yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# «Курск» су асты көймәсе

Курск :
| Тасвир |||
| Су өсте тизлеге | 15 төен | 15 төен |
| Зурлык |||
| Кораллар |||
| [{{fullurl:commons:Category: K-141 Kursk (submarine, 1994) Викиҗыентыкта|uselang=ru}} Категория на Викискладе] || |
«Курск» атом су асты көймәсе — 949А проекты Антей (ТАКО классификациясе буенча: Оскар-II) классы күпмаксатлы атом су асты көймәсе (АСАК), (1986 елдан).
1992 елны Северодвинск шәһәрендә төзелеше башлана, 1900 елның маенда суга төшерелә.

# «Курск» су асты көймәсе
## «Курск» һәлакәте

«Курск» су асты көймәсендә 2000 елның 12 августында Баренц диңгезендә өйрәнүләр вакытында шартлау булган. Бу һәлакәттә 118 кеше корбан булды. Һәлакәт барлыкка килүнең берничә юрамалар бар:
* торпеда аппаратлар бүлегендә шартлау,
* чит су асты көймәсе белән бәрелү нәтиҗәсендә шартлау,
* беренче отсектагы аккумуляторлар бүлегендә су тудыргыч шартлап янгын чыгу нәтиҗәсендә.
«Курск» су асты көймәсенең бату хәбәре бөтен дөньяны тетрәндерде. Әлбәттә, баштарак хәрби диңгез флоты җитәкчелеге: «Андагы кешеләр исән һәм аларны коткарачакбыз», — дисә дә, 118 диңгезченең барысы да үлде.
«Курск» нигезендә ачылган җинаять эше 2005 елны ябылды.

# «Курск» су асты көймәсе
## Кызыклы фактлар

* СNN журналисты Ларри Кингның «субмарина белән ни булды» соравына Владимир Путин, бераз уйлап «Ул баткан» дип җавап бирде.
* 2002 елда Америка композиторы Денис Эберхард «Курск» су асты көймәсендә батып үлгән диңгезчеләр истәлегенә атап «Аккош күләгәсе» концертын язган. Премьерасын Санкт-Петербург дәүләт капелласы симфоник оркестры белән Халидә Хәйретдинова (пианино) башкара. 2005 елда Калгари халыкара кинофестивалендә әлеге концерт нигезендә эшләнгән документаль фильм (авторы Лора Паглин) призлы урын ала.
# Полибино

Полибино (чуаш. Полибино, рус. Полибино ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429024. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235850001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Полибино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 67 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (94%).

# Полибино
## Танылган шәхесләр

* Фёдор Горячев (1905-1996), Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, КПССның Төмән, Калинин һәм Новосибирск өлкә кәмититләренең беренче сәркәтибе.
# Караньялы

Караньялы (чуаш. Караньяль, рус. Караньялы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Караньялы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Караньялы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 361 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Мальо (Португалия)

Мальо — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Malhou, Louriceira e Espinheiro муниципалитетына карый.

# Мальо (Португалия)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Серов

Серов — фамилия.
* Александр Серов
** Александр Серов (1820―1871), рус композиторы.
** Александр Серов (1951), эстрада җырчысы.
* Василий Серов (1878-1918), II чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
* Валентин Серов (1865-1911), рус рәссамы. А. Серовның улы.
* Дмитрий Серов (1963), тарихчы.
# Каен Мәйданы

Каен Мәйданы (чуаш. Хурӑн Майданӗ, рус. Березовый Майдан ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429812. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203840002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200000700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Каен Мәйданы
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 207 | 147 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 147 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (100%).
# Латроп (Калифорния)

Латроп — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Латроп (Калифорния)
## Тарихы

Латроп шәһәре елда нигезләнгән.

# Латроп (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 59,654626 км², 59,654621 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 23 Фут биеклектә урнашкан.
# Пенедону (район)

һәм
Пенедону — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Penedono e Granja муниципалитетына карый.

# Пенедону (район)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Тимур Шиһабетдинов

Тимур Шиһабетдинов, Тимур Альберт улы Шиһабетдинов (Тиму́р Альбе́ртович Шигабутди́нов; 1983 елның 12 гыйнвары, СССР, РСФСР, ТАССР, Лаеш районы, Нурминкә) ― Татарстанның хуҗалык―икътисад эшлеклесе, менеджер, 2025 елдан «ТАИФ» АҖ генераль директоры. Татарстанның атказанган икътисадчысы (2015). Автоспорт буенча халыкара класслы спорт мастеры (2019).

# Тимур Шиһабетдинов
## Тәрҗемәи хәле

1983 елның 12 гыйнварында Татарстан АССР Лаеш районы Нурминкә авылында «Нармонка» совхозы директоры урынбасары Альберт Шиһабетдинов (1952 елгы) гаиләсендә туган. Абыйсы Руслан (1976 елгы), 2019―2022 елларда «ТАИФ» АҖ генераль директоры.
«Юриспруденция» буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын (2005), «икътисад һәм финанс» белгечлеге буенча Колумбия университетын (АКШ, 2007), MBA буенча магистр дәрәҗәсендә Кембридж университетын (Бөекбритания, 2010), «оешма менеджменты» белгечлеге буенча Казан федераль университетын (2013), «химия технологиясе» буенча Казан милли тикшеренү технология университетын (2016) тәмамлаган.

# Тимур Шиһабетдинов
## Хезмәт юлы

2001―2005 елларда ― «ПРОТОН» ҖЧҖ директоры.
2005―2008 елларда ― Казанның «Органиксинтез» ГАҖ генераль директоры референты.
2008―2010 елларда ― «ТАИФ» ААҖ генераль директоры киңәшчесе.
2010―2012 елларда ― «ТАИФ» коммерция буенча директор урынбасары ― коммерция һәм яңа проектлар буенча идарә башлыгы, «ТАИФ — НК» ААҖ генераль директоры урынбасары ― коммерция буенча директор.
2012―2016 елларда ― «Органик синтез» ГАҖ генераль директорының коммерция буенча урынбасары.
2016―2021 елларда ― «Түбәнкаманефтехим» ГАҖ генераль директоры урынбасары ― коммерция директоры.
2021―2024 елларда ― «СИБУР Холдинг» ГАҖ һәм «СИБУР» ҖЧҖ идарәсе әгъзасы, синтетик каучуклар дирекциясе җитәкчесе.
2025 елдан ― «ТАИФ» АҖ генераль директоры.

# Тимур Шиһабетдинов
## Иҗтимагый эшчәнлеге

* Россия футбол берлегенең Попечительләр советы әгъзасы.
* «Нефтехимик» клубы президенты.
* «ТАИФ Моторспорт» СТК Президенты.

# Тимур Шиһабетдинов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2013 ― «Казаноргсинтез» ААҖ Мактау грамотасы
* 2015 ― Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы
* 2020 ― РФ спорт министрының Рәхмәт хаты
* 2020 ― ТР сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының Мактау грамотасы
# Ислам мәҗәлләсе (журнал)

Ислам мәҗәлләсе — дини-әхлакый, фәлсәфи журнал. Эчке Россия вә Себер мөселманнарының Үзәк Диния Нәзарәте органы. 1924-1928 елларда Уфа шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Кәшшафетдин Тәрҗемани.
# Лгота Пржибраме

Лгота Пржибраме (чех. Lhota u Příbramě) — Чехиянең Урта Чехия крае Пршибрам һәм Q10817119? районында урнашкан авыл.

# Лгота Пржибраме
## Географиясе

Мәйданы — 3,508907 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 487 метр биеклектә урнашкан.

# Лгота Пржибраме
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота Пржибраме
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота Пржибраме
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 507 |
| 1880 | 590 |
| 1890 | 751 |
| 1900 | 903 |
| 1910 | 806 |
| 1921 | 660 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 625 |
| 1950 | 444 |
| 1961 | 466 |
| 1970 | 426 |
| 1980 | 544 |
| 1991 | 479 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 471 |
| 2014 | 475 |
| 2016 | 487 |
| 2017 | 482 |
| 2018 | 480 |
| 2019 | 477 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 481 |
| 2021 | 483 |
| 2021 | 496 |
| 2022 | 493 |
| 2023 | 525 |
| 2024 | 512 |
# Лауро (Реҗо ди Калабрия)

Лауро — Италиянең Калабрия төбәге Плати өязендә урнашкан торак пункт.

# Лауро (Реҗо ди Калабрия)
## Географиясе

Лауро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Лауро (Реҗо ди Калабрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яңа Чурачык

Яңа Чурачык (чуаш. Çĕнĕ Чурачăк, рус. Новое Чурачики ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429914. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241880005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600007500. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Яңа Чурачык
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 28 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,66%).
# Югары Пышма

Югары Пышма (рус. Верхняя Пышма) — Россия Федерациясенең Свердловск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 65 829 кеше (2015).
2025 елның 15 гыйнварында Россия Федерациясе Президенты В. В. Путин указы белән шәһәргә «Хезмәт батырлыгы шәһәре» мактаулы исеме бирелгән.

# Югары Пышма
## Сәгать поясы

Югары Пышма Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Югары Пышма
## Тарих

Шәһәр тибындагы бистә статусын 1934 елдан, шәһәр статусын 1946 елдан башлап йөртә.

# Югары Пышма
## Халык

Милләтләр (2010): руслар (84,0%), татарлар (8,8%), башкортлар (1,8%).

# Югары Пышма
## Дин
### Православие

    РПЧ Екатеринбург митрополиясе

# Югары Пышма
## Дин
### Ислам

    РФ МДН составындагы Свердловск өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте (Урал мөхтәсибәте)
       Бакыр мәчет яки Имам әл-Бохари исемендәге мәчет
# Ломба-де-Сан-Педру

Ломба-де-Сан-Педру — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Рибейра-Гранде муниципалитетына карый.

# Ломба-де-Сан-Педру
## Географиясе

Мәйданы — 6,99 км².
# Ле-Безий

Ле-Безий (фр. Le Baizil) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Могофореш

һәм
Могофореш — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Arcos e Mogofores муниципалитетына карый.

# Могофореш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Рабал

Рабал — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Браганса (Португалия) муниципалитетына карый.

# Рабал
## Географиясе

Мәйданы — 23,37 км².
# Амбала

Амба́ла (ингл. Ambala, һинди अम्बाला) — Һиндстанның төньягындагы шәһәр, Харьяна штаты, Амбала округының административ үзәге. 1965 елда алынган халык исәбе буенча 84 мең, шәһәр яңы белән бергә 194,6 мең кеше яши. Транспорт үзәге.

# Амбала
## Тарихы

Амбала шәһәре бигрәк тә Бөек тәгәрмәч юлы аша билгеледер. Бу юл борынгы заманнардан Һиндстанның көнбатыш һәм көнчыгыш өлешен бәйли. Б. э. чаклы III гасырда ук киң арба юлы салынган.

# Амбала
## Географиясе

Шәһәр Харьянаның төньяк-көнчыгыш өлешендә, Пенджаб (Һиндстан) штаты белән административ чик янында урнашкан. Абсолют биеклеге - диңгез дәрәҗәсеннән 263 метр.
Амбала штатның административ үзәге Чандигархтан көньяҡҡа 30 километрда, ил башкаласы Нью-Делидан 175 километр төньяк-көнбатышка (NNW) таба урнашкан.
Административно город разделён на две части: Ambala Cantonment и Ambala City. Административ яктан шәһәр ике өлешкә: " Ambala Cantonment " һәм "Ambala City" бүленгән.

# Амбала
## Климаты

Калып:Климат местности

# Амбала
## Демографиясе

2011 елгы халык санын алуның рәсми мәгълүматлары буенча, халык саны 196 216 кеше, шул исәпәтән ирләр 52,8 %, хатыннар — 47,2 % тәшкил итә. Халыкның белем дәрәҗәсе 88,23 % тәшкил итә..

# Амбала
## Икътисады һәм транспорты

Шәһәр бөртекле культуралар, мамыҡ, шикәр, тәмләткечләр, урман белән сәүдә итү үзәге булып тора. Аның территориясендә он тарту һәм мамык чистарту предприятиеләре, шулай ук азык-төлек, пыяла сәнәгате һәм җимеш сутлары җитештерү предприятиеләре урнашкан.
Амбаланың Һиндстанның башка шәһәрләре белән элемтәсе тимер юл һәм автомобиль транспорты аша гамәлгә ашырыла. Тимер юл аны хөкүмәтнең җәйге резиденциясе урнашкан Симла шәһәре белән тоташтыра. Шулай ук шәһәрдә Һиндстан Хәрби-Һава көчләренең Амбала авиабазаһы (Ambala Air Force Station) урнашкан. Якындагы Чандигарх шәһәрендә Халыкара аэропорт (Chandigarh International Airport) бар.
# Югары Яндоба

Югары Яндоба (чуаш. Тури Юнтапа, рус. Верхняя Яндоба ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429305. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216864002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700001900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Югары Яндоба
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 535 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
# Күкканат

Күкканат (бараба, күкшә, урман саесканы, имән каргасы, лат. Garrulus glandarius) — карга кошлар семьялыгыннан күкканатлар ыругына керүче кош.

# Күкканат
## Ареал һәм яшәү рәвеше

Ауразиянең урман зонасында таралган. Ояларын агачта коралар. Кышка имән чикләвекләре җыеп калдыра.

# Күкканат
## Кыяфәте

Канатлары көзгесыман зәңгәрсу каурыйлар белән капланган. Гәүдә төсе җирәнсу коңгырт, канатлар, койрык, кайбер төрчәләрдә башының өсте дә — кара, койрык өсте ак, иңбаш каурыйлары күк төсендәге тар кара буйлар белән. Себер күкканатларында башы җирән, ә Аурупадагында — аксыл буй көрән таплары белән. Күкшәдән ак койрык өсте һәм кара койрык белән аерыла. Җиткән кошларның буе 15 см, гәүдә озынлыгы (койрык белән) 25–40 см, авырлыгы 150–200 г.
# Кленовая Гора

Кленовая Гора (чирм. Нӱлмарий, рус. Кленовая Гора) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан бистә.

# Кленовая Гора
## Сәгать поясы

Кленовая Гора Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кленовая Гора
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (72,3%), руслар (19,2%), татарлар (2,8%), чуашлар (1,7%).
# Нердашево

Нердашево (чирм. Нерда, рус. Нердашево) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Нердашево
## Сәгать поясы

Нердашево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нердашево
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Артём Айдинов

Артём Айдинов, Артём Николай улы Айдинов (Айдинов, Артём Николаевич) (1947 елның 22 июле, Тбилиси — 1965 елның 6 декабре, Казан) — Казан авиация институтының беренче курс студенты, сугышчан комсомол дружинасы (БКД) әгъзасы, 1965 елның 6 декабрендә Казан урамында кизү торганда хулиганнар кулыннан һәлак була. Исеме Казандагы урамга, мәктәпкә бирелгән, аның исемендәге еллык шәһәр премиясе булдырылган.

# Артём Айдинов
## Тәрҗемәи хәле

1947 елның 22 июлендә Тбилисидә чик сакчысы - әфисәр гаиләсендә туган. Кичке мәктәптә укып, инструментлар заводында электрик булып эшли. Баскетбол буенче беренче разрядка ия була, Гөрҗистанның баскетбол буенча җыелма командасында уйный. Унсигез яшендә Казанга килә, Казан авиация институтының двигательләр төзү факультетына укырга керә. 1965 елның 3 сентябрендә КАИның сугышчан комсомол дружинасына (СКД, рус. БКД) языла, шәһәр урамнарында җәмәгать тәртибен саклый.
1965 елның 6 декабрендә А. Айдинов Короленко урамында урнашкан дружинниклар штабында кизү тора. Штабка «Күршедәге Гагарин урамында кеше кыйныйлар» дигән хәбәр килгәч, курсташы Леонид Штейнберг белән җинаять урынына йөгерәләр. Хулиганнарны тоткарлаганда, дружинникларның икесе дә пычак ярасы ала. А. Айдиновны табиблар коткарып кала алмый. Участковый Риф Хәйретдин улы Моратов җинаятьчеләрне тоткарлауны оештыра.
«Макар» кушаматлы Анатолий Савченконы (18 яшьтә) атарга, «Бычок» кушаматлы Виктор Ермолаевны 13 елга ирегеннән мәхрүм итәргә хөкем итәләр.
Артемның җәсәден КАИ тулай торагыннан Казан аэропортына кадәр бик күп кеше озата бара. Мәскәү аэропортында очкычны Мәскәү вузлары студентлары каршы алып, Тбилисигә озатып кала. Артем туган шәһәре Тбилисидә җирләнә.

# Артём Айдинов
## Хәтер

* 1966 елда Казанның Вахитов районындагы урамга исеме бирелгән.
* 1966 елда КАИның 4нче тулай торагына (Короленко урамы) исеме бирелгән.
* Казанның Яңа Савин районында урнашкан 71нче мәктәпкә (Волгоград урамы, 39А) исеме бирелгән. 2004 елда мәктәптә «Айдиновчы» (рус. Айдиновец) тәртип саклау отряды оештырылган. Мәктәптә Артем Айдинов музее булдырылган.
* 1975 елда 71нче мәктәп бакчасында һәйкәл (бюст) ачылган. Скульптор — В.И. Рогожин, архитектор — Р.Б. Нурмөхәммәтов.
* 2000 елның 11 декабрендә Казан шәһәре администрациясе башлыгының № 2436 (11.12.2000) карары белән, җәмәгать тәртибен саклау буенча яшьләр һәм студентлар оешмалары хезмәткәрләрен бүләкләү өчен, А. Айдинов исемендәге махсус еллык шәһәр премиясе булдырылган.
# Ирдеменево-Кошки

Ирдеменево-Кошки (чуаш. Кушăк, рус. Ирдеменево-Кошки ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429151. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216808004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700003300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Ирдеменево-Кошки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 140 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95%).
# Копонангер

Копонангер (таулы чирм. Копонангер, рус. Копонӓнгӹр) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Копонангер
## Сәгать поясы

Копонангер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Копонангер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Зур Чурашево

Зур Чурашево (чуаш. Мăн Чăрăш, рус. Большое Чурашево ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429067. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Зур Чурашево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 426 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,39%).
# 1819 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1819 (бер мең сигез йөз унтугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1819 елы, II меңьеллыкның 819 елы, XIX гасырның 19 елы, XIX гасырның 2 унъеллыгының 9 елы, 1810 елларның 10 елы. 1819 елдан бирле 206 ел үтте.

# 1819 ел
## Вакыйгалар

* 6 июль — Парижга яна торган һава шары төшә. Мари Бланшар вафат була.
* 14 декабрь — Алабама штаты АКШ составына кертелгән.
* Казанда Зәңгәр мәчет төзелеше тәмамлана.

# 1819 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1819 елда туганнар
* 16 февраль — Мирсалих Бикчурин, тылмач, татар теленең Әлифба китабы авторы.
* 20 июнь — Жак Оффенбах (Jacques Offenbach), француз композиторы.
* 19 июль — Готфрид Келлер, швейцар язучысы.
* 22 ноябрь — Джордж Элиот, инглиз язучысы.

# 1819 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1819 елда вафатлар
# Милагреш (Лейрия)

Милагреш — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Лейрия муниципалитетына карый.

# Милагреш (Лейрия)
## Географиясе

Мәйданы — 17,35 км².
# Ласвицкия

Ласвицкия (белар. Ласвіцкія) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.

# Ласвицкия
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Бодрум

Бодрум (төр. Bodrum) — Төркия Җөмһүриятенең Мугла иленә караган бер шәһәре.
# Пиаш (Серпа)

Пиаш — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Серпа муниципалитетына карый.

# Пиаш (Серпа)
## Географиясе

Мәйданы — 163,68 км².
# Пиаш (Лозада)

Пиаш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Silvares, Pias, Nogueira e Alvarenga муниципалитетына карый.

# Пиаш (Лозада)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ле Муреле (Ливорно)

Ле Муреле — Италиянең Тоскана төбәге Коллезальветти өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Муреле (Ливорно)
## Географиясе

Ле Муреле Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Муреле (Ливорно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кристен Михал

Кри́стен Ми́хал (эст. Kristen Michal; 1975 елның 12 июле, СССР, Эстония ССР, Таллин) ― эстонияле сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе. 1996 елдан Реформалар партиясе әгъзасы. 2024 елның 23 июленнән Эстония Премьер-министры.

# Кристен Михал
## Тәрҗемәи хәле

1975 елның 12 июлендә Таллиннда туган. Таллинның 17нче урта мәктәбендә укыган, аны 1993 елда тәмамлаган. 1994―1998 елларда «дәүләт идарәсе» белгечлеге буенча Таллиннда, педагогика университетының социаль фәннәр факультетында укыган. 2009 елда Норд академиясенең юридик факультетын тәмамлаган. Таллинн университетының Юридик академиясе магистратурасында хокук өйрәнгән.

# Кристен Михал
## Сәяси карьерасы

1996 елдан 2002 елга кадәр Реформалар фиркасендә төрле дәрәҗәдәге киңәшче булып эшләгән. 2002 елда премьер-министр Сийм Каллас киңәшчесе булган. Бер ел Таллин шәһәр үзәге өяз башлыгы (эст. maavanem, рус. старейшина, 2002―2003) вазыйфасын башкарган. 2003 елда Реформалар партиясенең Генераль сәркатибе итеп билгеләнгән һәм бу вазыйфаны 2011 елга кадәр биләгән. 2005 елдан 2011 елга кадәр һәм 2012 елдан 2015 елга кадәр Рийгикогу депутаты булган.
2011 елның 6 апрелендә, Реформалар партиясе вәкиле Рейн Лангны алыштырып, юстиция министры итеп билгеләнгән. 2012 елның 10 декабрендә отставкага киткән. Аны юстиция министры вазыйфасында Ханно Певкур алмаштырган.
2015 елның 9 апреленнән 2016 елның 23 ноябренә кадәр Икътисад һәм инфраструктура министры булып торган.
2023 елның 17 апрелендә Кая Калласның өченче хөкүмәтендә әйләнә-тирә мохит министры вазыйфасын алган.
Кая Калласның өченче хөкүмәте 2024 елның 15 июлендә отставкага киткәннән соң, 22 июльдә Эстония Президенты (2021 елдан) Алар Карис һәм Рийгикогу тарафыннан премьер-министр вазыйфасында расланган. Хөкүмәт 23 июльдә ант биргән.

# Кристен Михал
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2023 – Өч йолдыз орденының Бөек офицеры (Латвия).

# Кристен Михал
## Шәхси тормышы

Кристен Михал гражданлык никахы белән яши. Аның өч улы бар.
Туган теле: эстон теле. Шулай ук инглиз, фин, немец һәм рус телләрендә сөйләшә.
Эстония Саклану Көчләренең запастагы офицеры. Яраткан шөгыле: әдәбият, спорт һәм балык тоту.
# Азъял (пүчинкә)

Азъял (чирм. Азъял починга, рус. Азъял) — Мари Илнең Морке районында урнашкан пүчинкә.

# Азъял (пүчинкә)
## Сәгать поясы

Азъял (пүчинкә) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Азъял (пүчинкә)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Стрела (Самар өлкәсе)

Стрела (рус. Стрела) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан бистә.

# Стрела (Самар өлкәсе)
## Сәгать поясы

Стрела (Самар өлкәсе) Самар вакыты (Samara Time Zone, SAMT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +4:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +1 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+1 итеп күрсәтелә.

# Стрела (Самар өлкәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
# Три Рутки

Три Рутки (таулы чирм. Кымырде, рус. Три Рутки) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан бистә.

# Три Рутки
## Сәгать поясы

Три Рутки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Три Рутки
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (79,7%), чирмешләр (16,5%).