yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лейма Гбови

Лима Роберта Гбови (ингл. Leymah Roberta Gbowee; 1 февраль 1972 ел) — Либерияның тынычлык урнаштыру эшмәкәре, «хатын-кыз хокуклары һәм хәвефсезлеге өчен көрәштә һәм тынычлык урнаштыруда катнашкан өчен» Тавакуль Карман һәм Элен Джонсон-Серлиф белән тынычлык буенча 2011 елгы Нобель премиясе лауреаты.

# Лейма Гбови
## Биографиясе

Лейма Гбови үзәк Либериядә туа. Беренче ватандашлар сугышы башлангач, 17 яшьлек Лейма илнең башкаласы Монровиягә күчә. Психологка укый һәм хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан балалар белән эшли.
2002 елда социаль хезмәтче булып эшләп йөргән Гбови Либериядәге икенче ватандашлар сугышы барганда либерий хатын-кызларның тынычлык өчен хәрәкәтен оештыра. Хәрәкәт балык базарында эшләгән хатын-кызлар арасында башлана. Аңа Монровиянең торган саен күбрәк христиан һәм мөселман хатыннары кушыла бара. Гбови җитәкчелегендә хәрәкәт Либерияның ул чактагы президенты Чарльз Тейлор белән очраша һәм аның Ганадагы ил сөйләшүләрендә катнашу вәгъдәсен алуга ирешә.
Гбови Ганада Либерия хатын-кызлары төркеменә җитәкчелек итә. Делегация Аккрада президент сарае диварлары янында тавышсыз протест үткәрә. Шулай ук «җенси забастовка» (Аристофанның «Лисистрата» комедиясендә тасвирланган тынычлыкка ирешү ысулы) оештыра. Протест акциясе барышында аны кулга алырга җыенганнарына, Гбови шәрә калып чишенү белән яный (Көнбатыш Африка мәдәниятендә бу иң көчле ләгънәт дип санала), һәм янау җиңә— аны кулга алмыйлар.
Лейма Гбови Комфорта Фримен белән бергә WIPNET хәрәкәтен (ингл. Women in Peacebuilding Network, «Женщины в Построении Мира») оештыра һәм президентка мөрәҗәгать чыгара.
Хәрәкәт төрле хөкүмәтләр вәкилләре белән тынычлык кору буенча уңышлы сөйләшүләр үткәрә.
Хәрәкәт тырышлыгы белән 2003 елда Либериядә икенче ватандашлар сугышын тәмамлауга ирешә һәм ил президенты итеп Элен Джонсон-Серлиф, Африка тарихында беренче хатын-кыз, сайлана.
Лейма Гбови — «конфликтларны хәл итү» специальносте буенча гуманитар фәннәр магистры, аны Виргиния Көнчыгыш Меннонит Университетында ала. Ул — Гананың Аккра шәһәрендә урнашкан "Тынычлык һәм иминлек буенча Африка хатын-кызлары берекмәс"нең башкарма директоры. 2008 елда аның турында «Загони дьявола обратно в ад» дигән документаль фильм төшерелә.

# Лейма Гбови
## Бүләкләре

* 2007 — Джон Ф. Кеннеди исемендәге Гарвард дәүләт идарәлеге институтының Зәңгәр тасмасы
* 2009 — Хатын-кыз хокуклары өчен Губер премиясе
* 2009 — «Каһарманлык профильләре» премиясе
* 2011 — Тавакуль Карман һәм Элен Джонсон-Серлиф белән бергә тынычлык буенча Нобель премиясе
# 18 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 18 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 18 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 18 — сан.
# Манюки

Манюки (белар. Манюкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Манюки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Гацуоло II (Мантова)

Гацуоло II — Италиянең Ломбардия төбәге Кастель-д'Арио өязендә урнашкан торак пункт.

# Гацуоло II (Мантова)
## Географиясе

Гацуоло II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гацуоло II (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Парадайз-Парк (Калифорния)

Парадайз-Парк — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Парадайз-Парк (Калифорния)
## Географиясе

Парадайз-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 0,720544 км², 0,721583 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 92 Фут биеклектә урнашкан.
# Ачма (Гөльяка)

Ачма (төр. Açma) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Гөльяка илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нуч (Келераш)

Нуч — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. Василаць (коммуна) коммунасына карый.

# Нуч (Келераш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 42 метр биеклектә урнашкан.
# Горня Отуля

Горня Отуля (серб. Горња Отуља) — Сербиянең Пчинья округы Вране җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Отуля
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 661 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Отуля
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Вольпара

Вольпара — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Вольпара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 357 метр биеклектә урнашкан. Colli Verdi, Гольференцо, Монтекальво-Версиджа һәм Alta Val Tidone коммуналары белән чиктәш.
# (14855) 1989 SP9

(14855) 1989 SP9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14855) 1989 SP9
## Тарихы

1989 елның 25 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SP9» саналган.
# Бутрано (Рагуза)

Бутрано — Италиянең Сицилия төбәге Модика өязендә урнашкан торак пункт.

# Бутрано (Рагуза)
## Географиясе

Бутрано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Бутрано (Рагуза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вила-Нова-де-Анья

Вила-Нова-де-Анья — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Виана-ду-Каштелу муниципалитетына карый.

# Вила-Нова-де-Анья
## Географиясе

Мәйданы — 9,12 км².
# Игнацув (Паенчанский повяты)

Игнацув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Семковице гминаcында урнашкан авыл.

# Игнацув (Паенчанский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Грузинер (Торино)

Грузинер — Италиянең Пьемонт төбәге Ноаска өязендә урнашкан торак пункт.

# Грузинер (Торино)
## Географиясе

Грузинер Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Грузинер (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Влколинець

Влколинець — Словакиянең Ружомберок округында урнашкан авыл.

# Влколинець
## Тарихы

Авыл елда нигезләнгән.

# Влколинець
## Географиясе

Мәйданы — 4,9 һектар. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Влколинець
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Аурора (Румыния)

Аурора — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Кужмир (коммуна) коммунасына карый.

# Аурора (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 60 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Седлец (Млада Болеслав)

Седлец (чех. Sedlec) — Чехиянең Урта Чехия крае Млада-Болеслав һәм Млада-Болеслав районында урнашкан авыл.

# Седлец (Млада Болеслав)
## Географиясе

Мәйданы — 5,006839 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 225 метр биеклектә урнашкан.

# Седлец (Млада Болеслав)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Седлец (Млада Болеслав)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Седлец (Млада Болеслав)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 239 |
| 1880 | 270 |
| 1890 | 244 |
| 1900 | 340 |
| 1910 | 384 |
| 1921 | 397 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 444 |
| 1950 | 290 |
| 1961 | 283 |
| 1970 | 293 |
| 1980 | 196 |
| 1991 | 180 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 179 |
| 2014 | 231 |
| 2016 | 252 |
| 2017 | 252 |
| 2018 | 247 |
| 2019 | 248 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 241 |
| 2021 | 248 |
| 2021 | 238 |
| 2022 | 244 |
| 2023 | 253 |
| 2024 | 263 |
# Агиш Гыйрфан

Агиш Гыйрфан (псевдоним, чын исеме Агиш Шәех улы Гыйрфанов, баш. Агиш Ғирфан, Агиш Шәйех улы Ғирфанов) – язучы, журналист. БАССР (1978) һәм РСФСР (1988) атказанган мәдәният хезмәткәре.

# Агиш Гыйрфан
## Тәрҗемәи хәле

1928 елның 14 апрелендә БАССР Мәсәгуть кантоны (хәзерге Салават районы) Тәйми (Таймый, Атау) авылында туган. Язучы Һади Сәгъдинең һәм әдәбият галиме Габдрахман Сәгъдинең якын туганы.
1942-1945 елларда Мәсәгуть педагогика укуханәсендә укый.
1950 елда Уфа педагогия институтын тәмамлый.
1950-1951 елларда Учалы районы Наурыз мәктәбендә укыта.
1951-1954 елларда хәрби хезмәттә.
1954-1959 елларда Әбҗәлил районында Таштимер мәктәбе директоры.
1959-1964, 1984-1989 елларда «Һәнәк»(Сәнәк) журналында бүлек мөдире, радио комитетында балалар өчен тапшырулар мөхәррире.
1966-1984 елларда китап нәшриятында матур әдәбият мөхәрририяте мөдире.

# Агиш Гыйрфан
## Иҗаты

1950 елларда журналистика аша әдәбиятка килә, үзенчәлекле прозаик булып таныла. «Һәнәк» (Сәнәк) журналы битләрендә иҗатының юмор һәм сатира юнәлешен камилләштерә.
* «Дан туртасы» романында (1970) искелек калдыкларын, кода-кодагыйлыкны фаш итә.
* «Арткы ишектән» (1968), «Тыныч йокы» (1973), «Могҗиза» (1977), «Яшәрү сере» (1984), «Серле бетү» (1998) китапларына кергән повесть һәм хикәяләрендә дә тормыштагы демагогия, күз буяу, дан артыннан куу кебек зәгыйфь күренешләрне тәнкыйтьли, колоритлы сатирик образлар тудыра.
* «Язлар ике килә» (1982) романында авыл тормышының, табигать һәм кешеләрнең үзара мөнәсәбәтен мавыктыргыч итеп тасвирлый.
* Тәрҗемә белән дә шөгыльләнә: Лев Толстой, Антон Чехов, Николай Носовның аерым әсәрләрен тәрҗемә итә.
* Драматургия өлкәсендә дә өлеше бар. «Үзән буйлары ямьле» пьесасы Уфа театрларында куелды.
* Байтак әсәрләре рус һәм башка телләргә тәрҗемә итеп басылган.
* 1971 елдан ССРБ язучылар берлегендә тора.

# Агиш Гыйрфан
## Мактаулы исемнәре

* БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1978).
* РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре (1988).
# (11667) Теста

(11667) Теста — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11667) Теста
## Тарихы

1997 елның 19 октябрендә Л. Тези, А. Боаттини тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UB1» саналган.
# Ероздино

Ероздино (рус. Ероздино) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.

# Ероздино
## Климат

Ероздино климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Ероздино
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
# Портильье (Верчели)

Портильье — Италиянең Пьемонт төбәге Роазио өязендә урнашкан торак пункт.

# Портильье (Верчели)
## Географиясе

Портильье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Портильье (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Обсечки

Обсечки (рус. Обсечки) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Обсечки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Обсечки
## Сәгать поясы

Обсечки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Обсечки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Живки

Живки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Круклянки гминасында урнашкан авыл.

# Живки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 1034

NGC 1034 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1034
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Фрэнк Ливенворт тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (19572) Leahmarie

(19572) Leahmarie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19572) Leahmarie
## Тарихы

1999 елның 8 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 LE11» саналган.
# Епинез

Епинез (фр. Épineuse) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Василий Кузьмин

Васили Кузьмин (рус. Василий Иванович Кузьмин, 1851, Түбән Новгород губернасы, Россия империясе — 1928, Мәскәү, СССР) — РИ җәррахы, Мәскәү һәм Казан университетлары профессоры.
# HD40998

HD40998 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,13 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бөркенһед

Бөркенһед (ингл. Birkenhead) — Англиянең Мерсисайд графлыгында урнашкан шәһәр.

# Бөркенһед
## Тарих

Урта гасырларда нигезләнгән.

# Бөркенһед
## Кардәш шәһәрләр

* Латина, Италия
# Александрс Ерофеевс

Александрс Ерофеевс (лат. Aleksandrs Jerofejevs, 12 апрель 1984(1984-04-12) (40 яшь), Рига, Латвия Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — Латвия һөнәри хоккейчесе (сакчы), Латвия милли хоккей җыелмасы әгъзасы.
# Бейшоара (коммуна)

Бейшоара — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.

# Бейшоара (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 111,04 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бейшоара, Фресинет, Моара-де-Педуре, Мунтеле-Бейшорий, Мунтеле-Бокулуй, Мунтеле-Каковей, Мунтеле-Филий, Мунтеле-Сечелулуй һәм Сечел авыллары урнашкан.
# Бернат Мункачи

Бе́рнат Му́нкачи (маҗар. Bernát Munkácsi, 12 март 1860, Надьварад, Трансильвания (хәзерге көндә Орадя, Румыния) — 21 сентябрь 1937, Будапешт, Венгрия) — венгр тел белгече, этнограф, әдәбият белгече һәм фольклорчы. Венгр Фән Академиясе академигы (1910 елдан).
1882 елда Мункачи Будапешт университетын тәмамлый һәм калган тормышын тулысынча Идел буе һәм Көнбатыш Себердә яшәүче фин-угор һәм төрки халыкларны һәм аларның венгрлар белән бәйләнешләрен өйрәнүгә багышлый. 1885 елда ул Уфа губерниясен гизә һәм фәнни эзләнү барышында 6 өяздә була.
Мункачи «Ethnographia» журналында редактор була, «Келети семле» («Keleti Szemle») журналын чыгаруны (Игнац Кунош белән бергә) башлап җибәрә, 1904 елда Урта һәм Көнчыгыш Азия Халыкара җәмгыятенең Венгр комитетын оештыра.
1915-1916 елларда Мункачи Эстергом лагерендә була, анда ул әсирлеккә төшкән 25 удмурт Россия империясе гаскәриеннән текстлар язып алуга ирешә.
Бернат Мункачиның эзләнүләре бүгенге көндә дә үзенең әһәмиятен югалтмый.

# Бернат Мункачи
## Төп хезмәтләре

Мункачиның чагыштырма тел белеме, тюркология, иранистика һәм этнография өлкәсендә төп фәнни эшләре. Кайберләре галимнең үлеменнән соң башка галимнәр тарафыннан иҗат ителгән:
* Votják nyelvmutatványok. Ugor füzetek 5., Budapest, 1884.
* Votják népköltészeti hagyományok., Budapest, 1887.
* A votják nyelv szótára., Budapest, 1890–1896.
* Vogul népköltési gyűjtemény. köt I-IV., Budapest, 1892, 1892, 1893, 1896. (A jegyzeteket tartalmazó 2. kötetek megjelenési évei: 1902, 1910, 1952, 1963 &ndash ; az utóbbi kettőt Kálmán Béla rendezte sajtó alá; a II. részhez egy 3. kötet is megjelent 1921-ben.)
* A vogul nyelvjárások szóragozásukban ismertetve., Budapest, 1894.
* Déli osztják szójegyzék. (Pápai Károly gyűjtése alapján). Ugor füzetek 12., Budapest, 1896.
* Árja és kaukázusi elemek a finn–magyar nyelvekben I., Budapest, 1901.
* Volksbräuche und Volksdichtung der Wotjaken., MSFOu 102. Herausgeben von D. R. Fuchs, Helsinki, 1952.
# Сямисосны

Сямисосны (белар. Сямісосны) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Сямисосны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# (5105) Вестерхут

(5105) Вестерхут (лат. Westerhout) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5105) Вестерхут
## Тарихы

1986 елның 4 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TM1» саналган.
# NBPF20

NBPF20 (ингл. NBPF member 9 һәм NBPF member 20) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# 1808 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1808 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1808 MDCCCVIII |
| Юлиан тәкъвим | 1807—1808 (13 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7316—7317 (13 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2560—2561 (3 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5568—5569 ה'תקס"ח — ה'תקס"ט |
| Һиҗри тәкъвим | 1223—1224 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4300—4301 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1257 ԹՎ ՌՄԾԷ |
| Кытай тәкъвиме | 4504—4505 丁卯 — 戊辰 кызыл йорт куяны — сары аждаһа |
| Хәбәш тәкъвим | 1800 — 1801 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1864—1865 |
| - Шака самват | 1730—1731 |
| Шәмси тәкъвим | 1186—1187 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2351 |
| Япон ел исәбе | 5 ел Бунка |
1808 (бер мең сигез йөз сигезенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1808 елы, II меңьеллыкның 808 елы, XIX гасырның 8 елы, XIX гасырның 1 унъеллыгының 8 елы, 1800 елларның 9 елы. 1808 елдан бирле 216 ел үтте.

# 1808 ел
## Вакыйгалар

* 22 декабрь — Венада узган зур хәйрия концертында Бетховенның берничә зур әсәрләре премьерасы булды.

# 1808 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1808 елда туганнар

# 1808 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1808 елда вафатлар
# Габделхак Халиков

Габделхак Халиков (Габделхак Әбҗәлил улы Халиков, 9 февраль 1931(1931-02-09), Кормантау, Бурлинский сельсовет, Гафури районы, БАССР, РСФСР, СССР — 30 сентябрь 2007(2007-09-30) (76 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — инженер-механик, БР ФАның мөхбир әгъзасы (1991), техник фәннәр докторы (1971), профессор (1972), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1979).
# Ветулония (Гросето)

Ветулония — Италиянең Тоскана төбәге Кастильоне-делла-Пеская өязендә урнашкан торак пункт.

# Ветулония (Гросето)
## Географиясе

Ветулония Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ветулония (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Галифакс (округ, Виргиния)

Галифакс — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Галифакс шәһәре.

# Галифакс (округ, Виргиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1776 елда оештырыла.

# Галифакс (округ, Виргиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 2150/2119 км² тәшкил итә.
# Вередия-де-Муреш (коммуна)

Вередия-де-Муреш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.

# Вередия-де-Муреш (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 118,58 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 174 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Вередия-де-Муреш, Бая, Жулица, Лупешть, Николае-Белческу һәм Стежар авыллары урнашкан.
# HD76369

HD76369 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A2V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,907 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (4951) Ивамото

(4951) Ивамото (лат. Iwamoto) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4951) Ивамото
## Тарихы

1990 елның 21 гыйнварында Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BM» саналган.
# Завади (гмина Туроснь-Косьцельна)

Завади — Польшаның Подлясье воеводалыгы Туроснь-Косцельна гминасында урнашкан авыл.

# Завади (гмина Туроснь-Косьцельна)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Паоло VI (Таранто)

Паоло VI — Италиянең Апулия төбәге Таранто өязендә урнашкан торак пункт.

# Паоло VI (Таранто)
## Географиясе

Паоло VI Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Паоло VI (Таранто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Коңырүзек

Коңырүзек (каз. Қоңырөзек) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Коңырүзек
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# 895 ел (б. э. к.)

895 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 895 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:895 елда (б.э.к.) туганнар

# 895 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:895 елда (б.э.к) вафатлар
# Ментув

һәм
Ментув — Польшаның Люблин воеводалыгы Глуск гминаcында урнашкан авыл.

# Ментув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.