yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гелла (Булгаков персонажы)

Гелла - Михаил Булгаковның Мастер һәм Маргарита романында әдәби персонаж, хатын-кыз вампир, Воланд иярченнәренең берсе.

# Гелла (Булгаков персонажы)
## Тасвирлама

Җирән чәчле һәм зәңгәр күзле кыз. Исеме кызыклы риваятькә бәйләнгән: Лесбос дигән утрауда Гелла дип вакытсыз һәлак булып, үлемнән соң вампирга әйләнгән кызларны атаганнар (бу риваятьне Булгаков Брокгауз һәм Эфронның Энциклопедик сүзлегендәге "Чародейство" мәкаләсе аша белә).
Бөтен роман дәвамында Гелла берничә тапкыр катнаша һәм Воландның бик тырыш хезмәтчесе булып күрсәтелә. Булгаковедлар Гелла иярченнәр иерархиясендә иң түбән баскычында, дип саныйлар. Моны бу персонажның иярченнәр чын йөзләренә кергән вакытта - очу вакытында - катнашмавы дәлилли.

# Гелла (Булгаков персонажы)
## Гелла образы

* Александра Захарова - 1994 елгы фильм
* Татьяна Школьник - 2005 елгы телесериал
# Виль (Төньяк Рейн-Вестфалия)

Виль — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Виль (Төньяк Рейн-Вестфалия)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 53,26 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 191 метр һәм 212 метр биеклектә урнашкан.
# Сарзедаш

Сарзедаш — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Каштелу-Бранку муниципалитетына карый.

# Сарзедаш
## Географиясе

Мәйданы — 172,05 км².
# Михай-Браву (коммуна, Тулча)

Михай-Браву — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.

# Михай-Браву (коммуна, Тулча)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 73,47 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 23 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Михай-Браву, Сату-Ноу һәм Турда авыллары урнашкан.
# Турунвож (Кипиеваю кушылдыгы)

Турунвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кипиеваю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

# Турунвож (Кипиеваю кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000075090
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007509
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Чмонь

һәм
Чмонь — Польшаның Великопольское воеводалыгы Курник гминасында урнашкан авыл.

# Чмонь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Руда-Милицка

Руда-Милицка — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Милич гминасында урнашкан авыл.

# Руда-Милицка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Йосыф (хәзәр каганы)

Йосыф (билгесез — 965 елдан иртә түгел) — хәзәр каганы (930-960-еллар). Хәзәр каганлыгында эчке ситуациянең тотрыклылануына ирешкән. 950-елларда Кордова хәлифәсенең сарай тарихчысы Хәсдай бине Шәпрут белән хат язышкан (хатларның кайберләре хәзерге көнгәчә сакланган). Рус кенәзе Святослав белән сугышта һәлак булган.
# Гличарув-Гурни

Гличарув-Гурни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Бялы-Дунаец гминасында урнашкан авыл.

# Гличарув-Гурни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# ANKRD12

ANKRD12 (ингл. Ankyrin repeat domain 12 һәм Ankyrin repeat domain-containing protein 12) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рейвенден (Арканзас)

Рейвенден — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рейвенден (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,416958 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 103 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вилья-Нвева (Гватемала)

Вилья-Нвева (исп. Villa Nueva) — Гватемаланың Гватемала департаментында урнашкан шәһәр.

# Вилья-Нвева (Гватемала)
## Тарих

1763 елда нигезләнгән.
# Хәмәл

Хәмәл (гарәп. حَمَل‎ хәмәл — «бәрән») — кояш тәкъвимендә 21 марттан 20 апрельгәчә дәвам итүче 1 нче ай. Исем тиешле йолдызлык исеменнән.

# Хәмәл
## Моны да кара

* Хәмәл йолдызлыгы
# Папковичы

Папковичы (белар. Папковічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.

# Папковичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Орбреньо (Алесандрия)

Орбреньо — Италиянең Пьемонт төбәге Праско өязендә урнашкан торак пункт.

# Орбреньо (Алесандрия)
## Географиясе

Орбреньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Орбреньо (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Үзбәк Гыймадиев

Үзбәк Гыймадиев (5.8.1920, хәзерге Авыргазы районы Яңа Карамалы авылы - 13.9.1987, Уфа ш.), әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1984).

# Үзбәк Гыймадиев
## Тәрҗемәи хәл

Гыймадиев Үзбәк Ибраһим улы Эстәрлетамак педагогия училищесын тәмамлаганнан соң (1939) мәктәптә эшли. 1941-43, 1945-46 елларда «Җиңү өчен» газетасының мөхәррире (Эстәрлетамак ш.). 1944 тә КПССның Авыргазы райкомында партия кабинеты мөдире. КПССның Башкортстан өлкә комитеты каршындагы партия мәктәбен (1949), КПСС ҮК каршындагы Югары партия мәктәбен тәмамлый (1955). 1949-68 дә «Кызыл таң» газетасының баш мөхәррире урынбасары. 1968 дән Башкортстан университетында укыта. Хезмәтләре революциягә кадәрге татар сатирик матбугатының идея-эстетик эчтәлегенә, 1917 дән соңгы башкорт матбугатына, Г.Ибраһимов иҗатына карый. Гыймадиев шигырьләр, пьесалар, хикәяләр, очерклар һәм Г.Ибраһимов турындагы тәмамланмыйча калган роман авторы.

# Үзбәк Гыймадиев
## Хезмәтләре

* Сила сатирического слова. Роль и значение татарских сатирических журналов дооктябрьского периода в развитии национальной литературы. Казан, 1987;
* Галимьян Ибраһимов - журналист. Өфе, 1967.
# Тәнҗә

Тәнҗә (гарәп. طنجة‎) — Марокконың төньягында урнашкан эре шәһәр.

# Тәнҗә
## Тарих

БЭК 5 нче гасырда нигезләнгән.
# Посенур

Посенур (рус. Посенур) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.

# Посенур
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Посенур
## Сәгать поясы

Посенур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Посенур
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Скавиця (Кече Польша воеводалыгы)

һәм
Скавиця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Завоя гминасында урнашкан авыл.

# Скавиця (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Театр урамы (мәгънәләр)

Театр урамы — күп мәгънәле сүз.
* Театр урамы (Уфа)
* Театр урамы (Казан)
# Филлипс (Мэн)

Филлипс — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Филлипс (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Филлипс (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 50,99 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 357 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Шагырлой

Шагырлой (каз. Шағырлой) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Шагырлой
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (6604) Илиада

(6604) Илиада (лат. Ilias) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6604) Илиада
## Тарихы

1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QE8» саналган.
# Бруднув-Пйонти

Бруднув-Пйонти — Польшаның Лодзь воеводалыгы Даликув гминаcында урнашкан авыл.

# Бруднув-Пйонти
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пуэрто-дель-Росарио

Пуэрто-дель-Росарио (исп. Puerto del Rosario) — Испаниянең Лас-Пальмас провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пуэрто-дель-Росарио
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 290 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 16 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хамзалы (Каракочан)

Хамзалы (төр. Hamzalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Каракочан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# PHYHD1

PHYHD1 (ингл. Phytanoyl-CoA dioxygenase domain containing 1, Phytanoyl-CoA dioxygenase domain-containing protein 1 һәм Phytanoyl-CoA dioxygenase domain containing 1, isoform CRA_b) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фәйрүзә Мөслимова

Фәйрүзә Әсгать кызы Мөслимова — татар шагыйрәсе.

# Фәйрүзә Мөслимова
## Биография

Фәйрүзә Мөслимова 1954 елның 9 июлендә Татарстанның Актаныш районы Иске Балтач авылында туа. Ана ягыннан әбисе Әминә Шаһиарслан мулланың кызы була. Иске Кормаш, аннары Актаныш урта мәктәбендә белем ала. Мәктәпне тәмамлагач, Казан дәүләт университетының журналистика факультетына укырга керә. Уку дәверендә ул "Әллүки" әдәби берләшмәсендә актив катнаша башлый.
Университетны тәмамлагач, яшь журналист "Яшь Ленинчы" (хәзерге "Сабантуй газетасы") газетасы редакциясендә эшли башлый. Соңрак берничә ел завод газетасында эшли. 1982 елда кабат олы матбугатка кайта,«Ялкын» журналының әдәбият-сәнгать бүлегендә җиң сызганып эшли башлый.
2016 елга кадәр «Ялкын» журналының җаваплы сәркатибе.
Фәйрүзә Мөслимова 1993 елдан Татарстан һәм СССР Язучылар берлекләре әгъзасы.

# Фәйрүзә Мөслимова
## Вафаты

2021 елның 7 ноябренә каршы төндә Казанда, Республика клиник хастаханәсендә коронавирустан вафат булган. Самосырово мөселман зиратында җирләнә

# Фәйрүзә Мөслимова
## Басма китаплары

* Бер тауда ун чишмә (коллектив җыентык), Татарстан китап нәшрияты, 1992 ел.
* Ярату яралары, Татарстан китап нәшрияты, 2001 ел.
* Апрель кары, Татарстан китап нәшрияты, 2004 ел.
* Алтын йозак, Татарстан китап нәшрияты, 2009 ел.

# Фәйрүзә Мөслимова
## Гаиләсе

Ире Камил Сәгъдәтшин (29.02.1952), «Ватаным Татарстан» газетасы журналисты, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре. Улы Илдар Сәгъдәтшин (3.02.1978), 2015 елдан ТКН генераль директоры; килене Гүзәл, оныклары Илсинә, Сәлим..
Кызы Гапсәләмова Диләрә Камил кызы, оныклары Азалия, Сәед, Зариф.
# Лавор (Тарн)

Лабутари (фр. Laboutarie) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Лавор (Тарн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,39 км².
# Җогаргы Каскасу

Җогаргы Каскасу (каз. Жоғарғы Қасқасу) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Җогаргы Каскасу
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Атрипальда

Атрипальда — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Авеллино провинциясе составына керә.

# Атрипальда
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 294 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Авеллино, Чезинали, Сан-Потито-Ультра, Санто-Стефано-дель-Соле, Айелло-дель-Сабато, Манокальцати һәм Сорбо-Серпико коммуналары белән чиктәш.
# Витановац (Бела Паланка)

Витановац (серб. Витановац ) — Сербиянең Пирот округы Бела-Паланка җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Витановац (Бела Паланка)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 576 метр биеклектә урнашкан.

# Витановац (Бела Паланка)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Грэди (округ, Джорджия)

Грэди — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кейро шәһәре.

# Грэди (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1905 елда оештырыла.

# Грэди (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 1186 км² тәшкил итә.
# Бозкьера (Падова)

Бозкьера — Италиянең Венеция төбәге Пьяццола-суль-Брента өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозкьера (Падова)
## Географиясе

Бозкьера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бозкьера (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Битик (Каһраманказан)

Битик (төр. Bitik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Слонско

Слонско — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Иновроцлав гминаcында урнашкан авыл.

# Слонско
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казильио (Милано)

Казильио — Италиянең Ломбардия төбәге Цибидо-Сан-Джакомо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казильио (Милано)
## Географиясе

Казильио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казильио (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хваставичы

Хваставичы (белар. Хваставічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.

# Хваставичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Сан Җулио (Верчели)

Сан Җулио — Италиянең Пьемонт төбәге Роазио өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җулио (Верчели)
## Географиясе

Сан Җулио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җулио (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Щитники (Велицкий повяты)

һәм
Щитники — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Гдув гминасында урнашкан авыл.

# Щитники (Велицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Алпепияна (Җенова)

Алпепияна — Италиянең Лигурия төбәге Реццоальйо өязендә урнашкан торак пункт.

# Алпепияна (Җенова)
## Географиясе

Алпепияна Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Алпепияна (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дергили (Һалфети)

Дергили (төр. Dergili) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ист-Карролл (приход, Луизиана)

Ист-Карролл — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Лейк-Провиденс шәһәре.

# Ист-Карролл (приход, Луизиана)
## Тарихы

Рәсми рәвештә 1877 елда оештырыла.

# Ист-Карролл (приход, Луизиана)
## Территориясе

Мәйданы 442 км² тәшкил итә.
# Бейпынары (Лапсеки)

Бейпынары (төр. Beypınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Акдоган (Эгирдир)

Акдоган (төр. Akdoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Эгирдир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бароцци (ай кратеры)

Бароцци (лат. Barocius) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 82,72 км булган кратер.

# Бароцци (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Франческо Бароцци (1537—1604) хөрмәтенә бирелә.

# Бароцци (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Перотин

Перотин (фр. Pérotin, күп очракта Бөек Перотин, лат. Perotinus Magnus) — 12-13 гасырлардагы француз көйязары, Нотр-Дам Мәктәбенең таныклы әһеле.

# Перотин
## Тормыш юлы

Озак еллар дәвамында Нотр-Дам де Пари чиркәве һәм аның каршында барлыкка килгән композиторлар мәктәбе белән җитәкчелек иткән. Аның исеме безгә күбрәк органумнар, дөресрәк, киң колачлы дүрттавышлы (квадрупльләр) «Viderunt omnes» и «Sederunt principes» авторы буларак мәгълүм.

# Перотин
## Иҗаты

Шул чорлардагы киң таралган ике тавышлы Леонин музыкасын әкренләп Перотин керткән өч-дурт тавышлы әсәрләр алмаштыра. Гомумән, бу әсәрләрнең көй байлыгы һәм колористик үзенчәлеге игътибарны җәлеп итә. Совет музыка белгече К. Розеншильд сүзләре буенча «Перотин дискантлары – соңгы урта гасырларның "Ләззәт поэмалары"».
Органумнардан башка Перотин исеме белән ике кондуктлар бәйләнешле: бер тавышлы «Beata viscera», ике тавышлы «Dum sigillum summi Patris» һәм өч тавышлы аллилуйялар («Alleluia. Posui adiutorium» һәм «Alleluia. Nativitas»). Кайбер исемсез теркәлгән әсәрләр стиль һәм композиция үзенчәлеге нигезендә Перотин язмалары буларак фаразлана.
# Яйҗы (Шебинкарахисар)

Яйҗы (төр. Yaycı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Шебинкарахисар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ягодне (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Ягодне — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Пиш гминасында урнашкан авыл.

# Ягодне (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ардоре Марина

Ардоре Марина — Италиянең Калабрия төбәге Ардоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Ардоре Марина
## Географиясе

Ардоре Марина Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ардоре Марина
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пәикси

Пәикси (эст. Päiksi) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Нуньо-Гомес

Нуньо-Гомес (исп. Nuño Gómez) — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Нуньо-Гомес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 469 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# (8543) Tsunemi

(8543) Tsunemi (лат. Tsunemi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8543) Tsunemi
## Тарихы

1993 елның 15 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 XO1» саналган.
# Сан Җузепе ал Пенино IV (Салерно)

Сан Җузепе ал Пенино IV — Италиянең Кампания төбәге Кава-де-Тиррени өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җузепе ал Пенино IV (Салерно)
## Географиясе

Сан Җузепе ал Пенино IV Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Сан Җузепе ал Пенино IV (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# MTCH2

MTCH2 (ингл. Mitochondrial carrier 2 һәм Mitochondrial carrier homolog 2) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Борын тартыклар

Борын тартыклар - әйткән вакытта, йомшак аңкау түбән төшеп борын куышлыгына юл ачылып, тавышның бер өлеше борын куышлыгы аша үтеп ясала торган тартыклар: м, н, ң.
# Форначи (Бреша)

Форначи — Италиянең Ломбардия төбәге Чето өязендә урнашкан торак пункт.

# Форначи (Бреша)
## Географиясе

Форначи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Форначи (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хэнсфорд (округ, Техас)

Хэнсфорд — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Спирмен шәһәре.

# Хэнсфорд (округ, Техас)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1876 елда оештырыла.

# Хэнсфорд (округ, Техас)
## Халкы

2019 елда халык саны 5369 кеше тәшкил иткән.

# Хэнсфорд (округ, Техас)
## Территориясе

Округ мәйданы 2383 км² тәшкил итә.
# Юрий Семендер

Юрий Семендер (тулы исеме Юрий Семенович Семенов; 1941 елның 2 гыйнвары, Таныш, Кызыл Армия районы, Чуаш АССР) - чуаш шагыйре, тәрҗемәче һәм мөхәррир, әдәбият белгече. Чуаш Республикасының халык шагыйре (1999).

# Юрий Семендер
## Биография

Юрий Семендер 1941 елның 2 гыйнварында Чуаш АССРының Кызыл Армия районы Таныш авылында туа.
Чуаш дәүләт университетын тәмамлап, ВЛКСМның Цивильск райкомында, «Октябрь юлы» район газетасы редакциясендә, Чуаш китап нәшриятында эшли. 1973 елдан СССР Язучылар берлегендә.
1974-2004 елларда Юрий Семенович «Ялав» журналының баш мөхәррире булып эшли (аның «Чăрăш» (Чыршы) дигән беренче шигыре 1958 елда «Ялав» журналында басылып чыга).
Юрий Семеновичны Чабаксар шәһәр Думасы депутаты итеп сайлыйлар, Чуашстан язучылар берлеге идарәсендә эшли, Чуаш дәүләт гуманитар фәннәр институтының Гыйльми советы әгъзасы, мәдәният һәм милләтләр эшләре буенча Министрлык коллегиясе әгъзасы, мәгълүмат сәясәте һәм архив эше министрлыгы коллегиясе әгъзасы, Чуаш Республикасы Президенты каршындагы Ярлыкау мәсьәләләре комиссиясе әгъзасы була.
Юрий Семендер әдәбиятка 1970 еллар башында килә, ул «Тупа» (Присяга), «Çĕр çаврăнать» (Җир әйләнәсе) шигъри җыентыкларын бастырып чыгара. Аның шигырьләре һәм поэмалары Россия һәм дөнья халыкларының 20дән артык телендә басылып чыга.
Ул чуаш теленә А.Пушкин, М. Лермонтов, С. Есенин, А. Твардовский, К. Симонов, Россия һәм БДБ халыкларының күп кенә язучылары зсәрләрен, музыкаль комедияләрне, опералар һәм оперетталар, балет, «Птица счастья», «Лебедушка», «Свадьба», «Дети леса» кебек вокаль — хореографик сюитлар һ. б. тәрҗемә иткән. Композитор Ф. Лукин, Г. Лебедев, Г.Хирбю, Ф. Васильев, Н. Эриванов, Н. Карлин, Ю. Кудаков, А. Никитин һ. б. белән иҗади берлектә 300 дән артык җыр иҗат итә. Күп кенә әдәби мәкаләләр һәм очерклар авторы буларак та билгеле.

# Юрий Семендер
## Төп әсәрләре

«Аван-и, салтак» (Саумы, солдат), «Йĕс шăнкăрав» (Бакыр кыңгырау), «Ниме» (Ярдәм), «Уçланкăри палан» (Аланда балан), «Чĕнтĕрлĕ кĕпер» (Бизәкле күпер), «Шетмĕ шывĕ» (Шәтмә суы), «Хурапа шурă» (Ак та кара), «Земля в узорах» (Бизәкле Җир), «Хуркайăк çулĕ» (Киек каз юлы), «Чăваш пики» (Чуаш чибәре), «Пирĕн вăйă карти» (Безнең әйлән бәйлән), «Çиçĕм сапаки» (Яшен яшнәү).
# Алексей Насакин

Алексей Насакин (рус. Алексей Иванович Насакин, 28 март 1928(1928-03-28), Теләтники, Ряжск өязе, Рязань губернасы, РСФСР, СССР — 23 ноябрь 2011(2011-11-23) (83 яшь), Мәскәү, Россия) — инженер, уйлап табучы, механик, РСФСҖнең атказанган машинатөзүчесе (1988), Чаллының шәрәфле ватандашы, КамАЗ директорының җитештерү буенча урынбасары.
# Вилчелеле-де-Сус

Вилчелеле-де-Сус — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Вилчеле (коммуна, Олт) коммунасына карый.

# Вилчелеле-де-Сус
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# IC 1858

IC 1858 — Мич чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 1858
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1858, ESO 416-29, 2MASX J02490842-3117231, ESO-LV 416-0290, MCG-05-07-033, GSC 07012-00992, IRAS F02470-3130, PGC 10671, PMN J0249-3117, NVSS J024907-311727, 2dFGRS TGS467Z186, 6dFGS gJ024908.4-311723, SGC 024702-3129.8, LEDA 10671, APMBGC 416-069+075, DUGRS 416-002, [S96b] ACO S301 7 һәм Gaia DR2 5064722196762053760 буларак та сурәтләнә.
# Бонфин (Порту)

Бонфин — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Порту муниципалитетына карый.

# Бонфин (Порту)
## Географиясе

Мәйданы — 3,05 км².
# PGBD1

PGBD1 (ингл. PiggyBac transposable element derived 1) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.