yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито (Сан Франсиско дел Ринкон)

һәм
Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де ла Баранка, Эль Ранчито (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чушумова

Чушумова (Чушумова) — Төмән өлкәсенең Тубыл районында урнашкан торак пункт.

# Чушумова
## Сәгать поясы

Чушумова Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Чушумова
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.

# Чушумова
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 51,9%, руслар — 33,3%, табасараннар — 14,8%.
# Калдае (Беневенто)

Калдае — Италиянең Кампания төбәге Фаиккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Калдае (Беневенто)
## Географиясе

Калдае Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Калдае (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чорневиц

Чорневиц (алман. Zschornewitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Чорневиц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 13,04 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 83 метр биеклектә урнашкан.
# Малцат (Торино)

Малцат — Италиянең Пьемонт төбәге Прали өязендә урнашкан торак пункт.

# Малцат (Торино)
## Географиясе

Малцат Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Малцат (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Паментна

Паментна — Польшаның Лодзь воеводалыгы Скерневице гминаcында урнашкан авыл.

# Паментна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тульская (метро станциясе)

«Тульская» метро станциясе (рус. станция метро «Тульская») — Мәскәү метрополитенының Серпухов-Тимирязев сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - И. Г. Петухова, В. П. Качуринец, Н. И. Шумаков.
Станция 1983 елның 8 ноябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Даниловский районнарында урнашкан.
# Сякерычы (Петрыкавский районы)

Сякерычы (белар. Сякерычы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.

# Сякерычы (Петрыкавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Стара Кузня (Ополе воеводалыгы)

һәм
Стара Кузня — Польшаның Ополе воеводалыгы Берава гминасында урнашкан авыл.

# Стара Кузня (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монтегю-Буржак

Монтегю-Буржак (фр. Montégut-Bourjac) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Гомдейл (Айдахо)

Гомдейл — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.

# Гомдейл (Айдахо)
## Тарихы

Гомдейл шәһәре елда нигезләнгән.

# Гомдейл (Айдахо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,686079 км², 3,795698 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 680 метр биеклектә урнашкан.
# Сан-Жуан-Батиста-ду-Глория

Сан-Жуан-Батиста-ду-Глория — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Сан-Жуан-Батиста-ду-Глория
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 553,346 км².
# ОьДоннелл (Техас)

ОьДоннелл — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# ОьДоннелл (Техас)
## Тарихы

ОьДоннелл шәһәре 1910 елда нигезләнгән.

# ОьДоннелл (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,2 км², 2,227931 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 928 метр биеклектә урнашкан.
# Сташкувка

Сташкувка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Мощеница гминасында урнашкан авыл.

# Сташкувка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды

ОКАТО́ коды, ОКАТО́ саны (рус. Общероссийский классификатор административно-территориальных объектов сүзләрнең кыскартма) — Россия Федерациясының барлык төбәктәре һәм торак пункттарының дөйөм төркөмләуче исемлеге; статистика һәм икътисад кеүек өлкәләргә мәглүмәтте ышанычлы, сагыштырырлык һәм автоматик рәуштә эшкәртеү өчөн булдырылган.

# Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды
## Исәп-теркәү берәмлекләре

ОКАТО исемлегенә түбәндәге теркәү административ бүленеш берәмлекләре керә:
* республикалар
* крайлар
* өлкәләр
* Федерация әһәмиятендәге шәһәрләр
* автономияле өлкә
* автономияле округлар
* районлар
* шәһәрләр
* шәһәр районнары һәм округлары
* шәһәр тибындагы бистәләр
* авыл советлары
* авыл торак пунктлары (авыллар, бистәләр, утарлар, станицияләр һ.б.)
Административ бүленеш берәмекләре исемлектә иерархия рәвешендә төркемләнә.

# Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды
## ОКАТО саны төзелеше мисалы

Мисал өчен, Учалы районының Иске Муйнак авылының ОКАТО саны — 80 253 884 004. Бу сан түбәндәге өлешләрдән төзелгән:
* 80 (1-нче һәм 2-нче һан урыны) — Башкортстан республикасы;
* 2 (3-нче урын) — ”район” билгесе (классификацияның өченче кимәле) – моннан соң район турында мәгълүмат бирелә;
* 53 (4-нче һәм 5-нче урын) — Учалы районы коды;
* 8 (6-нчы урын) — ”авыл советы” билгесе – моннан соң авыл советы турында мәгълүмат бирелә;
* 84 (7-нче һәм 8-нче урын) — Туңатар авыл советы коды;
* 004 (9-нчы, 10-нчы һәм 11-нче урын) — Иске Муйнак авылын таныткан код.
# Табулейру

Табулейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Табулейру
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 211,382 км².
# Крайова

Крайова (рум. Craiova, алман. Kragau, Krajowa) — Румыниянең Долж өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 269506 кеше (2011).

# Крайова
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Крайова Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Крайова
## Тарих

Шәһәр статусын 1475 елдан йөртә.

# Крайова
## Халык

Милләтләр (2002): румыннар — 97,5%, чегәннәр — 2,6%.
# Ешильяйла (Сушеһри)

Ешильяйла (төр. Yeşilyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Циннер (ай кратеры)

Циннер (лат. Zinner) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 4,56 км булган кратер.

# Циннер (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Эрнст Циннер (1886—1970) хөрмәтенә бирелә.

# Циннер (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
# Түбән Малыклы

Түбән Малыклы (рус. Старая Малыкла) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан сала.

# Түбән Малыклы
## Сәгать поясы

Түбән Малыклы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Түбән Малыклы
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чегәннәр (56,9%), мордва (22,1%), руслар (16,1%), чуашлар (4,1%).
# Харвута-Яха (Шенябе-Яха кушылдыгы)

Харвута-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шенябе-Яха елгасының сул ярыннан 92 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.

# Харвута-Яха (Шенябе-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300071780
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307178
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Карагүней (Пертек)

Карагүней (төр. Karagüney) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пертек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зильберхаузен

Зильберхаузен (алман. Silberhausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Зильберхаузен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,31 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан.
# Вёртзе

Вёртзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Вёртзе
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Вёртзе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,42 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 560 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бланзак-Поршрес

Бланзак-Поршрес (фр. Blanzac-Porcheresse) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Каракая (Шефаатли)

Каракая (төр. Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Шефаатли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Малине (Мокроног–Требелно)

Малине — Словениянең Мокроног-Требелно (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Малине (Мокроног–Требелно)
## Географиясе

Мәйданы — 1,79 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480,2 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6444

NGC 6444 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6444
## Тарихы

Әлеге галактика 1837 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пальияроле (Салерно)

Пальияроле — Италиянең Кампания төбәге Оминьяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Пальияроле (Салерно)
## Географиясе

Пальияроле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Пальияроле (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эллерштадт

Эллерштадт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Эллерштадт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,34 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 105 метр биеклектә урнашкан.
# Иделбәк

Иделбәк — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453393, ГАТОБК коды — 80226819001.

# Иделбәк
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 283 кешенең яшәве мәгълүм.
# Мортагуа

Мортагуа (порт. Mortágua) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Визеу округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Мортагуа
## Тарихы

Шәһәр 1192 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Бейра-Алта провинциясенә караган.

# Мортагуа
## Географиясе

Мәйданы — 251,18 ± 0,01 км². Муниципалитет составына Эшпинью (Мортагуа), Пала (Мортагуа), Трезой, Собрал (Мортагуа), Серкоза, Мармелейра (Мортагуа) һәм Mortágua, Vale de Remígio, Cortegaça e Almaça фрегезияләре керә.
# Сапи (Модена)

Сапи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастельнуово-Рангоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Сапи (Модена)
## Географиясе

Сапи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сапи (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Инҗебел (Тосья)

Инҗебел (төр. İncebel) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Тосья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Беденбостель

Беденбостель — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Беденбостель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,58 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 54 метр биеклектә урнашкан.
# Кече Яснур

Кече Яснур (рус. Малый Яснур) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Кече Яснур
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Яснур
## Сәгать поясы

Кече Яснур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Яснур
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Баренбург

Баренбург — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Баренбург
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,45 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 35 метр биеклектә урнашкан.
# Каракале (Дивриги)

Каракале (төр. Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шамил Сәлимов

Шамил Сәлимов (Шамил Гомәр улы Сәлимов) — табиб, РФ атказанган табибы, медицина хезмәте полковнигы (отставкадагы) , Волгоград өлкә клиник хосписын оештыручы һәм баш табибы. «РФ Коммунистлар фиркасе» сәяси фиркасе әгъзасы.

# Шамил Сәлимов
## Тәрҗемәи хәле

1946 елның 11 гыйнварында туган. Сарытау хәрби-медицина институтын (академия) тәмамлаган.

# Шамил Сәлимов
## Хезмәт юлы

Тында шәһәре госпиталендә хезмәт юлын башлап җибәргән. Дүрт хәрби компаниядә - Вьетнам, Камбоджа, Эфиопия, Чечняда хәрби табиб буларак катнаша, медицина хезмәтенең полковнигы званиенә күтәрелә (хәзер отставкадагы полковник).

# Шамил Сәлимов
## Хоспис оештыру

Волгоград шәһәрендә хоспис оештыру (2005) фикеренә Сисилия Андерс үрнәге һәм гаилә фаҗигасе (Шамил Гомәр улының үз әнисе рактан вафат була) этәрә.

# Шамил Сәлимов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* РФ атказанган табибы.
# Сегонда (Мантова)

Сегонда — Италиянең Ломбардия төбәге Поҗо Руско өязендә урнашкан торак пункт.

# Сегонда (Мантова)
## Географиясе

Сегонда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сегонда (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Борго Сан Чезарео (Салерно)

Борго Сан Чезарео — Италиянең Кампания төбәге Альбанела өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Сан Чезарео (Салерно)
## Географиясе

Борго Сан Чезарео Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Борго Сан Чезарео (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сарычимен (Чалдыран)

Сарычимен (төр. Sarıçimen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чалдыран илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Серо Ардилья (Илиятенко)

Серо Ардилья — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ильятенко (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Серо Ардилья (Илиятенко)
## Географиясе

Серо Ардилья Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Серо Ардилья (Илиятенко)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Серо Ардилья (Илиятенко)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Бустурия

Бустурия (баск. Busturia) — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бустурия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 19,6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кожай-Семеновка

Кожай-Семеновка — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452087, ГАТОБК коды — 80244835001.

# Кожай-Семеновка
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 590 кешенең яшәве мәгълүм.
# Карачай-балкар теле

Карачай-балкар теле (къарачай-малкъар тил, таўлу тил) — карачайлар һәм балкарларның теле. Төрки телләргә керә. Карачай-Чиркәсия һәм Кабарда-Балкариядә, Урта Азиядә, Төркиядә, Якын Көнчыгыш илләрендә таралган. Гомум сөйләшүчеләр саны якынча 400 мең кеше.

# Карачай-балкар теле
## Әлифба
### Латин әлифбасы

1924 елда карачай-балкар теле өчен латин әлифбасы кабул ителә:
| A a | B в | C c | Ç ç | D d | E e | F f | G g |
| Ƣ ƣ | I i | J j | K k | Q q | L l | M m | N n |
| Ꞩ ꞩ | O o | Ө ө | P p | R r | S s | Ş ş | T t |
| Ь ь | U u | V v | Y y | X x | Z z | Ƶ ƶ |
1926 елда әлифбага Ꞑꞑ, H h, W w хәрефләре өстәлә.

# Карачай-балкар теле
## Әлифба
### Кирилл әлифбасы

Карачай-балкар теле өчен кирилл әлифбасы 1924 елда төзелә, әмма ул кабул ителми:
Рәсми рәвештә кириллица 1936 елда генә кабул ителә һәм рус әлифбасы хәрефләреннән һәм Гъ гъ, Къ къ, Нг нг диграфлардан торган. 1961—1964 елларда икенче әлифба гамәлдә торган: диграфлар юкка чыгарылалар, Ғ ғ, Ө ө, Җ җ, Қ қ, Ң ң, Ў ў, Ү ү, Һ һ хәрефләре өстәләләр. Соңрак карачай-балкар әлифбасы үзгәртеп корыла һәм шундый вариант әлеге вакытта кулланыла:
| А а | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Д д | Дж дж | Е е |
| Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Къ къ | Л л |
| М м | Н н | Нг нг | О о | П п | Р р | С с | Т т |
| У у | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | ъ |
| Ы ы | ь | Э э | Ю ю | Я я |
# Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего (Сан Фелипе)

Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего (Сан Фелипе)
## Географиясе

Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Кантаранас, Сан Хосе дел Грьего (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Симбя (кратер)

Симбя (лат. Simbya) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 4 километр озынлыкта булган кратеры.

# Симбя (кратер)
## Исеме

Симбя кратеры нганасан хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Каракая (Манавгат)

Каракая (төр. Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Динексарай (Чумра)

Динексарай (төр. Dineksaray) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бадия-Баньятуро (Л'Аквила)

Бадия-Баньятуро — Италиянең Абруцци төбәге Сульмона өязендә урнашкан торак пункт.

# Бадия-Баньятуро (Л'Аквила)
## Географиясе

Бадия-Баньятуро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Бадия-Баньятуро (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Стеклянка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Стеклянка (каз. Стеклянка) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Стеклянка (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Текмен (Бозьязи)

Текмен (төр. Tekmen) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Бозьязи илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эббивиль (Көньяк Каролина)

Эббивиль — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Эббивиль (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Эббивиль шәһәре 1764 елда нигезләнгән.

# Эббивиль (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,839 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 180 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Поколька

Поколька — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 913 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 260 км.

# Поколька
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300064232
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306423
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Задки

Задки (чех. Zadky) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Неплаховице районында урнашкан авыл.

# Задки
## Географиясе

Мәйданы — 0,682 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Задки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Задки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Задки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 105 |
| 1880 | 114 |
| 1890 | 106 |
| 1900 | 104 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 120 |
| 1921 | 105 |
| 1930 | 98 |
| 1950 | 95 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 100 |
| 1970 | 80 |
| 1980 | 84 |
| 1991 | 83 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 81 |
| 2011 | 103 |
| 2021 | 102 |
# Чичканка

Чичканка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Игол елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Чичканка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010800112115200030010
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203001
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сатылган хан

Сатылган хан (XV гасыр, — билгесез, ) — Нурдәүләт хан улы, Касыйм ханы (1491-1506).
# Ленчноволя

һәм
Ленчноволя — Польшаның Мазовия воеводалыгы Збучин гминасында урнашкан авыл.

# Ленчноволя
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Црчево

Црчево (серб. Црчево) — Сербиянең Златибор округы Сьенитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Црчево
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1305 метр биеклектә урнашкан.

# Црчево
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (12174) van het Reve

(12174) van het Reve — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12174) van het Reve
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3164 T-3» саналган.