yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юнона Карева

Юнона Карева, Юнона Илья кызы Карева (рус. Юнона Ильинична Карева (Каражеляскова), 1933 елның 7 июле, ССРБ, Украина ССР, Харьков – 2013 елның 27 мае, РФ, ТР, Казан) — Казан Зур театры актрисасы, Казан театр училищесы укытучысы, Татарстанның атказанган артисты, Татарстанның (1997) һәм Русиянең (2005) атказанган сәнгать эшлеклесе.

# Юнона Карева
## Тәрҗемәи хәле

1933 елның 7 июлендә Украина ССР Харьков шәһәрендә инженер-төзүче Илья Фрейдман белән җырчы-пианинода уйнаучы Елена Каражеляскова гаиләсендә туган. Бөек Ватан сугышы елларында Пензада, Новосибирскида эвакуациядә була. Туган шәһәре дошманнан азат ителгәч, Харьковка кайта. М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училещесын тәмамлаган (1955). Беренче ире Всеволод Платов белән Казан Зур театрына эшкә килә. 1949 елда әтисенең яһүд Фрейдман фамилиясе урынына алган әнисенең болгар фамилиясе Каражелясковадан сәхнә псевдонимы Карева ясала. 1955—1992 елларда — Казан Зур театрының әйдәүче актрисасы. Бер үк вакытта, 1971 елдан башлап, Казан театр училищесындә укыта.

# Юнона Карева
## Иҗаты

Казан Зур театры сәхнәсендә 100 дән артык роль башкарган. Кайбер рольләре: Ирина («Деле о любви»), Агния («Традиционный сбор»), Анхела («Ход конем»), «Жаркое лето в Берлине», Лиза Тураева («Перед зеркалом», Вениамин Каверин романы буенча Алла Бабенко сәхнәгә куйган).
1971 елдан башлап (1992 елдан штатта торып), Казан театр училищесындә укыта, РФ халык артисты Вадим Кешнер белән унбер курс укытып чыгара. Шәкертләре арасында: Юра Ильин (Качалов театрының баш режиссеры), Татарстанның халык артисты Галина Юрченко, Елена Калаганова, Алсу Густова, Гүзәл Шакирҗанова (Казан яшь тамашачы театры актрисалары), Рәшит Заһидуллин (Казанның Тинчурин театрының элекке баш режиссеры), Айсылу һәм Павел Федотовлар (Краснодар), Россиянең атказанган артисты Сергей Угрюмов (МХАТ һәм кино актеры), Гуля Галәвиева (Мәскәү режиссеры), Мәскәүнең «Мир лиц» театрын оештыручы Алексей Балясов, Чулпан Хаматова (Казанда бер ел укыгач, Мәскәүгә китә).

# Юнона Карева
## Фильмография

* 1979 — «Место встречи изменить нельзя» (Одесса киностудиясе, режиссер Станислав Говорухин) — Галина Желтовская.
* 1990 — «Шереметьево -2»
* 1997 — «Время танцора» (режиссер Вадим Әбдрәшитов)
* 1998 — «Страна глухих»
* 1999 — «Лунный папа»

# Юнона Карева
## Гаилә хәле

Беренче ире ― Всеволод Платов (1929—2004), актер. Икенче ире ― Станислав Говорухин (1936—2018), кинорежиссер. Улы Сергей Говорухин (1961—2011), кинорежиссер. Өченче ире ― Марат Таҗетдинов (1939—2002), Татар дәүләт филармониясе директоры (1973—1988).
# Риу-Паранаиба (Минас-Жерайс)

Риу-Паранаиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Риу-Паранаиба (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1353,423 км².
# Жминне

Жминне — Польшаның Люблин воеводалыгы Семень гминаcында урнашкан авыл.

# Жминне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фужроль (Югары Сона)

Фужроль (фр. Fougerolles) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Фужроль (Югары Сона)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 51,12 км².
# Себрат

Себрат (серб. Себрат) — Сербиянең Пчинья округы Буяноватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Себрат
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 610 метр биеклектә урнашкан.

# Себрат
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Панигая (Тревизо)

Панигая — Италиянең Венеция төбәге Кастельфранко-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Панигая (Тревизо)
## Географиясе

Панигая Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Панигая (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Жусари

Жусари — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Жусари
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 356,735 км².
# Кастельветрано

Кастельветрано — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Трапани провинциясе составына керә.

# Кастельветрано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 187 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кампобелло-ди-Мадзара, Мадзара-дел-Валло, Менфи, Монтеваго, Партанна, Санта-Нинфа һәм Салеми коммуналары белән чиктәш.
# Рымцели

Рымцели (белар. Рымцелі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Рымцели
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сергей Князев

Сергей Князев, Сергей Лев улы Князев (рус. Князев Сергей Львович) (1908 елның 12 сентябре, Нижне-Курмоярская, Дон Гаскәре өлкәсе — 2002 елның 31 декабре, Казан) — фирка һәм хуҗалык эшлеклесе, КПССның Чечен-Ингуш өлкә комитетының нефть эшкәртү сәнәгате буенча сәркатибе (1942-1944), КПССның Татарстан өлкә комитетының нефть сәнәгате бүлеге мөдире (1949-1954), сәнәгать буенча сәркатибе (1956-1960), өлкә комитеты сәркатибе (1963-1974), Татарстан Совнархозы рәисе (1960-1963). Казанның шәрәфле ватандашы. 1949-1960 елларда Татарстан АССРның «баш нефтьчесе».

# Сергей Князев
## Тәрҗемәи хәле

1908 елның 12 сентябрендә Дон гаскәре өлкәсе (хәзерге Ростов өлкәсе Цимлянск районы) Нижне-Курмоярская станицасында туган. Грозный нефть институтын (хәзер Грозный нефть университеты) тәмамлаган (1940). 1929-1934 елларда Ерак Көнчыгышта Кызыл гаскәрдә подводник булып хезмәт иткән.

# Сергей Князев
## Хезмәт юлы

1927-1929 елларда 3нче санлы Грозный нефть эшкәртү заводында эшче.
1942-1944 елларда Чечен-Ингуш АССРда: КПССның Чечен-Ингуш өлкә комитетының нефть эшкәртү сәнәгате буенча сәркатибе; 1944 елда Чечен-Ингуш АССР бетерелгәч, КПССның Грозный өлкә комитеты сәркатибе урынбасары.
1949-1960 елларда КПССның Татарстан өлкә комитетының нефть сәнәгате бүлеге мөдире, сәнәгать буенча сәркатибе, өлкә комитеты сәркатибе — Татарстан АССРның «баш нефтьчесе».
1960-1963 елларда Татарстан Совнархозы рәисе.
1963-1974 елларда КПССның Татарстан өлкә комитеты сәркатибе.
ТАССР Югары шурасы (1951-1975 елларда), ССРБ Югары шурасы (1962-1966 елларда) депутаты.

# Сергей Князев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Октябрь Инкыйлабы ордены
* Дүрт Хезмәт Кызыл Байрагы ордены
* Хөрмәт Билгесе ордены
* Казанның шәрәфле ватандашы
# Усохи (Быхавский районы)

Усохи (белар. Усохі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.

# Усохи (Быхавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ле-Тор (Эр)

Ле-Тор (фр. Le Torpt) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Сен-Трожан-ле-Бен

Сен-Трожан-ле-Бен (фр. Saint-Trojan-les-Bains) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Сан Франсиско Пуерта Гранде (Силао)

Сан Франсиско Пуерта Гранде — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Сан Франсиско Пуерта Гранде (Силао)
## Географиясе

Сан Франсиско Пуерта Гранде Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Франсиско Пуерта Гранде (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Франсиско Пуерта Гранде (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Павензув (Кече Польша воеводалыгы)

Павензув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Лися-Гура гминасында урнашкан авыл.

# Павензув (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ялы (Арсин)

Ялы (төр. Yalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сан-Фауштину

Сан-Фауштину — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Гимарайнш һәм Tabuadelo e São Faustino муниципалитетына карый.

# Сан-Фауштину
## Географиясе

Мәйданы — .
# Пуркарец

Пуркарец (чех. Purkarec) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Һлубока-над-Влтавоу районында урнашкан авыл.

# Пуркарец
## Географиясе

Мәйданы — 7,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Пуркарец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пуркарец
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Пуркарец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 575 |
| 1880 | 682 |
| 1890 | 704 |
| 1900 | 661 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 677 |
| 1921 | 653 |
| 1930 | 572 |
| 1950 | 385 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 344 |
| 1970 | 281 |
| 1980 | 243 |
| 1991 | 194 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 150 |
| 2011 | 155 |
| 2021 | 169 |
# Әдел Әшмәнев

Әдел Әшмәнев (1727 — билгесез) — Башкортстанда 1773-1775 еллардагы крәстияннәр сугышында катнашучы, Емельян Пугачевның яу старшинасы.

# Әдел Әшмәнев
## Биографиясе

Әдел Әшмәнев чыгышы белән Усы даругасы Гайнә вулысы Елпачиха (Үдик) авылы башкортларынан.
1773 елның 14 декабрендә, Усы даругасының башкорт старшиналары, йөзбашлары һәм гади общинникларны делегациясе составында, Емельян Пугачев җитәкчелегендәге крәстияннәр сугышында күтәрелеш үзәкләренең берсе булган Чесноковкага килә. 1773 елның көзендә-кышында Әбди Абдуллов, Батыркай Иткинин һәм Сәйфулла Сәйдәшев белән бергә Башкортстанның төньяк-көнбатышында хәрәкәт иткән баш күтәрүчеләрнең җитәкчеләренең берсе була.
1773 елның декабренең икенче яртысыннан Әдел Әшмәнев, Әбди Абдуллов, Батыркай Иткинин һәм Сәйфулла Сәйдәшевнең отрядлары Усы шәһәре янын, Сарапул һәм Каракулино сарай авылларын, Йок казна, Аннинский, Рождественский, Башап, Шәме һәм башка заводларны басып алалар. 1773 елның декабрь азагында баш күтәрүчеләрнең отрядларын Усы каласы янында туплана. 1774 елның гыйнварында Салават Юлаев, Батыркай Иткинин һәм башкалар белән бергә Көңгер каласына һөҗүмдә һәм аны камауда катнаша.
1774 елның маенда Әдел Әминевнең отрядын «пугачев полковнигы» Сәйфулла Сәйдәшев Неволино авылына җибәрә. 1774 елның 19 июнендә Е. И. Пугачев үзе исеменнән булган указны Әдел Әшмәновка юнәлтә, биредә аңа округ халкы арасында «император Петр III» файдасына агитацион алып барырга, отрядларны яңа баш күтәрүчеләр белән тулыландырырга һәм шулай ук Рожденственский заводын басып алуны кичектереп торырга дип боера. Соңгы боеру Әдел Әшмәневнең отрядлары Чулман аша кичүне саклап, шуның белән Усын штурмлауга әзерләнгән баш күтәрүчеләрнең төп көчләрен каплап торуына бәйле. 22 июньдә Әдел Әшмәнев Е. И. Пугачев белән очраша һәм баш күтәрүчеләр отрядларына Чулман елгасы аша чыгуны тәэмин итә.
1774 елның җәендә Е. И. Пугачев Төп гаскәре составында Воткинск һәм Ижевск заводларын, Мамадышны алуда, Казанны штурмлауда катнаша. 1774 елның 12 июлендә Казан янында алышта Әдел Әшмәнев әсирлеккә эләгә. И. И. Михельсон командасы составында булган Ирәкте вулысы старшинасы Шәрип Киеков хәстәрлеге нәтиҗәсендә, Әдел Әшмәнев иреккә чыгарыла һәм туган ягына җибәрелә. Бинасында күз күрү сәләтен югалта. 1774 елның сентябрендә кулга алына һәм Казан яшерен комиссиясенә җибәрелә. Сенатның Яшерен экспедициясе 1775 елның 5 апрелендә чыгарган приговорга ярашлы мәңгелек каторгага хөкем ителгән дип күрсәтелә. Сукыр булганга күрә бу хөкемнән азат ителә, чыбыркы белән сугылган һәм туган ягына кайтарылган. Киләсе язмышы билгесез.
# Олкотт (Нью-Йорк)

Олкотт — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Олкотт (Нью-Йорк)
## Географиясе

Олкотт халык санын алу урыны мәйданы — 13,703045 км², 13,703043 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 83 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Глажево-Холеви

Глажево-Холеви — Польшаның Мазовия воеводалыгы Млынаже гминасында урнашкан авыл.

# Глажево-Холеви
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Узунгазмалар

Узунгазмалар (әзери. Uzunqazmalar) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Сарыкады (Кангал)

Сарыкады (төр. Sarıkadı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Матцендорф-Хёллес

Матцендорф-Хёллес — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Винер-Нойштадт округы составына керә.

# Матцендорф-Хёллес
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 метр биеклектә урнашкан. Энцесфельд-Линдабрунн, Леоберсдорф, Золленау, Феликсдорф, Вёллерсдорф-Штайнабрюкль һәм Хернштайн коммуналары белән чиктәш.
# Алгебра

* Алгебра порталы
* Математика порталы
* Фән порталы
Гыйльме җәбер яки А́лгебра (tat. lat. Ğıylme cäber(үле сылтама), гарәп. الجبر, «әл-җәбер» — бәйләнеш, торгызу сүзеннән) — математиканың бер бүлеге, аны арифметиканы дөемләштерү һәм киңәйтү дип атап була.
Алгебра риязият фәненең бер бүлеге, санлы системаларның дөем үзлекләрен, хәреф тамгалары кулланып төзелгән тигезләмәләр ярдәмендә мәсьәләләр чишүнең дөем ысулларын өйрәнә. Баштарак хәрефле аңлатмалар, хәрефләрдән торган формулаларны үзгәртү гыйлеме буларак үскән. XVII гасыр ахыры - XIX гасыр баштарында алгебра, беренче чиратта, тигезләмәләр турасындагы фән булып формалаша. Хәзерге заман алгебрасы үзлекләре рациональ саннарны кушу һәм кабатлау гамәлләренә азмы-күпме дәрәҗәдә охшаган төрле тәбигатьле объектлар системасын өйрәнә. Андый гамәлләр - җәбри гамәлләр дип, алар буйсына торган кануннар аксиомалар дип атала. Кагыйдә буларак, аксиомалар һәндәсә, математик анализ, физика, алгебраның уз мәсьәләләрен чишкәндә барлыкка килә. Ул җәбри гамәлләре билдәләнгән системаларны үзлекләренә карап классификациялый һәм шул системаларны тәбигый рәвештә барлыкка килгән төрле мәсьәләләрне өйрәнә.

# Алгебра
## Алгебра бүлекләре

Алгебраны түбәндәге бүлекләргә бүлеп була:
* элементар алгебра — алгебраның иң борынгы бүлеге, җәбри аңлатмаларны, матди һәм комплекслы саннар өстендә тигезләмәләрне өйрәнә.
* абстракт алгебра, ягни югары алгебра — математик фән, аксиомалар белән билдәләгән җәбри системаларны өйрәнә, мәсәлән яланнар, төркемнәр һәм түгәрәкләр.
* сызма алгебра векторлы аравыкларның специфик сыйфатларын өйрәнә.
* компьютер алгебрасы — математик объектлар өстендә символик манипуляциялар өчен алгоритмнарны булдыру һәм өйрәнү белән шөгылләнә.

# Алгебра
## Җәбри системалар

«Алгебра» сүзе шулай ук төрле җәбри системалар атамаларында кулланыла:
* түгәрәк өстендә алгебра
* булева алгебра
* сигма-алгебра

# Алгебра
## Этимология

Бу төшенчә беренче тапкыр 825 елда Урта Азия галиме Әл-Хәрәзминең хезмәтләрендә очрый.
# Инили

Инили (әзери. İnili) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
# Дефаниак-Спрингс (Флорида)

Дефаниак-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Дефаниак-Спрингс (Флорида)
## Тарихы

Дефаниак-Спрингс шәһәре елда нигезләнгән.

# Дефаниак-Спрингс (Флорида)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 36,930762 км², 36,634228 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 79 метр биеклектә урнашкан.
# Парахе Сурияно (Арселия)

Парахе Сурияно — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Арселия муниципалитеты составына керә.

# Парахе Сурияно (Арселия)
## Географиясе

Парахе Сурияно Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Парахе Сурияно (Арселия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Парахе Сурияно (Арселия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Нойкирх (район Каменц)

Нойкирх (алман. Neukirch) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Нойкирх (район Каменц)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 39,49 км², 39,47 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.
# Матхука

Матхука — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Куркужин елгасының уң ярына тамагыннан 47 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Матхука
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Малка елгасы башыннан Кура-Марьинский каналына кадәр, Баксан елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000812108200004399
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200439
* Бассейн коды — 07.02.00.008
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Рассвет (Мөслим районы)

Рассвет — Татарстанның Мөслим районында юкка чыккан торак пункт. 1924—1970-елларда авыл булып яшәгән. Хәзер авыл урынында Яңа Усы авыл җирлеге кешеләренең печәнлек җирләре.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Геграфия

Рассвет авылы Мөслим районы Яңа Усы авылыннан көньяк-көнчыгышка таба 4 км ераклыкта, Вәли чокырының ике ягына урнаша. Чокыр уртасыннан кечкенә инеш — Вәли инеше ага, күп санлы чишмәләр була. Авыл ике урамлы була, икесе дә бер яклы.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Этимология

Көньяк-көнчыгышка урнашканга күрә, авылның исемен (ойконим) «Рассвет» (Таң ату) дип атаганнар.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Тарих

Авылга 1924—1925 елларда Яңа Усы авылы руслары нигез сала. Күченү сәбәбе — чәчүлек җирләрнең ерак булуы. Беренчеләрдән булып, Киршиннар, Осипов, Куяновлар күченә.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Күмәк хуҗалык

Коллективлашу башлангач, 1929—1930 елларда авылда «Рассвет» күмәк хуҗалыгы оештырыла. Беренче рәисе — Хлюпин, аннан соң — Матросов. Авылды шәхси хуҗалыкларның йортларыннан тыш, башлангыч мәктәп, кибет була. Шәхси хуҗалыкларда сыер, сарык, дуңгыз, каз, тавык асрыйлар, ат асрарга рөхсәт булмый — атлар күмәк хуҗалыкта гына була.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Таралу

ТАССР Югары шурасы президиумының «Кече авылларны берләштерү юлы белән авылларны эреләндерү турында» 1965 елда чыккан указы нигезендә, хуҗалыкларны эреләндерү кампаниясе башлангач, Рассвет авылы тарала. Авыл халкы Яңа Усыга, Мөслимгә, Горбуновка авылларына күченә.

# Рассвет (Мөслим районы)
## Бөек Ватан сугышы

Бөек Ватан сугышы башланганда авылда 45 хуҗалык исәпләнә. Сугышка киткән А. Ф. Осипов хәбәрсез югала, П. Куянов, А. Кукаркин яу кырында ятып кала.
# Порту-дус-Гаушус

Порту-дус-Гаушус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.

# Порту-дус-Гаушус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 7011,545 км².
# Томар (Караганды өлкәсе)

Томар (каз. Томар) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Томар (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Беньо (Эр һәм Луар)

Беньо (фр. Baigneaux) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Савейки (Ляхавицкий районы)

Савейки (белар. Савейкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.

# Савейки (Ляхавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Саз карчыгасы

Саз карчыгасы (лат. Circus aeruginosus) - саз карчыгасы кошларына караган ерткыч кош.
Каргадан зурыррак. Очканда киң очлы канатлары, озын гына койрыгы күзгә салына. Гадәттә су, камыш өсләрендә түбәнтен генә очып йөри. Гомуми төсе кара көрән. Башы, сырты, гәүдәсенең ас ягы соры төстә, бәйләнешсез буй ала сызымнар белән чыбаланган. Башка карчыгалардан аермалы ягы, каурыйларында ак төс булмавы.

# Саз карчыгасы
## Тавышы

Тавышы яңгыравыклы.

# Саз карчыгасы
## Яшәү рәвеше

Сазлыклы, суга якын болын һәм тугайларда яши. Вак су кошлары, бака аулый. Күчмә кош. Киң генә таралган. Оясы җирдә була. 4-5 бөртек яшькелт ак йомырка сала. Күбәеп китсәләр, су кошларын юк итеп зыян китерәләр.
# Юниверсити (Орандж округы, Флорида)

Юниверсити — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Юниверсити (Орандж округы, Флорида)
## Географиясе

Юниверсити халык санын алу урыны мәйданы — 24,385902 км², 24,362844 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (15158) 2000 FH40

(15158) 2000 FH40 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15158) 2000 FH40
## Тарихы

2000 елның 29 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FH40» саналган.
# Тьоне-дельи-Абруцци

Тьоне-дельи-Абруцци — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Л’Акуила провинциясе составына керә.

# Тьоне-дельи-Абруцци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 581 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аччано, Фонтеккьо, Рокка-ди-Меццо, Сечинаро һәм Капорчано коммуналары белән чиктәш.
# Диер-Айл (Мэн)

Диер-Айл — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Диер-Айл (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1789 елда нигезләнгән.

# Диер-Айл (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 123,67 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зәйнулла Мөстәкыймов
### Сылтама

* Герой турында
# Минишев

Минишев — Польшаның Великопольское воеводалыгы Жеркув гминасында урнашкан авыл.

# Минишев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монте ди Лено (Комо)

Монте ди Лено — Италиянең Ломбардия төбәге Мольтразио өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте ди Лено (Комо)
## Географиясе

Монте ди Лено Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Монте ди Лено (Комо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Жуки (Шаршунски авыл советы)

Жуки (белар. Жукі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Жуки (Шаршунски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чаган-Узун (авыл)

Чаган-Узун (рус. Чаган-Узун) — Алтай Республикасының Кош-Агач районында урнашкан авыл.

# Чаган-Узун (авыл)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.

# Чаган-Узун (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (83%), казакълар (17%).