yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD179950

HD179950 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан A8 (UV type for hot comp.) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 4,86 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD185256

HD185256 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан ApSr(EuCr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,96 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# IC 3070

IC 3070 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3070
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3070 буларак та сурәтләнә.
# Системалы кызыл төче

Системалы кызыл төче авыруы (СКТ), яки тире туберкулёзы, системалы кызыл бүре авыруы (Либман-Сакс чире) (лат. lupus erythematodes, ингл. systemic lupus erythematosus) — таралган васкулит һәм тукымалар зарарлануына китерүче күпсанлы аутотәнчекләр һәм әйләнештәге иммун комплекслар белән сыйфатланган әгъзаларга бәйсез тоташтыргыч тукыманың аутоиммун чире. Күбесенчә яшь хатын-кызлар чирли.
Системалы кызыл төче тоташтыргыч тукыма һәм аның чыгармаларының системалы иммун-комплекслы зарарлануы һәм микроциркулятор агымы тамырларының зарарлану белән сыйфатланган тоташтыргыч тукыманың таралган чире.
1. Гомернең 3-5 дистәсендә әгъзаларның үзенчәлекле зарарланусыз гомуми хәлсезлек белән билгеләнә.
Чир шулай ук тәңгәл артралгия белән башлана ала.
2. Билгеләре
* Тире һәм лайла ягыннан: биттә «күбәләк» кебек тимгелләр (рәс. 24.3a), тәлинкәсыман тимгел, васкулит, телеангиэктазияләр, яктыга сизгерлек, пеләшләнү, авыз куышлыгы лайласында җәрәхәтләнү һәм Рейно чире (рәс. 24.3б).
* Артрит, миозит, тендовагинит.
* Гломерулонефрит.
* Перикардит, эндокардит, миокардит, артериаль һәм веноз томаланулар.
* Плеврит, ателектаз, «җыерылган» үпкә.
* Анемия, тромбоцитопения, лимфопения, лейкопения.
* Спленомегалия һәм лимфаденопатия.
* Полинейропатия, баш мие нервлары парезы, арка мие зарарлануы, эпилепсия, инсультлар, психозлар.
1. Ачыклау сынаулары
* ЭУТ югары, С-РА гадәттә нормада.
* Төрле аутоантитәнчекләр, шулардан төче антикоагулянты, антифосфолипидлы һәм антинуклеар антитәнчекләр табыла ала.
2. Дәвалауга малярияга каршы препаратлар, СЯКЧ, кортикостероидлар һәм цитостатиклар куллану керә.
3. Офтальмологик күренешләре. Мадароз, коры кератоконъюнктивит, склерит, периферик җәрәхәтле кератит, челтәркатлау тамырлары васкулиты һәм оптик нейропатия.

# Системалы кызыл төче
## Билгеләре

* нигезсез температура күтәрелеше
* көчсезлек
* баш авырту
* мускуллар авырту
* тиз аручанлык
* тире үзгәреше
* буыннар һәм кече буыннар чирләү

# Системалы кызыл төче
## Дәвалану

* Глюкокортикостероиды (преднизолон)
* Цитостатик иммунодепрессантлар (азатиоприн, циклофосфан)
* Блокаторлар ФНО-α (Инфликсимаб, Адалимумаб, Этанерцепт)
* Экстракорпораль детоксикациясе (плазмаферез, гемосорбция, криоплазмосорбция)
* Пульс-терапия

# Системалы кызыл төче
## Популяр мәдәниятта күренү

* Доктор Хаус телесериалында бу диагноз еш яңгырый.
# Салтепе (Чермик)

Салтепе (төр. Saltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Миш-Вань-Шор

Миш-Вань-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Серчейю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Миш-Вань-Шор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000073829
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007382
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Алдея-да-Понте

Алдея-да-Понте — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Сабугал муниципалитетына карый.

# Алдея-да-Понте
## Географиясе

Мәйданы — 33,85 км².
# Bella Äxmädullina

Bella Äxät qızı Äxmädullina (Белла Әхәт кызы Әхмәдуллина) – tanılğan sovet şağiräse, XX yözneñ ikençe yartışında iñ zur yazuçılarnıñ berse. Rusiä yazuçılar berdämlege, Rus PEN-üzäge, A.Puşkin is. Sınlı Sänğät muzeye dusları berlege äğzası. Amerika sänğät häm ädäbiät akademiäse layıqlı äğzası.

# Bella Äxmädullina
## Tormış yulı

Bella Äxmädullina 1937 yılnıñ 10 aprelendä Mäskäwdä dönyağa kilä. Atası milläte buyınça tatar, anası – İtaliä çığışınnan bulğan. Mäktäp yıllarında uq şiğer yazu belän qızıqsına başlıy. 1960nçe yılda Ädäbiät institutın tämamlıy.
1964 yılda “Живет такой парень” (Şundıy yeget yäşi) filmında jurnalist rolendä uynıy.
Berençe şiğer cıyıntığı – “Qıllar” (Струны) 1962 yılda dönya kürä. Annan soñ “Yalqınsınu” (Озноб, 1968), “Muzıka däresläre” (Уроки музыки, 1970), “Şiğerlär” (Стихи, 1975), “Qarlı buran” (Метель, 1977), “Şäm” (Свеча, 1977), “Ser” (Тайна, 1983), “Baqça” (Сад, 1989). Soñğısı öçen avtorğa Sovet Berdämlege däwlät premiäse birelä.
Bella Äxmädullina icatında Görci teması zur urın alıp tora. Äxmädullina bertörkem görci şağirläreneñ äsärlären tärcemä itä.
Bella Äxmädullina qäläme astınnan berniçä zamandaşı - tanılğan şağirlärgä bağışlanğan istäleklär, A.Puşkin, M. Lermontov turında esselar çığa.

# Bella Äxmädullina
## Büläklär

* Sovet Berdämlege däwlät premiäse laureatı(1989)
* “Znamya”fondı laureatı (1993)
* “Nosside” laureatı (İtaliä, 1994)
* Triumf premiäse laureatı (1994)
* A.Tepfer fondınıñ Puşkin premiäse laureatı (1994)
* Rusiä Federatsiäse Prezidentı premiäse laureatı (2004)
* Xalıqlar duslıǧı ordenı (1984)
* III däräcä Watan aldındağı xezmätlär öçen orden laureatı (1997)
* II däräcä Watan aldındağı xezmätlär öçen orden laureatı (2007)
# Гымыр (Загатала)

Гымыр (әзери. Qımır) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Умманц

Умманц — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Умманц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 43,09 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Милфорд (Коннектикут)

Милфорд — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан шәһәр.

# Милфорд (Коннектикут)
## Тарихы

Милфорд шәһәре 1639 елда нигезләнгән.

# Милфорд (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 65,085267 км², 65,085253 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.
# Наил Әхмәтов

Наил Әхмәтов (1926 – 2006) - химия фәннәре докторы. Россия Федерациясенең һәм ТАССРның атказанган фән эшлеклесе.

# Наил Әхмәтов
## Эшчәнлек өлкәсе

Н.С. Әхмәтов җитәкчелегендә химия һәм координацион кушылмаларның электр химиясе өлкәсендә тикшеренүләр үткәрелә. Фәнни тикшеренүләр һәм фәнни-методик эшләр нәтиҗәләре дүрт йөз фәнни һәм уку язмаларында чагылыш таба, шул исәптән утыз өч китапта. Н.С. Әхмәтовның Югары уку йортлары өчен «Гомуми һәм органик булмаган химия» дәреслеге буенча бер генә буын студентлар укымый. Галим катнашында республикадан читтән торып химия мәктәбе һәм «Орбиталь» мәктәбе оештырыла, химия олимпиадалары үткәрелә, Казан иҗтимагый университетының химия факультеты программасы эшләнә. Педагогика өлкәсендә галим программасы югары һәм урта мәктәптә химия укытуны камилләштерү, фәнни-педагогик кадрларның квалификациясен күтәрү проблемаларын үз эченә ала
# Гашовице (Силезия воеводалыгы)

һәм
Гашовице — Польшаның Силезия воеводалыгы Гашовице гминасында урнашкан авыл.

# Гашовице (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казеле (Падова)

Казеле — Италиянең Венеция төбәге Сельваццано-Дентро өязендә урнашкан торак пункт.

# Казеле (Падова)
## Географиясе

Казеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казеле (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Бартелеми

Сен-Бартелеми, рәсми рәвештә Сен-Бартелеминың коллектив территориясе Франциянең диңгезарты территориясе булып тора. Ул Кариб Утраулары төбәгендә урнашкан. Еш ул француз телендә St-Barth һәм инглиз телендә St. Barths яки St. Barts дип кыскартыла. Утрау Голландиянең Синт Маартеннан якынча 35 км да һәм Голландия Саба, Синт Эстатиус һәм Сен-Киттс һәм Невис бәйсез иленнән төньяк көнчыгышта урнашкан. Халык саны 9625 кеше.
# Сан Козтантино (Месина)

Сан Козтантино — Италиянең Сицилия төбәге Сант'Анджело-ди-Броло өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Козтантино (Месина)
## Географиясе

Сан Козтантино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Козтантино (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1028 ел

2 меңьеллык :
IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр :
Хронологик таблица :
1028 (бер мең егерме сигезенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1028 елы, II меңьеллыкның 28 елы, XI гасырның 28 елы, XI гасырның 3 унъеллыгының 8 елы, 1020 елларның 9 елы. 1028 елдан бирле 996 ел үтте.

# 1028 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1028 елда туганнар

# 1028 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1028 елда вафатлар
# Скаполи

Скаполи — Италиянең Молизе төбәгендә урнашкан коммуна. Изерния провинциясе составына керә.

# Скаполи
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 611 метр биеклектә урнашкан. Колли-а-Вольтурно, Роккетта-а-Вольтурно һәм Филиньяно коммуналары белән чиктәш.
# Баррачина

Баррачина (исп. Barrachina) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Баррачина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 24,856913 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1047 метр биеклектә урнашкан.
# Ашагышапҗы (Байрамич)

Ашагышапҗы (төр. Aşağışapcı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Байрамич илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лиман (Коньяалты)

Лиман (төр. Liman) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коньяалты илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Майер Т. (ай кратеры)

Майер Т. (лат. T. Mayer) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 33,15 км булган кратер.

# Майер Т. (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Тобиас Майер (1723—1762) хөрмәтенә бирелә.

# Майер Т. (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# NGC 6137

NGC 6137 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6137
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Аксеңгер (Карасай районы)

Аксеңгер (каз. Ақсеңгір) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Аксеңгер (Карасай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (19746) 2000 AE200

(19746) 2000 AE200 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19746) 2000 AE200
## Тарихы

2000 елның 9 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AE200» саналган.
# Михайловка (Стәрлетамак районы)

Михайловка — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 6 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453153, ГАТОБК коды — 80249844004.

# Михайловка (Стәрлетамак районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:

# Михайловка (Стәрлетамак районы)
## Танылган шәхесләр

* Леонид Дема (1916-2004), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Шарансе

Шарансе (фр. Charencey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Венаре-Ле-Лом кантонына карый.

# Шарансе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4.84 км².
# Ка Пирето (Болонья)

Ка Пирето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Гриццана-Моранди өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Пирето (Болонья)
## Географиясе

Ка Пирето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Пирето (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Омар Хайям (ай кратеры)

Омар Хайям (лат. Omar Khayyam) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 69 км булган кратер.

# Омар Хайям (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Омар Хайям (1048—1131) хөрмәтенә бирелә.

# Омар Хайям (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Алагир

Алагир (рус. Алагир, осет. Алагир) — Россия Федерациясенең Төньяк Осетия Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 20 399 кеше (2014).

# Алагир
## Сәгать поясы

Алагир Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Алагир
## Тарих

Шәһәр статусын 1938 елдан башлап йөртә.

# Алагир
## Халык

Милләтләр (2010): осетиннар (91,8%), урыслар (5,5%).
# (5730) Ёносукэ

(5730) Ёносукэ (лат. Yonosuke) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5730) Ёносукэ
## Тарихы

1988 елның 13 октябрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TP1» саналган.
# Светица (Кострома кушылдыгы)

Светица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кострома елгасының уң ярына тамагыннан 289 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 35 км.

# Светица (Кострома кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр . Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300112110000011703
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001170
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вулька-Арэя

Вулька-Арэя (белар. Вулька-Арэя) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.

# Вулька-Арэя
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Цзу Чун-Чжи (ай кратеры)

Цзу Чун-Чжи (лат. Tsu Chung-Chi) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 28,53 км булган кратер.

# Цзу Чун-Чжи (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Цзу Чунчжи (430—501) хөрмәтенә бирелә.

# Цзу Чун-Чжи (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
# Ноакс (Удине)

Ноакс — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Корно-ди-Розаццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ноакс (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Fatix Ämirxan

Fatix Zarif ulı Ämirxan (tulı Möxämmätfatix Möxämmätzarif ulı Ämirxanov, кир. тат. Фатих Зариф улы Әмирхан, рус. Фатых Зарифович Амирханов; 1886—1926) — tatar ädäbiäteneñ klassigı. Fätxulla xazrät (1909), Xäyät (1911) novellarında, Yäşlär (1913), Tigezsezlär (1915) piesalarında, Urtalıqta (1912) romanında üz zamanınıñ sosial-psixologik qarşılıqların aça, XX yöz başı tatar xalqı tormışındağı ictimağıy-säyäsi mäs'älärne kütärä, kiläçäk zaman keşesendä bulırğa tieşle sıyfatlarnı gäwdäländeregä omtıla. Şäfiğulla ağay (1926 yılda yazılğan, 1991 dä näşer itelgän) satirik novellasında Bolşeviklarnıñ dogmatik fikerlärgä yabışıp yatularınnan açı kölä. Mäqälälärendä ädäbiattage häm sänğättäge xalıqçanlıqnı häm realizmnı yaqlap çığa.
Ğabdulla Tuqaynıñ dustı.
# (7267) Victormeen

(7267) Victormeen (лат. Victormeen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7267) Victormeen
## Тарихы

1943 елның 23 февралендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1943 DF» саналган.
# Мысы (Алапай шәһәр бүлгесе)

Мысы (рус. Мысы) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.

# Мысы (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Мысы (Алапай шәһәр бүлгесе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Түбән Ослан авыл җирлеге

Түбән Ослан авыл җирлеге (рус. Нижнеуслонское сельское поселение) — Россия Федерациясе Татарстан Республикасы Югары Ослан районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге булып Түбән Ослан авылы тора.

# Түбән Ослан авыл җирлеге
## Тарихы

Авыл җирлегенең статусы һәм чикләре «Югары Ослан муниципаль районы "муниципаль берәмлегенең һәм аның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында" 2005 елның 31 гыйнварындагы 19-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законы белән билгеләнгән.
16 гасырның беренче яртысында җирлек территориясе Казан ханлыгы составына кергән. 1552 елда Рус дәүләте составында. 1553 елдан башлап кушылган җирләр уездларга бүленә башлый: тау ягы Свияжск уездына керә. Шул килеш алар 18 гасырның 20 елларына кадәр торалар. Югары Ослан районының Казан ханлыгы чорыннан соң беренче унъеллыкларында салынган рус авылларының күбесе татар, чуваш, мордва җирлекләрендә барлыкка килүе мәгълүм. 1917 нче елгы вакыйгалардан соң Советлар власте урнаша. Бөек Октябрь революциясе нәтиҗәсендә пролетариат диктатурасы эпохасы башлана. Авылларда авыл советлары оеша. Советларның барлык берләшмәләре гомуми тигез туры сайлаулар аркылы яшерен тавыш бирү нигезендә барлыкка килә.
Түбән Ослан авыл җирлеге 1931 елда Свияжск кантонының административ-территориаль бүленеше нәтиҗәсендә оеша, моңа кадәр әлеге җирлек Казан губернасының Свияжск өязе составына кергән, ә 1920 елда – Татарстан Республикасының Свияжск кантоны составына керә.
# Ороноко (Миннесота)

Ороноко — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Ороноко (Миннесота)
## Тарихы

Ороноко шәһәре 1854 елда нигезләнгән.

# Ороноко (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7 280 000 квадрат метр, 7,295152 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 297 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Санта-Крус-де-Паньягуа

Санта-Крус-де-Паньягуа (исп. Santa Cruz de Paniagua) — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Санта-Крус-де-Паньягуа
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 476 метр биеклектә урнашкан.
# Талпа-Огрезиле

Талпа-Огрезиле — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. Талпа (коммуна) коммунасына карый.

# Талпа-Огрезиле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# HD129772

HD129772 — Циркуль йолдызлыгында урнашкан B7/9III(p) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,56 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пашакадын (Сивриһисар)

Пашакадын (төр. Paşakadın) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# TRAF2

TRAF2 (ингл. TNF receptor associated factor 2 һәм TNF receptor-associated factor 2) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Роуз-Лодж (Орегон)

Роуз-Лодж — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Роуз-Лодж (Орегон)
## Географиясе

Роуз-Лодж халык санын алу урыны мәйданы — 24,830328 км², 24,706208 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 55 ± 1 метр һәм 180 ± 1 Фут биеклектә урнашкан.
# Гөльяйла (Варто)

Гөльяйла (төр. Gölyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пьеве-д'Ольми

Пьеве-д'Ольми — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Кремона провинциясе составына керә.

# Пьеве-д'Ольми
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 36 метр биеклектә урнашкан. Маланьино, Соспиро, Polesine Zibello, Сан-Даниеле-По, Бонемерзе һәм Станьо-Ломбардо коммуналары белән чиктәш.