yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Иске Благородны

Иске Благородны (чирм. Тошто Благородны, рус. Старые Благородны) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Иске Благородны
## Сәгать поясы

Иске Благородны Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Иске Благородны
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк .
# Ле-Дора

Ле-Дора (фр. Le Dorat) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Лахомно

Лахомно — Словениянең Лашко (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лахомно
## Географиясе

Мәйданы — 1,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281,9 метр биеклектә урнашкан.
# Зноски

Зноски — Польшаның Подлясье воеводалыгы Моньки гминасында урнашкан авыл.

# Зноски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яңа (Канаш районы)

Яңа (чуаш. Новый, рус. Новый ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429320. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216824004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Яңа (Канаш районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 66 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Губанкүл

Губан-Күл (рус. Кубань Озеро) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан сала.

# Губанкүл
## Сәгать поясы

Губанкүл Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Губанкүл
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (85,1%), руслар (5,3%), таҗиклар (3,2%), башкортлар (3,2%).
# Куршенер

Куршенер (чирм. Эсменесола, рус. Куршенер) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Куршенер
## Сәгать поясы

Куршенер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Куршенер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Пояндайкино

Пояндайкино (чуаш. Эскетен, рус. Пояндайкино ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429107. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250810003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900003700. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Пояндайкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 322 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,12%).
# Гатин

Гатин — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Гата («бүләк итү») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Рүзил Гатин (1987), җырчы, шоумен.
* Марат Гатин:
** Марат Гатин (1976):
*** Марат Илшат улы Гатин (25.09.1976), Россотрудничество хезмәткәре (2025 елга кадәр), ТР Рәисе ярдәмчесе (2025 елдан).
*** Марат Салават улы Гатин (3.07.1976), тарихчы, КФУ доценты.
* Мәхмүт Гатин (1946), төзелеш оешмасы башлыгы (Түбән Кама).
* Фоат Гатин (1966), боксчы, ССРБ спорт остасы.
* Фоат Гатин (1956), медицина фәннәре докторы, КДМА профессоры.
# Татарстан Республикасының Атказанган табибы

Татарстан Республикасының Атказанган табибы (рус. заслуженный врач Республики Татарстан, ингл. Merited Doctor of the Republic of Tatarstan) — Татарстан Республикасы дәүләт бүләге, мактаулы исемнәренең(рус.)татар. берсе. 1940 елның 1 февраль көнендә булдырылган.
Татарстан Рәисе (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан бирелә.
Бүләкләнүчеләр саны — 950 кеше (1997), 1962 кеше (1.01.2015).

# Татарстан Республикасының Атказанган табибы
## Бүләкләнү нигезе

табиблык участокларының, амбулаторияләрнең, поликлиникаларның, бала тудыру йортларының, хастаханәләрнең, башка дәвалау-профилактика, санитария-профилактика, шифаханә-курорт учреждениеләренең, халыкның сәламәтлеген саклау, социаль яклау буенча башка учреждениеләрнең, фәнни-тикшеренү институтларының, уку йортларының, сәламәтлек саклау һәм санитария-эпидемиология күзәтчелеге органнарының белгечлеге буенча кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ табибларына халыкның сәламәтлеген саклаудагы, дәвалау-профилактика ярдәмен медицина фәне һәм техникасының заманча казанышларын практикада кулланып оештырудагы, медицина кадрлары әзерләүдәге казанышлары өчен

# Татарстан Республикасының Атказанган табибы
## Ияләре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Татарстанның атказанган табиблары.
| Ел | Исем | туу датасы | үлем датасы |
| 2000 | Рамил Тураев | 1956-03-26 | |
| | Дмитрий Красильников | 1948-07-30 | |
| 1980 | Динә Табиева | 1929-10-02 | 2023-03-28 |
| | Рамил Хәбриев | 1953-05-18 | |
| 1968 | Шәмсинур Байбикова | 1908-06-12 | 1993-12-31 |
| 1993 | Разин Фатыйхов | 1952-09-10 | 2003-12-04 |
| | Давид Потехин | 1901-12-22 | 1978-11-04 |
| | Илдар Аглуллин | 1959-01-23 | |
| | Ринат Галиев | 1946-10-19 | 2019-01-14 |
# Рамай (җыр)

«Рамай» — татар халык җыры. Бәетчән сюжетка корылган егермедән артык варианты бар. Бөек Ватан сугышы тәмамлануга чыккан җыр тиз арада ифрат популяр булып китә.

# Рамай (җыр)
## Тарих

Бөек Ватан сугышы тәмамлануга чыккан җыр. Татар халык җырларын җыйнаучы фольклорчылар (Илбарис Надиров, Җәүдәт Фәйзи) аның бер үк көйгә җырлана торган, ләкин сүзләрендә аерма булган текстларын 1950-еллардан башлап Чаллы (хәзерге Тукай) районы Борды, Мамадыш районы Көек-Ерыкса авылларында, Магнитогорски яшьләреннән язып ала.
«Рамай» исеме «Рамазан» яисә «Рәхмәтулла» исеменнән кыскартылган булырга мөмкин. Бу алым мишәр татарларында еш очрый, шуңа күрә «Рамай» бәете Чистай тирәсендәге авылларның берсендә чыккан булуы ихтимал.
Җырда бәет жанрының үзенчәлекләре бар: сүзләрнең бер фаҗигале сюжетка корылуы, поэтик чагыштырулар күп булу, хәсрәтле вакыйгаларны үлгән кеше авызыннан сөйләтү алымы, аның Рамайга мөрәҗәгать итүе һ. б. Көендә иске «Чегән егете белән качкан мулла кызы Хәмидә» бәете интонацияләре очрый. Җыр тарихына кагылышлы риваяте дә бар.

# Рамай (җыр)
## Риваять

Чулман (Агыйдел) буенда урнашкан авылларның берсендә бер матур кыз Рамай исемле егетне сөя. Әмма мәхәббәтен сиздерергә җөрьәт итми. Сугыш башлану белән Рамай фронтка китә. Кыз кайгысыннан авырый башлый. Берничә елдан Рамайның үлгән хәбәре килә. Авыруга сабышкан кыз, Рамайга багышлап, җырлар чыгара, иптәш кызлары җырны көе белән отып алып, тирә-якка тарата. Кыз үлә. Вакыйганың икенчерәк дәвамы да бар. Анда Рамайның сугыштан исән, ләкин аннан бер шәфкать туташына өйләнеп кайтуы, шул кайгыдан кызның авырып үлүе турында сөйләнә.
Җырчылардан Зөләйха Хисмәтуллина, Фән Вәлиәхмәтов, Светлана Хәкимова, Гүзәл Уразова, Ранис Габбазов һ. б. репертуарында урын алган.

# Рамай (җыр)
## Сүзләре

   | Төнгә каршы берәү моңлы итеп, Рамай, Аерылышу көен җырлады. Тынга калды урман буйлары ла, Рамай, Чишмәләр дә акмый тыңлады. Агыйделкәй алкын, суы салкын, Рамай, Салкын диеп керми калмадым. Сөйдем сине, бәгърем, чын күңелдән, Рамай, Аңлашырлык сүзләр тапмадым. Китәм инде, иркәм, мин еракка, Рамай, Сөйгән ярым, синнән аерылып. Мине сагынганда бер карарсың, Рамай, Киткән юлларыма каерылып. Сәхрәләргә чыгып бер сызгырдың, Рамай, Чапкан печәннәрем кипсен дип. Безгә кемнәр теләк теләде икән, Рамай, Гомерләре аеры үтсен дип. Йөрәк ярсуыңны баса алмыйча, Рамай, Тыңларсыңмы, җырлар ла җырлармын. Күзләреңне тутырып карарсыңмы, Рамай, Зәңгәр таудан яулык ла болгармын. | Төнгә каршы берәү моңлы итеп, Рамай, Аерылышу көен җырлады. Тын калдылар урман буйлары ла, Рамай, Чишмәләр дә акмый тыңлады. Чигелгән дә сөлге матур була, Рамай, Сабан туйларында эләргә. Минем теләкләрем якты иде, Рамай, Бергә яшәп, бергә үләргә. Нигә шулай кача икән балык, Агыйделдә яткан ак таштан? Синең гыйшык утларыңда янып, Рамай, Салкын гүргә кердем яшь баштан. Китәм инде, бәгърем, дөньялыктан, Рамай, Ай, каласың, бәгърем, аерылып, Гел карамасаң да бер карарсың, Рамай, Каберем өсләренә каерылып. Сугышлардан кайткан ялгыз атны, Рамай, Ак каенга бәйләп куйсыннар. Дөньялыкта, бәгърем, каушалмадык, Рамай, Каберебез бергә булсыннар. |
# Пенья-Лонга

Пенья-Лонга — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Марку-ди-Канавезиш муниципалитетына карый.

# Пенья-Лонга
## Географиясе

Мәйданы — .
# Мира-Синтра

Мира-Синтра — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Agualva e Mira Sintra муниципалитетына карый.

# Мира-Синтра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Топтулы

Топтулы (чуаш. Топтул, рус. Топтулы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804010. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600011300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Топтулы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 40 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,83%).
# Айдар Беляев

Айдар Рәис улы Беляев (1965 елның 11 декабре, Казан, РСФСР, СССР) — спортчы (автомобиль спорты), Россиянең халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1997), Россия Федерациясенең дәүләт премиясе иясе (2000), Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре (2011). 1991—2018 елларда «КАМАЗ-Мастер» такымы штурманы.

# Айдар Беляев
## Тормыш юлы

Айдар Беляев 1965 елның 11 декабрендә Казанда туа. 1989 елда А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетын тәмамлый.
1991 елда Айдар Беляев «КамАЗ»да фәнни-техник үзәкнең махсус техника департаменты инженер-конструкторы вазыйфасында эшли башлый. Хезмәт эшчәнлеге башланганнан бирле Кама йөк машиналарын халыкара ярышларга әзерләү белән шөгыльләнә башлый. Аннары магистраль тягачларда шоссе-боҗра узышлары буенча Аурупа чемпионатында катнашкан команданы җитәкли. 1994 елдан соң КамАЗдагы спорт тормышы тулысынча халыкара ралли-марафоннарга әзерләнү һәм анда катнашу ягына үзгәрә. Беляев бу юнәлештә актив эшли башлый. Хезмәттәшләре белән бергә ул спорт машиналарын булдыру белән шөгыльләнә. «Париж-Мәскәү-Улан-Батор-Пекин» маршруты буенча «Мастер-ралли-95» халыкара ралли-марафонында ул техник хезмәт күрсәтү төркеме җитәкчесе буларак чыгыш ясый.
1996 елдан экипаж штурманы сыйфатында чыгыш ясый һәм навигациядә үзенең югары осталыгын күрсәтә.
2002 елда Айдар Беляев катнашында КамАЗ-4911 EXTREME спорт автомобиленең яңа моделе төзелә. КамАЗ-4911да «КАМАЗ-мастер» командасы юлдан тыш ралли буенча дөнья кубогы һәм Дакар узышлары ярышларында алдагы этапларда да җиңү яулый. Хәрби экипаж штурманы буларак Айдар Беляев «Телефононика-Дакар 2003» трансконтиненталь супермарафонының бакыр призёры, 2004 елда әлеге ярышларның көмеш призёры, шулай ук авторалли буенча дөнья Кубогы этапларында күп тапкырлар призёр һәм җиңүче була.

# Айдар Беляев
## Бүләкләр

* «КамАЗ-Мастер» командасы экипажларына бүләкләр тапшыру тантанасы1996 елның 19 октябре — II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале — автомобиль төзелеше үсешенә, халыклар арасында дуслык һәм хезмәттәшлекне ныгытуга һәм Париж-Мәскәү-Пекин маршруты буенча «Мастер-ралли 95» марафонында югары спорт нәтиҗәләренә ирешүгә зур өлеш керткәне өчен;
* 2001 елның 23 июле — Дуслык ордены — физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары, халыклар арасында дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытуга зур өлеш кертүе өчен;
* 2005 елның 15 марты — Почёт ордены — илнең автомобиль төзелеше үсешенә зур өлеш керткән һәм югары спорт нәтиҗәләренә ирешкән өчен;
* 2005 — «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале;
* 2006 — «Фидакарь хезмәт өчен» медале;
* 2007 — Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе;
* 2010 елның 7 июне — I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале — «Аргентина-Чили» ралли-рейд буенча ярышларда югары спорт казанышлары өчен;
* 2011 — Татарстан Республикасының атказанган транспорт хезмәткәре;
* 2015 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» «ордены;
* 2017 — «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале;
* 2019 елның 17 июле — IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены — «Дакар-2018» халыкара ралли-марафонында «КамАЗ-мастер» командасының җиңүенә зур өлеш керткән өчен.
# Урта Ирзеи

Урта Ирзеи (чуаш. Вăтам Ирçе, рус. Средние Ирзеи ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429071. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253885006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000009900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Урта Ирзеи
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 84 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,86%).
# Ле-Валь-Сен-Пер

Ле-Валь-Сен-Пер (фр. Le Val-Saint-Père һәм фр. Le Val-Père) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Ласена

Ласена (фр. Lacenas) — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
# Иске Крещено

Иске Крещено (чирм. Тошто Крешын, рус. Старое Крещено) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Иске Крещено
## Сәгать поясы

Иске Крещено Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Иске Крещено
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95%), руслар (3,5%).
# Ольга Зотова

Зотова Ольга Юрьевна (21 май 1973, Свердловск, РСФСР, ССРБ) — Россия галим-психологы — Россия Мәгариф академиясе корреспонденты (2017).

# Ольга Зотова
## Биографиясе

Ольга Юрьевна Зотова 1973 елның 21 маенда Россиянең Свердловск шәһәрендә туган.
1996 елда Гуманитар университетында (Екатеринбург) «психология» һөнәре буенча белем ала.
2006 елда «Влияние мотивации на социальное восприятие профессионального взаимодействия сотрудников милиции» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
2011 елда «Социально-психологическая безопасность личности» темасына докторлык диссертациясе яклый.
2002 елдан — Гуманитар университетта эшли (Екатеринбург шәһәре), әлеге вакытта университетның социаль психология факультеты деканы, гомуми һәм гамәли психология кафедрасы профессоры.
2012 елдан — 030300 — «Психология» юнәлеше буенча магистр программалары җитәкчесе.
2014 елдан — Россия Мәгариф академиясе психологиясенең комплекслы проблемалары үзәгенең тикшеренү группасы җитәкчесе.
2017 елда — Психология һәм яшь физиологиясе бүлегеннән Россия Мәгариф академиясе әгъза-корреспонденты итеп сайлана.
2016 елдан 2018 елга кадәр — 16-18-00032 «Шәхеснең ышануы һәм субъектив иминлеге-хәзерге җәмгыятьнең психологик иминлеге герое» Россия фәнни фондының гыйльми коллективы әгъзасы.
«Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ашыгыч психологик ярдәм Үзәге» ФКУ Җаек филиалының олы гыйльми хезмәткәре. Хәвефсезлек психологиясенең комплекслы проблемалары үзәге (Россия Мәгариф академиясе) җитәкчесе. Җаек федераль округының штатның баш педагог-психологы
Россия психологик җәмгыяте әгъзасы.
100-дән кичү эшләр авторы, шул исәптән:
* «Көч структуралары хезмәткәрләренә ату коралын куллануның психологик проблемалары» (2003 г.)
* «Һөнәри эшчәнлек мотивларының социаль-психологик аспектлары» (2004 г.)
* «Дәүләт хезмәтләре хезмәткәрләренең һөнәри эшчәнлеген мотивацияләүнең яшь динамикасы» — автордаш (2004 г.)
* «Дәүләт хезмәткәрләренең һәм шәхси сак предприятиесе хезмәткәрләренең коммуникатив үзенчәлекләренең яшь динамикасы» (2004 г.)
* «Эчке эшләр министрлыгы хезмәткәрләренең һөнәри эшчәнлеген мотивацияләү һәм кыйммәтлелек юнәлеше бирү» — автордаш (2005 г.)
* «Эчке эшләр министрлыгы хезмәткәренең һөнәри эшчәнлегендә төрле йогынтысы субъектларын кабул итүгә мотивацион комплексларның йогынтысы» (2005 г.)
* «Эчке эшләр министрлыгы хезмәткәрләренең хезмәттәшлеген мотивацияләү системасында социаль кабул итү» — автордаш (2005 г.)
* «Куркынычсызлык психологиясе»: академик бакалавриат өчен уку әсбабы — автордаш (2017 г.)
# Радик Юлъякшин

Радик Юлъякшин (Радик Мөхәрләм улы Юлъякшин, иҗади тәхәллүсе Elvin Grey, 17 май 1989(1989-05-17) (35 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — Русиядә Elvin Grey буларак танылу алган җырчы. Милләте буенча башкорт. Татар, башкорт һәм рус телләрендә җырлар башкаручы, Башкортстан Республикасының атказанган (2017) һәм халык (2024), Татарстан Республикасының (2022) һәм Каракалпакстан Республикасының (2024) атказанган артисты.

# Радик Юлъякшин
## Биографиясе

Радик Мөхәрләм улы Юлъяҡшин 1989 елның 17 маенда Башкорт АССРның башкаласы Уфада эшче гаиләсендә икенче бала булып туган (ике яшькә өлкәнрәк апасы бар). Уфаның Орджоникидзе районы Черниковка бистәсендә урнашкан 48нче башкорт лицеенда укыган. Радик балачакта баянда, курайда уйнарга өйрәнә.
Мәскәү дәүләт педагогия университетын (ru) тәмамлаган. 2011 елдан алып Мәскәүдә яши. «Elvin Grey» псевдонимы белән чыгыш ясый .
Беренче танылу “Ашкына гомер” җырын Альбина Хәкимова белән дуэтта татарча башкарып алган. Сүзләрен Уфа шагыйре Мидхәт Әбделмәнов язган.

# Радик Юлъякшин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2016 — Татарстан мәдәниятендә «Ел кешесе» (А. Сладковский белән бергә, «Бизнес Онлайн» үткәргән тавыш бирү нәтиҗәләре буенча)
* 2017 — Башкортстанның атказанган артисты
* 2022 — Татарстанның атказанган артисты ― музыка сәнгатен үстерүгә керткән өлеше өчен.
* 2024 — Башкортстанның халык артисты
* 2024 — Каракалпакстан Республикасының атказанган артисты ― Каракалпакстан Республикасының Югары Киңәше президиумының 2024 елның 27 августы карары белән
* 2024 ― XII «Болгар радиосы» милли музыкаль премиясе
# Раздольное (Порецкое районы)

Раздольное (чуаш. Раздольное, рус. Раздольное ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429022. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235880003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Раздольное (Порецкое районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (85%), мордвалар (13%).
# Латкович

Латкович (серб. Латковић) — Сербиянең Колубара округы Лиг җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Латкович
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 метр биеклектә урнашкан.

# Латкович
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Помбалинью (Соре)

һәм
Помбалинью — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Degracias e Pombalinho муниципалитетына карый.

# Помбалинью (Соре)
## Географиясе

Мәйданы — 25,37 км².
# Гаяз Хакимугълы

Гаяз Хакимугълы (Гаяз Хакимов) — татар журналисты, Азатлык радиосы хәбәрчесе.
Ул ССРБда туа. Икенче бөтендөнья сугышы вакытында аның очкычы бәреп төшерелә, ул үзе аягының бер өлешен югалта, әсирлеккә төшә. Сугыштан соң Төркиягә күчә, Төркия ватандашы була, Хакимугълы фамилиясен ала. Соңрак Азатлык радиосының Мүнхен редакциясендә эшли башлый.
# Мокшино

Мокшино (чуаш. Мокшин, рус. Мокшино) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Мокшино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Мокшино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 49 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Курган

Курган (рус. Курган) — Россия Федерациясенең Курган өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 326 405 кеше (2015).
2025 елның 15 гыйнварында Россия Федерациясе Президенты В. В. Путин указы белән шәһәргә «Хезмәт батырлыгы шәһәре» мактаулы исеме бирелгән.

# Курган
## Сәгать поясы

Курган Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Курган
## Тарих

Шәһәр статусын 1782 елдан башлап йөртә.

# Курган
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (96,1%).

# Курган
## Шәхесләр

* Ринат Баймөхәммәтов, хоккейчы.
* Илья Әхмәтов, хоккейчы.
* Леонид Красин (1870-1926), илче.

# Курган
## Дин
### Христианлык
#### Православие

* Курган епархиясе

# Курган
## Дин
### Ислам

* Курган җәмигъ мәчете

# Курган
## Архитектура
### Һәйкәлләр

* Муса Җәлил бюсты (2024)
# Зур Котяки

Зур Котяки (чуаш. Вӑрӑмту, рус. Большие Котяки) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Зур Котяки
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Котяки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 341 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (93%) алып тора.
# Югары Мәлем
## Тарих

1678 елда нигезләнгән.

# Югары Мәлем
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Югары Мәлем
## Шәхесләр

* Әнәс Таҗетдинов (1927―1990), ТАССР юстиция министры (1971―1987).

# Югары Мәлем
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Әлфия Галиева (1961)

Әлфия Галиева, Әлфия Тимербай кызы Галиева (1961 елның 14 июне, СССР, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Мөслим) ― лингвист, филология фәннәре кандидаты (2004), доцент, Яр Чаллы педагогика көллияте директоры (2005 елдан), Татарстанның атказанган укытучысы (2002). Россия Федерациясенең урта һөнәри белем бирү мактаулы хезмәткәре (2009).

# Әлфия Галиева (1961)
## Тәрҗемәи хәле

1961 елның 14 июнендә Татарстан АССР Мөслим районы үзәге Мөслим авылында туган. Әнисе ягыннан бабасы Салих Искәндәр улы Искәндәров (1905―1965), 1948―1957 елларда КПССның Мөслим районы номитетының беренче секретаре, чыгышы белән Саба районынынан. Әнисе Сания Салих кызы Искәндәрова, Мөслим урта мәктәбендә 33 ел рус теле һәм әдәбияты, апасы Эльза Тимербай кызы Галиева 30 ел буе мәктәптә алман һәм инглиз телләрен, ир туганы Илдус Тимербай улы Галиев физика һәм математика укыткан, Чаллының 50нче санлы мәктәбе директоры.
Мөслим урта мәктәбен алтын медальгә тәмамлаган. Алманиянең Лейпциг шәһәрендә халыкара университетта «роман-герман телләре һәм әдәбияты» белгечлеге буенча укыган. Казан дәүләт университетында «Кешеләр арасында мөнәсәбәтләрне чагылдыра торган фигыль фразеологик берәмлекләр синонимиясе, алман һәм татар телләрендә» темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (2004, фәнни җитәкчесе филология фәннәре докторы профессор Е. Ф. Арсентьева) .
2005 елдан ― Яр Чаллы педагогика көллияте дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (1995 елдан Казан дәүләт педагогика университетының Чаллыдагы филиалы) директоры.

# Әлфия Галиева (1961)
## Керем

2018 елда шәхси кереме ― 1.589.729,40 сум, иренеке ― 553.686,74 сум, 2017 елда шәхси кереме ― 1.237.531,17 сум, иренеке ― 317.940,92 сум, 2018 елга уртак керем ― 2.143.416,14 сум, 2017 елга уртак керем ― 1.555.472,09 сум; 2018 елда гоуми хезмәт хакы барлык чыганакларны кертеп ― 1.145.804,00 сум, еллык керем белән хезмәт хакы арасында аерма ― 443.925,40 сум.
2019 елда үз исемендә: 3 фатир (47, 67, 53 кв.м.), гараж (25 кв.м.), керем 1 876 308 сум. Ире исемендә: җиңел автомобиль Ford Focus, җиңел автомобиль KIA YD (Cerato, Forte), фатир (67 кв.м.), җир участогы (600 кв.м.), кереме 415 002 сум.

# Әлфия Галиева (1961)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2002 – Татарстанның атказанган укытучысы
* 2009 – Россия Федерациясенең урта һөнәри белем бирү мактаулы хезмәткәре
* 2015 – ТР Президентының Рәхмәт хаты
* 2018 – ТР Министрлар кабинетының Рәхмәт хаты
# Саланчик

Саланчик (чуаш. Саланчăк, рус. Саланчик ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429111. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250820009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Саланчик
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 493 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (78,25%), руслар (21,22%).