yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Җастелек

Җастелек (каз. Жастілек) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Җастелек
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (20537) Sandraderosa

(20537) Sandraderosa — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20537) Sandraderosa
## Тарихы

1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RO82» саналган.
# Рапано Инфериоре (Месина)

Рапано Инфериоре — Италиянең Сицилия төбәге Рометта өязендә урнашкан торак пункт.

# Рапано Инфериоре (Месина)
## Географиясе

Рапано Инфериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рапано Инфериоре (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Абёз

Абёз (белар. Абёз) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Абёз
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# HD158596

HD158596 — Еланлы Кеше йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,94 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# П'етрерия

П'етрерия — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. Бирнова коммунасына карый.

# П'етрерия
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ржокитно (Нове Место на Мораве)

Ржокитно (чех. Rokytno) — Чехиянең Высочина крае Нове-Место-на-Мораве районында урнашкан авыл.

# Ржокитно (Нове Место на Мораве)
## Географиясе

Мәйданы — 6,024 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржокитно (Нове Место на Мораве)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржокитно (Нове Место на Мораве)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржокитно (Нове Место на Мораве)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 338 |
| 1880 | 320 |
| 1890 | 349 |
| 1900 | 320 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 295 |
| 1921 | 289 |
| 1930 | 289 |
| 1950 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 219 |
| 1970 | 225 |
| 1980 | 234 |
| 1991 | 210 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 222 |
| 2011 | 218 |
| 2021 | 215 |
# Нью-Солсбери (Индиана)

Нью-Солсбери — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Нью-Солсбери (Индиана)
## Географиясе

Нью-Солсбери халык санын алу урыны мәйданы — 5,121805 км², 5,121775 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# I Куфи-Маркети (Перуҗа)

I Куфи-Маркети — Италиянең Умбрия төбәге Кастильоне-дель-Лаго өязендә урнашкан торак пункт.

# I Куфи-Маркети (Перуҗа)
## Географиясе

I Куфи-Маркети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# I Куфи-Маркети (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скарада (Полацкий районы)

Скарада (белар. Скарада) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Скарада (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Вяҗероза (Алесандрия)

Вяҗероза — Италиянең Пьемонт төбәге Кассине өязендә урнашкан торак пункт.

# Вяҗероза (Алесандрия)
## Географиясе

Вяҗероза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вяҗероза (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фазыйл Шаһимәрданов

Фазыйл Шаһимәрданов (Фазыйл Вәлиәхмәт улы Шаһимәрданов, 1906, Югары Кыйгы, Зылатаус өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — 3 август 1968(1968-08-03), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР) — совет фирка-дәүләт эшлеклесе, БАССР ХКШ рәисе (1937-1940), РСФСР җирле сәнәгать халык комиссары урынбасары (1940-1941), Куйбышев өлкә шурасы башкарма комитеты рәисенең 1 нче урынбасары (1941-1944), ТАССР җирле сәнәгать халык комиссары (1944-1946), Куйбышев өлкә җиңел сәнәгать идарәсе рәисе (1946-1951), Златоуст тегү фәбриге директоры (1951-1953).
кбүБАССР җитәкчелеге :
кбүТАССР министрлары :
кбүМәгълүмат һәм матбугат министрлары :
Шамил Хәмматов (1989-1992) :
# Подвежбе (Серпецкий повяты)

Подвежбе — Польшаның Мазовия воеводалыгы Серпц гминасында урнашкан авыл.

# Подвежбе (Серпецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Отра (елга)

Отра — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАС/ИДЕЛ/2231/855/44 кушыла. Елга озынлыгы 32 км.

# Отра (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мәскәү елгасынан Заозерье авылы янындагы су үлсәү посынан Коломна каласына кадәр. Кече елга бассейны — Ока кушылдыклары бассейны, Мокша тамагына кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010101812110000024249
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002424
* Бассейн коды — 09.01.01.018
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Чайөрен (Токат)

Чайөрен (төр. Çayören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Токат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Старе Место (Свитави)

Старе Место (чех. Staré Město) — Чехиянең Пардубице крае Свитави һәм Q89751692? районында урнашкан авыл.

# Старе Место (Свитави)
## Географиясе

Мәйданы — 24,747698 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 418 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Старе Место (Свитави)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Старе Место (Свитави)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Старе Место (Свитави)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1821 |
| 1880 | 1762 |
| 1890 | 1795 |
| 1900 | 1725 |
| 1910 | 1658 |
| 1921 | 1650 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1676 |
| 1950 | 1022 |
| 1961 | 1120 |
| 1970 | 967 |
| 1980 | 1056 |
| 1991 | 1003 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 985 |
| 2014 | 1006 |
| 2016 | 1004 |
| 2017 | 1000 |
| 2018 | 1012 |
| 2019 | 1010 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1027 |
| 2021 | 1027 |
| 2021 | 972 |
| 2022 | 1031 |
| 2023 | 1030 |
| 2024 | 1039 |
# Белькастель (Тарн)

Белькастель (фр. Belcastel) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Белькастель (Тарн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,81 км².
# Югары Мялго-Хадуттэ

Югары Мялго-Хадуттэ — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Таб-Яха елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Югары Мялго-Хадуттэ
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300062033
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306203
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Руель

Руель (фр. Rouelles) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Карга (Нижгар өлкәсе)

Карга (Карга) — Түбән Новгород өлкәсенең Кызыл Октябрь районында урнашкан торак пункт.

# Карга (Нижгар өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Түбән Новгород губернасының Сергач өязенә караган.

# Карга (Нижгар өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 97,5%, руслар — 2,5%.
# (11829) Tuvikene

(11829) Tuvikene — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11829) Tuvikene
## Тарихы

1984 елның 4 мартында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EU1» саналган.
# (861) Аида

(861) Аида (лат. Aïda) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (861) Аида
## Тарихы

1917 елның 22 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1917 BE» саналган.
# Лесьнево (Маковский повяты)

Лесьнево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Карнево гминасында урнашкан авыл.

# Лесьнево (Маковский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зөяк

Зөяк (рус. Зуяково) — Башкортстанның Белорет районындагы авыл.

# Зөяк
## Географик урыны

* Район үзәгенә чаклы (Белорет): 150 км
* Якындагы тимер юл станциясе (Зуяково): авылның үзендә

# Зөяк
## Халык саны

Бөтенроссия һәм Бөтенсоюз халык исәбе алу мәглүмәтләре буенча халык саны (кеше):

# Зөяк
## Халык саны
### Милли состав

95 % халкы — башкортлар

# Зөяк
## Күренекле шәхесләре

* Азнабаева Зилә Рамазан кызы (Гайнетдинова)— Нефтекама дәүләт филармониясе режиссеры, Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре,
* Әлибаев Зәки Арыслан улы — әдәбият галиме, тәнкыйтьче, БДПУ доценты
* Газизов Искәндәр — җырчы
* Исмәгыйлев Рәис Абдрахман улы — мәдәният эшлеклесе, Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, Русия Федерациясенең почетлы кинематографисты һәм атказанган мәдәният хезмәткәре, Нефтекама дәүләт филармониясе директоры.
* Исмәгыйлев Фәйзрахман Абдрахман улы — рәссам, Салават Юлаев премиясе лауреаты.
* Миһранов Марс Шәрифулла улы — техник фәннәр докторы, УДАТУ доценты
* Мөлеков Харис Якуп улы — физик, Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе, техник фәннәр докторы, БДУ доценты булып эшләгән.
* Мөхәмәтдинова Сәгыйдә Хашим кызы (1931-2018), металлург, канатчы, Социалистик Хезмәт Герое
* Ситдыйкова (Гайнетдинова) Гүзәл Рамазан кызы — Башкортстанның халык шагыйре, прозаик, публицист, тәрҗемәче, Русия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының Язучылар берлеге әгъзасы, җәмәгать эшлеклесе
* Шәйбәков Ринат Гәрәй улы — тарихчы, Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы.
# Күл Черкене

Күл Черкене — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.

# Күл Черкене
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Күл Черкене
## Шәхесләр

* Бакый Урманче (1897-1990), рәссам, сынчы, РСФСР, ТАССР халык рәссамы, Тукай бүләге иясе.

# Күл Черкене
## Мәдәният

* Бакый Урманче музей-йорты
# Париж (округ)

Париж — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Париж департаментына карый.

# Париж (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 105 км². Округ 0 кантоннан тора, алар үз чиратында 1 коммунага бүленгән.
# KBTBD8

KBTBD8 (ингл. Kelch repeat and BTB domain containing 8 һәм Kelch repeat and BTB domain-containing protein 8) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Овдым

Овдым — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сысола елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Овдым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000018570
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001857
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Хелештень (коммуна)

Хелештень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.

# Хелештень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 33,89 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Хелештень (Румыния), Херменяса, Мовилень (Хелештень, Ясси) һәм Оборочень авыллары урнашкан.
# Сенант (Эр һәм Луар)

Сенант (фр. Senantes) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Малага (Нью-Мексико)

Малага — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Малага (Нью-Мексико)
## Географиясе

Малага халык санын алу урыны мәйданы — 7,69899 км², 7,698445 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3005 Фут биеклектә урнашкан.
# Изли (Көньяк Каролина)

Изли — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.

# Изли (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Изли шәһәре 1874 елда нигезләнгән.

# Изли (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 32,087575 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 метр биеклектә урнашкан.
# Овабашы (Теккекөй)

Овабашы (төр. Ovabaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Залесе (Красницкий повяты)

Залесе — Польшаның Люблин воеводалыгы Вильколаз гминаcында урнашкан авыл.

# Залесе (Красницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Терешполь-Заоренда

Терешполь-Заоренда — Польшаның Люблин воеводалыгы Терешполь гминасында урнашкан авыл.

# Терешполь-Заоренда
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Маунт-Гоуп (Көнбатыш Вирджиния)

Маунт-Гоуп — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Маунт-Гоуп (Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Маунт-Гоуп шәһәре елда нигезләнгән.

# Маунт-Гоуп (Көнбатыш Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,408918 км², 3,43742 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 525 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дала Васильевкасы

Дала Васильевкасы (рус. Степная Васильевка) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан сала.

# Дала Васильевкасы
## Сәгать поясы

Дала Васильевкасы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Дала Васильевкасы
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80,2%), татарлар (11,7%), чуашлар (6,6%).
# Сеземче

Сеземче (серб. Сеземче) — Сербиянең Расина округы Крушеватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Сеземче
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 метр биеклектә урнашкан.

# Сеземче
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Kinetik energiä

Kinetik energiä - saylanğan xisap sistemasındağı noqtalar xäräkäte tizleklärenä bäyle energiä. Alğa bara torğan häm äylänü xäräkätläre kinetik energiäläre ayırım qayçaqta qarala.
Kinetik energiä - xäräkät säbäple bulğan tulı energiäneñ öleşe bulıp tora.
Cisem xäräkät itkändä genä kinetik energiägä iä.

# Kinetik energiä
## Fizik mäğnä

İkençe Nyuton qanunı buyınça:
    $m{\vec {a}}={\vec {F}}.$
yul zurlığına ${\rm {d}}{\vec {s}}={\vec {v}}{\rm {d}}t$ tapqırlap:
${\rm {d}}\left({{mv^{2}} \over {2}}\right)={\vec {F}}{\rm {d}}{\vec {s}}.$
Yomıq sistema öçen tışqı köçlär bulmağanda:
$d\left({{mv^{2}} \over {2}}\right)=0$
Kinetik energiä $T={{mv^{2}} \over 2}$ daimi qala birä.
Absolüt qatı cisem öçen tulı kinetik energiä alğa bara torğan häm äylänü xäräkätläre kinetik energiäläre summasına tigez:
$T={\frac {mv^{2}}{2}}+{\frac {{\mathcal {I}}{\vec {\omega }}^{2}}{2}},$
$\ v$ — tizlek
${\mathcal {I}}$ — inertsiä momentı
${\vec {\omega }}$ — poçmaq tizlege

# Kinetik energiä
## Eş

Kisäkçe küçärer öçen barlıq köçlär eşe kisäkçeneñ kinetik energiäsen arttıra:
    $\ A_{12}=T_{2}-T_{1}$

# Kinetik energiä
## Relätivizm

Ägär cisem tizlege yaqtılıq tizlegenä yaqın bulsa cisem kinetik energiäse:
    $T={\frac {mc^{2}}{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}-mc^{2}$
Tulı energiä:
    $T={\frac {mv^{2}}{1-v^{2}/c^{2}+{\sqrt {1-v^{2}/c^{2}}}}}$
keçe tizleklär bulğanda ($\ v\ll c$) kinetik energiä klassik formulağa äylänä:
    ${1 \over 2}mv^{2}$
# Ышналы (күл)

Ышналы (рус. Шиландо) - Татарстанның Кайбыч районының Кодыбирде авылыннан төньяктарак урнашкан күл.

# Ышналы (күл)
## Географиясе

Су өслегенең мәйданы 1.8 га. Озынлыгы 140 м, иң зур киңлеге 80 м, уртача тирәнлеге 2 м, иң зур тирәнлеге 4 м.
Хуҗалык-көнкүреш максатларында кулланыла. Ял итү урыны.
# Фермата ди Фунез (Болцано)

Фермата ди Фунез — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Фуне өязендә урнашкан торак пункт.

# Фермата ди Фунез (Болцано)
## Географиясе

Фермата ди Фунез Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фермата ди Фунез (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вынчару-Яха

Вынчару-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Вынчару-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300056865
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305686
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сан Пьетро Питурно (Бари)

Сан Пьетро Питурно — Италиянең Апулия төбәге Путиньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Пьетро Питурно (Бари)
## Географиясе

Сан Пьетро Питурно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Пьетро Питурно (Бари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кичка (Осуга кушылдыгы)

Кичка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Осуга елгасының сул ярыннан 5,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Кичка (Осуга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тверца, инешенән (ВышневОлывец гидроузеленән) Тверь каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Идел Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010100512110000002253
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000225
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Драженов

Драженов (чех. Draženov) — Чехиянең Пльзень крае Домажлице һәм Q89342798? районында урнашкан авыл.

# Драженов
## Географиясе

Мәйданы — 6,721449 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 451 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Драженов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Драженов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Драженов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 461 |
| 1880 | 472 |
| 1890 | 433 |
| 1900 | 434 |
| 1910 | 438 |
| 1921 | 444 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 437 |
| 1950 | 311 |
| 1961 | 293 |
| 1970 | 262 |
| 1980 | 293 |
| 1991 | 369 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 375 |
| 2014 | 403 |
| 2016 | 419 |
| 2017 | 419 |
| 2018 | 430 |
| 2019 | 428 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 428 |
| 2021 | 425 |
| 2021 | 407 |
| 2022 | 402 |
| 2023 | 420 |
| 2024 | 450 |
# Табачка

Табачка — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. Иваново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Табачка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 133 метр биеклектә урнашкан.
# Эликсдорф

Эликсдорф (алман. Oelixdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Эликсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,5 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 метр биеклектә урнашкан.
# Казе Цагатела (Пескара)

Казе Цагатела — Италиянең Абруцци төбәге Спольторе өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Цагатела (Пескара)
## Географиясе

Казе Цагатела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Цагатела (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.