yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пьоццано

Пьоццано — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Пьяченца провинциясе составына керә.

# Пьоццано
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 222 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Боббио, Alta Val Tidone, Траво, Агаццано, Гаццола һәм Пьянелло-Валь-Тидоне коммуналары белән чиктәш.
# NGC 4728

NGC 4728 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4728
## Тарихы

Әлеге галактика 1867 елда Алмания астрономы Генрих Луи д’Арре тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Аргайл (шәһәр, Висконсин)

Аргайл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Аргайл (шәһәр, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Печено

Печено (серб. Печено) — Сербиянең Пчинья округы Прешево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Печено
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 817 метр биеклектә урнашкан.

# Печено
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Фабро

Фабро — Италиянең Умбрия төбәгендә урнашкан коммуна. Терни провинциясе составына керә.

# Фабро
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 364 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аллерона, Четона, Читта-делла-Пьеве, Фикулле, Монтегаббьоне, Монтелеоне-д'Орвьето һәм Сан-Кашано-дей-Баньй коммуналары белән чиктәш.
# Зелше

Зелше — Словениянең Церкниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Зелше
## Географиясе

Мәйданы — 4,19 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 558,9 метр биеклектә урнашкан.
# Сяка (Келименешти, Вилча)

Сяка — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Кэлимэнешть коммунасына карый.

# Сяка (Келименешти, Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# C22orf24

C22orf24 (ингл. Chromosome 22 open reading frame 24) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нойенмаркт

Нойенмаркт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Нойенмаркт
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Нойенмаркт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,95 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 348 метр биеклектә урнашкан.
# Гавраны

Гавраны (белар. Гаўраны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Гавраны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Добринка

Добринка — Польшаның Люблин воеводалыгы Пищац гминаcында урнашкан авыл.

# Добринка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Градина (Анкона)

Градина — Италиянең Марке төбәге Камерано өязендә урнашкан торак пункт.

# Градина (Анкона)
## Географиясе

Градина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Градина (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аузония

Аузония — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. Фрозиноне провинциясе составына керә.

# Аузония
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кастельнуово-Парано, Корено-Аузоньо, Спиньо-Сатурния һәм Эсперия коммуналары белән чиктәш.
# Кабу-да-Прая

Кабу-да-Прая — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Вила-да-Прая-да-Витория муниципалитетына карый.

# Кабу-да-Прая
## Географиясе

Мәйданы — 6,65 км².
# Чакырлар (Япраклы)

Чакырлар (төр. Çakırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Япраклы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Оцвайлер

Оцвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Оцвайлер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,11 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 метр биеклектә урнашкан.
# Перола (Парана)

Перола — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.

# Перола (Парана)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 240,635 км².
# Янушево (Сьредский повяты)

Янушево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Чрода-Велкопольска гминасында урнашкан авыл.

# Янушево (Сьредский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Кристофоро (Арецо)

Сан Кристофоро — Италиянең Тоскана төбәге Монте-Сан-Савино өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Кристофоро (Арецо)
## Географиясе

Сан Кристофоро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Кристофоро (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 294 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 294 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 294 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 294 — сан.
# Сен-Леже (Сена һәм Марна)

Сен-Леже (фр. Saint-Léger һәм фр. Léger-lès-Rebais) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Анастасия Прокопьева

Прокопьева Анастасия Степановна — мәгариф хезмәте алдынгысы, хезмәт ветераны.

# Анастасия Прокопьева
## Кыскача биографиясе

1949 елның 15 февралендә Сала-Көшкәт авылында туган. Урта Көшкәт сигезьеллык, Чепья урта мәктәбен тәмамлый. Урта белем алу белән Урта Көшкәт мәктәбендә укытучы булып хезмәт юлын башлый. 1973 елда читтән торып Удмурт дәүләт университетының химия- биология факультетын тәмамлый. 1968 елдан—Урта Көшкәт урта мәктәбенең химия һәм биология укытучысы.

# Анастасия Прокопьева
## Мәгариф өлкәсендәге хезмәте

Талантлы һәм инде тәҗрибә туплаган укытучы 1975 елда мәктәпнең класстан тыш эшләрен оештыручы итеп билгеләнә. Монда ул үзен балаларның гына түгел, бөтен педагогик коллективның оста җитәкчесе итеп күрсәтә һәм 1979 елда аңа директорның укыту-тәрбия эшләре буенча урынбасары вазифалары тапшырыла.
1983 елда А.С.Прокопьева гаилә хәле сәбәпле Удмурт Республикасына китә. 1992 елга кадәр Завьялово районының Подшивалово урта мәктәбендә башта укытучы, соңгы чорда мәктәп директорының укыту-тәрбия эшләре буенча урынбасары булып эшли.
1992 елда кабат туган ягына кайта, Урта Көшкәт мәктәбендә үз фәннәрен укытуны дәвам итә. Аның укучылары тирән белемнәре, практик күнекмәләре, аналитик фикерли белүләре белән аерылып торалар. Шуның өчен дә алар эзлекле рәвештә район олимпиадаларында призлы урыннарны яулыйлар, республика һәм Россия күләмендәге олимпиадаларда матур нәтиҗәләр күрсәтәләр. Моңа А.С.Прокопьева укучыларның индивидуаль үзенчәлекләрен, аларның психологиясен тирән белүе һәм укыту-тәрбия процессында шуларга таянуы белән ирешә.

# Анастасия Прокопьева
## Мактаулы исемнәре

1994 елдан—укытучы-методист.
1999 елда Татарстан Республикасының атказанган мәктәп укытучысы дигән мактаулы исем бирелде.

# Анастасия Прокопьева
## Чыганаклар:

Балтач энциклопедиясе, I том, 2006
Балтач энциклопедиясе, II том, 2010
# Казе Донолато (Венеция)

Казе Донолато — Италиянең Венеция төбәге Фоссо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Донолато (Венеция)
## Географиясе

Казе Донолато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Донолато (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тероне (Салерно)

Тероне — Италиянең Кампания төбәге Джунгано өязендә урнашкан торак пункт.

# Тероне (Салерно)
## Географиясе

Тероне Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Тероне (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (8084) Даллас

(8084) Даллас (лат. Dallas) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8084) Даллас
## Тарихы

1989 елның 6 февралендә М. Коисикава тарафыннан Сендай обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 CL1» саналган.
# Гавер (Монтана)

Гавер — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.

# Гавер (Монтана)
## Тарихы

Гавер шәһәре 1893 елда нигезләнгән.

# Гавер (Монтана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 9,011592 км², 8,489201 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 773 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Стекато (Кротоне)

Стекато — Италиянең Калабрия төбәге Кутро өязендә урнашкан торак пункт.

# Стекато (Кротоне)
## Географиясе

Стекато Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Стекато (Кротоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 5056

NGC 5056 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5056
## Тарихы

Әлеге галактика 1785 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Хәлифәкәнд (Лерик)

Хәлифәкәнд (әзери. Xəlifəkənd) — Әзербайҗанның Лерик районына караган авыл.
# Бубны (Гродзенский районы)

Бубны (белар. Бубны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Бубны (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Алъягыш (авыл)

Алъягыш — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452887, ГАТОБК коды — 80204816002.
# Френо-Моншеврей

Френо-Моншеврей (фр. Fresneaux-Montchevreuil) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Карловице (Ополе воеводалыгы)

Карловице — Польшаның Ополе воеводалыгы Попелюв гминасында урнашкан авыл.

# Карловице (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кавали (Полацкий районы)

Кавали (белар. Кавалі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.

# Кавали (Полацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Байегез

Байегез (каз. Байегіз) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Байегез
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Стоунборо (Пенсильвания)

һәм
Стоунборо — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Стоунборо (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1825 елда нигезләнгән.

# Стоунборо (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,94 квадрат миль, 7,607291 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1175 Фут биеклектә урнашкан.
# Палацо Торто (Пиза)

Палацо Торто — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Миниато өязендә урнашкан торак пункт.

# Палацо Торто (Пиза)
## Географиясе

Палацо Торто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Палацо Торто (Пиза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 907 (сан)

907 (тугыз йөз җиде) - 906 белән 908 арасындагы натураль сан.

# 907 (сан)
## Математикада

* 907 — өч урынлы так сан.
* 907 санның цифрлар суммасы — 16.
* 907 санның цифрлар тапкырчыгышы — 0.
* 907 санның квадраты — 822649.

# 907 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 907 ел
* 907 ел (б. э. к.)
* Юникодта 038B₁₆ — «0» символның коды.
# Рамил Зарифуллин

Рамил Зарифуллин (Рамил Ралиф улы Зарифуллин, 6 ноябрь 1991(1991-11-06) (32 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — РФ спортчысы (чаңгыда трамплиннан сикерүче), Россия чемпионатының көмеш мидәле яисе (2013).
# Сцяпанки

Сцяпанки (белар. Сцяпанкі) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.

# Сцяпанки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Рогоевац

Рогоевац (серб. Рогојевац) — Сербиянең Шумади округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Рогоевац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 349 метр биеклектә урнашкан.

# Рогоевац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Половец (Стрельна кушылдыгы)

Половец — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Стрельна елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Половец (Стрельна кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000009548
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000954
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сога (Рыбинское (зал. р. Согожи кушылдыгы)

Сога — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Рыбинское сусаклагычы янындагы Согожи елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 64 км.

# Сога (Рыбинское (зал. р. Согожи кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200412110000010010
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001001
* Бассейн коды — 08.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Алетт

Алетт (фр. Alette) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Чаусатһи Йогини Гыйбадәтханәсе, Хирапур

Чаусатһи Йогини Мандир (64 Йогини Гыйбадәтханәсе) (Орисса телендә:ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର, ହୀରାପୁର, '''ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର, ହୀରାପୁର''') Хирапур дигән авылда урнашкан, бу Һиндстанда, Орисса штатының башкаласы Бхубанешвардан 20 км да урнашкан. Ышану буенча гыйбадәтханә Брамһа династиясе патшабикәсе Хирадэви тарафыннан 9-ынчы гасырда төзелгән булган. Ул түгәрәк итеп төзелгән, тулаем ул комташ кирпечләреннән ясалган. Түгәрәк стенаның эчендә куышлыклар бар, һәрберсендә Алиһә поты бар. Мондый потлар 56 тирәсе, алар кара граниттан ясалган, куышлыкларда язмалар бар, үзәгендә төп пот булып Кали Алиһәсе тора, ул акылның йөрәк өстеннән символы булган кеше башында тора. Гыйбадәтханәдә үзәк алтарь бар (Чанди Мандапа), аның дүрт ягында калган 8 Алиһә поты. Кайбер тарихчылар ышануынча Чанди Мандапада Маһа Бхайрава поты тора. 64 Йогини Гыйбадәтханәсе тантрик гыйбадәтханә булып тора, аның гипефр архитектурасы тантрик дога буларак бһумандаланы кертә (табигатьнең 5 элементыннан торган тирәлек - ут, су, җир, күк һәм эфир). Биредәге каһиннәр сөйләгән риваять буенча Дурга Алиһәсе шәйтанны җиңәр өчен 64 ярым-Алиһә формасын алган. Сугыштан соң 64 Алиһә (Йогини) Дурганы гыйбадәтханә корылмасында истәлекләрен калдырырга сораган. Йогини потлар гомумән алганда хайванда, шәйтанда яки кеше башында басып торучы хатын-кыз фигурасын чагылдыра, бу Шакти (хатын-кыз көченең) җиңүен сурәтли. Потлар ярсу, моңлану, рәхәт һәм шатлыкка кадәр халәтләрне чагылдыра. Мондый гыйбадәтханәләр шулай ук Ориссаның Балангир районының Ранипур-Җһариалда һәм Һиндстанның башка урыннарында бар. 64 саны Һинд дине риваятьләрендә чагылышын таба, атап ук әйткәндә, вакыт өчен Кала, сәнгать белән шөгыльләнү өчен Кала. Гыйбадәтханә комплексын Һиндстан Археологик Өйрәнүе тәэмин итә.

# Чаусатһи Йогини Гыйбадәтханәсе, Хирапур
## Шулай ук карарга мөмкин

* en:Chausath Yogini Temple, Jabalpur
# Рокенере (Месина)

Рокенере — Италиянең Сицилия төбәге Пальяра өязендә урнашкан торак пункт.

# Рокенере (Месина)
## Географиясе

Рокенере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рокенере (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фадыллы (Нилүфер)

Фадыллы (төр. Fadıllı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Панама (Оклахома)

Панама — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Панама (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Панама (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,130159 км², 4,130157 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 138 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Никита Ларионов

Никита Ларионович Ларионов (1932 елның 7 феврале, Кармалы авылы, Чуаш АССР-21 сентябрь, 2014 ел, Әлек авылы, Чуаш Республикасы) — Чуашстан язучылар берлеге әгъзасы (1991), Россия Язучылар берлеге әгъзасы, СССРның спорт мастеры.

# Никита Ларионов
## Тормыш һәм иҗат юлы

Никита Ларионов Чуашстанның Әлек районы Кармалы авылында туган. Тени һәм Әлек урта мәктәпләрендә башлангыч һәм урта белем ала. Чуаш педагогика институтының чуаш теле һәм әдәбияты факультетында югары белем ала.
1953 елда Чуашстан беренчелегендә уку йортлары арасында чаңгы буенча республика чемпионы була. 1969 елда Россия беренчелегендә СССР спорт мастеры нормасын үти.
Хирлеппоси сигезьеллык мәктәбендә физкультура укытучысы (беренче китап шушы елларда дөньяга килгән), И.Я. Яковлев ис. Әлек урта мәктәбендә чуаш теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
Әлек авылында яшәгән һәм иҗат иткән, актив җәмәгать эшлеклесе булган. Авыр балачагын, сугыш елларын кичергән кеше шигырьләрен, хикәяләрен, повестьларын оптимизм, тормышка мәхәббәт, матурлыкка ышаныч белән язган. Никита Ларионович прозада да, шигърият өлкәсендә дә бертигез уңышлы эшләгән. Аның әсәрләрен «Тăван Атăл» (Тыван Атыл), «Ялав» (Байрак) журналлары һәм «Пурнăç çулӗпе» (Тормыш юлыннан) газетасы бастыра.
2000 елда «Чӗре тапнă чух» шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. Әлек урта мәктәбенең 150 еллыгына багышлап Никита Ларионович «Кунта вереннĕ эпĕ...» дигән искиткеч шигырен язган (2004). Ул шушы укыган генә түгел, эшләгән дә. Әлек районының 80 еллыгына (2007 елның октябре) «Элӗк Ен» шигырен язган. Туган як темасы аның иҗатында төп тема булган.
Сәламәт яшәү рәвешенең чын күренекле хәрәкәтчесе буларак, Никита Ларионович ветераннар арасында уздырылган халыкара спорт ярышларында һәрвакыт катнашып, приз урыннарын яулады. 1990 елда Будапештта ветераннар арасында спорт йөреше буенча Аурупа чемпионатында 55-59 яшьлекләр арасында 5 км һәм 20 км дистанцияләрдә 3 нче урынны алды.
1991 елда ветераннар арасында (5 км, Будапешт) кышкы беренчелектә 3 нче урынны яулый.
1996 елда Никита Ларионович Бельгиянең Брюгге шәһәрендә узган спорт йөреше буенча ярышларда (шоссе, 30 км) шәхси һәм команда зачетында медальләр яулады.
2014 елның 22 сентябрендә искиткеч кешенең йөрәге тибүдән туктады. Аны Әлек янындагы авыл зиратында хатыны янында җирләделәр.

# Никита Ларионов
## Әсәрләр

* «Йӗпкӗн хӗрлӗ хăю», («Пунцово-кызыл тасма»)
* «Олимпийский балл», роман, 1986, Мәскәү, рус телендә.
* «Хĕр тупри» (Кыз байлыгы), Әлек-Чабаксар, 2001.
* «Ват ăшши» (Әбекәй җәй), Чабаксар, 2010.
* «Асамлă маç» (Тылсымчы), Чабаксар, 2012.
# Фәлсәфә

* Фәлсәфә порталы
* Фән порталы
Фәлсәфә (бор. юн. φιλοσοφία — «хикмәткә мәхәббәт», бор. юн. φιλέω — яратам һәм бор. юн. σοφία — хикмәт, акыллылык, гарәп. فلسفة falsifa) — иң гомуми теория, дөньяга карашның бер төре, кеше эшчәнлегенең бер формасы. Башкача әйткәндә, идеялар системасы, дөньяга караш һәм кешенең анда урынын өйрәнүче фән.

# Фәлсәфә
## Билгеләмәләр

Фәлсәфәнең гомум кабул ителгән билгеләмәсе юк. Гомумиләштереп әйткәндә, фәлсәфә – ул галәм, белем, кешенең асылын аңлауга юнәлдерелгән эшчәнлек.

# Фәлсәфә
## Тарих

Фәлсәфә атамасы борынгы юнаннарның үзләрендә моннан 25—26 гасырлар чамасы элек барлыкка килгән. Аңа, беренче тапкыр игътибар итеп, аңлатма бирүче борынгы грек галиме Пифагор була. Аның фикере буенча, фәлсәфәнең вазифасы — хакыйкатьне эзләү. Бу караш белән шул заман вәкиле Һераклит та килешә.
Ә менә бер гасыр чамасы соңрак күтәрелеп чыккан борынгы грек мәгърифәтчеләре, софистлар фәлсәфәнең вазифасын башкачарак аңлатырга тырышканнар. Аларның карашынча, фәлсәфә ул кешене үз фикерен бәхәсле әңгәмә аша дәлилләргә өйрәтү бурычын үтәргә тиеш. Софистлар акыллылыкны да хакыйкатьне эзләү һәм танып белү сәләте белән түгел, бәлки исбатлый белү сәләте белән үлчи торган булганнар. Аларча, бәхәстә төп максат — хакыйкатькә ирешү түгел, бәлки зур осталык белән дәлилли белү, әңгәмәдәшне җиңеп чыгу, аны үз дәлилләреңә буйсындыру.
# Сассекс (Виргиния)

Сассекс — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сассекс (Виргиния)
## Географиясе

Сассекс халык санын алу урыны мәйданы — 12,169278 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# NGC 5483

NGC 5483 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5483
## Тарихы

Әлеге галактика 1836 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (4483) Петёфи

(4483) Петёфи (лат. Petöfi) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4483) Петёфи
## Тарихы

1986 елның 9 сентябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RC2» саналган.
# (8075) Roero

(8075) Roero (лат. Roero) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8075) Roero
## Тарихы

1985 елның 14 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PE» саналган.
# Домбровский басмаханәсе

Домбровский басмаханәсе — 1894 елда Вечеслав Г.М. басмаханәсе нигезендә ачылган басмаханә. Петропавел һәм Кече Пролом урамнары чатындагы йортта урнашкан була. XX гасыр башында Үзәк басмаханә («Центральная») дип атала. Казан руханилар академиясе, миссионерлар һәм татар наширләренең заказларын үти. 1917 елда ябылганчы гомуми тиражы 6 млн. данәгә якын 622 исемдә китап чыгара.
# (12444) Протоон

(12444) Протоон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12444) Протоон
## Тарихы

1996 елның 15 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 GE19» саналган.
# Бежина

Бежина — Польшаның Великопольское воеводалыгы Вольштын гминасында урнашкан авыл.

# Бежина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Френсе

Френсе (фр. Fruncé) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Калугина (Туринская Слобода районы)

Калугина (рус. Калугина) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.

# Калугина (Туринская Слобода районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Калугина (Туринская Слобода районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).