# Бахуннар

Баһуннар (непал. बाहुन) яки Кхас Брамин(непал. खस ब्राह्मण) - Кхас этник Пахари халкы арасында каста. Бахун - ул Непали сөйләшүче калкулык Браминнар өчен төшенчә. 2011 Непал халык санын алу буенча, Бахун яки Калкулык Брамины Непалда Чхетрилардан соң иң күпсанлы төркем булып тора.
1854 елның Muluki Ain (Непал Канун Коды) буенча, Бахуннар Изге җеп киючеләр (Упанаяна ритуалын узучылар) ("Тагадхари") һәм Ике туган Һинд дине тарафдарлары арасында каста булып торалар.

# Бахуннар
## Тарихы

Традицион рәвештә, Бахуннар (алар "Кхас Браминнар") дип аталалар Чхетрилар (Кхас Кшатрийлар) белән бергә Кхас җәмәгатенең әгъзасы булганнар. Мөгаен Кхаса Малла Патшалыгының сәяси куәтенә күрә, Кхас Бахун һәм Кхас Раджпутларның хәзерге көнбатыш Непалда иҗтимагый статусы күчеп килгән Брамин һәм Раджпутларныкына караганда югарырак булган. Бахуннар Чхетрилар белән бергә югары сыйныф Кхас төркеме булып саналганнар һәм Горкха Патшалыгы белән ассоциацияләнгән булганнар. Күп контекстларда Бахуннар (Чхетрилар бергә) түбәнрәк шөгыльле Ками, Сарки һ.б. караганда Хасларның кабилә атамасы булып тора.

# Бахуннар
## Кланнар һәм фамилияләр

Бахуннар яшәү урыны нигезендә ике кланга бүленгән булганнар. Махакали елгасыннан көнчыгышта Бахун яшәүчеләр Пурбийя Бахун дип аталган булганнар һәм елгадан көнбатыштагылар Кумайн Бахун дип аталганнар. Кумайн Кумауни халкы сүзеннән килеп чыккан, бу Кумаон төбәгеннән килеп чыкканнар дигән сүз.

# Бахуннар
## Демографиясе

2011 Непал халык санына алу буенча Бахуннар яки Калкулык Браминнары (Тау Браминнары) Непалда Чхетрилардан соң икенче иң күпсанлы төркем булып тора һәм Непалның 12,2%-ын алып тора (яки 3226903 кеше). Бахун (Калкулык Браминнары) икенче иң зур Һинд дине төркеме булып тора, Һинд дине халкы 3212704 (Бахуннарның 99,6%-ы), бу 2011 Непал халык санын алу буенча. Калкулык Браминнары Непалның 11 районнары арасында иң зур төркем; Җһапа районы, Моранг районы, Катманду, Читван, Навалпараси, Рупандехи, Каски, Сьянджья, Парбат, Гулми һәм Аргхаканчи. Алар арасында Парбат районында Бахуннар (35.7%), Аргхакханчи районында (32.8%) һәм Сьянгджья районында (30.9%) һәм халыкның 30%-тан артыгын тәшкил итәләр, шул ук вакытта Катмандуда иң күпсанлы Бахун халкы - 410,126 (23,5%).
Бахуннарның граждан хезмәтендә иң зур вәкаләте, Непал бюрократиясендә - 39.2%, ә гомумән Непал буенча 12,1% кына. Гражданнар хезмәтендәге халык тулаем халык нисбәте Бахуннар өчен 3,2, ә гомумән Непал буенча дүрттән бер өлеш. Кшетрилар гражданнар хезмәтендә тулаем халыкта нисбәтләренә карата 5,6 мәртәбә күбрәк, бу Непалда иң югары күрсәткеч.

# Бахуннар
## Патша соңгы юлга озатулары

Бахуннар Непалның Шах династиясенең соңгы юлга озату ритуалларында катнашканнар. Непал Патша суешыннан соң Бахун каһиннәре Катто алу өчен эшкә алынган булганнар, әмма церемония нәтиҗәсендә бүләкләр кыйммәте турында бәхәс нәтиҗәсендә бу кире кагылган булган. Соңында алар ритуал өчен таләпләрне үтәү өчен Катманду Үзәненнән китәргә мәҗбүр булган. Катто патша үлеменнән соң 11-енче көндә Брамин каһиненә бирелә торган ризык сүзенә карый. Катто ашау Бахунны мәрхүм Патшаның дөрес булмаган гамәлләреннән арындыра дигән ышаныч булган.

# Бахуннар
## Бахунбаад

"Бахун-Чхетри феномены" белән бергә Бахунбаад Непалда Кхас - Пахари халкының иҗтимагый-сәяси доминантлыгында чагылган. Бу доминантлау Бахун һәм Чхетрилар өчен башка касталар өчен квоталар булганга күрә критик халәткә китергән. Бахун-Чхетриларга карата этник нәфрәт Федераль Социалист Партиясенең Бахун-Чхетриларга нәфрәтне яклап "Бахун-Чхетриларны урман итеп кисеп атабыз" лозунгында чагыла. Непалның элеккеге Премьер-Министры Бабурам Бхаттарай сөйләгәнчә Кхас Арья Непал оешмаларының 80%-ын биләп торалар һәм Непалда меритократик система кертелергә тиеш түгел. Капма-каршы рәвештә Бахун-Чхетри доминантлыгы рәсми легаль системага нигезләнгән булырга тиеш һәм дәүләтне биләү гаебе квота-резервация тәэмин итүчеләр максаты икәне мәгълүм. Европа Берлеге миссиясе шулай ук Непал хөкүмәте Кхас Арьяларны аларның пропорциональ чагылышыннан мәхрүм итәргә тиеш дип тәкъдим ителгән.

# Бахуннар
## Мәшһүр вәкилләре

* Ranga Nath Poudyal
* Krishna Prasad Koirala and Koirala family
* Matrika Prasad Koirala
* Tanka Prasad Acharya
* Khadga Prasad Sharma Oli