yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Камыш

Камыш (лат. Scírpus, рус. камыш) — күрәннәр (рус. осоковые) гаиләләгенә керүче купьеллык, сирәк кенә берьеллык үләннәр ыругының су буе үсемлеге. Юеш урыннарда яки сулыклар янында үсә.

# Камыш
## Этимология

КАМЫШ «камыш; рогоз» ~ чув. хăмăш, хумăш < хомăш < болг. *һамыш > мар. амыж, амыш, омыш, удм. камъж id. < гом. төрки камыш, кар., уйг., бор. төрки qamuš, нуг., каз., к.-калп. камыс, як. хамыс, төркм. гамыш һ.б. id. М. Рясянен буенча, бор. төрки, уйг. кам-, кым- «тирбәлеп, җилфердәп тору, кымшау» (уйг. қамша-у) сүзеннән. Безнеңчә, камыш сүзен камыл сүзеннән дип уйларга берни дә комачауламый. К. ш. ук уйг. қомуч «камыш» < бор. *қамулч (беренче иҗектә а > о икенче иҗектәге у тәэсиреннән, мондый регрессив ассимиляция уйг. теленә хас): *-лч > -ш төрки телләрдәге *-л > -ш күчешенең башлангыч этабын чагылдыра. К. Камыл. Рус. камыш (< төрки) тур.
Рус. сөйләшләрендәге камыш тур. к. Аникин: 252–253 (шунда ук әдәбият).
Дерив.: камышлы, камышлык.

# Камыш
## Таралышы

Җир шары буйлап ~300 төре таралган. РФ территориясендә камышның 23 төре билгеле. Илнең Европа өлешендә һәм Көньяк Себердә урман камышы (Scirpus sylvaticus) һәм күл камышы (рус. куга, Scirpus lacustris) киң таралган.

# Камыш
## Тасвирлама

Камыш сабагы өчкырлы яки цилиндр формасында, куе яшел төстәге яфраклары тәңкәсыман (үсемлек сабагы төбендә) яки озынча була. Сабагының биеклеге — 0,5 – 2,5 м. Чәчәкләре ике җенесле, кулчатыр яки суган башы шәкелендәге җимшәнгә җыелган башакларда урнаша. Җимешләре чикләвеккә охшаган.
Күл камышы сулыкларда 1 метр һәм түбәнрәк тирәнлектә куелык ясап үсә, торф ясалуга нигез була. РФ Европа өлешенең күп төбәкләрендә һәм Себернең көньягында диңгез буе камышы (Scirpus maritimus) үсә. Камышның кайбер төрләрен (РФдә күл һәм диңгез буе камышларына төрдәш) аерым төргә бүлеп карыйлар: Schoenoplektus, Bolboschoenus. Фәндә бөртеклеләр гаиләлегенә керүче күрән (рус. тростник) һәм җикәнлеләр гаиләлегенә керүче җикәнне (рус. рогоз) камыш белән бутау күренеше бар.

# Камыш
## Зыяны

Диңгез буе камышы игелә торган басуларның чүп үләне булып исәпләнә.

# Камыш
## Кулланылышы

Камыш — яр буйларын ныгытучы һәм сулыкларны саклаучы үсемлек. Кайбер төрләре (Scirpus lacustris, Scirpus sylvaticus) декоратив үсемлек буларак үрчетелә.
Камышның 3 метрга җитүче яфраксыз диярлек ботаклары үреп ясала торган әйберләр җитештергәндә, шулай ук төзү материалы, җылы саклый торган һәм төрү материалы буларак файдаланыла.
Диңгез буе камышы тамырларындагы бүлбе формасындагы үрентеләрне һәртөрле терлек малы яратып ашый. Шулай ук крахмал алырга да була. Борынгы заманнарда кипкән бүлбеләреннән он да ясаганнар.
# Уң Рассоха (Сямженьга кушылдыгы)

Уң Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сямженьга елгасының уң ярыннан 53 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Уң Рассоха (Сямженьга кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000036715
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003671
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# HD23791

HD23791 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан kA7hA8mF0IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,38 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Родригеш-Алвеш (Акри)

Родригеш-Алвеш — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Акри штатына карый.

# Родригеш-Алвеш (Акри)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3304,559 км².
# Старая (Киров өлкәсе)

Старая (рус. Старая) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Старая (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Старая (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Старая (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Старая (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Чеколди

Чеколди — Польшаның Подлясье воеводалыгы Моньки гминасында урнашкан авыл.

# Чеколди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Маслув-Перший

Маслув-Перший — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Маслув гминасында урнашкан авыл.

# Маслув-Перший
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казак (коммуна)

Казак (фр. Cazac) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Рорето (Бьела)

Рорето — Италиянең Пьемонт төбәге Кампилья-Черво өязендә урнашкан торак пункт.

# Рорето (Бьела)
## Географиясе

Рорето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рорето (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2292

NGC 2292 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2292
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Обрежа Веке (Фылешти)

Обрежа Веке (рум. һәм молдав. Obreja Veche ) — Молдова Республикасының Фылешти районына караган авыл.
# Юваҗык Якаҗык (Башискеле)

Юваҗык Якаҗык (төр. Yuvacık Yakacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Берути (Асти)

Берути — Италиянең Пьемонт төбәге Портакомаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Берути (Асти)
## Географиясе

Берути Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Берути (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ольстер (Нью-Йорк)

Ольстер — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ольстер (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ольстер (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 28,88 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 49 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Дземенка (Асиповицкий районы)

Дземенка (белар. Дземенка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Дземенка (Асиповицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Слудка (Слудка авыл җирлеге)

Слудка (рус. Слудка) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.

# Слудка (Слудка авыл җирлеге)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Слудка (Слудка авыл җирлеге)
## Сәгать поясы

Слудка (Слудка авыл җирлеге) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Слудка (Слудка авыл җирлеге)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Молтон (Алабама)

Молтон — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.

# Молтон (Алабама)
## Тарихы

Молтон шәһәре 17 декабрь 1819 елда нигезләнгән.

# Молтон (Алабама)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,562447 км², 15,554988 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Глейшер-Въю (Аляска)

Глейшер-Въю — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Глейшер-Въю (Аляска)
## Географиясе

Глейшер-Въю халык санын алу урыны мәйданы — 606,899491 км², 606,900172 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1274 метр биеклектә урнашкан.
# Дрейн (Орегон)

Дрейн — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Дрейн (Орегон)
## Тарихы

Дрейн шәһәре 1887 елда нигезләнгән.

# Дрейн (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,576966 км², 0,61 квадрат миль, 1,576955 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр һәм 290 Фут биеклектә урнашкан.
# Жоншере

Жоншере (фр. Joncherey) — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
# Ранчито де Платас (Ирапуато)

Ранчито де Платас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Ранчито де Платас (Ирапуато)
## Географиясе

Ранчито де Платас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ранчито де Платас (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчито де Платас (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 7140

NGC 7140 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7140
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Чардаклы (Гөле)

Чардаклы (төр. Çardaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Гөле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Забачэв

Забачэв (белар. Забачэў) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.

# Забачэв
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Брее (Эссонна)

Брее (фр. Breuillet) — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
# Кече Мойва

Кече Мойва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мойва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.

# Кече Мойва
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100004174
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100417
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Ребах (Зобернхайм)

Ребах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ребах (Зобернхайм)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,21 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 336 метр биеклектә урнашкан.
# Истикъләл

Истикъләл (таҗ. Истиқлол) — Таҗикстанның Согыд өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Истикъләл
## Тарих

Шәһәр статусын 1993 елдан башлап йөртә.
# Селезень (Суворощь кушылдыгы)

Селезень — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Суворощь елгасының уң ярына тамагыннан 86 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Селезень (Суворощь кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Ковров каласыннан тамагына кадәр, Уводь елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010301112110000033938
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003393
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сочерга

Сочерга — Словениянең Копер җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сочерга
## Географиясе

Мәйданы — 2,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 316 метр биеклектә урнашкан.
# Поромбки (Ополе воеводалыгы)

Поромбки — Польшаның Ополе воеводалыгы Рудники гминасында урнашкан авыл.

# Поромбки (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хаҗыһызыр (Измит)

Хаҗыһызыр (төр. Hacıhızır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# NGC 5944

NGC 5944 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5944
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сарыкамыш (Элазыг)

Сарыкамыш (төр. Sarıkamış) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Виллоубрук (Вилл округы, Иллинойс)

Виллоубрук — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Виллоубрук (Вилл округы, Иллинойс)
## Географиясе

Виллоубрук халык санын алу урыны мәйданы — 8,678593 км², 8,678591 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217,93 метр биеклектә урнашкан.
# Ерошкино (Киров өлкәсе)

Ерошкино (рус. Ерошкино) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Ерошкино (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Ерошкино (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Ерошкино (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ерошкино (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# PELO

PELO (ингл. Pelota mRNA surveillance and ribosome rescue factor) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чере Солоньо (Реҗо Эмилия)

Чере Солоньо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Вилла-Миноццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Чере Солоньо (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Чере Солоньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Чере Солоньо (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 6745

NGC 6745 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6745
## Тарихы

Әлеге галактика 1879 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бреван (Юра)

Бреван (фр. Brevans) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Бреван (Юра)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,62 км².
# Нумеро Сьете, Гранха Авикола (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

Нумеро Сьете, Гранха Авикола — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Нумеро Сьете, Гранха Авикола (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Нумеро Сьете, Гранха Авикола Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Нумеро Сьете, Гранха Авикола (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Нумеро Сьете, Гранха Авикола (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Наваондилья

Наваондилья (исп. Navahondilla) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Наваондилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 22,07 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 741 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вилево

Вилево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Бежунь гминасында урнашкан авыл.

# Вилево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Җизмыек

Җизмыек — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.

# Җизмыек
## Тарих

Заманында ул Кормаш төбәгендәге (Кәлтәү ягында дию дөрес булыр) олы авылларның берсеннән саналган. Йортлары һәм аларда яшәүчеләр саны ягыннан ул бары Кәлтәүдән генә калышкан. Җизмыекка нигез 1773-1975 еллардагы Крестьян сугышына кадәр бик күп элгәре нигез салынган. Болай дияргә Пугачев явында катнашучылар турындагы мәгълүматлар нигез бирә. Җизмыеклылар ике отрядта сугышкан. Байлар волосте старшинасы Мәсәй Асанов җитәкчелегендәге 5 кеше, ә ясаклы татарлар һәм чирмешләр старшиналары Сәфәр Якупов һәм Сәет Даутов кул астында оешкан отрядта-57, барысы 62 кеше патша гаскәрләренә каршы яу чапкан.
Емельян сугышыннан 20 елдан соң үткән 5 нче ревизия мәгълүматларында бу авылда гомер иткән 2 катлам кешеләре теркәлгән. Беренчесен 99 ир-ат һәм 91 хатын-кыздан торган типтәр, икенчесен 16 мишәр тәшкил иткән. Авылда җәмгысе 206 кеше яшәгән.
1834 елгы 8 нче ревизия вакытында 175 ир-ат исәпкә алынган, алар өченче типтәр командасына кергән. Мишәр катлавындагы 61 кеше кантонның Алтынчы йортында саналган, анда алардан тыш Адай, Бикчәнтәй, Каентүбә, Карач, Түбән Уръяды, Усы, Чат, Чынык авыллары да булган.

# Җизмыек
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.9 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.8 °C | 19.9 °C | 17.1 °C | 11.5 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.5 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
# Өренҗик (Йозгат)

Өренҗик (төр. Örencik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сергей Крылов

Сергей Крылов (6 декабрь 1931(1931-12-06), Бөгелмә, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 20 гыйнвар 1997, Новосибирск, Новосибирск өлкәсе, Россия) — геофизик, геология-минералогия фәннәре докторы (1972), профессор (1979), ССРБ ФА мөхбир әгъзасы (1987). 1961 елдан ССРБ ФА Себер бүлегендә: кече, өлкән фәнни хезмәткәр, 1970 елдан тирән сейсмик тикшеренүләр кафедрасы мөдире, 1987 елдан ССРБ ФА СБ геология һәм геофизика институты директоры урынбасары, 1991-1996 елларда РФА Себер бүлегенең геология, геофизика һәм минералогия институты директоры. Төп фәнни кзыксыну өлкәсләре - өске мантияне һәм җир кабыгын геофизик һәм сейсмик тикшерү ысуллары.
# Урзика (Вилча)

Урзика — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Синешть (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Урзика (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хупка

Хупка — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Богденешть (коммуна, Васлуй) коммунасына карый.

# Хупка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 181 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (2891) Макгетчин

(2891) Макгетчин (лат. McGetchin) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2891) Макгетчин
## Тарихы

1980 елның 18 июнендә Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 MD» саналган.
# Нова Хржибска

Нова Хржибска (чех. Nová Chřibská) — Чехиянең Устецк крае Ржибниште районында урнашкан авыл.

# Нова Хржибска
## Географиясе

Мәйданы — 0,735 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нова Хржибска
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нова Хржибска
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нова Хржибска
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 648 |
| 1880 | 636 |
| 1890 | 621 |
| 1900 | 581 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 595 |
| 1921 | 520 |
| 1930 | 528 |
| 1950 | 256 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 215 |
| 1970 | 175 |
| 1980 | 144 |
| 1991 | 94 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 93 |
| 2011 | 106 |
| 2021 | 94 |
# Ашша

Ашша — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Павловка авыл җирлегенә карый.

# Ашша
## Халык

Халык саны динамикасы:

# Ашша
## Климат

Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
# Вуе (Вьенна)

Вуе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Рәшит Газиев

Рәшит Газиев — Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе. Бакый Урманче премиясе лауреаты (2007). Татарстан һәм Россия Рәссамнар берлекләре әгъзасы (1991 елдан).

# Рәшит Газиев
## Тәрҗемәи хәле

1954 елда Казанда туа. 1974 елда Казан сәнгать училищесының рәссам-декораторлар бүлеген тәмамлый. 1975 – 1980 елларда ЛГИТМИКта (хәзерге СПбГАТИ) белем ала.

# Рәшит Газиев
## Хезмәт юлы

1981 елдан Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куючы рәссам буларак эшли. 1985 елда театрның баш рәссамы итеп билгеләнә.

# Рәшит Газиев
## Иҗаты

Рәшит Газиев бизәгән спектакльләр күп фестивальләрдә югары бәя ала. 1983 елда Марсель Сәлимҗанов сәхнәләштергән «Бирнәсез кыз» (А.Островский) спектакле Мәскәү, Кинешма, Белгород шәһәрләрендә узган фестивальләрдә югары урыннарга лаек була.
# Бон (округ)

Бон — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Кот-д’Ор департаментына карый.

# Бон (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 2118 км². Округ 10 кантоннан тора, алар үз чиратында 194 коммунага бүленгән.
# Бискупе (Великопольское воеводалыгы)

Бискупе — Польшаның Великопольское воеводалыгы Слесин гминасында урнашкан авыл.

# Бискупе (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гәрәкли

Гәрәкли (әзери. Gərəkli) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.