yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рябиновка (Мари Иле)

һәм
Рябиновка (таулы чирм. Рябиновкы, рус. Рябиновка) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Рябиновка (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Рябиновка (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Рябиновка (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Лачын (Кәлбәҗәр)

Лачын (әзери. Laçın) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
# Шор-Байраш

Шор-Байраш (чуаш. Шор-Пайраш, рус. Шор-Байраш) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Шор-Байраш
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шор-Байраш
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 46 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Синьял-Үби

Синьял-Үби (чуаш. Ҫӗнъял Упи, рус. Синьял-Убеево) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Синьял-Үби
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Синьял-Үби
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 149 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Ле-Бурнеф-ла-Форе

Ле-Бурнеф-ла-Форе (фр. Le Bourgneuf-la-Forêt) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Каракалпакстан гимны

Каракалпакстан Җөмһүриятенең дәүләт гимны (каракалп. Қарақалпақстан Республикасының Мәмлекетлик Гимни; Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Mámleketlik Gimni) — Үзбәкстан составындагы Каракалпакстан Җөмһүриятенең дәүләт символларының берсе.

# Каракалпакстан гимны
## Язылу тарихы

Каракалпакстан Җөмһүриятенең дәүләт гимнының көен Каракалпакстанның һәм Үзбәкстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Нәҗимәддин Мөхәммәддинов (каракалп. Najimáddin Muxammeddinov, 1937), сүзләрен Үзбәкстанның һәм Каракалпакстанның халык шагыйре, драматург, тәрҗемәче, Үзбәкстан каһарманы Ибрайым Юсупов (каракалп. Ibrayım Yusupov, 1929—2008) язган. Гимн 1993 елның 24 декабрендә кабул ителгән.

# Каракалпакстан гимны
## Гимн тексты

| Каракалпак латин язуында | Каракалпак кирилл язуында | Тәрҗемәсе |
| Jayxun jaǵasında ósken bay terek, Túbi bir shaqası mıń bolar demek, Sen sonday sayalı, quyashlı elseń, Tınıshlıq hám ıǵbal sendegi tilek. Naqıratı: Diyqan baba nápesi bar jerinde, Juwsan ańqıp, kiyik qashar shólinde, Qaraqalpaqstan, “Qaraqalpaqstan” degen atıńdı, Áwladlar ádiwler júrek tórinde. Aydın keleshekke shaqırar zaman, Mártlik, miynet, bilim jetkizer oǵan, Xalqıń bar azamat, dos hám miyriban, Erkin jaynap–jasna, máńgi bol aman. Naqıratı: Diyqan baba nápesi bar jerinde, Juwsan ańqıp, kiyik qashar shólinde, Qaraqalpaqstan, “Qaraqalpaqstan” degen atıńdı, Áwladlar ádiwler júrek tórinde. | Жайхун жағасында өскен байтерек, Түби бир шақасы мың болар демек, Сен сондай саялы қуяшлы елсең, Тынышлық ҳәм ығбал сендеги тилек. Нақыраты: Дийқан баба нәпеси бар жеринде, Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде, Қарақалпақстан, “Қарақалпақстан” деген атыңды, Әўладлар әдиўлер жүрек төринде. Айдын келешекке шақырар заман, Мәртлик, мийнет, билим жетизер оған, Халқың бар азамат, дос ҳәм мийирбан, Еркин жайнап-жаснап, мәңги бол аман. Нақыраты: Дийқан баба нәпеси бар жеринде, Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде, Қарақалпақстан, “Қарақалпақстан” деген атыңды, Әўладлар әдиўлер жүрек төринде. | Җәйхун ярларында үскән байтирәк, Тамырларыңа меңләп еллар, димәк, — Син күләгәле, кояшлы төбәк, Тынычлык һәм бәхет — синең ул теләк. Кушымтасы: Диһкан баба тыны сеңгән җиреңә, , Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә, Каракалпакстан, “Каракалпакстан” дигән атыңны Яшь буын кадерли йөрәк түрендә. Якты киләчәккә чакыра заман, Батырлык, зирәклек ирешкән таман, Дустанә халкыңа хастыр миһербан, Иректә чәчәк ат, мәңге бул аман. Кушымтасы: Диһкан баба тыны сеңгән җиреңә, Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә, Каракалпакстан, “Каракалпакстан” дигән атыңны Яшь буын кадерли йөрәк түрендә. |
# Ле-Вастр

Ле-Вастр (фр. Les Vastres) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Яныбай Хамматов

Яныбай Хамматов, Яныбай Хаммат улы Хамматов (баш. Яныбай Хаммат улы Хамматов; 1925 елның 16 гыйнвары, СССР, РСФСР, БАССР, Тамьян-Катай кантоны (хәзерге Белорет районы), Исмакай ― 2000 елның 28 сентябре, РФ, БР, Уфа) ― язучы. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1966). РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре (1985). С. Юлаев премиясе лауреаты (1994). Бөек Ватан сугышында катнашкан.

# Яныбай Хамматов
## Тәрҗемәи хәле

1925 елның 16 гыйнварында Башкортстан АССР Тамьян-Катай кантоны (хәзерге Белорет районы) Исмакай авылында туган. Инҗәр урта мәктәбен (1940), өлкә фирка мәктәбен (1954), Уфа педагогия институтын (1956) тәмамлый. Мәктәптә уку елларыннан башлап, Югары Әүҗән алтын приискыларында алтын юа. 1942-1946 елларда хәрби хезмәттә, Бөек Ватан сугышында катнаша. Армиядән кайткач, комсомолның Белорет районы комитетында, 1949 елдан өлкә комитетында эшли. 1949 елдан «Башалтын» трестында сәяси бүлектә урынбасар, 1961 елдан Әбҗәлил районы башкарма комитеты рәисе. 1963-1969 елларда БАССР эчке эшләр министрлыгында эшли.

# Яныбай Хамматов
## Иҗаты

Алтын эзләүчеләргә багышланган беренче шигырьләрен 1940-1942 елларда яза. Белорет районы газетасында «Очучы» (Лётчик) исемле беренче хикәясе басыла. Алтын юучы эшчеләрнең (старательләрнең) язмышын Октябрь инкыйлабыннан башлап яктыртучы пенталогия — «Бөртекләп җыела алтын» (1964), «Акман-токман» (1971), «Яшенле җәй» (1975), «Юргашты» (1980), «Руда» (1982) романнарын язды. Колхоз авылы турында «Йолдызлар ничек кабына» (1969), Советлар берлеге Каһарманы Миңнегали Гобәйдуллин турында «Туган көн» (1978), җәмәгать эшлеклесе Муса Мортазин турында «Комбриг Мортазин» романнарын иҗат итте. 1812 елгы Ватан сугышын яктырткан «Төньяк амурлары» дилогиясен (I китап, 1983; II китап, 1985) тарихи документ нигезендә яза. «Башкортлар китте сугышка» (1990), «Сырдәрья» (1991), «Идел башы» (1993), «Кара яу» (1995), «Агыйдел Иделгә коя» (1995), «Салават» романнары, «Каһарманлык» (1989) повестьлары бар.
* Әсәрләре азәрбайҗан, рус, татар, украин һ.б. телләргә тәрҗемә ителгән.
* «Бөртекләп җыела алтын» романы буенча нәфис фильм төшерелгән (1979, реж. Әмир Абдразаков)

# Яныбай Хамматов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* II дәрәжә Ватан сугышы ордены
* ВЦСПС һәм ССРБ язучылар берлеге премиясе – «Бөртекләп җыела алтын» (1964) романы өчен
* Салават Юлаев премиясе (1994) – пенталогия (1962-1982) өчен
* Ким Әхмәтҗанов премиясе (1997)
* Мифтахетдин Акмулла премиясе (2001)
* РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре (1985)

# Яныбай Хамматов
## Хәтер

* Исеме Сәрмән китапханәсенә, Белорет башкорт гимназиясенә бирелгән.
* Аскарда (Әбҗәлил районы үзәге) урам аталган.
* Я. Хамматов исемендәге премия (2006) булдырылган (Белорет районы)
* 2025 елда язучының тууына 100 ел тулуга багышлап, сурәте төшерелгән маркалы почта конвертлары чыгарыла.
# Кумбалы

Кумбалы (чуаш. Кӑмпал, рус. Кумбалы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Кумбалы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кумбалы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 228 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Änqaradağı terror ğämäle (mart, 2016)

Änqaradağı terror ğämäle - 2016 yılnıñ 13 martında kiçke 18:45 säğättä Törkiäneñ Änqara şähärendä bulğan terror ğämäle. İntixarçı bomba şartlatu näticäsendä 37 keşe häläk bula, 125 keşe yaralana. Qorbannar arasında kimendä 1 intixarçı bulğan.
Minalanğan ciñel aftamabil xökümät binası yanındağı avtobus tuqtalışında şartlağan. Ul waqıtta tuqtalışta küp keşe bula.
İntixarçınıñ aftamabile ike avtobus arasında şartlağan.
İntixarçı - Balıkesir Universitetınıñ studentkası Seher Çağla Demir bulıp tanılğan.
Kördstan azatlığı laçınnarı (körd. Teyrêbazên Azadiya Kurdistan, tör. Kürdistan Özgürlük Şahinleri) qorallı törkeme terror ğämälen oyıştırunı tanığan, bu törkem 2004 yılda oyışa häm Kördstan eşçelär firqäse belän xezmättäşlek itä.
# Джузеппе Аппиани

Джузеппе Игнацио Аппиани, шулай ук Йозеф Игнац Аппиани (итал.Giuseppe Ignazio Appiani; нем. Joseph Ignaz Appiani, * 1706 елның 16 октябре Мюнхен; † 1785 елның 19 августы Трифенштайн) — итальян килеп чыгышлы немец рәссамы, соң барокко эпохасы дивар өсте һәм фреска живописе остасы. Майнц курфюрстының сарай яны рәссамы. Майнц сәнгать Академиясенең нигезләүчесе һәм беренче мөдире.

# Джузеппе Аппиани
## Гаиләсе

Джузеппе Аппиани Порто-Черезиодан (Ломбардия) итальян рәссам-оформителе Пьетро Франческо Аппиани һәм Фюрстенфельдбрюктан Мария-София гаиләсендә туган. Фреска живописе остасы Якопо Аппианиның (1687—1742) энесе булган.

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Германиядә
#### Бавария

* Линдауда Ходай Анасы собор чиркәвендә түшәм фрескалары (1749)
* Бамберг янында Зеехоф кальгасының "Ак залы"нда түшәм росписьләре (1751—1752)
* Ундүрт Изге Соборы (1763/1764-1769)
* Вюрцбургта иезуитларның изге Михаил чиркәве (1770 елдан соң)
* Трифенштайн Монастыре (1784 елдан соң)
* Бад-Киссингенда иске изге Якоб собор чиркәвендә алтарь живописе («Якоб җәзалау урынына юлында авыруларны дәвалый», 1775 елдан соң)
* Хелденфельд монастырь чиркәве (1783/1784)

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Германиядә
#### Баден-Вюртемберг

* Обермархталь монастыренда рефекторий
* Меересбургта яңа кальга (Көзге залында һәм үзәк баскыч күтәрелешендә росписьлар) һәм Меересбургта католик семинарының Изге Карл Борромеус капелласында (1761—1762)
* Альтхаузенда изге Михаил чиркәве (як. 1758 / як. 1766/1767)
* Констанц янында Обердорфта изге Хач капелласы (1748)
* Обернхеймда изге Афри собор чиркәве (1751—1754)
* Эрингенда Изге Блазиус шәһәр собор чиркәве, «Серле кичә» түшәм росписе (1763—1766)

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Германиядә
#### Югары Пфальц

* Вальдзассен монастыре (1727)

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Германиядә
#### Рейнланд-Пфальц

* Майнцта изге Петр чиркәве (1755/1756)

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Германиядә
#### Гессен

* Франкфуртта Болонгаро кальгасы (1774)
* Бад-Камбергта Петр һәм Павел собор чиркәве (1778—1779)

# Джузеппе Аппиани
## Сайланган эшләре
### Швейцария

* Геррлиберг (1732)
* Цюрих (1732?)
* Арлесхеймерда собор чиркәве (1759—1760)
# Лафкин (Техас)

Лафкин — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Лафкин (Техас)
## Тарихы

Лафкин шәһәре елда нигезләнгән.

# Лафкин (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 89,28606 км², 87,165002 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 95 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мурса (район)

Мурса — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Мурса муниципалитетына карый.

# Мурса (район)
## Географиясе

Мәйданы — 14,57 км².
# 2203 ел

Бу сәхифә тиз бетерүгә тәкъдим ителде! Сәбәбе: Broken redirect XReport
Тиз бетерү белән риза булмасагыз, аның бәхәс битендә языгыз.
Администраторларга: бирегә нәрсә сылтый битнең тарихы (соңгы үзгәртүе), битне бетерү.
# Ластруп

Ластруп — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Ластруп
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 85,53 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 45 метр биеклектә урнашкан.
# 10 (сан)

1 10 (ун) - 9 белән 11 арасындагы натураль сан. 10 саны калдыксыз 1-гә, 2-гә, 5-кә һәм 10-га бүленә.

# 10 (сан)
## Дин

* Ун әмер

# 10 (сан)
## Фән

* Неонның атом саны – ун.
# Кече Пызаково

Кече Пызаково (чирм. Изи Пызак, рус. Малое Пызаково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Кече Пызаково
## Сәгать поясы

Кече Пызаково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Пызаково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Олы Вильял

Олы Вильял (чирм. Кугу Вӱръял, рус. Большой Вильял) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Олы Вильял
## Сәгать поясы

Олы Вильял Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Вильял
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте

Хорезм Халык Совет Җөмһүрияте, Харәзем Халык Совет Республикасы (ХХСР) — Урта Азиядәге 1920—1924 елларда бәйсез дәүләт булып яшәп алган җөмһүрият.
Башкаласы — Хивә.

# Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте
## Тарих

Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте 1920 елда халык инкыйлабы һәм Хивә ханы хакимиятен бетерү нәтиҗәсендә барлыкка килә. 1920 елның 27 апрелендә 1нче Бөтенхарәзем Корылтае Харәзем Халык Социалистик Җөмһүриятен игълан итә.
ХХСР бәйсез дәүләт булып тора, РСФСР, Төркистан АССР, соңрак ССРБ составына керми. Совет җөмһүриятләре белән дуслык һәм хезмәттәшлек турында халыкара килешүләр аша бәйләнештә тора.
1921 елда 2нче Бөтенхарәзем Корылтае илнең исемен Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте итеп үзгәртә.
ХХСР составына Казакъ-Каракалпак өлкәсе, Ташауз өлкәсе, Яңа Үргән өлкәсе һәм Хивә районы керә. Соңрак әлеге өлкәләр вилаять дип атала башлый. ХХСР ҮБК карары белән әлеге өлкәләрдә иң югары хакимият органы булган өлкә инкыйлаб комитетлары төзелә. Өлкә инкыйлаб комитетларына хакимиятнең өяз органнары булган шуролар буйсына. Үз чиратында шуроларга аксакаллыклар буйсына. Аксакаллыклар 5-6 мәчет-мәхәлләне берләштерә. РСФСРда аксакаллыкка волость шурасы тәңгәл килә.
4нче Бөтенхарәзем Корылтае илнең исемен Харәзем Социалистик Совет Республикасы итеп үзгәртә, 1923 елның 23 октябрендә яңа Конституция кабул итә, илнең 3 мохтари өлкәдән: Үзбәк АӨ, Төрекмән АӨ, Кыргыз-Караклпак АӨ торуын раслый
1924 елның ноябрендә Урта Азияне милли яктан бүлгәләү карары буенча ХХСР юкка чыгарыла. Территориясенең зуррак өлеше Үзбәк ССР составына, калган өлешләре яңа оешкан Каракалпак автономияле өлкәсенә керә.

# Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте
## Бетерү

    Төп мәкалә: Урта Азиядә милли-территориаль бүленеш
1924 елның октябрь аенда Урта Азиядә һәр милли төркемгә үз автономиясен бүлеп бирү тормышка ашырыла. Нәтиҗәдә, Төркистан Автономияле Социалистик Совет Җөмһүрияте, Хорезм Халык Совет Җөмһүрияте һәм Бохара Халык Совет Җөмһүрияте булдырылган:
* Үзбәкстан Совет Социалистик Җөмһүрияте (хәзер — Үзбәкстан Республикасы)
* Үзбәк ССР составында Таҗик Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте (хәзер — Таҗикстан)
* Төрекмәнстан Совет Социалистик Җөмһүрияте (хәзер — Төрекмәнстан)
* РСФСР составында Кара-Кыргыз АӨ, хәзер — Кыргызстан)
* РСФСР составында Каракалпак автономияле өлкәсе (хәзер — Үзбәкстан составында Каракалпакстан)
# Шестаково (Мари Ил)

Шестаково (чирм. Шестаково, рус. Шестаково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Шестаково (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Шестаково (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Шестаково (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Олы Җәке

Олы Җәке (рус. Большие Яки) — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Халык саны — 590 тирәсендә. Почта индексы — 422525.

# Олы Җәке
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Олы Җәке
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Олы Җәке
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Олы Җәке
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Ринат Сафин
* Сөбхан әл-Мәрҗани
* Сөнгатулла Бикбулат
* Фатыйх Мөхәммәдьяров
# Ле-Лангон

Ле-Лангон (фр. Le Langon) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# Петриково (Медведево районы)

Петриково (чирм. Петриков, рус. Петриково) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Петриково (Медведево районы)
## Сәгать поясы

Петриково (Медведево районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Петриково (Медведево районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (71,4%), руслар (28,6%).
# Пиньейру-де-Кожа

Пиньейру-де-Кожа — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Табуа муниципалитетына карый.

# Пиньейру-де-Кожа
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ле Ламе (Венеция)

Ле Ламе — Италиянең Венеция төбәге Портогруаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Ламе (Венеция)
## Географиясе

Ле Ламе Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Ламе (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Луш (Лагуш)

Луш — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. Лагуш муниципалитетына карый.

# Луш (Лагуш)
## Географиясе

Мәйданы — 21,78 км².
# Perplexity AI

Perplexity AI — ясалма интеллект (ИИ) нигезендә эшләүче эзләү системасы һәм чат-бот, алар зур тел модельләрен (LLM), Интернет чыганакларын кулланып сорауларга җавап бирә һәм текст җавапларында сылтамалар китерә.

# Perplexity AI
## Тарихы

Perplexity 2022 елда традицион эзләү системаларына альтернатива булдыру һәм кулланучыларга иң катлаулы һәм авыр сорауларга да төгәл һәм эчтәлекле җаваплар табарга ярдәм итү максатыннан барлыкка килә.
Компаниягә тәҗрибәле белгечләр командасы нигез салган:
* Аравинд Сриновас (CEO) — OpenAI ясалма интеллект өлкәсендә элеккеге тикшеренүче һәм Google һәм DeepMind стажеры
* Денис Яратс (CTO) — Metaда AI тикшеренүчесе
* Джонни Хо (CSO) — Quora элеккеге инженеры
* Энди Конвински — Databricks нигезләүчеләренең берсе.

# Perplexity AI
## Төп мөмкинлекләре

Perplexity AI сервисы Pro эзләүгә һәм киңәйтелгән тел моделенә бушлай һәм түләүле керү тәкъдим итә. 2025 елның гыйнварына Claude 3.5, Grok-2, o1 һәм GPT-4o, шулай ук анализлар өчен үз файлларын йөкләү һәм Playground һәм DALL-E модельләрен рәсемнәр генерацияләү өчен куллану мөмкинлеге бар.
Perplexity AI Perplexities Assistantны 2025 елның 23 гыйнварында Android базасындагы җайланмалар өчен чыгара. Бу ярдәмче төрле бурычларны үти ала, шул исәптән таксины заказлый, музыка эзли һәм искәрмәләр урнаштыра, үз алгоритмнарын куллана, шулай ук Spotify, YouTube һәм Uber кебек өченче кушымталар белән интеграцияли.

# Perplexity AI
## Эшмәкәрлек

2024 елның апреленә Perplexity 165 млн доллар финанслау җәлеп итә, бу компанияне 1 миллиард доллардан артык бәяли.
2025 елның 18 гыйнварында, АКШның Кытайның TikTok кушымтасына тыюы гамәлгә кергән көннән бер көн алдан, Perplexity TikTok белән (Америка филиалы) берләшү турында тәкъдим җибәргән.

# Perplexity AI
## Эшмәкәрлек
### Билгеле инвесторлар

* Джефф Безос (Jeff Bezos)
* Nvidia
* Databricks
* Bessemer Venture Partners
* Сьюзан Воджицки (Susan Wojcicki)
* Джефф Дин (Jeff Dean)
* Ян Лекун (Yann LeCun)
* Нэт Фридман
* Андрей Карпати (Andrej Karpathy)
* Гарри Тан
# Зур Янгелде

Зур Янгелде (чуаш. Толиккасси, рус. Большое Янгильдино) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Зур Янгелде
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Зур Янгелде
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 165 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Лореду (Паредеш)

һәм
Лореду — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Паредиш муниципалитетына карый.

# Лореду (Паредеш)
## Географиясе

Мәйданы — 2,88 км².
# Порту-Мартинш

Порту-Мартинш — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Вила-да-Прая-да-Витория муниципалитетына карый.

# Порту-Мартинш
## Географиясе

Мәйданы — 3,43 км².
# Ле-Кро

Ле-Кро (фр. Le Cros) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Ян Франс ван Дувен

Ян Франс ван Дувен (нид. Jan Frans van Douven. 1656 елда Рурмондта туган — 1727 елда Дюссельдорфта үлгән) — Лейден мәктәбе һолланд рәссам-портретисты.

# Ян Франс ван Дувен
## Тормышы һәм иҗаты

Аның әтисе Рурмондта каһин-каноник булган. Берникадәр вакытны ул Римда уздырган, анда сәнгатьне кыйммәт итеп күрергә өйрәнгән. Унбер яшьлек Янны латыньга һәм сәнгатьнең кайбер ысулларына өйрәткән. Әтисенең иртә үлеменнән соң (аның әтисе әле яшь булып, 33 яшендә үлгән) әнисе Янны 2 елга Льежга җибәрә, анда ул рәсемне рәссам Габриель Ламертиннан, ә соңрак үзенең Рим сәяхәтеннән кайткан кузены Кристофер Путлинктан өйрәнә (бу ике остазы да живописьне Римда өйрәнгәннәр). Аның эшләренә Рурмондта Испаниянең Карл II-се өчен финанс министры Дон Ян Деллано Веласко игътибар иткән. Ул Рим живописецлары эшләренең күчермәләрен ясап аңа өч ел эшләгән. 1682 елда Ян Франс ван Дувен Дюссельдорфка килә, анда Пфальц курфюрсты Иоганн-Вильгельмның сарай яны рәссамы була. Монда ул шул исәптән курфюрстның үзенең һәм аның икенче хатынының Анна Мария Луиза де Медичиның (Дюссельдорфта сарай яны тормышыннан күренешләр) портретлар сериясен ясый. Ван Дувеш шулай ук Дюссельдорф сараенда картина галереясен барлыкка китерүдә әһәмиятле роль уйнады. Я. Ф. Ван Дувен хөкемдары Иоганн-Вильгельмның аның Венага сәяхәтендә юлдашы булган, анда император һәм аның хатынының портретларын һәм шулай ук мәшһүр музыкант Арканджело Корелли кебек башка мәшһүр кешеләрнең кенәзләрнең һәм аксөякләрнең портретларын ясаган.
# Коры Әүрәл

Коры Әүрәл (рус. Сухие Аврали) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан сала.

# Коры Әүрәл
## Сәгать поясы

Коры Әүрәл Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Коры Әүрәл
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77,8%), әзериләр (12,3%), татарлар (6,1%).
# Пактеково

Пактеково (чирм. Пактек, рус. Пактеково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Пактеково
## Сәгать поясы

Пактеково Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пактеково
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Ле Фале (Фиренца)

Ле Фале — Италиянең Тоскана төбәге Понтассьеве өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Фале (Фиренца)
## Географиясе

Ле Фале Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Фале (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Альбина Гайзуллина

Альбина Шамил кызы Гайзуллина — татар артисткасы, Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры актеры, Татарстан Театр Әһелләре Берлеге әгъзасы. Татарстанның атказанган артисты (2021).

# Альбина Гайзуллина
## Тәрҗемәи хәле

1983 елның 1 декабрендә Украинада, Ворошиловград өлкәсенең Лисичанск шәһәрендә туа. 1990 елда аның гаиләсе Татарстанның Биектау районы Дөбъяз авылына күчеп килә. Урта мәктәптә укыганда җыр белән мавыгып китә. Казанның Химиклар мәдәният сараенда уздырылган «Сандугач керде күңелгә» фестивалендә дә катнаша, авылларда концертлар куеп йөри. 9 нчы сыйныфны тәмамлагач, Казан театр училищесына укырга керә, 2003 елда тәмамлый. 2003 елның 5 августыннан ул — Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисткасы.

# Альбина Гайзуллина
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2021 ― Татарстанның атказанган артисты
* 2024 ― Кариев театрының Гадел Кутуй әсәренә нигезләнеп куелган «Рөстәм маҗаралары» спектакле (режиссеры Тимур Кулов, спектакльдә 2 актер уйнаган: Альбина Гайзуллина, Булат Гатауллин) «Алтын битлек» фестивале жюриеның «Ил язмышына катнашлык һәм милли герой эзләү өчен» махсус премиясенә лаек булган

# Альбина Гайзуллина
## Шәхси тормышы

Артист Рөстәм Гайзуллинда кияүдә, ике малай үстерәләр.
# Лаһана (Һайраболу)

Лаһана (төр. Lahana) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).