yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Брилон

Брилон — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Брилон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 229,16 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.

# Брилон
## Шәхесләр

* Фридрих Мерц (1955), 2022 елның 31 гыйнварыннан Христиан-демократик берлеге фиркасе җитәкчесе.
# Мәләвез җәмигъ мәчете

Мәләвез җәмигъ мәчете (баш. Мәләүез йәмиғ мәсете) – Башкортстанның Мәләвез шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе (җәмигъ мәчете). Үзәкләштерелгән дини оешма ― Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең «Мәләвез шәһәре җирле мөселман дини оешмасы» карамагында . 1908―2004 елларда – Үзәк Диния нәзарәтенә караган.

# Мәләвез җәмигъ мәчете
## Тарих

Беренче таш мәчет салынганчы, Мәләвез мөселманнарының кечкенә гыйбадәт йорты гына булган (хәзерге Киров урамында). Мәләвез авылында (1938 елдан штб, 1958 елдан шәһәр) мәчет бинасы авылда кибетләр тоткан бай татар сәүдәгәрләре (шулар арасында Хәбибулла Усманов) акчасына 1908 елда төзелеп беткән. Мәчеткә йөрүчеләр арасында көчләп чукындырылган, әмма 1905 ел инкыйлабы биргән мөмкинлектән файдаланып, Исламга кайткан татарлар, шулай ук мөселман диненә күчкән чуашлар булган. Мәчет мулласы – Шәйхелислам Әхмәров. Мәчет ишегалдында төзелгән ике бинада ир балалар өчен татар мәктәбе эшләгән.
Яшүсмер чагында әлеге мәчетне ачу тантанасы хөрмәтенә үткәрелгән мәҗлестә катнашуы турында Зәки Вәлиди үзенең 1923 елда чыккан «Истәлекләр»ендә (Кн.1, стр.70) искә ала.
1930-елларда мәчет ябыла, манарасы сүтелә. Совет заманында мәчет бинасында: 1928 елдан Х. Ямашев исемендәге татар яшьләре клубы, кинотеатр, 1930 елдан дәүләт банкы бүлекчәсе, 1958 елдан район китапханәсе урнаша. Мөселманнар 1950-елларда Смоленск урамы, 58нче йорт ишегалдында барлык мөселманнар көче белән төзелгән гыйбадәт йортына җыела торган була.

# Мәләвез җәмигъ мәчете
## Яңа заман

1989 елның 4 декабрендә Мәләвез шәһәре башкарма комитетының мәчетне дин тотучыларга кайтару турында карары чыга. Мәләвез мөселманнарының җирле дини оешмасы 1991 елның 20 декабрендә теркәлү уза (имам-хатиб Гыймалетдин хаҗи Сәетбатталов). 1992 елда мәчет бинасы мөселманнарга кайтарыла. 1920-еллар ахырында җимерелгән манара 1994 елда химзаводның инженер-конструкторы Сәйфулла Әмиров проекты буенча яңадан төзелә.
1999 елда Мәләвез мөселман җәмгыяте мәчет имам-хатибы Минифаиз Газиз улы Сәлимов җитәкчелегендә яңадан теркәлү узган.

# Мәләвез җәмигъ мәчете
## Тасвирлама

Мәләвез мәчете – кирпечтән төзелгән бер манаралы, бер катлы бина.
2001 елда мәчет янында «Мелеуз-строй» акционерлык җәмгыяте, шәһәр һәм район администрациясенең капиталь төзелеш һәм архитектура идарәсе, шәһәр предприятиеләре һәм учреждениеләре, шәхси эшмәкәрләр Заһир Кульбаев, Владимир Мельников, Рәсим Сәетбатталов, Марат Сәйфуллин, Роберт Салихов тырышлыгы белән төзелгән мәдрәсә бинасы ачыла.

# Мәләвез җәмигъ мәчете
## Җитәкчелек

Имам-мөхтәсибләр:
* 2019 елга кадәр ― Риф улы Рафис хәзрәт Сафин
* 2019 елның 12 июленнән – Азамат улы Айнур хәзрәт Рәфыйков (1988 елгы, Пермь (2005) һәм Казан (2006 елдан) ислам көллиятләрендә укыган)
# 1 нче мәктәп (Казан)

1 нче мәктәп — Казанның Вахит районында, Сул як Болак урамында урнашкан белем бирү оешмасы.

# 1 нче мәктәп (Казан)
## Тарих

1958 елда нигезләнә.

# 1 нче мәктәп (Казан)
## Уку-укыту эшчәнлеге

240 балага 24 укытучы белем бирә (2020). Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар, инглиз һәм алман телләре өйрәнелә.

# 1 нче мәктәп (Казан)
## Мәктәп белән бәйле шәхесләр

* Павел Саначин
# Лешть (Зволен)

Лешть — Словакиянең округында урнашкан авыл.

# Лешть (Зволен)
## Тарихы

Авыл елда нигезләнгән.

# Лешть (Зволен)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лешть (Зволен)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Ле-Го-Сен-Дени

Ле-Го-Сен-Дени (фр. Le Gault-Saint-Denis) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Ибрай (Мари Ил)

Ибрайсола (чирм. Кугу Нурмо, рус. Ибрайсола) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Ибрай (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Ибрай (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ибрай (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Хварши теле

Хварши теле (Kedaes hikwa) - Нах-Дагъстан телләр гаиләсенең авар-анд-цез телләр төркеменә кергән Төньяк-Көнчыгыш Кавказ теле. Язусыз тел булып тора.
# Катырган

Катырган — иртә язын ак, алсу чәчәк аткан һәм көрәнсу яшел төстәге әчкелтем җимеш биргән чәнечкеле куак.
Аның икенче исеме — «себер винограды». Крыжовник җимешләре — яхшы диетик продукт. Алар симергәндә, матдәләр алмашы бозылганда (бу очракта аны 1 ай буе көн саен 3 стаканга кадәр ашарга тәкъдим ителә) ярдәм итә. Шулай ук сидек куыгы, ашказаны-эчәк трак­ ты, йөрәк, бавыр авырулары, гиповитаминоз вакытында, кан тамырлары үткәрүчәнлеге артканда, азканлылык булганда файдалы. Күз күрү сәләтен яхшырту, шешләрне киметү, кан тамырларын ныгыту өчен кирәк. Крыҗов- ник иммунитетны күтәрә, организмнан авыр металл тозларын чыгара. Анда В группасы витаминнары, А, С, Е, РР витаминнары, фтор, кальций, калий, магний, тимер, күкерт, натрий, бакыр, йод, фосфор, молибден, никель, марганец элементлары, органик кислоталар бар.
Хроник эч кибү һәм азканлылыктан интеккән кешеләргә крыжовник төнәтмәсен эчү файдалы. 2 стакан кайнар суга 2 аш кашыгы җиләк салып, сүрән утта 10 минут тотарга. Сөзәргә. Төнәтмәне суык килеш, ашаганчы, көненә 3 тапкыр чирек стакан күләмендә эчәргә кирәк.
Шикәр диабеты, бөер авырулары, энтерит, ашказаны һәм уникеилле эчәк авырулары белән интегүчеләргә крыжовник белән мавыгырга киңәш ителми.
Элекке заманда крыжовникны сәламәтләнү өчен түбәндәгечә куллан­ ганнар.
Колит, гастрит, энтероклит авырулары белән интегүчеләргә. 1 аш кашыгы җиләккә 1 стакан кайнар су салып, 10 минут сүрән утта кайнатканнар. Суытып сөзгәннәр. Төнәтмәне көненә 4 тапкыр чирек стакан күләмендә эчкәннәр.
Экземадан. 1 аш кашыгы җиләккә 1 стакан кайнар су салырга һәм 10 ми- I нут кайнатырга. Сөзеп суытырга. Төнәтмәне авыру урыннарга ышкырга.
Күз төбендәге кара көйгән (күгәргән) урыннарны дәвалау өчен, туң- дырылган җимешләрне бераз гына эретергә, тик алар салкын булып калырга тиеш. 1 минутка күз тирәсенә куярга. Аннан 1 минутка җылы сөткә манчылган кыяр куярга. Процедураны бер-бер атлы 4 тапкыр кабатларга.
# Оливейра-ду-Мондегу

Оливейра-ду-Мондегу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Oliveira do Mondego e Travanca do Mondego муниципалитетына карый.

# Оливейра-ду-Мондегу
## Географиясе

Мәйданы — .
# Фәйзулла Әминов

Фәйзулла Әминов, Фәйзулла Фәйзрахман улы Әминов (1948 елның 16 марты, ССРБ, РСФСР, Ленинград ― 2025 елның 22 феврале, РФ, Санкт-Петербург) — китап бизәүче рәссам, нәкышче, педагог. Санкт-Петербургның рәссамнар берлеге, А. Куинджи исемендәге акварельчеләр җәмгыяте идарәсе, 2002 елдан «АРТ-ЭГО» иҗат төркеме әгъзасы
* Мәдәният порталы

# Фәйзулла Әминов
## Тәрҗемәи хәле

1948 елның 16 мартында Ленинградта рәссам Фәйзрахман Әминов гаиләсендә туган. Әнисе Рәбига, энесе Фәһим. Әби-бабалары чыгышлары белән Тау ягыннан (әтисе ягыннан бабасы Габдрахман Танай, әтисе ягыннан әбисе Зиһнекамал Кече Кайбыч авылларыннан).
1959 елдан 1966 елга кадәр И. Е. Репин исемендәге сәнгать, скульптура һәм архитектура институты каршындагы урта сәнгать мәктәбендә (хәзерге Б. В. Иогансон исемендәге академия сәнгать лицее) укый.
1967 елдан 1974 елга кадәр И. Е. Репин исемендәге институтның графика факультетында укый (җитәкчесе профессор М. А. Таранов).
1974 елдан башлап рәссам-иллюстратор сыйфатында «Нева», «Аврора», «Костер», «ХВЗ» журналлары белән хезмәттәшлек итә, шулай ук Санкт-Петербург һәм Россия нәшриятларында матур һәм балалар әдәбияты китапларын бизи. Балалар һәм олылар өчен 50 дән артык китапка рәсем ясый.
1991 елда Вена шәһәрендә (Австрия) «Невский Палас» кунакханәсен бизәү өчен булган конкурста ота. 1992 елда кунакханәне бизәү өстендә эшләп, 300 акварель белән һәм 12 майлы буяу белән ясалган картина, шулай ук АВУ (Австрия) төзелеш фирмасы офисы өчен 50 акварель һәм 10 майлы буяу белән ясалган картина иҗат итә.
1974 елдан башлап, Бөтенсоюз, Санкт-Петербург һәм чит ил күргәзмәләрендә катнаша.
2001 елда «Мехико-Россия-Акварель» Халыкара күргәзмәсендә («Манеж» үзәк күргәзмә залы, Санкт-Петербург) катнаша.
2005 елда Халыкара акварель күргәзмәсендә «Раштуа алдыннан төн» дип аталган эше «юеш акварель техникасында иң яхшы эш» буларак диплом алган.
Литография, акварель, майлы буяу техникасында эшләүне өстен күрә. Яраткан темалары: балет, пейзаж, натюрморт.
Эшләре Дюссельдорф шәһәре пинакотекасында, Заманча сәнгать музеенда («Манеж» үзәк күргәзмә залы, Санкт-Петербург), шулай ук Алмания, Франция, Финляндиянең шәхси коллекцияләрендә урнашкан.
2025 елның 22 февралендә вафат.

# Фәйзулла Әминов
## Укытучылык эшчәнлеге

* 1974—1975 елларда — Ленинградның 8нче балалар сәнгать мәктәбендә укытучы.
* 1975—1990 елларда — В.И. Мухина исемендәге ВХПУ рәсем кафедрасы укытучысы.
* 1990—1998 елларда — Санкт-Петербург сервис технологиясе институтының костюм дизайны кафедрасы укытучысы.
* 1997 елдан — Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнгать-сәнәгать академиясенең рәсем кафедрасы доценты, профессор.

# Фәйзулла Әминов
## Шәхси күргәзмәләре

* 1990 ел — Дюссельдорф, Алмания.
* 1991 ел — Кельн, Алмания.
* 1992 ел — Дормаген, Алмания.
* 1993 ел — Дормаген, Алмания.
* 1994 ел — «Балтерс» галереясе, Виттен, Алмания.
* 1996 ел — ВЕРСАЧО салоны, Эмсдеттен, Алмания.
* 1997 ел — Санкт-Петербург, Гигант холл казино Конти.
* 1999 ел — Санкт-Петербург, «Эго галереясе.
* 2001 ел — Санкт-Петербург, «Эго галереясе.
* 2003 ел — Санкт-Петербург, «Мариинский» арт-салоны.
* 2013 ел — Казан, «Эрмитаж-Казан» үзәге.
# Меделин

Меделин — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Иданья-а-Нова муниципалитетына карый.

# Меделин
## Географиясе

Мәйданы — 30,47 км².
# Ле-Бийо

Ле-Бийо (фр. Les Billaux) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Рөстәм Мәһдиев

Рөстәм Мәһдиев, Рөстәм Рәшит (Габдерәшит) улы Мәһдиев (1951 елның 17 сентябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Чүриле районы, Яңа Чүриле) ― укытучы, газета хәбәрчесе, нәшрият мөхәррире, язучы, 1990 елдан Татарстан Президенты һәм Министрлар Кабинеты матбугат үзәге баш референты. Язучы Мөхәммәт Мәһдиев нәселеннән.

# Рөстәм Мәһдиев
## Тәрҗемәи хәле

1951 елның 17 сентябрендә Татарстан АССР Чүриле (1956 елның 14 маеннан Саба, 23 июленнән Арча) районы Яңа Чүриле авылында Бөек Ватан сугышы ветераны, III дәрәҗә Дан ордены кавалеры Габдерәшит Сөнгатулла улы Мәһдиев (1918―2001) гаиләсендә туган. Бабасы ― Гөберчәк авылы мулласы Сөнгатулла Бәдретдин улы Мәһдиев (1885―1938), әбисе Рабига (Бибирабига) Мөхәммәтсафа кызы (1891―1971). Әтисенең бертуганнары (дүртесе генә исән калып, тормыш корган) ― игезәкләр Рашат-Мөршидә, Мөхәммәтрашат, Ракига (1921―1946), Рауза (Зарипова, 1924―1990), Равия (1926―2001), язучы-галим Мөхәммәт Мәһдиев (1930―1995). Бертуганнары: ТР Халыклар Дуслыгы Йортында музей-күргәзмә эшчәнлеге бүлегенең мөдире Расим Рәшит улы Мәһдиев (1952), табибә Рәмзия Рәшит кызы (1954).
Казанда урта мәктәп (1969 елда), Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын (1974 елда) тәмамлаган.

# Рөстәм Мәһдиев
## Хезмәт юлы

1974 елдан Татарстан АССР Балтач районы Урта Көшкәт авылындагы мәктәптә (2016 елдан О. Н. Исаев исемендәге Урта Көшкәт урта гомуми белем мәктәбе) рус теле һәм әдәбияты укыта.
Казанда төзелеш трестының күптиражлы «Төзелештә» исемле газетасында хәбәрче булып эшли.
Татарстан радиокомитеты хәбәрчесе, Татарстан китап нәшриятында мөхәррир вазыйфаларын башкара.
1990 елдан Татарстан Президенты һәм Министрлар Кабинеты матбугат үзәгендә референт, баш референт булып эшли. 2011 елдан лаеклы ялда.
«Мәдрәсәләрдә китап киштәсе» (1992) исемле китабы Кышкар, Түнтәр, Казан мәдрәсәләре тарихын өйрәнү өчен алыштыргысыз әдәбият булып исәпләнә.
Соңгы елларда әтисе, Сталинград саклануында катнашкан Бөек Ватан сугышы ветераны, III дәрәҗә Дан ордены кавалеры Габдерәшит Сөнгатулла улы Мәһдиевнең (1918―2001) тормыш юлын, язып калдырган фронт истәлекләрен өйрәнү һәм пропагандалау белән шөгыльләнә.
# Лахденпохья

Лахденпохья (рус. Лахденпохья, кар. Lahdenpohja) — Карелия Республикасында урнашкан шәһәр.

# Лахденпохья
## Сәгать поясы

Лахденпохья Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лахденпохья
## Тарих

Шәһәр статусын 1945 елдан башлап йөртә.

# Лахденпохья
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (87,4%), белоруслар (4,1%), украиннар (3,5%), кареллар (2,0%).
# Сөембикә (журнал)

* Татар матбугаты порталы
«Сөембикә» – хатын-кызларның бөтентатар айлык иҗтимагый-сәяси һәм әдәби-нәфис журналы. Ул Татарстанның визит таныкламасы. Журнал татарлар яши торган Россия, АКШ, Алмания, Финляндия, Япония, Кытай, Австралия, Төркия, БДБ илләрендә тарала.

# Сөембикә (журнал)
## Тарих

1913 елның октябрендә «Сөембикә» журналының беренче саны дөнья күрә (мөхәррире Ягъкуб Хәлили). Аена ике мәртәбә чыга. Барлыгы 115 сан дөнья күрә. Ф. Сөләймания, М. Мозаффария, М. Акчурина, Ш. Әхмәдиев, Н. Думави, Р. Ибраһимия журналның актив авторларына әверелә. Татар хатын-кызлары өчен чыга башлаган бу беренче басма журнал тууына тарихи нигез сала.
1926 елның августында ВКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты киңәшмәсендә ССРБда яшәүче татар хатын-кызлары өчен аерым басма кирәклеге турында Г. Таҗетдинова чыгыш ясый. «Азат хатын» журналын чыгару турында карар кабул ителә, редколлегия раслана.
Бөек Ватан сугышы елларында чыгудан туктый һәм 1958 елда гына яңадан нәшер ителә.
1991 елдан «Сөембикә» исеме белән чыгарыла. Журналның концепциясе яңартыла, яңа баскычка күтәрелә, халыкара аренага чыга, «Периодика Исламика» каталогына кертелә. «Ак калфак» Бөтентатар хатын-кызлары берләшмәсе оеша, күренекле хатын-кызларның милләт файдасына кылган игелекле эшләрен бәяләү өчен «Сөембикә» беләзеге дигән абруйлы бүләк булдырыла, «Киленбикә», «Гыйффәт туташ» дигән бәйге-тамашалар, «Бишек җыры», «Казан сөлгесе» конкурслары уздырыла.

# Сөембикә (журнал)
## Баш мөхәррирләр

* 1913-1919 Ягъкуб Хәлили
* 1927 елның июль санына кадәр басма редколлегия имзасы белән чыгарыла. Июль саныннан аңа Ш. Кәримова кул куя.
* 1928-1931 Шәмсия Азанова
* 1931–1937 Гөлчирә Гафурова
* 1937-1941 Рокыя Әхмәтшина
* 1958-1977 Асия Хәсәнова
* 1977-1988 Венера Ихсанова
* 1988-2000 Роза Туфитулова
* 2000-2009 Фирая Бәдретдинова
* 2009-2018 Ләйсән Юнысова
* 2018-2019 Гөлнара Сабирова
* 2019 елның июленнән Лариса Маликова.

# Сөембикә (журнал)
## Тираж

* 1941 — 7 500
* 1977 — 362 000
* 1988 — 475 000
* 2014 – 8 010 ↓
* 2019 – 5 118 ↓
* 2020 – 4 850 ↓
* 2022 – 10 100 ↗
* 2023, №1 – 7 075 ↓
* 2023, №7 – 7 564 ↑
* 2024, №11 ― 6 041 ↓

# Сөембикә (журнал)
## Бүләкләре

* 1976 «Хөрмәт билгесе» ордены
* 2001 «Бәллүр каләм» конкурсында «Ел журналы» исеменә лаек була.
* VI Бөтенроссия матбугат фестивалендә хатын-кызлар өчен чыгарыла торган басмалар арасында иң яхшысы дип табылып, җиңүче дипломы белән бүләкләнә.
* 2007-2009 елларда Россия матбугатының Алтын фондына кертелә.
* Тагын бер мәртәбә «Бәллүр каләм» иясе була. Республика матбагалары арасында үткәрелгән биш бәйге җиңүчесе дип табыла, ике тапкыр «Ел иганәчесе» буларак бүләкләнә.
* 2015 Мәгариф һәм мәдәният өлкәсендәге татар телле интернет-проектлар арасында үткәрелгән VI «Белем җәүһәрләре» бәйгесенең «Тематик ресурс – иҗади җәүһәр» номинациясендә журнал сайты 2016 елның 1 гыйнвар көнендә архивланган. җиңүче булды. 2 нче урын – «Идел» журналында.
# Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры

Башкорт дәүләт опера һәм балет театры (баш. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры, рус. Башкирский государственный театр оперы и балета, ингл. Bashkir Theater of Opera and Ballet) — Башкортстан Республикасы башкаласы Уфа шәһәрендәге опера һәм балет театры. 1938 елның 14 декабрендә ачылган. 2023 елның декабрендә «академия театры» исеме бирелгән.
    Генераль директор (2023 елның 13 апреленнән) ― Александр Алексеев, БР атказанган артисты
    Сәнгать җитәкчесе (2019 елның 24 сентябреннән) — Әскар Абдразаков, БР халык артисты.

# Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры
## Тарихи белешмә

Опера театрының тарихы Мәскәү консерваториясендә башкорт студиясе ачылу белән башланган. Студияне оештыручы һәм аңа җитәкчелек итүчесе Газиз Әлмөхәммәтов була.
Газиз Әлмөхәммәтов үзе җыеп алып барган егет-кызларны укырга урнаштыру белән генә чикләнми, алар турында һәрдаим кайгыртучанлык күрсәтүен дәвам итә. Тулай торак тормышын аңлап, иң сәләтлеләрен фатирларга урнаштыра, анда пианино куярга ярдәм итә, бераз акча эшләп, кием-салым алырсыз, дип җәйге каникул вакытларында Башкортстан буйлап үзенең гастроль концертларында катнаштыра.
Студиягә керергә теләгән 50 егет һәм кызның 22се кабул ителә, шуларның 9ы укуларын тәмамлап, 1938 елның җәй уртасында Уфага кайта. Болар — Бану Вәлиева, Хәбир Галимов, Габдрахман Хәбибуллин, Зәйтүнә Илбаева, Мәрьям Габдрахманова, Шаһидә Вәлиәхмәтова, Ольга Калинина-Сыртланова, Вәли Галкин һәм Маһира Мәкъсүтова.
Яңа ачылган театр җитәкчелеге, композиторларга һәм шагыйрьләргә опера язарга заказ биреп, алар әзер булганчы итальян, казах, татар әсәрләрен сәхнәгә куя тора. Шулай итеп театр итальян композиторы Паизеллоның “Тегермәнченең гүзәл кызы” дигән операсы белән ачыла. Башкорт телендә барган бу спектакльдә төп рольдә Бану Вәлиева чыгыш ясый. Халыкчан матур җырлары белән билгеле композитор Мәсәлим Вәлиев яшь шагыйрь һәм драматург Сәгыйть Мифтахов либреттосына язган “Сакмар” исә беренче башкорт операсы була.

# Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры
## Танылган хезмәткәрләре

    Шулай ук карагыз: Төркем:Шәхесләр:Башкорт дәүләт опера һәм балет театры.
| башлау | тәмамлау | исем | тасвирлама | туу датасы | үлем датасы |
| | | Ярослав Вощак | | 1921-02-19 | 1989-03-02 |
| 2002 2016 | 2010 | Илһам Вәлиев | опера җырчысы, тенор | 1975-07-19 | |
| | | Роберт Лютер | | 1945-03-08 | |
| | | Ольга Бардина | | 1932-12-23 | 2001 |
| | | Нина Бызина | | 1930-06-03 | 2024-04-20 |
| | | Әлфия Айдарская | балет биючесе, ТАССР атказанган артисты | 1925-05-25 | |
| | | Гөлнара Вәлиева | Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты | 1990-11-17 | |
| | | Рифгать Вәлиуллин (1935) | | 1935-09-20 | 2007-01-03 |
| | | Рәдиф Зарипов | җырчы, Башкортстанның атказанган артисты | 1983-08-26 | |
| | | Савельев Владимир Андреевич | | 1947-04-18 | 2020-11-05 |
| | | Килмөхәмәтов Олег Зөфәр улы | | 1952-08-26 | |
# Касыйм Фәсәхов

Касыйм Мингали улы Фәсәхов — 1930 елның 18 мартында Нурлат районының Яңа Әмзә авылында туган татар язучысы, публицист.

# Касыйм Фәсәхов
## Иҗаты

* «Дулкыннар кочагында» (1964)
* поэма «Карабаш батыр» (1972)
* «Хакыйкать каршында!» (1987).
# Эбухан (Сивас)

Эбухан (төр. Ebuhan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лаупахоехое (Гавай)

Лаупахоехое — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лаупахоехое (Гавай)
## Географиясе

Лаупахоехое халык санын алу урыны мәйданы — 6,15501 км², 6,15672 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 360 Фут биеклектә урнашкан.
# Парада-де-Гатин

Парада-де-Гатин — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Вила-Верди муниципалитетына карый.

# Парада-де-Гатин
## Географиясе

Мәйданы — 4,39 км².
# Рус Алгашы

Рус Алгашы (чуаш. Вырăс Улхашĕ, рус. Русские Алгаши ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429136. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250840001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Рус Алгашы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 451 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (20,19%), руслар (79,58%).
# Фриуллар

Фриуллар яки Фурланнар (фриул. Furlans) — Италиядә яшәүче халык. Халык саны 800 меңнән 1,5 миллионга кадәр, шуларның 530 меңе илнең төньяк-көнчыгышындагы Фриули-Венеция-Җулия өлкәсендә ― Удине, Порденоне һәм Гориция муниципалитетларында, шулай ук Венеция провинциясендә яши. Фриул телендә сөйләшәләр, барлык фриуллар диярлек итальян телен белә. Дин тотучы фриуллар ― католиклар. Италиядә сөйләшүчеләр саны буенча икенче милли азчылык булып тора. Тагын 170,000 фриул Италиянең башка урыннарында яши һәм якынча 800,000 фриул Италиядән читтә (АКШ, Канада, Аргентина, Бразилия, Австралия, Бельгия) яши.

# Фриуллар
## Тарих

Фриул атамасы латинча «Foroiulani» — Форум-Юлия (Forum Iulii) шәһәре халкы сүзеннән килеп чыккан, хәзер Чивидале-дель-Фриули. Үзатамалары Фурлан.
Фриуллар тарихи яктан Фриули өлкәсендә яшәгән кабиләләр: эвганейлар, венетлар, галлар кабиләсе нәселеннән. Территория б.э. к. I гасырга тулысынча Рим империясе составына керә. IV-V гасырга кадәр халык тулысынча романлаштырылган була. Алга таба фриулларның этногенезында вестготлар, һуннар, остготлар, лангобардлар, шулай ук славян хорутан кабиләләре катнашкан.
XV гасырдан фриуллар көчле итальян йогынтысын кичерәләр, аларның җирләре Берләшкән Италия составына кергәч, 1866 елда итальяннар белән ассимиляцияләнәләр диярлек.
# Сумки

Сумки (рус. Сумки) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.

# Сумки
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Русиянең Аурупа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Сумки
## Сәгать поясы

Сумки Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Сумки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Пиньейру-Гранде

Пиньейру-Гранде — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Шамушка муниципалитетына карый.

# Пиньейру-Гранде
## Географиясе

Мәйданы — 32,16 км².
# Часовенная

Часовенная (чирм. Часовенная, рус. Часовенная) – Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 125 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы – 452633, Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды – 80258845004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды – 1200200050800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды – 1224.

# Часовенная
## География

Авыл район үзәгеннән 7 километр төньяк-көнбатыштарак урнаша.

# Часовенная
## Демография

Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): чирмешләр – 76,9%, руслар – 19,1%, татарлар – 2,1%.
# Досриос

Досриос (кат. Dosrius) — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Досриос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 40,7 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лороза (Санта-Мария-да-Фейра)

Лороза — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетына карый.

# Лороза (Санта-Мария-да-Фейра)
## Географиясе

Мәйданы — 6,41 км².
# Фуат Гатин

Фуат Гатин (Фуат Әгъраф улы Гатин, 10 сентябрь 1966(1966-09-10) (58 яшь), Казан, РСФСР, СССР — , ) — СССР һәм РФ боксчысы, СССРның халыкара дәрәҗәле спорт остасы, Европа чемпионатының көмеш мидәле иясе (1991).
# Мартыново (Кузлаука районы)

Мартыново (чуаш. Йӗршер, рус. Мартыново ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429433. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219810003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800003300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Мартыново (Кузлаука районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 57 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Толиково

Толиково (чуаш. Толик Хураҫки, рус. Толиково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Толиково
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Толиково
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2140 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (90%), руслар (9%) алып тора.