yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Франсуа-Андре Венсан

Франсуа-Андре Венса́н (француз телендә: François-André Vincent; 1746 елның 30 декабре, Париж — 1816 елның 4 августы , шунда ук) — француз живописецы, Франциядә төпләнгән Швейцария рәссамы Франсуа-Эли Венсанның (1708—1790) улы.

# Франсуа-Андре Венсан
## Тормышы һәм иҗаты

Аның беренче рәсем остазы әтисе булган, аннан соң ул Жозеф-Мари Вьеннан өйрәнгән. Өйрәнүен тәмамлаганнан соң, 1768 елда Рим премиясен отып Италиягә киткән. Франциягә кайтканнан соң яшь рәссам осталыгын 1771—1775 елларда Француз академиясендә камилләштергән. 1790 елда король Людовик XVI-ның сарай яны рәссамы булган. Ике елдан соң ул —Король живопись һәм сынчылык академиясенең профессоры. 1795 елда Венсан француз Нәфис сәнгатьләр академиясенең нигезләүчедәшләрнең берсе булган.
1792—1796 елларда Венсан үзенең күптәнге иптәш хатын-кызы рәссам Аделаида Лабиль-Жиар белән аларның Париж янында уртак йортында, Сена һәм Марна департаментында торган. 1793 елның маенда Аделаида, күп ел бюрократик киртәләрдән соң ахыр чиктә элеккеге ире финанс чиновнигы Николя Жиар белән аерылышкан һәм 1799 елның июнендә Венсанга кияүгә чыккан. Олы яшендә рәссам еш авырган булган, шуңа күрә көчкә рәсем ясый алган. Аның өйрәнчекләре булган, алар арасында, мөгаен, Пьер-Ноласк Бержере, Шарль Тевенен, Шарль Поль Ландо, Изабель Пенсон һәм Франсуа Жозеф Гейм исемнәрен китерергә кирәктер.
# Otınşı Älcanov

Otınşı Älcanov (qaz. Отыншы Әлжанов; 1873 yılnıñ 12 avgustı, Räsäy imperiäse, Simäy ölkäse, Zaysan öyäze, Narın wulısı — 1918 yıl, Simäy ölkäse, Zaysan öyäze, Maqanşı) — qazaq cämäğät eşleklese, Alaş partiäse äğzası, mäğrifätçe, folklorçı.

# Otınşı Älcanov
## Biografiäse

Urta yözneñ Nayman qäbiläseneñ Qarakerey ıruğınnan.
Älcanov urıs-qazaq uquxanäsen (1887), Omsk gimnaziäsen (1890), Omsk uqıtuçılar seminariäsen (1894) tämamlağan.
General-gubernator şurasınıñ eş başqaruçısı (1894—1895), Akmolinsk ölkä xökeme tärcemäçese (1895—1907), Kükpekte şähäreneñ urıs-qazaq uquxanäse mödire (1907—1909).
1907 yılda Çit xalıqlar mäğärife häm mäktäpläre turındağı nigezlämäne qaraw buyınça komissiä utırışında qazaq xalqınıñ mäğärif problemaları turında doklad belän çığış yasağan (Peterburg şähäre). Patşanıñ uqu-belem birü sistemasınıñ missionerlıq yunäleşe näticälären faş itkän. Älcanov qazaq dalasın koloniägä äyländergän küçenüçelärneñ başbaştaqlığına qarşı çıqqan. Monıñ öçen Älcanov 1909 yılda 5 yılğa Cidesu ölkäseneñ Lepsi öyäzenä sörgengä cibärelgän.
1917 yılnıñ Fevral inqıylabınnan soñ Älcanov Cidesu rayonında «Alaş» xäräkäte citäkçeläreneñ berse bulğan. İkençe Bötenqazaq qorıltayında Alaş-urda xökümäte äğzası itep saylana (Irımbur şähäre, 1917 yılnıñ 5—13 dekäbre).
1918 yılda, Cidesuda bolşeviklarğa qarşı bäreleşlärdä Alaş militsiäse oträdı belän komandalıq itkändä häläq bulğan.

# Otınşı Älcanov
## Äsärläre

* Қарынбайдың хикаяты. «Дала уәлаяты», 1894, № 17;
* Печальное положение современной киргизской женщины, КСГ, 1895, № 33 — 35;
* Беседы о воспитании киргизских детей, КСГ, 1898, № 13;
* Причины обеднения киргизов, КСГ, 1898, № 19 — 23.
# Новая Слобода

Новая Слобода (таулы чирм. Ӓвӓсир, рус. Новая Слобода) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Новая Слобода
## Сәгать поясы

Новая Слобода Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Новая Слобода
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,3%), урыслар (5,1%), украиннар (2,6%).
# Ласерай (Белуно)

Ласерай — Италиянең Венеция төбәге Санта-Джустина өязендә урнашкан торак пункт.

# Ласерай (Белуно)
## Географиясе

Ласерай Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ласерай (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Актау

Актау (каз. Aqtaý, Ақтау, рус. Актау) — Казакъстанның Маңгыстау өлкәсендә урнашкан шәһәр. 1964-1991 елларда Тарас Шевченко хөрмәтенә исеме ― Шевченко шәһәре.

# Актау
## Тарих

Шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
# Ле-Грольж

Ле-Грольж (фр. Les Graulges) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Рашат Низамиев

Рашат Низамиев, Рашат Мияссәр улы Низамиев (Рашат Низами, 1950 елның 1 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Саба районы, Олы Мишә ― 2023 елның 1 сентябре, РФ, ТР, Казан) — татар язучысы, шагыйрь, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстан Язучылар берлегенең Һади Такташ исемендәге бүләк иясе, Шәйхи Маннур премиясе лауреаты (1992). 16 китап авторы, милли романнар иҗат иткән язучы.

# Рашат Низамиев
## Тәрҗемәи хәле

Ул 1950 елның 1 мартында Татарстан Республикасының Саба районы Олы Мишә авылында (хәзер Теләче районына керә; Олы Яңавыл исеме белән дә билгеле) колхозчы гаиләсендә туа. Әтисе сугыштан бер кулын югалтып кайткан, амбар мөдире, әнисе хат ташучы булып эшләгән. Башлангыч мәктәптә Олы Мишә авылында укыганнан соң Олы Саурышта сигезьеллык мәктәптә укуын дәвам итә. 1967 елда Иске Икшермә урта мәктәбен тәмамлый. 1972 елда ул Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә югары белем ала һәм шуннан соң Биектау районы Олы Битаман авылы мәктәбендә укытучы булып эшли.
Төрле вакытта «Татарстан яшьләре» гәзитендә (1976-1981 елларда), «Ялкын» (1981-1983 елларда), «Казан утлары» журналларында эшли.
1979 елда Татарстан китап нәшриятының татар телендә «Атаклы кешеләр тормышыннан» китаплары сериясен башлап җибәрүдә катнаша.
1997—2006 елларда ул «Идел» яшьләр журналының баш редакторы була.
70 яшенә «Уч төбендә яшен» дигән шигырьләр җыентыгы әзерли.
* Рашат Низами — әдәбияттагы барлык жанрларны да «иярләгән» кешеТәлгать Галиуллин, тәнкыйтьче, әдәбият галиме, Тукай премиясе лауреаты
2023 елның 1 сентябрендә вафат булган. 2 сентябрьдә хатынының туган ягы ― Әтнә районы Бәрәзә авылында җирләнә .

# Рашат Низамиев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1992 — Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе — мәшһүр татар композиторы, беренче татар балеты «Шүрәле»нең авторы Фәрит Яруллин турындагы «Ут һәм җыр» дип исемләнгән роман-хроника өчен.
* Татарстан Язучылар берлегенең Һади Такташ исемендәге бүләге
* 1992 — Шәйхи Маннур премиясе

# Рашат Низамиев
## Гаиләсе

Хатыны Нәсирә. Улы Айдар, кызы Айсылу; оныклары.
# Нарын өлкәсе

Нарын өлкәсе (кырг. Нарын облусу, рус. Нарынская область) — Кыргызстан составына керүче өлкә.
Административ үзәк — Нарын шәһәре.

# Нарын өлкәсе
## Халык

Милли состав (2009): кыргызлар - 99,2%.

# Нарын өлкәсе
## Административ бүленеш

Нарын өлкәсе составына 5 район керә.

# Нарын өлкәсе
## Шәхесләр

* Киңәш Җусупов (1937), Кыргызстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), халык язучысы (1999), Дәүләт премиясе лауреаты (2004).
# Лореду (Виейра-ду-Минью)

һәм
Лореду — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Виейра-ду-Минью муниципалитетына карый.

# Лореду (Виейра-ду-Минью)
## Географиясе

Мәйданы — 7,45 км².
# Оба Сырма

Оба Сырма (чуаш. Упа Ҫырми, рус. Оба-Сирма) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Оба Сырма
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Оба Сырма
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 53 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Тузи-Морат

Тузи-Морат (чуаш. Туҫи Мӑрат, рус. Тузи-Мурат) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Тузи-Морат
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тузи-Морат
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 139 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Мальяда-Сорда

Мальяда-Сорда — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Алмейда муниципалитетына карый.

# Мальяда-Сорда
## Географиясе

Мәйданы — 45,77 км².
# Синь-Алдыши

Синь-Алдыши (чуаш. Ҫӗнӗ Кипек, рус. Синь-Алдыши) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Синь-Алдыши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Синь-Алдыши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 158 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Полянки (Чуашстан)

Полянки (чуаш. Полянки, рус. Полянки ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429075. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253870002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000008700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Полянки (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 301 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (13,10%), руслар (87,22%).
# Пинеры

Пинеры (чуаш. Пинер , рус. Пинеры ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан разъезд.
Почта индексы — 429110. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900003300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Пинеры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 80 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (79,46%), руслар (11,58%), татарлар (8,61%).
# Лашмит (Көнбатыш Виргиния)

Лашмит — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лашмит (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Лашмит халык санын алу урыны мәйданы — 0,75 квадрат миль, 1,942861 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# 1855 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1855 (бер мең сигез йөз илле бишенче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1855 елы, II меңьеллыкның 855 елы, XIX гасырның 55 елы, XIX гасырның 6 унъеллыгының 5 елы, 1850 елларның 6 елы. 1855 елдан бирле 169 ел үтте.

# 1855 ел
## Вакыйгалар

* 1 июнь — Пләтән бистәсендә «Бертуган Крестовниковларның Казандагы шәм һәм сабын кайнату заводы» төзелә башлый (хәзерге вакытта — Нәфис-косметикс).
* 25 декабрь – Канаданың Кингстон шәһәрендә беренче хоккей уены уза.

# 1855 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1855 елда туганнар
* 16 ноябрь — Имаметдин Сәйфуллин, педагог, «Яңа әлифба» авторы.
* 6 декабрь — Әбүбәкер Диваев, тюрколог, этнограф һәм фольклорчы галим.

# 1855 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1855 елда вафатлар
* 2 март — Николай I, Россия императоры.
* 29 июнь — Дельфина Жирарден, француз язучысы.
# Горностаевка (Самар өлкәсе)

Горностаевка (рус. Горностаевка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.

# Горностаевка (Самар өлкәсе)
## Сәгать поясы

Горностаевка (Самар өлкәсе) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Горностаевка (Самар өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96,2%), әрмәннәр (3,8%).
# Олы Карлыган

Олы Карлыган (чирм. Кугу Карлыган, рус. Большой Карлыган) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Олы Карлыган
## Сәгать поясы

Олы Карлыган Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Карлыган
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (52,5%), чирмешләр (20,8%), руслар (16,8%), татарлар (9,9%)..

# Олы Карлыган
## Шәхесләр

* Кузьма Андреев (1857―1940), удмурт мәгърифәтчесе, укытучы, тәрҗемәче, православие дине миссионеры.
# Зөфәр Зәйнуллин

Зөфәр Зәйнуллин, Зөфәр Зәки улы Зәйнуллин (Латвиядә: Zufar Zainullins, 1958 елның 6 сентябре, СССР, Латвия ССР, Рига) ― җәмәгать эшлеклесе, эшмәкәр, һөнәри хәрби (отставкадагы майор-ракетачы), техник фәннәр докторы, 2004-2016 елларда «Татарстан ― Балтия» Сәүдә йорты генераль директоры, Латвия татар-башкорт мәдәни җәмгыяте рәисе, Латвия мөселман җәмгыятьләре берлеге җитәкчесе (мөфти).

# Зөфәр Зәйнуллин
## Тәрҗемәи хәле

1958 елның 6 сентябрендә Ригада Совет Армиясе офицеры гаиләсендә туа. Әтисе Зәки Лотфулла улы Зәйнуллин (1933―2021) бу вакытта Рига Югары хәрби ракета инженерлары училищесында белемен арттыра. Ул Латвиянең бәйсезлеге өчен хәрәкәтне хуплый, Латвия халык фронты уздырган форумнарда, җыеннарда актив катнаша, аларның сәяси программаларын, аерым алганда, Латвиядә бердәнбер дәүләт теле латыш теле булырга тиеш, дигән таләпләрен яклап чыгышлар ясый. 1988 елда Латвия халык фронты канаты астында республикада яшәүче татарларның «Идел» исемендәге милли җәмгыятен оештыручыларның берсе була. 1991 елда «Идел» татар җәмгыяте базасында Латвия мөселман җәмгыяте оештырыла. 1988 елның декабрендә, көчле басым башлангач, үзе теләп отставкага чыга.
   ― Иҗтимагый эшчәнлегегезнең төп мәгънәсен Сез нидә күрәсез? ― Әтинең эшен дәвам итү, ул минем өчен татар милләтен торгызу эшенә ихлас хезмәт итү үрнәге булып тора. Мин аның: «Ирекле булырга телисең икән, башка кешенең иреген чикләмә», дигән фикере белән тулысынча килешәм
Зөфәр Зәйнуллин, Советлар Союзы Маршалы С. С. Бирюзов исемендәге Кызыл байраклы Рига югары хәрби-сәяси училищесының механика факультетын тәмамлап (1980), 17 ел Совет Армиясендә хезмәт итә.
СССР таркалганнан соң, ул бизнес белән шөгыльләнә башлый.
2004―2016 елларда Татарстан Республикасы белән икътисадый элемтәләрне гамәлгә ашыручы «Татарстан ― Балтия» Сәүдә йорты (Skolas 10, Riga, LV-1010, Latvia) генераль директоры булып эшләгән.

# Зөфәр Зәйнуллин
## Иҗтимагый эшчәнлеге

2000 елда Ригада «Чишмә» татар-башкорт мәдәни җәмгыяте (Вентспилс һәм Даугавпилс шәһәрләрендә филиаллары бар) оештырып, рәисе вазифасын башкара. «Чишмә» мәдәни җәмгыяте каршында 2000 елдан бирле шул исемдәге вокал ансамбле (сәнгать җитәкчесе Фәүзия Булушева), Татар якшәмбе мәктәбе һәм китапханәсе эшли; кварталга бер тапкыр «Чишмә» бюллетене чыга .
2004 елның 6 июнендә Риганың «Идел» һәм «Чишмә» җәмгыятьләре тырышлыгы белән Ригада Латвия дәүләт университеты стадионында, Салават Юлаевның тууына 250 ел тулуга багышлап, Беренче Гомумбалтыйк буе Сабантуе уздырыла. Сабантуйның сәнгать җитәкчесе ― Россиянең һәм Татарстанның халык артисты Венера Ганиева. 2017 елда инде 15нче тапкыр Гомумбалтия Сабантуе уздырыла. Балтыйк буе Сабантуе нигезендә 2016 елда Аурупа Сабан туе үткәрелә.
Латвиядә эшләп килүче җиде мөселман җәмгыятенең бишесе Латвия мөселманнарының консультатив Советына берләшә. 2003 елның августында мөселман җәмгыятьләре берлеге җитәкчесе итеп Зөфәр Зәйнуллин сайлана. Ул шулай ук Ригадагы Ислам мәгълүмат үзәге һәм гыйбадәт залы җитәкчесе дә булган.
2009 елда Латвия Президенты каршындагы 15 кешелек Милли азчылыкларның Консультатив Советы сотавына кертелә.
БТК Башкарма комитетының Икътисади советы әгъзасы.
# Ярушкино

Ярушкино (чуаш. Пӗчӗк Элӗк, рус. Ярушкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Ярушкино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ярушкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 50 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Резинкино

Резинкино (чуаш. Уйри Пушарпуç, рус. Резинкино ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429904. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241840005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600008700. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Резинкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 44 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Пасуш (Мелгасу)

Пасуш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Chaviães e Paços муниципалитетына карый.

# Пасуш (Мелгасу)
## Географиясе

Мәйданы — 4,8 км².
# Шинарпоси

Шинарпоси (чуаш. Шӑнарпуҫ, рус. Шинарпоси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Шинарпоси
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шинарпоси
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 83 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# 1931 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1931 (бер мең тугыз йөз утыз беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1931 елы, II меңьеллыкның 931 елы, XX гасырның 31 елы, XX гасырның 4 унъеллыгының 1 елы, 1930 елларның 2 елы. 1931 елдан бирле 94 ел үтте.

# 1931 ел
## Вакыйгалар

* 29 апрель — ССРБ-да беренче телетапшыру узды.
* 12 июль — Франциядә мушкетер Д’Артаньянга һәйкәл куела.
* 12 сентябрь — Париждан Токиога очып баручы D.33 һава көймәсе Никул районы Иске Бөртөк авылы янында җиргә бәрелә.
* 30 октябрь — Азнакай районы нигезләнә.
* 7 ноябрь — Мао Цзэдун Кытайны совет җөмһүрияте дип игълан итә.

# 1931 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1931 елда туганнар
* 10 гыйнвар — Нил Юзиев, әдәбият галиме, тәнкыйтьче.
* 15 гыйнвар — Сәяр Хәбибуллин, татар композиторы.
* 1 февраль — Борис Ельцин, беренче Русия президенты (2007 елда вафат була).
* 16 февраль — Идмас Үтәгәнов, Казан телевидение студиясе режиссеры.
* 2 март — Михаил Горбачёв, ССРБ-ның бердәнбер президенты.
* 24 март — Кенесбай Мусаев, төрки телләр белгече.
* 15 апрель — Рәшит Гәрәй, шагыйрь.
* 18 апрель — Морат Кәримов, физиолог-онколог, медицина фәннәре докторы (Алматы).
* 30 апрель — Әхмәт Галиев, 1973–1996 елларда «Казанкомпрессормаш» генераль директоры.
* 2 май — Алмас Булатов, ССРБ Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* 14 май — Рафаэль Мостафин, татар язучысы, тәнкыйтьче.
* 15 май — Радик Фәизов, язучы.
* 25 май — Мөкәрәмә Садыйкова, татар шагыйрәсе, драматург.
* 4 июнь — Миңнулла Чинкин, атаклы җиңел атлетика тренеры.
* 14 июнь — Роза Хәлиуллина, шагыйрә.
* 28 июнь — Габделхәй Сабитов, татар драматургы, прозаик.
* 21 август — Гали Даутов, техника фәннәре докторы, профессор, физика буенча татар телендә дәреслекләр авторы.
* 12 сентябрь — Хәниф Хәйруллин, татар язучысы, журналист.
* 20 сентябрь — Наил Биккенин, фәлсәфәче, КПСС ҮК аппаратында бердәнбер татар.
* 23 октябрь — Марсель Зарипов, татар язучысы, журналист.
* 24 октябрь — Софья Гобәйдуллина, композитор.
* 8 ноябрь — Альберт Яхин, язучы, әдәбият галиме.
* 10 ноябрь — Рәшит Гобәйдуллин, композитор.

# 1931 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1931 елда вафатлар
* 26 февраль — Отто Валлах, алман химигы.
* март — Гайсә Еникеев, сәясәтче, мәгърифәтче, этнограф.
* 11 май — Макар Евсевьев, мордва (эрзә) галиме, язучы, мәгърифәтче, профессор.
* 18 октябрь — Томас Эдисон, АКШ галиме.
* 21 октябрь — Артур Шницлер, Австрия драматургы.
* 8 декабрь — күренекле татар шагыйре Һади Такташ.
* Ибраһим Әхтәмов, сәясәтче, хокук белгече.
* ↑ http://tv-rb.ru/bash/novosti/y-m-i-t/ya-yly-tar-y-alda-y-sy-arylyshtaryny-bere-end-frantsuz-samoletyny-1931-se-yylda-bash-ortostan-bilm-e/
# Лгута (Мохтин)

Лгута (чех. Lhůta) — Чехиянең Пльзень крае Мохтин районында урнашкан авыл.

# Лгута (Мохтин)
## Географиясе

Мәйданы — 1,275 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгута (Мохтин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгута (Мохтин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгута (Мохтин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 110 |
| 1880 | 120 |
| 1890 | 76 |
| 1900 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 82 |
| 1921 | 111 |
| 1930 | 101 |
| 1950 | 77 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 69 |
| 1970 | 66 |
| 1980 | 56 |
| 1991 | 39 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 33 |
| 2011 | 31 |
| 2021 | 31 |
# Рокыя Кушловская

Рокыя Кушловская (1901, Казан, Россия империясе — 31 май 1989(1989-05-31), Казан, РСФСР, СССР) — татар театр актрисасы, ТАССРның атказанган артисты (1957).

# Рокыя Кушловская
## Хезмәт юлы

* Сәхнә эшчәнлеген 1918 елда башлый.
* 1919-1921 — «Аң» труппасында, соңрак «Сәйяр» нигезендә булдырылган Беренче үрнәк дәүләт татар драма труппасында.
* 1925-1942 — башта Уфа, Ырынбур татар театрларында.
* 1942-1957 — Татарстан Республика күчмә театрында.

# Рокыя Кушловская
## Төп рольләре

* Галиябану («Галиябану», Мирхәйдәр Фәйзи),
* Мәйcәрә, Сәрвәр («Зәңгәр шәл», «Сүнгән йолдызлар», Кәрим Тинчурин),
* Гөлйөзем («Наёмщик», Таҗи Гыйззәт),
* Зөһрә («Таһир-Зөһрә», Фәтхи Бурнаш).
# Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы

Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы (рус. Министерство просвещения Российской Федерации)— Россия Хөкүмәтенең, башкарма федераль влачының мәгариф буенча дәүләт органы.
2018 елның 15 маенда «О структуре федеральных органов исполнительной власти» Россия Президенты Указы буенча төзелде.

# Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы
## Буйсынган оешмалар

| нигезләнү | Исем | урнашуы |
| 1797 | А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты | Санкт-Петербург |
| 1912 | Л. Г. Щукина исемендәге РМА Психология институты | Мәскәү |
| 1918-02-26 | Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы | Татарстан Казан Вахит районы |
| 1919 | Ырынбур дәүләт педагогия университеты | Ырынбур |
| 1919-10-02 | Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты | Пермь |
| 1929 | Россия мәгариф академиясенең сәнгать өлкәсендә мәгариф институты | Мәскәү |
| 1930 | Урал дәүләт педагоика университеты | Екатеринбург |
| 1932 | Омск дәүләт педагогика университеты | Омск |
| 1932 | Красноярск дәүләт педагогика университеты | Красноярск |
| 1933 | Алтай дәүләт педагогика университеты | Барнавыл |
| 1935 | Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты | Новосибирск |
| 1938 | Тула дәүләт педагогика университеты | Тула |
| 1939 | В. М. Шукшин исемендәге Алтай дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты | Бийск |
| 1939 | Шадринск дәүләт педагогика институты | Шадринск |
| 1949 | Липецк дәүләт педагогика университеты | Липецк |
| 1986 | Елховой урта гомуми белем бирү мәктәбе | Татарстан Әлмәт районы Иске Баграж |
| | РМА Коррекцион педагогика институты | Мәскәү |

# Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы
## Министрлар

| башлый | сурәт | Исем | туу датасы | әлма-матер | академик дәрәҗә |
| 1998-09 | | Владимир Филиппов | 1951-04-15 | Русия халыклар дуслыгы университеты РФА Математика институты | физика-математика фәннәре докторы |
| 2020-01-21 | | Сергей Кравцов | 1974-03-17 | М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты | педагогика фәннәре докторы |
# Ле-Ванно-Ирло

Ле-Ванно-Ирло (фр. Le Vanneau-Irleau һәм фр. Le Vanneau) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Ле-Мальзье-Виль

Ле-Мальзье-Виль (фр. Le Malzieu-Ville) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# Лауэнхаген

Лауэнхаген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Лауэнхаген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,71 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 60 метр биеклектә урнашкан.
# Искеево-Яндуши

Искеево-Яндуши (чуаш. Янтуш, рус. Искеево-Яндуши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429911. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600004600. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Искеево-Яндуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 343 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,27%).