# Төркия административ бүленеше

Административ-территориаль яктан Төркия 81 илгә (төр. il — «өлкә, ил») бүленә.

# Төркия административ бүленеше
## Илләр

Илдә дәүләт идарәсен вәли (төр. vali), ягъни губернатор, башкара. Вәлинең резиденциясе вилаять (төр. vilayet) дип атала. Алдан ил вилайәт дип йөртелгән.
Һәр ил илчеләргә (төрек. ilçe), ягъни районнарга, бүленә. Илнең административ үзәге аның үзәк илчәсендә — мәркәз илчәдә (төр. merkez ilçe) урнашкан.
Кагыйдә буларак, илләр аларның административ үзәгенең атамасын йөртә. Әммә башка төрлеләре дә бар: Хатай иле (административ үзәге — Антакья каласы), Коҗаели иле (административ үзәге — Измит шәһәре) һәм Сакарья иле (административ үзәге — Адапазары шәһәре).
1926 елда Төркия 57 илгә бүленгән була, 1939 елда Салай тора, 1947 елда Артвин, Түнҗели, Каракүз (хәзерге Бингөл), Битлис һәм Сакари, 1953 — Ушак, 1954 — Сакарья һәм Адыяман, 1957 елда Нәшәр оештырыла. 1957—1989 елларда илләр саны 67 була. 1989 елда Кырыккала, Караман, Байбурт һәм Аксарай, 1990 — Батман белән Ширнак, 1991 — Барын, 1994 — Ыгдыр һәм Карасан, 1995 — Ялова, Карабек һәм Килис, 1997 — Османия, 1999 Дүзҗе барлыкка килә.
Әлеге вакытта Төркия территориясе түбәндәге илләргә бүленә:
Төркиянең илләре :
| № | Ил (татарча.) | Ил (төрекчә) | Илнең мәйданы (км2) | Ил халкы,(2009)(кеше) | Халкының тыгызлыгы,(кеше/км2) | Адм. үзәк | Адм. үзәк халкы, (кеше) | Код |
| 1 | Агры | Ağrı | 11 315 | 537 665 | 47,52 | Агыр (Каракөчек) | 79 764 | 04 |
| 2 | Адана | Adana | 14 256 | 2 062 226 | 144,66 | Адана | 1 130 710 | 01 |
| 3 | Адыяман | Adıyaman | 7 572 | 588 475 | 77,72 | Адыяман | 178 538 | 02 |
| 4 | Айдын | Aydın | 7 922 | 950 757 | 120,01 | Айдын | 142 267 | 09 |
| 5 | Аксарай | Aksaray | 8 051 | 396 084 | 49,20 | Аксарай | 129 949 | 68 |
| 6 | Амасья | Amasya | 5 731 | 365 231 | 63,73 | Амасья | 74 393 | 05 |
| 7 | Анкара | Ankara | 25 615 | 5 017 914 | 195,90 | Анкара | 3 203 362 | 06 |
| 8 | Анталья | Antalya | 20 599 | 1 719 751 | 83,49 | Анталья | 603 190 | 07 |
| 9 | Карасан | Ardahan | 5 495 | 133 756 | 24,34 | Карасан | 17 274 | 75 |
| 10 | Артвин | Artvin | 7 493 | 191 934 | 25,62 | Артвин | 23 157 | 08 |
| 11 | Афйонкараһисар | Afyonkarahisar | 14 532 | 701 326 | 48,26 | Афйонкараһисар | 128 516 | 03 |
| 12 | Байбурт | Bayburt | 4 043 | 97 358 | 24,08 | Байбурт | 32 285 | 69 |
| 13 | Балыкесир | Balıkesir | 14 442 | 1 076 347 | 74,53 | Балыкесир | 215 436 | 10 |
| 14 | Бартын | Bartın | 1 960 | 184 178 | 93,97 | Барнын | 35 992 | 74 |
| 15 | Батман | Batman | 4 671 | 456 734 | 97,78 | Батман | 246 678 | 72 |
| 16 | Билеҗик | Bilecik | 4 181 | 194 326 | 46,48 | Билеҗик | 34 105 | 11 |
| 17 | Бингөл | Bingöl | 8 402 | 253 739 | 30,20 | Бингөл | 68 876 | 12 |
| 18 | Битлис | Bitlis | 8 413 | 388 678 | 46,20 | Битлис | 44 923 | 13 |
| 19 | Болу | Bolu | 10 716 | 270 654 | 25,26 | Болу | 84 565 | 14 |
| 20 | Бурдур | Burdur | 7 238 | 256 803 | 35,48 | Бурдур | 63 363 | 15 |
| 21 | Бурса | Bursa | 11 087 | 2 550 645 | 230,06 | Бурса | 1 194 687 | 16 |
| 22 | Ван | Van | 20 927 | 1 022 330 | 48,85 | Ван | 284 464 | 65 |
| 23 | Газиантеп | Gaziantep | 7 194 | 1 285 249 | 178,66 | Газиантеп | 853 513 | 27 |
| 24 | Гиресун | Giresun | 7 151 | 523 819 | 73,25 | Гиресун | 83 636 | 28 |
| 25 | Гүмүшханә | Gümüşhane | 6 125 | 186 953 | 30,52 | Гүман | 30 270 | 29 |
| 26 | Денизли | Denizli | 11 716 | 950 029 | 81,09 | Денизли | 275 480 | 20 |
| 27 | Диярбакыр | Diyarbakır | 15 162 | 1 362 708 | 89,88 | Диярбакыр | 545 983 | 21 |
| 28 | Дүзҗе | Düzce | 1 065 | 314 261 | 295,08 | Дүзҗе | 56 649 | 81 |
| 29 | Зонгулдак | Zonguldak | 3 470 | 615 599 | 177,41 | Зонгулдак | 104 276 | 67 |
| 30 | Измир | Izmir | 11 811 | 3 370 866 | 285,40 | Измир | 2 232 265 | 35 |
| 31 | Йозгат | Yozgat | 14 083 | 682 919 | 48,49 | Йозгат | 73 930 | 66 |
| 32 | Кайсери | Kayseri | 17 116 | 1 060 432 | 61,96 | Кайсери | 536 392 | 38 |
| 33 | Карабүк | Karabük | 2 864 | 225 102 | 78,60 | Карабүк | 100 749 | 78 |
| 34 | Караман | Karaman | 8 816 | 243 210 | 27,59 | Караман | 105 384 | 70 |
| 35 | Карс | Kars | 9 594 | 325 016 | 33,88 | Карс | 78 473 | 36 |
| 36 | Кастамону | Kastamonu | 13 473 | 375 476 | 27,87 | Кастамону | 64 606 | 37 |
| 37 | Каһраманмараш | Kahramanmaraş | 14 213 | 1 002 384 | 70,53 | Каһраманмараш | 326 198 | 46 |
| 38 | Килис | Kilis | 1 239 | 114 724 | 92,59 | Килис | 70 670 | 79 |
| 39 | Коҗаели | Kocaeli | 3 635 | 1 206 085 | 331,80 | Измит | 195 699 | 41 |
| 40 | Конья | Konya | 40 824 | 2 192 166 | 53,70 | Конья | 742 690 | 42 |
| 41 | Кыркларели | Kırklareli | 6 056 | 328 461 | 54,24 | Кыркларели | 53 221 | 39 |
| 42 | Кыршәһәр | Kırşehir | 6 434 | 253 239 | 39,36 | Кыршәһәр | 88 105 | 40 |
| 43 | Кырыккала | Kırıkkale | 4 589 | 383 508 | 83,57 | Кырыккала | 205 078 | 71 |
| 44 | Күтаһья | Kütahya | 12 119 | 656 903 | 54,20 | Күтаһья | 166 665 | 43 |
| 45 | Малатья | Malatya | 12 235 | 853 658 | 69,77 | Малатья | 381 081 | 44 |
| 46 | Маниса | Manisa | 13 120 | 1 260 169 | 96,05 | Маниса | 214 345 | 45 |
| 47 | Мардин | Mardin | 9 097 | 705 098 | 77,51 | Мардин | 65 072 | 47 |
| 48 | Мәрсин | Mersin | 15 737 | 2 271 400 | 144,34 | Мәрсин | 545 000 | 33 |
| 49 | Мугла | Muğla | 12 716 | 715 328 | 56,25 | Мугла | 43 845 | 48 |
| 50 | Муш | Muş | 8 023 | 453 654 | 56,54 | Муш | 67 927 | 49 |
| 51 | Нәвшәһәр | Nevşehir | 5 438 | 309 914 | 56,99 | Нәвшәһәр | 67 864 | 50 |
| 52 | Нигъде | Niğde | 7 318 | 348 081 | 47,57 | Нигъде | 78 088 | 51 |
| 53 | Орду | Ordu | 5 894 | 887 765 | 150,62 | Орду | 112 525 | 52 |
| 54 | Османия | Osmaniye | 3 189 | 458 782 | 143,86 | Османия | 173 977 | 80 |
| 55 | Ризе | Rize | 3 792 | 365 938 | 96,50 | Ризе | 78 144 | 53 |
| 56 | Сакарья | Sakarya | 4 895 | 756 168 | 154,48 | Адапазары | 283 752 | 54 |
| 57 | Самсун | Samsun | 9 474 | 1 209 137 | 127,63 | Самсун | 363 180 | 55 |
| 58 | Сивас | Sivas | 28 129 | 755 091 | 26,84 | Сивас | 251 776 | 58 |
| 59 | Сиирт | Siirt | 5 465 | 263 676 | 48,25 | Сиирт | 98 281 | 56 |
| 60 | Синоп | Sinop | 5 858 | 225 574 | 38,51 | Синоп | 30 502 | 57 |
| 61 | Истанбул | İstanbul | 5 170 | 11 622 257 | 2248,02 | Истанбул | 8 803 468 | 34 |
| 62 | Текирдаг | Tekirdağ | 6 345 | 623 591 | 98,28 | Текирдаг | 107 191 | 59 |
| 63 | Токат | Tokat | 9 912 | 828 027 | 83,54 | Токат | 113 100 | 60 |
| 64 | Трабзон | Trabzon | 4 495 | 975 137 | 216,94 | Трабзон | 214 949 | 61 |
| 65 | Түнҗели | Tunceli | 7 406 | 93 584 | 12,64 | Түнҗели | 25 041 | 62 |
| 66 | Ушак | Uşak | 5 174 | 322 313 | 62,29 | Ушак | 137 001 | 64 |
| 67 | Һаккәри | Hakkâri | 7 729 | 236 581 | 30,61 | Һаккәри | 58 145 | 30 |
| 68 | Һатай | Hatay | 5 678 | 1 448 418 | 255,09 | Антакья | 144 910 | 31 |
| 69 | Чанаккале | Çanakkale | 9 887 | 464 975 | 47,03 | Чанаккале | 75 810 | 17 |
| 70 | Чанкыры | Çankırı | 8 411 | 270 355 | 32,14 | Чанкыры | 62 508 | 18 |
| 71 | Чорум | Çorum | 12 833 | 597 065 | 46,53 | Чорум | 161 321 | 19 |
| 72 | Шанлыурфа | Şanlıurfa | 19 091 | 1 443 422 | 75,61 | Шанлыурфа (Урфа) | 385 588 | 63 |
| 73 | Шырнак | Şırnak | 7 296 | 353 197 | 48,41 | Шырнак | 52 743 | 73 |
| 74 | Ыгдыр | Iğdır | 3 584 | 168 634 | 47,05 | Ыгдыр (Игдир) | 59 880 | 76 |
| 75 | Ыспарта | Isparta | 8 733 | 513 681 | 58,82 | Ыспарта (Испарта) | 148 496 | 32 |
| 76 | Әдернә | Edirne | 6 241 | 402 606 | 64,51 | Әдернә | 119 298 | 22 |
| 77 | Элазыг | Elazığ | 9 181 | 569 616 | 62,04 | Элазыг | 266 495 | 23 |
| 78 | Әрзинҗан | Erzincan | 11 974 | 316 841 | 26,46 | Әрзинҗан | 107 175 | 24 |
| 79 | Әрзурум | Erzurum | 24 741 | 937 389 | 37,89 | Әрзурум | 361 235 | 25 |
| 80 | Эскишәһир | Eskişehir | 13 904 | 706 009 | 50,78 | Эскишәһир | 482 793 | 26 |
| 81 | Ялова | Yalova | 403 | 168 593 | 418,34 | Ялова | 70 118 | 77 |
| | Барысы | | 781 978 | 71 977 744 | 92,05 | | | |

# Төркия административ бүленеше
## Статистик максаттагы төбәкләр

Рәсми булмаган статистик максатларда илләр 7 төбәккә төркемләнгән:
* Мәрмәр диңгезе төбәге (Marmara Bölgesi)
* Үзәк Анатолия төбәге (Iç Anadolu Bölgesi)
* Кара диңгез төбәге (Karadeniz Bölgesi)
* Көнчыгыш Анатолия төбәге (Doğu Anadolu Bölgesi)
* Эгей төбәге (Ege Bölgesi)
* Урта диңгез төбәге (Akdeniz Bölgesi)
* Көньяк-Көнчыгыш Анатолия төбәге (Güneydoğu Anadolu Bölgesi)