yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# CETP

CETP (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Забирово

Забирово (рус. Забирово) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.

# Забирово
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Забирово
## Сәгать поясы

Забирово Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Забирово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Бетти Альвер

Бетти Альвер (үзе, Элизабет Оливер, 1937 елдан Элизабет Тальвик, 1956 елдан Элизабет Лепик, эст. Betti Alver, 1906 елның 23 ноябре, Йыгева, Эстония — 19 июнь 1989, Тарту, Эстония) — Эстония шагыйрәсе, прозаик, тәрҗемәче. А.С. Пушкинның «Евгений Онегин» романын эстон теленә тәрҗемә итә. Эстония ССРның атказанган язучысы (1966). Эстония ССР халык язучысы (1981).

# Бетти Альвер
## Биография

Элизабет Альвер 1906 елның 23 ноябрендә Йыгева шәһәрендә туа. 1924 елда Тарту гимназиясен тәмамлый, 1924-1927 елларда Тарту университетында Эстон теле һәм әдәбиятын өйрәнә.
1927 елда «Җил сөяркәсе» романы басыла. Б.Альверның «Тузан һәм ут» исемле беренче шигырь китабы 1936 елда нәшер ителә. Бетти Альвер тәрҗемәсендә А.С. Пушкинның поэмалары һәм аның «Евгений Онегин» романы (1964), Горькийның «Балачак» һәм «Минем университетларым» басылып чыга. Шулай ук Кристьян Яак Петерсонның немец телендәге шигырьләрен дә тәрҗемә итә. Бетти Альвер шигырьләре рус, поляк, алман, инглиз, чех, итальян һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән. Б.Альвер шигырьләрен рус теленә Юнна Мориц тәрҗемә итә.
Бетти Альвер хөрмәтенә аның туган шәһәрендә «Йолдызлы сәгать» дип исемләнгән көзге шигърият көннәре үткәрелә. 2013 елда Меркурийда кратер — Альвер (Alver) дип исемләнә.
Эстония ССРның Юхан Смуул исемендәге әдәби премиясе лауреаты (1980).
XX гасыр Эстониянең 100 бөек эшлеклесе исемлегенә (1999) язма һәм онлайн тавыш бирү нәтиҗәләре буенча төзелгән исемлеккә керә.

# Бетти Альвер
## Гаиләсе

Бетти Альвер шагыйрь Хейти Тальвикта кияүдә була. 1956 елда әдәбият белгече, 1940-45 елларда Әдәби музейның беренче директоры Марта Лепикка кияүгә чыга. Эдуард Альвер (Азатлык сугышы вакытында Кайтселиита командиры) һәм Сийм Каллас туганнар була.

# Бетти Альвер
## Шигырь китаплары

* «Пыль и огонь» (1936);
* «Звездный час» (1966);
* «Хлопья жизни» (1971);
* «Летающий город» (1979);
* «Кораллы Эмайыги» (1986).

# Бетти Альвер
## Әдәбият исемлеге

* Леэтмаа Е. Бетти Альвер — 100 // Пярнуский экспресс. — 2006. — 27 окт.
# SIRT2

SIRT2 (ингл. Sirtuin 2) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Стара Вода (Светла Гора)

Стара Вода (чех. Stará Voda) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Светла Гора районында урнашкан авыл.

# Стара Вода (Светла Гора)
## Географиясе

Мәйданы — 3,608 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Стара Вода (Светла Гора)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стара Вода (Светла Гора)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Чешская Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Стара Вода (Светла Гора)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 416 |
| 1880 | 390 |
| 1890 | 415 |
| 1900 | 389 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 342 |
| 1921 | 297 |
| 1930 | 284 |
| 1950 | 113 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 86 |
| 1970 | 96 |
| 1980 | 51 |
| 1991 | 44 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 42 |
| 2011 | 56 |
| 2021 | 62 |
# Уиндем (округ, Вермонт)

Уиндем — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ньюфейн шәһәре.

# Уиндем (округ, Вермонт)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1779 елда оештырыла.

# Уиндем (округ, Вермонт)
## Территориясе

Округ мәйданы 2044 км² тәшкил итә.
# IC 4172

IC 4172 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем һәм галактика .

# IC 4172
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4172, CAIRNS J130633.28+225101.5, LEDA 45379, 2MASX J13063328+2251010, SDSS J130633.35+225101.3 һәм SDSS J130633.35+225101.4 буларак та сурәтләнә.
# NGC 5363

NGC 5363 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5363
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Протасы (Киров өлкәсе)

Протасы (рус. Протасы) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.

# Протасы (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Протасы (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Протасы (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Протасы (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Чинцано (коммуна)

Чинцано — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Чинцано (коммуна)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 495 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Берцано-ди-Сан-Пьетро, Казальборгоне, Монкукко-Торинезе, Ривальба һәм Шьольце коммуналары белән чиктәш.
# Гайзельбах

Гайзельбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Гайзельбах
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Гайзельбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,44 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 метр биеклектә урнашкан.
# Браништя (Сучава)

Браништя — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. Фунду-Молдовей (коммуна) коммунасына карый.

# Браништя (Сучава)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 852 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# 527 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 527 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
IV гасыр — V гасыр — VI гасыр — VII гасыр — VIII гасыр :
Хронологик таблица :
527 (биш йөз егерме җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 527 елы, I меңьеллыкның 527 елы, VI гасырның 27 елы, VI гасырның 3 унъеллыгының 7 елы, 520 елларның 8 елы. 527 елдан бирле 1497 ел үтте.

# 527 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:527 елда туганнар

# 527 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:527 елда вафатлар
# Атамекен (Җетесай районы)

Атамекен (каз. Атамекен) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Атамекен (Җетесай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Антеринг

Антеринг — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. Зальцбург округы составына керә.

# Антеринг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 422 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Дүзкөй (Дүзкөй)

Дүзкөй (төр. Düzköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Дүзкөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# IFITM1

IFITM1 (ингл. Interferon induced transmembrane protein 1) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Несцяровка

Несцяровка (белар. Несцяроўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.

# Несцяровка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Маркт-Пистинг

Маркт-Пистинг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Винер-Нойштадт округы составына керә.

# Маркт-Пистинг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 349 метр биеклектә урнашкан. Хернштайн, Вёллерсдорф-Штайнабрюкль, Бад-Фишау-Брунн, Винцендорф-Мутманнсдорф, Хоэ-Ванд һәм Вальдег коммуналары белән чиктәш.
# Горкушка

Горкушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Суркуль елгасының уң ярына тамагыннан 29 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 36 км.

# Горкушка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кума башыннан Подкумок елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасындагы районнар.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07010000312108200001693
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200169
* Бассейн коды — 07.01.00.003
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Гринцано (Кунео)

Гринцано — Италиянең Пьемонт төбәге Червере өязендә урнашкан торак пункт.

# Гринцано (Кунео)
## Географиясе

Гринцано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гринцано (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Умайта (Риу-Гранди-ду-Сул)

Умайта — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Умайта (Риу-Гранди-ду-Сул)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 135,246 км².
# Станиславув (гмина Вольбуж)

Станиславув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Вольбуж гминаcында урнашкан авыл.

# Станиславув (гмина Вольбуж)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (16357) Risanpei

(16357) Risanpei — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16357) Risanpei
## Тарихы

1976 елның 22 октябрендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 UP18» саналган.
# Кече Талкыш

Кече Талкыш — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422966.

# Кече Талкыш
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.9 °C | -10.9 °C | -5.8 °C | 4.5 °C | 13.4 °C | 18.5 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.1 °C | 4.4 °C | -4.8 °C | -10.2 °C | 4.0 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

# Кече Талкыш
## Танылган шәхесләр

* Александр Кулясов (1919-1944), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Богазөрен (Чинар)

Богазөрен (төр. Boğazören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (10497) 1986 RQ

(10497) 1986 RQ (лат. 1986 RQ) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10497) 1986 RQ
## Тарихы

1986 елның 11 сентябрендә Поль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RQ» саналган.
# Кастельгульельмо

Кастельгульельмо — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Ровиго провинциясе составына керә.

# Кастельгульельмо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 9 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Баньоло-ди-По, Канда, Фьессо-Умбертьяно, Лендинара, Пинкара, Сан-Беллино һәм Стьента коммуналары белән чиктәш.
# Гачково

Гачково — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зарембы-Косцельне гминасында урнашкан авыл.

# Гачково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# IC 3748

IC 3748 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 3748
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3748 буларак та сурәтләнә.
# Скали (Горни Место)

Скали (чех. Skály) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Горни Место районында урнашкан авыл.

# Скали (Горни Место)
## Географиясе

Мәйданы — 5,458 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Скали (Горни Место)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Скали (Горни Место)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Скали (Горни Место)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 499 |
| 1880 | 505 |
| 1890 | 439 |
| 1900 | 437 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 428 |
| 1921 | 406 |
| 1930 | 406 |
| 1950 | 181 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 182 |
| 1970 | 167 |
| 1980 | 164 |
| 1991 | 162 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 168 |
| 2011 | 128 |
| 2021 | 101 |
# Чкаловск районы

Чкаловск районы (рус. Чкаловский район) — Түбән Новгород өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Чкаловск шәһәре.

# Чкаловск районы
## география
### Чиктәшлек

| Як | Район яки төбәк |
| Төньяк, көнбатыш | Владимир өлкәсе |
| Көнчыгыш | Сокольское районы, Городец районы |
| Көньяк | Володарск, Балахна районнары |

# Чкаловск районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (98%).

# Чкаловск районы
## Административ бүленеш

Чкаловск районы составына 4 шәһәр 6 авыл җирлек керә.
# Привольный (Самар өлкәсе)

Привольный (рус. Привольный) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан бистә.

# Привольный (Самар өлкәсе)
## Сәгать поясы

Привольный (Самар өлкәсе) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Привольный (Самар өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# (14156) 1998 SV131

(14156) 1998 SV131 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14156) 1998 SV131
## Тарихы

1998 елның 26 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SV131» саналган.
# 996 (сан)

996 (тугыз йөз туксан алты) - 995 белән 997 арасындагы натураль сан.

# 996 (сан)
## Математикада

* 996 — өч урынлы җөп сан.
* 996 санның цифрлар суммасы — 24.
* 996 санның цифрлар тапкырчыгышы — 486.
* 996 санның квадраты — 992016.

# 996 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 996 ел
* 996 ел (б. э. к.)
* Юникодта 03E4₁₆ — «Ϥ» символның коды.
# Чуля

Чуля — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Погечауа (коммуна) коммунасына карый.

# Чуля
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Теолёг (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Теолёг — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Любево гминаcында урнашкан авыл.

# Теолёг (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ка Крепалдо (Венеция)

Ка Крепалдо — Италиянең Венеция төбәге Каваллино-Трепорти өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Крепалдо (Венеция)
## Географиясе

Ка Крепалдо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Крепалдо (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лисано (Болонья)

Лисано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вергато өязендә урнашкан торак пункт.

# Лисано (Болонья)
## Географиясе

Лисано Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лисано (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тойтлебен

Тойтлебен (алман. Teutleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Тойтлебен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 метр биеклектә урнашкан.
# Алиош

Алиош — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. Машлок (коммуна) коммунасына карый.

# Алиош
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 159 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мяшки

Мяшки (белар. Мяшкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Мяшки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Калигула

Гай Юлий Цезарь Август Германик яки аның танылган кушаматы Калигула (tat. lat. Kaligula(үле сылтама), лат. Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus) (12-41) - Борынгы Рим императоры 37-41 елларда, Юлий-Клавдий нәселеннән өченчесе, Сенат принцепсы, Бөек понтифик (Pontifex Maximus), трибун, Pater patriae (Ватан атасы).

# Калигула
## Кушамат

Еш аны "Гай" дип йөртелә, иркәләү исеме - Калигула - ягъни "кечкенә итек". Әтисе Германик Рейн легионнары җитәкчелек иткәндә бәләкәй Гай аның белән булган һәм гаскәриләр балага "Калигула" - " Кечкенә итек" кушаматын биргәннәр.

# Калигула
## Тарих
### Көрәш

19 елда аның әтисе Германик үлгән, 29 елда Тиберий Калигуланың әнисен - Агриппина Өлкән - кулга алган һәм җанын кыйган, бүтән Калигуланың туганнарын үтергән яки төрмәгә салган. Калигуланың өч туташлары калган: Друзилла, Агриппина Кече (киләчәк императорның Нерон әнисе). Тиберий үз мирасчыларын - Калигула һәм оныгы Гемелл - итеп билгеләгән.

# Калигула
## Тарих
### Хакимлектә

Тиберий үлгәннән соң 37 елда Гай Калигула император булып игълан ителгән, соңрак Калигула таҗ көндәшен - Гемелл - үтергән.
Гай балачактан эпилепсия белән авырткан.

# Калигула
## Тарих
### Үткәрелгән сәясәт

Хакимлеген ирешеп Калигула башта салымны киметкән, сәяси тоткыннарга иреккә чыгарган, ләкин соңрак залим булып киткән һәм халыкның хөрмәтен югалткан, Сенатның нәфрәтен булдырган.
Хәтта үз яраткан атына - Инцитат - Рим гражданлыгын биргән, Сенат әгъзасы итеп ясаган һәм консул итеп ясамакчы булган.
Хакимлеккә килгәч Калигула төрле тамашаларга акча тота башлаган һәм Тиберий тарафыннан тупланган барлык акчаны тотып бетергән.
Әлбәттә шушы адымнардан соң Калигулага каршы Сенатның нәфрәте күтәрелгән.
Калигула берничә тапкыр яһүд хисләрен мыскыллаган, аеруча фәлсәфәче Филонны хурлаган.
Кайбер чыганак буенча Калигула Британиягә каршы һөҗүмне әзерләгән, ләкин шушы проектын аның варисы Клавдий тормышка ашырган.
39 елда Калигула Рейн өлкәсендә фетнә тырышуны бастырган.

# Калигула
## Үлем

41 елның гыйнварында Калигула театрдан чыкканда претория гвардия трибуны тарафыннан үтерелгән.

# Калигула
## Калигула мәдәнияттә

* «Калигула» — Альбер Камю пьесасы.
* «Калигула, или После нас хоть потоп» — Йозеф Томан романы.
* «Калигула» — Тинто Брасс фильмы
* «Крематорий» Рок-төркеме — «Калигула» җыры.
* Кавер-төркем «Калигула»
# Үчерли (Савур)

Үчерли (төр. Üçerli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Антанова (Ашмянский районы)

Антанова (белар. Антанова) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.

# Антанова (Ашмянский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Гессел (Канзас)

Гессел — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Гессел (Канзас)
## Тарихы

Гессел шәһәре 1910 елда нигезләнгән.

# Гессел (Канзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,908959 км², 0,908962 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 467 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сюэ Тьао (кратер)

Сюэ Тьао (лат. Hsueh T'ao) — Венера планетасының
координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 21 километр озынлыкта булган кратеры.

# Сюэ Тьао (кратер)
## Исеме

Сюэ Тьао кратеры Кытай язучысы Сюэ Тао хөрмәтенә аталган.
# Әбү Нүвәс

Әбү Нүвәс әл-Хәсән бин Хәни әл-Хәкәми (гарәп. أبو نواس الحسن بن هانئ الحكمي‎; VIII гасыр уртасы – 813 һәм 815 еллар арасы) – Һарун әл-Рәшид һәм әл-Әмин чорының атаклы гарәп шагыйре.

# Әбү Нүвәс
## Биография

Әбү Нүвәснең әтисе гарәпләр яулап алган җирдә кол ителгән, ләкин исламны кабул иткәч ирек алып, өммәви хәлиф Мәрвән II гаскәренә ялланган гаскәри була. Ә әнисе фарсы кызы, ул йон юып көн күргән. Әбү Нүвәс Хузистан өлкәсенең Әхвәз дигән урынында туа. Аның туу вакыты төрле чыганакларда төрлечә – 742 елдан алып 762 еллар тирәсендә күрсәтелә. Балачагын ул Бәсрәдә, тәмләткечләр сатучының кибетчегендә сатучы өчен хуш исле үләннәр җыеп үткәрә.
VIII- IX гасырларда Бәсрә гарәп филологиясенең төп үзәкләренең берсе була һәм монда Әбү Нүвәс галим-филологлар белән танышып, алардан белем ала. Монда ук ул шагыйрь Вәлибә ибн әл-Хүбәб белән очраша. Вәлибәнең укучысы булу Хәсән өчен бик уңышлы булып чыга: хәзер ул укытучысының сөйләгәннәрен тыңлапшигырь төзелешен өйрәнә, шигъри ярышларда катнаша алган. Озакламый Әбү Нүвәс Күфәгә, ә аннары Багдадка – хәлифәтнең башкаласына күчә. Монда аны Һарун әл-Рәшид күреп ала һәм Хәсәнне сарайга якынлаштыра. Әбү Нүвәс идарәчеләрне мактап шигырьләр яза башлый.
Әбү Нүвәс бик иркен тормыш белән яшәгән һәм, хакимнәрнең аңа карата уңай мөнәсәбәттә булуларына карамастан, начар тәртибе өчен күп тапкыр төрмәгә эләккән. Әбү Нүвәснең шигырьләре халык өчен җиңел аңлашылган, алар образлылык һәм сирәк кулланылышлы, искергән сүзләрсез булулары белән аерылып торганнар. Аның турында язган барлык Урта гасыр авторлары аның гади халыкны яратуын искәрткәннәр.
Әбү Нүвәс заманында Багдад аксөякләре арасында Исламның хәмерне тыюы онытылган була. Хәлифәләр Һарун әл-Рәшид һәм Әл-Әмин Багдадтагы резиденцияләрендә еш кына хәмерле мәҗлесләр үткәргәннәр һәм бай шәһәр кешеләре, сарай әһелләре хәлифәләрнең бу гадәтләрен үзләштереп барганнар. Хәмер кибетләре бары ураза вакытында гына ябык торганнар.
Һарун әл-Рәшид тарафыннан үтерелгән Бәрмәкинләрне мактап, элегик шигырь язганнан соң, Әбү Нүвәс күпмедер вакыт Мисырга качарга мәҗбүр була. Багдадка ул Һарун әл-Рәшид үлгәч, 809 елда гына кире кайта. Тәхеткә әл-Рәшиднең улы (һәм Әбү Нүвәснең укучысы) Мөхәммәд әл-Әмин утыруы шагыйрь өчен зур уңыш була. Соңгы елларын Әбү Нүвәс Багдадта хәлифә әл-Әминнең сарай шагыйре сыйфатында үткәрә. Замандашлары аның бик белемле булуын, медицина, астрономия һәм башка фәннәрне белүен һәм шул ук вакытта бик азгын булуын искә алганнар.
Шагыйрьнең исерек булып, азып йөрүе турындагы күп санлы хәбәрләр әл-Әминнең ачуын чыгара һәм ул аны төрмәгә ябарга мәҗбүр була. Төрле мәгълүматлар буенча, Әбү Нүвәс төрмәдә үлә яки Исмәгыйль бин Әбү Салих тарафыннан агулана.
* ↑ Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — ISBN 978-2-221-06888-5https://wikidata.org/wiki/Track:Q28924058https://wikidata.org/wiki/Track:Q2696397https://wikidata.org/wiki/Track:Q3372503
* ↑ Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.
# Велёвесь (гмина Гневково)

Велёвесь — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Гневково гминаcында урнашкан авыл.

# Велёвесь (гмина Гневково)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ашье-ле-Пети

Ашье-ле-Пети (фр. Achiet-le-Petit) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# (17958) Schoof

(17958) Schoof — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17958) Schoof
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JE33» саналган.