yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илфак Шиһапов

Илфак Шиһапов - журналист, язучы, продюсер, татарча газетлар нәшер итүче. Лениногорск районы Иске Иштирәк авылында 1968 елның 30 маенда туган. Әтисе Илдус (2012 елда 74 яшендә вафат), авыл советы рәисе дә булган, почтада да эшләгән; әнисе Асия колхозда эшләгән. Әти-әнисе аны бик яратып, кадерләп үстергән. Мәктәптә яхшы укыган, китап укырга яраткан. Мәктәп китапханәсендәгеләрне укып бетергәч, башка авылларга китап эзләп чыгып китә торган булган. Кечкенәдән гитарада уйнаган (авылда ансамбль, анда уен кораллары булган). Гаиләдә өч туганы булган: бер туганы (малай) кечкенә чагында үлгән. Абыйсы Илшат (2008 елда 48 яшендә вафат) төзелеш техникумын тәмамлаган, юллама белән Казакъстанга киткән, шунда балалары туган. Апасы Резеда (Мөхәммәтова), 1963 елгы, 24 ел «Бәкер» шифаханәсендә склад мөдире булып эшләгән. Резеданың ире Рафаэль котельныйда хезмәт куйган.
Илфак Шиһапов төрле елларда "Татарстан яшьләре", "Ватаным Татарстан", "Шәһри Казан" газеталарында эшләгән. Авыллар тарихын өйрәнгән, шәҗәрәләр төзегән. Илсөя Бәдретдинованың продюсеры булган. Социаль темага җырларның көен дә, сүзләрен дә үзе язган. Гаилә таркалгач, Илфак Илсөягә үзе язган җырларны башкаруны тыя. Тора-бара Илфак үзе дә җырлый башлаган.
2017 елда Казанда вафат. Туган авылы зиратында җирләнә.

# Илфак Шиһапов
## Гаиләсе

Беренче никахы Минзилә, Лениногорск районы Мичурин авылыннан. Ун еллап бергә яшәгәннәр. Кызлары Зәринә. Икенче никахы Илсөя Бәдретдинова. Унөч елдан соң гаилә таркалган. Уллары Нариман .
# Домбки (Хойницкий повяты)

Домбки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Черск гминасында урнашкан авыл.

# Домбки (Хойницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буку

Буку — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. Яломица коммунасына карый.

# Буку
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ваффенбрунн

Ваффенбрунн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Ваффенбрунн
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Ваффенбрунн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 396 метр биеклектә урнашкан.
# Гулой-Хи

Гулой-Хи — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Ингушетия биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Асса елгасының уң ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

# Гулой-Хи
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, инештән Грозный каласына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020001112108200005505
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200550
* Бассейн коды — 07.02.00.011
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Бистшиця-Гурна

Бистшиця-Гурна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Свидница гминасында урнашкан авыл.

# Бистшиця-Гурна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (3369) Фрейхен

(3369) Фрейхен (лат. Freuchen) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3369) Фрейхен
## Тарихы

1985 елның 18 октябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Копенгаген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 UZ» саналган.
# Пертана (Перуҗа)

Пертана — Италиянең Умбрия төбәге Ночера-Умбра өязендә урнашкан торак пункт.

# Пертана (Перуҗа)
## Географиясе

Пертана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пертана (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Навальпераль-де-Тормес

Навальпераль-де-Тормес (исп. Navalperal de Tormes) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Навальпераль-де-Тормес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1303 метр биеклектә урнашкан.
# Поломия (Тарногурский повяты)

һәм
Поломия — Польшаның Силезия воеводалыгы Творуг гминасында урнашкан авыл.

# Поломия (Тарногурский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хеу

Хеу — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы, Төньяк Осетия-Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Черек елгасының сул ярыннан 60 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.

# Хеу
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Черек елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000612108200005022
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200502
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Компас (Тым кушылдыгы)

Компас — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тым елгасының сул ярына тамагыннан 415 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 19 км.

# Компас (Тым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010900112115200034138
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115203413
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Эль Крусеро де Акапетлавая (Хенерал Кануто А. Нери)

Эль Крусеро де Акапетлавая — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Хенераль-Кануто-Нери муниципалитеты составына керә.

# Эль Крусеро де Акапетлавая (Хенерал Кануто А. Нери)
## Географиясе

Эль Крусеро де Акапетлавая Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Крусеро де Акапетлавая (Хенерал Кануто А. Нери)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Крусеро де Акапетлавая (Хенерал Кануто А. Нери)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Поҗо Риденте (Палермо)

Поҗо Риденте — Италиянең Сицилия төбәге Палермо өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗо Риденте (Палермо)
## Географиясе

Поҗо Риденте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Поҗо Риденте (Палермо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ново Милошево

Ново Милошево (серб. Ново Милошево) — Сербиянең Воеводина автоном крае Средне-Банатский округ җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ново Милошево
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 77 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ново Милошево
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Наварнис

Наварнис (баск. Nabarniz) — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Наварнис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11,75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 347 метр биеклектә урнашкан.
# Пьеве (Падова)

Пьеве — Италиянең Венеция төбәге Куртароло өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьеве (Падова)
## Географиясе

Пьеве Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пьеве (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Якакөй (Аксу)

Якакөй (төр. Yakaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (15953) 1998 BD8

(15953) 1998 BD8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15953) 1998 BD8
## Тарихы

1998 елның 25 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BD8» саналган.
# Жесеаба

Жесеаба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Жесеаба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 235,603 км².
# Граслебен

Граслебен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Граслебен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,27 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 99 метр биеклектә урнашкан.
# Чавушлу (Торослар)

Чавушлу (төр. Çavuşlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нюлса

Нюлса — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Варыж елгасының уң ярыннан 7,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.

# Нюлса
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300112111100033148
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103314
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (16316) 2089 T-1

(16316) 2089 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16316) 2089 T-1
## Тарихы

1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2089 T-1» саналган.
# Филду-де-Мижлок

Филду-де-Мижлок — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Филду-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Филду-де-Мижлок
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Стефанув (Холмский повяты)

Стефанув — Польшаның Люблин воеводалыгы Дорохуск гминасында урнашкан авыл.

# Стефанув (Холмский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Караффа-ди-Катандзаро

Караффа-ди-Катандзаро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Катандзаро провинциясе составына керә.

# Караффа-ди-Катандзаро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Катандзаро, Кортале, Майда (Италия), Марчеллинара, Сан-Флоро һәм Сеттинджано коммуналары белән чиктәш.
# Поҗо Пьерачи (Фиренца)

Поҗо Пьерачи — Италиянең Тоскана төбәге Фучеккьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Поҗо Пьерачи (Фиренца)
## Географиясе

Поҗо Пьерачи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Поҗо Пьерачи (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Глейдвъю (Флорида)

Глейдвъю — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Глейдвъю (Флорида)
## Географиясе

Глейдвъю халык санын алу урыны мәйданы — 6,641332 км², 6,642618 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зауэрлах

Зауэрлах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Зауэрлах
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Зауэрлах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 56,95 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 618 метр биеклектә урнашкан.
# Бозтал (Акмола өлкәсе)

Бозтал (каз. Бозтал) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Бозтал (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Бирбаум-ам-Ауэрсбах

Бирбаум-ам-Ауэрсбах — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Зюдостштайермарк һәм Санкт-Петер-ам-Оттерсбах округы составына керә.

# Бирбаум-ам-Ауэрсбах
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 296 метр биеклектә урнашкан. Ауг-Радиш коммуналары белән чиктәш.
# Докипарру

Докипарру Һиндстанның Андһра Прадеш штатында Кришна районында Гудлаваллеру мандалында авыл. Шри Бһусаметһа Венкатешвара Свами Гыйбадәтханәсе www.sbvt.net бу авылда дини сәфәр кылу урыны булып тора.

# Докипарру
## Барып җитү ысулы

KR Market, Vijayawada-дан 333D APSRTC автобусы бу урынга илтә. Поезд белән Кавутарам Секундерабад, Виджаявада һәм Мачилипатнам сызыгында иң якын станция булып тора. Бу станция гыйбадәтханәдән 4,8 км ераклыкта урнашкан. Шулай ук машиналар да бар.

# Докипарру
## Климат

Температура диапазоны җәй көне 40-47 °C арасында, һәм кыш көне 12-28 °C. Мачилапатнамнан барып җитү өчен 45 минуттан 1 сәгатькә кадәр вакыт сарыф ителә, һәм Виджаявададан 2-3 сәгать. Виджаявада 60 км ераклыкта, Мачилипатнам 17 км ераклыкта, Гудивада Докипаррудан 19 км ераклыкта.
# Карвалью-де-Рей

Карвалью-де-Рей — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Амаранти муниципалитетына карый.

# Карвалью-де-Рей
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кавальце

Кавальце — Польшаның Лодзь воеводалыгы Клюки гминаcында урнашкан авыл.

# Кавальце
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валеньчув

Валеньчув — Польшаның Силезия воеводалыгы Опатув гминасында урнашкан авыл.

# Валеньчув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (7413) Галибина

(7413) Галибина (лат. Galibina) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7413) Галибина
## Тарихы

1990 елның 24 сентябрендә Журавлёва Л. В., G. R. Kastel' тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SH28» саналган.
# Блежешть (коммуна)

Блежешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.

# Блежешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 87,69 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Блежешть, Бачу һәм Серику авыллары урнашкан.
# Дзецьмярки

Дзецьмярки — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клецко гминасында урнашкан авыл.

# Дзецьмярки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чамлыяйла (Чамлыяйла)

Чамлыяйла (төр. Çamlıyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Чамлыяйла илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кирилл Дьяков

Кирилл Дьяков (рус. Кирилл Максимович Дьяков, 21 май 1993(1993-05-21) (31 яшь), Түбән Тагил, Свердловск өлкәсе, Россия — , ) — Россия хоккейчесе (сакчы), Яшьләр хоккей лигасының бронза призчысы (2013).
# Люция Галләмова

Люция Галләмова - актриса. 1957 елның 25 февралендә ТАССРның Апас районы Югары Балтай авылында туа. Казан театр училищесын тәмамлый. 1978 елда Г.Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенә килә. 1980 елдан Кәрим Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында эшли башлый. 2003 елда Татарстан Республикасының атказанган артисты исеме бирелде.

# Люция Галләмова
## Театрда кайбер сәхнәләштергән рольләре

* Зилә (“Әзелгән яфраклар”, Р.Габделхакова),
* Айзирәк (“Әллә язмыш, әллә ялгыш”, Н.Нестерова),
* Бибисара (“Эх, алмагачлары!”, Ш.Фәрхетдинов),
* Хурия (“Ефәк баулы былбыл кош”, А.Гыйләҗев)
# Валентина Сорокина (1936)

Валентина Сорокина (Валентина Василий кызы Сорокина, 27 февраль 1936(1936-02-27), Аксубай районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 11 гыйнвар 2022(2022-01-11) (85 яшь), Аксубай, Татарстан, Россия) — «Аксубай» совхозы дуңгыз караучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
# Манькавичы (Столинский районы)

Манькавичы (белар. Манькавічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.

# Манькавичы (Столинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Ореховка (Тараклиа)

Ореховка (рум. һәм молдав. Orehovca ) — Молдова Республикасының Тараклиа районына караган авыл.
# Елена Цыплакова

Елена Цыплакова, Елена Октябрь кызы Цыплакова (рус. Елена Октябревна Цыплакова, 1958 елның 13 ноябре, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, Ленинград) — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РФ театр һәм кино актрисасы, режиссер. Наталья Нестерова академиясенең кино һәм ТВ факультеты деканы. РФ халык артисты (2013).

# Елена Цыплакова
## Тәрҗемәи хәле

1958 елның 13 ноябрендә Ленинградта рәссам-графиклар Зоя һәм Октябрь Цыплаковлар гаиләсендә туган. Кечкенә вакытыннан ук спорт (фигуралы шуу, йөзү, пятиборье) белән җитди шөгыльләнә. ГИТИСның ике курсын (1978), ВГИКның актерлык бүлеген (1979), ВГИКның режиссерлык бүлеген (1985) тәмамлаган.

# Елена Цыплакова
## Иҗаты

1979—1981 елларда Мәскәүнең Кече театрында уйный.
Мәктәптә укыганда режиссер Динара Асанованың фильмнарында уйный башлый: 1974 елда «Тукранның башы авыртмый» (рус. Не болит голова у дятла) картинасында Ира Федорова роле белән таныла.
1970-1980 еллар — киноактриса буларак, иң актив чоры: 40 тан артык картинада төшә. «Мәктәп вальсы» (рус. Школьный вальс, режиссер Павел Любимов, 1978), «Нәфрәт» (рус. Ненависть, режиссер Самвел Гаспаров, 1977), «Тапшырырга рөхсәт ителмәгән ачкыч» (рус. Ключ без права передачи, режиссер Динара Асанова, 1976), «Д′ Артаньян һәм өч мушкетчы» (рус. Д′ Артаньян и три мушкетера, режиссер Георгий Юнгвальд-Хилькевич, 1978) һ. б. фильмнарындагы рольләре белән танылу ала.
1988 елдан үзе дә картиналар төшерә. Беренче эше (режиссёрлык дебюты) — «Качып китүче гражданин» (рус. Гражданин убегающий, 1988). 1989 елда Карен Шахназаровның «Старт» иҗат берләшмәсендә «Камыштан оҗмах» (рус. Камышовый рай) картинасын төшерә. Әлеге картина Сан-Себастьянда узган халыкара кинофестивальдә (Басклар Иле, Испания, 1990) режиссура өчен призга лаек була.
«Кармелита» (2009), «Авыл йоклаган арада» (рус. Пока станица спит, 2014), «Туу турында таныклык» (рус. Свидетельство о рождении, 2017) һ. б. фильмнары бар.

# Елена Цыплакова
## Гаилә хәле

Беренче ире — Кече театрда бергә эшләгән коллегасы Геннадий. Икенче ире (1984-2004 елларда) — теш табибы Сергей Липец. Өченче ире (2005 елдан) — Павел Щербаков. Үги кызы Юлия.
# Чентрале Олмара (Венеция)

Чентрале Олмара — Италиянең Венеция төбәге Скорце өязендә урнашкан торак пункт.

# Чентрале Олмара (Венеция)
## Географиясе

Чентрале Олмара Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Чентрале Олмара (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дикйол (Чермик)

Дикйол (төр. Dikyol) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фәнүзә Кадыйрова

Фәнүзә Кадыйрова :
* Фәнүзә Кадыйрова (1951), авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (2003), профессор (2013), ТР ФА мөхбир әгъзасы (2004), ТАССР атказанган агрономы (1991).
* Фәнүзә Кадыйрова (1998), хоккейчы (һөҗүмче). Россия җыелма командасы әгъзасы.
# Тонарела (Месина)

һәм
Тонарела — Италиянең Сицилия төбәге Фурнари өязендә урнашкан торак пункт.

# Тонарела (Месина)
## Географиясе

Тонарела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тонарела (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кече Җидегән йолдызлыгы

Кече Җидегән йолдызлыгы (Кече Аю, лат. Ursa Minor) — күк йөзенең төньяк ярымшардагы котып янындагы йолдызлык. Күк йөзендә 255,9 квадрат градус мәйданны иңләп тора. Аның эченә гади күз белән күренә торган 40 йолдыз керә. Кече Җидегән йолдызлыгында Тимерказыктан 1° ераклыкта Җир шарының төньяк котыбы урнашкан.

# Кече Җидегән йолдызлыгы
## Йолдызлар

Кече Җидегән α — Тимерказык, +1,97ᵐ йолдызча зурлыктагы йолдыз, котып йолдызы.
Кече Җидегән β — Акбүзат (Кәүкәб, гарәп. الكوكب الشمالي‎ әл-кәүкәб әш-шимали — «төньяк йолдыз»; рус. Кохаб), +2,08ᵐ йолдызча зурлыктагы кызгылт-сары зур йолдыз, 126 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Б.ч.к. 1900 елдан б.ч. 500 елгача бу йолдыз күк йөзенең төньяк котыбына иң якын йолдыз булган һәм котып йолдызы сыйфатында булган. Бу хәл аның гарәп исемендә сурәтләнгән.
Кече Җидегән γ — Күкбүзат (Феркад), +3,05ᵐ йолдызча зурлыктагы йолдыз.

# Кече Җидегән йолдызлыгы
## Тарих һәм исемнәр

Татарларда бу йолдызлыкны Кече Җидегән дип атыйлар. Башка халыкларда бу йолдызлык Кече Аю (лат. Ursa Minor, гарәп. الدب الأصغر‎ әд-дөбб әл-әсғәр, рус. Малая Медведица) дип атыйлар. Йолдызлыкны Кече Аю (Кече Җидегән), якындагы Зур Аю (Зур Җидегән) аермалы буларак, атыйлар.
Борынгы греклар карашлары буенча Кечкенә Җидегән йолдызлыгы — бу Зевсның даясы аю кыяфәтендә нимфа Киносураның катастеризмы. Әл-Бируни үзенең 1030 елда тәмамланган «Мәсгуд канунында» птолемейныкы бор. грек. άρκτος μικρά исемене гарәп теленә «әд-дөбб әл-әсғәр» сүзләре белән тәрҗемә иткән. Татар халкы, бөтен гарәп-мөселман мәдәнияте бер өлеше буларак, әүвәл йолдызлыкның Дөббеләсгар (иске тат. دﺐالاصغر‎) гарәп исеме да кулланды, әмма хәзерге вакытта бу исем кулланмый.

# Кече Җидегән йолдызлыгы
## Тарих һәм исемнәр
### Тимерказык, Акбүзат, Күкбүзат һәм Җидегән турында риваять

Котып йолдызы төрки халыкларда күккә кагылган «тимер казык» итеп күз алдына китерелгән һәм, янә килеп, татарларда аның янындагы ике йолдыз шул казыкка бәйләп куелган Акбүзат һәм Күкбүзат дип исемләнгән елкылар итеп күзалланган. Х. Мәхмүтов тарафыннан китерелгән бер риваятьтә бу турында болай диелә: «Шул казык тирәсеннән китә алмыйча утлап йөргәндә, аларны җиде карак (Җидегән йолдыз) урлап китәргә ниятләгән, имеш. Болар Акбүзат һәм Күкбүзат артыннан әй чабалар, әй чабалар, әмма куып җитә алмыйлар, ди» (Татар халык иҗаты. Мәкальләр һәм әйтемнәр. Төз. Х.Ш. Мәхмүтов. — Казан, 1987).

# Кече Җидегән йолдызлыгы
## Тарих һәм исемнәр
### Тимерказык, Акбүзат, Күкбүзат һәм Җидегән турында риваять
#### Табышмак һәм әйтем

* Казыкка бәйләнгән ике атым дулый, дуласа да бер тирәдән китә алмый (Тимерказык, Акбүзат, Күкбүзат йолдызлары).
* Акбүзат йолдыз, Күкбүзат йолдыз, Тимерказык бер ялгыз (әйтем).
# Глинянки (Люблин воеводалыгы)

Глинянки — Польшаның Люблин воеводалыгы Томашув-Любельски гминаcында урнашкан авыл.

# Глинянки (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (4154) Rumsey

(4154) Rumsey (лат. Rumsey) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4154) Rumsey
## Тарихы

1985 елның 10 июлендә Алан Гилмор, тарафыннан Озеро Текапо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 NE» саналган.