yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Татар хатын-кызларының милли бизәнү әйберләре

Татар хатын-кызларының милли бизәнү әйберләре — татар хатын-кызларының традицион бизәнү әйберләре.
Хәзерге вакыттагы кебек үк элек тә татар хатын-кызлары бизәнү әйберләрен яратып кулланганнар. Бизәнү әйберләрен хатын-кызлар гына түгел, ир-егетләр дә киеп йөргәннәр. Ләкин хәзерге заман бизәнү әйберләре элеккеләреннән бик нык аерыла. Татар хатын-кызларының яраткан бизәнү әйберләре алка, хәситә, чулпылар булса, ир-егетләрнең – зур кашлы йөзек булган. Күргәнебезчә, хатын-кызларның бәзәнү әйберләре төрле-төрле булган. Мөселман гореф-гадәтләре буенча хатын-кызның бизәнү әйберләренә карап, аның иренең байлыгы турында фикер йөртергә мөмкин булган.

# Татар хатын-кызларының милли бизәнү әйберләре
## Чулпы

Татар хатын-кызының төп бизәнү әйбере булып чулпылар саналган. Алар төрле формада булган һәм төрле материалдан эшләнгән. Чулпы – төрле яшьтәге татар хатын-кызлары яратып куллана торган бизәнү әйбере. Аны яшүсмер чактан ук тага башлаганнар. Эре көмеш акчалардан торган чулпыларны билдән астарак төшеп торырлык итеп чәч толымнарына бәйли торган булганнар. Ике якка үреп салып, чулпылар таккан озын чәч толымнары татар кызларының горурлыгы булган. Шунысы кызганыч, чулпылар бөтенләй кулланылыштан төшеп калган. Аларны музейларда экспонат буларак кына күрергә мөмкин.

# Татар хатын-кызларының милли бизәнү әйберләре
## Алкалар

Тагын да борынгырак бизәнү әйбере – алкалар. Аларны өч-дүрт яшьтән башлап олы яшькә җиткәнче киеп йөргәннәр. Озын алкалар татар халык киеменең аерылгысыз өлешен алып торган.

# Татар хатын-кызларының милли бизәнү әйберләре
## Хәситә

Татар хатын-кызлары муен-күкрәк бизәнү әйбеләрен иркен кулланганнар. Алар бизәнү әйбере генә түгел, киемнең бер өлеше булып торган. Шулай ук, иң киң таралган бизәнү әйбере булып хәситә санала. Хәзерге заманда бу сүз кулланылыштан төшеп калса да, аны икенче атама белән – муенса дип атап йөртәләр.
# Сант'Аньело (Пескара)

Сант'Аньело — Италиянең Абруцци төбәге Эличе өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Аньело (Пескара)
## Географиясе

Сант'Аньело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сант'Аньело (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кальчинате

Кальчинате — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Кальчинате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 186 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Баньятика, Больгаре, Кавернаго, Коста-ди-Меццате, Гизальба, Морнико-аль-Серио, Палоско һәм Сериате коммуналары белән чиктәш.
# Селяшница

Селяшница (серб. Сељашница) — Сербиянең Златибор округы Приеполе җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Селяшница
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 688 метр биеклектә урнашкан.

# Селяшница
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# PHC3

PHC3 (ингл. Polyhomeotic homolog 3) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 6982

NGC 6982 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6982
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Җумһуриет (Дидим)

Җумһуриет (төр. Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Дидим илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Прелуч (Селаж)

Прелуч — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Лозна (коммуна, Селаж) коммунасына карый.

# Прелуч (Селаж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 209 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Загребка (елга)

Загребка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАС/ИДЕЛ/2231/87/524 кушыла. Елга озынлыгы 18 км.

# Загребка (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Ногинск каласыннан Орехово-Зуево каласына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшадан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300612110000031406
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003140
* Бассейн коды — 09.01.03.006
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ляхавичы (Дзяржынский районы)

Ляхавичы (белар. Ляхавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Ляхавичы (Дзяржынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# ARHGAP45

ARHGAP45 (ингл. Rho GTPase activating protein 45) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сьверки (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Сьверки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Новы-Став гминасында урнашкан авыл.

# Сьверки (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шәмсия Хәкимова

Шәмсия Хәкимова (Шәмсия Гази кызы Хәкимова, 3 июнь 1908(1908-06-03), Балтач, Азнакай вулысы, Бөгелмә өязе, Самар губернасы, Россия империясе — 18 ноябрь 2003(2003-11-18) (95 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — инженер-металлург, БАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958).

# Шәмсия Хәкимова
## Биографиясе

Шәмсия Гади (Гази) кызы Хәкимова 1908 елның 3 июнендә Самара губернасы Бөгелмә өязе Балтач авылында (хәзер — Татарстан Республикасының Азнакай районы) туа.
1936 елда И.В.Сталин исемендәге Мәскәү корыч институтын тәмамлый. Институтны тәмамлагач, 1963 елга кадәр Уфада 26нчы заводта инженер-технолог булып эшли (хәзер Уфа моторлар төзү җитештерү берләшмәсе), 1937 елдан 1939 елга кадәр лаборатория башлыгы, 1941 елдан — өлкән инженер — тикшеренүче, 1943 елдан-лаборатория башлыгы.
1938-1939 елларда ВКП(б) башкорт өлкә комитеты бүлек мөдире урынбасары булып эшли.
Шәмсия Гади кызы инициативасы буенча 26 нчы завод производствосында арыганлык ныклыгын билгеләү өчен материалларны сынауның тизләтелгән ысуллары, югары температурада вакуумда эшкәртелә торган кушылмалар структурасына металлографик тикшеренүләр кертелде.

# Шәмсия Хәкимова
## Бүләкләр һәм исемнәр

БАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958).
«Кызыл Байрак», «Почет билгесе» орденнары белән бүләкләнгән (1944).
# Миликовице (Каменни Уезд)

Миликовице (чех. Milíkovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Каменни Уезд (Ческе Будейовице) районында урнашкан авыл.

# Миликовице (Каменни Уезд)
## Географиясе

Мәйданы — 1,562 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Миликовице (Каменни Уезд)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Миликовице (Каменни Уезд)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Миликовице (Каменни Уезд)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 154 |
| 1880 | 189 |
| 1890 | 195 |
| 1900 | 183 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 182 |
| 1921 | 160 |
| 1930 | 139 |
| 1950 | 96 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 90 |
| 1970 | 68 |
| 1980 | 32 |
| 1991 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 25 |
| 2011 | 38 |
| 2021 | 47 |
# Александрия (Румыния)

Александрия (рум. Alexandria) — Румыниянең Телеорман өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45434 кеше (2011).

# Александрия (Румыния)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Александрия Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Александрия (Румыния)
## Тарих

Шәһәр статусын 1840 елдан йөртә.

# Александрия (Румыния)
## Халык

Милләтләр (2002): румыннар — 95,4%, чегәннәр — 4,5%.
# Карлуни (Беневенто)

Карлуни — Италиянең Кампания төбәге Понтеландольфо өязендә урнашкан торак пункт.

# Карлуни (Беневенто)
## Географиясе

Карлуни Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Карлуни (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (8120) Кобэ

(8120) Кобэ (Kobe) (лат. Kobe) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8120) Кобэ
## Тарихы

1997 елның 2 ноябрендә Х. Абэ тарафыннан Yatsuka обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VT» саналган.
# Владимир Корчагин

Владимир Корчагин (Владимир Владимир улы Корчагин, 14 октябрь 1924(1924-10-14), Казан, РСФСР, СССР — 26 декабрь 2012(2012-12-26) (88 яшь), Казан, Россия) — рус телендә иҗат иткән язучы; геолог, геология минералогия фәннәре нәмзәте, ТР һәм РФ язучылар берлекләре әгъзасы, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2000)
# Нойендеттельзау

Нойендеттельзау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Нойендеттельзау
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Нойендеттельзау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,81 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 438 метр биеклектә урнашкан.
# Фенер (Бафра)

Фенер (төр. Fener) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 511

NGC 511 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 511
## Тарихы

Әлеге галактика 1876 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Филипештий-де-Педуре (коммуна)

Филипештий-де-Педуре — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.

# Филипештий-де-Педуре (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,8 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Филипештий-де-Педуре, Дицешть, Миниери һәм Силиштя-Дялулуй авыллары урнашкан.
# Геппи (Техас)

Геппи — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Геппи (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Геппи (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,1 квадрат миль, 2,748261 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1102 ± 1 метр һәм 1102 метр биеклектә урнашкан.
# Пыктыган-Еган (Кулын-Игол кушылдыгы)

Пыктыган-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кулын-Игол елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Пыктыган-Еган (Кулын-Игол кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011000112115200038217
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203821
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# 133 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 133 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 133 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 133 — сан.
# Гевһернесибе (Коҗасинан)

Гевһернесибе (төр. Gevhernesibe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рина (Месина)

Рина — Италиянең Сицилия төбәге Савока өязендә урнашкан торак пункт.

# Рина (Месина)
## Географиясе

Рина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рина (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пера-ла-Ноньер

Пера-ла-Ноньер (фр. Peyrat-la-Nonière һәм фр. Peyrat-la-Montagne) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Aleksandr Zaboyev

Aleksandr Zaboyev, Aleksandr Stepan ulı Zaboyev (ädäbi psevdonimı — San-Antus; komi Александр Степанович Забоев; 7 mart 1904, RI, Vologda gubernası, Mıyoldino — 23 iüyn 1980, Komi ASSR, Sıktıvkar) — komi ädäbiätın tikşerüçe, komi ädäbi tänqitenä nigez saluçı.

# Aleksandr Zaboyev
## Tärcemäi xäle

1904 yılnıñ 7 martında Vologda gubernasınıñ Ust-Sısolsk öyäze Mıyıldino awılında tuğan.
1919 yılda ikençe däräcä mäktäpne tämamlağannan soñ Derevänsk yuğarı başlanğıç uçilişçesına uqıtuçılar kurslarına uqırğa kergän, annarı uqıtuçı, şulay uq xalıq mäğärife bülegendä politprosvet citäkçese bulıp eşlägän. 1922—1925 yıllarda Mäskäw universitetınıñ eşçe fakultetında uqığan. 1925 yıldan 1930 yılğa qädär Leningrad politexnik institutınıñ iqtisad fakultetında uqığan. Anı tämamlağannan soñ Zaboyev Däwlät bankınıñ Tönyaq bülekçäseneñ Arxangelsk krayı kontorasında ölkän konsultant bulıp eşlägän.
Suğış başlanğaç armiägä alınğan. 1943 yılda Aleksandr Zaboyevnı «millätçelektä» ğäyeplägänär. «Xalıq doşmanı» bularaq 8 yılğa lagerlarğa xökem itelgän.
Cäzasın ütägännän soñ 1951 yıldan «Komiles» trestında, sovnarxozda iqtisadçı bulıp eşlägän.
1980 yılnıñ 23 iyünendä Sıktıvkar şähärendä wafat bulgan.
# Нашацовице

һәм
Нашацовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Подегродзе гминасында урнашкан авыл.

# Нашацовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аҗысу (Асарҗык)

Аҗысу (төр. Acısu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Асарҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Игъюгиг (Аляска)

Игъюгиг — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Игъюгиг (Аляска)
## Географиясе

Игъюгиг халык санын алу урыны мәйданы — 57,296849 км², 57,29682 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Оберив (Югары Марна)

Оберив (фр. Auberive) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Потлоджень-Вале

Потлоджень-Вале — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Крингуриле (коммуна) коммунасына карый.

# Потлоджень-Вале
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кальчыцы

Кальчыцы (белар. Кальчыцы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Слуцкий районында урнашкан авыл.

# Кальчыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Спинета (Салерно)

Спинета — Италиянең Кампания төбәге Баттипалья өязендә урнашкан торак пункт.

# Спинета (Салерно)
## Географиясе

Спинета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Спинета (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мужиново (Любуш воеводалыгы)

Мужиново — Польшаның Любуш воеводалыгы Сквежина гминасында урнашкан авыл.

# Мужиново (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ошава

Ошава (ингл. Oshawa) — Канаданың Онтарио вилаятендә урнашкан шәһәр.

# Ошава
## Тарих

Шәһәр статусын 1857 елдан башлап йөртә.
# HD97633

HD97633 — Әсәт йолдызлыгында урнашкан A2IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 3,35 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мале Руди

Мале Руди — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Шубин гминаcында урнашкан авыл.

# Мале Руди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо (Азою)

Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Асою муниципалитеты составына керә.

# Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо (Азою)
## Географиясе

Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо (Азою)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Росендо Баланзар Гарсия, Ранчо (Азою)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Пагоза-Спрингс (Колорадо)

Пагоза-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Пагоза-Спрингс (Колорадо)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Пагоза-Спрингс (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 12,682866 км², 12,641908 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2172 метр биеклектә урнашкан.
# Моргантаун (Көнбатыш Вирджиния)

Моргантаун — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Моргантаун (Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Моргантаун шәһәре 1772 елда нигезләнгән.

# Моргантаун (Көнбатыш Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,015657 км², 27,498287 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 293 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Екс-сюр-Вьенн

Екс-сюр-Вьенн (фр. Aixe-sur-Vienne) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Потеку

Потеку — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Лопетари (коммуна) коммунасына карый.

# Потеку
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 745 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Уасси

Уасси (фр. Oissy) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Мунчелу (Алба)

Мунчелу — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Бая-де-Арьеш коммунасына карый.

# Мунчелу (Алба)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пржедслав

Пржедслав (чех. Předslav) — Чехиянең Пльзень крае Клатови һәм Клатови районында урнашкан авыл.

# Пржедслав
## Географиясе

Мәйданы — 19,593361 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 420 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Пржедслав
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пржедслав
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Пржедслав
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1831 |
| 1880 | 2000 |
| 1890 | 1918 |
| 1900 | 1811 |
| 1910 | 1735 |
| 1921 | 1783 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1511 |
| 1950 | 1134 |
| 1961 | 1179 |
| 1970 | 990 |
| 1980 | 900 |
| 1991 | 763 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 698 |
| 2014 | 730 |
| 2016 | 739 |
| 2017 | 754 |
| 2018 | 772 |
| 2019 | 791 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 803 |
| 2021 | 806 |
| 2021 | 806 |
| 2022 | 815 |
| 2023 | 826 |
| 2024 | 829 |
# Реньяно-Казтело (Маса-Карара)

Реньяно-Казтело — Италиянең Тоскана төбәге Казола-ин-Луниджана өязендә урнашкан торак пункт.

# Реньяно-Казтело (Маса-Карара)
## Географиясе

Реньяно-Казтело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Реньяно-Казтело (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гановце

Гановце (словак. Gánovce) — Словакиянең Попрад округында урнашкан авыл.

# Гановце
## Тарихы

Авыл 1317 елда нигезләнгән.

# Гановце
## Географиясе

Мәйданы — 7,832 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 642 метр биеклектә урнашкан.

# Гановце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Җәлал-Абад (Кыргызстан)

Җәлал-Абад (кырг. Жалал-Абад — «бөек утрак», рус. Джалал-Абад) — Кыргызстанның Җәлал-Абад өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Җәлал-Абад (Кыргызстан)
## Тарих

1870 елда нигезләнгән. Шәһәр статусын 1877 елдан башлап йөртә.

# Җәлал-Абад (Кыргызстан)
## Шәхесләр

* Мар Байҗиев (1935), Кыргызстанның халык язучысы.
# Айнакүл (Кызылорда өлкәсе)

Айнакүл (каз. Айнакөл) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Айнакүл (Кызылорда өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Гринвуд (Индиана)

Гринвуд — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.

# Гринвуд (Индиана)
## Тарихы

Гринвуд шәһәре елда нигезләнгән.

# Гринвуд (Индиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 72,278298 км², 54,988204 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 245 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вила Пазквали (Мантова)

Вила Пазквали — Италиянең Ломбардия төбәге Саббьонета өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Пазквали (Мантова)
## Географиясе

Вила Пазквали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вила Пазквали (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Трефюмель

Трефюмель (фр. Tréfumel) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ланвалле кантонына карый.

# Трефюмель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,00 км².
# Подлёдувек

Подлёдувек — Польшаның Люблин воеводалыгы Михув гминаcында урнашкан авыл.

# Подлёдувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кабестани

Кабестани (фр. Cabestany) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Миреслеу

Миреслеу — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Миреслеу (коммуна) коммунасына карый.

# Миреслеу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан.
# Сант'Андреа (Бергамо)

Сант'Андреа — Италиянең Ломбардия төбәге Фара-Джера-д'Адда өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Андреа (Бергамо)
## Географиясе

Сант'Андреа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сант'Андреа (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Райт (Флорида)

Райт — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Райт (Флорида)
## Географиясе

Райт халык санын алу урыны мәйданы — 14,516094 км², 14,531488 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 метр биеклектә урнашкан.