# Будапешт

Будапе́шт (маҗар. Budapest (info)) — Маҗарстан башкаласы һәм дәүләтнең иң эре шәһәре. 2007 елның мартында 1,7 млн кеше тәшкил иткән халык саны буенча шәһәр Европа берлегендә тугызынчы урын алып тора. Шәһәр 1873 елда берничә маҗар шәһәренең кушылуы нәтиҗәсендә барлыкка килә: Дунайның көнчыгыш ярында урнашкан Пешт, көнбатыш ярында урнашкан Буда һәм Обуда.

# Будапешт
## Тарих
### Халык саны тарихы

Халык:
* 1780 ел: 48 000 (Буда: 27 000, Пешт: 21 000)
* 1804 ел: 59 610 (Буда: 30 784, Пешт: 28 826)
* 1830 ел: 98 493 (Буда: 37 973, Пешт: 60 520)
* 1847 ел: 133 096 (Буда: 41 974, Пешт: 91 122)
* 1869 ел: 270 476
* 1890 ел: 486 671
* 1900 ел: 733 358 (Сәнагыйләштерү)
* 1910 ел: 880 371 (756 070 маҗарлар, 78 882 немецлар, 20 359 словаклар…) (1910 елдагы халык санын алу буенча)
* 1930 ел: 1 006 184
* 1941 ел: 1 164 963
* 1945 ел: 907 774 (Будапешт операциясе, холокост)
* 1949 ел: 1 057 912
* 1950 ел: 1 590 360 (Олы Будапешт)
* 1980 ел: 2 059 226
* 1990 ел: 2 016 681
* 2001 ел: 1 777 921 (1 631 043 маҗарлар, 18 097 немецлар, 14 019 чегәннәр, 4929 словаклар…) (2001 ел дагы халык санын алу буенча)
* 2005 ел: 1 695 814
* 2008 ел: 1 702 297 (Буда: 480 756, Пешт: 1 221 541)

# Будапешт
## Күренекле кешеләре

* Эржебет Шаар, скульптор

# Будапешт
## Тугандаш шәһәрләр

| Берлин (алман. Berlin), Германия (1991 ел) Вена, Австрия (1990 ел) Вилнүс, Литва Дублин, Ирландия (2006 ел) Загреб, Хорватия (1994 ел) Кошице, Словакия Лиссабон, Португалия (1992 ел) | Илбау, Украина (1993 ел) Нью-Йорк, АКШ (1991 ел) Сараево, Босния һәм Герцеговина (1995 ел) Истанбул, Төркия Тел-Әвив, Исраил (1989 ел) Форт Уорт, АКШ (1990 ел) Франкфурт, Германия (1990 ел) |
* 1 2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
* ↑ archINFORM — 1994.https://wikidata.org/wiki/Track:P5383https://wikidata.org/wiki/Track:P5604https://wikidata.org/wiki/Track:P12149https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049https://wikidata.org/wiki/Track:P5573https://wikidata.org/wiki/Track:P5508
* ↑ Hongrie : l'écologiste Gergely Karacsony remporte Budapest, défaite pour Viktor Orban — LCI, 2019.https://wikidata.org/wiki/Track:Q3207314
* ↑ M.-L. W. Hongrie : le parti d'Orban battu aux municipales à Budapest — Le Parisien, 2019.https://wikidata.org/wiki/Track:Q142348
* ↑ Blow for Hungary PM Orbán as opposition wins Budapest mayoral race — The Guardian, 2019.https://wikidata.org/wiki/Track:Q11148
* ↑ https://cn.wtcf.org.cn/citys/3489-2.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20240528114922/https://www.lhc-s.org/member_cities/
* ↑ https://web.archive.org/web/20240528143447/https://www.ovpm.org/members/cities/
* ↑ Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary — KSH, 2024.https://wikidata.org/wiki/Track:Q1125966https://wikidata.org/wiki/Track:P939https://wikidata.org/wiki/Track:Q88686710
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 http://budapest.hu/Lapok/Fovaros/Testvervarosok.aspx
* ↑ https://frankfurt.de/service-und-rathaus/verwaltung/aemter-und-institutionen/hauptamt-und-stadtmarketing/referat-fuer-internationale-angelegenheiten/partnerstaedte/budapest
* ↑ http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=3932
* ↑ http://www.ivilnius.lt/pazink/apie-vilniu/miestai-partneriai
* ↑ https://vilnius.lt/lt/tarptautinis-bendradarbiavimas/
* ↑ https://www.comune.fi.it/pagina/firenze-internazionale/gemellaggi-e-patti-di-amicizia
* ↑ https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
* ↑ https://kyivcity.gov.ua/kyiv_ta_miska_vlada/pro_kyiv/mista-pobratimi_z_yakimi_kiyevom_pidpisani_dokumenti_pro_poridnennya_druzhbu_spivrobitnitstvo_partnerstvo/
* ↑ https://www.daejeon.go.kr/english/EngSisterCities.do?menuSeq=7028
* ↑ https://www.daejeon.go.kr/drh/DrhContentsHtmlView.do?menuSeq=1731
* ↑ https://tbilisi.gov.ge/img/original/2018/6/12/tbilisiinfigures.pdf
* ↑ Budapest – Magyarország helységnévtára — Центральный статистический офис Венгрии.https://wikidata.org/wiki/Track:Q1125966
* ↑ http://www.budabox.hu/irsz.xls — 2001.
* ↑ Центральный статистический офис Венгрии — 1871.https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669https://wikidata.org/wiki/Track:P10559https://wikidata.org/wiki/Track:P939https://wikidata.org/wiki/Track:Q1125966https://wikidata.org/wiki/Track:Q55570323