yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Казан эксперименталь механика заводы

Казан эксперименталь механика заводы (рус. Казанский экспериментальный механический завод, КЭМП) ― Казан оешмасы.
1974 тә «Птицепромоборудование» берләшмәсенең бер өлеше буларак нигезләнә. Кошчылык фабрикалары өчен читлекләр, башка стандартлы булмаган җиһазларны җитештергән; карамагында 20 гә якын торак йорт булган. 2000-еллар уртасында ана ширкәте банкротлыкка чыгып ябылгачтын завод нигезендә кәгазь фабрикасы ачыла.
Элекке завод турында хәтер якындагы автобус тукталышы исемендә (КЭМП) саклана.
# Калинин (Костанай өлкәсе)

Калинин (каз. Калинин) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Калинин (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Намлыкышла (Ортакөй)

Намлыкышла (төр. Namlıkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гын

Гын — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пож елгасының сул ярына тамагыннан 4 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 22 км.

# Гын
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000112103000047139
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004713
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Килька (ТайТын кушылдыгы)

Килька — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ТайТын елгасының уң ярыннан 57 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Килька (ТайТын кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300312115200011241
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201124
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Месҗитли (Сарыкамыш)

Месҗитли (төр. Mescitli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Акмоласай

Акмоласай (каз. Ақмоласай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акмоласай
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ассе-ле-Жумо

Ассе-ле-Жумо (фр. Assais-les-Jumeaux) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Калень (Люблин воеводалыгы)

Калень — Польшаның Люблин воеводалыгы Маркушув гминаcында урнашкан авыл.

# Калень (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ан-140

Ан-140 украина турбовинтлы региональ йөк-пассажир очкычы, АНТК «Антонов» эшкәртелгән.

# Ан-140
## Модификацияләр

* Ан-140-100 — пассажирлар модификациясе.
* Ан-140Т — хәрби-транспорт модификациясе.
* Ан-140-300Т —
# Ривьер-Саас-е-Гурби

Ривьер-Саас-е-Гурби (фр. Rivière-Saas-et-Gourby) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Чаюстү (Бигадич)

Чаюстү (төр. Çayüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Әнвәр Давыдов

Әнвәр Давыдов (Әнвәр Мортаза улы Давыдов, 21 март 1919(1919-03-21), Камышлы, Богырыслан өязе, Самар губернасы, РСФСР — 23 июнь 1968(1968-06-23) (49 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — татар телендә иҗат иткән язучы, тәрҗемәче һәм журналист, ТАССР язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе (1953-?).

# Әнвәр Давыдов
## Хәтер

* Камышлы районы үзәгендә урамга һәм мәдәният йортына исеме бирелгән.
* 2019 елның 29 июнендә район үзәгендәге мәйданда һәйкәле урнаштырыла
# Кава Сантакроче (Салерно)

Кава Сантакроче — Италиянең Кампания төбәге Ночера-Инферьоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Кава Сантакроче (Салерно)
## Географиясе

Кава Сантакроче Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Кава Сантакроче (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гарела ди Фондо-Изола (Бьела)

Гарела ди Фондо-Изола — Италиянең Пьемонт төбәге Кастеллетто-Черво өязендә урнашкан торак пункт.

# Гарела ди Фондо-Изола (Бьела)
## Географиясе

Гарела ди Фондо-Изола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гарела ди Фондо-Изола (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Севиндик (Токат)

Севиндик (төр. Sevindik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Токат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фосса

Фосса — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.

# Фосса
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# ACBD5

ACBD5 (ингл. Acyl-CoA binding domain containing 5) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Волостниковка (Сембер районы)

Волостниковка (рус. Волостниковка) — Сембер өлкәсенең Сембер районында урнашкан сала.

# Волостниковка (Сембер районы)
## Сәгать поясы

Волостниковка (Сембер районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Волостниковка (Сембер районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (53,2%), чуашлар (29%), татарлар (8,2%), алманнар (3,9%), украиннар (3%), әрмәннәр (2,6%).
# Дуе Понти (Кремона)

Дуе Понти — Италиянең Ломбардия төбәге Гадеско-Пьеве-Дельмона өязендә урнашкан торак пункт.

# Дуе Понти (Кремона)
## Географиясе

Дуе Понти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Дуе Понти (Кремона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Подолений-де-Жос

Подолений-де-Жос — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. Козмешть (коммуна, Ясси) коммунасына карый.

# Подолений-де-Жос
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 104 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# SCP2

SCP2 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нову-Триунфу

Нову-Триунфу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Нову-Триунфу
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 217,894 км².
# Каймина Дольная

Каймина Дольная (белар. Кайміна Дольная) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Каймина Дольная
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Зөлфия Газизова (актриса)

Зөлфия Газизова, Газизова Зөлфия Габделвәли кызы (1969 елның 19 октябре, СССР, Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасы, Кашкадәрья өлкәсе, Каршы) — драма актрисасы, Әлмәт татар драма театры артисты (1991 елдан башлап). "Тантана" премиясе лауреаты (2015, коллектив белән).

# Зөлфия Газизова (актриса)
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 19 октябрендә Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасының Кашкадәрья өлкәсе Каршы шһәһәрендә туа. 1971 елда, Зөлфиягә ике яшь булганда, алар гаиләсе белән әниләре туган авылга — Югары Табынга күченеп кайталар. 1976 елда Түбән Табын урта мәктәбенә укыра керә. Аны тәмамлагач, Алабуга культура-агарту укуханәсенең режиссерлар әзерли торган бүлегендә укый башлый. 1991 елда аны тәмамлый һәм Әлмәт татар драма театрында эшли башлый.
Кияүдә, Зәринә исемле кызлары бар.

# Зөлфия Газизова (актриса)
## Театр

1991 елның уртасында Әлмәт театры коллективына кабул ителә. Беренче рольләрдән берсе С.Вилданованың "Тапталган чәчәкләр" спектаклендәге Йолдыз образы була. Төрле образларда иҗат итә ала торган актриса. Тамашачыларга күбрәк Кәрим Тинчуринның "Назлы кияү"дәге Шәмси һәм "Язылмаган язмышлар" вербатимындагы Ләйсән рольләре буенча таныш.
2015 елда Әлмәт театры коллективы белән нәкъ шул "Язылмаган язмышлар" вербатимы өчен "Иң яхшы актерлар ансамбле" номинациясендә "Тантана" республика театр премиясендә лауреат исеменә лаек була.

# Зөлфия Газизова (актриса)
## Репертуар

Репертуарында 20гә якын роле бар.
* Зөлфия – “Гүргә керер сер иде” (Р.Кинҗәбаев),
* Фәрхи – “Сүнгән йолдызлар” (К.Тинчурин),
* Гөлсем – “Көтмәгәндә, уйламаганда...” (Д.Салихов),
* Фатыйма – “Дүрт әби һәм Әхмәди” (Ф.Бүләков),
* Бәскирә – “Их, алла боерса...” (Г.Каюмов),
* Саҗидә – “Әрәмәлек кияүләре” (Т.Миңнуллин),
* Шәргыя – “Мәхәббәт кошлары” (И.Йомаголов),
* Гүзәл – “Балакаем” (И.Зәйниев),
* Кәримә – “Туган-тумача” (И.Зәйниев),
* Шәмси – “Назлы кияү” (К.Тинчурин),
* Ләйсән – “Язылмаган язмышлар” (вербатим),
* Йолдыз – “Тапталган чәчәкләр” (С.Вилданова),
* Фәүзия – “Татар хатыны ниләр күрми” (Г.Ибраһимов),
* Арина – “Айсылуның айлы кичләре” (И.Абдуллин),
* Мөнҗия – “Синең өчен үзем үләрмен” (М.Маликова),
* Җәмилә – “Җанкисәккәем” (Т.Миңнуллин),
* Сүрия – “Мәхәббәтем минем” (С.Шәкүров),
* Хөснифатыйма – “Безнең авыл кызлары” (Ф.Садриев),
* Зөһрә – “Сафиулла” (М.Гыйләҗев),
* Люция – “Сигезле бию” (Р.Сабыр),
* Хәкимә – “Йөрәк сере” (Л.Әминова) һ.б.
# Казе Чарамела (Анкона)

Казе Чарамела — Италиянең Марке төбәге Фабриано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Чарамела (Анкона)
## Географиясе

Казе Чарамела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Чарамела (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Җаник (Җаник)

Җаник (төр. Canik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кирпиковы

Кирпиковы (рус. Кирпиковы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Кирпиковы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кирпиковы
## Сәгать поясы

Кирпиковы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кирпиковы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
# Вере

һәм
Вере — Словениянең Медводе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Вере
## Географиясе

Мәйданы — 1,31 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 367 метр биеклектә урнашкан.
# Яңа Россия

Яңа Россия (рус. Новороссия) — Диңгез буе краеның Шкотово районында урнашкан авыл.

# Яңа Россия
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Яңа Россия
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (6%).
# Долац (Нови Пазар)

Долац (серб. Долац ) — Сербиянең Рашка округы Нови-Пазар җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Долац (Нови Пазар)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 метр биеклектә урнашкан.

# Долац (Нови Пазар)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Лочкий Врх (Бенедикт)

Лочкий Врх — Словениянең Бенедикт (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лочкий Врх (Бенедикт)
## Географиясе

Мәйданы — 1,38 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 298,4 метр биеклектә урнашкан.
# 684 ел (б. э. к.)

684 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 684 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:684 елда (б.э.к.) туганнар

# 684 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:684 елда (б.э.к) вафатлар
# Загужице-Стари

Загужице-Стари — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Михаловице гминасында урнашкан авыл.

# Загужице-Стари
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ойжень (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Ойжень — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ойжень гминасында урнашкан авыл.

# Ойжень (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Газиабад

Газиабад (ингл. Ghaziabad) — Һиндстан шәһәре.

# Газиабад
## Һинд дине

Халыкның 65%-ы Һинд дине тарафдарлары. ИСККОН гыйбадәтханәсе мәшһүр дини урын булып тора.
# Гүней (Көрфез)

Гүней (төр. Güney) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Көрфез илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Александр Гайфуллин

Александр Гайфуллин (22 март 1984 ел) — Россия математигы, алгебраик һәм комбинаторлы топология, комбинаторлы геометрия буенча белгеч, Россия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (2016).

# Александр Гайфуллин
## Биографиясе

Гайфуллин Александр Александрович 1984 елның 22 мартында Мәскәү өлкәсенең Жуковский шәһәрендә туган. Аның атасы А.М.Гайфуллин (1958 елгы) — Россия галим-физигы, сыекча һәм газ механикасы өлкәсендә белгеч, Россия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты (2008).
2000 елда А. А. Гайфуллин Көньяк Кореяның Теҗон шәһәрендә халыкара укучы олимпиадасында алтын медаль яулый.
2005 елда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тәмамлый.
2008 елда математика бүлегенең аспирантурасын тәмамлый һәм «Комбинаторная реализация циклов» темасына кандидатлык диссертациясе яклый (гыйльми җитәкчесе — РФАның әгъза-корреспонденты В. М. Бухштабер).
2010 елда «Проблема комбинаторного вычисления рациональных классов Понтрягина»темасына докторлык диссертациясе яклый.
2016 елның гыйнварында РФА профессоры почетлы гыйльми исеме бирелә.
2016 елда — РФАның математика фәннәре бүлеге буенча әгъза-корреспондент итеп сайлана.

# Александр Гайфуллин
## Фәнни эшчәнлеге

Александр Александрович Гайфуллин алгебраик һәм комбинаторлы топология, комбинаторлы геометрия өлкәсендә белгеч. 2007 елның 1 июленнән алып Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетының югары геометрия һәм топология кафедрасында эшли (2009 елдан — доцент, 2011 елдан — баш гыйльми хезмәткәр , аннары профессор). Аналитик геометрия, сызыклы алгебра, классик дифференциаль геометрия, дифференциаль геометрия һәм топология буенча семинарлар алып бара. Комбинаторлы һәм алгебраик топология буенча төрле махсус курслар укый, геометрия һәм топология буенча фәнни семинар җитәкчесе булып тора.
Фәнни кызыксынулары өлкәсе: алгебраик һәм комбинаторлы топология, комбинаторлы геометрия.
25 тән артык гыйльми басма авторы.
2012 елда Сабитов теоремасының күп үлчәмле аналогын исбат итә..
2016 елда Берлинга математикларның Аурупа конгрессына докладчы итеп чакырыла.

# Александр Гайфуллин
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Фән һәм инновацияләр өлкәсендә Россия Федерациясе Президентының яшь галимнәр өчен Премиясе (2016) — робототехника үсеше өчен нигез булдырган, шулай ук зур теоретик әһәмияткә ия булган, бөгәрләнүче күпкырлар теориясенең фундаменталь мәсьәләләрен хәл иткәне өчен.
* Мәскәү Хөкүмәтенең яшь галимнәргә премиясе (2015) — алгебраик топология һәм комбинаторлы геометрия өлкәсендә зур казанышлары өчен.
* Студентлар һәм аспирантлар эшләре арасында А. Мёбиус исемендәге конкурсның I премиясе лауреаты (2005) — «Локальные формулы для комбинаторных классов Понтрягина» эше өчен.
* Фән кандидаты дәрәҗәсенә ия булган яшь галимнәр өчен Дмитрий Зимин фонды конкурсы «Династия» җиңүчесе (2009)
* Яшь укытучылар һәм гыйльми хезмәткәрләр өчен гыйльми эшләр конкурсы йомгаклары буенча МДУ стипендиясе (2011)
# (19797) 2000 RO51

(19797) 2000 RO51 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19797) 2000 RO51
## Тарихы

2000 елның 5 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RO51» саналган.
# Айнаболак (Зайсан районы)

Айнаболак (каз. Айнабұлақ) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Айнаболак (Зайсан районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Ян-Майен

Ян-Майен (норв. Jan Mayen) — Атлантик океанының төньяк өлешендәге утрау. Гренланд һәм Норвег диңгезләре арасында, Исландиядән 600 км ераклыкта, Норвегиядән 1000 км ераклыкта урнашкан. Норвегия биләмәсе.
Янартауларның эшчәнлеге нәтиҗәсендә пәйда булган; утрауда гамәлдәге янартаулар бар.
Поляр диңгез климаты. Елга 700 мм явым төшә. Уртача айлык температуралар -6°Cтан +5°Cкача үзгәреп тора. Утрауны 1614 елда кит аулау судносы капитаны Ян Якобс Май ван Шеллинкот кәшеф иткән. Утрау аның исемен йөртә.
* Бернеберг янартавы
* Космостан күренеш
# (17823) Bartels

(17823) Bartels — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17823) Bartels
## Тарихы

1998 елның 1 апрелендә Джеймс Роу тарафыннан Оахака обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 GA» саналган.
# Юньи-сюр-Мез

Юньи-сюр-Мез (фр. Ugny-sur-Meuse) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Эль Кантон (Хенерал Кануто А. Нери)

Эль Кантон — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Кануто-Нери муниципалитеты составына керә.

# Эль Кантон (Хенерал Кануто А. Нери)
## Географиясе

Эль Кантон Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Кантон (Хенерал Кануто А. Нери)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Кантон (Хенерал Кануто А. Нери)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Фосс (Оклахома)

Фосс — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фосс (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фосс (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,882678 км², 1,882677 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Марцево

Марцево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Слупца гминасында урнашкан авыл.

# Марцево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# HD212595

HD212595 — Пегас йолдызлыгында урнашкан Am спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,389 ± 0,011 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# C9orf163

C9orf163 (ингл. Chromosome 9 open reading frame 163 һәм Uncharacterized protein FLJ30774) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сейван (Ениҗе)

Сейван (төр. Seyvan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3981

NGC 3981 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3981
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# 1481 ел

2 меңьеллык :
XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр :
Хронологик таблица :
1481 (бер мең дүрт йөз сиксән беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1481 елы, II меңьеллыкның 481 елы, XV гасырның 81 елы, XV гасырның 9 унъеллыгының 1 елы, 1480 елларның 2 елы. 1481 елдан бирле 543 ел үтте.

# 1481 ел
## Вакыйгалар

1481 елда Нугай Урдасы барлыкка килде
1481 елда Мәскәү дәүләте Сарайга мөстәкыйлеген иглан итте.

# 1481 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1481 елда туганнар

# 1481 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1481 елда вафатлар
1481 елда Ибак хан һәм нугай татарлары гәскәре Азау буйларында Әхмәд ханны утерделәр
# Роуз-Сити (Техас)

Роуз-Сити — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Роуз-Сити (Техас)
## Тарихы

Роуз-Сити шәһәре елда нигезләнгән.

# Роуз-Сити (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,504507 км², 4,504516 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бёрле

Бёрле (фр. Beurlay) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Буйнички

Буйнички — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гожковице гминаcында урнашкан авыл.

# Буйнички
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бельмон (Юра)

Бельмон (фр. Belmont) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Бельмон (Юра)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16,06 км².
# Евщек

Евщек — Словениянең Кобарид (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Евщек
## Географиясе

Мәйданы — 1,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 805,2 метр биеклектә урнашкан.
# Лункшоара (Хунедоара)

Лункшоара — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Ворца (коммуна) коммунасына карый.

# Лункшоара (Хунедоара)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.