yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD291237

HD291237 — Орион йолдызлыгында урнашкан A5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,18 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Навальмораль

һәм
Навальмораль (исп. Navalmoral) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Навальмораль
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 43,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1,045 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 7222

NGC 7222 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7222
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пенсоки (Висконсин)

Пенсоки — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Пенсоки (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 35,6 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 184 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чача Вас

Чача Вас — Словениянең Рогашка Слатина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Чача Вас
## Географиясе

Мәйданы — 4,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 310,8 метр биеклектә урнашкан.
# (1741) Джиклас

(1741) Джиклас (лат. Giclas) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1741) Джиклас
## Тарихы

1960 елның 26 гыйнварында IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1960 BC» саналган.
# Ариетта (Нью-Йорк)

Ариетта — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ариетта (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1827 елда нигезләнгән.

# Ариетта (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 329,41 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 689 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Дам-Мари (Эр)

Дам-Мари (фр. Dame-Marie) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Чаславки

Чаславки (чех. Čáslavky) — Чехиянең Кралове Градец крае Долани районында урнашкан авыл.

# Чаславки
## Географиясе

Мәйданы — 4,45 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Чаславки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чаславки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Чаславки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 188 |
| 1880 | 226 |
| 1890 | 190 |
| 1900 | 178 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 196 |
| 1921 | 179 |
| 1930 | 183 |
| 1950 | 122 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 123 |
| 1970 | 143 |
| 1980 | 168 |
| 1991 | 137 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 142 |
| 2011 | 139 |
| 2021 | 158 |
# Гүзелъюрт (Герзе)

Гүзелъюрт (төр. Güzelyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Герзе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бренешть (Илфов)

Бренешть — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. Бренешть (коммуна, Илфов) коммунасына карый.

# Бренешть (Илфов)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Новострой

Новострой (рус. Новострой) — Чиләбе өлкәсенең Әшә районы составына керүче авыл.

# Новострой
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Новострой
## Сәгать поясы

Новострой Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Новострой
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (26%), татарлар (29%).
# Сьвинець (Великопольское воеводалыгы)

Сьвинець — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кшивинь гминасында урнашкан авыл.

# Сьвинець (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон (Доктор Мора)

һәм
Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Доктор-Мора муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон (Доктор Мора)
## Географиясе

Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон (Доктор Мора)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо Нуево де Гвадалупе, Эль Урон (Доктор Мора)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Леонид Терентьев

Леонид Терентьев (рус. Леонид Леонидович Терентьев, 1904, Казан, Россия империясе — 1974, ) — Коломна паровозлар төзү заводының баш инженеры (1942-?), Пенза икътисади административ районының халык хуҗалыгы шурасы рәисе (1957-1962), Сталин премиясе лауреаты.
# Ка Баньоли (Реҗо Эмилия)

Ка Баньоли — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Тоано өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Баньоли (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Ка Баньоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Баньоли (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кантони д'Онета (Бергамо)

Кантони д'Онета — Италиянең Ломбардия төбәге Онета өязендә урнашкан торак пункт.

# Кантони д'Онета (Бергамо)
## Географиясе

Кантони д'Онета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Кантони д'Онета (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Манасия (Бузеу)

Манасия — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Чернетешть (коммуна, Бузеу) коммунасына карый.

# Манасия (Бузеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 169 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бассиньяк

Бассиньяк (фр. Bassignac) — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
# Экс Казермете (Торино)

Экс Казермете — Италиянең Пьемонт төбәге Боргофранко-д'Ивреа өязендә урнашкан торак пункт.

# Экс Казермете (Торино)
## Географиясе

Экс Казермете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Экс Казермете (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кумари

Кума́ри, яки Кумари Деви (Непал телендә «кыз») — Непалда тере Һинд дине Ходае чагылышы. Кумари булып Невар халкының Шакья кастасыннан сайланган җенси җитлекмәгән кыз сайлана. Гәрчә Кумари Һинд дине Илаһы булса да, аңа бөтен ил буенча Һинд дине тарафдарлары да, Буддачылык тарафдарлары да табына. Непалда берничә Кумари бар, әмма иң әһәмиятлесе Патша Кумарисы, ул Катмандуда яши. Патша Кумарисы булып сайлану өчен аеруча кырыс ритуаллар карала, шулардан соң ул шәһәр үзәгендә Кумари Гхар сараенда яши башлый. Хәзерге Патша Кумарисы, Матани Шакья, ординацияне 2008 елда өч яшендә узган. Кумари патшага тилаканы (маңгаенда йола кабул итүе вакытында кызыл ноктаны) куярга хакы булган бердәнбер кыз һәм патша аңа табына. Бу елына бер мәртәбә Кумариджатра бәйрәме вакытында була. Бу көнне патша пуджа (Һинд дине ритуалы)н башкару өчен гыйбадәтханәгә килә һәм Кумари Алиһәсе аны тика белән алкышлый, бу аның хөкеменең бер ел дәверенә озайту дигәнне аңлата, киләсе елдагы бәйрәмгә кадәр. Хәзерге җөмһүрият вакытында Кумари хөкүмәт тарафыннан билгеләнә. Кумари Таледжу Алиһәсенең тән реинкарнациясе (чагылышы) булып санала. Беренче менструацияләр була башлагач, Алиһә аның тәненнән китә.
# Вия Казе Спарсе (Рим)

Вия Казе Спарсе — Италиянең Лацио төбәге Горга өязендә урнашкан торак пункт.

# Вия Казе Спарсе (Рим)
## Географиясе

Вия Казе Спарсе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Вия Казе Спарсе (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монтефалконе (Бьела)

Монтефалконе — Италиянең Пьемонт төбәге Вальденго өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтефалконе (Бьела)
## Географиясе

Монтефалконе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтефалконе (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ольбернхау

Ольбернхау (алман. Olbernhau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Ольбернхау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 125,36 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.
# FBLIM1

FBLIM1 (ингл. Filamin binding LIM protein 1 һәм Filamin-binding LIM protein 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Славице-Шляхецки

һәм
Славице-Шляхецки — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Мехув гминасында урнашкан авыл.

# Славице-Шляхецки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сосновка (Свеча районы)

Сосновка (рус. Сосновка) — Киров өлкәсенең Свеча районында урнашкан авыл.

# Сосновка (Свеча районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Сосновка (Свеча районы)
## Сәгать поясы

Сосновка (Свеча районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сосновка (Свеча районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Торре-ду-Пиньян

Торре-ду-Пиньян — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Саброза муниципалитетына карый.

# Торре-ду-Пиньян
## Географиясе

Мәйданы — 14,51 км².
# Эсенъюрт (Айваҗык)

Эсенъюрт (төр. Esenyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Доммартен-ле-Ремирмон

Доммартен-ле-Ремирмон (фр. Dommartin-lès-Remiremont) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Техчи (Османие)

Техчи (төр. Tehçi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зыкова (Гари шәһәр округы)

Зыкова (рус. Зыкова) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.

# Зыкова (Гари шәһәр округы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Зыкова (Гари шәһәр округы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
# Эрна Сульберг

Эрна Сульберг (24 февраль 1961(1961-02-24) (63 яшь), Берген, Берген — , ) — сәясәтче, Норвегиянең җирле үзидарә һәм төбәкләр үсеше министры (19 октябрь 2001 – 17 октябрь 2005), стортиң әгъзасы (1 октябрь 1989 – 30 сентябрь 1993), Норвегия премьер-министры (16 октябрь 2013 – 14 октябрь 2021), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2017 – 30 сентябрь 2021), стортиң әгъзасы (1 октябрь 1993 – 30 сентябрь 1997), стортиң әгъзасы (1 октябрь 1997 – 30 сентябрь 2001), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2001 – 30 сентябрь 2005), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2005 – 30 сентябрь 2009), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2009 – 30 сентябрь 2013), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2013 – 30 сентябрь 2017), фирка җитәкчесе (2004), стортиң әгъзасы (1 октябрь 2021).
# (16009) 1999 CM8

(16009) 1999 CM8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16009) 1999 CM8
## Тарихы

1999 елның 13 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CM8» саналган.
# Людвикув (Белхатовский повяты)

Людвикув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белхатув гминаcында урнашкан авыл.

# Людвикув (Белхатовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (11827) Wasyuzan

(11827) Wasyuzan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11827) Wasyuzan
## Тарихы

1982 елның 14 ноябрендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VD5» саналган.
# Бәес

Бәес — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453032, ГАТОБК коды — 80203813003.

# Бәес
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
# (2390) Нежарка

(2390) Нежарка (лат. Nežárka) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2390) Нежарка
## Тарихы

1980 елның 14 августында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PA1» саналган.
# Хафик

Хафик (төр. Hafik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесенең Сивас иленә караган бер илчедер.

# Хафик
## Географиясе

Илче мәйданы — 2404,3 км².
# HD207188

HD207188 — Җәди йолдызлыгында урнашкан B9III(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,67 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Дессау

Дессау (алман. Dessau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Дессау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 182,81 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 63 метр биеклектә урнашкан.
# Фонтанела (Фиренца)

Фонтанела — Италиянең Тоскана төбәге Кастельфьорентино һәм Эмполи өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтанела (Фиренца)
## Географиясе

Фонтанела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Фонтанела (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чарко Ларго (Хучитан)

Чарко Ларго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хучитан муниципалитеты составына керә.

# Чарко Ларго (Хучитан)
## Географиясе

Чарко Ларго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Чарко Ларго (Хучитан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Чарко Ларго (Хучитан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Тайгинка

Тайгинка (рус. Тайгинка) — Чиләбе өлкәсенең Кыштым шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.

# Тайгинка
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Тайгинка
## Сәгать поясы

Тайгинка Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Тайгинка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Расинка

Расинка (белар. Расінка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.

# Расинка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Лазерлы in situ кератомилез

Лазерлы in situ кератомилез (LASIK) — соңгы вакытта иң киң таралган рефракцион процедура. ФРК белән чагыштырганда күбрәк мөмкинлекләргә ия һәм 4 дптрга кадәр гиперметропияне, 5 дптрга кадәр астигматизмны һәм мөгезкатлауның калынлыгына карап 12 дптрга кадәр миопияне төзәтә ала. Мөгезкатлау эктазияләреннән саклану өчен калган строманың калынлыгы корама ясалгач һәм тукымалар абляциясеннән соң ким дигәндә 250 мм булырга тиеш.
Шулай итеп, алынган тукыма күләме һәм катнашу нәтиҗәсе мөгезкатлауның башлангыч калынлыгы белән чикләнә (пахиметрия мәгълүматлары буенча). Корама калынлыгын үзгәртеп була, ләкин бик юка корамаларны ясау кыен һәм алар бөртекләнүгә ешрак дучар була.
1. Техника
а) КЭБ 65 мм тк. бг. кадәр арттыру өчен күз алмасына беркеткеч-боҗра куела. Бу челтәркатлауның үзәк артериясенең вакытлыча томалануына һәм күрү начарлануына китерә ала;
б) боҗраны мөгезкатлауга тигезләп куялар, аңа микрокератомлы үткәргеч урнаштыралар;
в) микрокератом мөгезкатлау өслегендә үзе күчә һәм бик юка корама ясый (рәс. 10.7в);
г) беркеткеч-боҗраны алалар һәм эксимер лазер белән эшкәртәләр (ФРК"да кебек);
д) кораманы урынына куялар һәм 30 секунд тимичә торалар. LASEK белән чагыштырганда операциянең өстенлекләренә минималь субъектив уңайсызлык, тиз күрү реабилитациясе һәм рефракциянең тотрыклануы, мөгезкатлау томанлануының минималь куркынычлыгы керә.
2. Өзлегүләр
а) интраоперацион: «тишекле» тишекләр, юка корама ясалуы, кораманы тулаем кисү, тулы булмаган яки тигезсез корама һәм сирәк мөгезкатлау тишелүе;
б) операциядән соң:
- "коры" күз - бик еш дәвалануны таләп итүче өзлегү;
- җыерчыклану (рәс. 10.8а), кораманың кыеклануы яки күчүе;
- төнге томанлануга китерә алган субэпителиаль томанлану (ялтыравыклы йогынты) (рәс. 10.8б);
- корама астына эпителий үсүенә китергән эпителиаль кимчелекләр (рәс. 10.8в);
- таралган ламелляр кератит ("Сахара комлары") LASIK'тан 1-7 көннән соң үсеш ала һәм корама аслыгы аралыгында грануляр инфильтратлар белән сыйфатлана (рәс. 10.8г). Дәвалау антибиотикларны һәм стероидларны интенсив кулланудан тора ;
- бактериаль кератит бик сирәк була (рәс. 10.8д).
# Гватарела (Ферара)

Гватарела — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Бондено өязендә урнашкан торак пункт.

# Гватарела (Ферара)
## Географиясе

Гватарела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гватарела (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Валя-Сяке (Сату-Маре)

Валя-Сяке — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Тарна-Маре (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Сяке (Сату-Маре)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 149 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Половинка (Чертала кушылдыгы)

Половинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чертала елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.

# Половинка (Чертала кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010800112115200030300
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203030
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Вэн-Яха (Тадибе-Яха кушылдыгы)

Вэн-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тадибе-Яха елгасының сул ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.

# Вэн-Яха (Тадибе-Яха кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000212115300075824
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115307582
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Паганика (Л'Аквила)

Паганика — Италиянең Абруцци төбәге Монтереале өязендә урнашкан торак пункт.

# Паганика (Л'Аквила)
## Географиясе

Паганика Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Паганика (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.