yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рүзәл Йосыпов

Рүзәл Габдуллаҗан улы Йосыпов – тел галиме, филология фәннәре кандидаты, докторы, ТР фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы, вице-президенты, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе.

# Рүзәл Йосыпов
## Тормыш юлы

Рүзәл Юсупов (Рүзәл Габдуллаҗан улы Йосыпов) 1938 елның 14 сентябрендә ТАССРның Арча районы (хәзерге Татарстанның Әтнә районы) Кышкар авылында туа. Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын тәмамлый. Радиотапшырулар һәм телевидение буенча республика комитетында тәрҗемәче, мөхәррир булып эшли.
1970нче елда кандидатлык, 1982 елда докторлык диссертацияләрен яклый.
Р. Юсупов, 1970 елдан башлап, Казан педагогика университетында эшли. 1986-2002 елларда университетның ректоры була, университетның татар теле һәм татар телен укыту методикасы кафедрасы мөдире булып эшли.

# Рүзәл Йосыпов
## Фәнни эшчәнлеге

Галим татар һәм рус телләренең лексик, фразеологик чараларын төрле яклап һәм системалы өйрәнә. Аерым алганда, антонимнар, синонимнар, алынма сүзләр, мәкальләр һәм әйтемнәрне тикшерә. Телләр арасындагы уртак билгеләрне аерып алуда ул тәкъдим иткән методика зур әһәмияткә ия.
Р. Юсупов –контрастив лингвистиканы үстерүгә зур өлеш керткән күренекле тел галиме. Ул студент елларыннан ук рус һәм татар телләренең үзара йогынтысын өйрәнү белән шөгыльләнә. Аның тарафыннан 350 гә якын фәнни хезмәт, шул исәптн 13 монография языла.
Рүзәл Юсупов рус һәм татар телләренең чагыштырма типологиясе буенча үз фәнни мәктәбен тудыра.
Галим мәктәпләр өчен дәреслекләр яза, программалар төзи. Бу хезмәтләр татарлар күпләп яшәгән башка регионнарда да киң кулланыла.

# Рүзәл Йосыпов
## Гаиләсе

Хатыны Диләрә (тумышы белән Әтнә районы, Олы Мәңгәр авылыннан), филолог, КАИда укыган. Улы (30 яшендә вафат, бер кызы калган), кызы (ике ул үстерә). Оныклары: олысы Ислам (Алманиядә авиация юнәлеше буенча халыкара университет тәмамлаган, инглиз телендә укыган, БГӘдә инглиз авиакомпанисендә эшли), кечесе Кәрим.
# Фәрхуллин

Фәрхуллин ― фамилия.
* Илнат Фәрхуллин (1991), җырчы, автор-башкаручы, ТР атказанган артисты (2025).
* Ринат Фәрхуллин, техник фәннәр кандидаты (2003, «Татнефть»), ТР фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге иясе (2016).
# Сиява

Сиява (чуаш. Сиява, рус. Сиява ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429031. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235870001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400003400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Сиява
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 328 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (97%).
# Шәйгардан Шәймәрдәнов

Шәйгардан Шәймәрдәнов (Шәйгардан Шәймәрдән улы Шәймәрдәнов) – дәүләт эшлеклесе, 1925-1927 елларда ТатҮБК президиумы рәисе, 1927 елда ТАССР ХКШ рәисе.

# Шәйгардан Шәймәрдәнов
## Тәрҗемәи хәле

1890 елның 15 сентябрендә Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге ТР Актаныш районы) Иске Байсар авылында ярлы крестьян гаиләсендә туган. 1906 елда авыл мәдрәсәсен тәмамлый. Кибеттә йомышчы малай, авылда батрак булып эшли. 1911 елда хәрби хезмәткә алына һәм тупчы һөнәрен үзләштерә. 1918 елның гыйнваренда хәрби хезмәттән азат ителеп, туган авылына кайта. Анда җир комитетына сайлана, мартта авыл шурасы рәисе итеп сайлыйлар. Ярлыларга байлардан тартып алынган җирләрне бүлү белән шөгыльләнә. 1918 елның июнендә вулыс башкарма комитеты рәисе итеп сайлана, вулыс хәрби комиссары итеп билгеләнә. Минзәлә өязенә ак чехлар якынайгач, кызылгвардиячеләр отряды оештырып, аларга каршы көрәшә. Әтисен акгвардиячеләр 1918 елның августында атып үтерә. 1919 елда Колчак һөҗүме вакытында Минзәлә өязе совет оешмаларын күчерүне оештыра. Үзе дә Көнчыгыш фронтның 5- санлы армиясе бүлгесендә сугыша. 1920 елда сәнәкчеләргә каршы көрәштә катнаша. 1921-1924 елларда Минзәлә кантонында фирка эше белән җитәкчелек итә.

# Шәйгардан Шәймәрдәнов
## Казанда

1924 елда ТатҮБК рәисе урынбасары итеп күтәрелә, ССРБ конституциясен кабул иткән ССРБ шуралары II корылтаенда катнаша, анда ССРБ БҮБК әгъзасы итеп сайлана. 1924 елның декабрендә ТатҮБК президиумы рәисе итеп сайлана. 1927 елның сентябрендә ТАССР халык комиссарлары шурасы (ХКШ) рәисе итеп билгеләнә.

# Шәйгардан Шәймәрдәнов
## Мәскәүдә

1928-1930 елларда ВКП (б) җаваплы инструкторы, РСФСР финанс халык комиссариаты әгъзасы булып эшли. Тышкы сәүдә академиясен тәмамлый. ССРБ-Әфганстан сәүдә оешмасында эшли. ССРБның Тыва Халык Җөмһүриятендәге тулы вәкаләтле илчесе була. «Союззаготпушнина» берләшмәсе рәисе урынбасары итеп куела.
Ш. Шәймарданов сәяси золым корбаны була. 1939 елның 23 августында ул кулга алына. 1940 елның 27 гыйнварында атып үтерелә.

# Шәйгардан Шәймәрдәнов
## Иҗтимагый эшчәнлеге

Ш. Шәймәрдәнов ТатҮБК җитәкчесе булган вакытта эшче һәм крестьяннар арасыннан милли кадрлар әзерләүгә игътибар бирә. Эш кәгазьләрен татар телендә тутыруны гамәлгә кертә. Татар коммунистчыл университеты, татар телен гамәлгә кертү үзәге каршында курслар оештырыла. ТАССР конституциясе языла, ләкин ССРБ БҮБК тарафыннан расланмый кала.

# Шәйгардан Шәймәрдәнов
## Хәтер

* Иске Байсар авылындагы күмәк хуҗалыкка исеме бирелгән.
* Туган авылында бюст куелган.
* «Шәймәрдәнов комиссар» җыры язылган (Сара Садыйкова көе, Мостафа Ногман сүзләре).
# Дышбудак (Гөнен)

Дышбудак (төр. Dışbudak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Васылькив

Васылькив (укр. Васильків, рус. Васильков) — Украинаның Киев өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 39084 кеше (2024).

# Васылькив
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Васылькив Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Васылькив
## Тарих

998 елда нигезләнгән.

# Васылькив
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 87,3%, рус теле — 12,2%.
# Монти-ди-Фралайнш

Монти-ди-Фралайнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. União das Freguesias de Viatodos, Grimancelos, Minhotães e Monte de Fralães муниципалитетына карый.

# Монти-ди-Фралайнш
## Географиясе

Мәйданы — 1,58 км².
# Зәбихулла Искужин

Искужин Зәбихулла Габделгазим улы (шулай ук Зәбих Газим улы; 1911-1936) — галим һәм публицист.

# Зәбихулла Искужин
## Биографиясе

1911 елның 3 гыйнварында (иске ысул буенча — 1910 елның 22 декабрендә) Ырынбур губернасы Орск өязе (хәзерге Башкортстан Җылаер районы) Мәксүт авылында дөньяга килгән. Шәҗәрәсе: Зәбихулла (1911) — Габделгазим (якынча 1869-1920) — Гыйбадулла — Дусмөхәммәт (1817, указлы мөәзин) — Ишкуҗа (1773, мөәзин) — Иянбай (1745) — Мәксүт батыр (якынча 1690-1775. 1735-1740, 1755 еллардагы башкорт күтәрелешләре батыры) — Аскар — Көчек — Саккол — Сәрекәй — Сатучал тархан — Күчтәнә батыр — Иламан — Хакколый (Кара төлке) — Түңгәвер би — Коңграт бәк.
Яшли атасыз калгач, 10 яшендә Җылаерда балалар йортына урнаштырыла, аннан В. И. Ленин исемендәге Стәрлетамак балалар йортына җибәрелә.
1926-1929 елларда Ырынбур башкорт педагогия техникумында укый. Биредә әдәбият белән мавыга башлый. 1929-1933 елларда Казан шәһәрендә Көнчыгыш педагогия институтының дөнья әдәбияты факультетында белем ала. Аннары Казан университеты аспирантурасына кабул ителә.
1936 елда Шәехзада Бабичның әсәрләре буенча диссертациясен тәмамлый.

# Зәбихулла Искужин
## Фәнни эшчәнлеге

«Октябрь» журналында дөнья күргән берничә мәкаләсе татар поэзиясе классигы Һади Такташның иҗаты, күренекле прозаик Мирсәй Әмирнең «Агыйдел» повесте турында булган. Башкорт авыз-тел иҗаты өлгеләрен җыю һәм өйрәнү белән дә шөгыльләнгән. Шәехзада Бабичның шигъри мирасының тулы җыентыгын бастырып чыгаруга әзерләгән.

# Зәбихулла Искужин
## Иҗаты

Шигырьләр иҗат иткән.
1935 елда Татарстан АССРы радио комитетында «Зилаир» псевдонимы астында чыгыш ясагап, эфирга 10 тапшыру әзерләгән. Эфирда курайда уйнаган, башкорт халык җырларын башкарган, риваятьләрен сөйләгән.

# Зәбихулла Искужин
## Хәтер

* Җылаер районы Мәксүт авылында аның исеме белән урам аталган, аңа тактаташ куела.
* 2022 елда Зилаерда, Казанда, Уфада Гөлчәчәк Саламатованың «Зәбих Искужин: Идел ярында Сакмар егете» китабы буенча Башкортстан юлдаш телевидениесе документаль-нәфис фильм төшерә. Проект җитәкчесе — телеканалның баш мөхәррире Гүзәл Хәсәнова, сценарий авторлары — Гөлчәчәк Саламатова, Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары хезмәткәре Рәйсә Абдуллина-Казбулатова, оператор — Римзат Билалов. Зәбих Искужин образын экранда М. Кәрим исемендәге Милли яшьләр театры актеры, Башкортстанның атказанган артисты Рәмзил Сәлмәнов башкара. Шулай ук халык шагыйрьләре Кадим Аралбай, Рәдиф Гаташ, галимнәр Миңлегали Нәзерголов, Рамил Исламов, Миләүшә Хәбетдинова катнаша.
# Иван Золо

Иван Глизана, Иван Сергей улы Золочевский (2004 елның 29 июле, РФ, Мәскәү), Иван Золо буларак күбрәк танылган, — Россия тиктокеры.

# Иван Золо
## Тәрҗемәи хәле

2004 елның 29 июлендә Мәскәүдә туган. Гаиләдә бердәнбер бала. Мәктәптән буш вакытта уктан ату белән мавыккан. Шулай ук ул сәнгать белән мавыккан һәм еш кына музейларга йөрәгән. Иванның әтисе сүзләренчә, балачакта малайга күз кабагыда ике операция ясаганнар. Наркоз баш мие белән проблемалар тудырган.
TikTok аккаунтын Иван 2020 елның сентябрендә ачкан. Үз видеоларында Иван караоке җырлаган, бии иде, интернет-челленджлар башкарган. 2021 елның җәендә аның берничә мең язылучысы булган.
2021 елның көзендә Иван блогер Некоглай белән танышкан. Некоглай аңа берничә уртак эфир үткәрергә тәкъдим иткән. Берникадәр вакыттан соң Некоглай Иванга Twitch'та уртак стримнар ясарга тәкъдим иткән. Аларның беренче эфиры 5 меңгә якын кулланучыны җыйган. Әмма инде өченче стрим 50 мең кешедән артып киткән. Стримнарда Некоглай Иванны шактый тупас итеп шаярткан.
Некоглай белән тандем Иванга популярлык китергән: 2021 елның декабренә Иванның TikTok'та 1 миллион язылучысы булган. Декабрь башында Золо, Некоглай һәм Эвелон, тагын бер твичер, Twitch'та уртак стрим үткәргәннәр. Өч блогер белән стрим 2021 ел ахырына Twitch рус телле сегментында рекордлы булган — пик вакытында аны 125 меңнән артык кулланучы күзәткән.
2022 ел алдыннан Золо «Белый снег» дип аталган беренче соло трегын чыгарган.
2021 ел ахырында Иван Золо һәм аның гаиләсе һәм Некоглай арасында конфликт булган. Иван һәм Некоглайның уртак эфиры декабрь ахырында 260 мең тамашачы җыйган.
2022 елның гыйнвар башында Золо һәм Некоглай татулашканнар һәм Twitch'та караулар рекордын яңартканнар. Аларның трансляциясен 500 меңнән артык кеше караган.
Моннан тыш, Иван Асхаб Тамаевның YouTube-шоусында да күренгән.
2022 елның февраленә аның TikTok'та язылучылар саны 3,7 млн кулланучыга җиткән.
# Лагыр (Чуашстан)

Лагыр (чуаш. Лакӑр, рус. Лагери) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Лагыр (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Лагыр (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 100 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Эльбарусово

Эльбарусово (чуаш. Хуракасси, рус. Эльбарусово) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Эльбарусово
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Эльбарусово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 793 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Мокруша (Мари Ил)

Мокруша (чирм. Мокруш, рус. Мокруша) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Мокруша (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Мокруша (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мокруша (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
# Алгы Азия

Алгы Азия (Көнбатыш Азия) — географик яктан үзенә Кавказ артын, Көпет тауларын, Кече Азия таулыгын, Әрмән таулыгын, Иран таулыгын, Месопотамияне, Гарәп ярымутравын һәм Левантны, ә сәяси яктан үзенә якын көнчыгышны, урта көнчыгышны һәм көньяк Кавказны керткән Азиянең бер өлеше.

# Алгы Азия
## География

Алгы Азиянең күпчелек өлешен таулар һәи таулыклар биләп тора, көньягындагы Гарәп өлкәсе күбрәк тигезлекләрдә ятып, төньяк Африкага охшаш.
Күпчелек территорияне чүлләр, комлыклар, коры сахралар били. Урта, Кара, Каспий диңгезләре ярлары, Гарәп ярымутравының көньягы һәм таулы районнар сузызлык кичермиләр.
Регион нефтькә бай (Фарсы култыгы, Каспий яры).
Күп җирләрне көтүлекләр алып тора.

# Алгы Азия
## Сәяси бүленеше

Дәүләтләр:
| Азәрбайҗан Әрмәнстан Бахрейн Гөрҗистан Мисыр Исраил | Иордания Гыйрак Иран Йәмән Катар Кипр | Күвәйт Лөбнан БГӘ Оман Согуд Гарәбстаны Сүрия Төркия |

# Алгы Азия
## Төп халыклар

| әзәриләр ассирияләр гарәпләр әрмәннәр греклар грузиннар | яһүдләр көрдләр мегреллар ләзгиләр фарсылар пуштуннар | таҗиклар талышлар төрекләр төрекмәннәр сваннар |
# Сәламәтлек темасына мәкаләләр исемлеге

* Бу теманы үстергәндә килештереп эшләү өчен булдырылган мәкаләләр исемлеге. Bu temanı üstergändä kileşterep eşläw öçen buldırılğan mäqälälär isemlege.
* Бу исемлекне мәгълүмати исемлек яки глоссарий итеп үзгәртергә кирәк, ахыр чиктә, ул башка проектка күчерелергә тиеш. Bu isemlekne mäğlümati isemlek yäki glossariy itep üzgärtergä kiräk, axır çiktä, ul başqa proyektqa küçerelergä tieş.
Сәламәтлек темасына мәкаләләр исемлеге — сәламәтлек төшенчәсенә караган аерым феноменнары турында татар телле энциклопедик мәкаләләр язу өчен координацион исемлек.
Күптелле халыкара вики-волонтёрлар бергәләп ясалма интеллектлар укый-аңлый алган Викимәгълүмат системасында төркәлгәнен материаллардан автоматик килеш яңартылып тора. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә.
| Исем | төшенчәнең аерым очрагы | нәрсәнең аспекты |
| этләр сәламәтлеге | | эт |
| психик сәламәтлек | психик халәте | тормыш сыйфаты сәламәтлеккә риск well-being |
| мәчеләр сәламәтлеге | | |
| curing | | |
| репродуктив сәламәтлек | | |
| кеше үсеше | академик дисциплина | |
| сексуаль сәламәтлек | | |
| сексуаль һәм репродуктив сәламәтлек | | |
| ир-кеше сәламәтлеге | | |
| disease burden | бәяләү методы | |
| аналар сәламәтлеге | | |
| хатын-кыз сәламәтлеге | академик дисциплина | Gender disparities in health |
| яшүсмерләр сәламәтлеге | академик дисциплина | |
| Бразилия асаба халыклары сәламәтлеге | | Бразилия асаба халыклары |
| health care | | |
| сәламәт утыру | | утыру |
| Африкада бала туклануы һәм сәламәтлеге | | Африка |
| Даниядә сәламәтлек | ил һәм төбәкләр буенча сәламәтлек | Дания |
| үсемлекләр сәламәтлеге | | үсемлекләр |
| Англиядә сәламәтлек | ил һәм төбәкләр буенча сәламәтлек | Англия |
| бала сәламәтлеге | | бала үсеше child welfare |
| positieve gezondheid | | |
| авыз сәламәтлеге | | тормыш сыйфаты |
| ветераннар сәламәтлеге | | |
| трансгендерлар сәламәтлеге | ихтыяҗ | трансгендер кеше transgender health care |
| кеше сәламәтлеге | медицина | кеше |
| АКШ хәрбиләре сәламәтлеге | | Military Health System |
| психосоциаль сәламәтлек | | |
| физик сәламәтлек | | |
| күз сәламәтлеге | | |
| тоткыннар сәламәтлеге | | |
| Prince B O Akin (Baba Ota Herbal Home | сәламәтлек | |
# Пенамайор

Пенамайор — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Пасуш-ди-Феррейра муниципалитетына карый.

# Пенамайор
## Географиясе

Мәйданы — 7,91 км².
# Ле-Борд (Луаре)

Ле-Борд (фр. Les Bordes) — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
# Һадиев

Һадиев ― фамилия. Гарәп теленнән кергән Һади (гарәп. هادی‎ ― «туры юл күрсәтүче, туры юлга күндерүче») исеменнән ясалган.
* Закир Һади (1863―1933), язучы, мәгърифәтче, мөгаллим.
* Мөнир Һади (Мөхәммәтмөнир Мөхәммәтһади улы; 1876―1913), тарихчы, дин әһеле. Ырынбур губернасы гыйльми архив комиссиясе мөхбир әгъзасы (1911).
* Ирек Һадиев (1970), галим-филолог.
____________________
# Торваши

Торваши (чуаш. Тăрваш, рус. Торваши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429908. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241868004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600011400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Торваши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 102 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95,42%).
# Иваньково-Ленино

Иваньково-Ленино (чуаш. Иваньково-Ленино, рус. Иваньково-Ленино ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429803. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203830001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200001300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Иваньково-Ленино
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 1160 | 828 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 12 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (95%), чуашлар (4%).
# Лоза (Торре-де-Монкорву)

Лоза — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Торри-ди-Монкорву муниципалитетына карый.

# Лоза (Торре-де-Монкорву)
## Географиясе

Мәйданы — 34,97 км².
# Осидреш

Осидреш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Planalto de Monforte (Oucidres e Bobadela) муниципалитетына карый.

# Осидреш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Яңа (Кузлаука районы)

Яңа (чуаш. Ҫӗнъял, рус. Новая ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429438. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219825007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800003800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Яңа (Кузлаука районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 65 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Лавранангер

Лавранангер (таулы чирм. Лявӹрӓнӓнгӹр, рус. Лавранангер) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Лавранангер
## Сәгать поясы

Лавранангер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лавранангер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (90,4%), урыслар (9,6%).
# Лгань

Лгань (чех. Lháň) — Чехиянең Кралове Градец крае Ржадим районында урнашкан авыл.

# Лгань
## Географиясе

Мәйданы — 2,889 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгань
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгань
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгань
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 117 |
| 1880 | 101 |
| 1890 | 97 |
| 1900 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 93 |
| 1921 | 78 |
| 1930 | 71 |
| 1950 | 37 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 47 |
| 1970 | 43 |
| 1980 | 24 |
| 1991 | 19 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 4 |
| 2011 | 4 |
| 2021 | 15 |
# Альберт Шиһабиев

Альберт Шиһабиев, Альберт Хазинур улы Шиһабиев (Альберт Хазинурович Шиабиев; Albert Shiabiev; Альберт Шах; 1970 елның 19 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― рәссам, график, 2020 елдан Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге идарәсе рәисе, сәнгать проектлары (мәсәлән, «Кырым минем йөрәгемдә», «Борынгы Чистай. Яңарыш», «Рәссам белән бер көн» һ. б.) авторы. Төрле сәнгать техникасы, стиль һәм жанрларында эшли.

# Альберт Шиһабиев
## Тәрҗемәи хәле

1970 елның 19 мартында Казанда туган. Яшь чакта фехтование белән шөгыльләнә, республика җыелма командасы составына керә. Әлеге спорт төре белән актив мавыгу КХТИга алып килә. Казан дәүләт химия-технология институтын «Суыткыч-компрессор машиналары һәм суыткыч җайланмалар» белгечлеге буенча тәмамлаган (1992). Картиналарын декоратив манерада иҗат итүе Казан халык сәнгать кәсепләре техникумына алып килгән, аны 2013 елда тәмамлаган.
2013―2020 елларда ― Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге идарәсе рәисе урынбасары.
2020 елның 27 апреленнән – Татарстан рәссамнарының иҗади берлеге – Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге идарәсе рәисе.

# Альберт Шиһабиев
## Иҗаты

Беренче шәхси күргәзмәсе «Эбиволь» галереясында ачыла. Картиналары үзенчәлеге һәм оригинальлеге белән аерылып тора. Һәр тема импрессионизмнан алып конструктивизмга һәм төсле минимализмга кадәр үз манерасын билгели. Рәссам төрле сәнгать техникасын куллана, реалистик, модерн һәм дизайнер стильләрендә эшли. Образларны булдыру өчен акрил һәм майлы буяу, текстура пасталары һәм коллаж алымнары куллана.

# Альберт Шиһабиев
## Каткашкан күргәзмәләре

* 2006, февраль ― КАИ юбилеена күргәзмә, Казан шәһәре.
* 2014, февраль ― ВИКО, Арт-галерея, Казан шәһәре, ел саен үткәрелә торган күргәзмә.
* 2015, август ― Халыклар дуслыгы йорты, шәһәр һәм Республика көненә багышланган күргәзмә, Казан шәһәре.
* 2018, март ― «Татарстан ― край души нашей», РФ Федерация Шурасы бинасы, Мәскәү шәһәре
* һ. б.
Рәссамның әсәрләре Россия Федерациясенең дәүләт музейлары һәм галереяләре җыентыкларында, шул исәптән Болгар музей-тыюлыгында, Бакчасарай сәнгать музеенда, Феодосия туган як музеенда (ru), Мәскәүдә наив сәнгать музеенда, шулай ук шәхси коллекцияләрдә саклана.

# Альберт Шиһабиев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2016 – Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының Мактау грамотасы
* Россия Рәссамнар берлегенең «Рухилык. Традицияләр. Осталык» алтын медале

# Альберт Шиһабиев
## Гаиләсе

Кызы Александра (1997).
# Рендуфе (Гимарайнш)

Рендуфе — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Гимарайнш һәм Atães e Rendufe муниципалитетына карый.

# Рендуфе (Гимарайнш)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Колмәт (мәгънәләр)

Колмәт ― топоним.
* Колмәт (Башкортстан)
* Колмәт (Татарстан)
* Колмәт (Төмән өлкәсе)
# Ле Мура (Арецо)

Ле Мура — Италиянең Тоскана төбәге Бучине өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Мура (Арецо)
## Географиясе

Ле Мура Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Мура (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Amerika student atamaları

Amerika student atamaları. Dönyanıñ başqa illärennän ayırmalı bularaq, AQŞta baqalawriat studentların, uqu yılına qarap dürt törgä bülälär.
* Freshman /uqıla: Freşmen/ (tärcemä, Yaña Keşe) – berençe kurs studentları
* Sophmore /uqıla: Sofmor/ – ikençe kurs studentları
* Junior /uqıla: Cunior/ (tärcemä, Yäş keşe) –öçençe kurs studentları
* Senior (tärcemä, Olı Keşe) – soñğı (dürtençe) kurs studentları
# Килейкасы

Килейкасы (чуаш. Килейкасси Туçа, рус. Килейкасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241872003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600005000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Килейкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 194 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Ле-Брей-су-Аржантон

Ле-Брей-су-Аржантон (фр. Le Breuil-sous-Argenton) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Ле-Мартр-де-Вейр

Ле-Мартр-де-Вейр (фр. Les Martres-de-Veyre) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Чалым-Күкшем

Чалым-Күкшем (чуаш. Чалӑм Кӑкшӑм, рус. Чалым-Кукшум) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Чалым-Күкшем
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чалым-Күкшем
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 315 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Можарки

Можарки (чуаш. Мучар, рус. Можарки ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429296. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Можарки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 595 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (3,92%), руслар (95,66%).