yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бенжереп

Бенжереп — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сары-Чумыш елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 66 км.

# Бенжереп
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200412115200001992
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200199
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Люсан-Адейак

Люсан-Адейак (фр. Lussan-Adeilhac) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Алпамыс (авыл)

Алпамыс (каз. Алпамыс) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Алпамыс (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Травансинья

Травансинья — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Сейя муниципалитетына карый.

# Травансинья
## Географиясе

Мәйданы — 12,66 км².
# HD124028

HD124028 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан F0IVm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,39 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Волдомица

Волдомица — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының сул ярына тамагыннан 163 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 26 км.

# Волдомица
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000006252
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000625
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Токмак (Украина)

Токмак (Токмак, укр. Токмак, рус. Токмак) — Украинаның Запорожье өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 32772 кеше (2014).

# Токмак (Украина)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Токмак Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Токмак (Украина)
## Тарих

1784 елда нигезләнгән.

# Токмак (Украина)
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 70,3%, рус теле — 29,4%.
# Молере (Кунео)

Молере — Италиянең Пьемонт төбәге Чева өязендә урнашкан торак пункт.

# Молере (Кунео)
## Географиясе

Молере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Молере (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Белая (Подосиновец районы)

Белая (рус. Белая) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Белая (Подосиновец районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Белая (Подосиновец районы)
## Сәгать поясы

Белая (Подосиновец районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Белая (Подосиновец районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Бау сикереш

Бау сикереш — татар халык уены.

# Бау сикереш
## Уйнау тәртибе

Ишек алларында бау сикергәндә уйнала торган уен. Тәртибе болай:
Уенда катнашучыларга чират белән исемнәр атап чыгалар:
Роза — береза,
Белая сирень,
Липа — клен,
Ландыш.
Ике бала, бауның ике ягыннан тотып, бер баланы бау сикертәләр. Калганнары, бау сикерү ритмына туры китереп, шушы исемнәрне тәкрарлап торалар. Сикерүче кайсы исемне әйткәндә ялгыша, сикерүне шул исемдәге бала дәвам итә.
# Эль Рекрео (Окампо)

Эль Рекрео — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Окампо муниципалитеты составына керә.

# Эль Рекрео (Окампо)
## Географиясе

Эль Рекрео Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Рекрео (Окампо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Рекрео (Окампо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Федоровка (Чиләбе өлкәсе)

Федоровка (рус. Федоровка) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.

# Федоровка (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Федоровка (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Федоровка (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Федоровка (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# Маловка

Маловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Көньяк Уньга елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Маловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300312115200011784
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201178
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сигнальный

Сигнальный (рус. Сигнальный) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче авыл.

# Сигнальный
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Сигнальный
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
# HD152457

HD152457 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан A3III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,6 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Сакуле

Сакуле (серб. Сакуле) — Сербиянең Воеводина автоном крае Опово җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Сакуле
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 69 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Сакуле
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Ломниця (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)

Ломниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы Тшцянка гминасында урнашкан авыл.

# Ломниця (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эленора (кратер)

Эленора (лат. Elenora) — Венера планетасының 47°06′ к. к. 6°54′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 4,5 километр озынлыкта булган кратеры.

# Эленора (кратер)
## Исеме

Эленора кратеры алман хатын-кыз исеме Элеонора хөрмәтенә аталган.
# Бюксьер-су-Монтегю

Бюксьер-су-Монтегю (фр. Buxières-sous-Montaigut) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Урушка

Урушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Брынь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

# Урушка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010100512110000019753
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001975
* Бассейн коды — 09.01.01.005
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Фуэнтекантос

Фуэнтекантос (исп. Fuentecantos) — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнтекантос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1032 метр биеклектә урнашкан.
# Шелари

Шелари — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Валя-Маре-Правец (коммуна) коммунасына карый.

# Шелари
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Сант

Сант (фр. Santes) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Лилль-6 кантонына карый.
# Фаварета

Фаварета (кат. Favara) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фаварета
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 9 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 12 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Молино Ротато (Ла Специя)

Молино Ротато — Италиянең Лигурия төбәге Роккетта-ди-Вара өязендә урнашкан торак пункт.

# Молино Ротато (Ла Специя)
## Географиясе

Молино Ротато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Молино Ротато (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Липиця (Шкофя Лока)

Липиця — Словениянең Шкофя Лока (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Липиця (Шкофя Лока)
## Географиясе

Мәйданы — 0,77 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 336,6 метр биеклектә урнашкан.
# HD252907

HD252907 — Орион йолдызлыгында урнашкан kA3mF2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,172 ± 0,043, 7,683 ± 0,029, 7,596 ± 0,031 һәм 10,2 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ливезиле (коммуна, Алба)

Ливезиле — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.

# Ливезиле (коммуна, Алба)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 65,86 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 329 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Ливезиле, Извоареле (Ливезиле, Алба), Пояна-Аюдулуй һәм Велишоара авыллары урнашкан.
# Карабурчлу (Нурдагы)

Карабурчлу (төр. Karaburçlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Риньи-Сен-Мартен

Риньи-Сен-Мартен (фр. Rigny-Saint-Martin) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Ультраморт

Ультраморт (кат. Ultramort) — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ультраморт
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 4,3 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 29 метр биеклектә урнашкан.
# Ырынбур өлкәсе татарлары

Ырынбур өлкәсе татарлары — татарларның Ырынбур өлкәсендә яшәүче территориаль төркеме.

# Ырынбур өлкәсе татарлары
## Халык саны

2010 елда татарлар саны 151,492 кеше. (1959 елда - 120,944, 1989 елда - 156,564, 2002 - 165,967 кеше). Алар Ырынбург шәһәрендә тыгыз яшиләр (2010 елда - 42172 кеше), Орск (9170), Бугуруслан (5120); шулай ук ​​Асекевский (10383), Сакмарский (5922), Переволотский (4660), Матвеевский (3944), Абдулинский (3658), Тотский (2953), Илекский (2873) районнарында.

# Ырынбур өлкәсе татарлары
## Мәшһүр шәхесләр

* Муса Җәлил — татар шагыйре, Бөек Ватан сугышы каһарманы.
* Хәлил Әбҗәлилов — Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты, Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты, СССРның халык артисты.
* Габдулла Амантай - Әдиб, язучы
* Мөхәммәтша Бурангулов - халык чәчәне
* Әмир Абдразаков (1934-2008) - кинорежиссёр, Салават Юлаев премиясе лауреаты (2006).
* Диана Рәхимова - Pəcəй кино һәм театр артисты
* Рафаэль Хәмзин (1976, Медногорск) — Росстандартның БР буенча дәүләт күзәтчелеге башлыгы.
* Илшат Шабаев (1978, Александровка районы) — биюче, телепроектларда җиңүче (2005, 2014).
* Рәшит Гобәйдуллин (1931, Орск районы - 2000, Мәскәү) — композитор.
# Владимир Ковальчук

Владимир Ковальчук (25 гыйнвар,1939 ел) - авиация инженеры. Россия Федерациясенең атказанган конструкторы, СССР Дәүләт премиясе лауреаты.

# Владимир Ковальчук
## Биография

Владимир Антонович Ковальчук 1939 елның 25 гыйнварында туган
1962 елда КАИ ны тәмамлый. Уку вакытында ул самолетларны модельләштерү бүлеген җитәкли.
КАИ ны , тәмамлагач,аны "Радуга" МКБга җибәрәләр, анда ул башта инженер, аннары бригада начальнигы, аннары бүлек начальнигы, бүлекчә начальнигы, баш конструктор урынбасары (1978 елдан), баш конструктор (1991 елдан) ), техник директор - баш конструктор (2003-2007) булып эшли.
«Салават күпере» РКХ ракеталарын чыгару, канатлы ракеталарның яңа үрнәкләрен булдыру буенча турыдан-туры катнашучы һәм җитәкче.
Күп тапкырлар Россия чемпионы, Бөтенсоюз һәм халыкара ярышлар җиңүчесе һәм призеры,авиамодель спорты буенча Россия һәм СССР җыелма командалары әгъзасы, СССР спорт мастеры.
Ул Хөрмәт Билгесе ордены һәм медальләр, шул исәптән А. Н. Туполев һәм Н.А. Пилюгин исемендәге мактаулы медальләр белән бүләкләнгән. А.Я. Березняк исемендәге премия лауреаты. Мактаулы авиатөзүче.

# Владимир Ковальчук
## Бүләкләр

* Мактаулы авиатөзүче
* "Хөрмәт Билгесе" ордены
# Кәлимулла Якупов

Кәлимулла Якуп улы Якупов (1920 елның 15 марты — 1999 елның 1 феврале) — совет офицеры, медицина хезмәте подполковнигы, Советлар Берлеге каһарманы (1944), 1941 елның декабрендә Уфа шәһәрендә оешкан Үзәк фронтның 61 нче армиясенең 7 нче гвардия кавалерия корпусының 112 нче Башкорт кавалерия дивизиясе буларак барлыкка килгән 16 нчы Чернигов каваллерия дивизиясенең 58 нче гвардия кавалерия полкының медицина пункты фельдшеры вазыйфасында Совет-фин һәм Бөек Ватан сугышларында катнашучы.

# Кәлимулла Якупов
## Тормыш юлы

Кәлимулла Якупов 1920 елның 15 мартында Казан губернасының Иштирәк авылында (хәзер — Татарстанның Тукай районы) крестьян гаиләсендә туа. Милләте буенча татар. 1939 елда Чистай шәһәрендә медицина техникумын тәмамлый. Кама Тамагы районында фельдшер булып эшли.
1939 елдан Кызыл Армиядә. Совет-фин сугышында һәм 1939 елда Совет гаскәрләренең Көнбатыш Украинага һәм Көнбатыш Белоруссиягә азат итү явында катнашучы. 1942 елдан ВКП(б) әгъзасы.
1941 елның июленнән Бөек Ватан сугышы фронтларында. Хәрби фельдшер буларак 189 нчы укчы дивизиясенең 259 нчы укчы полкы составында Калинин фронтында барган сугышларда катнаша. Сталинград фронтында 112 нче (соңыннан — 16 нчы гвардия) Башкорт кавалерия дивизиясе 275 нче (соңыннан — 58 нче гвардия) кавалерия полкы составында дошман белән көрәшә.
58 нче гвардия кавалерия полкының медицина пункты фельдшеры (Үзәк фронтның 61 нче армиясенең 7 нче гвардия кавалерия корпусының 16 нчы Чернигов каваллерия дивизиясе) гвардия өлкән лейтенанты Кәлимулла Якупов, Белоруссиянең Гомель өлкәсенең Брагинский районы Нивка авылы янында Днепр елгасын кичкәндә, 1943 елның 27 сентябрьнең төнендә яраланганнар белән көймәдә 27 рейс ясый һәм 74 сугышчының һәм офицерның гомерен коткара. Моннан тыш, Якупов плацдармда сугышучылар өчен сугыш припасларын күчерә.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1944 елның 15 гыйнварындагы Указы белән немец-фашист илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең сугышчан биремнәрен үрнәк үтәгән һәм күрсәткән батырлык өчен медицина хезмәтенең өлкән лейтенанты Кәлимулла Якуповка Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
1946 елдан медицина хезмәте гвардия подполковнигы Кәлимулла Якупов запаста. 1949 елда Казанда республика партия мәктәбен тәмамлый. Яр Чаллы шәһәрендә яшәгән, лаеклы ялга киткәнче «Камдорстрой» трест идарәсе башлыгы урынбасары булып эшләгән. 1999 елның 1 февралендә вафат була.

# Кәлимулла Якупов
## Бүләкләр

* Советлар Берлеге Каһарманы:
** «Алтын Йолдыз» медале
** Ленин ордены
* Кызыл Байрак ордены;
* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены;
* Кызыл Йолдыз ордены.

# Кәлимулла Якупов
## Хәтер

* Кәлимулла Якуповның исеме Башкортстан Республикасының Милли музеенда һәм 112 нче (16 нчы гвардия) Башкорт кавалерия дивизиясе музеенда барлык 78 Советлар Берлеге Каһарманнары исемнәре белән бергә мемориаль такталарда урнаштырылган.
* 2005 елның 9 августында Яр Чаллыда Кәлимулла Якупов яшәгән йорт фасадына мемориаль такта куела.
# Колыма хикәяләре

Колыма хикәяләре - 1989 елда Ибраһим Салаховның Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Әсәрдә шәхес культы елларында кулга алынып гаепсез хөкем ителгән кешеләрнең авыр тормышы, фаҗигале язмышы сурәтләнә.

# Колыма хикәяләре
## Эчтәлеге

* Аяз Гыйләҗев. Җан авазы (кереш сүз)
* Юл башы
* Кояшлы бүлмә
* Алла йортында
* Ана тавышы
* Таныш түгел дус
* Кояш баеганда
* Бер йотым су
* Тын океанда
* Линкольн приискасында
* Мадрид
* Бәйрәм бүген
* Кара сакаллы кеше
* Ике очрашу
* Сандугач
* Юлның соңы
* Сагыну
* Өрәңгеләр яфрак койганда
# Педима

Педима (Падима) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ледь елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 55 км.

# Педима
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000032459
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003245
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Липневичы

Липневичы (белар. Ліпневічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Липневичы
## Тарихы

1793 елдан, Речь Посполитаяның икенче бүленешеннән соң, Липневичы, бөтен Вилейка төбәге кебек, Россия империясе составына керә. Баштан Минск губернасына, һәм 1843 елдан — Вильно губернасына караган Вилейка өязе (үзәге Вилейка) составында була.
Авыл 1921—1945 елларда Польша Республикасы Вильно воеводалыгы Вилейка өязе, Куранец гминасы составында булган.

# Липневичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Липневичы
## Халык саны

* 1931 елда авылда 188 кеше, 32 хуҗалык исәпләнгән.
# Туроковци

Туроковци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Трын җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Туроковци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 787 метр биеклектә урнашкан.
# Ваннер

Ваннер (фр. Vannaire) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Сен кантонына карый.

# Ваннер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 16.8 км².
# Сен-Реми-дю-Валь

Сен-Реми-дю-Валь (фр. Saint-Rémy-du-Val) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Бартошув

Бартошув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Легницке-Поле гминасында урнашкан авыл.

# Бартошув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Польйонне

Польйонне (фр. Pollionnay) — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
# Калина (Румыния)

Калина — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. Догнеча (коммуна) коммунасына карый.

# Калина (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кострогай

Кострогай — Польшаның Мазовия воеводалыгы Радзаново гминасында урнашкан авыл.

# Кострогай
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.