yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Салават Кусыймов

Салават Кусыймов (8 март 1942 ел, Кировабад, ССРБ) — Уфа дәүләт авиация техник университеты президенты, 1992—2003 елларда Уфа дәүләт авиация техник университеты ректоры, 2003—2008 елларда Башкортстан Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты, Россия галиме, техник фәннәр докторы, профессор.
Бөек Ватан сугышында катнашкан Советлар Союзы Герое генерал-майор Таһир Кусыймовның улы.

# Салават Кусыймов
## Белеме, гыйльми эшчәнлеге

Мәскәү энергетика институтын тәмамлаган (1965), инженер-электрик. Техник фәннәр кандидаты (1971, профессор (1991).
ССРБ-ның уйлап табучысы (1985), Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1998), Россия табигый фәннәр академиясенең (1993), Югары мәктәпнең халыкара фәннәр академиясенең (1994), Петровск фән һәм сәнгать академиясенең (1994), Россия Федерациясенең сыйфат проблемалары Петровск академиясенең (1995)тулы хокуклы әгъзасы, Россия Фәннәр академиясе Уфа гыйльми үзәге президиумы, Башкортстан Республикасының Фән һәм һөнәри белем бирү буенча дәүләт контроле коллегиясе, Башкортстан Республикасының Президент советы әгъзасы, Башкортстан Дәүләт Җыелышы — Корылтай Рәисе урынбасары, Вәкиллек палатасы депутаты. «Хөрмәт билгесе» ордены (1985), медальләр белән бүләкләнгән.
1965—1967 елларда — «Башкирэнерго» берләшмәсе инженеры; 1970—1974 елларда — Уфа авиация институтында (Уфа дәүләт авиация техник университетында): ассистент, өлкән укытучы, «Электротехниканың теоретик нигезләре» кафедрасы доценты; Б1974—1981 елларда — «Электр машиналары һәм аппаратлары» кафедрасы мөдире, «Электротехниканың теоретик нигезләре» кафедрасы мөдире, укыту эше буенча проректор, 1992 елдан — ректор.
Катлаулы техник объектлар, оптика-механика системалары, адаптив лазер оптикасы белән идарә итү өлкәсе белгече. Көчле лазер нурланышының параметрлары белән идарә итүнең фәнни юнәлешенә нигез салучы. Фәнни тикшеренүләре нәтиҗәләре аэрокосмос сәнәгатендә кулланыла.
Салават Кусыймов 98 авторлык танытмасына һәм патентына ия. Аның җитәкчелегендә җиде кандидатлык диссертациясе яклана.
"Бердәм Россия" бөтенрусия сәяси фиркасе әгъзасе.

# Салават Кусыймов
## Хезмәтләре

Кусыймов Салават Таһир улы — 200-дән артык басма хезмәт, шул исәптән 3 монография авторы.
С. Кусыймов «Җиһанда кулланылган оптик системаларда модельләр һәм сурәтләрне эшкәртү». М.: наука, 1991. (автордаш).
С. Кусыймов «Автоматлаштырылган идарә итү системасының һәм аларның элементларының модельләре». М.: Машиналар эшләү, 2003 (автордаш).
«Авиациядә нейрокомпьютерлар». Мөхәррире: Владимир Васильев, Барый Ильясов, Салават Кусыймов. Издательство: Радиотехника ISBN 5-93108-055-0; 2004 г.

# Салават Кусыймов
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* «Хөрмәт билгесе» ордены (1985)
* «Хезмәт фидакарьлеге өчен» медале (1981)
* ССРБ ВДНХ-сының алтын, көмеш һәм бронза медальләре
* Россия Федерациясе югары профессиональ белем бирүнең мактаулы хезмәткәре
* Башкортстан Республикасының Мактаулы Грамотасы
* Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе
* Башкортстан Республикасы мәгариф отличнигы

# Салават Кусыймов
## Гаиләсе

Өйләнгән, хатыны профессор, театр белгече, театр эшлеклесе Кусыймова Суфия Гыйльман кызы
Бер ул үстергәннәр.
# Юрманга (Сундоба кушылдыгы)

Юрманга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сундоба елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Юрманга (Сундоба кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300312110000015150
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001515
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Малий Мендромеж

Малий Мендромеж — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Тухоля гминаcында урнашкан авыл.

# Малий Мендромеж
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Двипа

Һинд космологиясендә, dvīpa (Деванагарида: द्वीप "ярымутрау, утрау"; шулай ук mahadvipa "бөек утрау") җир сферасының кайвакыт "континент"лар дип аталган төп бүлгеләре өчен төшенчә. 7 двипа бар. Җиде (сапта-двипа)ның исемлеге (мәсьәлән, Махабхарата 6.604 ):
* Дҗамбудвипа ("Джамбован" агачы)
* Плакшадвипа ("Ficus religiosa (Пипал) агачы")
* Шалмали ("Бомбакс агачы")
* Куша ("үлән")
* Краунча ("Тау")
* Шакадвипа ("Нарат агачы")
* Пушкара ("Өрәңге агачы")
dvīpa сүзе борынгырак *dui-Hpa- формасыннан һәм аның мәгънәсе "ике яктан су". Ул Яшь Авеста телендәге 'duuaēpa' сүзе белән аңлаешлы, ул шул ук мәгънәгә ия.
# Ширвей

Ширвей — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сямженьга елгасының уң ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.

# Ширвей
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000036739
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003673
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Лимуэйру-ду-Норти

Лимуэйру-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.

# Лимуэйру-ду-Норти
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 751,535 км².
# Лещини-Дуже

Лещини-Дуже — Польшаның Лодзь воеводалыгы Длутув гминаcында урнашкан авыл.

# Лещини-Дуже
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тиль (Югары Гаронна)

Тиль (фр. Thil) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Кастельяр-де-Сантьяго

Кастельяр-де-Сантьяго (исп. Castellar de Santiago) — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кастельяр-де-Сантьяго
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 95,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 821 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Фопияно (Җенова)

Фопияно — Италиянең Лигурия төбәге Ровеньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Фопияно (Җенова)
## Географиясе

Фопияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фопияно (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казета (Сьена)

Казета — Италиянең Тоскана төбәге Кастельнуово-Берарденга өязендә урнашкан торак пункт.

# Казета (Сьена)
## Географиясе

Казета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казета (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# RASA4

RASA4 (ингл. RAS p21 protein activator 4) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Акөрен (Салихлы)

Акөрен (төр. Akören) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Анаксагор

Анаксагор Клазоменлы (бор. гр. Ἀναξαγόρας, як. б.э.к. 500 ел — б.э.к. 428 ел) — борынгы грек фәлсәфәчесе, математик һәм астроном, Афиннар фәлсәфә мәктәбенә нигез салучы.
# Ай-Юган (елга)

Ай-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сухой Полуй елгасының уң ярына тамагыннан 36 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 25 км.

# Ай-Юган (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300112115300032712
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303271
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Брузо (Пяченца)

Брузо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Боргоново-Валь-Тидоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Брузо (Пяченца)
## Географиясе

Брузо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Брузо (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ельцовый

Ельцовый — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Песчанка елгасының уң ярыннан 108 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Ельцовый
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040010012103000091962
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103009196
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (8954) Baral

(8954) Baral (лат. Baral) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8954) Baral
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FK62» саналган.
# Акваратола (Терамо)

Акваратола — Италиянең Абруцци төбәге Рокка-Санта-Мария өязендә урнашкан торак пункт.

# Акваратола (Терамо)
## Географиясе

Акваратола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Акваратола (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Голу-Грабичина

Голу-Грабичина — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Скорцоаса (коммуна) коммунасына карый.

# Голу-Грабичина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 445 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Форест-Гроув (Орегон)

Форест-Гроув — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Форест-Гроув (Орегон)
## Тарихы

Форест-Гроув шәһәре 1840 елда нигезләнгән.

# Форест-Гроув (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,549466 км², 15,211796 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 60 метр һәм 210 Фут биеклектә урнашкан.
# Сефтра

Сефтра — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Төньяк Двина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 86 км.

# Сефтра
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000027241
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002724
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Томиславци

Томиславци (серб. Томиславци) — Сербиянең Воеводина автоном крае Бачка-Топола җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Томиславци
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 107 метр биеклектә урнашкан.

# Томиславци
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Мортезинз (Удине)

Мортезинз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Руда өязендә урнашкан торак пункт.

# Мортезинз (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вале (Кунео)

Вале — Италиянең Пьемонт төбәге Момбаркаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Вале (Кунео)
## Географиясе

Вале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вале (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (1595) Танга

(1595) Танга (лат. Tanga) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1595) Танга
## Тарихы

1930 елның 19 июнендә Сирил Джексон, Гарри Вуд тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 ME» саналган.
# Пьедрас Алтас, Агва Эдионда (Таско де Аларкон)

Пьедрас Алтас, Агва Эдионда — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Таско-де-Аларкон муниципалитеты составына керә.

# Пьедрас Алтас, Агва Эдионда (Таско де Аларкон)
## Географиясе

Пьедрас Алтас, Агва Эдионда Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Пьедрас Алтас, Агва Эдионда (Таско де Аларкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Пьедрас Алтас, Агва Эдионда (Таско де Аларкон)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Илья Франк

Илья Франк (, 10 (23) октябрь 1908, Санкт-Петербург, Санкт-Петербург губернасы, Россия империясе — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value)., Мәскәү, СССР) — физик, университет профессоры (ССРБ, Россия империясе). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1958).

# Илья Франк
## Белем

Мәскәү дәүләт университеты, Рәсәй фәннәр әкәдимиясе дигән уку йортларында белем алган.

# Илья Франк
## Оешмаларда әгъзалык

Берлин фәннәр академиясе, Рәсәй фәннәр әкәдимиясе, ССҖБ Фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Снядово (Подлясье воеводалыгы)

Снядово — Польшаның Подлясье воеводалыгы Снядово гминасында урнашкан авыл.

# Снядово (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пезек

Пезек — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Сан-Дорлиго-делла-Валле өязендә урнашкан торак пункт.

# Пезек
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Милтон (сан алу урыны, Вермонт)

Милтон — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Милтон (сан алу урыны, Вермонт)
## Географиясе

Милтон халык санын алу урыны мәйданы — 3,7 км², 3,742509 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 Фут биеклектә урнашкан.
# (2626) Бельника

(2626) Бельника (лат. Belnika) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2626) Бельника
## Тарихы

1978 елның 8 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PP2» саналган.
# Гүрчешме (Деврек)

Гүрчешме (төр. Gürçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вулька-Печонца

Вулька-Печонца — Польшаның Мазовия воеводалыгы Станиславув гминасында урнашкан авыл.

# Вулька-Печонца
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ретеньо (Лоди)

Ретеньо — Италиянең Ломбардия төбәге Фомбьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ретеньо (Лоди)
## Географиясе

Ретеньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ретеньо (Лоди)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шампань-сюр-Уаз

Шампань-сюр-Уаз (фр. Champagne-sur-Oise) — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
# Әхмәтвафа Бәхтияров

Әхмәтвафа Бәхтияров, Әхмәтвафа (Вафа) Гали улы Бәхтияров (9 декабрь 1881(1881-12-09), Зимничи, Хвалын өязе, Сарытау губернасы, Россия империясе — 1960, Казан, РСФСР, СССР) — журналист, җәмәгать эшлеклесе һәм укытучы. Габдулла Тукайның дусты һәм хезмәттәше. 1907-1909 елларда «Әл-ислах» гәҗите нашире һәм мөхәррире. 1909-? елларда «Аят мәктәбе»ндә укыта; 1950-елларда эшче яшьләр мәктәбендә укытканлыгы билгеле.
# Пазьдзёрно

Пазьдзёрно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Костомлоты гминасында урнашкан авыл.

# Пазьдзёрно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Обрек

Обрек (фр. Obreck) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Обрек
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,24 км².
# Гранит-Гиллс (Калифорния)

Гранит-Гиллс — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гранит-Гиллс (Калифорния)
## Географиясе

Гранит-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы — 7,186893 км², 7,37785 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 201 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Озунка-Бей

Озунка-Бей — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. Бецань коммунасына карый.

# Озунка-Бей
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 650 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Иске Завод (Мамадыш районы)

Иске завуᴛ — Татарстан җөмһүриᴙтсының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. ᴨyчты индексы — 422163.

# Иске Завод (Мамадыш районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.1 °C | -10.9 °C | -5.7 °C | 4.4 °C | 13.4 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.7 °C | 12.1 °C | 4.3 °C | -4.9 °C | -10.3 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
# Арконсе

Арконсе (фр. Arconcey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Пуйи-ан-Осуа кантонына карый.

# Арконсе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15.06 км².
# Ельтма

Ельтма — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Теша елгасының сул ярыннан 262 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.

# Ельтма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Теша елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300212110000030472
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003047
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шаэрменстаун (Пенсильвания)

һәм
Шаэрменстаун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Шаэрменстаун (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1813 елда нигезләнгән.

# Шаэрменстаун (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,3 квадрат миль, 0,769091 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 Фут биеклектә урнашкан.
# Агуа-Ревеш-и-Крашту

Агуа-Ревеш-и-Крашту — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Валпасуш муниципалитетына карый.

# Агуа-Ревеш-и-Крашту
## Географиясе

Мәйданы — 20,1 км².
# Арка (Понте-де-Лима)

Арка — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Arca e Ponte de Lima муниципалитетына карый.

# Арка (Понте-де-Лима)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Павлувка (Подлясье воеводалыгы)

һәм
Павлувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы Краснополь гминасында урнашкан авыл.

# Павлувка (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Длуга-Косьцельна

Длуга-Косьцельна — Польшаның Мазовия воеводалыгы Халинув гминасында урнашкан авыл.

# Длуга-Косьцельна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шевце (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Шевце — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пётркув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Шевце (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җаңһар (эпос)

«Җаңһар» (калм. Җаңhар) — Бумбаның (Бумбе) бәхет һәм иминлек иле һәм аның батырларының каһарманлыгы турында бәян итүче калмык фольклор героик эпосы. Рух көче һәм ватанпәрвәрлек белән сугарылган эпос үзенең художестволы дәрәҗәсе буенча авыз-тел иҗадының иң яхшы өлгеләренә карый. «Жаңһар» һәм аны башкарган җаңһарчылар халыкта зур сөю һәм хөрмәт казана.

# Җаңһар (эпос)
## Эпосның тарихы һәм өйрәнү

Героик эпос «Жаңһар» күп гасырлар дәвамында үсә. Эпосның барлыкка килү датасы турында галимнәрнең фикере төрлечә. Кайсыбер тикшеренүчеләр аны XIII—XIV гасырларга бәйли. Галимнәрнең икенче төркеме, эпос XVII—XVIII гасырларда барлыкка килгән, дип исәпли. Эпосны өйрәнү тарихы 200 ел тәшкил итә.
1804 елда лютеран пасторы, язучы һәм тәрҗемәче Вениамин Бергман (1772—1856) җанһарчы турында бер җыр һәм легенда бастырып чыгара. Ул «Җанһар»ның Европада документлаштырылган иң беренче язмасы дип санала.
1855 елда А.Бобровников эпосның бер бүлеген рус теленә тәрҗемә итә. 1862 елда К. Ф. Голстунский җитәкчелегендә иске калмык язмасында 2 бүлек нәшер ителә. Эпосның 10 бүлеген 1908 елда җаңһарчы (сәсән) Ээль Овлыдан урыс һәм поляк лингвисты Котвич җитәкчелегендә калмык галиме, этнограф, мәгрифәтче, җангарлар гыйлеменә нигез салучы Номто Очиров В. Л. язып ала.
Хәзерге вакытта «джангарология гыйлеме» фәнни дисциплинасы бар, ул Калмык гуманитар тикшеренүләр институты гыйлми эшмәкәрлегенең төп юнәлешләренең берсе булып тора.
Элистада «Жаңһара» бәйрәме үткәрелә. «Джангар варислары җирендә дөнъя эпослары» халыкара сәсәннәр фестивале 2005 елдан бирле уздырыла. Исеме белән ул «Джангар» калмык героик эпосына бурычлы. Әлеге вакытта республикада «Джангара» башкару традициясе тергезелә, яңы джангарчилар барлыкка килде.

# Җаңһар (эпос)
## «Җаңһар» Кытайда

«Джангар» эпосы монгол эпосы «Гэсэр» һәм кыргызның "Манас"ы белән бергә Кытай этник азчылыгының өч төп эпосы буларак билгеле
Бүгенге көндә Кытайда һәм Монголиядә 100 000 юл озынлыгындагы 60 том җыелган һәм язып алынган.
2006 елдың 20 маенда «Джангар» Кытайның матди булмаган мәдәни мирасының милли исемлегенең беренче партиясенә кертелә.
2014 елда Хобоксар-Монголия автономияле округында, эпосның туган җире дип саналган Джунгариядә, мәдәният һәм сәнгать сарае ачыла.

# Җаңһар (эпос)
## Алтын җайдак һәйкәле

«Алтын җайдак» — «Җаңһар» халык эпосы героеның һәйкәле. Алтын белән капланган сигез метрлык һәйкәл ясалма курганга куелган 15 метрлык стелада урнашкан. Архитектор идеясе буенча, «Алтын җайдак» Элистаның дала энҗесен һәм анда яшәүчеләрне саклап, күктә оча, уң кулында байрак, ә сулда — монгол җәясе. Җайдакның сул ягында тугъры ярдәмчесе карчыга оча.

# Җаңһар (эпос)
## Җаңhарчылар

* Адучин Церен
* Басаңга Мукөвүн
* Җуукан Нәәмн
* Ээлән Овла