yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Борщевка (Иста кушылдыгы)

Борщевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иста елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Борщевка (Иста кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100212110000018551
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001855
* Бассейн коды — 09.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ядернә

Ядернә — (рус. Ядрин, тау мари телендә Йӓдӹрнӓ, болын мари телендә Ядырна, чуаш. Етĕрне) — Чуашиянең төньяк-көнбатышында урнашкан шәһәр (1781 елдан), Ядернә районының административ үзәге.
Халык саны — 9 614 кеше (2010).

# Ядернә
## География

Шәһәр Сыры елганың ярында, Чабаксардан 77 километр ераклыкта урнаша. Шәһәр янында М7 «Идел» (Мәскәү — Уфа) мәгистрәле уза. Иң якындагы тимер юл станциясе — Шөмерлә (59 км).

# Ядернә
## Тарих

Ядернә 1590 елда нигезләнә.
Халык этимология буенча, «Ядрин» исеме «ядро» (ядрә) сүзеннән чыккан, ләкин бу версия дөрес түгел. Хәзерге этимология шәһәрнең исемне Етĕрне/Едьрне (шәһәр барлыкка килгән җирнең хуҗасы) исеменнән чыккан, яки Етерне чуаш авылы белән (бигрәк ихтимал версиясе) бәйли.
Ядернәнең беренче яшәүчеләр тупчылар, укчылар һәм башка хәрби хезмәткәрләре булган.
1781 елда Ядернә бер үк исемдәге өязенең үзәге була һәм шәһәр статусын ала.
1791 елда кече (1804 елдан — өяз училищесы) халык училищесы ачыла, 1817 елда училище каршында китапханә ачыла.
1927 елдан — Ядернә районының административ үзәге.

# Ядернә
## Халык

| 1840 | 1897 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 1 989 | 2 454 | 6 273 | 6 821 | 7 304 | 10 149 | 10 573 | 9 614 |
Милли состав: чуашлар — 66,6%, руслар — 31,2%.

# Ядернә
## Икътисад

Акционерлар җәмгыятьләре: "Ядринский промкомбинат", "Ядринский пищекомбинат", "Ядринмолоко". Спирт заводы, ит эшкәртү предприятиесе, машзавод.
Ядернә янында Чуаш ат заводы урнаша.
Балчык чыганаклары бар.

# Ядернә
## Шәхесләр

* Глеб Абакумов (1930), галим.
# Эрдвег

Эрдвег — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Эрдвег
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Эрдвег
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 36,06 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 метр биеклектә урнашкан.
# Пьюбега

Пьюбега — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Мантуя провинциясе составына керә.

# Пьюбега
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 40 метр биеклектә урнашкан. Казалольдо, Черезара, Гацольдо-дельй-ипполити, Редондеско, Азола һәм Мариана-Мантована коммуналары белән чиктәш.
# Улла (кратер)

Улла (лат. Ulla) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10,4 километр озынлыкта булган кратеры.

# Улла (кратер)
## Исеме

Улла кратеры швед хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Сан Җузто ди Бранколи (Лука)

Сан Җузто ди Бранколи — Италиянең Тоскана төбәге Лукка өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җузто ди Бранколи (Лука)
## Географиясе

Сан Җузто ди Бранколи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Җузто ди Бранколи (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ядера

Ядера — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Мирешу-Маре (коммуна) коммунасына карый.

# Ядера
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Альберт Кәримов

Альберт Әнвәр улы Кәримов (1976 елның 23 гыйнвары, Казан, РСФСР, СССР) — дәүләт эшлеклесе, Татарстанның атказанган икътисадчысы (2014), ТР сәнәгать һәм сәүдә министры (2015-2020). ТР вице-премьеры – ТР сәнәгать һәм сәүдә министры (2020-2024). Икътисад фәннәре кандидаты. 2022 елның 16 маеннан ― Россия Федерациясенең сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары.

# Альберт Кәримов
## Тормыш юлы

Альберт Кәримов 1976 елның 23 гыйнварында Казан шәһәрендә туа. Әтисе — Әнвәр Зәки Улы Кәримов — Татарстан Республикасы Икътисад һәм сәнәгать министрының беренче урынбасары. Казанның 42 нче урта мәктәбен тәмамлагач Казан дәүләт финанс-икътисад институтына укырга керә. 1997 елда «Икътисад теориясе, икътисадчы» белгечлеге буенча институтны тәмамлый, 2000 елда институт аспирантурасын тәмамлый.
1996—1999 елларда «"ТДТ-Инвест" инвестиция компаниясе» ҖЧҖ вексель әйләнеше төркеме җитәкчесе, башкарма директоры, генераль директоры.
2000 елда «Татарстан Республикасы Машина төзелеше предприятиеләре мисалында машина төзелеше предприятиеләре белән идарә итү системасын реформалау» темасына кандидатлык диссертациясен яклый.
2001 елда Татарстан Республикасы Премьер-министрының беренче урынбасары ярдәмчесе була. 2002 елда, Министрлар Кабинеты инициативасы буенча ТР Эшмәкәрлекне үстерү агентлыгы төзелә, Альберт Кәримов генераль директор урынбасары итеп билгеләнә. 2004 елдан «"Идея" инвестиция-җитештерү технопаркы» ААҖнең икътисад һәм финанс директоры, идарә рәисенең беренче урынбасары, 2006 елдан «"Идея Капитал" идарәче компаниясе» ААҖ генераль директоры, 2010 елдан Күзәтүчелек советы рәисе. 2010 елның сентябреннән «Химград» ААҖ директорлар советы рәисе. 2009 елда Оксфорд университетының МВА программасын тәмамлый.
2015 елның 22 ноябрендә Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов Альберт Кәримовны Татарстан Республикасы премьер-министры урынбасары — Татарстан Республикасы сәнәгать һәм сәүдә министры вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләп кую турындагы указга кул куя.
2022 елның 16 маеннан ― Россия Федерациясенең сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары.

# Альберт Кәримов
## Бүләкләр

* 2014 — «Татарстан Республикасының атказанган икътисадчысы» мактаулы исеме;
* 2018 — «Фидакарь хезмәт өчен» Татарстан Республикасы медале;
* 2020 — Татарстан Республикасы Президентының рәхмәт хаты.
# Селекша

Селекша — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нерль елгасының уң ярына тамагыннан 159 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 68 км.

# Селекша
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нерль башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшанан Волгага кушылганга кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300812110000032364
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003236
* Бассейн коды — 09.01.03.008
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# HD27463

HD27463 — Челтәр йолдызлыгында урнашкан ApEuCr(Sr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,366 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# IC 463

IC 463 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 463
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 463 буларак та сурәтләнә.
# Шляси-Липно

Шляси-Липно — Польшаның Подлясье воеводалыгы Рутки гминасында урнашкан авыл.

# Шляси-Липно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ниф (Фетһие)

Ниф (төр. Nif) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Фетһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Флакур

Флакур (фр. Flacourt) — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
# Бехербах-бай-Кирн

Бехербах-бай-Кирн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Бехербах-бай-Кирн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,41 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан.
# Торнеш

Торнеш (алман. Tornesch) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Торнеш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,61 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 метр биеклектә урнашкан.
# Стационе Вале ди Мадалони (Казерта)

Стационе Вале ди Мадалони — Италиянең Кампания төбәге Валле-ди-Маддалони өязендә урнашкан торак пункт.

# Стационе Вале ди Мадалони (Казерта)
## Географиясе

Стационе Вале ди Мадалони Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Стационе Вале ди Мадалони (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 623

NGC 623 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 623
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)

Иске Балыклы (рус. Старая Балыкла) — Россиянең Самара өлкәсенең Камышлы районындагы татар авылы. Балыклы авыл җирлеге составына керә.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Географиясе

Авыл Самара өлкәсенең төньяк-көнчыгыш өлешендә, Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгы, урман-дала зонасында, Тиләгәзе елгасы ярында, район үзәге Камышлыдан көньякка таба якынча 13 километр ераклыкта урнашкан (туры сызык буенча). Диңгез өстеннән 96 метр биеклектә урнашкан.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Географиясе
### Климат

Климат уртача континенталь. Һаваның уртача еллык температурасы 3,1 °C. Иң җылы айның (июль) һава температурасы 19,2 °C (абсолют максимум 37 °C); иң салкын (гыйнвар) -13,3 °C (абсолют минимум -46 °C). Еллык уртача явым-төшем 430 мм, аларның күбесе җылы вакытка туры килә. Кар каплавы 163 көн дәвам итә.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Тарихы

Авылны 1733 елда, Казан губернасының Арча өязе Балыклы авылы кешеләре нигезли. Шул ук вакытта, авылга Иделнең уң ярыннан мишәрләр күпләп күченә, соңрак казан татарлары йогынтысында «казанлашалар». 1859 елда авылда 143 йортта 974 кеше яшәгән.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Халык саны
### Милли составы

2002 елгы җанисәп нәтиҗәләре буенча татарлар халыкның милли структурасында 658 кешенең 98% тәшкил иткән. 2010 елда авылда 599 кеше яшәгән.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Дин

Авылда бер мәчет бар.

# Иске Балыклы (Самар өлкәсе)
## Мәдәният

Иске Балыклы авылында мәдәният йорты, аның каршында «Кояшкай» балалар вокаль ансамбле эшли.
# Руликувка

Руликувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Мирче гминаcында урнашкан авыл.

# Руликувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Җулио (Асти)

Сан Җулио — Италиянең Пьемонт төбәге Сан-Дамьяно-д'Асти өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җулио (Асти)
## Географиясе

Сан Җулио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җулио (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Балье-су-Шатийон

Балье-су-Шатийон (фр. Baslieux-sous-Châtillon) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Дембно (Пильский повяты)

һәм
Дембно — Польшаның Великопольское воеводалыгы Лобженица гминасында урнашкан авыл.

# Дембно (Пильский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Атлети Ацури д'Италия (Горица)

Атлети Ацури д'Италия — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Медеа өязендә урнашкан торак пункт.

# Атлети Ацури д'Италия (Горица)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Таммику (Һаапсалу)

Таммику (эст. Tammiku) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
# Атри

Атри — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Терамо провинциясе составына керә.

# Атри
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 442 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Челлино-Аттаназьо, Эличе, Морро-д'Оро, Пинето, Сильви, Кастиленти, Читта-Сант'Анджело, Монтефино, Нотареско һәм Розето-дельи-Абруцци коммуналары белән чиктәш.
# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы

Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы, шулай ук Еврей автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы (идиш. לעגיסלאַטיווע אַסעמבלי פון די אידישע אַוטאָנאָמאָוס קאנט, рус. Законодательное собрание Еврейской автономной области) ― Россия Федерациясе субъекты Яһүд автономияле өлкәсенең бер палаталы дәүләт хакимияте органы, өлкәнең даими эшләүче югары һәм бердәнбер закон чыгару хакимият органы булып тора.
Россия Федерациясе Конституциясенең 104нче маддәсенең 1нче өлеше нигезендә, закон чыгару инициативасы хокукына ия.

# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы
## Фракцияләр
### 7 чакырылыш (2021—2026)

| Фракция | Җитәкче | Сан |
| Бердәм Россия | Акимов Антон Сергеевич | 14 |
| ЛДПР | Гладких Василий Николаевич | 1 |
| Гадел Россия | Дудин Владимир Николаевич | 1 |
| КПРФ | Фишман Владимир Ефимович | 2 |

# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы
## Фракцияләр
### Комитетлар

* Социаль-икътисади сәясәт комитеты
* Бюджет һәм салымнар мәсьәләләре буенча комитет
* Законнар чыгару, хокукый сәясәт һәм җирле үзидарә мәсьәләләре комитеты
* Аграр сәясәт һәм табигатьтән файдалану мәсьәләләре комитеты
* Массакүләм мәгълүмат чаралары белән элемтәләр, регламент һәм депутат этикасы комитеты

# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы
## Фракцияләр
### Рәисләр

* 1992―1994 ― Скачков Александр Афанасьевич
* 1994―2001 ― Вавилов Станислав Владимирович
* 2001―2016 ― Тихомиров Анатолий Федорович
* 2016―2021 ― Павлова Любовь Алексеевна
* 2021 ― х. в. ― Бойко Роман Степанович

# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы
## Иҗтимагый палата

Иҗтимагый палата ― консультатив орган, Яһүд автономияле өлкәсенең №187-ОЗ 26.11.2012 «Яһүд автономияле өлкәсенең Иҗтимагый палатасы турында» Законы белән көйләнә. Әгъзаларның гомуми саны 24, вәкаләтләре 3 ел. Иҗтимагый палата губернатордан 12 кеше һәм коммерцияле булмаган оешмалардан 12 кеше пропорциональ рәвештә сайлана. 1нче состав (2013―2016); 2 нче состав (2016―2018).

# Яһүд автономияле өлкәсенең Закон чыгару җыелышы
## Федерация Советында вәкиллек

* 1994―1996 ― Антонов Генадий Алексеевич
* 1996―2007 ― Вавилов Станислав Владимирович
* 2007―2009 ― Листов Борис Павлович
* 2009 ― х. в. ― Джабаров Владимир Михайлович ― Федерация Советының халыкара эшләр комитеты рәисенең беренче урынбасары.
# Данаҗылы (Имамоглу)

Данаҗылы (төр. Danacılı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Имамоглу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дмитрий Брыскаев

Дмитрий Титович Брыскаев (1915 елның 4 августы - 1992 елның 29 апреле) - Якут автономияле совет социалистик республикасының мактаулы табибы (1957). Бөек Ватан сугышы катнашучысы.

# Дмитрий Брыскаев
## Биография

Дмитрий Титович Брыскаев 1915 елның 4 августында хәзерге Якутиянең Чурапчы олысы Мырылы авылында крестьян гаиләсендә туган. 1926 елдан 1932 елга кадәр Чурапчы мәктәбендә укый; 1935 елда якут фельдшер-акушерлык мәктәбен тәмамлый, шуннан соң Томск районы хастаханәдә дәвалаучы табиб, соңрак район сәламәтлек саклау бүлеге мөдире булып эшли.
1938 елда ул Киев медицина институтына укырга керә, 1941 елда Бөек Ватан сугышы башлану сәбәпле Казанга эвакуацияләнә. Эвакуацияләнү алдыннан өченче курс студенты Дмитрий Брыскаев шартлау корбаннарына медицина ярдәме күрсәтә, шәһәрне ныгытуда катнаша.
1942 елның октябрендә Казан медицина институтында медицина дипломы алгач, һәм соңрак Мәскәүдә хәрби әзерлек курслары үткәннән соң, Брыскаев 1067нче номерлы полкның өлкән табибы була. Хәрби табиб 1943 елның язында Курск янында хәрби чукындырылу үтә. 4 ноябрь көнне Днепрның уң ярында, Киевтан 30 км ераклыкта Брыскаев яралана һәм Нежин шәһәре хастаханәсенә җибәрелә. Сәламәтләнгәч, аны 1356нчы номерлы полкка билгелиләр. Үзенең хезмәттәшләре белән Венгрия, Чехословакия, Польша, Краковка кадәр барып җитә. 1945 елның гыйнварында ул 985нче номерлы 226нчы мылтык дивизиясе составына күчерелә. Җиңү көнен Прагадан ерак булмаган җирдә каршы ала.
Сугыш азагында Дмитрий Титович Көнчыгыш Пруссиянең Циттау шәһәренә җибәрелә. 1946 елның гыйнварында аны Хабаровскка җибәрәләр. 1947 елның гыйнварында ул хәрби хезмәтен тәмамлый, февраль аенда Якутиягә әйләнеп кайта .
Туган ягына кайткач, ул Республика хастаханәсенең хирургия бүлегендә стажировка үтә, Чурапчин олысы, Хангаласский улусы, Якутиянең Алексеевский районнары хастаханәләрендә баш табиб булып эшли һәм хирургия хезмәтенең үсешенә зур өлеш кертә. Пенсиягә чыккач, ул акупунктура техникасын үзләштерә һәм Республика спорт диспансерында акупунктурист булып эшләвен дәвам итә .
1956-нчы елда ул Кремльдә бөтендөнья союзы сәламәтлек саклау конференциясендә делегат була, төбәктә беренчеләрдән булып Якут автономияле совет социалистик республикасының мактаулы докторы исемен ала (1957) .
Ул 1992 елның 29 апрелендә Якутскта үлә .

# Дмитрий Брыскаев
## Шәхси тормышы

Атасы Тит Брыскаев иртә үлеп китә, әнисе Ульяна Дмитриевна терлек асрау һәм ашлык үстерү белән шөгыльләнә, яшь Дмитрий белән Аннаны һәм уналты яшьлек Марияне берүзе тәрбияли .
Дмитрий Титович булачак хатыны Варвара (Берта) Адалбертовна Елончик белән Мукачевоның Транскарпатия шәһәрендә таныша, анда аның полкы 1945 елның язында туктый. Грек католик чиркәвендә өйләнешәләр, аннан соң табиб кабат фронтка китә һәм 1947-нче елда, демобилизациядән соң, яшь хатынын алып, кечкенә ватанына алып кайтып китә .
# Лас Крусес де Какаватепек (Акапулко де Хуарез)

Лас Крусес де Какаватепек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Акапулько-де-Хуарес муниципалитеты составына керә.

# Лас Крусес де Какаватепек (Акапулко де Хуарез)
## Географиясе

Лас Крусес де Какаватепек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Крусес де Какаватепек (Акапулко де Хуарез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Крусес де Какаватепек (Акапулко де Хуарез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ос-Марсийон

Ос-Марсийон (фр. Os-Marsillon) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее

* Мәдәният порталы
«Халыклар дуслыгы» туган як тарихы музее (рус. Краеведческий музей «Дружба народов») — Татарстанның Балтач районы Чепья авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Төбәк тарихы һәм милләтләр мәдәнияте үсеше белән таныштыра.

# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее
## Филиалы

* Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары (Шода)

# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее
## Тарих

1965 елның 1 маенда нигез салына. 1967 елның 24 маенда «мәктәп музее» булып ачыла. 1977 елдан — «халык музее». Музейга нигез салучы — тарих укытучысы, Чепья мәктәбе директоры Гарифҗан Гали улы Галиев (1927―2023), ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1987). 1982 елдан — «Халыклар дуслыгы» туган як тарихы музее». 1989 елга хәтле җәмәгать башлангычында эшли, 1989 елның маеннан — ТР милли музее филиалы. 2006 елның декабреннән — муниципаль мәдәният оешмасы.

# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее
## Бина

ТАССР мәгариф министры (1958-1976) Мирза Мәхмүтов башлангычы белән 1979—1981 елларда авыл үзәгендә музей өчен махсус ике катлы бина төзелгән.

# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее
## Экспонатлар

Мәйданы — 441 кв. м. 9 экспозиция-күргәзмә залы бар. Музей фондларында 20 меңнән артык экспонат, шул исәптән, палеонтология, археология тупланмалары һәм табигый фонд саклана. Экспозициядә мамонт казык теше (Шушма ярында табылган, озынлыгы — 2 м, авырлыгы — 137 кг), ук очлары, борынгы кешеләрнең сөңгеләре, таш чүкеч һәм балталар урын алган. Экспонатлар арасында — Емельян Пугачев җитәкчелегендәге крестьяннар күтәрелеше (XVIII гасыр) вакытындагы авыр тимер кистән. Экспозициядә XIX гасыр Тула самоварлары, 1820 елда Согуд Гарәбстаныннан кайткан, сары тимердән ясалган комган, XIX гасыр Швейцария сәгате һ. б. бар. «Сәүдәгәр Мортаза Мулюковның сату лавкасы» интерьеры XIX гасыр ахыры — ХХ гасыр башын искә төшерә.
Төбәк аркылы үткән Себер тракты белән бәйле бүлектә кул богавы, XIX гасыр богавы, 1905—1907 еллар грузин сәяси сөргеннәренең торак күренеше бар. Ватандашлар һәм Бөек Ватан сугышлары турында, Балтач районында туган Советлар Берлеге Каһарманнары турында мәгълүмат тупланган. Этнография комплексы татарлар, руслар, удмуртлар, марилар һ. б. халыкларның мәдәниятен һәм яшәешен яктырта. Корал тупланмасы районда төрле елларда табылган XVIII—ХХ гасыр корал үрнәкләре белән таныштыра. Дөньяның 38 телендә язылган 13 томлык бәяләмә китабы бар.

# Чепья «Халыклар дуслыгы» музее
## Экскурсияләр

* Төбәктә археологик казу эшләре
* Төбәк Беренче рус инкыйлабы елларында
* Төбәк Бөек Ватан сугышы елларында
* Төбәк табигате һәм хайваннар дөньясы
* Төбәкнең XIX-XXI гасырлар тарихы
* Төбәктә авыл хуҗалыгы
# Виктор Баранов

Виктор Баранов (рус. Баранов, Виктор Кириллович) (11 июнь 1901, Шереметьевка авылы, Сызран өязе, Сембер губернасы, хәзер Сызрань районы, Самара өлкәсе — 1970 елның 26 июле , Днепропетровск) — совет хәрби эшлеклесе, генерал-лейтенант (1943 елның 15 сентябре). Советлар Берлеге каһарманы (1945 елның 29 мае).

# Виктор Баранов
## Башлангыч биографиясе

Виктор Баранов 1901 елның 11 июнендә бугенге көндә Самара өлкәсенең Сызрань районы Шереметьевка авылында крестьян гаиләсендә туа. Өч сыйныфны тәмамлаганнан соң Үзбәкстанда мамык чистарту заводында эшли.

# Виктор Баранов
## Хәрби хезмәт
### Гражданнар сугышы

1918 елның мартында ЭККА сафларына алына, шуннан соң Жлобинский полкының Кызыл армиячесе һәм Оренбург җыелма полкының 1 нче взвод командиры Көньяк Уралда генерал А.И. Дутов җитәкчелегендәге гаскәрләргә каршы, ә аннары Урта Азиядә басмачларга һәм инглиз интервентларына каршы сугышларда катнаша. 1918 елда контузия ала.
# (8766) Niger

(8766) Niger (лат. Niger) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8766) Niger
## Тарихы

1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1304 T-2» саналган.
# Дассель

Дассель — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Дассель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 113,24 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 160 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вальмала

Вальмала — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.

# Вальмала
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Дмитрий Богомолов (1909)

Дмитри Богомолов (Дмитри Васил улы Богомолов, 5 март 1909(1909-03-05), Краснодар, Кубан өлкәсе, Россия империясе — 28 гыйнвар 1961(1961-01-28) (51 яшь), Уфа, РСФСР, БАССР, СССР) — туфраклар белгече, агроном, аның җитәкчелегендә Башкортстанның туфрагын комплекслы тикшерү үткәрелә, БАССРның беренче җыелма туфрак харитасы төзелә.