yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Задар

Задар (хорв. Zadar) — Хорватиянең Задар жупаниясендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 71471 кеше (2011).

# Задар
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Задар Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
# Зосимавичы

Зосимавичы (белар. Зосімавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.

# Зосимавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Наум (авыл)

Наум — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Каолиново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Наум (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 метр биеклектә урнашкан.
# Казанлар (Гереде)

Казанлар (төр. Kazanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (2380) Хэйлунцзян

(2380) Хэйлунцзян (лат. Heilongjiang) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2380) Хэйлунцзян
## Тарихы

1965 елның 18 сентябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 SN» саналган.
# Коогимәэ

Коогимәэ (эст. Koogimäe) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Каһанбәк хан

Каһанбәк хан яки Гияс уд-Дин Каһанбәк, Әйбәк хан - Шейбани нәселеннән чыккан Алтын Урда ханы (1375-1377), Төмән ханы (1375—1396).
Алтын Урданың низаглашу чорында идарә иткән хан.
Җучи династиясеннән, Ак Урдадан чыккан хан.
1375 елда Сарай шәһәрен басып алган һәм үлгәнче 1377 елга кадәр Алтын Урда ханы булган. Каһанбәк үлгәннән соң Алтын Урда тәхетенә аның улы Гарәпшаһ утыра.
# Слупув

һәм
Слупув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Слабошув гминасында урнашкан авыл.

# Слупув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Винслов (Аризона)

Винслов — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.

# Винслов (Аризона)
## Тарихы

Винслов шәһәре 1900 елда нигезләнгән.

# Винслов (Аризона)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 31,932976 км², 31,991151 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1478 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Троян (Румыния)

Троян — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Рымнику-Вылча коммунасына карый.

# Троян (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# PAPD4

PAPD4 (ингл. Terminal nucleotidyltransferase 2) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вусеники

Вусеники (белар. Вусенікі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Вусеники
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сиракуз

Сиракуз (итал. Siracusa) — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 116,244 кеше (1 гыйнвар 2023).

# Сиракуз
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Сиракуз Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Сиракуз
## Рәсми сайт

* Рәсми веб-сәхифәсе
# Вальдоррос

Вальдоррос (исп. Valdorros) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальдоррос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,64 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 911 метр биеклектә урнашкан.
# Грепо II (Сьена)

Грепо II — Италиянең Тоскана төбәге Монтепульчано өязендә урнашкан торак пункт.

# Грепо II (Сьена)
## Географиясе

Грепо II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Грепо II (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ноттоуэй (округ, Виргиния)

Ноттоуэй — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ноттоуэй шәһәре.

# Ноттоуэй (округ, Виргиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1634 елда оештырыла.

# Ноттоуэй (округ, Виргиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 818/813 км² тәшкил итә.
# Франкенрода

Франкенрода (алман. Frankenroda) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Франкенрода
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,07 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 185 метр биеклектә урнашкан.
# Лос Мангос (Хенерал Кануто А. Нери)

Лос Мангос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Кануто-Нери муниципалитеты составына керә.

# Лос Мангос (Хенерал Кануто А. Нери)
## Географиясе

Лос Мангос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Мангос (Хенерал Кануто А. Нери)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Мангос (Хенерал Кануто А. Нери)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Апопа

Апопа (исп. Apopa) — Сальвадорның Сан-Сальвадор департаментында урнашкан шәһәр.

# Апопа
## Тарих

Шәһәр статусын 1921 елдан башлап йөртә.
# План де ла Илусион, План де Кампозано (Хенерал Элиодоро Кастильо)

һәм
План де ла Илусион, План де Кампозано — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Элиодоро-Кастильо муниципалитеты составына керә.

# План де ла Илусион, План де Кампозано (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Географиясе

План де ла Илусион, План де Кампозано Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# План де ла Илусион, План де Кампозано (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# План де ла Илусион, План де Кампозано (Хенерал Элиодоро Кастильо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# HD40678

HD40678 — Җәүза йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,38 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 2889

NGC 2889 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2889
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Кайраклы

Кайраклы — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452130, ГАТОБК коды — 80202806006.

# Кайраклы
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 186 кешенең яшәве мәгълүм.
# Тенага (Техас)

Тенага — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Тенага (Техас)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1886 елда нигезләнгән.

# Тенага (Техас)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 9,740555 км², 9,740552 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 106 ± 1 метр һәм 106 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Валье-сюр-Марн

Сен-Валье-сюр-Марн (фр. Saint-Vallier-sur-Marne) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# (9500) Камелот

(9500) Камелот (лат. Camelot) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9500) Камелот
## Тарихы

1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1281 T-2» саналган.
# Нью-Брайтон (Миннесота)

Нью-Брайтон — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Нью-Брайтон (Миннесота)
## Тарихы

Нью-Брайтон шәһәре 1891 елда нигезләнгән.

# Нью-Брайтон (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 18,291796 км², 18,276168 км² (1 апрель 2010), 18,354558 км² (1 апрель 2020), 16,820763 км² (1 апрель 2020), 1,533795 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 268 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Красноярка (Алей кушылдыгы)

Красноярка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Алей елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Красноярка (Алей кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200212115200000904
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200090
* Бассейн коды — 13.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Велч (Техас)

Велч — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Велч (Техас)
## Географиясе

Велч халык санын алу урыны мәйданы — 3,784316 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3120 Фут биеклектә урнашкан.
# Голасице

Голасице (чех. Holasice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Жидлоховице, Брно-пригород һәм Жидлоховице районында урнашкан авыл.

# Голасице
## Географиясе

Мәйданы — 3,535097 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 198 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Голасице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Голасице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Голасице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 398 |
| 1880 | 438 |
| 1890 | 439 |
| 1900 | 436 |
| 1910 | 609 |
| 1921 | 766 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 897 |
| 1950 | 778 |
| 1961 | 858 |
| 1970 | 865 |
| 1980 | 821 |
| 1991 | 815 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 848 |
| 2014 | 1074 |
| 2016 | 1121 |
| 2017 | 1140 |
| 2018 | 1161 |
| 2019 | 1191 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1222 |
| 2021 | 1261 |
| 2021 | 1282 |
| 2022 | 1285 |
| 2023 | 1352 |
| 2024 | 1384 |
# Риверсайд (Гарфорд округы, Мэриленд)

Риверсайд — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Риверсайд (Гарфорд округы, Мэриленд)
## Географиясе

Риверсайд халык санын алу урыны мәйданы — 6,061223 км², 6,070879 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сазоба (Догубаязыт)

Сазоба (төр. Sazoba) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Догубаязыт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Баймөхәммәтов

Баймөхәммәтов — фамилия.
* Айгиз Баймөхәммәтов (1988), язучы. Шәехзадә Бабич премиясе (2015).
* Гобәй Баймөхәммәтов (1925—1989), Дан орденының тулы кавалеры.
* Казбек Баймөхәммәтов (1931―2014), геология-минералогия фәннәре докторы (1989). РФ Ягулык һәм энергетика министрлыгының атказанган хезмәткәре (1996), БАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1982).
# Токари (Кирово-Чепецк районы)

Токари (рус. Токари) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Токари (Кирово-Чепецк районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Токари (Кирово-Чепецк районы)
## Сәгать поясы

Токари (Кирово-Чепецк районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Токари (Кирово-Чепецк районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# (9884) Прибрам

(9884) Прибрам (лат. Pribram) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9884) Прибрам
## Тарихы

1994 елның 12 октябрендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 TN3» саналган.
# Пруси (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Пруси — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Рыбно гминасында урнашкан авыл.

# Пруси (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лозенштайн

Лозенштайн — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Штайр округы составына керә.

# Лозенштайн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 348 метр биеклектә урнашкан. Лаусса, Райхраминг һәм Тернберг коммуналары белән чиктәш.
# Ронкони (Верона)

Ронкони — Италиянең Венеция төбәге Сант'Анна-д'Альфаедо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ронкони (Верона)
## Географиясе

Ронкони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ронкони (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Милосна (Лодзь воеводалыгы)

Милосна — Польшаның Лодзь воеводалыгы Кросневице гминаcында урнашкан авыл.

# Милосна (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пулвесь (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Пулвесь — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Гнев гминасында урнашкан авыл.

# Пулвесь (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вальверде (провинция, Павия)

һәм
Вальверде — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Colli Verdi провинциясе составына керә.

# Вальверде (провинция, Павия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 567 метр биеклектә урнашкан. Руйно (Италия), Валь-ди-Ницца, Варци һәм Цаваттарелло коммуналары белән чиктәш.
# Михаил Сергиевский

Михаил Сергиевски (рус. Михаил Васильевич Сергиевский, 27 октябрь (8 ноябрь) 1898, Жарөнки, Алатыр өязе, Сембер губернасы, Россия империясе — 1982, Самар, РСФСР, СССР) — физиолог, СССР медицина фәннәре академиясенең мөхбир әгъзасы (1952), Сталин премиясе лауреаты (1952).
# Сан Пабло (Гуанахуато )

Сан Пабло — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Гуанахуато муниципалитеты составына керә.

# Сан Пабло (Гуанахуато )
## Географиясе

Сан Пабло Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Пабло (Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Пабло (Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Орнато (Кунео)

Орнато — Италиянең Пьемонт төбәге Серралунга-д'Альба өязендә урнашкан торак пункт.

# Орнато (Кунео)
## Географиясе

Орнато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Орнато (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эль Хитоматал (Силао)

Эль Хитоматал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Силао муниципалитеты составына керә.

# Эль Хитоматал (Силао)
## Географиясе

Эль Хитоматал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Хитоматал (Силао)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Хитоматал (Силао)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Ипекчаер (Адилҗеваз)

Ипекчаер (төр. İpekçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Адилҗеваз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Вельки Дюр

Вельки Дюр (словак. Veľký Ďur) — Словакиянең Левице округында урнашкан авыл.

# Вельки Дюр
## Тарихы

Авыл 1205 елда нигезләнгән.

# Вельки Дюр
## Географиясе

Мәйданы — 22,02 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 183 метр биеклектә урнашкан.

# Вельки Дюр
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Негрень (Клуж)

Негрень — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Негрень (коммуна) коммунасына карый.

# Негрень (Клуж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (3812) Лидаксум

(3812) Лидаксум (лат. Lidaksum) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3812) Лидаксум
## Тарихы

1965 елның 11 гыйнварында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 AK1» саналган.
# Пюизё (Арденны)

Пюизё (фр. Puiseux) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Новьон-Порсьен кантонына карый.

# Пюизё (Арденны)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3.41 км².
# Дайна шкафы

Дайна шкафы, шулай ук җырлар шкафы (лат. Dainu skapis) — латыш фольклорчысы Кришьянис Барон тарафыннан булдырылган дайна латыш халык җырлары тупланмасы. Латыш халкының милли үзаңында иң мөһим урыннарның берсен биләп тора, кайбер чакта милли гыйбадәтханә дип тә исемләнә.

# Дайна шкафы
## Тарих

Кришьянис Барон рус алпавыты Иван Станкевич гаиләсендә укытучы булып эшли һәм бу елларда латыш көйләрен, шул исәптән дайналарны да туплауга керешә. 218.000 дайна тәшкил иткән тупланманы күп томда нәшер итә.
Шкаф 1880 елда Мәскәүдә Кришьянис Барон тарафыннан үз сызымнары нигезендә төзелә.
Фольклорчы үлгәннән соң, шкаф аның туганнанрында саклана, ә 1941 елда латыш фольклор саклау урынына тапшырыла. 1946 елда Латвия ССРның Әдәбият, фольклор һәм сәнгать институтына күчерелә, 1998 елда Латвия университетының Әдәбият, фольклор һәм сәнгать институтына тапшырыла.1998-2006 елларда дайналар цифрлаштырыла, рәсми сайтта урнаштырыла һәм 2014 елдан Латвия милли китапханәсендә саклана башлый. 2001 елда ЮНЕСКО тарафыннан "Җир истәлеге" исемлегенә кертелә.
* мәдәният порталы
* тарих порталы

# Дайна шкафы
## Тасвирлама

Шкафның зурлыгы биеклеккә 160 см, озынлыкка 42 см һәм киңлеккә 66 см тәшкил итә. Шкаф ике өлештән тора. Һәр өлеш 20 бүлектән торган 35 тартмадан гыйбарәт. Һәр тартмада 3 × 11 см зурлыктагы 150-200 кулъязма урнаштырылган. Төптә урнашкан 3 тартмада хатлар һәм кешеләр исемлеге саклана. Шкаф тупланмасы 268 815 данә язма тәшкил итә. Дайналардан тыш, бу кәгазьләрнең кайберсендә табышмаклар һәм әйтемнәр теркәлгән.
Бүгенге көндә шкафның ике копиясе бар: берсе Рига шәһәренең Барон музеенда, икенчесе Белгород өлкәсенең Мухоудеровка авылында саклана.
# Лепрено (Бергамо)

Лепрено — Италиянең Ломбардия төбәге Серина өязендә урнашкан торак пункт.

# Лепрено (Бергамо)
## Географиясе

Лепрено Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Лепрено (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монтуроне (Кунео)

Монтуроне — Италиянең Пьемонт төбәге Каральо өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтуроне (Кунео)
## Географиясе

Монтуроне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтуроне (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Луттербек

Луттербек (алман. Lutterbek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Луттербек
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,23 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# Д’Аламбер (ай кратеры)

Д’Аламбер (лат. D'Alembert) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 233,55 км булган кратер.

# Д’Аламбер (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Жан Лерон Д’Аламбер (1717—1783) хөрмәтенә бирелә.

# Д’Аламбер (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Ахметли (Буланҗак)

Ахметли (төр. Ahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бүюкчакыр (Яһьялы)

Бүюкчакыр (төр. Büyükçakır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Яһьялы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Миндури

Миндури — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Миндури
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 220,425 км².
# KIN

KIN (ингл. Kin17 DNA and RNA binding protein) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Өмерҗик (Полатэли)

Өмерҗик (төр. Ömercik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Килис иле Полатэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мална

һәм
Мална — Словениянең Светий Юрий-в-Словенських Горицях (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мална
## Географиясе

Мәйданы — 4,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан.
# Өмертепе (Азизие)

Өмертепе (төр. Ömertepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Азизие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Болелоуц

Болелоуц (чех. Bolelouc) — Чехиянең Оломоуц крае Dub nad Moravou районында урнашкан авыл.

# Болелоуц
## Географиясе

Мәйданы — 7,091 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Болелоуц
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Болелоуц
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Болелоуц
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 549 |
| 1880 | 630 |
| 1890 | 657 |
| 1900 | 659 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 640 |
| 1921 | 667 |
| 1930 | 633 |
| 1950 | 467 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 494 |
| 1970 | 481 |
| 1980 | 424 |
| 1991 | 432 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 416 |
| 2011 | 430 |
| 2021 | 413 |