yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зур Князь-Теняково

Зур Князь-Теняково (чуаш. Мӑн Пӳкасси, рус. Большое Князь-Теняково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Зур Князь-Теняково
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Князь-Теняково
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 159 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Янымово

Янымово (чуаш. Янăм, рус. Янымово ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429078. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253895001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000012400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Янымово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 143 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,50%).
# Лафо

Лафо (фр. Lafox) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Кармамеи

Кармамеи (чуаш. Мамишни, рус. Кармамеи ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429306. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216804003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700003900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Кармамеи
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 138 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (100%).
# Олег Фазылҗанов

Олег Фазылҗанов, Олег Фарук (Фаррух) улы Фазылҗанов (1968 елның 10 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Балык Бистәсе районы, Казак Чаллысы) — Әлмәт драма (1987 елда), Түбән Кама драма (2003 елда), Камал (2004 елдан) театрлары актеры, Татарстанның атказанган (2010) һәм халык (2023) артисты.

# Олег Фазылҗанов
## Тәрҗемәи хәле

1968 елның 10 мартында Татарстан АССР Балык Бистәсе районы Казак Чаллысы авылында туган. Сигезьеллык мәктәпне, Казан театр укуханәсен тәмамлаган (1987). Казан дәүләт мәдәният институтында укый.
1987 елда Әлмәт татар театрында эшли башлый. 1987-1990 елларда хәрби хезмәттә була. 1990 елдан Түбән Кама «Нефтехим» берләшмәсе каршындагы театр студиясендә, 1996 елдан Түбән Кама халык иҗат йортында артист-вокалист булып эшли.
2003 елда Түбән Кама драма театрында эшләп ала.
2004 елның августыннан Г. Камал исемендәге Татар академия театрында хезмәт итә.

# Олег Фазылҗанов
## Иҗаты

Зөлфәт Хәкимнең «Телсез күке» спектаклендәге Күке Зарифы образы — актерның иң күренекле рольләренең берсе.

# Олег Фазылҗанов
## Иҗаты
### Уйнаган рольләренең кайберләре
##### Камал театры

* Мирсәет — «Талак, талак» Хәй Вахит
* Күке Зарифы — «Телсез күке» Зөлфәт Хәким
* Тикшерүче — «Дәрсе гыйбрәттер театр» Рүзәл Мөхәммәтшин
* Әбүзәр Шактыев — «Бармы ришвәттән дәва» Зөлфәт Хәким
* Вәзир — «Хуҗа Насретдин» Нәкый Исәнбәт, Саадалла Ваннус
* 1нче доверенный — «Банкрот» Галиәсгар Камал
* Карт Убырлы — «Кечтүкле уен» Илгиз Зәйниев
* Әмир — «Мулла» Туфан Миңнуллин
* Әбелкарип — «Кыю кызлар» Таҗи Гыйззәт
* 3нче кенәз — «Ханума» Авксентий Цагарели
* Лорд-Лондон мэры — «Ричард III» Уильям Шекспир
* Заркай — «Миркәй белән Айсылу» Нәкый Исәнбәт
* Амур — «Диләфрүз-Remake» Туфан Миңнуллин
* Акми — «Гөлҗамал» Нәкый Исәнбәт
* 3нче кода — «Казан сөлгесе» Кәрим Тинчурин
* Сәйфулла — «Яшь йөрәкләр» Фәтхи Бурнаш
* Карт мулла — «Тормышмы бу?» Гаяз Исхакый һ. б.

# Олег Фазылҗанов
## Фильмография

* Галләметдин — «Өч аяклы ат» (режиссёр Нурания Җамали, «Легенда» кинокомпаниясе, 2008).

# Олег Фазылҗанов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2010 — Татарстанның атказанган артисты
* 2023 — Татарстанның халык артисты

# Олег Фазылҗанов
## Гаилә хәле

Сеңлесе (бер ата балалары) Энҗе Камалиева, Кариев театры актрисасы. Беренче хатыныннан кызы Лилия. Икенче хатыны Алсу. Уллары ?, ?, Әскәр.
# Ирен Аитофф

Ирен Аитофф, Ирина Давыт кызы Аитова (фр. Irène Aïtoff, Nathalie Irène Aïtoff; 1904 елның 30 июле, Франция, Бретань, Сен-Каст-ле-Гильдо ― 2006 елның 5 июне, Франция, Париж) ― татар чыгышлы француз пианисты һәм Франциянең музыкаль тормышында якты эз калдырган вокал укытучысы.

# Ирен Аитофф
## Тәрҗемәи хәле

1904 елның 30 июлендә Франциянең Бретань төбәге Кот-д’Армор департаменты Сен-Каст-ле-Гильдо коммунасында, Франциядә Россиянең (Вакытлы хөкүмәтнең) Генераль консулы Давыт Аитов (1854―1933) һәм аның (икенче) хатыны Екатерина Алексеева (фр. Catherine Alexeïeff) гаиләсендә туган.
1928 елда Париж консерваториясен тәмамлаган. Ул тиз арада музыкаль даирәләрдә яхшы пианист буларак танылу ала, ләкин концерт карьерасы ясамаган.
70 елдан артык төрле башкаручылар һәм музыкаль коллективлар белән аккомпаниатор һәм репетитор буларак чыгыш ясый, мәсәлән, 1932―1939 елларда модель һәм шансон башкаручы җырчы булган Иветта Гильберга (1865―1944) аккомпаниаторлык иткән.
1940 елдан соң аның исеме еш кына бөек дирижер Чарльз Мюнх (Charles Münch) исеме белән бергә яңгырый, Аитофф аның мөһим хезмәткәренә әверелә, ул җырчыларга аларның рольләрен өйрәтү, оркестр партитураларын кыскарту яки транспортлау сәләте белән билгеле була.
Австрияле дирижер Һерберт фон Караян (1908―1989) Ирен Аитоффны 1962―1963 елларда Венада һәм Берлинда Клод Дебюссиның «Пеллеас һәм Мелизанда» операсын кую өчен репетитор сыйфатында чакыра (Аитофф бу операның барлык партияләрен һәм башка катлаулы әсәрләрне яттан белүе белән дан тоткан). 1996 елда 92 яшьлек Аитофф шул ук операны Лилльдә куйган француз дирижеры Жан-Клод Казадезюска (1935 елгы) ярдәмче ассистент булган. Аитофф катнашкан башка спектакльләрдән Версальдә Джорджо Стрелер һәм Джордж Шолти куйган Моцартның «Фигароның өйләнүе» операсын аерып күрсәтергә мөмкин (1973). Академик репертуар кысаларында Аитофф Ноэми Перуджа, Эрнст Хефлигер, Габриэль Бакье, Тереза Берганса кебек әйдәүче җырчыларга аккомпаниаторлык иткән
Парижда югары милли музыка консерваториясендә (1972 елдан), Лионда һәм Орсе университетларында вокал укыткан. Күренекле пианист, җырчыларның таләпчән остазы, катгый музыкаль башкару стилен армый-талмый яклаучы Ирен Аитофф Моцарт музыкасына бөтенләй яңа караш кертә. Музыкантлар аңа, шаяртып, «Моцартның тол хатыны» (фр. Veuve Mozart) дигән кушамат тагалар. Аның шәкертләре булган җырчыларның чыгышы турында начар сүз әйтүне аның бөтен тормышы булган эше (музыка педагогы) турында начар сүз әйтү итеп кабул иткән.
Берничә телефильмда музыкаль мөхәррир һәм уен коралында (пианино, клавесин) уйнаучы буларак катнашкан.
Гомере буе Ирен Аитофф җәмәгатьчелек игътибарыннан читтә калып килгән, әмма 1998 елда француз режиссеры Доминик Делушның (1943 елгы) аңа багышланган «Irène Aïtoff, la grande Mademoiselle» (тат. Ирен Аитофф, бөек мадемуазель) фильмы аңа карата киң кызыксыну уята.
Ирен Аитофф Парижда 2006 елның 5 июнендә 101 яшендә вафат булган

# Ирен Аитофф
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Почетлы Легион ордены кавалеры
# Повуа-да-Изента

Повуа-да-Изента — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Сантарен (Португалия) муниципалитетына карый.

# Повуа-да-Изента
## Географиясе

Мәйданы — 13,9 км².
# Нора (Португалия)

Нора — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Noura e Palheiros муниципалитетына карый.

# Нора (Португалия)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Иван Айвазовский

Ива́н Константи́н улы́ Айвазо́вский (әрм. Հովհաննես Այվազյան — Ов(һ)аннес Константини Айвазян (Гайвазян); 1817 елның 17 (29) июле, РИ, Таврия губернасы, Кәфә — 1900 елның 19 апреле (2 мае), шунда ук) ― бөтен дөньяда танылган Россия империясенең рәссам-маринисты (диңгезгә багышланган рәсемнәр ясаучы), баталист (сугышка багышланган рәсемнәр ясаучы), хәйрияче, туплаучы.

# Иван Айвазовский
## Тормыш юлы

1817 елда Кырым Кәфә шәһәрендә сәүдәгәр әрмән гаиләсендә дөньяга килә. Бабалары Галициягә Көнбатыш Әрмәнстаннан 18 гасырда күчкәннәр.
1833 елда Санкт-Петербург Император рәсем сәнгате Академиясенә керә.
1835 елда француз рәссамы Таннер да укый башлый.
1838 елда Кырымга сәфәр ясый, анда рәссам Карл Брюллов һәм көйязар Михаил Глинка белән таныша.
1840 елда Аурупага бара, Италиядә күп рәсемнәр ясый. "Хаос" рәсемен Рим папасы Григорий XVI сатып ала, һәм рәссамны алтын медаль белән бүләкли.
1844 елда Баш диңгез штабы рәссамы, Петербург рәсем сәнгате Академиясенең профессоры булды.
Иван Айвазовский күбесенчә диңгез манзараларын сурәтли, хәттә контр-адмирал дәрәҗәсенә лаек була. 6 мең артык рәсем ясый.
1845 елда Кәфәдә торганда сәнгать мәктәбен ача, соңрак ул Яңарусия сәнгать үзәгенә әверелә.
Кәфә шәһәрен төзекләндерү эшләре белән шөгыльләнә, археология, шәһәр тарихы белән кызыксына. хәттә татар бәкләрибәге Мамай каберен таба.
1900 елда 82 яшьлек Айвазовский үлә, Кәфә зиратында күмелгән.

# Иван Айвазовский
## Истәлек

Айвазовскийгә башылганган күп кенә шәһәрләрдә һәйкәлләр куелган (Кронштадт, Ереван, Акъяр), урамнар ачылган.
Казанда Айвазовский исемендәге урам Вахитов районында урнашкан.

# Иван Айвазовский
## Сайланган рәсемнәр

* Айвазовский рәсемнәре
* Тугызынчы дулкынТугызынчы дулкын
* Салават күпере
* Контантинополь һәм Босфор күренешеКонтантинополь һәм Босфор күренеше
* Айлы манзара һәм һәлакәт
* Ортакөй мәчете янындагы кәһвәханә КонстантинопольдәОртакөй мәчете янындагы кәһвәханә Константинопольдә
* Төркия кораблары һөҗүм иткән бриг Меркурий
* "Унике Апостол" корабы
* Тифлис күренеше
# Пиньел (район)

Пиньел — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Пиньел муниципалитетына карый.

# Пиньел (район)
## Географиясе

Мәйданы — 44,94 км².
# Адекбаш

Адекбаш (чуаш. Атĕкпуç, рус. Адиково ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Адекбаш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 17 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Шакулово (Чабаксар районы)

Шакулово (чуаш. Шаккӑл, рус. Шакулово) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Шакулово (Чабаксар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шакулово (Чабаксар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 60 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# 1846 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1846 (бер мең сигез йөз кырык алтынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1846 елы, II меңьеллыкның 846 елы, XIX гасырның 46 елы, XIX гасырның 5 унъеллыгының 6 елы, 1840 елларның 7 елы. 1846 елдан бирле 178 ел үтте.

# 1846 ел
## Вакыйгалар

* 22 август — Нью-Мексико АКШ составына керә.
* 23 сентябрь — Нептун планетасы ачыла.

# 1846 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1846 елда туганнар
* 17 июль — Николай Миклухо-Маклай, танылган этнограф һәм сәяхәтче.
* 4 октябрь — Сергей Дьяченко, Казан башлыгы, музей директоры.
* 30 ноябрь — Корбангали Хәлиди, тарихчы һәм мәгърифәтче.
* Гатаулла Баязитов, җәмәгать эшлеклесе, Санкт-Петербург мәчете имамы, беренче татар гәзитчесе.
* Мотыйгулла Төхфәтуллин, күренекле дин эшлеклесе, Габдулла Тукайның укытучысы.

# 1846 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1846 елда вафатлар
* 24 апрель — Карл Фукс, алман табибы, ботаник, этнограф, тарихчы, археолог һәм нумизмат.
* 23 август — Вилһелм Кюхельбекер, декабрист, язучы.
# Җәүдәт Фәйзрахманов

Җәүдәт Ибраһим улы Фәйзрахманов (1948 елның 27 июне, Носы авылы, Арча районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Казан дәүләт аграр университеты ректоры, икътисад фәннәре докторы (1991), профессор (1993), Татарстан Фәннәр Академиясенең хакыйкый әгъзасы (2013), Халыкара югары мәктәп академиясенең хакыйкый әгъзасы (1997), Россия авыл хуҗалыгы мәгарифе академиясенең мөхбир-әгъзасы (1995).

# Җәүдәт Фәйзрахманов
## Тормыш юлы

Җәүдәт Ибраһим улы Фәйзрахманов 1948 елның 27 июнендә Татарстан АССРның Арча районы Носы авылында туа. 1966 елда Лаеш авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый. Техникумны тәмамлаганнан соң Татарстан Республикасы Арча районының «Первый май» колхозында икътисадчы булып эшли. 1972 елда Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый. 1973 елда институт аспирантурасына укырга керә. Әмма 1974 елда Җәүдәт Фәйзрахмановка Совет Армиясендә хезмәт итү белән бәйле рәвештә аспирантурада укуын туктатырга туры килә.
1977— 1990 елларда Казан авыл хуҗалыгы институтының икътисад кибернетика кафедрасы ассистенты, өлкән мөгаллиме, доценты. 1978 елда «сөт терлекчелеге үсеш алган хуҗалыкларда рациональ азык базасын оештыру һәм планлаштыру мәсьәләләре» темасына икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 1991 елда К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы Академиясендә икътисад фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
1990 елдан-авыл хуҗалыгында икътисад һәм маркетинг кафедрасы мөдире, Казан дәүләт ветеринария академиясенең авыл хуҗалыгы икътисады һәм ветеринария эшен оештыру кафедрасы доценты. 1992 елда Җәүдәт Фәйзрахмановка икътисад һәм маркетинг кафедрасы профессоры исеме бирелә. 1996 елдан КДАУның авыл хуҗалыгы җитештерүе белән идарә итү кафедрасы мөдире булып эшли. Шул ук елның августында вузның ректоры итеп сайлана. 2009 елның сентябрендә Татарстан Республикасының регби федерациясе җитәкчесе итеп билгеләнә. 2018 елның 17 июлендә университет ректоры постыннан отставкага китә.
Җәүдәт Фәйзрахманов 62 фәнни, укыту-методик хезмәт, шул исәптән 7 монография һәм студентлар өчен 8 укыту кулланмасы һәм методик күрсәтмәләр, 6 фәнни-методик күрсәтмә авторы.

# Җәүдәт Фәйзрахманов
## Тормыш юлы
### Гаилә

* Хатыны — Асия Дамир Кызы Фәйзрахманова.
* Улы — Марат Җәүдәт улы Фәйзрахманов — икътисад фәннәре кандидаты, Татарстан Республикасы финанс министры (2025 елдан), беренче урынбасары ― Казначылык департаменты директоры (2007―2025).
* Кызы — Гөлнара Җәүдәт кызы Крупина — икътисад фәннәре кандидаты, Казан дәүләт аграр университетының авыл хуҗалыгы җитештерүе белән идарә итү кафедрасы доценты, «Лучано» СПА-отель генераль директоры урынбасары.

# Җәүдәт Фәйзрахманов
## Бүләкләр

* I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале (2010)
* «Бөтенроссия халык санын алуны уздыруда күрсәткән хезмәтләре өчен» медале
* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* «Хезмәт ветераны» медале
# Өздил (Йомра)

Өздил (төр. Özdil) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Родюково

Родюково (таулы чирм. Родюково, рус. Родюк) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Родюково
## Сәгать поясы

Родюково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Родюково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Шемедяны

Шемедяны (чуаш. Никитин, рус. Шемедяны ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429060. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253825006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000013200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Шемедяны
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: юк .
# Кече Янгорчино

Кече Янгорчино (чуаш. Апакасси, рус. Малое Янгорчино ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429903. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241837001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600005900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Кече Янгорчино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 264 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (94,68%).
# Пега

Пега — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Гуарда муниципалитетына карый.

# Пега
## Географиясе

Мәйданы — 10,63 км².
# Лобан (Санта-Мария-да-Фейра)

Лобан — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетына карый.

# Лобан (Санта-Мария-да-Фейра)
## Географиясе

Мәйданы — 7,91 км².
# Режилде

Режилде — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Фелгейраш муниципалитетына карый.

# Режилде
## Географиясе

Мәйданы — 3,08 км².
# Фәтхи Бурнаш

Фәтхи Бурнаш, тулы исеме Фәтхелислам Закир улы Бурнашев (1898 — 1942) — күренекле татар шагыйре, драматург, публицист, әдәбият тәнкыйтьчесе, тәрҗемәче.

# Фәтхи Бурнаш
## Тәрҗемәи хәле

Ул 1898 елның 13 гыйнварында элекке Сембер губернасының Буа өязе (хәзерге Чуашстанның Батыр районы) Кыр Бикшеге авылында мулла гаиләсендә туган. Авыл мәктәбендә башлангыч белем алганнан соң, 1907 елда әтисе аны Казанның «Мөхәммәдия» мәдрәсәсенә урнаштыра. Күпчелек шәкертләр кебек үк, Фәтхелислам да мәдрәсәнең югары классларында үз көнен үзе күреп укый: җәйләрен казакъ далаларында мөгаллимлек итә яки Мәкәрҗәгә барып, көнлекче эшләрдә йөри, 1916 елда ул «Мөхәммәдия»не бөтенләй ташлап чыга һәм, үзлегеннән хәзерләнеп, дүрт класс гимназия программасы күләмендә рус теленнән имтихан тота.

# Фәтхи Бурнаш
## Хезмәт юлы

Октябрь инкыйлабыннан соң Үзәк мөселман хәрби коллегиясе органы «Кызыл Армия» газетасының мөхәррире булып эшли.
1920-30 елларда аның драма әсәрләре татар сәхнәсеннән төшми, тамашачылар арасында искиткеч популярлык казана.

# Фәтхи Бурнаш
## Репрессияләр корбаны

1940 елны кулга алына, 10 елга хөкем ителә. 1942 елда атып үтерелә. 1957 елда аклана.
# Оренбург дәүләт татар драма театры

* Мәдәният порталы
Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Оренбург дәүләт татар драма театры (рус. Оренбургский государственный татарский драматический театр имени Мирхайдара Файзи, ингл. Mirhäydär Fäyzi Orenburg State Tatar Drama Theatre) — Ырынбур шәһәрендәге татар драма театры.

# Оренбург дәүләт татар драма театры
## Театр тарихы

* Оренбургта беренче татар театр төркеме 1905 елда эшли башлаган. Аны Ильяс Кудашев-Ашказарский җитәкли.
* 1925дан — һөнәри татар театр труппасы. 1946 елга кадәр Ырынбур өлкәсе колхоз-совхоз күчмә театры буларак эшләп килә (1938—1957 елларда — Чкалов).
* 1949 елдан 1980-елларга хәтле В. Фатыйхов җитәкчелегендә Ырынбур филармониясе карамагындагы татар драма коллективы эшли.
* 1990 елда Р. Абдуллаев профессиональ Ырынбур дәүләт татар драма театрын яңадан оештыра.
* 1991 елда театрга Мирхәйдәр Фәйзи исеме бирелә.
# Позада (Гуарда)

Позада — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Гуарда муниципалитетына карый.

# Позада (Гуарда)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Лашель

Лашель (фр. Lachelle) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Кече Батыр

Кече Батыр (чуаш. Йӑлӑм Патӑръел, рус. Малое Батырево) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.

# Кече Батыр
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кече Батыр
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 691 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Финикс

Финикс — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.

# Финикс
## Тарихы

Финикс шәһәре 1868 елда нигезләнгән.

# Финикс
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1341,477468 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1086 Фут һәм 331 метр биеклектә урнашкан.
# Ле-Валь-де-Гебланж

Ле-Валь-де-Гебланж (фр. Le Val-de-Guéblange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Ле-Валь-де-Гебланж
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,08 км².
# Борки (Чуашстан)

Борки (чуаш. Борки, рус. Борки ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429802. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200000800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Борки (Чуашстан)
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 123 | 87 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 87 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (40%), руслар (60%).
# Миньокал

Миньокал — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Селорику-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Миньокал
## Географиясе

Мәйданы — 10,75 км².
# Ле-Бур-д'Ире

Ле-Бур-д'Ире (фр. Le Bourg-d'Iré) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Ефремкасы

Ефремкасы (чуаш. Ехремкасси, рус. Ефремкасы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Ефремкасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ефремкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 227 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%), руслар (3%) алып тора.

# Ефремкасы
## Шәхесләр

* Наум Андрей улы Андреев (Наум Урхи, 1891—1984), чуаш тел галиме, тәрҗемәче, мөхәррир.
# Чүти (Чуашстан)

Чүти (Чуаш Чүтие, чуаш. Чутей Мишер, рус. Чутеево ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258835001.
Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200002800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Чүти (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 612 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,7%).
# Шумшеваш

Шумшеваш (чуаш. Шӗмшӗш, рус. Шумшеваши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Шумшеваш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шумшеваш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 241 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ишле (Урнар районы)

Ишле (чуаш. Ишлӗ, рус. Ишлей) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Ишле (Урнар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ишле (Урнар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 92 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Тюмбеки

Тюмбеки (чуаш. Тӗмпек, рус. Тюмбеки) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Тюмбеки
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тюмбеки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 92 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Мачакнуры

Мачакнуры (таулы чирм. Мачакнуры, рус. Когоныр) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Мачакнуры
## Сәгать поясы

Мачакнуры Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мачакнуры
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,1%), урыслар (10,9%).
# Тоскаево

Тоскаево (чуаш. Тускел, рус. Тоскаево ) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.

# Тоскаево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 490 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,78%).
# Малиновка (Кызыл Чутай районы)

Малиновка (Кызыл Чутай районы) (чуаш. Сунтал, рус. Малиновка ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429051. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226810003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100003700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Малиновка (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 32 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Верх-Ушут

Верх-Ушут (чирм. Старсела, рус. Верх-Ушут) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Верх-Ушут
## Сәгать поясы

Верх-Ушут Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Верх-Ушут
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).