yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лос Лимонес (Сан Мигел Тотолапан)

Лос Лимонес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-Тотолапан муниципалитеты составына керә.

# Лос Лимонес (Сан Мигел Тотолапан)
## Географиясе

Лос Лимонес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лос Лимонес (Сан Мигел Тотолапан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лос Лимонес (Сан Мигел Тотолапан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ирек (гәҗит, Әстерхан)

Ирек — гәҗит. Әстерхан милли комитеты органы. 1917 елда Әстерхан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Нәшир – Фатыйх Шәммасов, мөхәррир – Нәҗип Гасрый.
# Сан (Йонна)

Сан (фр. Sens) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 892

NGC 892 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 892
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Francis Leavenworth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Арталенс-Суэн

Арталенс-Суэн (фр. Artalens-Souin) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Скиту-Делень

Скиту-Делень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Теслуй (коммуна, Олт) коммунасына карый.

# Скиту-Делень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# RAB9A

RAB9A (ингл. RAB9A, member RAS oncogene family) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вершен

Вершен (фр. Verchin) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Галкино (Баулы районы)

Галкино — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.
Халык саны — 37 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423936.

# Галкино (Баулы районы)
## Тарих

1930-елларда нигезләнгән.

# Галкино (Баулы районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

# Галкино (Баулы районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Вледая

Вледая — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Вледая (коммуна) коммунасына карый.

# Вледая
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 219 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Поцальио (Сондрио)

Поцальио — Италиянең Ломбардия төбәге Вальдизотто өязендә урнашкан торак пункт.

# Поцальио (Сондрио)
## Географиясе

Поцальио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Поцальио (Сондрио)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Егат

Егат (фр. Égat) — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Ваната (Индиана)

Ваната — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ваната (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ваната (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,679701 км², 3,681159 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 223 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Имон

Имон (фр. Hymont) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Нортпорт (Вашингтон)

Нортпорт — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Нортпорт (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,458663 км², 0,56 квадрат миль, 1,500039 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 416 метр һәм 1365 Фут биеклектә урнашкан.
# Питат (ай кратеры)

Питат (лат. Pitatus) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 101 км булган кратер.

# Питат (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Пьетро Питат (якынча 1500—1560) хөрмәтенә бирелә.

# Питат (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Вергомбера (Павия)

Вергомбера — Италиянең Ломбардия төбәге Арена-По өязендә урнашкан торак пункт.

# Вергомбера (Павия)
## Географиясе

Вергомбера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вергомбера (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ацьенда Агрикола Вирҗиния Фиорина (Ровиго)

Ацьенда Агрикола Вирҗиния Фиорина — Италиянең Венеция төбәге Креспино өязендә урнашкан торак пункт.

# Ацьенда Агрикола Вирҗиния Фиорина (Ровиго)
## Географиясе

Ацьенда Агрикола Вирҗиния Фиорина Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ацьенда Агрикола Вирҗиния Фиорина (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Анелин (Опочинский повяты)

Анелин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Посвентне гминаcында урнашкан авыл.

# Анелин (Опочинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Юрий Коковихин

Коковихин Юрий Иванович (1936 ел) — совет һәм украин галиме, техник фәннәр докторы, профессор.
220-дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән берничә монография, шулай ук күп авторлык таныклыклары һәм патентлар бар.

# Юрий Коковихин
## Биографиясе

1936 елның 22 декабрендә Чиләбе өлкәсенең Магнитогорск шәһәрендә туган.
1959 елда Магнитогорск тау-металлургия институтын (ММИ, хәзер Магнитогорск дәүләт техник университеты) «металларны басым белән иләү» һөнәре буенча тәмамлый. 1966 елда шушы ук югары уку йортында кандидатлык диссертациясе яклый. 1974 елда Магнитогорск институтында докторлык диссертациясе яклый. 1978 елда Ю. И. Коковихин гыйльми профессор исеме бирелә. Галим буларак аның үсешенә техник фәннәр докторлары, профессорлар Бояринов Михаил Иванович һәм М. Г. Поляков җидти йогынты ясый.
1962 елдан алып 1981 елга кадәр Ю.И. Коковихин Магнитогорск тау-металлургия институтында аспирант булып эшли, шул ук елда оештырылган кафедраның беренче мөдире була. 1981 елда Украина ССРына күчеп килә һәм Днепродзержинск индустриаль институтында (хәзер Днепр дәүләт техник университеты) эшли, 1988 елдан алып 1995 елга кадәр «Металларны өйрәнүче фән һәм җылылык юл белән эшкәртү» кафедрасының мөдире була. Соңыннан бер ничә оешма директоры булып эшли.
Ул «ССРБ-ның уйлап табучысы» билгесе һәм медальләр белән бүләкләнә, алар арасында ССРБ-ның Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең медальләре бар.
Әлеге вакытта Украинаның Днепродзержинск шәһәрендә яши.
# Андрей Жеханов

Андрей Жеханов (рус. Андрей Ильич Жеханов, 1884(1884), Түбән Новгород — 5 май 1924, Мәскәү) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
1905 тән РСДЭ(б)Ф әгъзасы. Беренче бөтендөнья һәм Ватандашлар сугышларында катаншкан. 1906-08 елларда һәм 1914-17 елларда патша гаскәрендә; 1918-19 елларда Кызыл Гаскәрдә. 1908-14 елларда инкыйлаби эшчәнлек өчен Орёл губернасында сөргендә була. 1917 дә Петроградта РСДЭ(б)Фнең полк комитеты рәисе. 1918-19 елларда Көнчыгыш фронтта хезмәт итә. 1920-1922 елларда Түбән Новгородда фирка эшендә. 1922 нең апрель-сентябрендә РК(б)Фнең Башкортстан өлкә комитеты сәркәтибе. 1922 нең ноябреннән РК(б)Ф Царицын губерна комитетынең бүлек мөдире, 1923 дән - сәркәтибе.
1924 нең 5 маенда (апрельдә?) Мәскәүдә үз-үзен үтерә.
# Кече Ния

Кече Ния — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Обва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Кече Ния
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100009646
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100964
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Завитая

Завитая (белар. Завітая) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Нясвижский районында урнашкан авыл.

# Завитая
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ле-Сольси

Ле-Сольси (фр. Le Saulcy) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Жапка (Флорешти)

Жапка (рум. һәм молдав. Japca ) — Молдова Республикасының Флорешти районына караган авыл.
# Доброешть (коммуна)

Доброешть — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан коммуна.

# Доброешть (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Доброешть һәм Фундень авыллары урнашкан.
# NGC 1517

NGC 1517 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1517
## Тарихы

Әлеге галактика 1884 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вельке Благово

Вельке Благово (словак. Veľké Blahovo) — Словакиянең Дунайска-Стреда округында урнашкан авыл.

# Вельке Благово
## Тарихы

Авыл 1162 елда нигезләнгән.

# Вельке Благово
## Географиясе

Мәйданы — 18,13 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 116 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Вельке Благово
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# MYT1

MYT1 (ингл. Myelin transcription factor 1) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гутенштайн (Түбән Австрия)

Гутенштайн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Винер-Нойштадт округы составына керә.

# Гутенштайн (Түбән Австрия)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 481 метр биеклектә урнашкан. Rohr im Gebirge, Муггендорф (Түбән Австрия), Перниц, Вайдмансфельд, Мизенбах (Түбән Австрия), Пухберг-ам-Шнеберг һәм Шварцау-им-Гебирге коммуналары белән чиктәш.
# Чамлыктепе (Араклы)

Чамлыктепе (төр. Çamlıktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Седм Халуп

Седм Халуп (чех. Sedm Chalup) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Брлог (Чески Крумлов) районында урнашкан авыл.

# Седм Халуп
## Географиясе

Мәйданы — 2,003 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Седм Халуп
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Седм Халуп
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Седм Халуп
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 114 |
| 1880 | 128 |
| 1890 | 119 |
| 1900 | 135 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 123 |
| 1921 | 111 |
| 1930 | 109 |
| 1950 | 60 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 82 |
| 1970 | 75 |
| 1980 | 41 |
| 1991 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 28 |
| 2011 | 35 |
| 2021 | 26 |
# Пелча

Пелча — Польшаның Великопольское воеводалыгы Дравско гминасында урнашкан авыл.

# Пелча
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Владимировка (Азнакай районы)

Владимировка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Халык саны — 4 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

# Владимировка (Азнакай районы)
## Тарих

XIX гасырда нигезләнгән.

# Владимировка (Азнакай районы)
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

# Владимировка (Азнакай районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
# Шёнвальде (Алгы Померания)

Шёнвальде — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Шёнвальде (Алгы Померания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 21,03 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 46 метр биеклектә урнашкан.
# Новешка (Истья кушылдыгы)

Новешка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Истья елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Новешка (Истья кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102212110000025102
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002510
* Бассейн коды — 09.01.01.022
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Молом

Молом (фр. Molosmes) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Рикарвиль

Рикарвиль (фр. Ricarville) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Старыя Дзянисавичы

Старыя Дзянисавичы (белар. Старыя Дзянісавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Старыя Дзянисавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Ои

Ои (фр. Ohis) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Чарльз Бронсон

Каро́лис Бучи́нскис (литв. Karolis Bučinskis) яисә Чарльз Де́ннис Бучи́нски (ингл. Charles Dennis Buchinsky; 1921 елның 3 ноябре, Эренфелд, Пенсильвания — 2003 елның 30 августы, Лос-Анджелес, Калифорния), Чарльз Бро́нсон псевдонимында билгеле (ингл. Charles Bronson) — батыр кыяфәтле ир-атлар ролендә уйнаучы америка киноактёры.
Нәселе литва татарларыннан.
# Грушнев

һәм
Грушнев — Польшаның Мазовия воеводалыгы Плятерув гминасында урнашкан авыл.

# Грушнев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лососёвице

Лососёвице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Волув гминасында урнашкан авыл.

# Лососёвице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Старий Антонин

Старий Антонин — Польшаның Люблин воеводалыгы Фирлей гминасында урнашкан авыл.

# Старий Антонин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Буе-Сен-Поль

Буе-Сен-Поль (фр. Bouillé-Saint-Paul) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Энтелоп (округ, Небраска)

Энтелоп — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нили шәһәре.

# Энтелоп (округ, Небраска)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.

# Энтелоп (округ, Небраска)
## Территориясе

Округ мәйданы 2220,19 км² тәшкил итә.
# Саррасин

Саррасин (исп. Sarracín) — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Саррасин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 9,61 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 868 метр биеклектә урнашкан.
# Фогельзанг (Одерталь)

Фогельзанг — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Фогельзанг (Одерталь)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,86 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 27 метр биеклектә урнашкан.
# Элм-Спрингс (Арканзас)

Элм-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Элм-Спрингс (Арканзас)
## Тарихы

Элм-Спрингс шәһәре 1832 елда нигезләнгән.

# Элм-Спрингс (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,04749 км², 9,877814 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 361 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Баре кисәкчәсе

Теоретик физикада Баре кисәкчәсе ул элементар квант кырының дулкынлануы. Мондый кисәкчә тәҗрибәләрдә күзәтелгән кисәкчәләргә идентик түгел: чын кисәкчәләр киенгән кисәкчәләр, аларга шулай ук Баре кисәкчәләре тирәсендәге өстәмә кисәкчәләр керә.
# Бьевр (Эна)

Бьевр (фр. Bièvres) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Вайт-Бер-Лейк (Миннесота)

Вайт-Бер-Лейк — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Вайт-Бер-Лейк (Миннесота)
## Тарихы

Вайт-Бер-Лейк шәһәре елда нигезләнгән.

# Вайт-Бер-Лейк (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 22,434769 км², 22,42687 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 287 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дьеиле (Валле д'Аоста)

Дьеиле — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Сен-Венсан (Валле-д’Аоста) өязендә урнашкан торак пункт.

# Дьеиле (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Дьеиле Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Дьеиле (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (4654) Горькавый

(4654) Горькавый (лат. Gorʹkavyj) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4654) Горькавый
## Тарихы

1977 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RJ6» саналган.
# Гайнуллин

Гайнуллин — фамилия.
* Айдар Гайнуллин (12.01.1981). баянчы, ТР атказанган артисты.
* Айрат Гайнуллин (26.07.1975), спортчы (футбол).
* Камил Гайнуллин (1946), балет биючесе. ТАССР (1978), РСФСР (1982) халык артисты.
* Мидхәт Гайнуллин (1925-2001), әдәбият белгече, фән докторы (Уфа).
* Мөхәммәт Гайнуллин (1903-1985), әдәбият белгече, фән докторы.
* Мөхәммәтвафа Гайнуллин (1862-1917 елдан соң), Казан сәүдәгәре, химаяче.
* Нәҗип Гайнуллин (1912-1969), актер, режиссер. ТАССР халык (1950), РСФСР атказанган (1957) артисты.
* Нурулла Гайнуллин (?), «Сәйяр» труппасы актеры (1907-1908).
* Рифкать Гайнуллин (1924-2009), разведчик, Дан орденының тулы кавалеры.
* Хәлим Гайнуллин (1951), «Шәһри Казан» газетасының беренче баш мөхәррире (1990-1995).
# Ирик (Баксан кушылдыгы)

Ирик — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Баксан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.

# Ирик (Баксан кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 07020000712108200004505
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200450
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (18438) 1994 JM6

(18438) 1994 JM6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18438) 1994 JM6
## Тарихы

1994 елның 4 маенда Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 JM6» саналган.
# Цярэшкавичы

Цярэшкавичы (белар. Цярэшкавічы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.

# Цярэшкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Оешма тартыклар

Оешма тартыклар - составында ике элемент булган кушык тартык авазлар; аффрикатлар (мәсьәлән, [ч] = [т] + [ш], [ц] = [т] + [с]).
# Нове Пшибоево

Нове Пшибоево — Польшаның Мазовия воеводалыгы Червиньск-над-Вислон гминасында урнашкан авыл.

# Нове Пшибоево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казе Нориз (Горица)

Казе Нориз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Гориция өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Нориз (Горица)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бадемли (Шухут)

Бадемли (төр. Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Шухут илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ренче-Вогрско

Ренче-Вогрско — Словениянең Словения җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Ренче-Вогрско
## Географиясе

Мәйданы — 29,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 51 метр биеклектә урнашкан.
# Казакъ игенчелек фәнни-тикшеренү институты

В. Р. Уильямс исемендәге Казакъ игенчелек һәм үсемлекчелек фәнни-тикшеренү институты - Казакъстан Республикасы Авыл хуҗалыгы министрлыгы карамагында игенчелек һәм үсемлекчелек мәсьәләләре белән шөгыльләнүче әйдәп баручы координация үзәге.
Казакъ ССР халык комиссарлары Шурасы карары белән 1934 елда төзелгән. 2002 елда КР Хөкүмәте карары белән "Игенчелек һәм үсемлекчелек фәнни-җитештерү үзәге" Республика дәүләт казна предприятиесе булып үзгәртелә. Алматы өлкәсенең Карасай районы Алмалыбалык бистәсендә урнашкан. 19 бүлекчәдән һәм лабораторияләрдән тора(2008). 1961 елдан аспирантура эшли.

# Казакъ игенчелек фәнни-тикшеренү институты
## Институтның төп юнәлешләре

* төбәк туфрак һәм су ресурсларын саклап, теләсә нинди хуҗалык структурасы шартларына туры килгән экологик чиста һәм югары җитештерүчәнлектәге агроландшафт игенчелек системасын булдыру;
* иген, кузаклы һәм техник культураларның, бөртекле культураларның корылыкка, авыруларга һәм корткычларга чыдам үсемлекләрнең яңа мул продуктлы сортларын һәм гибридларын җитештерү, шулай ук аларны орлыктан үстерүнең нәтиҗәлелеген арттыру;
* дөньякүләм фәнни казанышларны һәм алдынгы тәҗрибәне җитештерүгә кертү.
Институт сугарыла, сугарылмый торган һәм уңдырышлы җирләр өчен төбәк игенчелек системаларын өйрәнә, төп кыр культуралары, чимал һәм энергетика җитештерүдә туфракның уңдырышлылыгын саклауны тәэмин итә, запасларны эффектив кулланырга мөмкинлек бирүче эффектив ысуллар уйлап чыгару; минераль һәм органик ашламалар куллану, сугару вакыты һәм ясалма сугару ысуллары һәм технологияләре, республиканың көньяк-көнчыгыш зонасын гидромодульләр белән тәэмин итү белән шөгыльләнә. Аның нәтиҗәләре республиканың 9 өлкәсендә производствога кертелгән. Казакъстанның көнбатыш, көнчыгыш һәм көньяк-көнчыгыш төбәкләрендә 0,4 млн гектар җирне биоклиматик ресурслар һәм игенчелек системалары белән идентификацияләү нәтиҗәсендә агроэкологик иген культураларын районлаштыру гамәлгә ашырыла.
Институт 250дән артык авыл хуҗалыгы культуралары сортлары һәм гибридлары чыгарган һәм шуларның 88ен районлаштырган. Фәнни институтның ачышлары һәм уйлап табулары 24 патент алган (2008).
# Александр Шутов

Александр Шутов (Александр Павел улы Шутов, 13 июль 1925(1925-07-13), Бишбүкән, Бөре кантоны, БАССР, РСФСР, СССР — 27 март 2008(2008-03-27) (82 яшь), Уфа) — сынчы, БАССРның атказанган рәссамы (1975).