yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Березовая Роща (Свердловск өлкәсе)

Березовая Роща (рус. Березовая Роща) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.

# Березовая Роща (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Березовая Роща (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), татарлар (8%).
# Шагыйрислам

Шагыйрислам (Шагирислам) — Красноярск краенең Пировски районында урнашкан торак пункт.

# Шагыйрислам
## Сәгать поясы

Шагыйрислам Красноярск вакыты (Krasnoyarsk Time Zone, KRAT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +7:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +4 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+4 итеп күрсәтелә.

# Шагыйрислам
## Тарих

1911 елда нигезләнгән.
Октябрь инкыйлабына кадәр Енисей губернасының Енисейск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Красноярск бүлгесендә, 1930-1934 елларда — Көнчыгыш Себер краенда, 1934 елдан — Красноярск краенда.

# Шагыйрислам
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 100%.

# Шагыйрислам
## Урамнар

* Урман ур. (рус. Лесная ул.)
# Вест-Пивайн (Оклахома)

Вест-Пивайн — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вест-Пивайн (Оклахома)
## Географиясе

Вест-Пивайн халык санын алу урыны мәйданы — 20,3 км², 20,347703 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (9580) Таруми

(9580) Таруми (лат. Tarumi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9580) Таруми
## Тарихы

1989 елның 4 октябрендә Т. Номура, К. Каваниси тарафыннан Minami-Oda обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TB11» саналган.
# Острувек (Турецкий повяты)

һәм
Острувек — Польшаның Великопольское воеводалыгы Добра гминасында урнашкан авыл.

# Острувек (Турецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аляксандравка (Чэрвеньский районы)

Аляксандравка (белар. Аляксандраўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Чэрвеньский районында урнашкан авыл.

# Аляксандравка (Чэрвеньский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Лостанж

Лостанж (фр. Lostanges) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Шаһзадә

Шаһзадә (фар. شاهزاده) шаһ баласыдыр.
# Золотица (Кова кушылдыгы)

Золотица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кова елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Золотица (Кова кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300412103000033379
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003337
* Бассейн коды — 03.02.03.004
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гөменич (Ивринди)

һәм
Гөменич (төр. Gömeniç) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Спиртлар

Спиртлар (лат. spiritus — ис) — водороды гидроксил группасына (−OH) алмаштырылган органик кушылмалар.
Туендырылган (алкогольләр), туендырылмаган (феноллар), күмер тудыргыч атомнарының ароматик боҗрасындагы (феноллар) молекулаларында 1 яки берничә гидроксил (OH) төркемле углеводород чыгарылмалары була. Күмер тудыргыч һәм водородка бай матдә буларак, спиртлар кабызгач җылылык чыгарып яналар.
Спиртлар өчен ИЮПАК номенклатурасы буенча (метанол, этанол һ.б.), тривиаль (метил спирты — агач, этиллы шәраб һ.б.) һәм рациональ (карбинолның гомологик рәт чыгарылмалары) атамалар кулланыла. Спиртлар дип шулай ук традиция буенча кайсыбер даруларны (бор, салицил, кәмфәрә спиртлары – алары бор, салицил кислоталарының, кәмфәрәнең этиллы спиртлар эретмәләре; нишатыр спиртлар — аммиакның судагы эретмәсе) атыйлар. Үсемлекләрдә табигый спиртлар очрый. ОН төркемнәр саны буенча бер (алкогольләр, беренчел, икенчел, өченчел булуы мөмкин), ике (гликольләр), өч (гөлсирин), күп атомлы; углеводород радикалының төре буенча — алифатик (этил спирты), алициклик (циклогексанол), май ароматик (бензил спирты), гетероциклик спиртлар аералар. Спиртлар — сыекчалар яки каты матдәләр, күп органик эреткечләрдә яхшы эри. Бер атомлы (C₁—C₃), гликольләр (C₇ кадәр), гөлсирин су белән чиксез катнаша; югары спиртлар суда эреми. Су, кайсыбер органик берләшмәләр белән азеотроп кушылмалар, селтеле металлар белән — алкоголятлар, аммиак белән — аминнар, көчле минераль кислоталар белән — ул кислоталарның эфирлары яки гади эфирлар, карбон кислоталары белән катлаулы эфирлар барлыкка китерә. Беренчел спиртлар йомшак шартларда альдегидларга, карбон кислоталарына, икенчелләре — кетоннарга окислана, өченчелләре — окислануга тотрыклы. спиртлар эфирлар яки олефиннар барлыкка китереп дегидратлауга чагыштырмача җиңел дучар ителә, углеводородларга әйләнеп кайтарылалар. Алифатик спиртлар (С₁—С₃) характерлы алкоголь исле, (С₃—С₅) — татлы тынчу, арилалифатик спиртлар — җиләк-җимеш исенә ия; югары алифатик иссез спиртлар, түбән алифатик спиртлар — җиңелчә наркотик йогынты ясый. Олефиннарны катализаторлар булганда гидратациялап, карбониллы берләшмәләрне кайтарып, алкилгалогенидларны, катлаулы эфирларны гидролизлап, күмер тудыргыч окисен гидридлап алалар; этил һәм башка кайсыбер спиртлар табигый шикәрләрне фементатив әчетү юлы белән алалар. Эреткечләр, органик кушылмалар синтезлауда ярым продуктлар, мотор ягулыгы итеп, синтетик буяулар, синтетик сүсләр, пластмассалар, лак-буяу материаллары, синтетик юу чаралары, пластификаторлар, мономерлар җитештерүдә, азык-төлек сәнәгатендә кулланалар. Идел-Урал төбәгендә азык-төлек чималыннан этил спиртлар җитештерү XVIII гасыр урталарында шәраб куу заводларында башлана.
# Вьенн-ан-Валь

Вьенн-ан-Валь (фр. Vienne-en-Val) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Бозчалы (Бисмил)

Бозчалы (төр. Bozçalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бровина (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

һәм
Бровина — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Козлово гминасында урнашкан авыл.

# Бровина (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пудлинговый

Пудлинговый (рус. Пуксинка) — Свердловск өлкәсенең Красноуфимск шәһәр округы составына керүче авыл.

# Пудлинговый
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Пудлинговый
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# Сан Игнасио де Алварез (Пенхамо)

Сан Игнасио де Алварез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Пенхамо муниципалитеты составына керә.

# Сан Игнасио де Алварез (Пенхамо)
## Географиясе

Сан Игнасио де Алварез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Игнасио де Алварез (Пенхамо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Игнасио де Алварез (Пенхамо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Грабово (Кольненский повяты)

Грабово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Грабово гминасында урнашкан авыл.

# Грабово (Кольненский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (18933) 2000 QW36

(18933) 2000 QW36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18933) 2000 QW36
## Тарихы

2000 елның 24 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QW36» саналган.
# Тум

Тум яки Томск (рус. Томск) — Россиядәге шәһәр, Тум өлкәсенең административ үзәге. Көнбатыш Себернең көнчыгышында, Том елгасының ярларында урнашкан. Шәһәрдә елга порты, тимер юл станциясе, аэропорт бар.
2018 ел җанисәбе буенча шәһәрдә 574 002 кеше яши.
Тум 1604 елда барлыкка килгән. 1804—1925 елларда Томск губернасы үзәге. Шәһәр 19 гасырның 30-еллары охиридан, Тум вә Янәсәй губерналарында алтынны күпләп чыгара башлавы сәбәпле, Себернең мөһим сәүдә, кәсепчелек вә транзит үзәгенә әверелгән. Томскида 1880 елда Россиянең Азия өлешендә беренче университет, 1896 елда Себердә беренче югары техника уку йорты — технология институты ачылган. Патша Россиясе дәверендә сөрген урыны булган.
Томскида машиналар төзү һәм метал эшкәртү (җиһазлар төзү, электротехника сәнәгате, муентерәкләр (подшипниклар), әсбаплар һ.б.), химия, агач эшкәртү, азык-төлек, җиңел сәнәгатьләре үсеш алганнар. Төзелеш материаллары ширкәтләре бар. Шәһәрдә РФА Себер бүлекчәсенең гыйльми үзәге; 7 югары уку йорты (шул исәптән, Томск дәүләт университеты), 10 театр, музейлар (шул исәптән, Томск университеты музее), Ботаника бакчасы бар. Мигъмарият һәйкәлләре: Воскресение чиркәве (18 гасыр азагы — 19 гасыр башы), сәүдә рәтләре (18—19 гасырлар) сакланган.
2020 елның 2 июленнән — «Хезмәт даны шәһәре».

# Тум
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар — 91,7%, татарлар — 1,7%, украиннар — 1,0%.

# Тум
## Истәлекле урыннары

* Ак мәчет
* Кызыл мәчет

# Тум
## Эчке бүленеш

Шәһәр 4 районга бүленә:
* Киров районы
* Совет районы
* Ленин районы
* Октябрь районы

# Тум
## Шәһәрдә туган күренекле кешеләр
#### Татарлар

* Галия Измайлова (1923-2010), балет биючесе, ССРБ халык артисты (1962).
* Рәис Бохараев (1929-2009), КДУ профессоры.
* Роза Исмәгыйлева (1928), Африка белгече.

# Тум
## Татар матбугаты

* Себер юксыллары
* Тум сүзе
* Чулпан
# Фәрһад Бәхтияри

Фәрһад Бәхтияри (Фәрһад Фәрит улы Бәхтияри, рус. Фархад Фаритович Бахтияри; 15.10.1997; Казан, Татарстан) — композитор, музыка белгече, пианист, хор җырчысы, Россия Композиторлар берлеге әгъзасы (2023), журналист, татар телле Викимедиа проектлары катнашучысы, Татар Википедиясе кулланучысы һәм экс-идарәчесе.

# Фәрһад Бәхтияри
## Тәрҗемәи хәле

Фәрһад Бәхтияри 1997 елда Казанда татар гаиләсендә туган. Балачактан ук татар музыкасын бик яратып тыңлый. Беренче әсәрләренең берсе булып Рина Зарипова текстына язылган «Болында» (2006) җыры тора. «Фортепиано» һәм «хор» белгечлекләре буенча Казанда музыка мәктәбен тәмамлый.
2013 елда И. В. Әүхәдиев исемендәге Казан музыка көллиятенең «музыка теориясе» бүлегенә укырга керә. Көллияттә укыган елларында композиция дәресләрен Эльмир Низамовтан ала, композитор Светлана Зорюкова белән даими киңәшләшә. Н. В. Корчагина классында язылган диплом эшендә Е. И. Подгайцның хор әсәрләрен өйрәнә, аерым алганда, «Күрәзәче рух» (Вещая душа) концертын өйрәнә, бу шул чор әсәрләренә тәэсир итә: 2015—2016 елларда 5 a capella хорлары языла.
2016 елда Казан музыка көллиятен кызыл дипломга тәмамлый һәм Мәскәү консерваториясенең тарих-теория факультетына укырга керә. Төрле елларда С. В. Голубков, В. Г. Тарнопольский, Ю. С. Каспаров һәм О. Е. Бочихина сыйныфларында композиция өйрәнә. 2022 елда Мәскәү консерваториясенең фәнни-композиторлык факультетын М. И. Каратыгина классы буенча тәмамлый.
2017—2018 елларда РФ инженер гаскәрләренең Хәрби хорында хезмәт үтә, ул хәрби-патриотик композицияләрне генә түгел, ә П. Г. Чесноков, С. В. Рахманинов, А. Д. Кастальский, Д. С. Бортнянский, А. И. Киселев, Ф. Лист һ. б. композиторларның музыка әсәрләрен дә башкара. Хәрби хезмәтне тәмамлагач, дөнья музыкаль мәдәниятләре белән мавыга. Шулай итеп, фарсы, монгол музыкаль традицияләре йогынтысы астында язылган әсәрләр барлыкка килә, мәсәлән, Ğibadätxanädä, Ozın һәм башкалар.
2022 елда Мәскәү консерваториясе аспирантурасына М. И. Каратыгина һәм Ю. С. Каспаров сыйныфларына укырга керә. Иҗади һәм фәнни кызыксынулар үзәгендә татарларның һәм башкортларның вокаль һәм вокаль-инструменталь традицияләре һәм аларны заманча музыка шартларында тормышка ашыру тора.
Фәрһад Бәхтияри музыкасы берничә тапкыр Мәскәү консерваториясенең Кече, Рахманинов, Мясковский заллары, Петербург капелласының Кече залында, Алтай Республикасы Милли театры сәхнәсендә, Мәскәү космонавтика музеенда, Казан музыка көллиятенең зур һәм камера залларында һ. б. залларда яңгырый.

# Фәрһад Бәхтияри
## Гаиләсе

Дәү әнисе Рина Зарипова — «Татарстан яшьләре» газетасының 1973—2002 елларда хатлар бүлеген җитәкләгән журналист, укытучы, тәрҗемәче, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1995), «Бәллүр каләм» журналистлар бәйгесенең лауреаты (2001).
# Старий Град (Кршко)

Старий Град — Словениянең Кршко (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Старий Град (Кршко)
## Географиясе

Мәйданы — 0,41 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 181 метр биеклектә урнашкан.
# Роберт Сесил

Роберт Сесил (ингл. Robert Cecil; тулы исеме Эдгар Олджернон Роберт Гэскойн Сесил (виконт Сесил-оф-Челвуд); 14 сентябрь 1864 ел, Лондон – 24 ноябрь 1958 ел, Көнбатыш Суссекс) – британияле юрист, парламент, җәмгыять һәм дәүләт эшлеклесе, Милләтләр Лигасының актив хезмәткәре һәм идеологы, 1937 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.

# Роберт Сесил
## Биография

Роберт Сесил Лондонда туа. Ул лорд Роберт Гаскойн-Сесилның һәм барон Олдерсонның кызы Джорджинаның гаиләсендә өченче була.

# Роберт Сесил
## Кайбер фактлар

* Сесил 1946 елда Милләтләр Лигасының иң соңгы утырышында катнаша.
* Ул Лигада эшчәнлеге турында «Бар юлым» дигән автобиография авторы.
* Роберт Сесил Берләшкән Милләтләр Ассоциациясенең гомерлек мактаулы президенты итеп сайланыла.
[[Төркем:юрист тәмамланмаган мәкаләләр]]
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kindred Britainhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886https://wikidata.org/wiki/Track:P3051
# (20381) 1998 KX47

(20381) 1998 KX47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20381) 1998 KX47
## Тарихы

1998 елның 22 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KX47» саналган.
# Шеннон (Төньяк Каролина)

Шеннон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шеннон (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шеннон халык санын алу урыны мәйданы — 2,645781 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 61 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Подере Везковато (Перуҗа)

Подере Везковато — Италиянең Умбрия төбәге Перуҗа өязендә урнашкан торак пункт.

# Подере Везковато (Перуҗа)
## Географиясе

Подере Везковато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Подере Везковато (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беньи

Беньи (фр. Beugny) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Алычбел (Зара)

Алычбел (төр. Alıçbel) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мароне (Фрозиноне)

Мароне — Италиянең Лацио төбәге Арпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Мароне (Фрозиноне)
## Географиясе

Мароне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Мароне (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Воля-Зглобенска

Воля-Зглобенска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Богухвала гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Зглобенска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD7157

HD7157 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан B9V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,51 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# MAP3K7

MAP3K7 (ингл. Mitogen-activated protein kinase kinase kinase 7) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Селалмаз (Һарран)

Селалмаз (төр. Selalmaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вангельс

Вангельс (алман. Wangels) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Вангельс
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 67,12 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 56 метр биеклектә урнашкан.
# Санта-Клара-де-Аведильо

Санта-Клара-де-Аведильо (исп. Santa Clara de Avedillo) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санта-Клара-де-Аведильо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,81 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 778 метр биеклектә урнашкан.
# Савилөөви

Савилөөви (эст. Savilöövi) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Бат (Тренто)

Бат — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Каприана өязендә урнашкан торак пункт.

# Бат (Тренто)
## Географиясе

Бат Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бат (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Перакоп (Шкловский районы)

Перакоп (белар. Перакоп) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Перакоп (Шкловский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шкапово

Шкапово — Башкортстанның Бишбүләк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452043, ОКАТО коды — 80212842011.
# Плёмёр-Боду

Плёмёр-Боду (фр. Pleumeur-Bodou) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Перрос-Гирек кантонына карый.

# Плёмёр-Боду
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 26,71 км².
# Шёмберг (Гера)

Шёмберг (алман. Schömberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Шёмберг (Гера)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 350 метр биеклектә урнашкан.
# Пайн-Спрингс (Миннесота)

Пайн-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Пайн-Спрингс (Миннесота)
## Тарихы

Пайн-Спрингс шәһәре елда нигезләнгән.

# Пайн-Спрингс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,340326 км², 2,461999 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 298 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ринат Хәйров

Ринат Шамил улы Хәйров (1964 елның 22 июне, Әлмәт, Татарстан АССР, РСФСР, ССРБ) — Россия икътисадчысы, дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе. VI һәм VII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты, «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы, Дәүләт Думасының оборона комитеты әгъзасы.

# Ринат Хәйров
## Биография

Ринат Хәйров 1964 елның 22 июньдә Әлмәт шәһәрендә туа. 1983 елда «аппаратура көйләүче» белгечлеге буенча Әлмәттә 65 нче техник училищены тәмамлап, һөнәри белем ала. 1989 елда «финанслар һәм кредит» белгечлеге буенча В. В. Куйбышев исемендәге Казан финанс-икътисад институтын тәмамлый. 2004 елда П. А. Столыпин исемендәге Идел буе дәүләт хезмәте академиясендә «идарәнең хокукый тәэмин ителеше» белгечлеге буенча яңадан әзерлек уза. 2000 елда икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 1989—1992 елларда Татарстан Финанс министрлыгында өлкән салым ревизоры-инспектор вазыйфасында эшли. 1992—1997 елларда Татарстан Республикасы буенча дәүләт салым инспекциясендә өлкән дәүләт салым инспекторы була.
1997 елдан 1998 елга кадәр «"Татфондбанк" акционерлык инвестиция-коммерция банкы» ААҖдә идарә рәисе вазыйфасында эшли. 1998 елда Татарстан Республикасы хөкүмәтендә республика финанс министрының беренче урынбасары. 2004 елдан 2007 елга кадәр «Татфондбанк» ААҖдә идарә рәисе була. 2007 елдан 2010 елга кадәр Россия Оборона министрлыгында Россия Федерациясе оборона министры киңәшчесе булып эшли. 2010 елның июненнән декабренә кадәр — Татарстан бизнеска ярдәм итү институтында (ТИСБИ) икътисад кафедрасы доценты. 2010 елның декабреннән 2011 елның декабренә кадәр «Ростехнологии» дәүләт корпорациясенең «Радиоэлектрон технологияләр» концернында дәүләт оборона заказы һәм хәрби-техник хезмәттәшлек буенча генераль директорның беренче урынбасары вазыйфасында эшли.
2011 елның декабрендә Татарстан Республикасы буенча «Бердәм Россия» исемлекләре буенча Дәүләт Думасына сайлана, мандатларны бүлү нәтиҗәсендә, VI чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты итеп сайлана.
2016 елның сентябрендә 30 нчы номерлы бермандатлы сайлау округы буенча «Бердәм Россия» партиясеннән үз кандидатурасын тәкъдим итә, сайлаулар нәтиҗәсендә VII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты итеп сайлана.

# Ринат Хәйров
## Закон чыгару эшчәнлеге

2011 елдан 2019 елга кадәр, VI һәм VII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты вәкаләтләрен үтәү дәвамында, федераль законнар проектларына 303 закон чыгару инициативасы һәм төзәтмә авторы була.

# Ринат Хәйров
## Бүләкләр

* Почёт Ордены
* Россия салым хезмәтенең III рангтагы дәүләт киңәшчесенең класс чины.
# Алексей Платонов (1920)

Алексей Платонов (Алексей Трофим улы Платонов, 1 июнь 1920(1920-06-01), Раевка, Бәләбәй өязе, Уфа губернасы, РСФСР — 26 март 2012(2012-03-26) (91 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — рәссам, БАССРның атказанган рәссамы (1969), БАССР рәссамнар берлеге президиумы рәисе (1955-1957).
# Антипина

Антипина — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мотьма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Антипина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000025889
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002588
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Пузоль-Минервуа

Пузоль-Минервуа (фр. Pouzols-Minervois һәм фр. Pouzols) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.