yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эвсат (Бейшеһир)

Эвсат (төр. Evsat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вера-Круз (Индиана)

Вера-Круз — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вера-Круз (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вера-Круз (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,264665 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 251 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Пахомлевичы

Пахомлевичы (белар. Пахомлевічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.

# Пахомлевичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HD195943

HD195943 — Дельфин йолдызлыгында урнашкан A3IVs спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,38 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Моравче-при-Габровки

Моравче-при-Габровки — Словениянең Лития (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Моравче-при-Габровки
## Географиясе

Мәйданы — 2,81 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 473,2 метр биеклектә урнашкан.
# Шавень (Эндр һәм Луара)

Шавень (фр. Chaveignes) — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# 361 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 361 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 361 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 361 — сан.
# Казчина дел Понте ди Казтано (Милано)

Казчина дел Понте ди Казтано — Италиянең Ломбардия төбәге Нозате өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина дел Понте ди Казтано (Милано)
## Географиясе

Казчина дел Понте ди Казтано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина дел Понте ди Казтано (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 577 ел (б. э. к.)

577 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 577 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:577 елда (б.э.к.) туганнар

# 577 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:577 елда (б.э.к) вафатлар
# Рембово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Рембово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Яново гминасында урнашкан авыл.

# Рембово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Белойт (Канзас)

Белойт — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Белойт (Канзас)
## Тарихы

Белойт шәһәре 1868 елда нигезләнгән.

# Белойт (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,487056 км², 10,472217 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 422 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мурацорото

Мурацорото — Италиянең Сицилия төбәге Рандаццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мурацорото
## Географиясе

Мурацорото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мурацорото
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Блаж (Олт)

Блаж — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Войняса (коммуна, Олт) коммунасына карый.

# Блаж (Олт)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 111 метр биеклектә урнашкан.
# Заполле (Сенненский районы)

Заполле (белар. Заполле) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Заполле (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HD177268

HD177268 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан ApCrEu спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,14 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Айдынлык (Мазгирт)

Айдынлык (төр. Aydınlık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Eurovision җыр бәйгесе 2014

Eurovision җыр бәйгесе 2014 (ингл. Eurovision Song Contest 2014; фр. Concours Eurovision de la chanson 2014) – 59 нчы Eurovision җыр бәйгесе. Ул Даниядә 13 майдан 17 майга кадәр узды. Дания узган елгы Швециядә узган «Eurovision җыр бәйгесе 2013» бәйгесендә җиңү яулады, җиңүне аңа «Only Teardrops» җыры белән Эммили де Форест китерде.
Ярымфиналлар 13 май һәм 15 май көннәрендә уздылар, финал 17 май кичендә үткәрелгән.
Австриядән Кончита Вурст исемле сакаллы хатын-кыз кыяфәтендә җырлыган җырчы җиңүче дип аталды. Элегрәк ул Том Нойвирт исемле ир-ат буларак чыгыш ясый иде. Икенче урында Нидерландтан The Common Linnets төркеме. Өченче урында Швециядән Санна Нильсен.
# Ырыскал

Ырыскал — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Тере Танып елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Ырыскал
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100025872
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102587
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# Выхадцы

Выхадцы (белар. Выхадцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.

# Выхадцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# 1724 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1724 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1724 MDCCXXIV |
| Юлиан тәкъвим | 1723—1724 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7232—7233 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2476—2477 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5484—5485 ה'תפ"ד — ה'תפ"ה |
| Һиҗри тәкъвим | 1136—1137 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4216—4217 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1173 ԹՎ ՌՃՀԳ |
| Кытай тәкъвиме | 4420—4421 癸卯 — 甲辰 кара йорт куяны — яшел аждаһа |
| Хәбәш тәкъвим | 1716 — 1717 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1780—1781 |
| - Шака самват | 1646—1647 |
| Шәмси тәкъвим | 1102—1103 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2267 |
1724 (бер мең җиде йөз егерме дүртенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1724 елы, II меңьеллыкның 724 елы, XVIII гасырның 24 елы, XVIII гасырның 3 унъеллыгының 4 елы, 1720 елларның 5 елы. 1724 елдан бирле 300 ел үтте.

# 1724 ел
## Вакыйгалар

* 5 февраль — Санкт-Петербург Фәннәр Академиясе оеша.

# 1724 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1724 елда туганнар

# 1724 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1724 елда вафатлар
# Леонув (Минский повяты)

Леонув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Калушин гминасында урнашкан авыл.

# Леонув (Минский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (489) Комачина

(489) Комачина (лат. Comacina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (489) Комачина
## Тарихы

1902 елның 2 сентябрендә Л. Карнера тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1902 JM» саналган.
# Гросмёльзен

Гросмёльзен (алман. Großmölsen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Гросмёльзен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,01 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 177 метр биеклектә урнашкан.
# Нейвински (Алапаевск шәһәр бүлгесе)

Нейвинский (рус. Нейвинский) — Свердловск өлкәсенең Алапай шәһәре муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.

# Нейвински (Алапаевск шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Нейвински (Алапаевск шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
# Арфёй-Шатен

Арфёй-Шатен (фр. Arfeuille-Châtain) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Казанның 175 нче гимназиясе

Казанның 175 нче гимназиясе, тулы исеме Казан шәһәре Совет районының «175 нче Гимназия» гомуми белем муниципаль бюджет учреждениесе (рус. Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение «Гимназия №175» Советского района г. Казани) ― Казанның Совет районында урнашкан гомуми белем бирү уку йорты, уку-укыту комплексы. 2021 елның 11 маенда булган атыш вакытында мәктәп бинасында 9 кеше үлгән.

# Казанның 175 нче гимназиясе
## Тарих

2006 елда Казанның Совет районы Азино микрорайонында нигезләнгән. Уку йорты бинасы 726 укучы сыешлы итеп проектланган булган. Казан шәһәре башкарма комитеты җитәкчесенең «Муниципаль белем бирү оешмаларын Казан шәһәренең конкрет территорияләренә беркетү турында» карары (№ 434, 25.02.2021) буенча, мәктәпкә Хәйдәр Бегичев, Җәүдәт Фәйзи, Качаклар, Дуслык (урам һәм тыкрык), Туганлык, Ковыльная, Җиңү проспекты, Академик Глушко, Мамадыш тракты урамнарында урнашкан йортларда яшәүче укучылар кабул ителә. 2021 елның 11 маена гимназиядә 1049 укучы укыган, аларны 57 укытучы укыткан.
2010―2011 уку елыннан татар мәктәбе буларак эшли башлаган.

# Казанның 175 нче гимназиясе
## Җиһазланыш

* Укыту кабинетлары һәм лабораторияләр ― 46
* 2 спорт залы
* Медицина кабинеты
* Ашханә
* Уку залы булган китапханә
* 2 компьютер кабинеты
* Мобиль кмпьютер классы
* Лекцияләр залы

# Казанның 175 нче гимназиясе
## Комплекска керә

* 30нчы балалар музыка мәктәбенең филиалы
* «Пестрая компания» вокал—хореография үзәге
* «Азино» балалар иҗаты үзәге
* Хоккей, футбол, каратэ буенча спорт секцияләре
* «Очарование» хореография түгәрәге
* «Әллүки-бәллүки» татар фольклор түгәрәге

# Казанның 175 нче гимназиясе
## Казанышлары

* 2009-2010 уку елы ― Казан шәһәркүләм «Иң яхшы мәктәп яны территориясе» бәйгесе ― II урын.
* 2009-2010 уку елы ― Казан шәһәркүләм «Иң яхшы мәктәп ашханәсе» бәйгесе ― III урын.
* 2010-2011 уку елы ― РФ субъектлары арасында уздырылган «РФ гражданнарын хәрби хезмәткә әзерләү» бәйгесе –― II урын.
* 2010 ел ― Гаязова Энҗе Фәргат кызы ― Казан шәһәркүләм «Татар теле һәм әдәбияты укытучысы – 2010» бәйгесе ― җиңүче.

# Казанның 175 нче гимназиясе
## 2021 елгы фаҗига

    Төп мәкалә: Казан мәктәбендә атыш (2021)
2021 елның 11 маенда мәктәпнең элекке укучысы (мәктәпне 4 ел элек тәмамлаган) Илназ Галәвиев утлы корал (дробовик) белән мәктәп эченә үтеп кереп, атыш оештыра, 9 кешене һәлак итә: 7 укучы, 2 өлкән кеше (берсе ― 26 яшьлек инглиз теле укытучысы Эльвира Николевна Игнатьева). Башлангыч класслар укытучысы Венера Солтангәрәй кызы Айзатова каты яралана, хастаханәдә үлә. Тагын 23 кеше төрле дәрәҗәдә зыян күрә.
Гимназиянең керү юлын саклау коралсыз вахтерга тапшырылган булган. Мәктәптә саклану кнопкасы, ерактан торып класс-кабинетларга хәбәр тапшыру системасы эшләгән.
# Андрест

Андрест (фр. Andrest) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Мононгалия (округ, Көнбатыш Вирджиния)

Мононгалия — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Моргантаун шәһәре.

# Мононгалия (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1776 елда оештырыла.

# Мононгалия (округ, Көнбатыш Вирджиния)
## Территориясе

Округ мәйданы 932,6 км² тәшкил итә.
# Каронно-Варезино

Каронно-Варезино — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Варезе провинциясе составына керә.

# Каронно-Варезино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 метр биеклектә урнашкан. Альбиццате, Карнаго, Кастильоне-Олона, Кастронно, Горнате-Олона, Мораццоне һәм Сольбьяте-Арно коммуналары белән чиктәш.
# Бардона (Ла Специя)

Бардона — Италиянең Лигурия төбәге Рикко-дель-Гольфо-ди-Специя өязендә урнашкан торак пункт.

# Бардона (Ла Специя)
## Географиясе

Бардона Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бардона (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Горго-аль-Монтикано

Горго-аль-Монтикано — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Тревизо провинциясе составына керә.

# Горго-аль-Монтикано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Мансуе, Мотта-ди-Ливенца, Пазиано-ди-Порденоне, Киарано, Медуна-ди-Ливенца һәм Одерцо коммуналары белән чиктәш.
# Селиштя (Мелая, Вилча)

Селиштя — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Мелая (коммуна) коммунасына карый.

# Селиштя (Мелая, Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Мальтон (ай кратеры)

Мальтон (лат. Moulton) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,7 км булган кратер.

# Мальтон (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Форест Рей Мультон (1872—1952) хөрмәтенә бирелә.

# Мальтон (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Җамбулат

Җамбулат — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының уң ярыннан 901 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 82 км.

# Җамбулат
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы бассейны (Россия булеге) Сакмар елгасыннан түбенрәк, Илек елгасын кертми. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010001012112200010122
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112201012
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# 114 (сан)

114 (йөз ундүрт) - 113 белән 115 арасындагы натураль сан.

# 114 (сан)
## Математикада

* 114 — өч урынлы җөп сан.
* 114 санның цифрлар суммасы — 6.
* 114 санның цифрлар тапкырчыгышы — 4.
* 114 санның квадраты — 12996.

# 114 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 114
* 114 ел (б. э. к.)
* Юникодта 0072₁₆ — «r» символның коды.
# Җиһанкөй (Орһангази)

Җиһанкөй (төр. Cihanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһангази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Песчана

Песчана — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Песчана (коммуна) коммунасына карый.

# Песчана
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (4527) Schoenberg

(4527) Schoenberg (лат. Schoenberg) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4527) Schoenberg
## Тарихы

1982 елның 24 июлендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 OK» саналган.
# Риальп

Риальп (кат. Rialb) — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Риальп
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 63,3 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 725 метр биеклектә урнашкан.
# CNOT7

CNOT7 (ингл. CCR4-NOT transcription complex subunit 7) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фрумоаса (коммуна, Телеорман)

Фрумоаса — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.

# Фрумоаса (коммуна, Телеорман)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 47,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Фрумоаса һәм Пеуляска авыллары урнашкан.
# Фанзереш

Фанзереш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Fânzeres e São Pedro da Cova муниципалитетына карый.

# Фанзереш
## Географиясе

Мәйданы — 8,05 км².
# Нурулла Каһарманов

Нурулла Каһарманов (Нурулла Фәрит улы Каһарманов,10 февраль 1928(1928-02-10), Слак, Слак вулысы, Бәләбәй кантоны, БАССР, РСФСР, СССР — 9 октябрь 1996(1996-10-09) (68 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — тау инженере, техник фәннәр докторы (1994), профессор (1995), БР ФА мөхбир әгъзасы (1991), БАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1978), РФның атказанган ягулык һәм энергетика министрлыгы хезмәткәре (1994). 1952 елдан Башкорт нифет фәнни-тикшеренү һәм проектлау институтында: тәҗрибәханә мөдире (1960-?, 1988-1996), баш инженер (1970 елдан), директор урынбасары (1970-1980, 1984-1988), директор (1980-1984).
# Муаззез Илмие Чиг

Муаззез Ильмие Чиг (тумыштан Итил; төр. Muazzez İlmiye Çığ; 1914 елның 20 июне, Бурса) — төрек шумерологы.

# Муаззез Илмие Чиг
## Тормыш юлы

Кырым татарлары гаиләсендә туа. Аның ата-бабалары Кырымнан китеп, Төркиягә эмиграцияләнгән; әтисе гаиләсе Мерзифонда, ә әнисе гаиләсе Бурсада төпләнә. Анда Муаззез Беренче бөтендөнья сугышы башланырга берничә атна кала дөньяга килгән. Аның әти-әнисе башта Измирга, соңрак, 1919 елның 15 июнендә грек гаскәрләре Измирга кергәч, Чорумга китәләр.
Чорумда ул башлангыч мәктәпкә йөри, ә соңрак Бурсада Bizim Mektep шәхси мәктәбенә йөргән, анда француз телен һәм скрипкада уйнауны өйрәнгән. 1926 елда ул Bursa Kız Muallim Mektebi (Бурсадагы хатын-кызлар педагогика училищесына) укырга керү имтиханын тапшыра. Училищены тәмамлаганнан соң, 1931 елда әтисе укыткан Искешәһәргә эшкә урнаша.
Республика рухына туры китереп, Әнкара университетының(рус.)татар.телләр, тарих һәм география факультеты максатчан рәвештә студентлар җыйган. Муаззез Итил 1938 елда конкурс узып, археология кафедрасында урын ала. Анда ул өченче Рейхтан качкан алман-яһүд галимнәрендә, Ханс Густав Гютербокта һәм Бенно Ландсбергерда, алман телен, хеттологияне һәм шумерологияне өйрәнгән. 1940 елда укуын тәмамлый. Шул ук вакытта ул Истанбулдагы Топкапа музее директоры Кемал Чигага (1913—1983) кияүгә чыга, аның белән гомеренең ахырына кадәр бергә кала.
Ул Истанбул археология музеенда(рус.)татар. Сэмюэл Крамер командасында 75 000 шумер балчык табличкаларын реставрацияләү һәм күчерү өстендә эшли. 1971 елда пенсиягә чыга. Ул фән белән шөгыльләнүне дәвам итә, халыкара шумерология конгрессларында булган, Сэмюэл Крамерның «Тарих Шумердан башлана» дигән китабын төрек теленә тәрҗемә иткән һәм төрек укучылары өчен бик күп фәнни-популяр эшләр язган.

# Муаззез Илмие Чиг
## Яулыклар турында дискуссия

Тарихчы буларак, ул башны томалап торган яулыкның шумерларда беренче тапкыр пәйда булуы турындагы тезисны тәкъдим иткән. Ул вакытта ул шумер храм фахишәләре дресс-кодына кергән. Бу фәнни тезис 2006 елда дини дошманлык тараткан (исламны мәсхәрәләгән) өчен аңа карата суд процессы башлануына китергән. Суд аның китабы Төркиядә нәфрәт уятмый дигән нәтиҗәгә килеп, аклау карарын чыгарган.

# Муаззез Илмие Чиг
## Документаль фильм

Son Sümer Kraliçesi (Соңгы шумер патшабикәсе) документаль фильмы аның тормышын тасвирлый һәм шумер тарихы турында күзаллау бирә.

# Муаззез Илмие Чиг
## Бүләкләр һәм хәтер

* Истанбул университетының Фәлсәфә факультетының Мактаулы докторы исеме (4 май 2000);
* Кушадасыдагы җәмәгать паркында бюст урнаштырылган.
# FAM92A

FAM92A (ингл. CBY1 interacting BAR domain containing 1 һәм Protein FAM92A1) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пьове-ди-Сакко

Пьове-ди-Сакко — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Падуя провинциясе составына керә.

# Пьове-ди-Сакко
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 метр биеклектә урнашкан. Бруджине, Камполонго-Маджоре, Понтелонго, Арцергранде, Кампанья-Лупия, Кодевиго һәм Сант'Анджело-ди-Пьове-ди-Сакко коммуналары белән чиктәш.
# Гезеке

Гезеке — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Гезеке
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 97,89 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 105 метр биеклектә урнашкан.
# Вперед (Чиләбе өлкәсе)

Вперед (рус. Вперед) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.

# Вперед (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Вперед (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Вперед (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Вперед (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (60%), башкортлар (16%), , казахлар (17%).
# NGC 1510

NGC 1510 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1510
## Тарихы

Әлеге галактика 1836 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Царева-Поляна

Царева-Поляна — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Стамболово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Царева-Поляна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 233 метр биеклектә урнашкан.
# Качори (гмина Вишнев)

Качори — Польшаның Мазовия воеводалыгы Виснев гминасында урнашкан авыл.

# Качори (гмина Вишнев)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бобешть

Бобешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Дуда-Епурень коммунасына карый.

# Бобешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 248 ± 1 метр биеклектә урнашкан.