# Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе

Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе – Россия Федерациясе эчендә яшәгән кардәш башкорт һәм татар халыкларының сәяси яктан актив милләтпәрвәр зыялыларны борчыган милли кемлек төшенчәләре тирәсендәге бәхәсләр.
Туктамый үсә торган глобальләшү тәэсире астында кушма кемлекләр тудыра башлаган кемлек кризисларының милләт төшенчәсе тирәсендәгеләрнең аерым бер очрагы.

# Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе
## Башкорт-татар арасындагы шәхесләр

* Шамил Анак — башкорт-татар шагыйре.
* Фәридә Кудашева — күренекле татар җырчысы, Башкорт АССРының (1968) һәм Татарстанның халык артисты (1990), Г. Тукай исемендәге Татарстан дәүләт премиясе лауреаты.
* Айдар Галимов – популяр татар җырчысы.
* һ.б.

# Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе
## Карашлар төрлелеге

* Татарлар һәм башкортлар ― махсус бүленгән бер халык.
* Башкортлар ― уйлап чыгарылган милләт..
* Татарлар һәм башкортлар ике аерым халык.
* Тел ― милли кемлекнең нигезе тугел.

# Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе
## Аерым танылган шәхесләр карашлары

* Вил Мирзаянов: Башкорт теленең Башкортостанда укытылуы дөрөс
* Дамир Исхаков: «Башкортлар тарихы турында иң сыйфатлы хезмәтне Зәки Вәлиди язган. Анардан соң бар язылганы ― миф»
* Кәрим Яушев: «Башкортстанда узган һәр җанисәп алдыннан теге яки бу авылда татарлар түгел, башкортлар яши дип пропаганда башлана»
* Рафаил Хәким: Башкортлар юк. Башкортлар – бу татарларның өләше. Башкортлар бу татарларны басу өчен большевикларның идеясе.
* Марат Колшәрипов: «... [Б]асманың редакцион коллегия һәм фәнни җитәкчесе тарих фәннәре докторы Рафаил Хәким Көнбатыш Урал алды төбәкнең һәм гомумән Көньяк Урал якларының борынгы һәм урта гасырлар тарихына бәйле күпсанлы фальсификацияләр, беръяклылык һәм махсус бозулар кертмәсә, бу хезмәтнең чыгуга бик шат булыр идек.»

# Татар-башкорт кемлекләре мәсьәләсе
## Тел мәсәләсе һәм башкортлар үзеңне саклау өчен көче

    Шулай ук карагыз: Татарлык һәм ba:Башҡортлоҡ.
Башкортлар арасында еш татар телендә яки суржик аналогиясендәге "с"-ыплашкан сөйләшү очрый. Әмма кайбер галимнәр буенча татар телдә сөйләшү ― бу татар милли кемлегенең төп күрсәткече түгел.
1918 елда Үзәк мөселман хәрби коллегиясендә "башкорт телендә китаплар, әлифбалар, дәреслекләр кирәк" дигән эш калкып чыга. Галимҗан Ибраһимов, Россия Совет Федератив Социалистик Республикасының Уфа һәм Казан губернасында яшәүчеләр арасында барган бәхәс-тарткалашны җентекле тикшереп, "башкорт телен, әдәбиятен тудыруга теләк ― башкорт милләтчелеге түгел", дигән нәтиҗәгә килә. Марксизм галиме һәм коммунизм тарафдары, ялкынлы публицист-трибун буларак, Галимҗан Ибраһимов башкортларның бу мәсьәләне үзләре теләгәнчә хәл итү юлында тора. Бу турыда ул түбәндәгеләрне яза:
   “Татар әдәбиятеннән зур бер өлкәнең аерылып чыгуы олуг бер югалту булса да, тарих китереп чыгарган фактлар белән исәпләшергә мәҗбүрбез...
   Башкортлар тели икән — мәктәп һәм театрдамы, прошениелар яки әдәбияттә — аларның аерым юл тотарга теләвенә каршы көрәшергә без, татар әдәбиятчеләрнең, бернинди хакы юк".
   “Мин сүземне татар милләтчеләренә каратып сөйләмим. Алар арасында башкортларны әдәби-мәдәни яктан татарлаштырырга тансык һәм, шулай итеп, татарлыкны көчәйтү фикерендәгеләр, әлбәттә, бар, һәм татар милләтчесе өчен бу бик табигый бер фикердер. Әммә коммунистлар арасында бу хакта ике сүз булуына урын юк".