# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты

«Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты» югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе (рус. Тюменский государственный архитектурно-строительный университет) — Төмәннең 1971 елның февралендә нигез салынган югары уку йорты. Университет төзелеш тармагының барлык өлкәләре өчен белгечләр әзерли. Бөек Ватан сугышы елларында Төмәннең төп госпитальләренең берсе була.
ТөмДАТУда архитектура, төзелеш, икътисад буенча 40тан артык югары һөнәри белем бирү программасы, шул исәптән 27 белгечлек, 13 бакалавриат юнәлеше, 7 магистратура юнәлеше эшли. Моннан тыш, өстәмә белем бирү программалары гамәлгә ашырыла. Аспирантларны укыту 14 фәнни белгечлек, докторантлар әзерләү 5 фәнни белгечлек буенча алып барыла.
Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университетының дәүләт аккредитациясе бар, институт дәүләт үрнәгендәге дипломнар тапшыра.

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Университет җитәкчелеге

* ТөмДАТУ ректоры — Набоков Александр Валерий улы, техник фәннәр кандидаты, доцент
* ТөмДАТУның беренче проректоры — Данилов Олег Федор улы, техник фәннәр докторы, профессор
* Уку эшләре буенча проректор — Абдразаков Раис Ильяс улы, икътисад фәннәре кандидаты, доцент
* Икътисад һәм финанслар буенча проректор — Мальцева Елена Геннадий кызы, икътисад фәннәре кандидаты, доцент
* Укудан тыш һәм тәрбия эшләре буенча проректор — Вялкова Елена Игорь кызы, техник фәннәр кандидаты, доцент
* Халыкара элемтәләр һәм җәмәгатьчелек белән элемтәләр буенча проректор — Погорелова Светлана Давид кызы, филология кандидаты, доцент

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Тарих

* 1971 елның 11 февралендә Төмән инженер-төзелеш институты барлыкка килә. ТөмИТИның беренче ректоры итеп техник фәннәр кандидаты, доцент Михаил Василий улы Мальцев билгеләнә.
* 1993 елда ректор вазифасына инженер-төзелеш институтын тәмамлаган Виктор Михаил улы Чикишев сайлана.
* 1991 елда югары уку йортында кайбер белгечлекләр буенча аспирантура, ә 1997 елда докторантура ачыла.
* 1993 елда төзелеш өлкәсе өчен икътисадчылар, менеджерлар, хисапчылар әзерләү зарурлыгы белән бәйле икътисад һәм идарә факультеты ачыла.
* 1996 елда «Төмән дәүләт архитектура-төзелеш академиясенең Төмән региональ иҗтимагый фонды» дип аталган иҗтимагый оешма рәвешендә Академиянең Попечительләр советы оештырыла.
* 1995 елда Төмән инженер-төзелеш институтына Төмән дәүләт архитектура-төзелеш академиясе статусы бирелә.
* 1999 елның 2 апрелендә Фонд Советы тарафыннан «ТөмДАТУын үстерү фонды» дип аталган коммерцияле булмаган оешманы төзү турында карар кабул ителә. 2006 елның 18 сентябрендә Федераль теркәү хезмәтенең Ханты-Мансийск һәм Ямал-Ненец автоном округлары Баш идарәсе тарафыннан «Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты» югары һөнәри белем бирү дәүләт мәгариф учреждениесен үстерү фонды буларак теркәлә.
* 2005 елда Төмән дәүләт архитектура-төзелеш академиясе университет итеп үзгәртелә..
* 2012 елның февралендә югары уку йортында үзгәрешләр була һәм муниципаль идарә һәм сервис институтының дүрт факультетына алмашка өч институт (СТРОИН, АРХИД, ИНЖЭКИ) барлыкка килә.

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Хәзерге заман

* 5 уку корпусы
* Конференцияләр залы
* Мәгълүмат-китапханә үзәге
* Өч тулай торак (1200 урын)
* Студентлар клубы
* «Зодчий» спорт комплексы (бассейн һәм ике спорт залы белән)
* Концерт залы
* Сәламәтлек үзәге
* 2 ашханә, кафе, буфет, пиццерия, кофейня
Корпуслар:
2003 елда 11 500 кв. м мәйданлы инженер-лаборатория корпусы куллануга тапшырыла.
2006 елда ТөмДАТУның төп корпусында урнашкан университет музее ачыла.
2007 елның мартында бассейн, кино һәм концерт залы булган «Зодчий» спорт комплексы ачыла.
2011 елда электрон уку залы, видео-конференц-элемтә өчен зал, мультимедиа уку аудиторияләре, компьютер полиграфик җиһазлары булган мәгълүмати-китапханә үзәге ачыла.

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Халыкара эшчәнлек

1996 елдан университет халыкара мәгариф буенча Европа ассоциациясе әгъзасы булып тора. ТөмДАТУның алман белем бирү программалары академик алмашулар оешмасы белән тыгыз хезмәттәшлек урнаша.
Югары уку йортлары белән партнёрлык килешүләр имзаланган:
* Я. Купала исемендәге Гродно дәүләт университеты (Беларусь)
* М. Козыбаева исемендәге Төньяк Казахстан дәүләт университеты
* Халыкара икътисад һәм хокук академиясе (Монтре шәһәре, Швейцария)

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Студентлар тормышы
### «Перспектива» студентлар оешмасы

Университетта «Перспектива» студентлар оешмасы бар, аның эченә керә:
* Уртак студентлар советы
* Сәнгать советы
* «Контакт» педагогик коллективы
* Хокук саклау отряды
* «Адреналин» коткару отряды
* «СтройАк» студентлар журналының редакциясе
* ТөмДАТУ волонтерлары
* ТөмДАТУ координаторлары ассоциациясе
* «Серпантин» туристик клубы
* «Корень из десяти» медиа төркеме
* Этикет хезмәте

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Студентлар тормышы
### Түгәрәкләр

ТөмДАТУ диварларында студентлар түгәрәкләре бар:
* «БЫТЬ» театр студиясе
* «Клетка» мода театры
* «Абрикос» бию театры
* «Милори» вокал студиясе
* «All for one» фристайл командасы
* «Кружева» стиль-студиясе
* Дебат һәм акыл уеннары клубы
* «Май» театр студиясе
* «Луна» театр студиясе
Актив ял итүне яратучыларга 65 спорт секциясе тәкъдим ителә.

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Студентлар тормышы
### Традицион вакыйгалар

ТөмДАТУның традицион вакыйгалары:
* Чыгарылыш сыйныф укучылары ярминкәсе
* «Беренче курс студенты атналыгы» һәм «Беренче курс студенты дебюты»
* «ЛИДЕР» активист студентларның сәяхәт мәктәбе
* «Королева ТюмГАСУ» һәм «Мистер ТюмГАСУ» конкурслары
* «Милли мәдәният көннәре»
* Югары мәктәп укучылары өчен «Погружение» проекты
* «Студентлар язы» конкурсы
* «Әйдә, могҗиза оештырыйк!» ятимнәр өчен хәйрия чаралары
* «Җылы шарф» ялгыз картлар өчен хәйрия акциясе
* Сәламәтлек атналары
* Коткару туризм техникасы чемпионаты
* «Спорт Олимпы» — иң яхшы спортчылар өчен концерт
* «Тулай торакның соңгы герое» спорт һәм күңел ачу чарасы
* КВН уеннары
* Туристик сәяхәтләр (Алтай, Байкал, Кырым)
* Чит илләрдә яллар (Чехия, Скандинавия, Испания)

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Мәгариф
### Институтлар

Университет структурасына 3 институт керә, уку 14 юнәлештә алып барыла:
Төзелеш институты (СТРОИН)
* Төзелеш
* Химик технологияләрдә, нефть химиясендә һәм биотехнологияләрдә энергия һәм ресурсларны саклау процесслары
Архитектура һәм дизайн институты (АРХИД)
* Архитектура
* Архитектура тирәлеге дизайны
Инженерия-икътисад институты (ИНЖЭКИ)
* Икътисад
* Идарә итү
* Персонал белән идарә итү
* Дәүләт һәм муниципаль идарә
* Хезмәт
* Сәүдә эше
* Җир төзелеше һәм кадастрлар
* Җылылык энергетикасы һәм җылылык техникасы
* Мәгълүмат системалары һәм технологияләре
* Техносфера куркынычсызлыгы

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Мәгариф
### Филиал

ТөмДАТУның филиалы Төмен өлкәсенең Тубыл шәһәрендә урнашкан.

# Төмән дәүләт архитектура-төзелеш университеты
## Мәгариф
### Кафедралар

| Автомобиль юллары һәм аэродромнар кафедрасы Архитектур проектлау кафедрасы Су белән тәэмин итү һәм ташландык суларны агызу кафедрасы Геодезия һәм фотограмметрия кафедрасы Геометрии һәм графика кафедрасы Төзелеш җитештерү кафедрасы Төзелеш механика кафедрасы Төзелеш конструкцияләре кафедрасы Төзелеш материаллары кафедрасы Җылылык белән тәэмин итү һәм вентиляция кафедрасы Физик культура һәм спорт кафедрасы Гомуми һәм махсус химия кафедрасы Физика кафедрасы Биналарны проектлау һәм шәһәр төзелеше кафедрасы Геотехника кафедрасы | Автомобиль транспорты, төзелеш һәм юл машиналары кафедрасы ААҖ «Газпром нефть» база кафедрасы Архитектура һәм дизайн кафедрасы Архитектура тирәлеге дизайны кафедрасы Информатика һәм мәгълүмати технологияләр кафедрасы Җир төзелеше һәм кадастр кафедрасы Сәнәгать җылылык энергетикасы кафедрасы Техносфер куркынычсызлык кафедрасы Икътисад кафедрасы Хисапчы исәбе, анализ һәм аудит кафедрасы Менеджмент кафедрасы Чит телләр кафедрасы Математика кафедрасы Дәүләт һәм муниципаль идарә һәм хокук кафедрасы Гуманитар һәм социаль фәннәр кафедрасы |