yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мәрьям Кәбирова

Мәрьям Кәбирова (7 апрель, 1955 ел) — укытучы, методист, җәмәгать эшлеклесе, хезмәт ветераны.

# Мәрьям Кәбирова
## Биографиясее

Кәбирова Мәрьям Шакир кызы 1955 елның 7 апрелендә Мәчетле районы Әюп авылында туган.
1963−1966 елларда Әюп башлангыч мәктәбендә белем ала.
1967-1970 елларда Әбдрәхим сигезьеллык мәктәбендә укый.
1970-1974 елларда Мәсәгуть педагогия училищесында белем ала.
1974-1982 елларда Нуриман районы Ишморат авылына башлангыч класлар укытучысы итеп эшкә җибәрелә.
1983-1991 елларда Әбдрәхим, Теләш, Олы Ыктамак мәктәпләрендә башлангыч сыйныф, башкорт теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
1991-2005 елларда Теләш мәктәбендә башкорт теле һәм әдәбияты укытучысы,
2005-2015 елларда Мәчетле районы мәгариф бүлегенә туган телләр буенча методист итеп күчерелә.

# Мәрьям Кәбирова
## Җәмәгать эшчәнлеге

2001 елда «Минем гаиләм — минем байлыгым» район конкурсында җиңү яулыйлар.
Мәрьям Шакир кызы «Ел укытучысы — 2004» район конкурсы призеры була.
2005—2015 елларда район хатын — кызлар советы әгъзасы,
2010 елдан Мәчетле районы башкортлары корылтае башкарма комитеты әгъзасы.
«Зөбәрҗәт» район фольклор ансамбленең актив әгъзасы.
2020 елда «Зөбәрҗәт» ансамбле Екатеринбург шәһәрендә узган «Урал сандугачы» регионарa фольклор конкурсында 2 урын яуладылар
2005-2015 җырларда Мәчетле районы терминология комиссиясе әгъзасы була.

# Мәрьям Кәбирова
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

* Башкортстан Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы (2009, 2015 еллар)
* Хезмәт ветераны (2012 ел).
* Нуриман районы мәгариф бүлегенең Мактау грамотасы (1978 ел)
* Мәчетле районы мәгариф бүлегенең Мактау грамотасы (1983, 1991, 1998 еллар),
* Башкортстанның Мәчетле районы муниципаль районы хакимиятенең Мактау грамотасы (2002, 2008 еллар)
# Эхтенки

Эхтенки (рус. Эхтенки) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Эхтенки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Эхтенки
## Сәгать поясы

Эхтенки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Эхтенки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Олюнген

Олюнген (фр. Ohlungen) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Олюнген
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,39 км².
# Мостечно

Мостечно — Словениянең Маколе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мостечно
## Географиясе

Мәйданы — 2,12 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 252,7 метр биеклектә урнашкан.
# Порам-Я

Порам-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кырсим елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.

# Порам-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300027711
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302771
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# WDR66

WDR66 (ингл. Cilia and flagella associated protein 251) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Санта Марта, Сан Висенте де Паул (Абасоло)

Санта Марта, Сан Висенте де Паул — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Санта Марта, Сан Висенте де Паул (Абасоло)
## Географиясе

Санта Марта, Сан Висенте де Паул Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Марта, Сан Висенте де Паул (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Марта, Сан Висенте де Паул (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Фраксионамьенто Лома Грьега (Леон)

Фраксионамьенто Лома Грьега — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Фраксионамьенто Лома Грьега (Леон)
## Географиясе

Фраксионамьенто Лома Грьега Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Фраксионамьенто Лома Грьега (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Фраксионамьенто Лома Грьега (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Вильямс (Миннесота)

Вильямс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Вильямс (Миннесота)
## Тарихы

Вильямс шәһәре елда нигезләнгән.

# Вильямс (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,529724 км², 2,522735 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 351 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Брётен

Брётен (алман. Bröthen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Брётен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,69 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 метр биеклектә урнашкан.
# Поненцице

һәм
Поненцице — Польшаның Силезия воеводалыгы Рудник гминасында урнашкан авыл.

# Поненцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 861 (сан)

861 (сигез йөз алтмыш бер) - 860 белән 862 арасындагы натураль сан.

# 861 (сан)
## Математикада

* 861 — өч урынлы так сан.
* 861 санның цифрлар суммасы — 15.
* 861 санның цифрлар тапкырчыгышы — 48.
* 861 санның квадраты — 741321.

# 861 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 861 ел
* 861 ел (б. э. к.)
* Юникодта 035D₁₆ — « ͝» символның коды.
# Нингуно (Тлакоачистлавака)

Нингуно — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Tlacoachistlahuaca муниципалитеты составына керә.

# Нингуно (Тлакоачистлавака)
## Географиясе

Нингуно Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Нингуно (Тлакоачистлавака)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Нингуно (Тлакоачистлавака)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Кижи (утрау)

Кижи (рус. Ки́жи, кар. Kiži) — Онего күленең төньяк өлешендә Кижи зоология тыюлыгы территориясендә урнашкан утрау.
Утрауда урнашкан «Кижи» музей-тыюлыгы экспозициясе, шул исәптән Кижи погостының архитектура ансамбле тарафыннан да билгеле.
Утрауда Карелиянең Медвежьегорск районының Великая Губа авыл җирлеге составына керүче Кижи, Васильево һәм Ямка авыллары урнашкан (2004 елга кадәр Петрозаводск шәһәр округы составына кергән). Корылмаларның күбесе музей-тыюлык экспозициясе составына керә, аларның күбесе Онего күле тирәсендәге авыллардан экспозицияләр өчен күчерелгән.
XVIII гасыр ахырында утрауда Олонец губернасы Петрозаводск өязе Киж волосте составына кергән берничә авыл — Бачурино, Биеш, Босарево, Васильево, Кяжево, Морозово, Наволок урнашкан булган.

# Кижи (утрау)
## Географиясе

Кижи утравы Онега күленең төньяк өлешендә, Кижи шхерларында — Онего арты ярымутравы янындагы утраулар системасында урнашкан. Ярымутрау Кижи утравыннан көнбатыштарак, ә көньяк — көнчыгышта Зур Клименецкий утравы, көнчыгышта Көньяк Болан утравы. Утрауның төньяк өлеше Больша Губа белән чиктәш.

# Кижи (утрау)
## Транспорт

Навигация чорында (май-сентябрь) Петрозаводск елга вокзалыннан Кижи утравына тиз йөрешле суднолар йөри — эш көннәрендә көнгә 2-3 тапкыр, ял көннәрендә ешрак. Шулай ук утрауга даими рәвештә круиз теплоходлары йөри.
Кышын Онего күле бозы буенча Ямка авылыннан Большая Губага кадәр (21 км) һәм Сибовога (12 км) кыш көне юл салалар.

# Кижи (утрау)
## Каберлекләр

1943 елда фин гаскәрләренең тылында хәрби заданиене үтәгәндә һәлак булган НКВД махсус диверсион төркеме сугышчыларының туганнар кабере урнашкан.
# Моисей Гуревич

Моисей Григорьевич Гуревич (1891, Рига — 26 октябрь 1937, Мәскәү) — совет һәм русия галиме, гигиенист. УССР Сәламәтлек саклау халык комиссары (1920-1925), РСФСР Cәламәтлек саклау халык комиссары урынбасары.

# Моисей Гуревич
## Биографиясе

1920-1925 елларда Украина Совет Социалистик Республикасының сәламәтлек саклау халык комиссары булып эшли.
1923 елда Сәламәтлек саклау Халык комитетында эшләгән вакытта, УССР-да беренче булып Харьков медицина институтында социаль медицина кафедрасын төзүгә ирешә һәм 1925 елга кадәр кафедраны җитәкли.
Төрле басмаларда социаль гигиена, сәламәтлек саклау теориясе һәм практик мәсьәләләре буенча мәкаләләр белән чыгыш ясый, социаль авырулар белән көрәш, медицина-профилактика ярдәмен һәм медицина белемен реформалау буенча профилактик юнәлешне гамәлгә кертә.
Аның кайбер гыйльми эшләре 1920-1924 елларда фәнни журналларда басылып чыкты, алар арасында «Профилактик медицина» журналында («Украинада сәламәтлек саклау эшен оештыру», «Медицина белеме реформасы турында», «Украинада 1923 елның җәй уртасында авыл медицина-санитария челтәренең торышы» мәкаләләре)..
УССР-да беренче социаль гигиена кафедрасы ачылуның ун еллыгы уңаенан УССР Сәламәтлек саклау министрлыгы институтта аның исемендәге ике шәхси степендия булдырды.
Аннары РСФСР-ның Сәламәтлек саклау халык комиссары урынбасары булып эшли.
1937 елның 1 августында контрреволюцион террористик оешмада катнашуда гаепләнеп кулга алына. 1937 елның 26 октябрендә атуга хөкем ителә, һәм хөкем шул ук көнне ук башкарыла. Мәскәүдә Дон зыяратында җирләнгән..
1956 елда ССРБ Югары суды Хәрби коллегиясе тарафыннан аклана.

# Моисей Гуревич
## Искәрмә

* 1 2 Гуревич Мусій (Мойсей) Григорович | Енциклопедія Сучасної України. 2020-09-11 тикшерелгән.
* 1 2 Гуревич Моисей Григорьевич ::: Мартиролог: Жертвы политических репрессий, расстрелянные и захороненные в Москве и Московской области в период с 1918 по 1953 год. 2020-09-11 тикшерелгән.
# Чатакгүней (Түркэли)

Чатакгүней (төр. Çatakgüney) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Түркэли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рочи (Торино)

Рочи — Италиянең Пьемонт төбәге Казелле-Торинезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Рочи (Торино)
## Географиясе

Рочи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рочи (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1732 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1732 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1732 MDCCXXXII |
| Юлиан тәкъвим | 1731—1732 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7240—7241 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2484—2485 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5492—5493 ה'תצ"ב — ה'תצ"ג |
| Һиҗри тәкъвим | 1144—1145 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4224—4225 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1181 ԹՎ ՌՃՁԱ |
| Кытай тәкъвиме | 4428—4429 辛亥 — 壬子 ак дуңгыз — кара күсе |
| Хәбәш тәкъвим | 1724 — 1725 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1788—1789 |
| - Шака самват | 1654—1655 |
| Шәмси тәкъвим | 1110—1111 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2275 |
1732 (бер мең җиде йөз утыз икенче) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1732 елы, II меңьеллыкның 732 елы, XVIII гасырның 32 елы, XVIII гасырның 4 унъеллыгының 2 елы, 1730 елларның 3 елы. 1732 елдан бирле 292 ел үтте.

# 1732 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1732 елда туганнар
* 22 февраль — Джордж Вашингтон, беренче АКШ президенты (1799 елда вафат булды).
* Сәгыйть Хәлфин — татар мәгърифәтчесе, I Казан ирләр гимназиясенең татар теле укытучысы.

# 1732 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1732 елда вафатлар
# Капаклы (Гереде)

Капаклы (төр. Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Саидә Боданинская

Саидә Гали кызы Боданинская — кырымтатар җәмәгать эшлеклесе, Гали Боданинский кызы, шагыйрь Әшрәф Шемьи-задә хатыны.
Саидә Боданинская 1912 елда Кырымда Гали һәм Анифә Боданинскийлар гаиләсендә туа. Гали Боданинский танылган кырымтатар әдәбиятчысы, җәмәгать эшлеклесе була. Ул Исмәгыйль Гаспринскийның Тәрҗемән газетасында эшли, 1917 елда җыелган кырымтатар халкының I корылтаенда делегат, 1919 елда РКП(б) әгъзасы була, 1920 елда Мелитополь янындагы бәрелешләрдә билгесез шартларда фаҗигале һәлак була. Саидә Боданинскаяның әнисе Анифә I корылтайда делегат булган дүрт хатынның берсе. Бу гаиләдә 1912 елда туган Саидә, әтисе вафат булганнан соң, абыйсы Усәин Боданинский гаиләсендә тәрбияләнә.
1931 елда Саидә Боданинская шагыйрь Әшрәф Шемьи-задә белән Мәскәүдә гаилә кора. Ләкин яшь шагыйрь тынычлыкта яши алмый. Совет энциклопедиясенә кертелгән Әшрәфны ике тапкыр иректән мәхрүм итәләр. Икенче тапкыр ул 1955 елда инде Үзбәкстанда иреккә чыга. Ул — совет репрессияләреннән зур авырлыклар белән исән калган кырымтатар зыялыларының берсе. Сөргенлек елларында ул Үзбәкстанда яшәп иҗат итә. 1978 елда авырып Мәскәүгә дәваланырга бара һәм анда вафат була.
Саидә үзе соңгы 35 ел гомерен Мәскәүдә яши. Кырымтатарларының мәдәниятендә, әдәбиятында эз калдырган Боданинскийлар нәселенең ул соңгы вәкиле. 2013 елның апрелендә ул Мәскәүдә вафат була.
# Барадовшчына

Барадовшчына (белар. Барадоўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Барадовшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Бачинци

Бачинци (серб. Бачинци) — Сербиянең Воеводина автоном крае Шид җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бачинци
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 82 метр биеклектә урнашкан.

# Бачинци
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.

# Бачинци
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2002 | 1374 | |
# Зиданий Мост (Требне)

Зиданий Мост — Словениянең Требне (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Зиданий Мост (Требне)
## Географиясе

Мәйданы — 0,05 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 275,7 метр биеклектә урнашкан.
# Янктон (Көньяк Дакота)

Янктон — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Янктон (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Янктон шәһәре 1858 елда нигезләнгән.

# Янктон (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 21,89 км², 21,885629 км² (1 апрель 2010), 22,850931 км² (1 апрель 2020), 22,228774 км² (1 апрель 2020), 0,622157 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 369 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6640

NGC 6640 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6640
## Тарихы

Әлеге галактика 1884 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Перриньи (Йонна)

Перриньи (фр. Perrigny) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Екшал

Екшал — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зур Луч елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Екшал
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000024488
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002448
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ставниця (Великопольское воеводалыгы)

Ставниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы Злотув гминасында урнашкан авыл.

# Ставниця (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Микуль-Гарадок

Микуль-Гарадок (белар. Мікуль-Гарадок) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Акцябрски районында урнашкан авыл.

# Микуль-Гарадок
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Кавказ

Кавказ таулары (гөрҗ. კავკასიონი, лезг. Къавкъаздин сувар, абх. Кавказаа ашьхақәа,әзери. Qafqaz dağları, әрм. Կովկասյան լեռնաշղթա, кабард.-чирк. Къаукъаз Iуащхьэ, карач.-балк. Кавказ таўла, чеч. Кавказан лаьмнаш) — Европа һәм Азия чикләрендә урнашкан таулар. Кара, Азак һәм Каспий диңгезләре арасында урнашкан.
Гадәттә Кавказ өч регионга бүленә: Кавказ яны, Төньяк Кавказ һәм Көньяк Кавказ (Кавказ арты). Кавказ территориясе дүрт дәүләт арасында бүленгән: Россия, Әрмәнстан, Гөрҗистан (шул исәптән Абхазия һәм Көньяк Осетия) һәм Азәрбайҗан.

# Кавказ
## Халык
### Халыклар

    Төп мәкалә: Кавказ халыклары
Кавказ халыклары телләре буенча 3 төп төркемгә бүленәләр:
* Кавказ тел гаиләсе халыклары:
** Картвель төркеме: грузиннар (мегреллар, сваннар, лазлар)
** Абхаз-адыгэ төркеме: абазиннар, абхазлар, адыгэлар (кабардиннар, чиркәсләр)
** Нах-дагстан төркеме:
*** Нах телләре: ингушлар, чеченнар
*** Дагстан телләре: аварлар, агуллар, арчиннар, андийлар, ахвахлар, багулаллар, ботлихлар, бежтиннар, будухлар, гинухлар, годобериннар, гунзиблар, даргиләр, дидойлар, каратиннар, крызлар, лаклар, ләзгиләр, рутуллар, табасараннар, тиндиннар, удиннар, хваршиннар, хиналуглар, цахурлар, чамалаллар һ.б.;
* Алтай телләре гаиләсе халыклар:
** Төрки телле халыклар: азәрбайҗаннар, балкарлар, карачайлар, комыклар, ногайлар һәм месхет төрекләре.
* Һинд-аурпа телләре гаиләсе халыклары:
** Иран тармагы: тау яһүдиләре, көрдләр, осетиннар, талышлар һәм татлар;
** Башкалар: әрмәннәр, греклар, руслар;

# Кавказ
## Халык
### Дин

Төп диннәр булып ислам (сөнни һәм шигый) һәм христианлык (православие һәм Әрмән апостол чиркәве) булып тора. Иудаизм (ашкеназлар, лахлухлар, тау яһүдиләре) һәм езидлык (көрдләрнең бер өлеше) динен тотучы халыклар да бар.
Калып:Европа таулар системалары
# Никколо Паганини

Никколо́ Пагани́ни (итал. Niccolò Paganini; 1782 елның 27 октябре, Генуя — 1840 елның 27 мае, Ницца) — итальян скрипкачысы һәм гитарачы-виртуоз, композитор.
XVIII—XIX гасырлар музыкаль тарихының иң күренекле шәхесләрнең берсе.
# OR4D6

OR4D6 (ингл. Olfactory receptor family 4 subfamily D member 6) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Елшане

Елшане — Словениянең Илирська Бистриця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Елшане
## Географиясе

Мәйданы — 6,34 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 498,5 метр биеклектә урнашкан.
# Целль (Мозель)

Целль — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Целль (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 44,95 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 100 метр биеклектә урнашкан.
# Саро (Франци)

Саро — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# HD35266

HD35266 — Рәссам йолдызлыгында урнашкан A3/5mF0-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,24 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Майское (Бейембет Майлин районы)

Майское (каз. Майское) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Майское (Бейембет Майлин районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# TAF8

TAF8 (ингл. TATA-box binding protein associated factor 8) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вакарити (Катанцаро)

Вакарити — Италиянең Калабрия төбәге Тириоло өязендә урнашкан торак пункт.

# Вакарити (Катанцаро)
## Географиясе

Вакарити Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Вакарити (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Моисеева Гора (Киров өлкәсе)

Моисеева Гора (рус. Моисеева Гора) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Моисеева Гора (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Моисеева Гора (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Моисеева Гора (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Моисеева Гора (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# IC 451

IC 451 — Жираф йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 451
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 451, MCG+12-07-019, PGC 19775, UGC 3550, 2MASX J06525198+7428506, Z 330-18, Z 0646.3+7431, UZC J065251.9+742851, LEDA 19775 һәм Gaia DR2 1114920802203388928 буларак та сурәтләнә.
# Янкова (Люблин воеводалыгы)

Янкова — Польшаның Люблин воеводалыгы Ополе-Любельске гминасында урнашкан авыл.

# Янкова (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.