# 8 гыйнвар

8 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның сигезенче көне. Ел ахырына кадәр 357 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 8 гыйнвар
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Монако — Бәйсезлек бәйрәме (1297).
* Ниуе — Такай (әйләнеп йөрү) догалар һәм зыярәтләр атнасы тәмамлана.
* Төньяк Мариана утраулары — Берләшү көне (1978).

# 8 гыйнвар
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* АКШ — Луизиана штатында Джексон көне (es).
* Бразилия — милли фотография көне.
* Болгария — Бабьи каши.
* Греция — Гинайкратия.
* Корея Халык Демократик Җөмһүрияте — Ким Җоң-ун туган көне.
* Төркия — сукырлар көне һәм атнасы.

# 8 гыйнвар
## Вакыйгалар

* 1918 — Казанда, Бөтенроссия мөcелман гаскәриләренең икенче корылтаенда Идел-Урал республикасы проекты хуплана. Аны игълан итү 1 мартка билгеләнә (Резолюция тормышка ашмый кала).
* 1957 — 14 яшьле Роберт Фишер шахматлар буенча АКШ чемпионы исемен яулый.
* 1959 — Шарль де Голль Франция президенты итеп сайлана.
* 1977 — Мәскәүдә террористик актлар сериясе уза.
* 2011 — АКШның Аризона штатында Тусон шәһәрендә сайлаучылар белән очрашуы вакытында АКШ Конгрессына Демократик партиядән сайланган Габриел Гиффордс һәм аның тарафдарларына һөҗүм ясала..

# 8 гыйнвар
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:8 гыйнвар көнне туганнар
* 1826 — Гәли Чокрый, татар шагыйре, мәгърифәтче.
* 1862 — Жозеф Дешелет,
* 1867 — Эмили Болч, америкалы икътисадчы, пацифист.
* 1871 — Эрвин Гримм,
* 1891 — Вальтер Боте,
* 1891 — Соломон Лурье, тел белеме һәм тарих галиме, профессор.
* 1892 — Георгий Маленков, совет дәүләт һәм фирка эшлеклесе.
* 1898 — Гыймаз Баһаветдинев, дәүләт эшлеклесе.
* 1903 — Иннокентий,
* 1908 — Зыяэтдинхан Бабахан,
* 1913 — Алексей Шмарёв,
* 1916 — Георгий Гудков,
* 1917 — Заһир Исмәгыйлев, композитор.
* 1918 — Оганес Зардарян,
* 1920 — Вадим Бивойно,
* 1920 — Ләйлә Бәдирбәйли,
* 1928 — Анатолий Адо, тарих галиме.
* 1933 — Фәрит Габдрәхим, татар шагыйре.
* 1935 — Василий Седугин,
* 1935 — Элвис Пресли, Америка җырчысы һәм актёры, «Рок'н'Ролл патшасы».
* 1939 — Станислав Кирсанов,
* 1941 — Леонард Мөхәммәтҗанов,
* 1942 — Стивен Һокиң,
* 1947 — Дэвид Боуи, Бөекбританияле җырчы, җырлар авторы, актёр, продюсер.
* 1952 — Валерий Кандилов, ТР социаль-икътисадый мониторинг комитеты рәисе (2017 елдан).
* 1954 — Сергей Маков,
* 1954 — Юлай Гайнетдинов, башкорт курайчысы.
* 1959 — Җәүдәт Салихов, РФ мәхкәмә департаментының ТР буенча идарәсе җитәкчесе.
* 1961 — Евгений Муравьёв,
* 1962 — Фәрит Галимов, радиофизика галиме, А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты кафедра мөдире.
* 1966 — Светлана Аргынбаева,
* 1969 — Финә Вәлиева,
* 1972 — Станислав Лысенко,
* 1977 — Андрей Царёв,
* 1982 — Гүзәл Уразова, Татарстанның атказанган артисты.
* 1982 — Ким Чен Ын,
* 1982 — Юрий Будылин,
* 1988 — Артур Вәликәев,
* 1988 — Эльза Газизова, татар журналист.

# 8 гыйнвар
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:8 гыйнвар көнне вафатлар
* 1324 — Марко Поло, итальян сәүдәгәре һәм сәяхәтчесе.
* 1642 — Галилео Галилей, мәшһүр итальян галиме.
* 1819 — Иван Браун,
* 1894 — Пётр Перемежко,
* 1914 — Дмитрий Клеменц,
* 1938 — Миикул Крисун,
* 1939 — Шәехгаттар Иманаев, татар адвокат һәм тел белгече, газета мөхәррире.
* 1942 — Солтан Габәши, татар композиторы.
* 1955 — Леонид Смирнов,
* 1965 — Владимир Сосюра,
* 1983 — Александр Бажанов,
* 1986 — Валерий Шатерников,
* 1986 — Зиннур Насыйбуллин, татар язучысы.
* 1992 — Зоя Воскресенская,
* 1993 — Хөсәен Әхмәтов, башкорт композиторы.
* 1995 — Виталий Горин,
* 1996 — Прокофий Зубец,
* 1997 — Мелвин Кәлвин,
* 1998 — Лемик Назаров,
* 2000 — Рәхилә Мифтахова, татар опера җырчысы.
* 2002 — Александр Прохоров,
* 2002 — Василий Средин,
* 2007 — Владимир Игошев,
* 2008 — Әнвәр Мөлеков,
* 2009 — Мансур Гыймранов,
* 2014 — Миңнулла Чинкин, атаклы җиңел атлетика тренеры.
* 2014 — Риф Тойгынов, башкорт шагыйре.
* 2017 — Һашими Рафсанҗани (82), Иран президенты (1989-1997).
* 2017 — Ринат Гобәйдуллин, композитор, "Сердәш" ансамбленең җитәкчесе (Чаллы).
* 2021 — Владимир Третьяков,

# 8 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык

* «изге» Мәрьямгә (Гайсә анасы) багышланган вәгазъ һәм дога кылу җыелышлары
Көнбатыш Христианларда:
* Пегги, Пеакёрк шәһәреннән († ~714 ел)
* Хендрик, Арнсбергтан († 1200 ел)
* Эгмонт
* Натанлан
* Торфинн († 1285 ел)
* Вульсин, Шерборн шәһәреннән († 1002 ел)
* Аполлинарий Клавдий (+ ~180 ел), Марк Аврелий императоры заманында Фригиядагы Хиераполис епископы
* Люсиан, Бовэ яклы († ~280 ел)
* Северин, Норикум яклы († 482 ел)
* Торфинн, Хамар яклы
* Эуросия Фабрис (°1866 ел – +1932 ел), шатлыклы, "Мамма Роза" кушаматы белән билгеле иде.
* Лоренцо Юстиниан (+ 1455 ел), Венеция шәһәре баш епископы, Кастилия ягыннан
* Адельмо, Кантербури архиепископы
* Альберто, Кашэл епископы
* Арконте, Вивьерс епископы
* Балдовино, Лаон канонигы
* Картерий, жәфа чигүче
* Доменика, Константинополь шәһәреннән, гыйффәтле кыз хатын
* Эдуард Ватерсон († 1594 ел), хикмәт иясе, җәфа чигүче
* Эгемон, Аутун епископы
* Эргнад, монах
* Эрменфред, Вердун епископы
* Эугениано, Аутун епископы, җәфа чигүче († IV гасыр)
* Фродоберт, аббат († 673 ел)
* Эрхард, Регенсбург епископы († ~686 ел)
* Джакобелла Мария делла Кроче, гыйффәтле кыз хатын, mercedaria
* Иоанн, суфый
* Гвителин, Лондон епископы
* Леандр, mercedario
* Массимо, Павиа епископы († 511 ел)
* Наталан, Әбердин епископы
* Пациенте, Мец епископы
* Пьер Томмазо, († 1366, Гаскония яклы, епископ, архиепископ, Константинополь патриархы титулы иясе
* Пьетро, Роскильд епископы
* Северино, Сеттемпеда епископы
* Теофил, дьякон һәм җәфа чигүче
* Вульсино, аббат һәм епископ
* Лиана
* Маргарита
Көнчыгыш христианларда:
* Георгий Чосебит (7 гасыр)
* Домница, Константинополь шәһәреннән (474 ел)
* Эмилиан, Цизикус җирләреннән, епископ һәм тәүбә кылдыручы (9 гасыр)
* Григорий, могҗиза кылучы, Киев Лаврасы монастыреннән (1094 ел)
* Григорий, могҗиза кылучы, Киев Лаврасы монастыреннән (14 гасыр)
* Илия суфый, Мисырдан, (4 гасыр)
* Юлиан һәм хатыны Василисса, улы Цельсий һәм хатыны Марционилла; Антиох яклылар Антоний һәм Анастасий; Мисырда Антиноэ якларында җәфа чигеп хәлакъ булучылар (313 ел)
* Теофил һәм Хэлладий, Ливия җирләрендә 3 гасырда җәфа чигүчеләр
* Агато, Мисыр җирләрендән, монах 4 гасыр
* Григорий, Болгарияның Моэсия шәһәреннән, епископ (1012 ел)
* Паизий, Углич шәһәреннән, (1504 ел)
* Аксакал Исая, Валаам монастыреннән(1914 ел)
Бердәм Католик һәм Православ изгеләре:
* Тифлистан Або, яки Хабо (+ 786 ел), яшь гарәп христианлы, Багдадтан Гөрҗистан җирләренә Тифлиска килгән, мөсельманнар тарафыннан колга алынып, җәфа чиктерелеп үтерелде; Көнбатышта 6 гыйнвар искә төшерелә.
* Сциттан Агафон (+ 370 ел), Мисырның Сцит чүлендә суфый тормышын алып барган.
* Аттик, (+ 425), Арменияның Себасте якларында туа, (406 ел- 425 ел) арасында Константинополь патриархы була, «изге» Иоанн Хризостом исемен белгенлектән кайтара.
* Картерий (+ ~304 ел), Каппадокия җирләрендәге Цезареяда (бүгенге Төркиянең Кайсари яклары) Диоклет императоры заманында җәфа чигүче,
* Сир, яки Кирос (+ ~714 ел), Константинополь Патриархы (706 ел-711 ел), узюрпатор Филиппикус заманында монотелизмның Monothélismeөстенлегенә каршы чыгу сәбәпле Хора монастырена сөргенгә җибәрелгән.
* Люсьен дэ Бовэ (+ 290 ел), Бовэзи да җәфа чигеп хәлакъ булган; III гасыр башында Максимьен һәм Юлиен беректәшләре белән бергә Галлияга Инҗилне китергән роман руханиләр.
* Северин дэ Норик (° 410 ел – +481 ел яки 482 ел), аббат, Норик җирләрендә(бүгенге Австрия) дин өйрәтүче.
* Доминик яки Домник (V гасыр), originaires de Картажда туган кыз хатын монах.
* Эрхард, Эберхард яки Эврард (+ 686 ел), Ирландия яки Нарбонния (хәзерге Франциянең диңгез буе көнъякында урнашкан Борынгы Рим колониясе) якларында туган милләте белән скотт (шотландия халкы), Баварияда миссионер епископ, соңрак Ратисбоннда урнашкан өлкә епархия башлыгы.
* Фроберт (+ 673 ел), Люксойда монах һәм et бүгенге Франциянең Трой шәһәре буендагы Монтьей-ля-Селле (бүген Сэнт-Андрэ-ле-Вержер) аббатлыгының беренче башлыгы (игумен).
* Хозибадан Георгий (VII гасыр), Палестинада аскет.
* Гудуль (+ 712 ел), Виттерик графы кызы, гыйффәтле кыз хатын, Брүсселны яклаучы изге.
* Исидор (+ 1472), рухани, һәм җитмеш ике шәкерте, Эстонияның Юрьев шәһәрендә Рим католик чиркәве яклыларын кулыннан хәлакъ ителде.
* Макар яки Макрис (+ 1431 ел), Константинопольның Христос Понкратор монастыреның игумены.

# 8 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Христианлык
#### Исем бәйрәмнәре

Александр Альберт Анфиса Аполинарий Григорий Гудрун Гудуль Давид Дмитрий Еварест Евфимий Ефим Иосиф Исаакий Константин һәм ясалмалары: Констанций һ.б. Лауренсиуш Лаурентий Люсьен һәм ясалмалары: Люсиан, Люциана, Лючиано, Люсьенна, һ.б. Максим Мария Мроцыслав Мстислав Пегги Северин Теофил Торстен Хейнрих Хеладия Хеладиуш Эрхард Юхим

# 8 гыйнвар
## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар
### Башка диннәр/ышанычлар

Борынгы Рим дине:
* Юстиция Аугуста