yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Собески (Подлясье воеводалыгы)

Собески — Польшаның Подлясье воеводалыгы Моньки гминасында урнашкан авыл.

# Собески (Подлясье воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Беленчал (Ихсангази)

Беленчал (төр. Belençal) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ихсангази илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# OSBPL1A

OSBPL1A (ингл. Oxysterol binding protein like 1A) — кешенең 18-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# П'ятра (Тулча)

П'ятра — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. Остров (коммуна, Тулча) коммунасына карый.

# П'ятра (Тулча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 22 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Җан алышлы

Җан алышлы — татар халык уены.

# Җан алышлы
## Уйнау тәртибе

Ачык һавада уйнала торган уен.
Санамыш ярдәмендә бер куучы сайланып куела. Балалар күп булганда икәү дә булуы мөмкин. Балалар кайсы кая йөгерешәләр, куучы аларның артына җитеп әбәкләргә тырыша. Әбәкләнгән кеше урынында туктап кала, аның җаны алынган була. Ул кулларын як-якка җәеп: «Җан бирегез!» — дип кычкыра. Куучы тарафыннан тотылмаган балалар аны коткара ала. Аның өчен бер «тере» кешенең кул тидереп китүе җитә. Ләкин куучы аларны бер-берсенә якын китермәскә тырыша. Әгәр куучы барысының да «җанын алып» чыга алса, уен бетә.
# Рани-Луг

Рани-Луг — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Трын җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Рани-Луг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 838 метр биеклектә урнашкан.
# Стефан-Караджово

Стефан-Караджово — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. Болярово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Стефан-Караджово
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 230 метр биеклектә урнашкан.
# Супп-сюр-Луен

Супп-сюр-Луен (фр. Souppes-sur-Loing) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Эльмира Мостафина

Эльмира Мостафина - танылган рәссам, Россия рәссамнар берлеге һәм Санкт-Петербургның акварель белән рәсем-картина ясаучылар җәмгыяте әгъзасы. Эльмира Мостафина 1977 елның 27 нче февралендә Чистай шәһәрендә туган.
Ул Чистай шәһәренең 5-нче мәктәбен тәмамлый. 1984-1993 елларда Чистай сәнгать мәктәбендә укый. Эльмира Мостафина 1993-1998 елларда Фешин исемендәге Казан сәнгать училищесында укый. 1998-2004 елларда И.Е.Репин исемендәге Россия сынлы сәнгать һәм архитектура институтының графика факультетында белем ала. 2007 елдан башлап аның шәхси күргәзмәләре Санкт-Петербург, Мәскәү, Чикаго шәһәрләрендә оештырыла. Чистай шәһәрендәге 5-нче мәктәбе музеенда да Эльмира Мостафина картиналары урын алган. Рәссамның туган ягына булган мәхәббәте һәм хөрмәте аның картиналарында ачык чагыла.Таланты рәссам Санкт-Петербург шәһәрендә яши.2008 нче елда Эльмира Мостафина РФ Мәдәният министрлыгының, Россия Рәссамнары берлегенең махсус стипендиясенә лаек була. Ул өлкәннәргә һәм балаларга, чит ил кешеләре өчен дә, акварель техникасы буенча мастер-класслар үткәрә.
# HD2837

HD2837 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан A0 . P: спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Забелы 2

Забелы 2 (белар. Забелы 2) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Забелы 2
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Руэска

Руэска (исп. Ruesca) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Руэска
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,63443 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 764 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Сан Мигел эль Гранде (Алкозаука де Герреро)

Сан Мигел эль Гранде — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Алькосаука-де-Герреро муниципалитеты составына керә.

# Сан Мигел эль Гранде (Алкозаука де Герреро)
## Географиясе

Сан Мигел эль Гранде Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Мигел эль Гранде (Алкозаука де Герреро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Мигел эль Гранде (Алкозаука де Герреро)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Баһадиршаһ Сөяргул

Баһадиршаһ Сөяргул улы (Баһадиршаһ бин Сөяргул әл-Гайнәви әл-Каҗмакты) — мөселман дин әһеле, мөфәссир. Идел-Урал ягында беренче булып иске татар телендә Коръәннең җидедән бер өлешенең тәфсирен яза.

# Баһадиршаһ Сөяргул
## Биографиясе

Баһадиршаһ Сөяргул улы якынча 1750-нче елларда Пермь губернасы Барда авылында туган. Шәҗәрәсе: Ишбулат → Әбдерәшит → Сөяргул → Баһадиршаһ.
Коры Алачык авылы (Агыйделнең уң як яры буенда) имамы Сәйфелмөлек бин Мортаза бин Сәлимнең (?-1802) мәдрәсәсендә укый һәм биредә 1771 елда «Дөррәтел-нәсихәт» китабын тәмамлый.
Гайнә вулысы Каҗмакты авылы мәчетендә имам булып хезмәт итә.
Идел-Урал ягында тәүгеләрдән булып иске татар телендә Коръәннең җидедән бер өлешенең тәфсирен яза һәм аның өстендә эшен 1805 елда тәмамлый. Бу китап Казан шәһәрендә 1859 елда «Китаб-и шәрәф-и мәаб Һәфтияк тәфсире төрки телендә» исеме астында нәшер ителә.
Уллары: Хөррәмшаһ (1777—?), Надиршаһ (1779—?), Гаделшаһ (1784—?).
1805 һәм 1811 еллар арасында вафат булган.
# (14680) 1999 XV104

(14680) 1999 XV104 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14680) 1999 XV104
## Тарихы

1999 елның 10 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XV104» саналган.
# Чирмешән районы гербы

Татарстан Республикасы Чирмешән муниципаль районы гербы — муниципаль берәмлекнең рәсми символы булган танып-белү, хокукый билгесе.
Герб 2005-нче елның 22 мартында Чирмешән районы депутатлары Советының 110-нчы карары белән расланган.
Герб Россия Федерациясенең Дәүләт геральдик регистрына 1808 теркәлү номеры һәм 15нче номер астында Татарстан Республикасының геральдик реестрына кертелә.

# Чирмешән районы гербы
## Герб тасвирламасы

Кызыл кырдагы яшел җирдә көмеш төстәге төрле формадагы ташлардан төзелгән, кызыл төсле аркалы дивар сурәтләнгән, дивар өстенә көмеш төстәге ябалак утырган.
Район гербы җирлекнең тарихи һәм географик үзенчәлекләрен чагылдыра. XVIII йөздә биредә дәүләтнең көньяк чиге урнашкан буа. Чирмешән районы территориясе аша икенче Кама аръягы «Чирмешән» чик буе линиясе үткән. 1732-1736 елларда Чирмешән һәм Чишмә ныгытмалары төзелә, гербта стенаның сурәте шул хакта сөйли.
Стена районның ышанычлылык, ныклык һәм мөстәкыйльлек символы.
Уяулыкны, зирәклекне һәм зирәклекне гәүдәләндерүче ябалак гербның чик символикасын тулыландыра.
Ачык капка сурәте (арка) җирле халыкның кунакчыллыгы һәм игелеклелеге турында сөйли.
Геральдикадагы көмеш төс намуслылык, чисталык, киң күңеллелек символы.
Кызыл төс батырлык, хезмәт, бәйрәм, матурлыкны символлаштыра.
Яшел төс авыл хуҗалыгы, уңдырышлылык, табигать, тормыш символы.

# Чирмешән районы гербы
## Герб тарихы

Гербны эшләү Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Геральдика Советы тарафыннан Россия геральдистлар Союзы белән берлектә Рамил Хәйретдинов (Казан), Радик Салихов (Казан), Константин Моченов (Химки), Кирилл Переходенко (Конаково), Оксана Фефелова (Балашиха), Оксана Афанасьева (Мәскәү) составында башкарыла.
# 1999 елда вафатлар исемлеге

Бу мәкаләдә 1999 елда вафат булган кешләр исемлеге.

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Февраль

* 7 февраль — Хөсәен (Үрдүн короле).

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Март

* 7 март — Стэнли Кубрик (70), америка режиссеры

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Май

* 7 май — Гомәр Бәширов, күренекле татар язучысы, фольклорчы.

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Июль

* 23 июль — Хәсән Икенче (Марокко короле)

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Август

* Нариман Аитов

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Сентябрь

* 6 сентябрь — Наҗар Нәҗми, Башкортостанның татар шагыйре.
* 9 сентябрь — Абдел Латиф Мәхмүд әл Багдади
* 25 сентябрь — Таһир Нурмөхәммәтов, татар тәрҗемәчесе.

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Октябрь

* 25 октябрь — Бату Мулюков, татар композиторы.
* октябрь — Таһир Якупов, татар җырчысы.

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Декабрь

* 26 декабрь — Рафаэль Билялов, татар композиторы, пианист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.

# 1999 елда вафатлар исемлеге
## Датасыз

* Рәшит Гәрәев, татар шагыйре.
# HD96897

HD96897 — Кил йолдызлыгында урнашкан ApSrEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,467 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Монтгомеривилл (Пенсильвания)

Монтгомеривилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Монтгомеривилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Монтгомеривилл халык санын алу урыны мәйданы — 4,8 квадрат миль, 12,316023 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 459 Фут биеклектә урнашкан.
# (568) Херуския

(568) Херуския (лат. Cheruskia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (568) Херуския
## Тарихы

1905 елның 26 июлендә Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 QS» саналган.
# CHI3L2

CHI3L2 (ингл. Chitinase 3 like 2 һәм Chitinase-3-like protein 2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рейдон (Оклахома)

Рейдон — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рейдон (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Рейдон (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,170436 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 696 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Паркси

Паркси (эст. Parksi) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Хаузен (Вид)

Хаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Хаузен (Вид)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,72 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 130 метр биеклектә урнашкан.
# Рафаил Гәрәев

Рафаил Гәрәев (Рафаил Закир улы Гәрәев, 15 сентябрь 1930(1930-09-15), Уфа, РСФСР, БАССР, СССР — 11 гыйнвар 2010(2010-01-11) (79 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# HD33254

HD33254 — Орион йолдызлыгында урнашкан A8IVms спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 5,43 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ашагыкыҗык (Малазгирт)

Ашагыкыҗык (төр. Aşağıkıcık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 3756

NGC 3756 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3756
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Дистре

Дистре (фр. Distré) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Богосавац

Богосавац (серб. Богосавац) — Сербиянең Мачва округы Шабатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Богосавац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 85 метр биеклектә урнашкан.

# Богосавац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Улукөй (Бозкурт)

Улукөй (төр. Uluköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Денизли иле Бозкурт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# IC 3471

IC 3471 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3471
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3471, PGC 41567, MCG+03-32-063, VCC 1427, EVCC 830, SDSS J123222.81+160107.9, Z 99-80, Z 1229.8+1618, AGC 220745 һәм LEDA 41567 буларак та сурәтләнә.
# Замедянцы

Замедянцы (рус. Замедянцы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.

# Замедянцы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Замедянцы
## Сәгать поясы

Замедянцы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Замедянцы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Лоун-Три (Колорадо)

Лоун-Три — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.

# Лоун-Три (Колорадо)
## Тарихы

Лоун-Три шәһәре елда нигезләнгән.

# Лоун-Три (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 25,104975 км², 24,792545 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1813 метр биеклектә урнашкан.
# Ласло Ловас

Ласло Ловас - комбинаторика тармагы буенча математик, комбинаторика буенча күп престижлы премияләр алган галим. АКШ Милли Фәннәр академиясы әгъзасы.

# Ласло Ловас
## Биографиясе

Хирург гаиләсендә туган. Аңа Пал Эрдёш мәкаләсе һәм шул галим белән очрашу зур йогынты ясаган. Мәктәптә укуы вакытында Халыкара математика олимпиадаларында өч мәртәбә алтын медальләр откан (1964, 1965, 1966 елда; 1963 елда ул көмеш медальне откан), ә аның улы медальне 2008 елда откан. Фәннәр кандидаты дәрәҗәсенә ул 1970 елда Венгрия Фәннәр Академиясендә Тибор Галлаи җитәкчелегендә ия булган. 1990-нчы елларда Йель Университетында профессор вазыйфасында булган һәм 2006 елга кадәр Microsoft өйрәнү үзәге белән хезмәттәшлек иткән. Шуннан соң Будапешт университетына математика Институты директоры вазыйфасына кайткан.

# Ласло Ловас
## Ат казануы

2007-2010 елларда Халыкара Математика Берлеге президенты булган. 2008 елда Европа өйрәнү шурасыннан грант алган. 2008 елда Европа Математика Конгрессында пленар чыгыш ясаган. Россия Фәннәр Академиясе (2006), Швеция Патша Фәннәр Академиясенең (2009) чит ил әгъзасы булып сайланган, 2009 елда Лондон математика җәмгыятенең әгъзасы булып сайланган. ИНИ өйрәнүчеләр исемлегендә иң цитаталанган авторлар исемлегендә. 2012 елдан бирле Америка Математика Җәмгыятенең актив әгъзасы булып тора. Пал Эрдёш белән 6 мәкаләнең автордашы.

# Ласло Ловас
## Бүләкләре

* 1985 — Венгриянең Дәүләт премиясе • 1979 — Пойи SIAM премиясе • 1981 — IEEE-дан мәгълүмат теориясе буенча иң яхшы мәкалә • 1982 — Фалкерсон премиясе • 1993 — Брауэр медале • 1996 — Эйлер хөрмәтенә лекция • 1999 — Кнут премиясе • 1999 — Математика буенча Вольф премиясе • 2001 — Гёдель премиясе • 2006 — фон Нейманның теоретик премиясе • 2007 — Бойяи премиясе • 2008 — Сеченьи премиясе • 2010 — Фундаменталь фәннәр буенча Киото премиясе • 2012 — Фалкерсон премиясе • 2021 — Абель премиясе

# Ласло Ловас
## Библиография

Түбәндәге китапларның автордашы яки мөхәррире булган:
* Lovász L., Pelikán J., Vesztergombi K.: Kombinatorika, Tankönyvkiadó, Budapest, 1977 • Gács P., Lovász L.: Algoritmusok, Müszaki Könyvkiadó, Budapest, 1978; Tankönyvkiadó, Budapest, 1987 • L. Lovász: Combinatorial Problems and Exercises, Akadémiai Kiadó — North Holland, Budapest, 1979, revised: Elsevier, Akadémiai Kiadó, 1993, reprint: AMS Chelsea Publishing, 2007. • L. Lovász, M.D. Plummer: Matching Theory, Akadémiai Kiadó — North Holland, Budapest, 1986
o Русский перевод Ловас Л., Пламмер М. Прикладные задачи теории графов. — Мир, 1998. — ISBN 5-03-002517-0. • L. Lovász: An Algorithmic Theory of Numbers, Graphs, and Convexity, CBMS-NSF Regional Conference Series in Applied Mathematics 50, SIAM, Philadelphia, Pennsylvania, 1986 • M. Grötschel, L. Lovász, A. Schrijver: Geometric Algorithms and Combinatorial Optimization, Springer, 1988 • B. Korte, L. Lovász, R. Schrader: Greedoids, Springer, 1991 • Рональд Грэхем, M. Grötschel, L. Lovász (eds.): Handbook of Combinatorics Elsevier Science B.V., 1995 • L. Lovász, J. Pelikán, K. Vesztergombi K.: Discrete Mathematics: Elementary and Beyond, Springer, New York, 2003
# Сомюр

Сомюр (фр. Saumur) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# 1703 ел

2 меңьеллык :
XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр :
Хронологик таблица :
1703 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1703 MDCCIII |
| Юлиан тәкъвим | 1702—1703 (12 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7211—7212 (12 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2455—2456 (2 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5463—5464 ה'תס"ג — ה'תס"ד |
| Һиҗри тәкъвим | 1114—1115 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4195—4196 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1152 ԹՎ ՌՃԾԲ |
| Кытай тәкъвиме | 4399—4400 壬午 — 癸未 кара ат — кара сарык |
| Хәбәш тәкъвим | 1695 — 1696 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1759—1760 |
| - Шака самват | 1625—1626 |
| Шәмси тәкъвим | 1081—1082 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2246 |
1703 (бер мең җиде йөз өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1703 елы, II меңьеллыкның 703 елы, XVIII гасырның 3 елы, XVIII гасырның 1 унъеллыгының 3 елы, 1700 елларның 4 елы. 1703 елдан бирле 321 ел үтте.

# 1703 ел
## Вакыйгалар

* 16 май — Португалия белән Бөекбритания арасында Лиссабон килешүе төзелә.
* 27 май — Санкт-Петербург шәһәренә нигез салына.

# 1703 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1703 елда туганнар

# 1703 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1703 елда вафатлар
* 16 май — Шарль Перро, француз язучысы.
# Града (Багушэвски авыл советы)

Града (белар. Града) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Града (Багушэвски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Сан Микеле (Латина)

Сан Микеле — Италиянең Лацио төбәге Сермонета өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Микеле (Латина)
## Географиясе

Сан Микеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Сан Микеле (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (13053) Bertrandrussell

(13053) Bertrandrussell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13053) Bertrandrussell
## Тарихы

1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SQ8» саналган.
# Позтерле Супериоре (Кунео)

Позтерле Супериоре — Италиянең Пьемонт төбәге Кастельдельфино өязендә урнашкан торак пункт.

# Позтерле Супериоре (Кунео)
## Географиясе

Позтерле Супериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Позтерле Супериоре (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (5095) Escalante

(5095) Escalante (лат. Escalante) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5095) Escalante
## Тарихы

1983 елның 10 июлендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 NL» саналган.
# HD250237

HD250237 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,13 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.