yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD168605

HD168605 — Геркулес йолдызлыгында урнашкан A0p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,19 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# MOB2

MOB2 (ингл. MOB kinase activator 2) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ла-Эррера

Ла-Эррера (исп. Herrera, La) — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ла-Эррера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 63,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 710 метр биеклектә урнашкан.
# Горня Радгона (община)

Горня Радгона — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Горня Радгона (община)
## Географиясе

Мәйданы — 75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 265 метр һәм 251 метр биеклектә урнашкан.
# (12480) 1997 EW45

(12480) 1997 EW45 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12480) 1997 EW45
## Тарихы

1997 елның 9 мартында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EW45» саналган.
# Вайт-Эрт (Төньяк Дакота)

Вайт-Эрт — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Вайт-Эрт (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Вайт-Эрт шәһәре 1888 елда нигезләнгән.

# Вайт-Эрт (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,876146 км², 3,876145 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 636 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хар-Сорт-Ай-Хетта

Хар-Сорт-Ай-Хетта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Һул Хетта елгасының сул ярына тамагыннан 341 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 19 км.

# Хар-Сорт-Ай-Хетта
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300049105
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304910
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Храстов (Вшеруби)

Храстов (чех. Chrástov) — Чехиянең Пльзень крае Вшеруби районында урнашкан авыл.

# Храстов (Вшеруби)
## Географиясе

Мәйданы — 1,474 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Храстов (Вшеруби)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Храстов (Вшеруби)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Храстов (Вшеруби)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 91 |
| 1880 | 88 |
| 1890 | 84 |
| 1900 | 87 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 107 |
| 1921 | 96 |
| 1930 | 86 |
| 1950 | 35 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 28 |
| 1970 | 10 |
| 1980 | 1 |
| 1991 | 1 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 2 |
| 2011 | 10 |
| 2021 | 9 |
# OR10V1

OR10V1 (ингл. Olfactory receptor family 10 subfamily V member 1) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ламаш-ду-Вога

Ламаш-ду-Вога — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Масиньята-ду-Вога муниципалитетына карый.

# Ламаш-ду-Вога
## Географиясе

Мәйданы — 3,76 км².
# Тальони (Кьети)

Тальони — Италиянең Абруцци төбәге Виллальфонсина өязендә урнашкан торак пункт.

# Тальони (Кьети)
## Географиясе

Тальони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Тальони (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кузьмино (Юрино районы, авыл)

Кузьмино (таулы чирм. Кузманьсола, рус. Кузьмино) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.

# Кузьмино (Юрино районы, авыл)
## Сәгать поясы

Кузьмино (Юрино районы, авыл) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кузьмино (Юрино районы, авыл)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (57,8%), руслар (42,2%).
# Напанурга

Напанурга (эст. Napanurga) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Вирла

Вирла (эст. Virla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Молотков йорты (Казан)

Молотков йорты — Казанның Горьки урамында урнашкан, 1912-1913 елларда архитектор Василий Трифонов проекты буенча сәүдәгәр Яков Молотков өчен төзелгән өч катлы таш бина.
# Таурианова

Таурианова — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Реджо-ди-Калабрия провинциясе составына керә.

# Таурианова
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Читтанова, Молокьо, Оппидо-Мамертина, Риццикони, Терранова-Саппо-Минулио һәм Вараподьо коммуналары белән чиктәш.
# Виньоли (Торино)

Виньоли — Италиянең Пьемонт төбәге Виллафранка-Пьемонте өязендә урнашкан торак пункт.

# Виньоли (Торино)
## Географиясе

Виньоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Виньоли (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Стениця

Стениця — Словениянең Витане (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Стениця
## Географиясе

Мәйданы — 6,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 817 метр биеклектә урнашкан.
# Шейхоглу (Бозкурт)

Шейхоглу (төр. Şeyhoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Денизли иле Бозкурт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рубеж (Гомельский районы)

Рубеж (белар. Рубеж) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Рубеж (Гомельский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Борув-Колёния (Опольский повяты)

Борув-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы Ходель гминаcында урнашкан авыл.

# Борув-Колёния (Опольский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гранха Эспириту Санто (Леон)

Гранха Эспириту Санто — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Гранха Эспириту Санто (Леон)
## Географиясе

Гранха Эспириту Санто Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Гранха Эспириту Санто (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Гранха Эспириту Санто (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вейнсвилл (Миссури)

Вейнсвилл — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Вейнсвилл (Миссури)
## Тарихы

Вейнсвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Вейнсвилл (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 16,699123 км², 16,697846 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нәҗип Хәмитов (1898)

Хәмитов Нәҗип Шәңгәрәй улы (5 ноябрь 1898 ел — 5 сентябрь 1943 ел) — ССРБ-ның Бөек Ватан сугышында батырларча һәлак булган хәрби эшлеклесе. Укчылар корпусы командиры, генерал-майор (1943). Ленин, Кызыл Байрак һәм 1-нче дәрәҗә Ватан сугышы орденнары кавалеры.

# Нәҗип Хәмитов (1898)
## Биографиясе

Нәҗип Шәңгәрәй улы Хәмитов Уфа губернасы Уфа өязе Олыкүл авылында 1898 елның 5 ноябрендә туган. Мишәр татарларыннан.
1917 елның июлендә Россия империясе армиясе сафына алына һәм Вольскида урнашкан 245-нче запас полкка җибәрелә. Биредә укуны декабрьдә тәмамлаганнан соң, Уфадагы запас Мөселманпехота полкына кече унтер-офицер итеп җибәрелә. 1918 елның июнендә армиядән демобилизацияләнә, әммә шул ук елның июлендә А. В. Колчак армиясына мобилизацияләнә, 16-нчы Татар полкының (3-нче армия) сапер командасына сапер итеп юнәлтелә. 1919 елның маеннан Тайга станциясе районындагы җыелма госпитальдә өч айлык фельдшер курсында укый.
1919 елның декабрендә РККА сафына керщ, госпитальдән соң староста итеп тәгаенләнә Томск хәрби госпиталенең сакчысы надзиратель итеп, 1920 елның авгусында — Казанда урнашкан Татар полкы составында взвод командиры вазифасына, ә шул ук елның декабрь аенда — 6-нчы байлык полкы составында взвод командиры вазифасына билгеләнә.
1930 елның 5 ноябрендә «Выстрел» ату-тактика курсларына укырга җибәрелә һәм аны 1931 елның 3 июлендә тәмамлый.
Сугыш башлану белән Нәҗип Хәмитов Идел буе хәрби округының 422-нче укчылар дивизиясендә штаб начальнигы итеп билгеләнә, октябрьдә — 72-чне запастагы укчылар полкы командиры сыйфатында, 1942 елның февраленнән — 397-нче укчылар дивизиясе (Төньяк-Көнбатыш фронты, 1-се басымлы армия) штаб начальнигы сыйфатында Демьянский һөҗүм операцияләре барышында хәрби хәрәкәтләрдә катнаша.
1942 елның декабрендә К. Е. Ворошилов исемендәге Югары хәрби академиясенең кыска сроклы хәрби курсларын тәмамлаганнан соң, 1943 елның маенда Н. Ш. Хәмитов генерал-майор дәрәҗәсендә 69-нчы укчылар корпусының штаб начальнигы итеп тәгаенләнә. Шул ук елның 1-30 30 июлендә Люберцы шәһәрендә (Мәскәү өлкәсе) формалашкан бу корпусның командиры вазифасын башкара. Август башыннан корпус Смоленск һөҗүм операциясендә катнаша, һәм бу сугышта, Ельня каласын азат иткәндә, генерал-майор Нәҗип Шәңгәрәй улы Хәмитов батырларча һәлак була.
Ельня шәһәрнең үзәк паркында генерал-майор Нәҗип Шәңгәрәй улы Хәмитовка һәйкәл куелган.

# Нәҗип Хәмитов (1898)
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Ленин ордены;
* Кызыл Байрак ордены;
* 1-се дәрәҗә Ватан сугышы ордены;
# (11352) Koldewey

(11352) Koldewey — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11352) Koldewey
## Тарихы

1997 елның 28 ноябрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WP22» саналган.
# Селва Сопра (Пяченца)

Селва Сопра — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фарини өязендә урнашкан торак пункт.

# Селва Сопра (Пяченца)
## Географиясе

Селва Сопра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Селва Сопра (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кабасакал (Чукурова)

Кабасакал (төр. Kabasakal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казлякевичы

Казлякевичы (белар. Казлякевічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.

# Казлякевичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Казе Павани (Ровиго)

Казе Павани — Италиянең Венеция төбәге Тречента өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Павани (Ровиго)
## Географиясе

Казе Павани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Павани (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бонорва

Бонорва — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Сассари провинциясе составына керә.

# Бонорва
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 508 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Болотана, Боно, Боттидда, Коссойне, Джаве, Иллорай, Иттиредду, Макомер, Морес, Нугеду-Сан-Николо, Семестене һәм Торалба коммуналары белән чиктәш.
# Винець (Румыния)

Винець — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Спинень (коммуна) коммунасына карый.

# Винець (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# 1559 ел

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1559 (бер мең биш йөз илле тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1559 елы, II меңьеллыкның 559 елы, XVI гасырның 59 елы, XVI гасырның 6 унъеллыгының 9 елы, 1550 елларның 10 елы. 1559 елдан бирле 465 ел үтте.

# 1559 ел
## Вакыйгалар

* Ливония Польша протектораты астына керә.

# 1559 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1559 елда туганнар

# 1559 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1559 елда вафатлар
* 10 июль — Генрих II, Франция короле.
# HD168911

HD168911 — Телескоп йолдызлыгында урнашкан A1mA7-A9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,93 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (13467) 2676 T-3

(13467) 2676 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13467) 2676 T-3
## Тарихы

1977 елның 11 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2676 T-3» саналган.
# Алагөз (Синҗан)

Алагөз (төр. Alagöz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 4565

NGC 4565 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4565
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яңа Сосновка

Яңа Сосновка — Татарстан Республикасының Биектау районындагы поселок.
Почта индексы — 420018.

# Яңа Сосновка
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# (19822) Vonzielonka

(19822) Vonzielonka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19822) Vonzielonka
## Тарихы

2000 елның 23 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SK169» саналган.
# Кайнак (Юнусемре)

Кайнак (төр. Kaynak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фрауэнприсниц

Фрауэнприсниц (алман. Frauenprießnitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Фрауэнприсниц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,47 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан.
# Галимҗан Акчурин

Галимҗан Акчурин (Галимҗан (Азимҗан) Кәлимулла улы Акчурин, 1895, Усть-Рахмановка, Красный-Слабут өязе, Пенза губернасы, Россия империясе — 1933, Мәскәү, СССР) — фирка эшлеклесе һәм шагыйрь. Кышкар мәдрәсәсендә, 1910 елдан Казанның "Касыймия" мәдрәсәсендә укый.
Октябрь иныйлабына кадәр лирик шигырьләре «Сөембикә», «Шура» журналларында, «Йолдыз» гәҗитендә басыла; шуннан тыш, Акчуринның Пушкин, Лермонтов әсәрләрен татар теленә тәрҗемә иткәнлеге билгеле.
1914 елдан Урта Азиядә: ТөркАССР ҮБК әгъзасы (1918-1919), Харәзем комунистлар фиркасенең ҮК беренче сәркәтибе (1920), ТаҗАССР финанс халык комиссары (192?). 1926-1928 елларда ТАССР финанс халык комиссары урынбасары. 1930 елдан Ташкәнт ВКП(б) тарихы фәнни-тикшеренү институтында фәнни хезмәткәр.
# Ташчы (Варто)

Ташчы (төр. Taşçı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гелешоая

Гелешоая — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Килник (коммуна, Горж) коммунасына карый.

# Гелешоая
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Владимир Батыр

Владимир Батыр (17 июль 1907(1907-07-17), Киев, Россия империясе — 4 октябрь 1957(1957-10-04) (50 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — географ, география фәннәре нәмзәте (1934). 1931-1935 елларда «Камстрой» тресты башлыгы урынбасары; 1935 елдан Казан университетында укытучы эшендә. ?-1957 елларда Бөтенсоюз география җәмгыятенең Казан бүлегендә фәнни сәркәтип вазыйфасын башкара. Хезмәтләре Урта Идел буе елга үзәннәренең морфологиясе һәм динамикасына, суффозия процессларына, Татарстанның табигате һәм рельефына карый.
# ZNF320

ZNF320 (ингл. Zinc finger protein 320 һәм Zinc finger protein 320) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фурлани (Виченца)

Фурлани — Италиянең Венеция төбәге Фоца өязендә урнашкан торак пункт.

# Фурлани (Виченца)
## Географиясе

Фурлани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фурлани (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грлава

Грлава — Словениянең Лютомер (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Грлава
## Географиясе

Мәйданы — 1,51 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 179,5 метр биеклектә урнашкан.
# Галиәсгар Камал урамы, 20

Галиәсгар Камал урамы, 20 — Казанның Галиәсгар Камал урамында урнашкан, ? елда төзелгән ике катлы йорт. Бу йортта 1833 елда язучы Александр Пушкин тукталган.
# Балабан (Йылдырым)

Балабан (төр. Balaban) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вжесини (Лодзь воеводалыгы)

Вжесини — Польшаның Лодзь воеводалыгы Сендзеёвице гминаcында урнашкан авыл.

# Вжесини (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Имамбагы

Имамбагы (әзери. İmambağı) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
# Девлетхан (Хоҗалар)

Девлетхан (төр. Devlethan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Хоҗалар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 603 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 603 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр :
Хронологик таблица :
603 (алты йөз өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 603 елы, I меңьеллыкның 603 елы, VII гасырның 3 елы, VII гасырның 1 унъеллыгының 3 елы, 600 елларның 4 елы. 603 елдан бирле 1421 ел үтте.

# 603 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:603 елда туганнар

# 603 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:603 елда вафатлар
# Аета

Аета — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Козенца провинциясе составына керә.

# Аета
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 524 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Лайно-Кастелло, Папазидеро, Прая-а-Маре, Тортора, Лайно-Борго һәм Сан-Никола-Арчелла коммуналары белән чиктәш.
# Ремзен (Айова)

Ремзен — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Ремзен (Айова)
## Тарихы

Ремзен шәһәре 1889 елда нигезләнгән.

# Ремзен (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,371052 км², 3,277847 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 405 ± 1 метр һәм 405 метр биеклектә урнашкан.
# Бординьяно

Бординьяно — Италиянең Калабрия төбәге Стило өязендә урнашкан торак пункт.

# Бординьяно
## Географиясе

Бординьяно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бординьяно
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Одерен

Одерен (фр. Oderen) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Серне кантонына карый.

# Одерен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,12 км².
# MTPAP

MTPAP (ингл. Mitochondrial poly(A) polymerase) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Равнаце

Равнаце — Словениянең Метлика (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Равнаце
## Географиясе

Мәйданы — 1,59 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 411 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Комары (Яраң районы, Салобеляк авыл җирлеге)

Комары (рус. Комары) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Комары (Яраң районы, Салобеляк авыл җирлеге)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Комары (Яраң районы, Салобеляк авыл җирлеге)
## Сәгать поясы

Комары (Яраң районы, Салобеляк авыл җирлеге) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Комары (Яраң районы, Салобеляк авыл җирлеге)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Хадыженск

Хадыженск (рус. Хадыженск) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — 22 246 кеше (2014).

# Хадыженск
## Сәгать поясы

Хадыженск Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Хадыженск
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1939 елдан, шәһәр статусын 1949 елдан башлап йөртә.

# Хадыженск
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (87,7%), әрмәннәр (7,8%), украиннар (1,7%).
# Лейм-Дир (Монтана)

Лейм-Дир — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейм-Дир (Монтана)
## Географиясе

Лейм-Дир халык санын алу урыны мәйданы — 143,999501 км², 143,96429 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1014 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Авренвиль (Мёрт һәм Мозель)

Авренвиль (фр. Avrainville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Авренвиль (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,73 км².
# SLC6A11

SLC6A11 (ингл. Solute carrier family 6 member 11) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Арожюзон

Арожюзон (фр. Araujuzon) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.