yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ашланка

Ашланка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга Уржумка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

# Ашланка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010300512111100038354
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111103835
* Бассейн коды – 10.01.03.005
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# IC 2726

IC 2726 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 2726
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2726 буларак та сурәтләнә.
# Лос Платанос (Сан Луис де ла Паз)

Лос Платанос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Лос Платанос (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Лос Платанос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Платанос (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Платанос (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Андреевский (Мари Иле)

Андреевский (чирм. Андрий почиҥга, рус. Андреевский) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан бистә.

# Андреевский (Мари Иле)
## Сәгать поясы

Андреевский (Мари Иле) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Андреевский (Мари Иле)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
# Айдар Шәйдуллин

Айдар Шәйдуллин (Айдар Мирсәет улы Шәйдуллин, 21 гыйнвар 1977(1977-01-21) (47 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — балет артисты, РФның атказанган артисты (2006).
# Селегас

Селегас — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Кальяри һәм Южная Сардиния провинциясе составына керә.

# Селегас
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 метр биеклектә урнашкан. Джезико, Гуамаджоре, Ортачезус, Суэлли һәм Сенорби коммуналары белән чиктәш.
# Ка Маразтони (Реҗо Эмилия)

Ка Маразтони — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Тоано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Маразтони (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Ка Маразтони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Маразтони (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ржостейн

Ржостейн (чех. Rostejn) — Чехиянең Пардубице крае Бествина (Чехия) районында урнашкан авыл.

# Ржостейн
## Географиясе

Мәйданы — 3,396 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржостейн
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржостейн
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ржостейн
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 248 |
| 1880 | 243 |
| 1890 | 216 |
| 1900 | 214 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 215 |
| 1921 | 244 |
| 1930 | 207 |
| 1950 | 156 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 130 |
| 1970 | 150 |
| 1980 | 106 |
| 1991 | 77 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 91 |
| 2011 | 77 |
| 2021 | 73 |
# Сесчори (Брашов)

Сесчори — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. Реча (коммуна, Брашов) коммунасына карый.

# Сесчори (Брашов)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 502 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Эддингтон (ай кратеры)

Эддингтон (лат. Eddington) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 120,13 км булган кратер.

# Эддингтон (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Артур Стэнли Эддингтон (1882—1944) хөрмәтенә бирелә.

# Эддингтон (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
# Гедонг Багус Ока

Гедонг Багус Ока (1921 елның 3 октябре – 2002 елның 14 ноябре) - Индонезиядә Һинд дине реформаторы һәм фәлсәфәчесе булган. Ул Агама Һинду Дхарманың иң алдынгы җитәкчеләренең берсе һәм 1980 елларда Парисада Һинду Дхарма Индонезия хәрәкәтен башлаган. Ул 1994 Җамналал Баҗаҗ Бүләгенә ия булган.

# Гедонг Багус Ока
## Иртә тормышы

Гедонг Карангасемда Ни Ваян Гедонг исеме белән I Komang Layang һәм авыл шурасы әгъзасы Ni Komang Pupuh парының кызы буларак туган. Шул вакытның кызларыннан аермалы буларак әти-әнисе Гедонгка теләкләрен ашырырга азатлык биргән. Аңа мәктәпкә барырга рөхсәт ителгән булган. Шулай итеп, ул Йогьякарта һәм Җакартага укырга барган.
Йогьякартада мәктәптә, аңа Христианлыкны өйрәнергә азатлык бирелгән булган. Аның Христианлыкны өйрәнүе һәм Һинду традициясендә тууы аның Махатма Ганди белән дуслашуына сәбәп булган. Алар Христиан һәм Һинд дине фәлсәфәсе турында әңгәмә алып барганнар.
Бу ике динне өйрәнүе аны Һинду рухы дәвамчысы иткән, болар "ахимса" (көч кулланмау) һәм "сатья" (хакыйкать).
# Мердуш

Мердуш — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ирмеш елгасының сул ярына тамагыннан 43 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 39 км.

# Мердуш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200412110000028227
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002822
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (3675) Кемстач

(3675) Кемстач (лат. Kemstach) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3675) Кемстач
## Тарихы

1982 елның 23 декабрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 YP1» саналган.
# (7529) Ваньоцци

(7529) Ваньоцци (лат. Vagnozzi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7529) Ваньоцци
## Тарихы

1994 елның 16 гыйнварында галимнәр тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 BC» саналган.
# (12380) Sciascia

(12380) Sciascia — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12380) Sciascia
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PB14» саналган.
# Езанвиль (Югары Марна)

Езанвиль (фр. Aizanville) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Грейс (шәһәр)

Грейс (ингл. Grays) — Англиянең Эссекс графлыгында урнашкан шәһәр.

# Грейс (шәһәр)
## Тарих

17 нче гасырдан билгеле.
# Югары Быстрица

Югары Быстрица (рус. Верхобыстрица) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Югары Быстрица
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Югары Быстрица
## Сәгать поясы

Югары Быстрица Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Югары Быстрица
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Ричард Эдвард Тейлор

Ричард Эдвард Тейлор (, 2 ноябрь 1929(1929-11-02), Медисин-Һат, Әлберта, Канада — 22 февраль 2018(2018-02-22) (88 яшь), Стәнфорд, Санта-Клара (округ, Калифорния), Калифорния, Америка Кушма Штатлары) — физик, университет профессоры (Канада). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1990).

# Ричард Эдвард Тейлор
## Белем

Стәнфорд үнивирситите, Альберта университеты дигән уку йортларында белем алган.

# Ричард Эдвард Тейлор
## Оешмаларда әгъзалык

Лундын кыйрал җәмгыяте, АКШ милли фәннәр академиясе, Канада кыйрал җәмгыяте, Америка фән үсешенә ярдәм күрсәтү бергәлеге, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Америка физика җәмгыяте дигән оешмаларда әгъза булган.
# Сен-Сози

Сен-Сози (фр. Saint-Sozy) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Александр Ратнер

Александр Ратнер (1934-1994) - совет һәм Россия медигы. Казан балалар неврологиясе мәктәбенә нигез салучы. Фән докторы, профессор, ТАССР һәм Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе.

# Александр Ратнер
## Биографиясе

Александр Юрьевич Ратнер 1934 елда табиблар гаиләсендә туа. Әтисе - танылган хирург Юрий Александрович (Израилевич) Ратнер (1905-1979), Казан онкологлар мәктәбенә нигез салучыларның берсе, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе. Әнисе - невропатолог Ева Александровна Ратнер (1907-1978).
1957 елда Казан медицина институтын отличие белән тәмамлый. Университетны тәмамлагач, Яшел Үзәндә невролог булып эшли. Бу вакытта аның беренче басмалары "Казан медицина журналы"нда дөнья күрә.
1960 елда ул Ленинградтагы профессор С. Н. Давиденков клиникасына ординатурага керә, ләкин авыруы аркасында укуы өзелә һәм Казанга кайта. Казан ГИДУВ нерв авырулары клиникасында эшли.
1964 елда «Шейная мигрень» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый (җитәкчесе кафедра мөдире профессор И.Русецкий).
Бу кафедрада ассистент булып эшли. «Шейный остеохондроз» темасына докторлык диссертациясен яклый. (фәнни консультанты профессор А. М.Вейн).
1973 елдан 1994 елга кадәр 20 елдан артык Казан ГИДУВында балалар нерв авырулары кафедрасын җитәкли. А. Ю. Ратнер җитәкчелегендә үткәрелгән тикшеренүләр ул чорның өйрәнелмәгән проблемаларның берсе - перинаталь неврологиягә багышланган.
1992 елда Казанда өч Бөтенсоюз конференциясен, халыкара балалар неврологлары конгрессын үткәрү инициаторы булган.10 монография авторы.

# Александр Ратнер
## Гаиләсе

Хатыны - Фаина Лазаревна Ратнер - Казан филологы, укытучы, Казан дәүләт университетының Телләр институты директоры.

# Александр Ратнер
## Бүләкләре

Пуркинье алтын медале

# Александр Ратнер
## Хәтер

2004 елда галимнең 70-еллыгына 8-нче номерлы шәһәр балалар клиник хастаханәсенә Ратнер исеме бирелә, бинада мемориаль такта урнаштырылган.
# Татарстан Республикасының биологик ресурслар буенча дәүләт комитеты

Татарстан Республикасының биологик ресурслар буенча дәүләт комитеты (рус. Государственный комитет Республики Татарстан по биологическим ресурсам) — Татарстан Республикасы хөкүмәте составындагы мөстәкыйль структур бүлекчә, хайваннар дөньясы объектларын һәм аларның яшәү тирәлеген, шулай ук су биологик ресурсларын саклау, контрольдә тоту һәм куллануны җайга салу вәкаләтләрен башкаручы ТР башкарма хакимияте органы, дәүләт комитеты. 2017 елның 9 октябрендә ТР хайваннар дөньясы объектларын саклау һәм файдалану идарәсен дәүләт комитеты итеп үзгәртү юлы белән барлыкка илгән.
Дәүләт комитетының төп бурычы — биологик төрлелекне саклау, әйләнә-тирәлеккә хуҗалык итү һ. б. эшчәнлекнең тискәре йогынтысын булдырмау, региональ әһәмияттәге аеруча саклаулы табигать территорияләре системасын үстерү һәм камилләштерү, хайваннар дөньясы объектларын һәм аларның яшәү тирәлеген, шулай ук эчке су объектларында биологик су ресурсларын саклау һәм куллану өлкәсендә Татарстанның дәүләт хакимияте органнары вәкаләтләрен гамәлгә ашыру.

# Татарстан Республикасының биологик ресурслар буенча дәүләт комитеты
## Комитет рәисе

* 2017 елның 9 октябреннән — Федор Батков
# Брәдфорд

Брәдфорд (ингл. Bradford) — Англиянең Вест-Йоркшир графлыгында урнашкан шәһәр.

# Брәдфорд
## Тарих

Беренче мәртәбә 1086 елда телгә алына.

# Брәдфорд
## Кардәш шәһәрләр

* Вервье, Бельгия
* Голвей, Ирландия
* Мирпур, Пакьстан
* Мирпур, Пакьстан
* Мөнхенгладбах, Германия
* Рубе, Франция
* Һамм, Германия
* Өскеп, Төньяк Македония (1963)
# Чалманарат

Чалманарат — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423752.

# Чалманарат
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.5 °C | -11.2 °C | -6 °C | 3.9 °C | 13.1 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4 °C | -5.3 °C | -10.8 °C | 3.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.

# Чалманарат
## Шәхесләр

* Фаил Ибраһимов (1950), режиссер.
* ТАССР Югары Советы депутаты, тракторчы Хәнә Галләмова
* Очучы-офицер, өч Кызыл йолдыз, 1 һәм 2 дәрәҗә Ватан сугышы орденнары кавалеры Мирзахәниф Шәрипов
* Мәгариф эшлеклесе, Кызыл йолдыз, 1 дәрәҗә Ватан сугышы, Хезмәт Кызыл Байрагы орденнары кавалеры Мирзамөхәммәт Ибраһимов
* ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе, шагыйрь Илфак Ибраһимов (Мөхәммәт Мирза)
* ТРның атказанган ветеренария табибы Илгиз Харисов
* ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре Азат Нәҗмиев
* Үзешчән композитор Илдар Шәмсемөхәммәтов
# Ортакөй (Акдагмадени)

Ортакөй (төр. Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Инҗесу (Соргун)

Инҗесу (төр. İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гияслы (Самух)

Гияслы (әзери. Qiyaslı) — Әзербайҗанның Самух районына караган авыл.
# Фултон (Иллинойс)

Фултон — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.

# Фултон (Иллинойс)
## Тарихы

Фултон шәһәре елда нигезләнгән.

# Фултон (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6,105463 км², 6,05347 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 181 метр биеклектә урнашкан.
# Сагдычлар (Кебан)

Сагдычлар (төр. Sağdıçlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кебан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Карапесуш

Карапесуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Барселуш муниципалитетына карый.

# Карапесуш
## Географиясе

Мәйданы — 8,12 км².
# Быстряна

Быстряна — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шуя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Быстряна
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400112110000042254
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004225
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (17643) 1996 TJ5

(17643) 1996 TJ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17643) 1996 TJ5
## Тарихы

1996 елның 9 октябрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TJ5» саналган.
# (12079) Kaibab

(12079) Kaibab — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12079) Kaibab
## Тарихы

1998 елның 22 мартында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FZ73» саналган.
# Карадорук (Гүрүн)

Карадорук (төр. Karadoruk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тапован

Тапован Санскрит телендә ике тамыр сүздән килеп чыккан: тапас мәгънәсе 'аскеза' һәм дәвам итеп 'дини тыелу' һәм 'дәрвишлек' һәм гомумирәк мәгънәдә 'рухи практика' һәм вана, мәгънәсе 'урман' яки 'карурман'. Шулай итеп, Тапован "аскезалар яки рухи практика урманы" дип тәрҗемә ителә. Традицион рәвештә Һиндстанда берәү җитди рухи сыенуда катнашкан урын тапован буларак мәгълүм булган, анда урман булмаган очракта да. Олы фикер ияләре һәм садһулар яшәгән билгеле мәгарәләр һәм башка скитлар кебек, аскетлар тарафыннан кулланылып бөтен даирә тапован буларак мәгълүм була башлаган башка урыннар бар, мәсәлән, төньяк Ганганың көнбатыш ярында Ришикеш шәһәре тирәсендә.

# Тапован
## Тапован (урыннар)

Һиндстанда иң яхшы мәгълүм булган тапован Һиндстанда, Уттаракһандта, Ганганың беренчел чыганакларында Ганготри Бозлыгыннан өстә даирә. Шивлинг пигы астында, якынча 4463 м (14640 фут) биеклектә буш җир мәгарәләрдә, алачыкларда, һ.б. яши торган берничә садһуның фасыл йорты булып киткән һәм ул шулай ук треккинг максаты булып киткән. Треккинг гадәттә Гомукһтан башлана һәм трек 2013 Төньяк Һиндстан Су Ташуларында Ганготридан Гаумукһка юлның күбесенең җимерелүенә кадәр уртачадан авырга кадәр танылган булган. Тапован даирәсе Шивлинг пигын, Бһагиратһи пигын, һ.б. кертеп берничә альпинист экспедициясе өчен нигез лагере булып тора. Тапован даирәсендә болынлыклар, агымнар һәм чәчәк атучы үсемлекләр белән тулы һәм болынлыклар Һиндстанда иң биек урнашкан болынлыкларның берсе дип таныла. Тапованда Амрит Ганга - Ганга нектары - дип аталган агым бозлыкка ага. Тапован янында шулай ук Нандаван дип аталган урын бар һәм Нандаванга шулай ук треккерлар һәм дини сәфәр кылучылар трек ясыйлар. Нандаван шулай ук Бһагиратһи массивы нигезендә киң болын. Чамоли районында Джошиматһта охшаш атамалы урын бар, анда Тапован Эссе Чишмәләр буларак мәгълүм булган күкерт чишмә бар. Ул Сапта Бадриның өлеше булып тора.
# NGC 6741

NGC 6741 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6741
## Тарихы

Әлеге галактика 1882 елда Америка астрономы Edward Pickering тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 38.1 см (15 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Suzdal' yanındağı suğış

Калып:Казан-рус сугышлары
Suzdal' yanındağı suğış - 7 iyül 1445 yılda, Oluğ Möxämmäd xan ulları - Mäxmüt häm Yaqub oğlannar belän Mäskäwneñ böyek kenäze Vasiliy II Tyomnıy ğäskärläre arasında bulğan suğış. Suğış näticäläre: Qazan xanlığı tarafınnan Mäskäw ğäskärläreneñ tulı tar mar itüe, Mäskäw böyek kenäze Vasiliy II Tyomnıy äsirlekkä alu (berdänber tapqır tarixta), zur salım salu, Qasıym xanlığı Mäskäw yanında barlıqqa kilü. Bu suğışta tatarlar xäyläkär taktikası qullanğan: başta çigenä başlağan, soñraq kinät rus ğäskärlären qamap alğan. Qazan xanı Oluğ Möxämmät ulları - Mäxmüt häm Yaqub oğlannar Suzdal' yanındağı suğışta Mäskäw kenäzeneñ ğäskärlären tar-mar itä, enese Mixail Andreyeviç, küp boyarlar belän üzen äsirlekkä alıp, zur salım sala. İvan Andreyeviç, Vasiliy Yaroslaviç kenäzläre qaçqannar. Vasiliy II Tyomnıy irege öçen ruslar 200000 sum Qazanğa tülägän. Salım cıyar öçen rus cirlärenä tatar türäläre cibärelä. Monı xalıq qına tügel, boyarlar häm kenäzlär dä önämi. Alar Vasiliy III ne täxettän bärep töşerep, küzlären suqıraytalar. Ämma Oluğ Möxämmät ğäskär cibärä häm Vasiliy III ne yañadan täxetkä mengezä. 1439-1445 yıllardağı wäzğiät şundıy bula. Läkin näq şul çorda tatarlar belän ruslar arasında säwdä häm däwlät elemtäläre köçäyep kitä, tovarlar almaşıp qına qalmıylar, ğöref-ğädätlär, däwlät belän idärä itü h.b. bağlanışlar da nığıy.
# Казе Борин (Падова)

Казе Борин — Италиянең Венеция төбәге Мерлара өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Борин (Падова)
## Географиясе

Казе Борин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Борин (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Павинская

Павинская (рус. Павинская) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче юкка чыккан авыл.

# Павинская
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Павинская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: юк
# 23 август

23 август — Милади тәкъвимендә сигезенче айның егерме өченче көне. Ел ахырына кадәр 130 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 23 август
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* ЮНЕСКО — "Кол сәүдәсен һәм аның туктатылуын халыкара искә төшерү көне" 1791 елның 23 август алды төнне Санто-Доминго (бүгенге Гаити һәм Доминикан Җөмһүрияте) каласында трансатлантик кол сәүдәсенә нокта куюда зур ролен уйнаган күтәрелеш башлануын искә алуга багышлана.
* Аурупа Берлеге — Сталинизм һәм нацизм (һәм барлык тоталитар һәм авторитар режимнарның) корбаннарын искә алу көне.

# 23 август
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Румыния — Азат ителү көне (1944).
* Россия Федерациясе — Хәрби дан көне (1943 ел Курск бәрелешендә ССРБ гәскәренең / Өченче рейх гәскәрен тармар итү көне).
* Свазиленд — Умхланга көне.
* Украина — байрак көне.

# 23 август
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Белорусия — дәүләт статистика хезмәткәрләре көне.

# 23 август
## Вакыйгалар

* 476 — / Көнбатыш Рим империясе варварлар тарафыннан җиңелә.
* 1552 — Явыз Иван патшалык иткән вакытында / Русия патшалыгы гаскәре Казан ханлыгы башкаласы Казан астына килеп баса.
* 1572 — Парижда Варфоломей төне барышында күпләп гугенотлар үтерелә.
* 1905 — Россия империясе һәм / Япон империясе арасында Портсмут тынычлык килешүе имзалана.
* 1913 — Копенһаген шәһәрендә Һанс Христиан Андерсенның әкиятендәге Су кызына сын куелган.
* 1939 — Казанда СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалы Тел, әдәбият һәм тарих институты оештырыла.

# 23 август
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:23 август көнне туганнар
* 1740 — Иван VI, Россия империясенең 5 нче императоры.
* 1923 — Ләбибә Ихсанова, татар язучысы.
* 1925 — Галимҗан Ахунҗанов, тел галиме.
* 1929 — Әхияр Хәкимов, башкорт язучысы, журналист.
* 1930 — Рәфхат Мәкъсүтов, профессор, техник фәннәр докторы.
* 1946 — Дания Нуруллина, драма актрисасы, РФ атказанган (2010), ТР халык (1991) артисты.
* 1946 — Михаил Кузнецов, рәссам, Тукай премиясе лауреаты (2018).
* 1951 — Әхмәт Кадыйров, Чечня президенты (2003-2004).
* 1970 — Марат Кәбиров, татар язучысы.
* 1974 — Константин Новоселов, физик, физика өлкәсендә Нобель премиясе лауреаты.
* 1976 — Алмаз Фәтхуллин, Тинчурин театры актеры.
* 1982 — Игорь Радулов, Россия Федерациясе хоккейчысы.
* 1986 — Вик Уаллд, Россия Федерациясе сноубордчысы.
* 1992 — Гүзәлия Гафурова, Казакъстан Казакъстаннан карате буенча Азиада чемпионы (2014)

# 23 август
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:23 август көнне вафатлар
* 1846 — Вилһелм Кюхельбекер, декабрист, язучы.
* 1937 — Альбер Руссель, француз композиторы.
* 1937 — Муллаян Халиков, БАССР Халык Комиссарлары Советы Рәисе.
* 1943 — Алекси Величков, болгар әдәбияте белгече.
* 1943 — Рахман Ильяс, татар драматургы.
* 1953 — Гази Заһитов, Бөек Ватан сугышы ветераны.
* 1996 — Зөлфия, шагыйрә.
* 1997 — Елена Майорова, кино һәм театр актрисасы, РСФСР атказанган артисты.
* 2012 — Ринат Аюкаев, инженер, су белән тәэмин итү һәм аны чистарту белгече, профессор.
* 2024 — Әнәс Хәсәнов,
# 2693 ел (б. э. к.)

Бу сәхифә тиз бетерүгә тәкъдим ителде! Сәбәбе: '
Тиз бетерү белән риза булмасагыз, аның бәхәс битендә языгыз.
Администраторларга: бирегә нәрсә сылтый битнең тарихы (соңгы үзгәртүе), битне бетерү.
Xxiiyxxxx
# Вяликая Вядрэнь

Вяликая Вядрэнь (белар. Вялікая Вядрэнь) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Вяликая Вядрэнь
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Петрушня Вас

һәм
Петрушня Вас — Словениянең Иванчна Гориця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Петрушня Вас
## Географиясе

Мәйданы — 1,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 405 метр биеклектә урнашкан.