yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сара Буранбаева

Буранбаева Сара Абдулхай кызы (24 июнь 1967 ел) — башкорт театр актеры. 2007 елдан Россия Театр эшмәкәрләре берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының халык артисты (2009).

# Сара Буранбаева
## Биографиясе

Сара Абдулхай кызы Буранбаева 1967 елның 24 июнендә Башкорт АССР-ының Әбҗәлил районы Әлмөхәмәт авылында туган.
1989 елда Уфа дәүләт сәнгать институтында белем ала (А. К. Лощенковага курсы). Ары Милли яшьләр театрында, 1998 елдан — Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академиягә драма театрында эшли.
Мәскәүдә «Татарлар штабы» очрашуында катнаша. Әлеге очрашуда да, гомумән, татар һәм башкортларның очрашуларын, фестивальләрен еш алып бара.

# Сара Буранбаева
## Ролләре
### Театрда

* Төпчек («Изеүкәй менән Моразым», М. А. Буранголов; дебют, 1990),
* Нурия («Хатын-кызның кырык сырасы», Ф. М. Бүләков),
* Зойка-Зәйнәб (Ф. М. Бүләковның «Күңел исемлеге»),
* Нәзирә («Кыпчак кызы» А. Ш. Ягафарова),
* Һомай («Җаек батыр» Г. Г. Шафиков) һәм башкалар.

# Сара Буранбаева
## Ролләре
### Кино һәм фильмнарда

* Сания («Мидал», 2000 «Башкортстан» ТРК),
* Гадилә («Ай кызы», 2001, 2002; «Башкортстан» ТРК),
* Кече түти («Озын-озак балачак», «Башкортстан» киностудиясе, 2005).

# Сара Буранбаева
## Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1994)
* Башкортстан Республикасының халык артисты (2009)
* 2024 ― Башкортстан Республикасының Мактау грамотасы
# Носа-Сеньора-да-Торега

Носа-Сеньора-да-Торега — Португалиянең Эвора округына керә торган фрегезия. Nossa Senhora da Tourega e Nossa Senhora de Guadalupe муниципалитетына карый.

# Носа-Сеньора-да-Торега
## Географиясе

Мәйданы — 196,19 км².
# Масиейра-да-Мая

Масиейра-да-Мая — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Вила-ду-Конди муниципалитетына карый.

# Масиейра-да-Мая
## Географиясе

Мәйданы — 5,93 км².
# Бәхтияр (Чуашстан)

Бәхтияр (чуаш. Вăтаяль, рус. Бахтиарово ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.

# Бәхтияр (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 285 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,37%).
# Оронду

һәм
Оронду — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Ковильян муниципалитетына карый.

# Оронду
## Географиясе

Мәйданы — .
# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее

* Мәдәният порталы
Бөгелмә туган якны өйрәнү музее (рус. Бугульминский краеведческий музей, ингл. Aleksey Batalov Bugulma State Russian Drama Theatre) — Татарстанның Бөгелмә шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей).
Музей 1736 елдан башлап хәзерге заманга кадәр Бөгелмә шәһәре һәм районы тарихы белән таныштыра.

# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
## Тарих

1929 елның 1 октябрендә ачыла. Бөгелмә туган якны өйрәнү музее — Татарстанның иң борынгы музейларының берсе. 2011, 2014 елларда ТР хөкүмәте грантына ия була.

# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
## Бина

Музей XIX гасырда төзелгән, үзара тоташкан ике бинада урнашкан. Берсе — асылзат А. Ф. Елачич, икенчесе — сәүдәгәр Ф. Д. Климов йорты.

# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
## Экспонатлар

Музейда 7 экспозиция һәм күргәзмә залы бар. Мәйданы — 796 кв. м. Музей фондында ~20 000 экспонат саклана. Экспозициядә Е. Пугачев күтәрелеше, XIX гасыр Бөгелмә ярминкәләре турында материаллар, XVIII—XX гасырларда шәһәр тарихы белән бәйле документлар, татар, рус, чуаш, мордва халкының йорт кирәк-яраклары, раритетлар күрсәтелә.
Емельян Пугачёв баш күтәрүе (1773—1775 еллар) белән бәйле экспонатлар: туп, кораллар, Бөгелмә янындагы сугышны тасвирлаган китап, Е. Пугачёв манифесты.
«Бөгелмә XIX—XX гасыр башында» бүлегендә татар, рус, чуаш, мордва халкының йорт кирәк-яраклары урын алган. Татар халкының зәркән әйберләре, челтәрләү алымы белән эшләнгән чулпы, яка чылбыры, чигелгән калфак, бил каешы күрсәтелә.
Экспозициядә Бөгелмә төбәгендә кулак малын тарату белән бәйле КГБ архивы материаллары, Сталин исеменнән Бөгелмә районы колхозчыларына юлланган телеграмма, газеталар, сугыш листовкалары, 1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы чорында язылган хатлар куелган.
Музей фондының язма чыганаклары: Бөгелмә өязе идарәсе утырышлары журналлары, мөселман этикасы, 1894 елгы шәһәр планы, Бөгелмә шәһәре соборының чиркәүгә килүчеләр елъязмасы.

# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
## Экскурсияләр

* Бөгелмәлеләр Бөек Ватан сугышында, тылда
* XIX—XX гасыр башында Бөгелмә
* Табигать бүлеге
* Бөгелмә бүген
* Тарих бүлеге
* Хәтер юлы буенча

# Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
## Шәхесләр
### Директорлар

* 1929-19?? — ???
* 19??-1941 — ???
* 1946-19?? — ???
* 19??-19?? — ???
* ????-201? — Наталья Николай кызы Несынова
* 201?-2025 — Светлана Владимир кызы Якупова
# Лаяно (Пиза)

Лаяно — Италиянең Тоскана төбәге Веккьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаяно (Пиза)
## Географиясе

Лаяно Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лаяно (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мазоку

Мазоку — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Freixo de Espada à Cinta e Mazouco муниципалитетына карый.

# Мазоку
## Географиясе

Мәйданы — .
# Рибейра-де-Фрадеш

һәм
Рибейра-де-Фрадеш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. São Martinho do Bispo e Ribeira de Frades муниципалитетына карый.

# Рибейра-де-Фрадеш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ласено

Ласено — Словениянең Камник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ласено
## Географиясе

Мәйданы — 1,07 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 748,3 метр биеклектә урнашкан.
# Гарәп язуы

Гарәп язуы (әлифбасы) — дөньяда киң таралган язуларның берсе, язу юллары уңнан сулга бара.

# Гарәп язуы
## Таралышы

Беренче нәүбәттә ул — гарәп телле халыкларның милли әлифбасы. Бу тел 22 илдә (Алжир, Бәхрәйн, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Иордания, Гыйрак, Кувәйт, Лөбнан, Ливия, Марокко, Мисыр, Оман, Сүрия, Судан, Согуд Гарәбстаны, Тунис һ.б.) рәсми дәүләт теле булып санала.
Төп гарәп илләреннән тыш, гарәп әлифбасы фарсы телле Иранда, урду телле Пакьстанда, пушту һәм дари телле Әфганстанда, өлешчә Һиндстанда милли әлифба буларак кабул ителгән.
Шулай ук ислам дине киң таралган илләрдә актив кулланышта йөри.

# Гарәп язуы
## Тарихы

XX гасырның утызынчы елларына кадәр, латыйн графикасына алыштырганчы ССРБдагы төрки халыкларның һәм Төркия милли язулары да шушы әлифбага нигезләнгән иде.
# Поррейраш

Поррейраш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Insalde e Porreiras муниципалитетына карый.

# Поррейраш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Argentina vitse-prezidentı

Argentina milläte vitse-prezidentı (isp. Vicepresidencia de la Nación Argentina) — Argentina başqarma xakimiäteneñ wazifai zatı. Prezident belän ber ük waqıtta turı yäşeren bötenxalıq tawış birü yulı belän dürt yılğa saylana. Vitse-prezidentnıñ töp funtsiäse — prezident yuqlığı, eşkä sälätsezlege, üleme yäki otstavkası oçraqta anı almaştıru. Argentina konstitutsiäse nigezendä vitse-prezident Senat räise bulıp tora. Wazifası 1854 yılda barlıqqa kilgän. 2023 yılnıñ 10 dekäbrennän ilneñ ğämäldäge vitse-prezidentı bulıp Viktoriä Vilyarruel tora.
# Лаци е Спили (Потенца)

Лаци е Спили — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаци е Спили (Потенца)
## Географиясе

Лаци е Спили Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Лаци е Спили (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Төньяк Осетиядә ислам

Төньяк Осетиядә ислам — Төньяк Осетия — Алания Республикасы диннәренең берсе. Осетиннарның күпчелеге — христианнар (күбесенчә Православие динен тотучы) һәм үз диннәрен тотучылар, рәсми бәяләүләр буенча, Төньяк Осетия-Алания халкының 30 проценты — мөселманнар (күбесенчә сөнниләр).

# Төньяк Осетиядә ислам
## Тарих

Ислам диненең осетиннар арасында таралуы турында иң борынгы язма истәлекләрнең берсенең авторы — грузин тарихчысы, географы Вахушти Багратиони(рус.)татар.. Ул ислам динен тотучы осетин феодаллары турында хәбәр итә, шул ук вакытта крестьяннарның төп өлеше христиан динен тоткан. XVIII гасырның икенче яртысында осетиннарның барлык аристократ гаиләләре диярлек һәм аларга бәйле катламнар Исламның дини-этик нормаларын үтәгән.
XIX гасырда Төньяк Осетиядән меңләгән осетин-мөселманнар Төркиягә күчеп китә һәм авыллар барлыкка китерә. Диннәре ягыннан барлык мөһаҗирләр дә диярлек сөнни мөселманнар булган.
Совет чорында Төньяк Осетиядә мөселман руханилары тулысынча юкка чыгарылган. 1985 елның 28 февралендә Дин эшләре буенча совет рәисе Константин Харчев КПСС Үзәк Комитетына Төньяк-Осетия АССРда бер генә мөселман берләшмәсе дә булмавын хәбәр итә.
2016 елның 17 мартында узган мөселманнарның бишенче корылтаенда Хаҗи-Морат Харум улы Гацалов ачык тавыш бирү юлы белән Төньяк Осетиянең яңа мөфтие итеп бертавыштан сайлана.
2012 елның 26 декабрендә мөфти урынбасары Ибраһим Солтан улы Дударов үтерелә.
2014 елның 16 августында мөфти урынбасары, Владикавказ җәмиг мәчете имамы Рәсүл Магомед улы Гамзатов үтерелә.

# Төньяк Осетиядә ислам
## Ислам тарафдарлары саны

Осетиннар арасында мөселманнарның өлеше 15 % ка якын тәшкил итә. Гадәт буенча, мөселманнарның күбесе дигорлар(рус.)татар. дип исәпләнә. Әмма тарих фәннәре докторы Р. С. Бзаров(рус.)татар. фикеренчә, осетин мөселманнарының күпчелеген Төньяк Осетиянең көнчыгышында яшәүче хәзерге Яр буе һәм Киров районнары ироннары(рус.)татар. тәшкил итә.
Төньяк Осетиянең элеккеге мөфтие Дзанхот-хаҗи Хекилаев бәяләвенчә, Октябрь революциясенә кадәр мөселманнар Осетиядәге дин тотучыларның гомуми саныннан 40 % ны тәшкил иткән.
Кайбер бәяләр буенча, осетиннар арасында мөселманнарның өлеше 30-40 % тәшкил итә

# Төньяк Осетиядә ислам
## Мәчетләр

1910 елда хәзерге Төньяк Осетия территориясендә 35 мәчет эшләгәне билгеле. Совет чорында барлык мәчетләр дә диярлек ябылган яки башка социаль объектларга үзгәртеп корылган. Кайбер мәчетләр җимертелгән.
1980-еллар ахырында элек ябылган мәчетләрне торгызу башлана.
2015 елга республика территориясендә түбәндәге мәчетләр эшләп килә:
* Владикавказ шәһәре Җәмигъ мәчете, Мөселманнарның Диния нәзарәте
* Беслан шәһәре мәчете
* Моздок шәһәре мәчете
* Эльхотово авылы мәчете
* Чикола авылы мәчете
* Кизляр авылында 5 мәчет
* Заманкул авылы мәчете
* Зильги авылы мәчете
* Карджин авылы мәчете
* Брут авылы мәчете
* Лескин авылы мәчете
* Лезгор авылы мәчете
* Ногкау авылы мәчете
* Майское авылы мәчете
* Чермен авылы мәчете
* Дачное авылы мәчете
* Тарское авылы мәчете
* Предгорное авылы мәчете
* Хурикоу авылы мәчете
# Константиновка (Елхау районы)

Константиновка (рус. Константиновка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.

# Константиновка (Елхау районы)
## Сәгать поясы

Константиновка (Елхау районы) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Константиновка (Елхау районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (52,6%), таҗиклар (47,4%).
# Ле Форначи (Падова)

Ле Форначи — Италиянең Венеция төбәге Вескована өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Форначи (Падова)
## Географиясе

Ле Форначи Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Форначи (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Повуа-де-Эл-Рей

Повуа-де-Эл-Рей — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Пиньел муниципалитетына карый.

# Повуа-де-Эл-Рей
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ләбиб Ибраһимов

Ләбиб Ибраһимов, Ләбиб Исмәгыйль улы Ибраһимов (1933 елның 6 августы, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Әлмәт районы, Яңа Кәшер ― 2007 елның 15 августы, РФ, ТР, Әлмәт) ― мәгариф эшлеклесе, Әлмәт политехник техникумына нигез салучы һәм аның 42 ел дәвамында алыштыргысыз җитәкчесе. РСФСР (1983) һәм Татарстанның (1994) атказанган укытучысы

# Ләбиб Ибраһимов
## Тәрҗемәи хәле

1933 елның 6 августында Татарстан АССР Әлмәт районы Яңа Кәшер авылында туган. 1951 елда Әлмәт шәһәренең 1нче санлы урта мәктәбен тәмамлаган. «Математика һәм физика укытучысы» белгечлеге буенча Бөгелмә дәүләт укытучылар институтын (1954), «урта мәктәптә математика укытучысы» белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогия институтын (1962), «төзүче-техник» белгечлеге буенча Одесса нефть һәм газ сәнәгате техникумын (2017 елдан Одесса милли азык-төлек технологияләре академиясенең(рус.)татар. Нефть-газ технологияләре, инженерия һәм инфраструктура сервисы көллияте, 1971) тәмамлаган. 1955―1957 елларда Совет Армиясендә хәрби хезмәттә булган.

# Ләбиб Ибраһимов
## Хезмәт юлы

1954―1955 елларда ― Әлмәт районы Яңа Кәшер авылы җидееллык мәктәбендә башлангыч класслар укытучысы.
1954―1955 елларда ― Зәй районы Чыбыклы мәктәбендә математика һәм физика укытучысы.
1957―1959 еллардла ― Әлмәт районы Иске Михайловка җидееллык мәктәбендә математика, химия һәм биология укытучысы.
1956―1964 елларда ― Әлмәт интернат-мәктәбендә математика укытучысы һәм тәрбияче.
1964 елның 1 сентябреннән 1966 елның августына кадәр ― Казан төзелеш техникумының Әлмәт филиалы директоры (мөдире).
1966 елда Әлмәт газ сәнәгате техникумын оештыруда башлап йөри. 1966 елның 1 сентябреннән 1967 елның июненә кадәр – техникум директоры в. б., 1967 елның июненнән ― техникум директоры.
1972―1993 елларда Әлмәт төзелеш техникумы директоры.
1993 елның 21 ноябреннән 2006 елның июненә кадәр ― Әлмәт политехника техникумы директоры.

# Ләбиб Ибраһимов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1974 – «Нефть һәм газ сәнәгате министрлыгы отличнигы» күкрәк тамгасы
* 1976 – «Хезмәттәге батырлык өчен» медале
* 1983 – РСФСР атказанган укытучысы
* 1989 – «Хезмәт ветераны» медале
* 1994 – Татарстанның атказанган укытучысы
* 1991 – «Нефть һәм газ сәнәгате министрлыгының мактаулы хезмәткәре»
* 2001 – Дуслык ордены (Россия)

# Ләбиб Ибраһимов
## Хәтер

2010 елдан башлап Әлмәт политехник техникумында беренче директор истәлегенә Әлмәт шәһәре һәм Әлмәт районы гомуми белем бирү мәктәпләренең 9нчы сыйныф укучылары арасында математика буенча Л. И. Ибраһимов исемендәге Олимпиада үткәрелә.
# Катра Мишши

Катра Мишши (чуаш. Кăтра Мишши, паспортта: Кудрявцев-Ильин Михаил Ильич, (1911 елның 6 ноябре, Югары Панклеи, Ядернә өязе, Казан губернасы — 1944 елның 6 марты, Тернополь шәһәре, Украина) - чуаш прозаигы. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1962 елдан, үлгәннән соң).

# Катра Мишши
## Тормыш юлы

Катра Мишши 1911 елның 6 ноябрендә хәзерге Чуваш Республикасының Моргауш районы Югары Панклеи авылында туа.
1929 елда Тиуш авылында сигезьеллык мәктәпне тәмамлый. Аннан Чабаксар педагогика техникумында (1932) һәм Чабаксар педагогия институтында (1938) белем ала.
1938-1940 елларда Кызыл Армиядә хезмәт итә.
Балалар укыткан, Чуваш китап нәшрияты редакторы булып эшләгән.
1941 елда үз теләге белән фронтка китә, Бөек Ватан сугышында катнаша.
1944 елның 6 мартында Тернополь шәһәрен азат иткәндә сугышта һәлак була.

# Катра Мишши
## Иҗады

Беренче хикәясе 1932 елда «Сунтал» журналында дөнья күрә.
1932-1941 елларда газета һәм журналларда аның 20дән артык сәнгать хикәяләре басылып чыга. Иң танылганнары:
* «Парне» (Бүләк).
* «Элек» (Артка).
* «Виç алă» (Өч куллы).
* «Уйăх ансан» (Ай ярылса).
* «Татăлнă ĕмĕт» (Өзелгән өмет).
* «Сисĕм» (Сизгерлек).
* «Туслăх» (Дуслык).
# Түбән Яуши

Түбән Яуши (чуаш. Анат Явăш, рус. Нижние Яуши ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429076. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253850003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000007200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Түбән Яуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 99 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Юськасы (Чуел районы)

Юськасы (чуаш. Йÿçкасси, рус. Юськасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429917. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241832010. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600014000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Юськасы (Чуел районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 18 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Иске Шәлтәм

Иске Шәлтәм (чуаш. Кивĕ Шелттем, рус. Старые Шальтямы ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429324. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216872005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700008100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Иске Шәлтәм
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 294 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Олыяз (Биектау районы)

Олыяз — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422714.

# Олыяз (Биектау районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

# Олыяз (Биектау районы)
## Танылган шәхесләр

* Мөхәммәт Парсин (1899 — 1963) — журналист һәм театр белгече.
# Климкино (Мари Ил)

һәм
Климкино (таулы чирм. Климӓнсола, рус. Климкино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Климкино (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Климкино (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Климкино (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Карабай-Шомырша

Карабай-Шомырша (чуаш. Карапай Шăмăршă, рус. Карабай-Шемурша ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Карабай-Шомырша
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1090 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,2%).
# Alman tele

Alman tele (Deutsch [Doytç]) :
| İllärdä: | Almaniä, Şveytsariä, Avstriä, wä başqa 38 ildä. |
| Töbäklär: | böten dönyada |
| Tulayım söyläşä: | 120 million |
| Däräcä: | 9 |
| Tel ğäiläse: | Hind-Awrupa German Batış German Biek German Alman Urta Alman Çığış Urta Alman Almança |
| Räsmi xälät ||
| Räsmi tel sanala: | Almaniä, Lixtenşteyn, Avstriä, Belgiä, İtaliä, Şveytsariä, Lüxemburg, Daniä, Namibiä, Pol'şa wä başqa |
| Küzätüdä tora: | - |
| Tel kodları ||
| ISO 639-1 | de |
| ISO 639-2 | ger, deu |
| SIL | GER |
Alman tele (almança Deutsch [Doyç]) German telläre törkemenä kerä häm bügenge dönyada iñ kiñ qullanıla torğan tellärenä kerä. Awrupa Berlegendä dä ul kiñ qullanıla häm räsmi telläre arasına kerä. Almança söyläşüçeläreneñ kübese Almaniä, Avstriä, Lixtenşteyn illärendä yäşi. Alardan tış Şveytsariä, Lüksemburg, İtaliäneñ Südtirol töbägendä, Çığış Belgiä, Rumıniä töbäklärendä, Frantsiäneñ Elzass häm Lorraine töbäklärendä dä Almança söyläşüçelär baytaq.

# Alman tele
## Törkemläw

Alman tele German telläre ğäiläseneñ Batış törkemenä kerep, Hind-Awrupa tellär ğäiläsenä kertelä.

# Alman tele
## Sarıf

Töp mäqälä: Alman teleneñ sarıfı

# Alman tele
## Yazu

Almança yazu öçen Latinälif qullanıla. Latinäliftäge ğädäti 24 xäreftän tış, Almançada öç “umlaut” («ä», «ö», «ü») häm «ss» öçen maxsus «ß» bilgese qullanıla. Soñğı ğömerlärenä tikle Almança bastıru eşendä “qara xäreflär” wä Sütterlin qullanılğan. Latinälif xärefläreneñ bu törläre bügenge ğädäti şäkellärdän bik ayırıla häm alarnı uqu künekmägän keşegä şaqtıy awır.

# Alman tele
## İmlä

Töp mäqälä: Alman imläse
Latıyn grafikası
# Турикасы (Чабаксар районы)

Турикасы (чуаш. Турикасси, рус. Турикасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Турикасы (Чабаксар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Турикасы (Чабаксар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 49 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле Мура (Терни)

Ле Мура — Италиянең Умбрия төбәге Ферентилло өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Мура (Терни)
## Географиясе

Ле Мура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Мура (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Латтрелл (Теннесси)

Латтрелл — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Латтрелл (Теннесси)
## Тарихы

Латтрелл шәһәре елда нигезләнгән.

# Латтрелл (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,163727 км², 10,163726 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 328 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ле Чезе (Рим)

Ле Чезе — Италиянең Лацио төбәге Гавиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Чезе (Рим)
## Географиясе

Ле Чезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ле Чезе (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Донецк

Донецк (рус. Донецк, [Донэцьк]) — көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр. икътисади, мәдәни, сәяси үзәкләренең берсе.
Донецк өлкеседә күп татарлар яши. Донецк hәм Донецк өлкәсенең үзәк мәчете — Әхәт Җәми.

# Донецк
## География

Шәһәр Донбасс үзәгендә, Азак диңгезеннән 95 километр төньяграк урнашкан. Шәһәр аша дүрт елга ага: Кальмиус, Бахмутка, Асмоловка һәм Черепашкина.

# Донецк
## География
### Климат

Донецк климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 13,0 | 16,0 | 21,3 | 31,0 | 34,6 | 38,0 | 37,8 | 40,0 | 33,9 | 32,7 | 20,5 | 15,0 | 40,0 |
| Уртача максимум, °C | −1,3 | −0,9 | 5,3 | 14,5 | 20,9 | 24,8 | 27,3 | 26,8 | 20,7 | 13,1 | 8,5 | −0,3 | 13,3 |
| Уртача температура, °C | −4 | −3,9 | 1,6 | 9,5 | 15,5 | 19,3 | 21,6 | 20,9 | 15,4 | 8,8 | 3,7 | −2,8 | 8,8 |
| Уртача минимум, °C | −6,7 | −7 | −2,1 | 4,6 | 10,0 | 13,8 | 15,9 | 15,0 | 10,0 | 4,5 | −1,1 | −5,4 | 4,3 |
| Абсолют минимум, °C | −32,2 | −31,1 | −21 | −10,6 | −2,4 | 2,1 | 6,0 | 2,2 | −6 | −10 | −22,2 | −28,5 | −32,2 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 37 | 32 | 34 | 38 | 46 | 65 | 51 | 37 | 36 | 37 | 38 | 41 | 492 |

# Донецк
## Тарих

Шәһәр уэльслы Җон Юз тарафыннан металлургия заводы янындагы бистә буларак Юзовка исеме астында нигезләнгән. 1917 елда Юзовкага шәһәр статусы бирелгән.
1919—1925 елларда — губерна үзәге.
1924 елда шәһәргә Сталино исеме кушылган. 1932 елдан өлкә үзәге булып тора. 1961 елда исеме Донецк итеп үзгәртелгән.

# Донецк
## Эчке бүленеш

Донецк 9 районына бүленә:
* █ Будённый районы
* █ Ворошилов районы
* █ Калинин районы
* █ Киев районы
* █ Киров районы
* █ Куйбышев районы
* █ Ленин районы
* █ Петров районы
* █ Пролетариат районы

# Донецк
## Татар матбугаты

1930—1939 елларда шәһәрдә татар телле «Donʙass eşcese» («Донбасс эшчесе») гәҗите нәшер ителгән.

# Донецк
## Спорт

* «Шахтёр» футбол клубы
* «Донбасс» хоккей клубы
# Шальчакасы

Шальчакасы (чуаш. Шалчакасси, рус. Шальчакасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429917. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241832009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600013600. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Шальчакасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 70 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).