yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эль Росио (Сан Хосе Итурбиде)

Эль Росио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Эль Росио (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Эль Росио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Росио (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Росио (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Чилликоти (Иллинойс)

Чилликоти — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.

# Чилликоти (Иллинойс)
## Тарихы

Чилликоти шәһәре елда нигезләнгән.

# Чилликоти (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,02213 км², 14,026991 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 161 метр биеклектә урнашкан.
# FOXA1

FOXA1 (ингл. Forkhead box A1) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пьеро (Варезе)

Пьеро — Италиянең Ломбардия төбәге Курилья-кон-Монтевьяско өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьеро (Варезе)
## Географиясе

Пьеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Пьеро (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2110

NGC 2110 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2110
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ка Фраче (Павия)

Ка Фраче — Италиянең Ломбардия төбәге Монтезегале өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Фраче (Павия)
## Географиясе

Ка Фраче Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Ка Фраче (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мурэкк

Мурэкк — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Зюдостштайермарк округы составына керә.

# Мурэкк
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 237 метр биеклектә урнашкан. Занкт-Файт-ин-дер-Зюдстайермарк коммуналары белән чиктәш.
# Антанова (Мёрский районы)

Антанова (белар. Антанова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.

# Антанова (Мёрский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Таулар (Тукай районы)

Таулар — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423889.

# Таулар (Тукай районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Амандёкс-Онекс

Амандёкс-Онекс (фр. Amendeuix-Oneix) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Люиньи

Люиньи (фр. Luigny) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Мира Баса (Падова)

Мира Баса — Италиянең Венеция төбәге Корреццола өязендә урнашкан торак пункт.

# Мира Баса (Падова)
## Географиясе

Мира Баса Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мира Баса (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# П'етросу (Ясси)

П'етросу — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. Тетеруши (коммуна) коммунасына карый.

# П'етросу (Ясси)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Клави-Варби

Клави-Варби (фр. Clavy-Warby) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Синьи-л’Аббеи кантонына карый.

# Клави-Варби
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11.78 км².
# Баянбай (Алматы өлкәсе)

Баянбай (каз. Баянбай) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Баянбай (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мардасы (Хаценчыцки авыл советы)

Мардасы (белар. Мардасы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Мардасы (Хаценчыцки авыл советы)
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе Хаценчыцкі гминасы составында авыл.

# Мардасы (Хаценчыцки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Мардасы (Хаценчыцки авыл советы)
## Халык саны

* 1866 елда авылда 78 кеше, 8 хуҗалык исәпләнгән.
* 1921 елда авылда 182 кеше, 39 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 214 кеше, 45 хуҗалык исәпләнгән.
# (222) Люция

(222) Люция (лат. Lucia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (222) Люция
## Тарихы

1882 елның 9 февралендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
# Калкера-Фронтале (Бергамо)

Калкера-Фронтале — Италиянең Ломбардия төбәге Рота-д'Иманья өязендә урнашкан торак пункт.

# Калкера-Фронтале (Бергамо)
## Географиясе

Калкера-Фронтале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Калкера-Фронтале (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Югары Биккуҗа

Югары Биккуҗа — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453338, ОКАТО коды — 80238855002.

# Югары Биккуҗа
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 217 кешенең яшәве мәгълүм.
# Монпремблан

Монпремблан (фр. Monprimblanc) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Ожеран

Ожеран (фр. Augerans) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ожеран
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,05 км².
# Пратдип

Пратдип (кат. Pratdip) — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пратдип
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 36,3 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 245 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бэбкок (ай кратеры)

Бэбкок (лат. Babcock) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 95,28 км булган кратер.

# Бэбкок (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Хэролд Бэбкок (1882—1968) хөрмәтенә бирелә.

# Бэбкок (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Борго Сант'Андреа (Равена)

Борго Сант'Андреа — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фаенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Борго Сант'Андреа (Равена)
## Географиясе

Борго Сант'Андреа Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Борго Сант'Андреа (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (2027) Shen Guo

(2027) Shen Guo (лат. Guo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2027) Shen Guo
## Тарихы

1964 елның 9 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 VR1» саналган.
# Брынза (Кахул)

һәм
Брынза (рум. һәм молдав. Brînza ) — Молдова Республикасының Кахул районына караган авыл.
# Чамалан (Аккуш)

Чамалан (төр. Çamalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# 717 ел

1 меңьеллык :
VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр :
Хронологик таблица :
717 (җиде йөз унҗиденче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 717 елы, I меңьеллыкның 717 елы, VIII гасырның 17 елы, VIII гасырның 2 унъеллыгының 7 елы, 710 елларның 8 елы. 717 елдан бирле 1307 ел үтте.

# 717 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:717 елда туганнар

# 717 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:717 елда вафатлар
# Лелешть (коммуна)

Лелешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.

# Лелешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 30,18 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Лелешть, Фретешть һәм Расовица авыллары урнашкан.
# Лопь-Ю (Вычегда кушылдыгы)

Лопь-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 131 км.

# Лопь-Ю (Вычегда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000014480
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001448
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Карайокуш (Болвадин)

Карайокуш (төр. Karayokuş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Болвадин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бриттани-Фармс-Те-Гайлендс (Пенсильвания)

Бриттани-Фармс-Те-Гайлендс — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бриттани-Фармс-Те-Гайлендс (Пенсильвания)
## Географиясе

Бриттани-Фармс-Те-Гайлендс халык санын алу урыны мәйданы — 3,100749 км², 3,100748 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 407 Фут биеклектә урнашкан.
# Казал Гори (Арецо)

Казал Гори — Италиянең Тоскана төбәге Laterina Pergine Valdarno өязендә урнашкан торак пункт.

# Казал Гори (Арецо)
## Географиясе

Казал Гори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казал Гори (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шкоцян

Шкоцян — Словениянең Шкоцян (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шкоцян
## Географиясе

Мәйданы — 2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 168 метр биеклектә урнашкан.
# Дуруйтоареа (Рышкани)

Дуруйтоареа (рум. һәм молдав. Duruitoarea ) — Молдова Республикасының Рышкани районына караган авыл.
# Олшина (Горни Плана)

Олшина (чех. Olšina) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Һорни-Плана районында урнашкан авыл.

# Олшина (Горни Плана)
## Географиясе

Мәйданы — 1,697 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Олшина (Горни Плана)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Олшина (Горни Плана)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Олшина (Горни Плана)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 148 |
| 1880 | 170 |
| 1890 | 180 |
| 1900 | 215 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 225 |
| 1921 | 203 |
| 1930 | 177 |
| 1950 | 69 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 70 |
| 1970 | 43 |
| 1980 | 17 |
| 1991 | 12 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 21 |
| 2011 | 24 |
| 2021 | 18 |
# Салур (Шаркикараагач)

Салур (төр. Salur) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Шаркикараагач илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Мер-ле-Бен

Мер-ле-Бен (фр. Mers-les-Bains) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# HD159870

HD159870 — Аждаһа йолдызлыгында урнашкан G7III-+Am: спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,86 ± 0,009 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Вилете (Павия)

Вилете — Италиянең Ломбардия төбәге Берегуардо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вилете (Павия)
## Географиясе

Вилете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вилете (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рочевичи

Рочевичи (серб. Роћевићи) — Сербиянең Рашка округы Кралево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Рочевичи
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 метр биеклектә урнашкан.

# Рочевичи
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Кече Малаговская

Кече Малаговская (рус. Малая Малаговская) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.

# Кече Малаговская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Кече Малаговская
## Сәгать поясы

Кече Малаговская Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Малаговская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (36%), арлар (64%).
# Сивритепе (Өмерли)

Сивритепе (төр. Sivritepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Өмерли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Грин-карта

Грин-карта (шулай ук Яшел карта, гринкард, ингл. green card, United States Permanent Resident Card рәсми исеме) - шәхес таныклыгы яки АКШ гражданы булмаган кешенең яшәү төре булуын раслаучы идентификация картасы һәм эшкә урнашу мөмкинлеге бирүче шәхес таныклыгы.
Яшел «грин-Карта» 1946 елдан 1964 елга кадәр булган һәм 2010 елның 11 маенда дизайн яңартылганнан соң бу төсле гаммага әйләнеп кайткан. Т Соңгы вакытта АКШта яшәү төрен алуга гаризалар саны елына 3 миллион кеше тәшкил итә, шул ук вакытта зур халык булган илләр, бигрәк тә Һиндстан, Кытай, Мексика һәм Филипин тарафыннан гаризалар санының кинәт артуы сәбәпле, 0,5—10 яшькә җиткән гаризаны канәгатьләндерү вакыты уртача алганда, 0,5-10 яшькә җиткән.
Төп канал алу төре теркәлгән:
* воссоединение гаилә
* бәяләмә никах белән АКШ гражданы
* эш буенча үтенечнамәсендә америка эш бирүче
* диверсификацион лотерея
* аша алу сәяси сыену урыны яки качак статусы
Соңгы вакытта яшәүгә рөхсәт алу өчен гаризалар саны АКШТА елына 5 миллион кешегә кадәр тәшкил итә, уртача алганда, гаризаны канәгатьләндерү срогы 0,5—10 ел, чөнки Зур халкы булган илләрдән, бигрәк тә Һиндстаннан, Кытай, Мексика һәм Филиппиннан килгән гаризалар саны кискен арту сәбәпле, 0,5-10 елга җитә. Квота илгә тиеш түгел 7 % гомуми саны иммигрантлар категориясе.
# Кирәй Мәргән

Кирәй Мәргән, әдәби певдонимы, чын исем-фамилиясе Әхнәф Нури улы Кирәев (баш. Кирәй Мәргән, 28 июнь 1912(1912-06-28), Кыйгазытамак, Бөре өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — 24 гыйнвар 1984(1984-01-24) (71 яшь), Уфа, РСФСР, СССР) — башкорт язучысы, фольклорчы, әдәбият белгече, филология фәннәре докторы (1963), профессор (1966). «Куныр буга» эпосы вариантын язып алучы.

# Кирәй Мәргән
## Биография

Әхнәф Нури улы Кирәев 1912 елның 11 июлендә Уфа губернасы Бөре өязе (хәзерге Башкортстан Республикасы Мишкә районы) Кыйгазытамак авылында туган. Язучының әтисе — билгеле шагыйрь-импровизатор, башкорт чәчәне Нурмөхәммәт Йомрани (Нурмөхәммәт Шаһиарслан улы Кирәев, 1882—1934) әнисе — язучының үзе әйтүе буенча, Шәехзадә Бабичның ике туган сеңлесе.
Башлангыч белемне әтисе укытучы булып эшләгән Аскын районы Төлгезбаш авылында алган. Урта мәктәпне тәмамлагач, Башкорт АССР Тәтешле районы Аксәет мәктәбендә укыта, аннары район газетасы белән хезмәттәшлек итә. 1932 елда комсомол юлламасы буенча Уфада моторлар эшләү заводында (хәзер УМПО) ташчы булып эш башлый, соңрак бригадир була.
1934 елда Кирәй Мәргән «Ленинец» (хәзер «Йәшлек») республика яшьләр газетасы редакциясенә эшкә чакырыла. Аннары «Октябрь» (хәзер «Агыйдел» журналы) редакциясендә әдәби хезмәткәр, ВЛКСМ-ның Башкортстан өлкә комитеты инструкторы булып эшли.
1949 елда К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институтын (хәзер — БДУ) тәмамлый.
Бөек Ватан сугышы чорында «Комсомольская правда» газетасы корреспонденты, ә 1942—1943 елларда 112-нче Башкорт кавалерия дивизиясе матбугатында хәбәрче.
1946—1964 елларда СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалы Уфа фәнни үзәгенең (хәзер — Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге) Тарих, тел һәм әдәбият институтында башта гыйльми хезмәткәр, соңрак — фольклор секторы мөдире.
1951—1954 елларда КПСС Үзәк Комитеты карамагындагы Җәмәгать фәннәре академиясендә белем ала һәм «Совет әдәбиятында милли форма белән эчтәлек бердәмлеге проблемасы» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
1965—1982 елларда Башкорт дәүләт университетының башкорт әдәбияты һәм фольклоры кафедрасы мөдире.
Кирәй Мәргән Уфада 1984 елның 24 гыйнварында вафат булган. Уфа мөселман зиратында җирләнгән.

# Кирәй Мәргән
## Иҗаты

Әсәрләре 1930 елдан матбугатта күренә башлый, ә 1932 елдан «Удар төзелеш», «Ленинец», «Кызыл Башкортстан» газеталарында басылган.
1938 елда «Бүләгем» дигән тәүге хикаяләр җыентыгын, шуннан «Кабаланучан кеше» (1940), «Эзләнү» (1939) исемле хикаяләрен, «Караидел» (1949) повестен бастырып чыгара.
Романнары: «Нарыштау итәгендә» (1951), «Бөркет канаты» (1981-1985).
Кирәй Мәргән шулай ук «Башкортлар» очерклар һәм хикәяләр җыентыгын (1943), «Сугыш фольклоры» китабын (1944), «Бер гаиләдә» (1942), «Шәһәр иртәсе» (1950) пьесаларын, XIX гасырда яшәгән күренекле шагыйрь-мәгърифәтче Мифтахетдин Акмулланың фаҗигале язмышын тасвирлаган «Өзелгән моң» драмасын (1966) һ. б. иҗат иткән. «Башкорт халык иҗаты», «Совет әдәбиятында Башкортстан» 5 томлыгы, «РСФСР халыклары фольклоры» һ. б. җыентыкларның редколлегия әгъзасы булган.
# Карадере (Алмус)

Карадере (төр. Karadere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Алмус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Хаҗыюсуф (Кызылтепе)

Хаҗыюсуф (төр. Hacıyusuf) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сент-Аджютори

Сент-Аджютори (фр. Saint-Adjutory) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Малыя Бабровники

Малыя Бабровники (белар. Малыя Баброўнікі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Малыя Бабровники
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Кунзас

Кунзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 749 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Кунзас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200007542
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200754
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (13198) Banpeiyu

(13198) Banpeiyu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13198) Banpeiyu
## Тарихы

1997 елның 27 февралендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 DT» саналган.
# Лунка (Келераш)

Лунка — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. Валя-Арговей (коммуна) коммунасына карый.

# Лунка (Келераш)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Месас де Пуебло Вьехо (Зиватанехо де Азуета)

Месас де Пуебло Вьехо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Месас де Пуебло Вьехо (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Месас де Пуебло Вьехо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Месас де Пуебло Вьехо (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Месас де Пуебло Вьехо (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Үзүмлү (Шавшат)

Үзүмлү (төр. Üzümlü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).