yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кече Царанур

Кече Царанур (чирм. Изи Чарнур, рус. Малый Царанур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.

# Кече Царанур
## Сәгать поясы

Кече Царанур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Царанур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,7%), руслар (4,3%).
# Хирле-Сир

Хирле-Сир (чуаш. Хӗрлӗҫыр, рус. Хирле-Сир) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Хирле-Сир
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Хирле-Сир
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 269 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Микушкино (Волжск районы)

Микушкино (чирм. Мучашъер, рус. Микушкино) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Микушкино (Волжск районы)
## Сәгать поясы

Микушкино (Волжск районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Микушкино (Волжск районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,4%), руслар (2,6%).
# Матела (Вимиозу)

Матела — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Вимиозу муниципалитетына карый.

# Матела (Вимиозу)
## Географиясе

Мәйданы — 45,81 км².
# Дастан

Дастан ( фарсы داستان - хикәят) - Якын һәм Урта Көнчыгышта, Көньяк-көнчыгыш Азиядә таралыш алган лиро-эпик характердагы әсәр.
Дастан эчтәлегендә вакыйга-хәлләр уй-кичерешләр белән үреп бирелә. Эпик табигатьле дастаннар да очрый. Бу жанрдагы күпчелек әсәрләр шигырь белән язылган. Тезмә һәм чәчмә юллар катнашмасыннан төзелгән дастаннар да бар. Проза белән язылганнары да очрый. Дастаннарда, кагыйдә буларак, әкияти сюжетлар, легенда-риваятьләр эшкәртелә, хыялый һәм чынбарлык күренешләре, вакыйгалары үреп, үзара катнаштырып бирелә.
Дастан атамасы төрки һәм фарсы әдәбиятларында һәм фольклорында кулланыла. Ул кайвакыт хикәят термины белән янәшә дә йөргән. Хәзерге әдәбият белемендә элеккеге язма әдәбияттагы дастаннарны поэма дип атау да бар. Фольклорда дастан һәм эпос терминнары синоним рәвешендә дә кулланыла.

# Дастан
## Татар әдәбиятында дастаннар

Татар әдәбияты тарихында дастанчылык зур роль уйнаган. Бу әдәбияттагы роман жанрының да үсеп китүен әдәбият белгечләре дастаннардан килә торган традиция дип аңлаталар. Мисал рәвешендә әлеге әсәрләрне китерергә мөмкин: «Идегәй», Кол Галинең «Кыйсса-и Йосыф» поэмасы, Хисам Кятибнең «Җөмҗөмә солтан» әсәре , Сәйф Сараинең «Сөһәйл вә Гөлдерсен» дастаны, «Кузы Курпеш белән Баян Сылу», «Гайсә углы Амәт»,«Дастаны Бабахан», «Аксак Тимер», «Дәфтәре Чыңгызнамә» кебек әсәрләр. Мөэлифе буенча бүленәләр халык дастаннарына һәм мөэлифле дастаннарга.

# Дастан
## Төркемнәре
### Борынгы әкияти-риваяти дастаннар

* Түләк яки Түләк вә Сусылу
* Йиртөшлек
* Алтаин Саин Сөмә

# Дастан
## Төркемнәре
### Батырлык дастаннары

* Алпамша
* Ак Күбек
* Идегәй
* Гүр углы
* Җик Мәргән
* Чура Батыр хикәяте

# Дастан
## Төркемнәре
### Мәхәббәт дастаннары

* Кузы Күрпәч белән Баян-сылу дастанның 23 версиясе Татарстан Фәннәр академиясендә Г. Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият һәм сәнгать институты архивында саклана. 1940-1970 елларда Себердә язып алынган.

# Дастан
## Төркемнәре
### Китаби дастаннар

* Йосыф китабы - Кол Галинең "Кыйсаи-Йосыф" шигъри хикәясенә нигезләннеп килеп чыккан. Татар халкы арасында киң таралган дастаннарның берсе.
* Сәйфелмөлек
* Бүз егет
* Ләйлә белән Мәҗнүн
* Таһир вә Зөхрә Сәйядинең "Бабахан дастанына" нигезләнгән татар халык дастаны.
# Гамирҗан Дәүләтшин

Гамирҗан Миргаҗан улы Дәүләтшин (1950 елның 12 августы, СССР, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Дүсем) — күренекле татар галиме, тарихчы, тарих фәннәре докторы (2002), профессор, Татарстанның Дәүләт премиясе лауреаты (2007).

# Гамирҗан Дәүләтшин
## Тәрҗемәи хәле

1950 елның 12 августында Сарман районы Дүсем авылында колхозчы гаиләсендә җиденче бала булып туган. Ләшәү Тамак сигезьеллык (1965), Иске Минзәләбаш урта (1968) мәктәпләрен, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген (1973), аспирантура (1976, җитәкчесе профессор А. Х. Халиков) тәмамлый. Болгар, төрки-татар бабаларыбызның рухи мәдәниятенә багышланган кандидатлык (1982), докторлык (2002) диссертацияләре яклый. 1976-1996 елларда Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтында, 1996-2002 елларда Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институтында фәнни архив мөдире, иҗтимагый фикер һәм археология бүлекләрендә хезмәткәр. 1994 елдан Татар дәүләт гуманитар институтында, Казан дәүләт университетында доцент, профессор, кафедра мөдире.

# Гамирҗан Дәүләтшин
## Фәнни кызыксынулар өлкәсе

Татар халкының борынгы бабаларының борынгы заманнардан алып Казан ханлыгы чорын кертеп мәдәнияте тарихы (Һуннар, Борынгы төрки каһанлыгы, Хәзәр каһанлыгы, Бөек Болгар иле, Идел буе Болгары, Җүчи Олысы, Казан ханлыгы халык гыйлеме, календарь һәм метрология, ышанулар, мифлар, космогоник карашлар, идеология, мәҗүсилек, ислам, язу, мәгариф, фәнни һәм гамәли белемнәр һ. б.).

# Гамирҗан Дәүләтшин
## Хезмәтләре

Тарих фәннәре докторы Г. Дәүләтшин — 200 дән артык фәнни хезмәт (шуларның 20се монография һәм дәреслекләр) авторы. 7 томлы «Татарлар һәм Татарстан тарихы» авторларының берсе (2-4 тт.). Хезмәтләренең берничәсе Төркиядә, Болгариядә, Америкада төрек, болгар, инглиз телләрендә дөнья күрә. Җәмәгать эше буларак, Татарстан мәгариф һәм мәдәният хезмәткәрләренең «Мәгариф» берлеге президиумы әгъзасы, президенты булып эшли.

# Гамирҗан Дәүләтшин
## Кайбер китаплары

* Волжская Булгария: духовная культура (Х - нач. XIII вв.) Казань, 1990.
* Борын-борын заманда...: Миф, дин, сәнгать. К.: ТКН, 2011

# Гамирҗан Дәүләтшин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2007 — Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге — «Төрки-татарларның рухи мәдәнияте тарихы», «Очерки истории духовной культуры предков татарского народа (Истоки, становление, развитие)» монографиясе өчен
* Халыкара болгар белеме, инновация һәм мәдәният академиясенең (Болгария) академигы.
# Сорнай (мәгънәләр)

Сорнай (фар. سُرنای, сорнай) — күп мәгънәле сүз.
* Сорнай ― музыка уен коралы.
* «Сорнай» ― фольклор-этнография ансамбле (Казан).
* «Сорнай» ― фольклор төркеме (Күлле Киме, Әтнә районы).
* «Сорнай» ― балалар бакчасы исеме.
# Реал (Пеналва-ду-Каштелу)

Реал — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Пеналва-ду-Каштелу муниципалитетына карый.

# Реал (Пеналва-ду-Каштелу)
## Географиясе

Мәйданы — 4,79 км².
# Владимир Никитин (Социалистик Хезмәт Герое)

Владимир Никитин (7 гыйнвар, 1929 (яки 1928), Башкорт АССР, СССР - 1969 елның 4 августы, Тат АССР, СССР ) - Сарытау өлкәсе Маркс районы "Россия" колхозы тракторчысы, Социалистик Хезмәт Герое ( 1966).

# Владимир Никитин (Социалистик Хезмәт Герое)
## Биография

Владимир Александрович Никитин 1929 елның 7 гыйнварында (башка чыганаклар буенча 1928 \) Башкорт АССРында (хәзерге Башкортостан Республикасы) туган. Милләте - рус.
1943 елда гаиләсе белән Сарытау өлкәсенең Совет районы Отроговка авылына (хәзерге Степное авылы) күченә һәм җирле «Прогресс» колхозына прицепщик булып эшкә урнаша.
1945 елда механизаторларның 3 айлык курсын тәмамлый һәм СТЗ тракторларында тракторчы булып эшли. .
Төньяк флотта хезмәт итеп кайтканнан соң, Отроговкага кайта һәм Сарытау өлкәсенең Маркс районындагы "Россия" колхозына тракторчы булып эшкә урнаша. Чирәмне үзләштерү вакытында, ДТ-54 тракторына күчә, җитештерү күләмен 150-200 процентка җиткерә: 1961 елда 1501 гектар җир сөрә, 1962 - 1685 гектар, 1963 - 1721 гектар, 1964 елда - 1814 гектар, 1965 елда - 1910 гектар.
1959-1965 елларда аның бригадасында бөртеклеләр уңышы гектардан 11 центнердан түбән төшми. .
1966 елның 23 июнендә СССР Югары Советы Президиумы боерыгы белән "бодай, арыш, карабодай, дөге, башка бөртекле һәм азык культуралары җитештерүне һәм әзерләүне арттыруда һәм техниканы югары җитештерүчән файдалануда ирешкән уңышлары өчен Социалистик Хезмәт Герое исеменә лаек була, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән бүләкләнә .
Отроговка авылында яши.
1969 елның 4 августында Татарстан АССРга командировкага килә, кызганычка каршы, салам әзерләгәндә вафат була .

# Владимир Никитин (Социалистик Хезмәт Герое)
## Хәтер

1986 елның 6 декабрендә Степное бистәсендә Владимир Никитин яшәгән йортка мемориаль такта куелган.
2012 елда паркта Дан аллеясында-Герой бюсты урнаштырылган .

# Владимир Никитин (Социалистик Хезмәт Герое)
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Социалистик Хезмәт Герое
* Ленин ордены
* «Урак һәм Чүкеч» алтын медале
# Уфа өязе

| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Өяз үзәге гербы | Губерна гербы |
| Губерна | Уфа губернасы |
| Үзәк | Уфа |
| Нигезләү датасы | 1782 ел |
| Юкка чыгару датасы | 1922 ел |
| Мәйдан | 16 407,9 чакрым² (1897) |
| Халык саны | 372 906 кеше |
Уфа өязе (рус. Уфимский уезд, баш. Өфө өйәҙе) — Россия империясе һәм РСФСРның Ырынбур һәм Уфа губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.

# Уфа өязе
## География
### Чиктәшлек

| Як | Өяз яки губерна |
| Төньяк | Бөре өязе |
| Көнбатыш | Бәләбәй өязе |
| Көнчыгыш | Златоуст өязе |
| Көньяк | Стәрлетамак өязе |
| Көньяк-көнчыгыш | Ырынбур губернасы |

# Уфа өязе
## Тарих

Уфа өязе 1782 елда Уфа калгайлыгының Уфа өлкәсе эчендә оештырыла.
1796—1865 елларда Ырынбур губернасы составында, 1865 елдан — Уфа губернасы составында булган.
1922 елның 14 июнендә Уфа губернасы юкка чыгарылган, Уфа өязе җирләре БАССРның Уфа кантоны состаына күчкән.

# Уфа өязе
## Административ бүенеш

1879 елда 32 вулыска бүленгән.

# Уфа өязе
## Халык

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 228 302 | 61,22 |
| башкорт | 114 493 | 30,79 |
| татар | 9 001 | 2,41 |
| типтәр | 4 523 | 1,21 |
| татар | 3 968 | 1,06 |
| мордва | 3 826 | 1,03 |
| чуаш | 2 058 | 0,55 |
| башка телләр | 6 753 | 1,81 |
| Тел | Кешеләр саны | % |
| рус | 42 062 | 85,36 |
| башкорт | 3 159 | 6,39 |
| татар | 2 524 | 5,12 |
| поләк | 404 | 0,82 |
| яһуд | 322 | 0,62 |
| башка телләр | 812 | 1,65 |
# Кече Бишево

Кече Бишево (чуаш. Ҫатрӑк, рус. Малое Бишево ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429438. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219835004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800003100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Кече Бишево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 177 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Пиньейру-де-Азере

Пиньейру-де-Азере — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Санта-Комба-Дан муниципалитетына карый.

# Пиньейру-де-Азере
## Географиясе

Мәйданы — 11,14 км².
# Яранкасы

Яранкасы (чуаш. Яранкасси, рус. Яранкасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Яранкасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Яранкасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 261 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)

* Мәдәният порталы
* Православие порталы
Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (рус. Собор Воскресения Христова) — РФ кораллы көчләренең төп (православие) гыйбадәтханәсе. Мәскәү өлкәсенең Кубинка шәһәреннән ерак түгел «Патриот» паркында төзелгән. «Бөек Ватан сугышында җиңүнең 75 еллыгына, шулай ук рус халкының барлык сугышларда сугышчан батырлыгына багышланган». Гыйбадәтханә халыктан кергән иганә һәм Мәскәү белән Мәскәү өлкәсенең бюджет акчасына төзелгән. Аның территориясендә Россия дәүләтенең һәм аның Кораллы көчләренең барлыкка килүе тарихына багышланган күргәзмә экспозициясе урнаштырылган.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## Тарих

РФ кораллы көчләренең төп гыйбадәтханәсе Мәскәү өлкәсенең Одинцово районы Кубинка шәһәреннән ерак түгел «Патриот» паркында төзелгән. Гыйбадәтханә төзелеше 2018 елның сентябрендә башланган һәм, РФ Саклану министрлыгы мәгълүматларына караганда, 598 көн дәвам иткән, 2020 елның 9 маенда тәмамланган. Гыйбадәтханә ирекле иганәләр акчасына һәм Мәскәү белән Мәскәү өлкәсенең бюджет акчасына төзелгән. РФ Президенты матбугат секретаре Дмитрий Песков сүзләренә караганда, гыйбадәтханәнең төп иконасы (рус. Икона Спас Нерукотворный) өчен акчаны Владимир Путин биргән.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## Тасвирлама

Гыйбадәтханәнең биеклеге (тәресе белән бергә) проект буенча 95 метр тәшкил итә.
Төп гөмбәзе барабанының диаметры 19,45 метр тәшкил итә. 1945 ел — Бөек Ватан сугышы тәмамланган ел.
Чаң оясының биеклеге 75 метр тәшкил итә. 2020 елда Бөек Ватан сугышы тәмамлануга 75 ел тула.
Кече гөмбәзенең биеклеге 14,18 метр тәшкил итә. 1418 көн һәм төн Бөек Ватан сугышында сугыш хәрәкәтләре дәвам итә.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## Архитектура стиле

Гыйбадәтханә монументаль рус стилендә проектланган, заманча архитектура алымнарын һәм православие храмнары өчен уникаль яңалыкларны үз эченә алган. Бинаның фасадлары металл белән, сводлары — пыяла белән бизәлә.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## Янкормалары

Дүрт янкорманың һәрберсе РФ кораллы көчләренең бер төрен һәм гаскәрләрен яклаучы — изгегә багышлана.
* Изге пәйгамбәр Илия янкормасы — Хәрби-космос көчләрен һәм Һава-десант гаскәрләрен яклаучы.
* Изге апостол Андрей Первозванный янкормасы — Хәрби-Диңгез флотын яклаучы.
* Изге Бөек газапланучы Варвара янкормасы — Стратегик билгеләнештәге ракета гаскәрләрен яклаучы.
* Изге Александр Невский янкормасы — Коры җир гаскәрләрен яклаучы.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## «Хәтер юлы» галереясы

Комплекс территориясендә Бөек Ватан сугышында сугыш хәрәкәтләре барган 1418 көн һәм төн истәлегенә 1418 адым озынлыктагы «Хәтер юлы» галереясы (мультимедиа музее) булдырыла. Галереяда микрофотография технологиясе ярдәмендә Бөек Ватан сугышында катнашучыларның дистәләрчә миллион фотосурәте урнаштырыла.

# Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы (Одинцово районы)
## Ачылу

2020 елның 14 июнендә ачыла. Мәскәү һәм бөтен Россия патриархы Кирилл гыйбадәтханә рухание (рус. настоятель) вазифасын үзенә ала. Гыйбадәтханә патриарх җәмигы дәрәҗәсендә булачак.
# Комериң теле

Комериң ― Палембаң шәһәренең көньягында, Көньяк Суматра провинциясендә сөйләшкән Австрония теле. Бу тел Лампунг теле белән тыгыз бәйләнештә.

# Комериң теле
## Диалект

Бу телнең берничә диалекты бар, мәсәлән, Комеринг Улу һәм Комеринг Илир, Комеринг Улу үзе Палембангтан күбрәк лексика алган Комеринг Илир белән чагыштырганда күбрәк Лампунг лексикасын үз эченә ала.
Комеринг Илирны берничә өлкәгә бүлеп була, ягъни бөтен Көнчыгыш Оган Комеринг Улу Редженси һәм Оган Комеринг Илир Редженси өлешләре, яисә авыллар тирәсендә (Танджуң Лубук, Пулау Гемантуң, Пеңараян, Улак Балам, Кота Буми, Танджуң Лаут, Сери Танджуң, һ.б.). Шул ук вакытта Комеринг Улу бөтен Көньяк Оган Комеринг Улу өлкәсе диярлек.

# Комериң теле
## Язу

Комериң тарихында Комеринг язу өчен ким дигәндә өч язу системасы булган. Комеринг язуы Голландиягә кадәрге колониализмнан бирле кулланыла, һәм һәр төбәкнең үз төрләре бар. Ислам таралу вакытында Комеринг телен язу өчен гарәп графикасы кулланылган. Латин әлифбасы хәзер Комеринг телен язу өчен кулланыла, латин алфавиты Индонезия бәйсезлегеннән бирле кулланыла һәм бүгенге көнгә кадәр кулланыла. Шулай да, дини язмалар өчен гарәп язмаларын кулланган кешеләр бик аз, һәм борыңгы Комеринг Ислам кулъязмалары бу сценарийда язылган. Бу арада Комеринг язуы үзе кулланылмый..
# Сөмбел (фильм)

«Сөмбел» (рус. Сумбуль, үзб. Sumbul) — нәфис фильм, драма, режиссерлар Рәшит Маликов (Үзбәкстан), Рамил Фазлыевларның 2019―2020 елларда Зифа Кадыйрованың «Сагынырсың ― мин булмам» әсәре буенча төшергән фильмы. «Татаркино» дәүләт мәдәният бюджет учреждениесенең беренче халыкара проекты ― фильм Үзбәкстан белән бергә төшерелгән.

# Сөмбел (фильм)
## Тарих

Нәфис фильмның күренешләре Мамадыш районы Шәдче һәм Җөри авыллары территориясендә һәм Бохарада төшерелгән.
Төп роль булган Сөмбелне Ташкентның рус телле Яшьләр театры актрисасы, милләте белән кырым татары Сабина Асанова, төп рольләр булган Булат белән Байрасны Татарстан актерлары уйнаган. Кинода өч тел (татар, рус, үзбәк) һәм субтитрлар кулланыла.
Китаптагы версия белән кино версиясендә аермалыклар бар. Китапта бертуганнар булган Булат белән Байрасның фильм ахырында бертуган булмавы ачыклана. Үзбәкстан ягы: «Безнең халыкта ике бертуганга бер үк кызны яратырга ярамый, бу хәрам», дигәч, Татарстан ягы үзгәреш кертергә ризалаша.
«Сөмбел» фильмы премьерасы 2020 елның 24 — 30 август көннәрендә узган ТАССРның 100 еллыгына багышланган «Татарстан киносы көннәре»ндә Казанда була.

# Сөмбел (фильм)
## Кыскача сюжеты

Сөмбел белән Булат бер-берсенә гашыйк булалар. Сөмбелнең баласы туа. Әмма Булат (Арсланов) мәхәббәтенә хыянәт итә. Хыянәтне кичерә алмаган Сөмбел нәни улы белән Бохарага китеп бара. Арслановларның икенче уллары ― Булатның бертуганы Байрас та Сөмбелгә гашыйк. Ул яшь хатын артыннан Бохарага китә. Булат ялгышын аңлый, әмма соң була.

# Сөмбел (фильм)
## Бюджет

Проект бюджетының яртысы ― Үзбәкстаннан, яртысы ― Татарстаннан. Ягъни, режиссерны, Үзбәкстан артистларын, андагы съемкаларны Үзбәкстан ягы түли. Татарстанда барган съемкаларны Татарстан ягы түли.

# Сөмбел (фильм)
## Актёрлар

Фильмда барлыгы 27 актер катнаша. Кастингта Камал театры, Яр Чаллы театры, Әлмәт театры, Әтнә театры актерлары катнашкан.

# Сөмбел (фильм)
## Төшерү төркеме

* Режиссёрлар: Рәшит Маликов, Рамил Фазлыев
* Сценарий авторлары: Рәшит Маликов, Илфат Камалиев
* Рәссам: Ленар Гыйлметдинов
* Операторлар: Азат Дәүләтшин, Әмир Галиәскаров
# Бухгалтер

Бухгалтер (алман. Buchhalter) ― бухгалтерлык исәп-хисабын оештыру һәм алып бару белән шөгыльләнүче белгеч (хисапчы).
# Айдар (Кузлаука районы)

Айдар (чуаш. Акчура, рус. Айдарово ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429435. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219805002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Айдар (Кузлаука районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 18 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (91%).
# Ле-Бондон

Ле-Бондон (фр. Les Bondons) — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
# Моймента-да-Серра

Моймента-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Говея муниципалитетына карый.

# Моймента-да-Серра
## Географиясе

Мәйданы — .
# Заречный (Порецкое районы)

Заречный (чуаш. Заречный, рус. Заречный ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429027. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235840003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400000700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Заречный (Порецкое районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 33 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (91%), чуашлар (9%).
# Резенде (район)

Резенде — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Резенди муниципалитетына карый.

# Резенде (район)
## Географиясе

Мәйданы — 11,99 км².
# Габделхак Әбдерәзәков

Габделхак Әбдерәзәков, Габделхак Әсфән улы Әбдерәзәков, рус. Абдразаков Абдулхак Асвянович (1915-1984) – ТАССР министрлар шурасы рәисе (1959-1966), РСФСР авыл хуҗалыгы министры урынбасары (1966-1979). ВКП (б) әгъзасы (1939 елдан).

# Габделхак Әбдерәзәков
## Тәрҗемәи хәле

1915 елның 22 августында (4 сентябрендә) Сембер губернасы (хәзерге Сембер өлкәсе) Иске Кулаткы авылында туган. Пенза өлкәсе Мукшы авыл хуҗалыгы техникумын (1934), читтән торып КПСС ҮК каршындагы югары фирка мәктәбен (1953) тәмамлаган.

# Габделхак Әбдерәзәков
## Хезмәт юлы

* 1934-1935 Көнбатыш Себер крае Чува районы җир бүлеге зоотехнигы.
* 1935-1939 Куйбышев крае Иске Кулаткы районы җир бүлеге зоотехнигы.
* 1939-1942 Куйбышев өлкәсе Иске Кулаткы районы башкарма комитеты рәисе.
* 1942-1944 ВКП (б) Куйбышев (1943 елдан Сембер) өлкәсе Иске Кулаткы район комитеты беренче сәркатибе.
* 1944-1947 ВКП (б) өлкә комитетының совхозлар бүлеге мөдире, сәркатип урынбасары.
* 1947-1948 ВКП (б) ҮК кадрлар идарәсенең авыл хуҗалыгы кадрлары бүлеге инспекторы.
* 1948-1954ВКП (б) (1952 елдан КПСС) ҮК авыл хуҗалыгы бүлеге инструкторы.
* 1954-1959 КПСС ҮК авыл хуҗалыгы бүлегенең РСФСР буенча инструкторы.
* 1959-1966 Татарстан АССР министрлар шурасы рәисе.
* 1966-1979 РСФСР авыл хуҗалыгы министры урынбасары.

# Габделхак Әбдерәзәков
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* VI чакырылыш ССРБ югары шурасы депутаты (1962-1966).
* КПСС үзәк ревизия комиссиясе әгзасы (1961-1966).
# Лашаки

Лашаки (белар. Лашакі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Лашаки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Латуй-Лантияк

Латуй-Лантияк (фр. Latouille-Lentillac) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Педрозу (Вила-Нова-де-Гайа)

Педрозу — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Pedroso e Seixezelo муниципалитетына карый.

# Педрозу (Вила-Нова-де-Гайа)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Иске Буян

Иске Буян (чуаш. Кивĕ Пуянкасси, рус. Старое Буяново ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.

# Иске Буян
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 450 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,07%).
# Пенела-да-Бейра

Пенела-да-Бейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Пенедону муниципалитетына карый.

# Пенела-да-Бейра
## Географиясе

Мәйданы — 15,96 км².
# Тимербулат Кәримов

Тимербулат Кәримов (Тимербулат Олег улы Кәримов, 2 ноябрь 1974(1974-11-02) (50 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — Россия эшмәкәре, миллиардер, «Русская медная компания» ҖЧҖның директорлар шурасы әгъзасы, язучы Мостай Кәримнең оныгы.

# Тимербулат Кәримов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2018 ― Дуслык ордены (Россия) ― Россиянең тарихи һәм мәдәни мирасын саклау, арттыру һәм популярлаштыру буенча актив эшчәнлеге өчен
* 2024 ― Россия Хөкүмәтенең мәдәният өлкәсендәге премиясе ― «Мостай» документаль фильмы өчен (продюсер буларак; команда составында)
# Хыркасы (Чабаксар районы авылы)

Хыркасы (чуаш. Хыркасси, рус. Хыркасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Хыркасы (Чабаксар районы авылы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Хыркасы (Чабаксар районы авылы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 360 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Сирмапоси (Хыркаси авыл җирлеге)

Сирмапоси (чуаш. Ҫырмапуҫ, рус. Сирмапоси) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Сирмапоси (Хыркаси авыл җирлеге)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сирмапоси (Хыркаси авыл җирлеге)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 78 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (91%) алып тора.
# (10166) Takarajima

(10166) Takarajima (лат. Takarajima) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10166) Takarajima
## Тарихы

1995 елның 30 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BN3» саналган.