yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Котыру

Котыру чиреннән ел да 50 меңләп кеше зыян күрә. Яз һәм җәй көннәрендә котыру (бешенство) авыруы куркынычы бермә-бер арта.
Котыру — үзәк нерв системасын зарарлый торган, үтә көчле вируслы зооноз инфекцияле авыру. Вирус чыганагы булып эт, мәче, төлке, бүре, янут, ярканат санала. Авыру кешедән дә йогарга мөмкин. Вирус кешегә селәгәй аша күчә. Бу хәл, кагыйдә буларак, котырган хайван тешләгәндә яки аның селәгәе лайлалы тышчага, канга эләккәндә күзәтелә. Вирус эт селәгәендә — 5, песинекендә — 3, ярканатныкында берничә ай яши.
Авыру хайван корбанының тәнендә теш эзе күп һәм тирән булса, баш, бит, муен, кул җәрәхәтләнсә, котыру чире йоктыру куркынычы тагы да
арта (баш яраланса, авырып китү куркынычы 90, теш эзе кулда икән — 63, очлыкларда булса — 23 % ка арта).
Авыруның үсеш чоры 9 көннән башлап 99 көнгә кадәр дәвам итә. Уртача күрсәткеч — 30-40 көн. Бу вакыт аралыгында кеше үзен чагыштырмача яхшы хис итә. Тешләнгән урынның сызлавы, җәрәхәт эзе ялкынсынуы гына интектерә. Әлеге билгеләр авыру беленергә 1-14 көн кала күренә.
Хәлсезлек, баш авырту, йончу, аппетит югалу, тән температурасы сә­ бәпсез күтәрелү, ютәл, борын томалану, тамак, эч авырту, эч китү, косу — кайвакыт бу билгеләрне сулыш юлларына зыян килү, эчәк инфекциясе дип уйлыйлар. Тора-бара авыру көчәя, неврологик тайпылышлар барлыкка килә. Нерв системасы зарарлануының беренче билгеләре күзгә чалына. Кеше тынычлыгын югалта, юкка да ярсып китә, бик дуамалга әйләнә. Ачуын китергәндә, тешләргә, йодрык белән ташланырга мөмкин. Тартышудан интегә, күзенә әллә ниләр күренә, психикасы бозыла. 1-2 көннән селәгәй, салкын тир бүленеп чыгу арта. Мондый халәт 2-4 көнгә сузыла. Шушы вакыт I эчендә кеше сулышы бетеп, яки йөрәге туктап кисәк үлмәсә, ул тынычлана, өянәк уза, ашый-эчә башлый. Тагын 1-3 көннән әкренләп параличлана.
Котыруның специфик дәвасы юк. Авыруның тышкы билгеләрен бетерә 5 (көзән җыеруга каршы, авыртуны басучы, йоклаткыч препаратлар, парентераль туендыру) торган дәва алып барыла.
Теләсә нинди хайван тешләгәндә дә, 14 көннән дә соңга калмый, котыруга каршы вакцина һәм иммуноглобулин ясатырга кирәк. Андый чакта РАБИ- ВАК-Внуково-32 дигән вакцина кадыйлар. Ул мөрәҗәгать иткән көндә, 3, 7, 14, 30 һәм 90 нчы көннәрдә кабат ясала.
Мондый авыруларга нинди ярдәм таләп ителә? Озакка сузмый трав­ матологка мөрәҗәгать итүегез урынлы. Ни эшләргә кирәклеген ул хәл итәр. ; Бара алмасагыз «Ашыгыч ярдәм» чакыртыгыз. Табиб килгәнче җәрәхәтне : спирт яки 5 % лы йод эремәсе белән эшкәртү шарт. Шулай ук кер сабыны белән озак итеп, яхшылап юарга мөмкин. Теш эзе тирән икән, аны шприц ярдәмендә сабынлы су сиптереп юдырырга кирәк. Мазь, крем сөртергә, бәйләп куярга ярамый.
# Лос Симьентос (Чилпансинго де лос Браво)

Лос Симьентос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чильпансинго-де-лос-Браво муниципалитеты составына керә.

# Лос Симьентос (Чилпансинго де лос Браво)
## Географиясе

Лос Симьентос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Симьентос (Чилпансинго де лос Браво)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Симьентос (Чилпансинго де лос Браво)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Галовск

Галовск (белар. Галоўск) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Галовск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# IC 360

IC 360 — Сәвер йолдызлыгы чикләрендә урнашкан томанлык һәм йолдызара мохит .

# IC 360
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 360, Ced 29, LBN 786 һәм LBN 170.00-18.29 буларак та сурәтләнә.
# Вьера-Ист (Флорида)

һәм
Вьера-Ист — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Вьера-Ист (Флорида)
## Географиясе

Вьера-Ист халык санын алу урыны мәйданы — 13,153104 км², 13,174869 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 25 Фут биеклектә урнашкан.
# Джурджувень

Джурджувень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Голешть (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Джурджувень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Törki xalıqlar

Törki xalıqlar ul Törki tellärendä söyläşä torğan küp xalıqlar berläşterä torğan atama. Törkilärneñ tulayım sanı 250 millionnan artıq.

# Törki xalıqlar
## Atamalar

"Törek" atamasınıñ berençe iskä alu 6. yözneñ Küktöreklär turında buldı. Qıtay ilbaşı 585. yılda İsbara isemle Küktürk xanına xat yazğanda, tegesen «Böyek Türk xanı» dip atıy. Şul çordağı Orxon yazmalarında da «Türük/Török» ataması qullanıla.
Bügenge Törkiädä «Türk» atamasınıñ mäğnäsen yışraq “köçle” wä “qüätle” itep açıqlílar.
Böten dönyada «Törki» süzen mädäniäte, tele, milläte, taríxı belän yaqın bulğan xalıqlarnı ataw öçen qullanalar. «Törki» süze urınına «Törki-Tatar» adı da kiñ qullanıla.
Törki xalıqlarnı öyränü fäne «Türkologí» dip atala.

# Törki xalıqlar
## Yäşäw cirläre wä milli büleneş

Bügenge köndä Törki xalıqlarnıñ iñ zur törkeme Törkiädä yäşi. Başqa olı Törki xalıqlar Azärbaycan, Kipır, İdel-Ural, İran, Qazaqstan, Qırğızstan, Törekmänstan, wä Üzbäkstan cirlärendä yäşilär. Bu Törki däwlätlärdän tış Törki xalıqlar Könçığış Törkistan, Tönyaq Ğiraq, Äfğänstan, Moldova, Balkannar (Bolgariä) illärendä dä yäşilär.
Törki xalıqlar öyränü buyınça tanılğan ğälim Wilhelm Radloff 1866. yılda bolay yaza: Tönyaq Afrikadan başlap Awrupılı Törkiägä tikle, Könyaq-Çığış Räsäydän başlap Keçe Asía ilä Turan, annarı Seber aşa Gobi çülenä tikle cirlärendä Törki telendä söyläşä torğan ıruğlar yäşilär. Bu dönyanıñ şul tikle kiñ cäyelgän alanda qullanıla torğan Törki tele belän çağıştırmalı başqa tel yuq (Çığanaq: Törki Mädäniät Näzäräte).
Dönyada Törki xalıqlar küp. Alar arasında:
* Äzerilär
* Balqarlar
* Başqortlar
* Çuaşlar
* Qırım Tatarları
* Ğağauzlar
* Qaraçaylar
* Qaraqalpaqlar
* Qazaqlar
* Qırğızlar
* Qumıqlar
* Qaşğaylar
* Noğaylar
* Üzbäklär
* Tatarlar
* Töreklär
* Törekmännär
* Tualar
* Uyğırlar
* Yaqutlar
Qayber belgeçlär Törki xalıqlarnı altı törkemgä bülä:
* Oğuz
* Qıpçaq
* Qarluq
* Seber
* Çuaş
* Yaqut
19. yöz azağınnan başlap 20. yöz buyı Urıslar wä Stalin xalıqlarnı bülü/butaw/sörü säyäsäten uzdırğan, monıñ näticäse bularaq Törki xalıqlarnıñ, alarnıñ söylämnäreneñ şaqtí ayırılu başlaw, bu närsä Törki xalıqlarğa açıq küzätü yasaw qatlawlı itä.
19. yözdä zamança säyäsät çorı başlanğaç, Törki xalıqlarda berläşü maqsatın quya torğan Pan-Türkism atlı xäräkät barlıqqa kilä, «Törki» atamasın qullanırğa täqdim itelä.

# Törki xalıqlar
## Tışqı küreneş

Törki xalıqlar tışqı küreneş belän ber bersennän şaqtí ayırılalar. Zur öleşeneñ qiäfäte Qawqaz xalıqlarınıñ kük, yäğni körän/qara çäç belän körän küzlelär. Şayqtí öleşe sorı/qızıq çäşle zäñgär küzle. Qayber cirlärdä yäşägän Törkilär açıq tösle tän/küz belän bulıp, Moğol töçençelärene dä yörtälär, mäsälän Özbäklär berlän Tatarlar. Törki xalıqlarınıñ kübese kiñ yañaqlı, tügäräk başlı wä turı çäçle.
Törki xalıqlarnı nindi rasığa sanísı da zur bäxäslärne çığara.

# Törki xalıqlar
## Din

Törki xalıqlarnıñ kübese Sönni Möselmannar. Ämma İranda wä Äzerbaycanda Törkilärneñ kübese Şiği Möselmannarı.
Çuaş, Ğağauz wä Yaqut xalqı Xristian dip sanala.
Şulay uq Şamanízm, Buddízm, Baha wä Yähüd dine tarafdarları da beraz bar.
# Нове Гвездлице

Нове Гвездлице (чех. Nové Hvězdlice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Hvězdlice районында урнашкан авыл.

# Нове Гвездлице
## Географиясе

Мәйданы — 7,503 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 310 метр биеклектә урнашкан.

# Нове Гвездлице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нове Гвездлице
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Нове Гвездлице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 641 |
| 1880 | 790 |
| 1890 | 797 |
| 1900 | 838 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 851 |
| 1921 | 818 |
| 1930 | 902 |
| 1950 | 739 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 788 |
| 1970 | 722 |
| 1980 | 641 |
| 1991 | 594 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 588 |
| 2011 | 515 |
| 2021 | 524 |
# OR5D14

OR5D14 (ингл. Olfactory receptor family 5 subfamily D member 14) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казе Габанини (Форли-Чезена)

Казе Габанини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Чезена өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Габанини (Форли-Чезена)
## Географиясе

Казе Габанини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Габанини (Форли-Чезена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лосасио

Лосасио (исп. Losacio de Alba) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лосасио
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 21,67 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 756 метр биеклектә урнашкан.
# Экеҗик (Рефахие)

Экеҗик (төр. Ekecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Рефахие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Меннваль

Меннваль (фр. Menneval) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Ганеш Чалиса

Ганеш Чалиса (һинди गणेश चालीसा, Ганеша турында кырык Чаупаи бу үрнәк Һинд дине тарафдары буларак Ганешага нигезләнгән тугърылар җыры. Бу Авадхи телендә язылган шигырь. Ганеш Чалиса хәзерге көн Һинд дине тарафдарлары арасында зур популярлыкка ирешкән. Күпләр аны көн саен укыла торган дога кебек укыйлар. Ганеш Чалисаның 40 шигыренең һәрберсе алкышлауның махус формасын чагылдыра, тугърының "Бхава" яки "Шрадда"сына нигезләнеп, махсус шигырьнең уку җимешләренә ничек ирешелә икәнен.
# Оберхахинг

Оберхахинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Оберхахинг
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Оберхахинг
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,06 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 576 метр биеклектә урнашкан.
# Алпедринья

Алпедринья — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. Фундан (Португалия) муниципалитетына карый.

# Алпедринья
## Географиясе

Мәйданы — 16,19 км².
# Калчинели (Пезаро һәм Урбино)

һәм
Калчинели — Италиянең Марке төбәге Colli al Metauro өязендә урнашкан торак пункт.

# Калчинели (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Калчинели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Калчинели (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (6294) Czerny

(6294) Czerny (лат. Czerny) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6294) Czerny
## Тарихы

1988 елның 11 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CX1» саналган.
# Перзико (Катанцаро)

Перзико — Италиянең Калабрия төбәге Мартирано өязендә урнашкан торак пункт.

# Перзико (Катанцаро)
## Географиясе

Перзико Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Перзико (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD215441

HD215441 — Кәлтә йолдызлыгында урнашкан A0p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,81 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Альгуа

Альгуа — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Альгуа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 432 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Авьятико, Серина, Бракка, Селвино, Сан-Пеллегрино-Терме, Нембро, Коста-Серина һәм Цоньо коммуналары белән чиктәш.
# CCDC28B

CCDC28B (ингл. Coiled-coil domain containing 28B) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Екатерина Ковелькова

Екатерина Ковелкова (Екатерина Георги кызы Ковелкова, 21 декабрь 1876(1876-12-21), Казан, Россия империясе — 7 февраль 1963(1963-02-07) (86 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — РИ һәм СССР опера җырчысы һәм педагог, ТАССРның атказанган әртисе (1939).
# Каволето (Пезаро һәм Урбино)

Каволето — Италиянең Марке төбәге Пьяндимелето өязендә урнашкан торак пункт.

# Каволето (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Каволето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каволето (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дубнички

Дубнички (рус. Дубнички) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Дубнички
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Дубнички
## Сәгать поясы

Дубнички Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Дубнички
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Изола (Франция)

Изола (фр. Isola) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Изола (Франция)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 97,98 км².
# (17026) 1999 EC8

(17026) 1999 EC8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17026) 1999 EC8
## Тарихы

1999 елның 12 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 EC8» саналган.
# Сумас (Вашингтон)

Сумас — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Сумас (Вашингтон)
## Тарихы

Сумас шәһәре елда нигезләнгән.

# Сумас (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,808698 км², 1,47 квадрат миль, 3,833118 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 метр һәм 43 Фут биеклектә урнашкан.
# Лубяны

Лубяны (белар. Лубяны) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Лубяны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# PARP4

PARP4 (ингл. Poly(ADP-ribose) polymerase family member 4) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Додурга (Бозүюк)

Додурга (төр. Dodurga) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шонталы вулысы

Шонталы вулысы (тат. شونتالىٰ ۋولىٰسىٰ, рус. Шенталинская волость) — Самар губернасына кергән административ-территориаль берәмлек.
Смагин (Богырыслан өязе), Костюнькин, Чатырлы һәм Әбдекәй вулыслары белән чиктәш булган (1890). 4 торак пунктта 5332 кеше яшәгән. ТАССР барлыкка килгәннән соң Богырыслан өязенә күчерелә. 1928 елда бетерелә.
# IC 4554

IC 4554 — Елан йолдызлыгы чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 4554
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4554, 2MASX J15350481+2328457, PGC 214390, SDSS J153504.83+232845.4, NPM1G +23.0402, LEDA 214390 һәм Gaia DR2 1220718117429681152 буларак та сурәтләнә.
# Догу Истасйон (Сарайөнү)

Догу Истасйон (төр. Doğu İstasyon) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сарайөнү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Новины (Старадарожский районы)

Новины (белар. Новіны) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Старадарожский районында урнашкан авыл.

# Новины (Старадарожский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Аланичи (Муш)

Аланичи (төр. Alaniçi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 1354 ел

2 меңьеллык :
XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр :
Хронологик таблица :
1354 (бер мең өч йөз илле дүртенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1354 елы, II меңьеллыкның 354 елы, XIV гасырның 54 елы, XIV гасырның 6 унъеллыгының 4 елы, 1350 елларның 5 елы. 1354 елдан бирле 670 ел үтте.

# 1354 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1354 елда туганнар

# 1354 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1354 елда вафатлар
# Дембинка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)

Дембинка — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Миломлын гминасында урнашкан авыл.

# Дембинка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кадальсо-де-лос-Видриос

Кадальсо-де-лос-Видриос (исп. Cadalso de los Vidrios) — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кадальсо-де-лос-Видриос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 47,64 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 802 метр биеклектә урнашкан.
# (13674) Bourge

(13674) Bourge — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13674) Bourge
## Тарихы

1997 елның 30 июнендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 MJ2» саналган.
# Милләт Җыены

2020 елның 29 августында Казанның М.Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет академия театрында беренче тапкыр Бөтендөнья татар конгрессы тарафыннан оештырылган “Милләт Җыены – 2020” чарасы уза. Чарада якынча 500 кеше катнаша: Россиянең 68 төбәгеннән 250дән артык кунак килә. Чит ил вәкилләре пленар утырышка видеоконференция режимында кушылганнар.
Чара барышында катнашучылар күп мәсьәләләр хакында фикер алыша: Бөтендөнья татар конгрессының 2017-2020 еллардагы эшчәнлегенә нәтиҗә ясала, татар телен һәм милли традицияләрне саклап калу, яшьләрдә милли-мәдәни кыйммәтләр формалаштыру юллары карала, Татар халкының үсеш стратегиясе проекты турында фикер алышалар.
# Цзян Куй (кратер)

Цзян Куй — Меркурий планетасының 14°30′ т. к. 103°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 40 километрлы кратеры.

# Цзян Куй (кратер)
## Исеме

Кратер кытайлы Цзян Куй хөрмәтенә аталган.
# (17111) 1999 JH52

(17111) 1999 JH52 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17111) 1999 JH52
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JH52» саналган.
# Игорь Кантеров

Игорь Кантеров (рус. Игорь Яковлевич Кантеров, 4 сентябрь 1938(1938-09-04), Кострома, Ярыслау өлкәсе, РСФСР, СССР — 1 декабрь 2018(2018-12-01) (80 яшь), ) — СССР һәм РФ диннәр белгече, Мәскәү университетының атказанган профессоры (2010).
# Багдатлы (Сунгурлу)

Багдатлы (төр. Bağdatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сен-Жермен-Ланго

Сен-Жермен-Ланго (фр. Saint-Germain-Langot) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Акъюл (Мактаарал районы)

Акъюл (каз. Ақжол) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Акъюл (Мактаарал районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Кокора (Эстония)

Кокора (эст. Kokora) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Суык урам (Казан)

Суык урам (рус. улица Студеная) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан урам.

# Суык урам (Казан)
## Географиясе

Универсиада проспектына параллел рәвештә урнашкан.

# Суык урам (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1953 елның 1 октябреннән йөртә.
# Вион (Сарта)

Вион (фр. Vion) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Норт-Гейтс (Нью-Йорк)

Норт-Гейтс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Норт-Гейтс (Нью-Йорк)
## Географиясе

Норт-Гейтс халык санын алу урыны мәйданы — 4 квадрат миль, 6,961982 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 166 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Анатолий Хохлов

Анатолий Хохлов (Анатолий Иван улы Хохлов, 1 июль 1918(1918-07-01), Бәхмүт, Ырынбур өязе, Ырынбур губернасы, Россия империясе — 4 февраль 1995(1995-02-04) (76 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — Советлар Берлеге Каһарманы (1943). Польша территориясендәге сугышларда күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
# Скаршин (Түбән Силезия воеводалыгы)

Скаршин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Тшебница гминасында урнашкан авыл.

# Скаршин (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сансельяс

Сансельяс — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сансельяс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Дим (станция)

Дим (рус. Дёма) — Куйбышев тимер юлының Башкортстан төбәгенә караган тимер юл станциясе. Чишмә — Дим сызыгының бер өлеше. Дим — Чирникау сызыгының бер өлеше. Дим — Карлыман сызыгының бер өлеше. Дим — Иглин сызыгының бер өлеше.
1899 да нигезләнә.
Нигезләнгән көненнән Самар-Зылатаус, 1936 дан Куйбышев, 1949 тән Уфа, 1959 тән янә Куйбышев тимер юлы эчендә.
# Ылыҗакөй (Шавшат)

Ылыҗакөй (төр. Ilıcaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пестике

һәм
Пестике — Словениянең Заврч (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пестике
## Географиясе

Мәйданы — 1,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 268 ± 1 метр һәм 272 метр биеклектә урнашкан.
# Ибервиль (округ, Луизина)

Ибервиль — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Плакмин шәһәре.

# Ибервиль (округ, Луизина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.

# Ибервиль (округ, Луизина)
## Территориясе

Округ мәйданы 653 км² тәшкил итә.