Блажейов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Олдржиш (Блажейов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Олдржиш (Блажейов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 473 |
| 1880 | 423 |
| 1890 | 372 |
| 1900 | 315 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 339 |
| 1921 | 327 |
| 1930 | 289 |
| 1950 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 176 |
| 1970 | 152 |
| 1980 | 102 |
| 1991 | 88 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 86 |
| 2011 | 65 |
| 2021 | 68 |
# Мөхәммәтгата Мансуров

Мөхәммәтгата Мансуров (1834, Солтанай, Уса өязе, Пермь губернасы, Россия империясе — 24 гыйнвар 1924(1924-01-24), Солтанай, Барда районы, Сарапул бүлгесе, Урал өлкәсе, РСФСР, СССР) — мәгърифәтче, эшмәкәр, хәйрияче, ишан, Бөтен Россия мөселманнарының өченче җыены катнашучысы, «Мансурия» мәдрәсәсенә һәм Уса шәһәрендә таш мәчеткә нигез салучы.
# Ванген (Гёппинген)

Ванген (алман. Wangen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Ванген (Гёппинген)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,68 км² (1961). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 379 метр биеклектә урнашкан.
# Бейпынар (Малазгирт)

Бейпынар (төр. Beypınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Прилипац

Прилипац (серб. Прилипац) — Сербиянең Златибор округы Пожега җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Прилипац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 416 метр биеклектә урнашкан.

# Прилипац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Драловка

Драловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Двиница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 9 км.

# Драловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000007131
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000713
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Каледиби (Олур)

Каледиби (төр. Kaledibi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ослонин

Ослонин — Польшаның Великопольское воеводалыгы Пшемент гминасында урнашкан авыл.

# Ослонин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брукфорд (Төньяк Каролина)

Брукфорд — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Брукфорд (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Брукфорд (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,610964 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 284 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Присцилла (ай кратеры)

Присцилла (лат. Priscilla) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 1,5 км булган кратер.

# Присцилла (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Латин исеме хөрмәтенә бирелә.

# Присцилла (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# GTF3C3

GTF3C3 (ингл. General transcription factor IIIC subunit 3 һәм General transcription factor 3C polypeptide 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сент-Мерис (Аляска)

Сент-Мерис — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.

# Сент-Мерис (Аляска)
## Тарихы

Сент-Мерис шәһәре 2 август 1967 елда нигезләнгән.

# Сент-Мерис (Аляска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 131,113412 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 83 метр биеклектә урнашкан.
# Поповец (Ржепники)

Поповец (чех. Popovec) — Чехиянең Пардубице крае Ржепники районында урнашкан авыл.

# Поповец (Ржепники)
## Географиясе

Мәйданы — 1,817 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Поповец (Ржепники)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Поповец (Ржепники)
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Поповец (Ржепники)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 137 |
| 1880 | 141 |
| 1890 | 161 |
| 1900 | 141 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 151 |
| 1921 | 132 |
| 1930 | 145 |
| 1950 | 128 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 148 |
| 1970 | 108 |
| 1980 | 85 |
| 1991 | 51 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 46 |
| 2011 | 41 |
| 2021 | 47 |
# Лос Чаркос (Силао)

Лос Чаркос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Лос Чаркос (Силао)
## Географиясе

Лос Чаркос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Чаркос (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Чаркос (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Бад-Хённинген

Бад-Хённинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Бад-Хённинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,09 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 65 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Болотная (Васюган кушылдыгы)

Болотная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Васюган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Болотная (Васюган кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010800112115200029939
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202993
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Җорҗоне (Тревизо)

Җорҗоне — Италиянең Венеция төбәге Лория өязендә урнашкан торак пункт.

# Җорҗоне (Тревизо)
## Географиясе

Җорҗоне Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Җорҗоне (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 410-еллар

1 меңьеллык :
III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр :
Хронологик таблица :
410-еллар — 410 елда башланган һәм 419 елда тәмамланган унъеллык.
# Заверце

Заверце (пол. Zawiercie) — Польшанең Силезия воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 51695 кеше (2011).

# Заверце
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Заверце Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Заверце
## Тарих

Шәһәр статусын 1915 елдан йөртә.
# (9666) 1997 GM22

(9666) 1997 GM22 (лат. 1997 GM22) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9666) 1997 GM22
## Тарихы

1997 елның 6 апрелендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 GM22» саналган.
# Буни (Ашмянский районы)

Буни (белар. Буні) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Буни (Ашмянский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Зигхартинг

Зигхартинг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Шердинг округы составына керә.

# Зигхартинг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 343 метр биеклектә урнашкан. Дирсбах, Энценкирхен һәм Андорф коммуналары белән чиктәш.
# Фонтичеле (Изерния)

Фонтичеле — Италиянең Молизе төбәге Колли-а-Вольтурно өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтичеле (Изерния)
## Географиясе

Фонтичеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фонтичеле (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# EMD

EMD (ингл. Emerin) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Игуарасу

Игуарасу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Игуарасу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 164,983 км².
# PITX1

PITX1 (ингл. Paired like homeodomain 1 һәм Pituitary homeobox 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 330-еллар

1 меңьеллык :
II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр — VI гасыр :
Хронологик таблица :
330-еллар — 330 елда башланган һәм 339 елда тәмамланган унъеллык.
# Екусе-Яха

Екусе-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Екусе-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300055110
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305511
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Агверен (Адыяман)

Агверен (төр. Ağveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гравитация

Гравитация (тартым, тартылу, бөтендөнья тартылышы) (латин теленнән gravitas — "авырлык") (tat.lat. Gravitatsiä) - һәрбер материаль җисемнәр арасында күпьяклы фундаменталь тәэсир итешү. Аз тизлекнең һәм зәгыйфь гравитацион тәэсир итешү якынчалыгында Ньютонның тартылу теориясе белән тасвирлана, гомуми очракта Эйнштейнның Гомуми чагыштырмалылык теориясе белән тасвирлана.
Гравитация - дүрт фундаменталь тәэсир итешүнең иң зәгыйфе. Квант чигендә гравитацион тәэсир итешү гравитациянең квант теориясе белән тасвирланырга тиеш, ләкин шушы теория эшләнмәгән әле.

# Гравитация
## Зәгыйфь гравитацион кыр

Классик механикада (аз тизлек һәм зәгыйфь гравитация очрагы) гравитацион тәэсир итешү бөтендөнья тартылу кануны белән тасвирлана: ике нокталар арасында M һәм m масса белән һәм R аралыгы белән гравитацион тартым көче ике массага туры пропорциональ һәм аралыкның квадратына кире пропорциональ:
$F=G{\frac {mM}{R^{2}}}$
Биредә $G$ — гравитацион даими, 6,6725×10⁻¹¹ м³/(кг·с²).
Гравитация — иң зәгыйфь тәэсир итешү, әмма ул һәрбер ноктада һәм һәр аралыкта тәэсир итә, барлык массалар - уңай, шуңа күрә гравитация Галәмдә бик мөһим көч. Гравитациясез объектлар Галәмдә табылмаган.

# Гравитация
## Көчле гравитацион кыр

Көчле гравитацион кырда һәм гравитацион кырда релятивистик тизлек белән хәрәкәт иткән очракта Гомуми чагыштырмалылык теориясенең эффектлары күренә:
* фәза-вакытның геометриясенең үзгәреше
* Ньютонның тартылу кануныннан тайпылышы
* экстремаль очракта - кара тишек барлыкка килүе
* потенциалларның кичегүе
* гравитацион дулкыннарның килеп чыгуы
* гравитация үзе белән тәэсир итә башлый, кушу принципы бозыла
Көчле гравитация Эйнштейн тигезләмәсе белән тасвирлана:
    $R_{\mu \nu }-{R \over 2}g_{\mu \nu }+\Lambda g_{\mu \nu }=G_{\mu \nu }+\Lambda g_{\mu \nu }={8\pi G \over c^{4}}T_{\mu \nu },$
(тигезләмәдә: сул якта - геометрия (дүрт үлчәнешле фәза-вакыт), уң якта - матдә)
биредә $~R_{\mu \nu }$ — Риччи тензоры (фәза-вакытның кәкрәюе тензорыннан килеп чыккан
$~R_{\rho \mu \sigma \nu }$ )
    $R_{\mu \nu }\ =\ g^{\rho \sigma }\ R_{\rho \mu \sigma \nu },$
$~R$ — скаляр кәкрәю, $~g^{\mu \nu }$ - метрик тензор, һәм Риччи тензоры
    $R\ =\ g^{\mu \nu }\ R_{\mu \nu },$
$~\Lambda$ — космологик даими, $~T_{\mu \nu }$ - энергия-импульс тензоры, $~\pi$ — Пи саны, $~c$ — вакуумда яктылык тизлеге, $~G$ — Ньютон гравитацион даимие.
$G_{\mu \nu }=R_{\mu \nu }-{R \over 2}g_{\mu \nu }$ - Эйнштейн тензоры
$\varkappa ={8\pi G \over c^{4}}$ — Эйнштейн гравитацион даимие.
# Багпынар Куюҗак (Адыяман)

Багпынар Куюҗак (төр. Bağpınar Kuyucak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Монтилья

Монтилья (исп. Montilla) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монтилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 168,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 371 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Алос-де-Балагер

Алос-де-Балагер (кат. Alòs de Balaguer) — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Алос-де-Балагер
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 69,1 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 297 ± 1 метр биеклектә урнашкан.