# 19 май

19 май — Милади тәкъвимендә бишенче айның унтугызынчы көне. Ел ахырына кадәр 226 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 19 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* Бөтендөнья гаилә табиблары оешмасы (d) — Бөтендөнья гаилә табибы көне (ингл. World Family Doctor Day)
* Бөтендөнья эчәк ялкынсынуы көне (ингл. World Inflammatory Bowel Disease Day)

# 19 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Вьетнам — Президент Хо Ши Мин туган көне (вьетн. Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh).
* Греция — Анатолия һәм Көнчыгыш Тракьяда грекларының геноциды хәтере көне (грек. «ημέρα μνήμης» Γενοκτονίας των Ελλήνων του Μικρασιατικού Πόντου).
* Кыргызстан — Аналар көне (кырг. Энэ күнү).
* Төркия, Төньяк Кипр — Ататөрекне искә алу, спорт һәм яшьләр көне (төр. Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı, ингл. Commemoration of Atatürk, Youth and Sports Day).

# 19 май
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* АКШ — Гепатитка тикшерү көне (ингл. Hepatitis Testing Day) һәм Малькольм Икс көне (ингл. Malcolm X Day).
* Бразилия — Иҗтимагый адвокатлар көне (порт. Dia do Defensor Público) һәм Физиклар көне (порт. Dia do Físico).
* Мексика, Сальвадор — Маркетинг специалистлары көне (исп. Día del Mercadólogo).
* Польша — Яхшы гамәлләр көне (пол. Dzień Dobrych Uczynków).
* Россия Федерациясе / Татарстан Республикасы — Татарстан матбугаты көне (рус. День печати Татарстана)..
* Франция / Бретань — Бретон мәдәнияте көне (брет. Gouel Breizh, фр. Fête de la Bretagne)

# 19 май
## Вакыйгалар

* 1649 — Бөекбритания җөмһүрият буларак игълан ителә.
* 1712 — Петр I Россия империясенең башкаласын Мәскәүдән Петербургка күчерә.
* 1905 — татар телендәге беренче газета – «Нур» газетасы дөнья күргән. Аны Петербург шәһәрендә мәгърифәтче Гатаулла Баязитов чыгара.
* 1907 — Ырынбурда «Галимнәр илә залимнәр» әсәре белән «И. Б. Кудашев-Ашказарский җитәкчелегендәге беренче мөселман драма артистлары труппасы» (булачак «Сәйяр») үз эшен башлый.
* 1910 — Галлей кометасы янә Җир шары янында очып уза.
* 1919 — Төркиядә Мостафа Кәмал Ататөрк җитәкчелегендә инкыйлаб башлана.

# 19 май
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:19 май көнне туганнар
* 701 — Ли Бай,
* 1762 — Иоһанн Фихте, алман фәлсәфәчесе.
* 1877 — Авель Енукидзе, совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1881 — Мостафа Кемал Ататөрк, беренче Төркия президенты.
* 1883 — Нәҗип Думави, татар шагыйре, язучы.
* 1888 — Николай Шверник, совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
* 1899 — Николай Пестонов,
* 1911 — Николай Максимов,
* 1914 — Макс Перуц,
* 1914 — Мөнирә Булатова, күренекле татар опера җырчысы, мөгаллиммә, музыка һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 1915 — Илпек Микулай,
* 1916 — Николай Липатов,
* 1916 — Тәлгать Сәйфи,
* 1919 — Митя Рибичич,
* 1921 — Шамил Габдрәшитов, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең истребительләр эскадрильясы башлыгы урынбасары, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1924 — Алексей Исаев,
* 1930 — Генрих Вартанян,
* 1932 — Владилен Котельников,
* 1932 — Майя Булгакова, РСФСР халык артисты.
* 1933 — Вилен Аствацатрян,
* 1937 — Владимир Барабанов,
* 1940 — Хәлимә Искәндәрова, Камал театры артисты.
* 1946 — Микеле Плачидо,
* 1949 — Әшрәф Гани,
* 1952 — Равил Кәримов, Башкортстанның янгыннан саклану дәүләт оешмасы җитәкчесе.
* 1953 — Шаварш Карапетян,
* 1961 — Фирдәвес Кәбирев,
* 1964 — Гитанас Науседа,
* 1964 — Николай Кирюшин,
* 1971 — Ринат Билалов,
* 1977 — Наталия Орейро,
* 1978 — Павел Чиков,
* 1979 — Денис Архипов,
* 1979 — Диего Форлан, уругвайлы футболчы.
* 1983 — Илдар Маняпов, балет биючесе, С. Юлаев бүләге иясе.
* 1988 — Евгений Баляйкин,
* 1993 — Камилә Шакирова, Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры артисты.
* 1993 — Эмил Бергстрөм,

# 19 май
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:19 май көнне вафатлар
* 1125 — Владимир Мономах, Бөек Киев кенәзе.
* 1903 — Николай Богданович,
* 1947 — Пётр Перцов,
* 1958 — Полина Менделееф,
* 1965 — Мария Домбровская,
* 1971 — Прохор Щербаков,
* 1972 — Михаил Колчанов,
* 1973 — Иосиф Кисселһоф,
* 1973 — Фёдор Иванов,
* 1975 — Илларион Афанасьев,
* 1982 — Николай Драцкий,
* 1984 — Тимофей Григорьев,
* 1986 — Әнвәр Ахунҗанов, тел белгече, филология фәннәре докторы.
* 1995 — Зәки Сәгыйтов,
* 1996 — Фатих Хөсни, татар язучысы, драматург.
* 1998 — Фаяз Фәрәҗов,
* 2002 — Отар Лордкипанидзе,
* 2004 — Геннадий Боровиков,
* 2009 — Александр Панченко,
* 2009 — Гурам Харатишвили,
* 2009 — Роберт Фөрчготт,
* 2013 — Галимулла Әсхәдуллин,
* 2019 — Роберт Баязитов,
* 2024 — Ибраһим Рәиси,
* 2024 — Галия Солтанова,