# Рәшит Нургалиев

Рәшит Гомәр улы Нургалиев (1956 елның 8 октябрендә Джетыгара, Кустанай өлкәсе, Казахстан ССР, СССР) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2023 елның 6 февраленнән Россия Федерациясе Иминлек советы секретаренең беренче урынбасары, 2012-2023 елларда Россия Федерациясе Иминлек Советы Секретаре урынбасары. Россия Федерациясе Эчке эшләр министры (2004-2012). Армия генералы (2005). Россия Федерациясе Эчке эшләр органнарының атказанган хезмәткәре (2006).

# Рәшит Нургалиев
## Биографиясе

Эчке эшләр органнары хезмәткәрләре гаиләсендә туган: әтисе Гомәр (13.12.1928-24.06.2009), дин буенча мөселман. Дүртенче "туберкулезлы" колониянең башлыгы, отставкадагы эчке хезмәт полковнигы, кареленең Югары поселогында урнашкан УМ 220/4 номерлы колониясендә хезмәт иткән. Әнисе Шадия Сәет Кызы (02.07.1934-28.06.1998). Абыйсы Радик 1955 елда туган, 42 яшькә кадәр хезмәт иткән. Милләте буенча — татар.
1974 елда Надвоицы Карел бистәсе урта мәктәбен тәмамлый. Шул ук елны Петрозаводск дәүләт университетына укырга керә, ул 1979 елда тәмамлый. Университет каршындагы хәрби кафедрада укый.
1979 елдан 1981 елга кадәр Надвоицы бистәсе мәктәбендә физика укытучысы булып эшли.
1981 елдан — дәүләт куркынычсызлыгы комитетында хезмәт итә. КГБДА Кгбның Калевал район бүлекчәсе оперуполномоченные, КДБНЫҢ Костомукш шәһәр бүлеге оперуполномоченные, КДБНЫҢ Медвежьегор район бүлеге башлыгы, Карелия Республикасы ФСКНың терроризмга каршы көрәш бүлеге башлыгы вазыйфаларында хезмәт итә.
1995 елдан башлап Россия Федерациясе Федераль контрразведка хезмәтенең үзәк аппаратында, ә аннары Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең үзәк аппаратында хезмәт итә: Оештыру-инспекторлык идарәсенең баш инспекторы, Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең шәхси куркынычсызлык идарәсендә бүлек башлыгы. 1998 елдан — Россия Федерациясе Президентының Баш контроль идарәсендә бүлек башлыгы.
1999 елда Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенә әйләнеп кайта һәм Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Икътисади куркынычсызлык департаментының наркотиклар контрабандасы һәм законсыз әйләнешенә каршы көрәш идарәсе башлыгы итеп билгеләнә. 2000 елдан — Россия Федераль куркынычсызлык хезмәте директоры урынбасары-Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең инспекторлык идарәсе башлыгы.
2002 елның августында Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгына Россия Федерациясе Эчке эшләр министрының беренче урынбасары — Россия Эчке эшләр министрлыгының криминаль милиция хезмәте башлыгы итеп күчерелә. Бу вазифада наркобизнес һәм оешкан җинаятьчелеккә каршы көрәш алып барган. Нургалиев ярдәме белән 2003 елда ГУБОП кысаларында терроризмга каршы көрәш үзәге оештырыла.
2003 елның 29 декабреннән, Борис Грызлов отставкага киткәннән соң, Россия Федерациясе Эчке эшләр министры вазыйфаларын башкаручы.
2004 елның 9 мартында Россия Федерациясе Эчке эшләр министры итеп билгеләнә.
2004 елда үзенең «Министерство внутренних дел. 1902—2002: Исторический очерк» китабын чыгара. 2005 елның 27 декабреннән армия генералы. 2006 елның февраленнән вазыйфасы буенча Россия Федерациясе Милли террорчылыкка каршы комитеты әгъзасы һәм рәисе урынбасары булып тора. 2011 елның 1 мартына кадәр Нургалиев җитәкчелегендә ведомствоның иң зур реформаларының берсе — милиция исемен алыштыра һәм полиция дип атала башлый.
2012 елның 8 маенда Нургалиевне отставкага җибәрү турында Карар кабул ителә (Дмитрий Медведевны премьер итеп билгеләгәннән соң).
2012 елның 21 маенда Россия Президенты Владимир Путин Хөкүмәтнең яңа составын игълан иткән вакытта яңа эчке эшләр министрын билгеләп кую турында игълан итте. Ул — Россия Эчке эшләр министрлыгының Мәскәү шәһәре буенча элеккеге башлыгы Владимир Колокольцев.
«Собеседник» и «Московский Комсомолец» басмалары Нургалиевны "иң популяр булмаган эчке эшләр министры " дип атыйлар.
2012 елның 22 маеннан — Россия Федерациясе Иминлек Советы Секретаре урынбасары.
2017 елның 7 июнендә Петрозаводск шәһәр Советы Нургалиевка «Петрозаводск шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирә.
Икътисад фәннәре кандидаты (диссертация темасы — «Экономические аспекты формирования предпринимательства в современной России»; фәнни җитәкче — РФА әгъза-корреспонденты Ф.И. Шамхалов).

# Рәшит Нургалиев
## Шәхси тормышы

Өйләнгән, хатыны Маргарита. Ике ул тәрбияләп үстергән, икесе дә офицер. Олы уллары Максим Мәскәүдә Хәрби академияне, кечесе Рәшит Россия ФИХ академиясен тәмамлаган.
Нургалиев үзенең яраткан шәһәре дип Петрозаводскны атый. Кечкенәдән хоккей белән мавыга. 2006 елда вегетариан булуын һәм туклануда «чикләвек, яшеллек, яшелчә һәм җиләк-җимеш» белән тукланырга тырышуын раслый.

# Рәшит Нургалиев
## Бүләкләре

* Россия Федерациясе эчке эшләр органнарының атказанган хезмәткәре (2006 елның 8 октябре)
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2012)
* III дәрәҗә "Ватан алдындагы казанышлары өчен" ордены
* IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены
* "Хәрби казанышлар өчен" ордены
* Почет ордены
* «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале
* «Бөтенроссия халык санын алуны уздырудагы казанышлары өчен» медале
* "Санкт-Петербургның 300 еллыгы истәлегенә" медале
* "Транссебер магистраленең 100 еллыгы" юбилей медале
* "Хәрби хезмәттә аермалы буларак" медале
* "СССР Кораллы Көчләренә 70 ел" юбилей медале
* I дәрәҗә "Намуслы хезмәт өчен" медале
* "Саклык министрлыгына 200 ел" медале
* "Сугышчан дуслыкны ныгыту өчен" медале
* "Россия Эчке эшләр министрлыгының 200 еллыгы" медале
* "Хәрби батырлык өчен" медале (Эчке эшләр министрлыгы)
* Әхмәт Кадыров ордены (2006, Чечен Республикасы)
* Карелия Республикасының мактаулы гражданины
* Юрий Андропов исемендәге премия
* Петрозаводск шәһәренең мактаулы гражданины (2017)