yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 105 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
105 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 105 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:105 елда (б. э. к.) туганнар

# 105 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:105 елда (б. э. к.) вафатлар
# Дмитрий Гусев

Дмитри Гусев (рус. Дмитрий Васильевич Гусев, 1845, Иванырс, Городичче өязе, Пенза губернасы, Россия империясе — 19 (31) октябрь 1894, Казан, Россия империясе) — илаһиятче, дини язучы, дәүләт киңәшчесе, Казан руханилар академиясе профессоры.
# Пятровшчына (Маладзечанский районы)

Пятровшчына (белар. Пятроўшчына) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Пятровшчына (Маладзечанский районы)
## Тарихы

Авыл 1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе (1927 елдан Молодечно өязе) Гарадок гминасы составында булган.

# Пятровшчына (Маладзечанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Пятровшчына (Маладзечанский районы)
## Халык саны

* 1866 елда авылда 73 кеше, 10 хуҗалык исәпләнгән.
* 1921 елда авылда 150 кеше, 25 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 166 кеше, 30 хуҗалык исәпләнгән.
# Түбәнкаманефтехим

Түбәнкаманефтехим яки Нижнекамскнефтехим — Сибур холдингына керүче, Аурупаның иң зур нефтехимия ширкәтләреннән берсе. Төп җитештерү куәтләре Түбән Кама шәһәрендә урнашалар.

# Түбәнкаманефтехим
## Тарих

1958 елда СБКФ ҮК һәм ССРБ Министрлар Шурасы Чулманның түбән агымында химик заводларны төзү турында карар итә. 1960 елда төзелешнең баш планы расланган.
Комбинат мәйданчыгында беренче төзелеш эшләре 1960 елда башланганнар; 1967 елда беренче продукцияне чыгарылган.
1981 елда Ленин ордены белән бүләкләнгән.

# Түбәнкаманефтехим
## Милекчеләр вә җитәкчелек

Компаниянең төп хуҗалары: ТАИФ төркеме (50,6 %), «Связьинвестнефтехим» (28,6 %).
Генераль директор — Азат Бикморзин.

# Түбәнкаманефтехим
## Эшчәнлек

Җитештерү комплексы үз эченә 10 завод, 7 үзәк (шул исәптә фәнни-технология, проект-конструктор) һәм ярдәмче җитештерүләрен кертә.
# Шумное (Диңгез буе крае)

Шумное (рус. Шумное) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.

# Шумное (Диңгез буе крае)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Шумное (Диңгез буе крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
# Маунт-Вулф (Пенсильвания)

Маунт-Вулф — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Маунт-Вулф (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1867 елда нигезләнгән.

# Маунт-Вулф (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,52 квадрат миль, 1,358043 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 374 Фут биеклектә урнашкан.
# Гурень

Гурень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Пештишань (коммуна) коммунасына карый.

# Гурень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мербуш

Мербуш — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Мербуш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 64,39 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 36 ± 1 метр һәм 39 метр биеклектә урнашкан.
# Санти (Торино)

Санти — Италиянең Пьемонт төбәге Пратильоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Санти (Торино)
## Географиясе

Санти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Санти (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Симон (Виноградов)

Симон (рус. Сергей Андреевич Виноградов, 1876, Владимир, Владимир губернасы, Россия империясе — 24 февраль 1933(1933-02-24), Шаңхай, Кытай Республикасы) — праваслау дин эшлеклесе, Шаңхай епискобы (1922-1931), Пекин архиепискобы (1931-1933).
# 509 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 509 — Милади тәкъвим буенча VI гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 509 — безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
* 509 — сан.
# Эмтаг (Бингөл)

Эмтаг (төр. Emtağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зажече (Холмский повяты)

Зажече — Польшаның Люблин воеводалыгы Хелм гминаcында урнашкан авыл.

# Зажече (Холмский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ханҗыгаз (Ейьюбие)

һәм
Ханҗыгаз (төр. Hancığaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Каза Барбати (Модена)

Каза Барбати — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Палагано өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Барбати (Модена)
## Географиясе

Каза Барбати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каза Барбати (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мейсвилл (Миссури)

Мейсвилл — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Мейсвилл (Миссури)
## Тарихы

Мейсвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Мейсвилл (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,979988 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мельгар-де-Юсо

Мельгар-де-Юсо (исп. Melgar de Yuso) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Мельгар-де-Юсо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 26 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 749 метр биеклектә урнашкан.
# Белява-Гурна

Белява-Гурна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Пеньск гминасында урнашкан авыл.

# Белява-Гурна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Икипынар (Мерам)

Икипынар (төр. İkipınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брниця (Жалець)

Брниця — Словениянең Жалець (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Брниця (Жалець)
## Географиясе

Мәйданы — 1,34 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 419,9 метр биеклектә урнашкан.
# Пшедбуж (Мазовия воеводалыгы)

Пшедбуж — Польшаның Мазовия воеводалыгы Старозьребы гминасында урнашкан авыл.

# Пшедбуж (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дембина (Кольский повяты)

Дембина — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клодава гминасында урнашкан авыл.

# Дембина (Кольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бугдал

һәм
Бугдал — Польшаның Силезия воеводалыгы Щекоцины гминасында урнашкан авыл.

# Бугдал
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Опанья (Перуҗа)

Опанья — Италиянең Умбрия төбәге Каша (Италия) өязендә урнашкан торак пункт.

# Опанья (Перуҗа)
## Географиясе

Опанья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Опанья (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Донаувёрт

Донаувёрт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Донаувёрт
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Донаувёрт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 77,04 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 410 метр биеклектә урнашкан.
# Колтырак

Колтырак — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тарсьма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.

# Колтырак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200612115200006001
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200600
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Гжимирадз

һәм
Гжимирадз — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Дембно гминаcында урнашкан авыл.

# Гжимирадз
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гыймад Нугайбәк

Гыйбад Нугайбәк (Нугайбик, 1881 – 1943) – тел галиме, журналист.

# Гыймад Нугайбәк
## Тәрҗемәи хәл

Гыймадетдин Шәрифҗан улы Нугайбәк Сарытау губернасы Күзнәй өязе Черкели авылында игенче гаиләсендә туган. Авылда башлангыч белем алгач, 1893 елны Казандагы “Мөхәммәдия” мәдрәсәсенә укырга керә. Анда ул Галимҗан Барудиның яраткан шәкерте була. “Мөхәммәдия”не тәмамлагач, шунда ук укытучы булып кала, бер үк вакытта әдәби тел, алфавит һәм дөресъязу мәсьәләләре буенча гыйльми тикшеренү эшләре дә алып бара.
1910 елда ул татар телен фәнни юнәлештә ничек тикшерергә, өйрәтергә дигән фикерләрен бәян иткән “Башлангыч”, 1911 елда “Төрлек”, 1912 елда “Сагынмалык” исемле әсәрләрен яза. Галим татар тел белеме терминологиясен милли җирлектә корырга, ягъни татар теленең сузык авазлар системасын Каюм Насыйри тәкъдим иткән рәвештә өйрәнергә кирәк дигән фикерне алга сөрә һ.б.
Ул корректор, тәрҗемәче буларак 1912 елдан Кояш газетасында, 1917 елдан — «Кызыл байрак» гәзитендә, 1918-1920 елларда Эчке Россия мөселманнары эшләре комитеты орфографик комиссиясендә, 1924 елдан — Татарстан китап нәшриятында эшли. 1926 елдан Яңалиф комитетында хезмәттәшлек итә. 1938 – 1940 елларда сүзлекләр төзү белән шөгыльләнә.

# Гыймад Нугайбәк
## Хезмәтләре
#### «Башлангыч»

1911 елда басылган. Бу китап үзенең эчтәлеге белән Нугайбәкнең татар әдәби телендәге демократик юнәлешне яклап чыккан декларациясе була. Г. Нугайбәк, «Татар теле — тамырым, ыруым теле» дигән тезисны күтәреп, милләтчеләрнең «чыгтай теле», «күплек тел» дип чүбек чәйнәүләренә каршы чыга. Татар әдәби телен үз байлыгы хисабына төзү фикерен алга сөрә. Аның «татарча гына» дигән тезисы гарәпчелек, фарсычылык, төрекчелек, чыгтайчылык тенденцияләренә каршы куелган була. Китапта 3 мөһим мәсьәлә куела: татар телендә сузык авазлар мәсьәләсе, сүзләрнең язылу принциплары, тел фәнендәге терминнарның кайдан алынырга тиешлеге мәсьәләсе.

# Гыймад Нугайбәк
## Хезмәтләре
#### «Төрлек»

«Төрлек»тә татар теленең авазлар классификациясе бирелә. сузыкларның калын һәм нечкә бүленешләрен аныклый. «Төрлек»тәге терминнар ике төркемгә бүленәләр: турыдын-туры татарча иҗат ителгән терминнар һәм рус теле белемендәге терминнарны калькалау юлы белән ясалганнар.
* Татар теле белеменә караган терминнарны рус лингвистикасына урнашкан терминнардан калькалау эшен иң кыю һәм киң күләмдә күтәрүче Гыймад Нугайбәк була. Без аның фәнни хезмәтенә татар теле белеме тарихында зур урын бирәбез һәм өйрәнәбезЛатыйф Җәләй, 1941

# Гыймад Нугайбәк
## Хезмәтләре
#### «Сагынмалык»

1912 елда нәшер ителгән җыентык.
* Ана телем, татар теле! Мин сине сөям, җир йөзендәге бар телләрдән дә артык күрәм. Чыгарам ятларны — урыннарын җуям, чын ана телемдәге сүзләр итеп куямГ. Нугайбәк. «Ана телемә»

# Гыймад Нугайбәк
## Чыганак

* http://intertat-tatar.blogspot.ru/2011/03/26.html
# HD143487

HD143487 — Бүре йолдызлыгында урнашкан Apec спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,43 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пиньона (Ла Специя)

һәм
Пиньона — Италиянең Лигурия төбәге Сеста-Годано өязендә урнашкан торак пункт.

# Пиньона (Ла Специя)
## Географиясе

Пиньона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пиньона (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шерни

Шерни — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Кьети провинциясе составына керә.

# Шерни
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Джисси, Монтеодоризьо, Поллутри һәм Атесса коммуналары белән чиктәш.
# Бадияча (Перуҗа)

Бадияча — Италиянең Умбрия төбәге Кастильоне-дель-Лаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Бадияча (Перуҗа)
## Географиясе

Бадияча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бадияча (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грантвилл (Канзас)

Грантвилл — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Грантвилл (Канзас)
## Географиясе

Грантвилл халык санын алу урыны мәйданы — 5,046108 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 873 Фут биеклектә урнашкан.
# Казчине Везполаро - Брико (Асти)

Казчине Везполаро - Брико — Италиянең Пьемонт төбәге Монтеманьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчине Везполаро - Брико (Асти)
## Географиясе

Казчине Везполаро - Брико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчине Везполаро - Брико (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Челтәркатлауның тракцион кубарылуы

Челтәркатлауның тракцион кубарылуының төп сәбәпләренә керә: (а) пролифератив ретинопатия, мәсәлән диабет яки җитлекмәгәннәр ретинопатиясе белән бәйле, (б) күзнең арткы өлешенең үтәли җәрәхәте.

# Челтәркатлауның тракцион кубарылуы
## Челтәркатлауның диабетлы тракцион кубарылуы
### ПҖАК патогенезы

Челтәркатлауның тракцион кубарылуына озын витреоретиналь беркетелү белән фиброваскуляр мембраналарының көчәюче кыскаруы китерә. ПҖАК гадәттә эзлекле һәм пыяласыман җисемнең кабык өлешләренә мембраналар тыгыз беркетелү өчен тулы түгел. Сирәк очракта челтәркатлаудан баручы яңа ясалган тамырлар аерылу белән тулы ПҖАК була һәм ул чакта челтәркатлау кубарылу үсеш алмый.

# Челтәркатлауның тракцион кубарылуы
## Челтәркатлауның диабетлы тракцион кубарылуы
### Витреоретиналь тракция

Статик витреоретиналь тракциянең түбәндәге өч төрен аералар.
1. Тангенциаль тракция эпиретиналь фиброваскуляр мембраналар кыскарганга челтәркатлау җыерчыклану һәм тамырлар юлы кыеклану өчен була.
2. Алгы-арткы тракция челтәркатлауның арткы өлешеннән (ешрак тамырлы аркадалардан) пыяласыман җисем нигезенә баручы фиброваскуляр мембраналар кыскару өчен була (рәс. 19.22).
3. «Аркылы узучы» тракция — челтәркатлауның арткы өлешендә ике беркетелгән нокталар арасында тартылган (мәсәлән, өске һәм аскы тамырлы аркадалар арасында) фиброваскуляр мембраналар кыскару нәтиҗәсе. Нәтиҗәдә мембрананың беркетелү нокталары якынлашуы була (кара рәс. 19.22).

# Челтәркатлауның тракцион кубарылуы
## Челтәркатлауның җәрәхәтле тракцион кубарылуы

Челтәркатлауның җәрәхәтле тракцион кубарылуы пыяласыман җисемгә кан саву белән пыяласыман җисемнең җәрәхәткә кереп утыру өчен кереп утыру яссылыгында фиброваскуляр пролиферациясенең көчәюе нәтиҗәсендә барлыкка килә (рәс. 19.23а). Бу очракта ясалучы алгы эпиретиналь мембраналарның кыскаруы пыяласыман җисем нигезе өлкәсендә челтәркатлау перифериясенең әкренләп тракцион кубарылуы белән кыскаруына һәм бөтерелүенә китерә (рәс. 19.23б). Берничә атнадан соң СРС тиз җыелуына һәм макуляр өлкә җәлеп ителүе өчен күрү начарлануга китерүче, челтәркатлау ертылуы ясалырга мөмкин. Шулай итеп, җәрәхәттә тракция башлыча алгы, ә диабетта — күбесенчә арткы.

# Челтәркатлауның тракцион кубарылуы
## ЧЕЛТӘРКАТЛАУНЫҢ ТРАКЦИОН КУБАРЫЛУЫН АЧЫКЛАУ

1. Симптомнар. Фотопсияләр һәм йөзеп йөрүче томанланулар гадәттә юк, чөнки витреоретиналь тракция әкренләп үсеш ала һәм кискен ПҖАК белән бәйле түгел. Күрү кыры кимчелеге әкренләп көчәя һәм берничә ай яки ел дәвамында үзгәрешсез кала ала.
2. Билгеләре (рәс. 19.30).
* Кубарылуның бөгелгән күренеше була; ертылулар юк.
* Кубарылган челтәркатлауның хәрәкәтчәнлеге шактый кимегән һәм гәүдәне үзгәртүгә карап сыекча күчү билгесе юк.
* Кубарылу регматоген кебек шундый югары түгел һәм сирәк тешле сырга кадәр җитә. Иң югары кубарылуны тракция урынында билгелиләр.
NB Тракцион ЧК ертылу барлыкка килсә, кубарылу регматоген күренешләренә керә һәм тизрәк арта (катнаш тракцион-регматоген ЧК).
# Монтичели (Новара)

Монтичели — Италиянең Пьемонт төбәге Инворио өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтичели (Новара)
## Географиясе

Монтичели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтичели (Новара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прапроче (Семич)

Прапроче — Словениянең Семич (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Прапроче (Семич)
## Географиясе

Мәйданы — 1,32 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 276,9 метр биеклектә урнашкан.
# Филя

Филя — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Деда (коммуна) коммунасына карый.

# Филя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Саут-Перис (Мэн)

Саут-Перис — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Саут-Перис (Мэн)
## Географиясе

Саут-Перис халык санын алу урыны мәйданы — 10,232359 км², 10,23236 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 118 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фоксборо (Массачусетс)

Фоксборо — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фоксборо (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1704 елда нигезләнгән.

# Фоксборо (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 54,130751 ± 1,0E−6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 88 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кызыл Ялан

Кызыл Ялан — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Халык саны — 337 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422961.

# Кызыл Ялан
## Тарих

1925 елда нигезләнгән.

# Кызыл Ялан
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Кызыл Ялан
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# DDX24

DDX24 (ингл. DEAD-box helicase 24) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Старе Вежхово

Старе Вежхово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Щецинек гминаcында урнашкан авыл.

# Старе Вежхово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дуда (Фиренца)

Дуда — Италиянең Тоскана төбәге Греве-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Дуда (Фиренца)
## Географиясе

Дуда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Дуда (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# TAF2

TAF2 (ингл. TATA-box binding protein associated factor 2 һәм Transcription initiation factor TFIID subunit 2) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Предешть (Прахова)

Предешть — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Тиносу (коммуна) коммунасына карый.

# Предешть (Прахова)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 114 метр биеклектә урнашкан.
# (1085) Амариллис

(1085) Амариллис (лат. Amaryllis) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1085) Амариллис
## Тарихы

1927 елның 31 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 QH» саналган.
# Аша (Алмания)

Аша — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Аша (Алмания)
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Аша (Алмания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 339 метр биеклектә урнашкан.
# Полевско

Полевско (чех. Polevsko) — Чехиянең Либерец крае Ческа-Липа һәм Q89581439? районында урнашкан авыл.

# Полевско
## Географиясе

Мәйданы — 4,437971 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 метр биеклектә урнашкан.

# Полевско
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Полевско
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Полевско
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1422 |
| 1880 | 1378 |
| 1890 | 1346 |
| 1900 | 1311 |
| 1910 | 1306 |
| 1921 | 1112 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1316 |
| 1950 | 403 |
| 1961 | 465 |
| 1970 | 357 |
| 1980 | 470 |
| 1991 | 259 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 305 |
| 2014 | 371 |
| 2016 | 392 |
| 2017 | 405 |
| 2018 | 409 |
| 2019 | 419 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 428 |
| 2021 | 425 |
| 2021 | 445 |
| 2022 | 427 |
| 2023 | 432 |
| 2024 | 431 |
# Лубомерж под Стражноу

Лубомерж под Стражноу (чех. Luboměř pod Strážnou) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Q89192297? районында урнашкан авыл.

# Лубомерж под Стражноу
## Географиясе

Мәйданы — 9,564198 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 600 метр биеклектә урнашкан.

# Лубомерж под Стражноу
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лубомерж под Стражноу
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лубомерж под Стражноу
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 2016 | 104 |
| 2017 | 111 |
| 2018 | 115 |
| Ел | Халык саны |
| 2019 | 115 |
| 2020 | 127 |
| 2021 | 128 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 105 |
| 2022 | 122 |
| 2023 | 126 |
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2024 | 119 | |
# Астафьево (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)

Астафьево (каз. Астафьево) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Астафьево (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.