yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Варяглар

Варяглар (бор. скандинавча Væringjar, грекча Βάραγγοι) — Борынгы Русь эчендәге милли, һөнәри яки иҗтимагый төркем. Борынгы Русьтә Скандинавиядән чыккан кешеләр - викингларны, аларның нәселеннән чыккан һәм руслашкан кешеләрне, шулай ук Балтыйк диңгезе буйларыннан чыккан Борынгы Русь (IX—XII г.) һәм Византия (XI—XIII г.) дәүләтләрендә булган сәүдәгәрләрне һәм яллы гаскәриләрне варяглар дип аталган.
Борынгы рус елъязмасы («Повесть временных лет») буенча нәкъ варяглар-русь кабиләсе Русь дәүләтенә нигез сала, бу вакыйга "варягларны чакыру" дип йөртелә.
Кайбер чыганаклар буенча 12 гасырга кадәр рус сүзе "немец" (димәк ят кеше) өчен варяг сүзе кулланылган.
Византия чыганакларына караганда 11 гасырга кадәр Византия императорлары хезмәтендә варяглар яки варанглар махсус отряды булган.
Шулай ук Скандинавия чыганаклары буенча кайбер викинглар Византия хезмәтендәге варяглар (вәрингләр) отрядларына кергәннәр.

# Варяглар
## Варяг мәсьәләсе

Хәзерге вакытка кадәр варяглар чыгышы һәм кем икәне хакында җитди бәхәсләр дәвам итәләр, шуңа күрә варяг мәсьәләсе кала бирә, анда берничә проблема керә:
* варягларның этник чыгышы, русь халкының варяг кабиләләренең берсе булганы
* славян дәүләтчелегенә нигез салуда варягларның роле
* борынгы русларны формалаштыруда варягларның әһәмияте
* "русь" сүзенең чыгышы (этимологиясе)
Варяг мәсьәләсе нигезендә Норман теориясе да булдырылган, әлеге теориянең кискен формасын Өченче рейх идеологлары да куллана: әгәр беренче славян дәүләтенә герман кабиләсе - варяглар салган икән, димәк славяннар үзләре дәүләтчелеккә нигез сала алмаганга күрә "кимчелекле халык" булып каралган.
# VII гасыр (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
VII (җиденче) гасыр — безнең эрага кадәр 601 елдан безнең эрага кадәр 700 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
# Әвеште

Әвеште — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Илеш районы биләмәләрендә ага. Елга Сөн елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Әвеште
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201612111100026770
* Гидрологик өйрәнү (ҺӨ) буенча коды — 111102677
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ҺӨ буенча саны — 11
* ҺӨ буенча чыгарылышы — 1
# Чапле-Андрелевиче

Чапле-Андрелевиче — Польшаның Мазовия воеводалыгы Репки гминасында урнашкан авыл.

# Чапле-Андрелевиче
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чардаклы районы

Чардаклы районы — Сембер өлкәсенең муниципаль районы. Район үзәге — Чардаклы поселогы. Район мәйданы - 2,4423 км². Районда барлыгы 44 торак пункт бар.

# Чардаклы районы
## Халык

2002 елга халык саны 45 мең кеше, шул исәптән:
* рус халкы – 61 %,
* татар халкы – 21 %,
* чуаш халкы – 10 %,
* мордва халкы – 4 %.

# Чардаклы районы
## Татар авыллары

* Татар Колмаеры
* Әсән
* Папау
* Уразгилде
* ↑ GEOnet Names Server — 2018.https://wikidata.org/wiki/Track:P2326https://wikidata.org/wiki/Track:Q1194038
* ↑ ОКТМОhttps://wikidata.org/wiki/Track:P764https://wikidata.org/wiki/Track:Q4330203
* 1 2 Федеральный закон от 09.03.2016 № 69-ФЗ — 2016.https://wikidata.org/wiki/Track:Q41806474
* ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)https://wikidata.org/wiki/Track:Q126684906
# EPN2

EPN2 (ингл. Epsin 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Табакһане (Везиркөпрү)

Табакһане (төр. Tabakhane) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Клавдия Новикова

Клавдия Новикова (рус. Новикова Клавдия Николаевна, 7 март 1957(1957-03-07) (67 яшь), Скопин, Рязань өлкәсе, РСФСР, СССР Скопин, Рязань өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — административ-хуҗалык эшлеклесе, Ленин район халык депутатлары шурасы рәисе урынбасары, Авиатөзелеш районы башлыгы урынбасары (1990-1995), ТР социаль тәэминат министры/социаль яклау министры (1996-2007), РФ ДД депутаты (2007-2011).
# Депорт (Техас)

Депорт — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Депорт (Техас)
## Тарихы

Депорт шәһәре елда нигезләнгән.

# Депорт (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,880569 км², 2,88057 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 126 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Грабув-Залесьни

Грабув-Залесьни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Грабув-над-Пилицей гминасында урнашкан авыл.

# Грабув-Залесьни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вильчин (Тшебницкий повяты)

Вильчин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Оборники-Слёнске гминасында урнашкан авыл.

# Вильчин (Тшебницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Масти (Били Уезд)

Масти (чех. Masty) — Чехиянең Кралове Градец крае Били Уезд районында урнашкан авыл.

# Масти (Били Уезд)
## Географиясе

Мәйданы — 1,772 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Масти (Били Уезд)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Масти (Били Уезд)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Масти (Били Уезд)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 251 |
| 1880 | 243 |
| 1890 | 219 |
| 1900 | 219 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 230 |
| 1921 | 222 |
| 1930 | 201 |
| 1950 | 167 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 152 |
| 1970 | 120 |
| 1980 | 88 |
| 1991 | 78 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 70 |
| 2011 | 63 |
| 2021 | 58 |
# Баятбадемлери (Коркутэли)

Баятбадемлери (төр. Bayatbademleri) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Агроне (Тренто)

Агроне — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Pieve di Bono-Prezzo өязендә урнашкан торак пункт.

# Агроне (Тренто)
## Географиясе

Агроне Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Агроне (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вьельмюр-сюр-Агу

һәм
Вьё (фр. Vieux) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Вьельмюр-сюр-Агу
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,95 км².
# Блажкова (Түбән Силезия воеводалыгы)

Блажкова — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Любавка гминасында урнашкан авыл.

# Блажкова (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# ZNF3

ZNF3 (ингл. Zinc finger protein 3, Zinc finger protein 3 (A8-51) һәм Zinc finger protein 3) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мазури (Силезия воеводалыгы)

Мазури — Польшаның Силезия воеводалыгы Почесна гминасында урнашкан авыл.

# Мазури (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Увязь

Увязь — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ука елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Увязь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102212110000026192
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002619
* Бассейн коды — 09.01.01.022
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гүнеҗе (Сивас)

Гүнеҗе (төр. Günece) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Анголета (Белуно)

Анголета — Италиянең Венеция төбәге Ривамонте-Агордино өязендә урнашкан торак пункт.

# Анголета (Белуно)
## Географиясе

Анголета Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Анголета (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (11533) Akebäck

(11533) Akebäck — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11533) Akebäck
## Тарихы

1992 елның 1 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EG6» саналган.
# Алаҗахаҗы (Имранлы)

Алаҗахаҗы (төр. Alacahacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Аказинтла (Сочивеветлан)

Аказинтла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Xochihuehuetlán муниципалитеты составына керә.

# Аказинтла (Сочивеветлан)
## Географиясе

Аказинтла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Аказинтла (Сочивеветлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Аказинтла (Сочивеветлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Владимировка (Губа)

Владимировка (әзери. Vladimirovka) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
# Клара Таҗиева

Клара Таҗиева - ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе

# Клара Таҗиева
## Тәрҗемәи хәле

Таҗиева Клара Сабир кызы 1941 елның 25 июнендә Үзбәкстанның Әндижан шәһәрендә туган. Казан музыка училищесын тәмамлаганнан соң, Казан дәүләт консерваториясенең композитор - теория факультетына (Ю. В. Виноградов классы) укырга керә һәм музыка белгече булып чыга. Беренче иҗади чыныгуны Татарстан радиосында ала. Музыкаль тапшырулар редакциясендә музыкаль мөхәррир булып ун ел эшләү (1969-1979) дәверендә Клара Таҗиева Татарстан Республикасының музыкаль тормышына кагылышлы барлык вакыйгаларны: әдәби - музыкаль тапшырулар, сәнгать әһелләре белән очрашулар, артистларның иҗат портретларына багышланган тапшырулар әзерләүне зур осталык белән башкара. Шулай ук үзешчән сәнгатьтә катнашучыларның язмаларын әзерли, республика буенча йөреп, аларны барлап, эзләп табып халыкка җиткерү эшендә дә актив катнаша.
1971-1973 елларда СССР фәннәр Академиясенең Тел, әдәбият һәм сәнгать институты каршында аспирантурада укып белемен күтәрә. Татар музыкасына нигез салган композиторларның берсе Мансур Мозаффаров иҗатын тирәннән өйрәнеп, (фәнни җитәкче А. Дмитриев) диссертация яклый.
1994 елда шушы хезмәтенә нигезләнгән китабы басыла.
2006 елда Мансур Мозаффаров иҗатына багышланган “Башка берни дә кирәкми” дип аталган икенче китабы дөнья күрә.
1981-1997 елларда елда Клара Таҗиева Габдулла Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясенең әдәби - музыкаль лекторий бүлегендә музыка белгече булып хезмәт күрсәтә. Биредә Гали Ильясов, Наҗия Теркулова, Илһам Шакиров, Эмил Җәләлетдинов, Әлфия Галимова һәм башка бик күп сәнгать осталары белән бергә эшли. Концертларны татар һәм рус телләрендә камил итеп, югары дәрәҗәдә профессиональ югарылыкта алып бара. Бигрәк тә үсеп килүче яшь буынга татар музыка сәнгатенең тарихын, казанышларын, шәхесләрен, иң матур үрнәкләрен пропагандалый.
Лаеклы ялга чыккач та, ул үзенең иҗади эшен дәвам итә. Композиторларның һәм шагыйрьләрнең юбилейлары уңаеннан иҗади очрашулар үткәрә, матбугатта сәнгать өлкәсенә караган язмалары белән даими катнаша. Төрле музейларда композиторлар, сәнгать осталарының иҗат кичәләрен оештыра, лекцияләр укый.

# Клара Таҗиева
## Мактаулы исеме

* ТР композиторлар берлеге әгъзасы
* РФ журналистлар берлеге әгъзасы
* ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1991)
# Висада (Вейпрти)

Висада (чех. Výsada) — Чехиянең Устецк крае Вейпрти районында урнашкан авыл.

# Висада (Вейпрти)
## Географиясе

Мәйданы — 1,288 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 790 метр биеклектә урнашкан.

# Висада (Вейпрти)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Висада (Вейпрти)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Висада (Вейпрти)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 122 |
| 1880 | 140 |
| 1890 | 148 |
| 1900 | 173 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 199 |
| 1921 | 193 |
| 1930 | 220 |
| 1950 | 10 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 3 |
| 1970 | 0 |
| 1980 | 6 |
| 1991 | 6 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 13 |
| 2011 | 1 |
| 2021 | 5 |
# Уроп (Уроп кушылдыгы)

Уроп — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Уроп елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Уроп (Уроп кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200612115200005370
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200537
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Волди

Волди (эст. Voldi) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Сак

Сак (рус. Саки, укр. Саки, кырымтат. Saq, Сакъ), — Кырым ярымутравында урнашкан шәһәр-курорт. Кырымның Сак районының үзәге, ләкин район составына керми. Ләм белән дәвалау курорты.

# Сак
## Географиясе

Саки Кырымның көнбатыш яры буенда Кара диңгездән 4-5 км, Евпаториядән 22 чакрым, Симферопольдән 45 км еракта урнашкан.

# Сак
## Географиясе
### Климат

Сак борынгы бальнеологик курорт буларак киң билгеле. Кала табигать һәм климат шартлары буенча Кизләүгә якын. Яз эссе, кыш җылы,

# Сак
## Тарих

Шәһәр, Кырым ханлыгы дәверендә, Мансур дип аталган киң билгеле кырым ыруы биләмәсенә кергән зур булмаган авыл була. Сак атамасы, бәлки, элек бу төбәктә көн иткән Саклар кабиләсе атамасыннан килеп чыккандыр.
# Бараҗета (Верчели)

Бараҗета — Италиянең Пьемонт төбәге Каризио өязендә урнашкан торак пункт.

# Бараҗета (Верчели)
## Географиясе

Бараҗета Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Бараҗета (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фонтанола (Алесандрия)

Фонтанола — Италиянең Пьемонт төбәге Оццано-Монферрато өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтанола (Алесандрия)
## Географиясе

Фонтанола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фонтанола (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Грамаду-Шавьер

Грамаду-Шавьер — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Грамаду-Шавьер
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 217,524 км².
# Танкау сул Маре (Ольястра)

һәм
Танкау сул Маре — Италиянең Сарденья төбәге Лотцораи өязендә урнашкан торак пункт.

# Танкау сул Маре (Ольястра)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Габриэль Гарсиа Маркес

Габриэль Хосе де ла Конкордиа «Габо» Гарсиа Маркес (исп. Gabriel José de la Concordia "Gabo" García Márquez, әйтелеше:[ɡaˈβɾjel ɡarˈsia ˈmarkes], 1927 елның 6 марты, Аракатака, Колумбия - 2014) – атаклы Колумбия язучы-прозаигы, журналист, матбагачы һәм сәяси эшлекле, 1982 елда Әдәбият буенча Нобель премиясе лауреаты. «Тылсым реализмы» дигән әдәби юнәлештә яза.

# Габриэль Гарсиа Маркес
## Биография

Габриэль Гарсиа Маркес 1927 елның 6 мартында Колумбиядә, Магдалена департаментындагы Аракатака шәһәрендә туа. Балачагында әнисе ягыннан әбисе һәм бабасында тәрбияләнә. Нәкъ менә шул кешеләр булачак язучыны аның иҗатында киләчәктә бик мөһим элементка әйләнәчәк халык ышанулары һәм тел үзенчәлекләре белән таныштыралар.
1940 елда, 12 яшендә Габриэль стипендия ала һәм Боготадан 30 чакрым ераклыкта урнашкан Сипакира шәһәренең иезуит көллиятендә укый башлый. 1946 елда, ата-анасының басымы астында Богота Милли университетының юридик факультетына укырга керә. Шул чакта ул булачак хатыны Мерседес Барча Пардо белән дә таныша.
Үзенең укуын 1950 елда вакытыннан алда туктатып, ул үзенең тормышын журналистика һәм әдәбиятка багышларга карар кыла. Аңа бигрәк тә Эрнест Хемингуэй, Уильям Фолкнер, Джеймс Джойс һәм Вирджиния Вульф, Франц Кафка кебек әдипләр йогынты ясый.
1954 елдан соң Маркес «Эль Эспектадор» газетасында кечкенә мәкаләләр һәм фильмнарга рецензияләр язып, хезмәт итә. Хәбәрче сыйфатында аны Италия, Польша, Франция, Венесуэла һәм АКШка җибәрәләр. 1957 елда 30 яшьлек Гарсиа Маркес Мәскәү яшьләр һәм студентлар фестивалендә мөхбир була. Аның моның турында истәлекләре «ССРБ: кока-колага рекламасыз 22 400 000 квадрат чакрым!» дигән эсседа бирелгән. 1959 елда Нью-Йоркта Маркесның улы туа.
Параллель рәвештә Гарсиа Маркес хикәяләр һәм киносценарийлар иҗат итеп, язучылык белән дә шөгыльләнә. 1961 елда аның «Полковникка беркем дә язмый» (El coronel no tiene quien le escriba) повесте, 1966 елда «Хәерсез сәгать» (La mala hora) романы чыга. Ә бөтендөньяга билгеле булуны аңа «Йөз ел ялгызлык» романы китерә. (1967).
1989 елда табиблар язучының үпкәләрендә яман шеш табалар. 1992 елда операция ясагач, авыру бетә. Ләкин язучыда сәламәтлек белән кыенлыклар дәвам итә. 1999 елгы медицина тикшерүеннән соң анда яман шешнең башка формасы – лимфома табыла. Шуннан соң язучыга АКШ һәм Мексикада ике катлаулы операция һәм озак дәвалану курсы кичерергә туры килә.
2002 елда Гарсиа Маркес биографик трилогиясенең беренче китабын — «Тормыш турында сөйләр өчен яшәү» нәшер итә, ул испан телеиспан телле дөньяда бестселлерга әйләнә һәм ул «тылсым реализмы» жанрында язылган.
2006 елның 26 гыйнварында Маркес Фрей Бетто, Эдуардо Галеано, Пабло Миланес, Эрнесто Сабато һәм башкалар белән бергә Пуэрто-Рикога бәйсезлек бирүне таләп итеп чыгыш ясый.
Габриэль Гарсиа Маркес 2014 елның 17 апрелендә Мехикодагы вилласында вафат булган.
# Итапикуру (Баия)

Итапикуру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Итапикуру (Баия)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1550,832 км².
# Вулька (гмина Поддембице)

Вулька — Польшаның Лодзь воеводалыгы Поддембице гминаcында урнашкан авыл.

# Вулька (гмина Поддембице)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вармадэва династиясе

Вармадэва династиясе Бали утравының патша династиясе булган.

# Вармадэва династиясе
## Тарихы

Вармадэва исеме белән төрле монархларның бер-берсенә ничек бәйле булулары турында тәфсилле мәгълүмат аз. Бу контекстта “династия” төшенчәсе гомумән титулларында уртак элементы булган монархлар төркеменә карый, ә аларның варислык сызыкларына түгел. Династия Шри Кесари Вармадэва тарафыннан 10-ынчы гасырда нигезләнгән дип ышаныла. Шулай да, бу раслама өчен бердәнбер шәһадәтнамә булып Шри Кесариның Вармадэва исемен кулланган беренче Бали патшасы булуы тора, Беланджонг баганасы (B.13). Шри Кесари Вармадэва династиясен нигезләве турында тәфсилле шәһадәт юк, бары тик ул аның иң иртә әгъзасы булуы. Бу исемнең бары тик Шри Кесари Варма өлеше генә бу ташта ачык күренә, әмма соңгы элемент -дэва язылган булган дип фараз ителә, ләкин хәзер аны укып булмый. Династия берничә буын чәчәк аткан. Вармадэва титулын кулланган соңгы хөкемдар мәшһүр Удаяна Вармадэва патшасы булган, 1011 елның 6 апрелендә Абанг Пура Батур A язмасында. Удаяна Вармадэва күп тарихчылар тарафыннан Пучанган язмасында (1041) бирелгән Аирлангганың биографиясе нигезендә Яваның 1020-нче еллардан 1040-нчы елларга кадәр мәшһүр патша Аирлангганың әтисе дип ышаныла.

# Вармадэва династиясе
## Тарихы
### Вармадэва династиясе патшалары

* Шри Кесари Вармадэва (як. 914)
* Санг Рату Уграсэна
* Табанендра Вармадэва
* Индраджаясингһа Вармадэва (як. 962)
* Джанасадһу Вармадэва (як. 975)
* Удаяна Вармадэва
* Аирлангга (991-1049)
* Мараката Пангкаджа
* Анак Вунгсу (1049-)

# Вармадэва династиясе
## Шулай ук карарга мөмкин

* Бали патшалыгы
* Бали тарихы
* Бали монархлары исемлеге

# Вармадэва династиясе
## Билгеләмәләр

* ↑ Roelof Goris (1965) Ancient History of Bali. Denpasar: Udayana University.
* ↑ The people of Bali Angela Hobart p.24
* ↑ The people of Bali Angela Hobart p.24
* ↑ Burials, texts and rituals Brigitta Hauser-Schäublin p.45
* ↑ The people of Bali Angela Hobart p.29
* ↑ The people of Bali Angela Hobart p.29
# Железьниця (Лодзь воеводалыгы)

Железьниця — Польшаның Лодзь воеводалыгы Пшедбуж гминаcында урнашкан авыл.

# Железьниця (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Башкодык (Маңгыстау районы)

Башкодык (каз. Басқұдық) — Казакъстанның Маңгыстау өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Башкодык (Маңгыстау районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Евр (Мез)

Евр (фр. Èvres) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Посо-де-Гвадалахара

Посо-де-Гвадалахара (исп. Pozo de Guadalajara) — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Посо-де-Гвадалахара
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,43 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 910 метр биеклектә урнашкан.
# Тарнес

Тарнес (фр. Tarnès) — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
# Заполле (Карэлицкий районы)

Заполле (белар. Заполле) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.

# Заполле (Карэлицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# HD38180

HD38180 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,42 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.