yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Титан

Sc◄Тита́н / Titanium (Ti)►V :
| Атом номеры | 22 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 47,88 а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | 147 пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | 657,8(6,82) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | [Ar] 3d² 4s² |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | 132 пм |
| Ион радиусы | (+4e)68 (+2e)94 пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | 1,54 |
| Электрод потенциалы | -1,63 |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | 2, 3, 4 |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 4,54 г/см³ г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | 25,1 Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | 21.9 Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | 1937±4 K |
| Эрү җылылыгы | 18.8 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 3560 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | 422,6 кДж/моль |
| Моляр күләм | 10,6 см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | тыгыз гексагональ (α-Ti) |
| Рәшәткә параметрлары | a=2,951 с=4,697 (α-Ti) Å |
| Дебай температурасы | 380 K |
* Ti
* 47,88 |
* [Ar]3d²4s² |
* Титан |
Титан – Менделеевнын периодик системасынын 4 группа элементы. Атом номеры – 22, атом массасы – 47,90. Элементның атом массасы 47,867(1). Ti символы белән билгеләнә. Гади матдә титан — ныклы җиңел металл, көмеш ак төстә. Коррозиягә нык чыдамлы. Титан — актив металл. Ул көмеш-ак төстә, тыгыз, ныклы һәм җиңел. Ул тимердән ике тапкыр җиңелрәк, ә ныклыгы буенча бик күп металларны уздыра.

# Титан
## Этимология

Титаннар – борынгы грек мифологиясендә – баһадирлар, Уран һәм Гея балалары.

# Титан
## Ятмалары

Титанның зур ятмалары Көньяк Африка Республикасы, Рәсәй, Украина, Канада, АКШ, Кытай, Норвегия, Швеция, Мисыр, Австралия, Һиндстан, Көньяк Корея, Казакъстан территорияларында бар; сибелмә чыганаклары Бразилия, Һиндстан, АКШ, Сьерра-Леоне, Австралия территорияләрендә урнашкан. БДБ илдәрендә титан рудаларының запаслары буенча Рәсәй Федерациясе (58,5 %) һәм Украина (40,2 %) алгы рәтләрдә тора. Рәсәйдә иң эре титан чыгару урыны — Ярегское.
Металлик титанны күп сәнәгать тармакларында куллану аны ныклыгы корыч ныклыгына якын булуында, шул ук вакытта ул корычтан 45 % -ка җиңел. Титан алюминийдан 60 %-ка авыррак, әмма ул ныклыгы буенча якынча ике тапкырга өстенрәк.

# Титан
## Физиологик үзенчәлеге

Титан физиологик яктан инерт дип санала, шуның аркасында протезлауда организм тукымалары белән турыдан-туры бәйле металл буларак файдаланыла. Илләмәгәр титан тузаны канцероген булуы мөмкин. Титан, әйтелүенчә, шулай ук стоматологиядә кулланыла. Титанны куллануның үзенчәлеге ныклыкта гына түгел, ә металлның сөякләргә дә ялгана алуы, бу исә тешнең ныклыгын тәэмин итү мөмкинлеген бирә.

# Титан
## Тарих

Бу элементны диоксид рәвешендә ике галим – У. Грегор һәм М. Клапрот ачалар. Оксидны металлга әйләндерү ул галимнәрдә килеп чыкмый. Металлик титан беренче тапкыр 1825 елда Берцелиус тарафыннан чыгарыла, чиста хәлдә 1925 елда голландияле А. ван Аркел һәм И. де Бур тарафыннан алына. 1940 елда Люксембург егете Вильгельм Кролль тетрахлоридтан металл титанны торгызуның гади магниетермик ысулын патентлаганчы, Титан сәнәгать кулланышын тапмаган.
# Валенсия-дель-Вентосо

Валенсия-дель-Вентосо (исп. Valencia del Ventoso) — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Валенсия-дель-Вентосо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 99,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ржадомилов

Ржадомилов (чех. Radomilov) — Чехиянең Оломоуц крае Ржуда над Моравоу районында урнашкан авыл.

# Ржадомилов
## Географиясе

Мәйданы — 1,854 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржадомилов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадомилов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадомилов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 392 |
| 1880 | 407 |
| 1890 | 395 |
| 1900 | 397 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 443 |
| 1921 | 433 |
| 1930 | 430 |
| 1950 | 217 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 216 |
| 1970 | 179 |
| 1980 | 153 |
| 1991 | 107 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 101 |
| 2011 | 97 |
| 2021 | 96 |
# Богдашин (Теплице над Метуйи)

Богдашин (чех. Bohdašín) — Чехиянең Кралове Градец крае Теплитсе-над-Метуи районында урнашкан авыл.

# Богдашин (Теплице над Метуйи)
## Географиясе

Мәйданы — 3,141 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Богдашин (Теплице над Метуйи)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Богдашин (Теплице над Метуйи)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Богдашин (Теплице над Метуйи)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 386 |
| 1880 | 356 |
| 1890 | 327 |
| 1900 | 278 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 266 |
| 1921 | 266 |
| 1930 | 237 |
| 1950 | 126 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 100 |
| 1970 | 103 |
| 1980 | 87 |
| 1991 | 96 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 81 |
| 2011 | 100 |
| 2021 | 60 |
# Поруб (авыл)

Поруб (рус. Поруб) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.

# Поруб (авыл)
## Климат

Поруб климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Поруб (авыл)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (79%), руслар (19%).
# Ранчо Лемпира (Азою)

Ранчо Лемпира — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Асою муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Лемпира (Азою)
## Географиясе

Ранчо Лемпира Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Лемпира (Азою)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Лемпира (Азою)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Чук (Сысола кушылдыгы)

Чук — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сысола елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 9 км.

# Чук (Сысола кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000019294
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001929
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# DISCERN

DISCERN ул Интернетта сәламәтлек мәгълүматы сыйфатын үчләү өчен онлайн эш коралы. Аны башта Дебора Чарнок, Саша Шепперд, Джилл Нидһэм һәм Роберт Ганн эшләгән алар аның гамәлгә кертелүе турында 1999 февраль газетасында игълан иткәннәр. DISCERN веб-сайты 1999 елның маенда эшли башлаган. Гәрчә башта басма материаллар кулланып ясалса да, ул шулай ук онлайн медицина мәгълүматы сыйфатын бәяләү өчен дә эффективлыгын күрсәткән.
# Алпагут (Мустафакемалпаша)

Алпагут (төр. Alpagut) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ремзи Огуз Арык (Сарычам)

Ремзи Огуз Арык (төр. Remzi Oğuz Arık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Каенлык

Каенлык - топоним:

# Каенлык
## Татарстан

* Каенлык — Актаныш районы авылы.
* Каенлык — Биектау районы авылы.
* Каенлык, Черки-Дүртиле Каенлык — Буа районы авылы.
* Каенлык — Кукмара районы авылы.

# Каенлык
## Башкортстан

* Каенлык — Борай районы авылы.
* Каенлык — Илеш районы авылы.

# Каенлык
## Чуашстан

* Каенлык — Епрәч районы авылы.
* Каенлык — Комсомол районы авылы.
# Навоюв-Лужицкий

һәм
Навоюв-Лужицкий — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Любань гминасында урнашкан авыл.

# Навоюв-Лужицкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гүзелвади (Шаһинбей)

Гүзелвади (төр. Güzelvadi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Линьейрак

Линьейрак — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Баглы (Ениҗе)

Баглы (төр. Bağlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (9652) 1996 AF2

(9652) 1996 AF2 (лат. 1996 AF2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9652) 1996 AF2
## Тарихы

1996 елның 12 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AF2» саналган.
# Аверса

Аверса — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Аверса
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 47 метр биеклектә урнашкан. Казалуче, Локате-ди-Триульци, Новате-Миланезе, Брессо, Роццано, Перо (муниципалитет), Корсико, Баранцате, Боллате, Опера (муниципалитет) һәм Кузаго коммуналары белән чиктәш.
# Марянувка (Красницкий повяты)

Марянувка — Польшаның Люблин воеводалыгы Вильколаз гминаcында урнашкан авыл.

# Марянувка (Красницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аркене

Аркене (фр. Arquenay) — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
# Боксголм (Айова)

Боксголм — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Боксголм (Айова)
## Тарихы

Боксголм шәһәре елда нигезләнгән.

# Боксголм (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,595646 км², 2,640071 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 349 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# (14220) Alexgibbs

(14220) Alexgibbs — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14220) Alexgibbs
## Тарихы

1999 елның 9 ноябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VE115» саналган.
# 234 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 234 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
I гасыр — II гасыр — III гасыр — IV гасыр — V гасыр :
Хронологик таблица :
234 (ике йөз утыз дүртенче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 234 елы, I меңьеллыкның 234 елы, III гасырның 34 елы, III гасырның 4 унъеллыгының 4 елы, 230 елларның 5 елы. 234 елдан бирле 1790 ел үтте.

# 234 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:234 елда туганнар

# 234 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:234 елда вафатлар
# IC 4040

IC 4040 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан астрономик радиочыганак, инфракызыл чыганак, рентгеновский источник һәм радиогалактика .

# IC 4040
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4040, PGC 44789, 2MASX J13003794+2803266, MCG+05-31-085, IRAS F12582+2819, IRAS 12582+2819, 5C 4.108, AGC 221406, Z 160-A43, Z 160A-43, Z 160-252, UZC J130037.7+280329, Z 1258.2+2820, PSCz Q12582+2819, SDSS J130037.86+280329.1, CAIRNS J130037.70+280329.0, LEDA 44789, SDSS J130037.86+280328.6, 4W 1258+28W03, 7W 1258+28W03, GMP 2559, [DFO95] 273, [IBC2002] J130037+280327, [SLK2004] 762, [ZBO89] ACO 1656-6 һәм [SKM2012] A1656 248 буларак та сурәтләнә.
# NGC 4707

NGC 4707 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4707
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бастеликачча

Бастеликачча (фр. Bastelicaccia) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Аяччо-5 кантонына карый.
# Коры Карай

Коры Карай — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Карай елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.

# Коры Карай
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010200112107000006121
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000612
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (5169) Duffell

(5169) Duffell (лат. Duffell) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5169) Duffell
## Тарихы

1986 елның 6 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RU2» саналган.
# Акчатарла (Чаршамба)

Акчатарла (төр. Akçatarla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бакыев

Бакыев — фамилия. Бакый (гарәп. بَاقِي‎) - «калучы, калдык; мәңге яшәүче, мәңгелек» сүзеннән ясалган.
* Әхмәт Бакыев (1939-2016), галим.
* Надия Бакыева (1912-1999), педагог, педагогия фәннәре докторы (1969), профессор (1970).
# IC 5105A

IC 5105A — Микроскоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 5105A
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда ESO 342-43, IC 5105A, PGC 66723, IRAS 21223-4029, 2MASX J21253076-4016268, ESO-LV 342-0430, IRAS F21223-4029, MCG-07-44-005, 6dFGS gJ212530.8-401627, AM 2122-402, HIPASS J2125-40a, SGC 212221-4029.4, LEDA 66723 һәм [SLK2004] 1705 буларак та сурәтләнә.
# Нойлайнинген

Нойлайнинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нойлайнинген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,06 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр биеклектә урнашкан.
# Жускор

Жускор (фр. Juscorps) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Вимиейру (Брага)

Вимиейру — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Celeirós, Aveleda e Vimieiro муниципалитетына карый.

# Вимиейру (Брага)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Арка-Харвута (Арка-Таб-Яха кушылдыгы)

Арка-Харвута — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Арка-Таб-Яха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.

# Арка-Харвута (Арка-Таб-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300062194
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306219
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Прецессия

Прецессия - җисемнең импульс моменты фәзада юнәлеше үзгәрү күренеше.

# Прецессия
## Тасвир

Җибәрелгән бөтерчек (уенчык) вакыт белән әкренәя бара, баштарак бөтерчекнең әйләнү күчәре вертикаль була, соңрак вертикаль ноктасы түбәнәя һәм спираль буйлап хәрәкәт итә башлый. Андый күренеш - прецессия мисалы.
Прецессиянең төп үзлеге - инерциясезлек. Прецесияне булдырган көч юкка чыккан очракта прецессия дә бетә, бөтерчек фәзада хәрәкәтсез торышына күчә. Җирдә гравитация даими тәэсир итә, шуңа күрә бөтерчек прецессияли.
Нутация - җисемнең прецессия күчәренең тирбәнү хәрәкәте.
Җирнең әйләнү күчәре дә прецессияли, аның гомуми циклы 25 765 ел тәшкил итә (1.23 пикогерц).
Җирнең әйләнү күчәренең тирбәнеше йолдызларның күктә урнашу урынын үзгәртә.
Бер фараз буенча Җирнең прецессиясе белән Җирдәге климат үзгәреше бәйләнгән.

# Прецессия
## Күренеш

Әйләнү хәрәкәтендә Ньютонның икенче кануны аналогы бар:
    ${\frac {d{\vec {L}}}{dt}}={\vec {M}}$
биредә
    ${\vec {L}}$ - импульс моменты
    ${\vec {M}}$ - көч моменты
Чагыштырабыз: Ньютонның икенче кануны гади хәрәкәт өчен:
    ${\frac {d{\vec {P}}}{dt}}={\vec {F}}$
биредә
    ${\vec {P}}$ - импульс
    ${\vec {F}}$ - көч
Импульс моменты $\ {\vec {r}}\times {\vec {P}}={\vec {M}}$

# Прецессия
## Мисал

Велосипед тәгәрмәче өчен бер мисал. Ике «a» һәм «b» җептә әйләнүче велосипед тәгәрмәче эленеп тора, аның импульс моменты ${\vec {L}}$ һәм почмакча тизлеге ${\vec {\omega }}$ әйләнү күчәре буйлап юнәлгән. Әгәр «b» җепне киселә икән әйләнүче тәгәрмәчнең күчәре горизонталь юнәлешен үзгәртми һәм маятник кебек "а" җептә тирбәнмәс, ләкин тарту көче моменты ${\vec {M}}$ тәэсирендә тәгәрмәчнең күчәре горизонталь яссылыкта борыла башлар.
$dL={d\phi }{L(t)}$ һәм $dL=Mdt$ ,
    шуннан ${\frac {d\phi }{dt}}={\frac {M}{L}}$
$dL={d\phi }{L(t)}$ һәм $dL=Mdt$ ,
    шуннан ${\frac {d\phi }{dt}}={\frac {M}{L}}$
прецессиянең почмакча тизлеге: $\omega _{p}$ = ${\frac {d\phi }{dt}}=\omega _{p}$, шуннан :$\omega _{p}={\frac {M}{L}}$
    исәпкә алып: $L=I\omega$,
    биредә $I$ тәгәрмәчнең инерция моменты
    прецессиянең почмакча тизлеген чыгарабыз:
    $\omega _{p}={\frac {M}{I\omega }}$
# Браховице

Браховице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Згеж гминаcында урнашкан авыл.

# Браховице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бутрева

Бутрева — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. Велинград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Бутрева
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1104 метр биеклектә урнашкан.
# IC 777

IC 777 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 777
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 777, MCG+05-29-052, PGC 39663, IRAS 12168+2835, 2MASX J12192381+2818355, UGC 7363, SDSS J121923.76+281835.8, Z 158-64, Z 1216.9+2835, UZC J121923.8+281836, PSCz Q12168+2835, CAIRNS J121923.79+281835.7 һәм LEDA 39663 буларак та сурәтләнә.
# Багно (Монецкий повяты)

Багно — Польшаның Подлясье воеводалыгы Ясвилы гминасында урнашкан авыл.

# Багно (Монецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Португалиядә Һинд дине

Португалиядә Һинд диненең актив гамәлдә булу тарихы чагыштырмача кыска. Хәзерге вакытта Һинд дине җәмәгатендә якынча 9000 кеше бар, алар күбесенчә Лузофон Африканың элекке Португалия колонияләренә күчкән Һиндстан кешеләреннән тора, бигрәк тә Мозамбиктан һәм шулай ук элекке Гоа колониясеннән һәм Португалия Һиндстанының башка биләмәләреннән..
1990-ынчы еллар уртасыннан Португалиягә ул Көньяк Азия иленнән хезмәт миграциясе нәтиҗәсендә Непалдан Һинд дине тарафдарлары агып килүе булган. Шулай ук 1990-ынчы еллардан бирле Лиссабондңа кечкенә Харе Кришна җәмәгатен табарга була, ул күбесенчә Португалия чыгышлы кешеләрдән тора, ләкин шулай ук Бразилиялеләр һәм башка Европа илләре тугрылыклылары бар.
Лиссабонда Һиндстан Илчелеге мәгълүматы буенча Португалиядә Һинд дине тарафдарлары күбесенчә Гуджарати халкы, Пәнҗаби халкы һәм Гоалылар. Гуджарати теле Лиссабонда Һинд дине тарафдарлары җәмәгать үзәгендә укытыла. Һинд дине тарафдарларының күпчелеге башкалада, Лиссабонда тора, ләкин шулай ук кайбер Һинду-Гуджарати кешеләре Опортода тора.

# Португалиядә Һинд дине
## Португалиядә Һинд дине төркемнәре

Гуджаратилар Мозамбикка колониаль хакимият вакытында күчкән, ул илнең 1974 елда бәйсезлегеннән соң, аларның кайберләре Португалиягә күчкән (бигрәк тә Лиссабонга). 1980-енче еллардан бирле, Гуджаратилар Португалиягә турыдан-туры аларның Гуджараттагы Ватаннарыннан һәм Диу утравыннан күчкән.
Гоалылар Португалиягә беренче мәртәбә 1961 елда Һиндстан хәрби көчләренең акциясеннән һәм аннан соңгы Гоа, Дамао һәм Диуның Һиндстанга аннексациясеннән соң күчкән. Алар шулай ук Мозамбикта аның бәйсезлегенә кадәр җәмәгать тәшкил иткәннәр һәм шуннан соң Португалиягә күчкәннәр. Либераль иммиграция сәясәте һәм гражданлык Гоада элеккеге Португалия гражданнарына Португалиядә саннарын арттырырга мөмкинчелек биргән.
Даман һәм Диу, Диу, Дадра һәм Нагар Хавели Һинд дине тарафдарлары Португалиядә ул территорияләрнең 1954 һәм 1961 елда аннексациясеннән соң бераз вакыт узганнан соң бирле булган. Күбесенчә Британия, ә Португалия түгел колонияләрнең гражданнары булган Пәнҗабилар Португалиягә күчә башлаган.
Португалиядә Непаллылар
Харе Кришна җәмгыяте

# Португалиядә Һинд дине
## Португалиядә Һинд дине оешмалары

- "Португалиянең Һинд дине җәмәгате" (порт. Comunidade Hindu de Portugal), 1982 елда нигезләнгән Һинд дине оешмасы . Шулай ук, Templo Hindu Radha Krishna дип аталган Һинд дине гыйбадәтханәсе бар, ул Португалиянең Һинд дине җәмәгатенә карый һәм Лиссабонда Махатма Ганди аламедасында урнашкан.
- Шив Мандир Ассоциациясе. (Португал телендә: Templo de Shiva - Associação de Solidariedade Social).
- BAPS Шри Сваминараян Мандиры, Лиссабон (Португал телендә: Missão Swaminarayan Hindu).
- Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте - Lisboa, Associação Internacional para a Consciência de Krishna.
# Мартели (Мантова)

Мартели — Италиянең Ломбардия төбәге Вольта-Мантована өязендә урнашкан торак пункт.

# Мартели (Мантова)
## Географиясе

Мартели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мартели (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.