yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)

Олы Елга, Юлга — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы торак пункт.
Халык саны — 852 тирәсендә.

# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)
## Танылган шәхесләр

* Зәйнетдин Агафуров — сәүдәгәр, иганәче
* Мөхәммәт Гали — әдәбият белгече
* Габдерәззак Миңгалиев (1960―2025), композитор, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре.

# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

# Олы Елга (Балык Бистәсе районы)
## Мәдәният

* Авыл тарихы музее
# Кожлангер

Кожлангер (чирм. Кожлэҥер, рус. Кожлангер) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Кожлангер
## Сәгать поясы

Кожлангер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кожлангер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
# Җангали

Җангали хан — Касыйм һәм Казан ханлыкларының ханы. Шәехәүлияр хан улы, Шаһгали кардәше.
1519 елда, Шаһгали Казанга киткәч, Василий III тарафыннан Касыйм ханлыгы идарәчесе булып билгеләнә. 1532 елда Мәскәү яклы Казан аксөякләре соравы белән Казанга идарә итәргә алына, ләкин чынбарлыкта аның идарәчелеге вакытында Булат Ширин һәм Гәүһәршат дәүләтне җитәкли.
1533 елда Сөембикәгә өйләнә. Василий III вафат булганнан соң тәхеттән куып чыгарыла. Иске Казанга сөргенгә җибәрелә.
# Пущино (Чуашстан)

Пущино (чуаш. Пущӑн, рус. Пущино) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Пущино (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Пущино (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 23 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны руслар (100%) алып тора.
# Ле Грацье (Мачерата)

һәм
Ле Грацье — Италиянең Марке төбәге Толентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Грацье (Мачерата)
## Географиясе

Ле Грацье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Грацье (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рунги (Чуашстан)

Рунги (чуаш. Рункӑ, рус. Рунги) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Рунги (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Рунги (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 199 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Лас Энрамадас (Текпан де Галеана)

Лас Энрамадас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Текпан-де-Галеана муниципалитеты составына керә.

# Лас Энрамадас (Текпан де Галеана)
## Географиясе

Лас Энрамадас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Энрамадас (Текпан де Галеана)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Энрамадас (Текпан де Галеана)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Нәфисә Хәйруллина

Нәфисә Хәйруллина (Нәфисә Шамил кызы Хәйруллина) – драма актеры, Камал театры артисты.

# Нәфисә Хәйруллина
## Тәрҗемәи хәле

1988 елның 3 февралендә Казанда туган. Әнисе - Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты Фирдәвес Хәйруллина. Әнисе кызын тәрҗемәче яисә табиб итеп күрәсе килсә дә, Нәфисә 14 яшендә артист булырга карар кыла. Мәктәпне тәмамлагач, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетына укырга керә, параллель рәвештә Камал театрында дәресләр ала. Әнисе вафат булгач, әнисенең сеңлесе Мәйсәрә апа гаиләсендә яши.
* Әнием актриса булуыма теше-тырнагы белән каршы иде
* 2008 елдан Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли.

# Нәфисә Хәйруллина
## Иҗаты

Тәүге ролен беренче курста укыганда уйный. Нәфисәнең сәхнәдәге беренче адымнарыннан ук тәнкыйтьчеләр аның сәләт күәсенең ташып торуын шәйләделәр. Александр Домогаров, Чулпан Хаматова иҗатын үзенә өлге итеп ала

# Нәфисә Хәйруллина
## Уйнаган рольләре

* Нәдимә - «Сыер» Назыйм Хикмәт
* Шәкүрә - «Минем исемем Кызыл» Орхан Памук
* Яшь Су кызы - «Кечтүкле уен» Илгиз Зәйниев
* Ризидә - «Искән җилләр көенә» Зөлфәт Хәким
* Саҗидә - «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин
* Кызлар - «Йөзек кашы» Фатих Хөсни (Илгиз Зәйниев инсценировкасы)
* Алия - «Бабайлар чуагы» Илгиз Зәйниев
* Камәр - «Курчак туе» Гаяз Исхакый (Мансур Гыйләҗев һәм Ризван Хәмид инсценировкасы)
* Кызлар - «Яшь йөрәкләр» Фәтхи Бурнаш
* Каракүз - «Бәби» Илгиз Зәйниев
* Сәвия - «Мылтык» Зөлфәт Хәким
* Шәрифҗамал - «Кыю кызлар» Таҗи Гыйззәт
* Миләүшә - «Мин ышанам сиңа» Ләбиб Айтуганов
* Диана - «Дивана» Туфан Миңнуллин

# Нәфисә Хәйруллина
## Сериаллар

* «Ерактагы йолдызым» спектаклендә (реж. Нурания Җамали) - Чулпан.

# Нәфисә Хәйруллина
## Кызыклы факт

* «Курчак туе» спектаклендә татар сәхнәсендә беренчеләрдән булып анадан-тума чишенгән актриса, дип санала.
* Спектакльдә тулаем чишенергә түгел, билгә кадәр генә һәм сәхнәгә арка белән басарга кирәк дигән фикергә килдек
* «Иң чибәр 40 татар кызы» Интернет-бәйгесендә 19- урынны ала (2012).
# Чырышкасы

Чиришкасы (чуаш. Чӑрӑшкасси, рус. Чиришкасы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Чырышкасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чырышкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 101 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Батеево (разъезд)

Батеево (чуаш. Патти, рус. разъезд Батеево) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Батеево (разъезд)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Батеево (разъезд)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Хөсәенов

Хөсәенов – татар, башкортларда еш очрый торган фамилия. Гарәп теленнән кергән «Хөсәен» («гүзәл», «яхшы») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Азат Хөсәенов (1959), музыкант, композитор, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
* Әзһәр Хөсәенов (1941—2019), Минзәлә, Курчак театры, Камал театры директоры.
* Әхмәт Хөсәенов (1837-1906), сәүдәгәр, хәйрияче.
* Әхмәтясәви Хөсәенов (1924-1992), күмәк хуҗалык рәисе, ТАССР атказанган зоотехнигы (1979).
* Вәсил Хөсәенов (1953―2024), геолог, техник фәннәр докторы.
* Габделгани Хөсәенов (1939-1902), сәүдәгәр.
* Гайсә Хөсәенов (10.04.1928), әдәбият галиме, Салават Юлаев премиясе (1980).
* Гали Хөсәенов (1919-2001), режиссёр, Тукай премиясе (1979).
* Галимҗан Хөсәенов (1937-2010), футболчы, ССРБ чемпионы.
* Гобәйдулла Хөсәенов (1892-1948), тел галиме (Төрекмәнстан).
* Игамеддин Хөсәенов (1996), Азәрбайҗан моделе, актёр. «Best Model of Azerbaijan» конкурсы җиңүчесе (2016).
* Инсан Хөсәенов (1956), «Агыйдел» ансамбленең баш балетмейстеры (1982 елдан), ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1988).
* Мәгъсүм Хөсәенов (1911-1987), КПССның Минзәлә, Мөслим райкомнары беренче сәркатибе.
* Мәхмүт Хөсәен (Хөсәенов) (1923-1993), язучы.
* Мирза-Давыт Хөсәенов (1894-1938), инкылабчы һәм дәүләт эшлеклесе.
* Мөхәммәтҗан Хөсәенов (1789-1824), Ырынбур диния нәзаратенең беренче мөфтие.
* Нәҗип Хөсәенов (1885-1937), сәясәтче, фирка эшлеклесе, Бохара коммунистлар фиркасе җитәкчесе (1919-1920).
* Пәнаһ Хөсәенов (1957), Азәрбайҗан премьер-министры (1993 елда).
* Рәгать Хөсәенов (1962), Лениногорск муниципаль районы башлыгы (2009 елдан). Лениногорск шәһәре мэры.
* Рәхимҗан Хөсәенов (1953), 1997-1999 елларда Саба районы хакимияте башлыгы, Татарстанның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1992).
* Уел Хөсәенов (1949), Яр Чаллының фирка, хуҗалык җитәкчесе.
* Фәрит Хөсәенов (1964-2010), опера җырчысы (Новосибирск).
* Шәриф Хөсәенов (1929-1999), язучы, табиб.
# Кыр Шептаховосы

Кыр Шептаховосы (чуаш. Хирти Мӑнтӑр, рус. Полевое Шептахово) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.

# Кыр Шептаховосы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кыр Шептаховосы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 497 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Ле-Маж (Орн)

Ле-Маж (фр. Le Mage) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Ласице

Ласице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Брохув гминасында урнашкан авыл.

# Ласице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Табанлыкүл (Бүздәк районы)

Табанлыкүл (баш. Табанлыкүл) ― Башкортстан АССРның Бүздәк районындагы юкка чыгарылган авыл. Бетерелгәндә Бүздәк авыл советы составына кергән. Топоним Бүздәк авылында Табанлыкүл урамы, «Табанлыкүл» бассейны (Садовая ур., 1/2) исемнәрендә сакланып калган.

# Табанлыкүл (Бүздәк районы)
## География

Табанлыкүл күле буенда урнашкан булган.

# Табанлыкүл (Бүздәк районы)
## Тарих

XX гасыр башында Бәләбәй өязе территориясендә шул ук исемдәге кипкән күл урынында нигезләнгән мишәр авылы. Табанлыкүл урынында барлыкка килгән тимер юл станциясе соңрак Бүздәк исеме алган, элекке Бүздәк авылы Иске Бүздәк булып калган.
Гасыр уртасына (1930―1950 еллар) авыл Бүздәк авыл советы үзәге булып китә.
1970-еллар уртасында Бүздәк бистәсенә (хәзерге Бүздәк авылы) кушыла.

# Табанлыкүл (Бүздәк районы)
## Халык саны

1917 елда 78 йортта 527 кеше; 1920 елда ― 774 кеше яшәгән. 1939 елдан халык саны Бүздәк бистәсе белән бергә исәпкә алынган.
1917 елда Табанлыкүлдә 325 рус, 149 мишәр, 22 белорус, 21 типтәр, 9 украин, 1 чуаш яшәгән.

# Табанлыкүл (Бүздәк районы)
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Ринат Кудашев (1936―2024), төзүче-инженер, «Нефтегазстрой» концерны директоры (1988 елдан), РСФСР атказанган төзүчесе (1989).
# Ягодка (Мари Ил)

Ягодка (чирм. Ягодка, рус. Ягодка) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Ягодка (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Ягодка (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ягодка (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80%), чирмешләр (20%).
# Ласкарево

Ласкарево — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. Сандански җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Ласкарево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258 метр биеклектә урнашкан.
# Дмитрий Фурманов

Дмитрий Андрей улы Фурманов (Дмитрий Андреевич Фурманов, чын фамилиясе — Фурман, 26 октябрь (9 ноябрь) 1891 — 15 март 1926 ел) — рус совет язучысы, революционер.

# Дмитрий Фурманов
## Биография

Дмитрий Фурманов 1891 елның 26 октябрьдә (9 ноябрьдә) Кострома губернасы Нерехта өязенең Середа авылында (1941 елдан — Фурманов шәһәре) крестьян гаиләсендә туган. Тиздән Фурмановлар гаиләсе Иваново-Вознесенскига күчә.
1900—1903 елларда Фурманов шәһәр училищесында белем ала. 1908 елда Киңәшмә рельный училищесының 5 класска укырга керә. 1912 елда Мәскәү университетының юридик факультетына укырга керә, ләкин тиздән тарих-филология факультетына күчә. 1915 елда укуны тәмамлый һәм Беренче бөтендөнья сугышында Кызыл Крестының шәфкать бертуганы буларак катнаша.
1916 елда Иваново-Вознесенскига кире кайта, анда социалистов-революционерлар һәм анархистлар оешмаларында катнаша.
Октябрь инкыйлабыннан соң, Иваново-Вознесенск губернасы башкарма комитетының рәисенең урынбасары (рәисе — Михаил Фрунзе). 1918 елның июньдә БКП (б)га керә. Иваново-Вознесенск полкының составында, Ватандашлар сугышының фронтына китә. Моннан соң — Василий Чапаевның 25-нче укчылар дивизиясенең комиссары, Төркистан фронтының сәяси идарәсенең башлыгы, Җидесу өлкәсендә Революцион Хәрби Советы вәкиле, Епифан Ковтюх җитәкчелегендәге Кубаньга десантының комиссары.
1924—1925 елларда — Мәскәү пролетар язучылар берләшмәсенең секретаре.
1926 елның 15 мартында менингиттан үлә. Новодевичье зиратында күмелә.

# Дмитрий Фурманов
## Бүләкләр

* Кызыл Байрак ордены (1922)

# Дмитрий Фурманов
## Төп әсәрләр

* 1922 — «Красный десант»
* 1923 — «Чапаев»
* 1923 — «В восемнадцатом году»
* 1925 — «Мятеж»

# Дмитрий Фурманов
## Истәлек

* 1941 елда Середа шәһәренә Фурманов исеме бирелә.
* Элекке ССРБ шәһәрләрендә (Иваново, Иркутск, Липецк, Салават, Екатеринбург, Винница, Алматы, һ.б.) Фурманов исеме белән аталган урамнар бар.
# Алтыш-Люльский

Алтыш-Люльский (чуаш. Алтышево-Люльский, рус. Алтышево-Люльский ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429850.

# Алтыш-Люльский
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 28 | 12 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 12 кешенең яшәве мәгълүм.
# Лас Чивас (Арселия)

Лас Чивас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Арселия муниципалитеты составына керә.

# Лас Чивас (Арселия)
## Географиясе

Лас Чивас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лас Чивас (Арселия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лас Чивас (Арселия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Пеньяш-Жунташ

Пеньяш-Жунташ — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Виньяйш муниципалитетына карый.

# Пеньяш-Жунташ
## Географиясе

Мәйданы — 27,55 км².
# Hensy

Александр Коган (HENSY (рус. Хе́нси) тәхәллүсе астында танылган; 1994 елның 28 феврале, Зәй, Зәй районы, Татарстан, Россия) — Зәй шәһәреннән Россия музыкаль башкаручысы. 2020 елда «Поболело и прошло» җыры популярлык китергән.

# Hensy
## Тормыш юлы

Александр Коган 1994 елның 28 февралендә Татарстанның Зәй районы Зәй шәһәрендә туа. Балачактан гитарада уйный, фортепиано классы буенча музыка мәктәбен тәмамлый.
Мәктәпне тәмамлаганнан соң Казан милли тикшеренү технология университетының (КХТИ) нефть факультетына укырга керә. Соңрак Мәскәү авиация институтына күчә. Нәтиҗәдә, һөнәре буенча эшләмәгән һәм тулысынча үзен музыкага багышлаган.
2019 елның апрелендә ул «TRIPLETRIP» исемле беренче альбомын чыгара. Ул үзенең Вконтакте төркемендә треклар урнаштырган. 2020 елда «Поболело и прошло» җырын тәкъдим итә. 2020 елның 13 июлендә «Музыка для души» мини-альбом чыгара. 11 октябрьдә Клава Кока белән дуэтта язылган «Костёр» җырын чыгара.

# Hensy
## Музыкаль стиль

Музыкаль тәнкыйтьче Борис Барабанов Hensy стилен кыскача тасвирлаган: «меланхолик поп һәм „Жуки“ төркеме кайтавазлары белән тәүбә хип-хоп».

# Hensy
## Дискография
### Альбомнар

* «‎TRIPLETRIP» (2019 елның 6 апреле);
* «ЖИЗА» (2021 елның 2 июле).

# Hensy
## Дискография
### Мини-альбомнар

* «‎Музыка для души» (2020 елның 13 июле)
# Стрелецкая (Чуашстан)

Стрелецкая (чуаш. Стрелецки, рус. Стрелецкая ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429075. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253870001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000010300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Стрелецкая (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 700 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (48,12%), руслар (51,03%).
# Арзюнакасы

Арзюнакасы (чуаш. Арунакасси, рус. Арзюнакасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Арзюнакасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Арзюнакасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 68 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле-Гран-Шезо

Ле-Гран-Шезо (фр. Les Grands-Chézeaux) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Андреевка (Шомырша районы)

Андреевка (чуаш. Энтĕръел, рус. Андреевка ) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.

# Андреевка (Шомырша районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 407 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
# Денис Калинкин

Денис Калинкин, Денис Геннадьевич Калинкин (1974 елның 16 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Түбән Кама) ― хуҗалык эшлеклесе, сити-менеджер, 2020 елдан Казан шәһәре муниципаль берәмлеге башлыгының беренче урынбасары. «Казэнерго» АҖ Директорлар советы рәисе. 1нче класслы хакыйкый муниципаль киңәшче. IV чакырылыш Казан шәһәр Думасы депутаты.

# Денис Калинкин
## Тәрҗемәи хәле

1974 елның 16 ноябрендә Түбән Кама шәһәрендә туган. 1991 елдан 1993 елга кадәр РФ Кораллы Көчләрендә хезмәт иткән. 1998 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын (2009 елдан Казан (Идел буе) федераль университеты) тәмамлаган. Дәүләт университеты ― Югары икътисад мәктәбендә (Мәскәү) «сәясәттә һәм икътисадта коммуникацион менеджмент» программасы буенча укыган. «Югары икътисад мәктәбе» Милли тикшеренү университетын (Мәскәү) «эшлекле администрацияләү мастеры ― Master of Business Administration (MBA)» өстәмә квалификациясе белән тәмамлаган.

# Денис Калинкин
## Хезмәт юлы

1998 елда ― «КамАЗ Сәүдә-финанс компаниясе» акционерлык җәмгыятенең сату буенча менеджеры, Татарстан Республикасында сату бүлеге башлыгы.
1999―2000 елларда ― Түбән Кама районының һәм Түбән Кама шәһәренең Техник инвентаризация бюросы (рус. БТИ) башлыгы урынбасары.
2000―2003 елларда ― Түбән Кама районы һәм шәһәре администрациясе башлыгы аппаратында оештыру бүлеге мөдире урынбасары, торак мәйданын исәпкә алу һәм бүлү бүлеге мөдире.
2003―2005 елларда ― Түбән Кама шәһәре администрациясе башлыгы урынбасары.
2005―2006 елларда ― Казан шәһәре администрациясе башлыгы аппараты җитәкчесе.
2006―2014 елларда ― Казан шәһәре муниципаль берәмлеге Башкарма комитеты аппараты җитәкчесе.
2014―2020 елларда ― Казан шәһәре Башкарма комитеты җитәкчесе (сити-менеджер)
2020 елдан ― Казан шәһәре башлыгының беренче урынбасары.

# Денис Калинкин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2005 ― «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* 2006, 2017, 2018 ― Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәте
* 2009 ― II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале
* 2012 ― «Фидакарь хезмәт өчен» медале
* 2014 ― Россия Федерациясе Президентының Рәхмәте
* 2016 ― «Дуслык» ордены
* 2022 ― «Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы төзелүгә 100 ел» медале
* 2025 – Почет ордены (Россия)

# Денис Калинкин
## Шәхси тормышы

Өйләнгән, ике ул һәм ике кыз атасы.

# Денис Калинкин
## Факт

Денис Калинкин иҗтимагый оешмаларга (ш.и. БТИҮ, ЛГБТ, Навальный яклылар һ.б.) Казан үзәгендә митинг, йөреш, пикет үткәрүне килештерүдән баш тартуы белән мәгълүм.
# Көнбатыш Себер

Көнбатыш Себер (русча: Западная Сибирь; казакъча: Батыс Sıbır) — Төньяк Азиядәге төбәк. Себернең бер өлеше, нигездә Россия Федерациясендә урнашкан, көньяк өлеше Казакъстан территориясен дә били. Ул Урал төбәге һәм Себерне шартлы рәвештә ике өлешкә бүлгән Ениисей елгасы арасында урнашкан.
Көнбатыш Себер 2 500 000 квадрат километр (970 000 квадрат миль) мәйданны били, шуларның 80 % диярлек Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан. Регионның иң эре елгалары булып Иртеш һәм Об санала. Көнбатыш Себернең барлык эре елгалары Кара диңгезе бассейнына керәләр.
Көнбатыш Себер нефть-газ бассейны - дөньяда иң зур углеводород бассейны (нефть һәм табигый газ), аның мәйданы якынча 2,2 млн км², шулай ук Россиянең нефть-газ чыгаручы иң зур регионы булып тора.
Урта гасырларда төбәкнең бер өлеше Алтын Урда составына кергән. Аның акрынлап таркалуыннан соң 15 гасырда төбәк территориясендә үзәге Төмәндә булган Себер ханлыгы оеша. XVI гасыр ахырында Көнбатыш Себернең зур өлешен Россия империясе басып ала, ә аның көньяк төбәге Казакъ ханлыгының бер өлешенә әверелә. Россия белән Казакъстан арасындагы хәзерге халыкара чикләр XX гасыр ахырында Советлар Союзы таркалганнан соң билгеләнә.
# Кожласола (Звенигово районы)

Кожласола (чирм. Кожласола, рус. Кожласола) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан сала.

# Кожласола (Звенигово районы)
## Сәгать поясы

Кожласола (Звенигово районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кожласола (Звенигово районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (63,7%), руслар (32,6%), татарлар (2,3%).
# Мелидеш

Мелидеш — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. Грандола муниципалитетына карый.

# Мелидеш
## Географиясе

Мәйданы — 155,16 км².
# Иске Туса

Иске Туса (чуаш. Анат Туҫа, рус. Старые Тойси) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.

# Иске Туса
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Туса
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 695 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Чурчхела

Чурчхела (гөрҗ. ჩურჩხელა, [tʃʰurtʃʰxɛlɑ]) — гөрҗиләр милли ризыгы. Йөзем согы, чикләвек һәм оннан ясала. Бадәм, әстерхан чикләвеге, фундук, шоколад, йөзем җепкә тезеп куела, йөзем согына манып алына һәм шәм шәкелендә киптерелә. Гөрҗистанның Кахети өлкәсендәге Чурчхела ризыгын хәзерләү ысулы 2015 елда Гөрҗестан матди булмаган мәдәни мирасы буларак таныла.

# Чурчхела
## Тасвирлама

Гадәттә, ризык, кирәкле шикләвек-җимешләр өлгерүе һәм җыелуы белән көз көне өйләрдә хәзерләнә. Борынгы заманнардан ризыкны хатын-кызлар үзләренең сугышта көрәш алып барган ирләренә җибәргән. Тыгызлык һәм катылык сыйфатлары һәм уңай зурлыгы аркасында чурчхела төрле шартларда озак сакланган. Гадәттә, Яңа ел һәм Раштуа бәйрәмнәренә кадәр саклана һәм табыннарда иң мөһим тәм-том азык урынын били.
Чикләвек-җимешләр җепкә тезелеп кертелгәч, алар өчен он белән куетылган махсус сок хәзерләнә. Бу сокның ике төрләре Татара һәм Феламуши кулланыла. Гадәттә, сокка манылып алынган чикләвек-җимеш җебе кояшта киптерелгән. Шәраб туган ягы булып саналган Кахети өлкәсе шулай ук иң яхшы чурчхела ризыгы ясавы белән танылган.
Ризыкның исеме колх телендәге ике сүздән гыйбарәт: «чхур» — салкын, «чхер» — кайнар.

# Чурчхела
## Башка илләрдә

Чурчхела башка төрле халыкларда да популярлык яулаган, шулар арасында: Азәрбайҗан, Әрмәнстан, Кипр, Греция, Россия өлкәләре, Украина, Иран һәм Төркия. Фарсыларда ризыкка карата "татлы йөзем согы" (фар. باسلوق شیره انگور) дигән атама кулланыла. Әрмәннәрдә (әрм. քաղցր սուջուխ, кагтср суҗук), юнаннарда (грек. σουτζούκι, сутзуки), төрекләрдә (төр. cevizli sucuk, җевизли суҗук) баллы колбаса дип исемләнә.