yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Изтитуто Элйотерапико (Виченца)

Изтитуто Элйотерапико — Италиянең Венеция төбәге Роана өязендә урнашкан торак пункт.

# Изтитуто Элйотерапико (Виченца)
## Географиясе

Изтитуто Элйотерапико Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Изтитуто Элйотерапико (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Светлое Озеро (Мари Ил)

Светлое Озеро (таулы чирм. Светлое Озеро, рус. Светлое Озеро) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.

# Светлое Озеро (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Светлое Озеро (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Светлое Озеро (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
# Ташбалта (Тилло)

Ташбалта (төр. Taşbalta) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Тилло илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Орандж (Коннектикут)

Орандж — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Орандж (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1822 елда нигезләнгән.

# Орандж (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 17,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 65 ± 1 метр һәм 68 метр биеклектә урнашкан.
# Таһтакөпрү (Везиркөпрү)

Таһтакөпрү (төр. Tahtaköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Vik Wayld

Vik Wayld (inglizçä Vic Ivan Wild; 1986, Waşington ştatı, AQŞ) - AQŞta tuğan Rusiä snowbordçısı. Rusiäsdä anı Viktor Wayld dip yörtälär.
İke tapqır Olimpiä çempionı.
Rusiäneñ atqazanğan sport ostası (2014).
Soçi Qışqı uyınnarında ike tapqır Olimpiä çempionı (2014, parallel slalom, parallel gigant slalomı), Dönya yarışınıñ bronza medale iäse (2013).
Parallel gigant slalom buyınça Rusiä çempionı.
AQŞ yarışınıñ kömeş medale iäse.
Ber Olimpiadada ike medal' yawlağan berdänber snowbordçı.
Xatını - Rusiä snowbordçısı Alöna Zavarzina (Soçi Qışqı uyınnarınıñ bronza medale iäse).
# Машка (Чира кушылдыгы)

Машка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростав өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чир елгасының сул ярыннан 106 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.

# Машка (Чира кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чир елгасы. Кече елга бассейны — Тын елгасы Хопёр һәм Северский Донец елгалары кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010300812107000009955
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000995
* Бассейн коды — 05.01.03.008
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# SMIM9

SMIM9 (ингл. Small integral membrane protein 9) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Әхмәт Мостафинов

Әхмәт Мостафинов (9 (22) октябрь 1904, Соркыды, Спасск өязе, Тамбу губернасы, Россия империясе — 22 октябрь 1963, Мәскәү, СССР) — геолог, геология-минералогия фәннәре докторы (1960). «Бугурусланнефть» тресты баш геологы (1941-42), Куйбышев нефть комбинаты һәм «Куйбышевнефть» ҖБ баш геологы (1943-52), СССР нефть сәнәгате министрлыгының геология идарәсе башлыгы урынбасары (1952-57), СССР дәүләт планының нефть һәм газ сәнәгатьләре бүлеге башлыгы урынбасары (1957-61). 1961-1963 елларда Файдалы казаылмалар геологиясе һәм аларны эшкәртү институтында (Мәскәү) эшләгән. Социалистик хезмәт каһарманы (1948), ике тапкыр (1946, 1952) СССР дәүләт премиясе лауреаты.
# Гостьова

Гостьова (словак. Hosťová) — Словакиянең Нитра округында урнашкан авыл.

# Гостьова
## Тарихы

Авыл 1232 елда нигезләнгән.

# Гостьова
## Географиясе

Мәйданы — 4,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 195 метр биеклектә урнашкан.

# Гостьова
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Мурованка (Пултуский повяты)

һәм
Мурованка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Покшивница гминасында урнашкан авыл.

# Мурованка (Пултуский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монте Сан Җовани (Болонья)

Монте Сан Җовани — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Монте-Сан-Пьетро өязендә урнашкан торак пункт.

# Монте Сан Җовани (Болонья)
## Географиясе

Монте Сан Җовани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монте Сан Җовани (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эшвилл (Пенсильвания)

һәм
Эшвилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эшвилл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1842 елда нигезләнгән.

# Эшвилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,18 квадрат миль, 0,462864 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 504 метр биеклектә урнашкан.
# Турш

Турш (фр. Tourch) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Лагу-Верди

Лагу-Верди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.

# Лагу-Верди
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 460,218 км².
# Заросьле (Грудзёндзький повяты)

Заросьле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Рогузьно гминаcында урнашкан авыл.

# Заросьле (Грудзёндзький повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# EYA2

EYA2 (ингл. EYA transcriptional coactivator and phosphatase 2) — кешенең 20-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Оҗаклы (Идил)

Оҗаклы (төр. Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тереңсай (авыл)

Тереңсай (каз. Тереңсай) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Тереңсай (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Менье-ле-Виконт

Менье-ле-Виконт (фр. Meigné) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# (1044) Тевтония

(1044) Тевтония (лат. Teutonia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1044) Тевтония
## Тарихы

1924 елның 10 маенда Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 RO» саналган.
# Бад-Фишау-Брунн

Бад-Фишау-Брунн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Винер-Нойштадт округы составына керә.

# Бад-Фишау-Брунн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 метр биеклектә урнашкан. Маркт-Пистинг, Вёллерсдорф-Штайнабрюкль, Винер-Нойштадт, Вайкерсдорф-ам-Штайнфельде һәм Винцендорф-Мутманнсдорф коммуналары белән чиктәш.
# Валезтура (Алесандрия)

Валезтура — Италиянең Пьемонт төбәге Одаленго-Гранде өязендә урнашкан торак пункт.

# Валезтура (Алесандрия)
## Географиясе

Валезтура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Валезтура (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Монтроуз (Нью-Йорк)

Монтроуз — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Монтроуз (Нью-Йорк)
## Географиясе

Монтроуз халык санын алу урыны мәйданы — 4,319677 км², 4,314293 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 118 Фут биеклектә урнашкан.
# Коры Терешка (Кече Терешка кушылдыгы)

Коры Тирескә — Кече Тирескә елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Радищев районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Иске Кулаткы районында, Кече Тирескә елгасының уң ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Коры Терешка (Кече Терешка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тирескә, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010001912112100010332
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112101033
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Нәҗат (гәҗит)

Нәҗат — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби журнал. «Өлфәт» гәҗите варисы. 1907 елда Санкт-Петербург шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, 1 саны чыга. Мөхәррир – Габдрәшит Ибраһимов.
# Цона Индузтрияле Ауса Корно (Удине)

Цона Индузтрияле Ауса Корно — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Индузтрияле Ауса Корно (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сарыҗар

Сарыҗар (каз. Сарыжар) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Сарыҗар
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Исметпаша (Караҗабей)

Исметпаша (төр. İsmetpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зоровац

Зоровац (серб. Зоровац) — Сербиянең Ябланич округы Бойник җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Зоровац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 336 метр биеклектә урнашкан.

# Зоровац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Галович

Галович (серб. Галовић) — Сербиянең Мачва округы Котселева җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Галович
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 203 метр биеклектә урнашкан.

# Галович
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Грамблинг (Луизиана)

Грамблинг — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.

# Грамблинг (Луизиана)
## Тарихы

Грамблинг шәһәре елда нигезләнгән.

# Грамблинг (Луизиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,89 квадрат миль, 15,364856 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 939 метр биеклектә урнашкан.
# Юкарыдере (Улус)

Юкарыдере (төр. Yukarıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лепешкино (Башкортстан)

Лепешкино — Башкортстанның Мишкә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452353, ГАТОБК коды — 80243810006.
# Разтиньяно-Картерия ди Сесто (Болонья)

Разтиньяно-Картерия ди Сесто — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Пьяноро өязендә урнашкан торак пункт.

# Разтиньяно-Картерия ди Сесто (Болонья)
## Географиясе

Разтиньяно-Картерия ди Сесто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Разтиньяно-Картерия ди Сесто (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Септем-ле-Валлон

Септем-ле-Валлон (фр. Septèmes-les-Vallons) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.

# Септем-ле-Валлон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,84 км².
# Уфа операциясе

Уфа операциясе — ватандашлар сугышы барышында 1919 елның май—июньдә узган ЭККА Көнчыгыш фронтының акгвардиячеләр көчләренә каршы һөҗүм итү операциясе. ЭККА Көнчыгыш фронты каршы һөҗүменең состав өлеше.

# Уфа операциясе
## Операция барышы

Операция барышында Төркистан армиясе көндәшне Бүздәк—Бәләбәй—Биккол сызыгыннан Агыйдел елгасына чигендерә. Акларны чолганышка алу өчен кызыллар командованиесе Уфадан төньяктарак һәм көньяктарак һөҗүмнәрне итү турында карар чыгара.
4-7 июненедәге һөҗүм нәтиҗәсендә 25-нче төмәне Кызыл Яр янында, ә 26-нче төмәне Ахлыстин янында Агыйдел елгасы аша чыгалар; Удар төркеме (24-я укчылар төмәне, 2-нче укчылар төмәненең 3-я бригадасы һәм 3-я атлы гаскәр төмәне) дивиязиясе, дошманның каты каршылык күрсәтүе аркасында, Агыйдел аша чыга алмады.
9 июньдә кызылларның 25-нче төмәне Уфаны ала, ә резервтан килгән 31-нче дивизия Уфа — Чиләбе тимер юлын кисә. 14 июньдә, Агыйдел елгасы аша уңышлы чыгудан соң, Удар төркеме, 25 һәм 26-нче дивизияләре белә бергәләп, шулай итеп акларны чолгап, Архангелга һәм Урманга таба алга китәргә башлаганнар. 19-20 июньдә аклар, тулы чолганыштан сакланып калгач, зур югалтулар чигенәләр.

# Уфа операциясе
## Сәнгать әсәрләрендә
### Фильмнар

* Гроза над Белой (режиссёрлар Евгений Немченко, Станислав Чаплин, 1968)
# Херепя

Херепя — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Адемуш (коммуна) коммунасына карый.

# Херепя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Мамшенкино

Мамшенкино — Омск өлкәсенең хәзерге Большеречье районында юкка чыккан татар авылы.

# Мамшенкино
## Сәгать поясы

Мамшенкино Красноярск вакыты (Krasnoyarsk Time Zone, KRAT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +7:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +4 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+4 итеп күрсәтелә.

# Мамшенкино
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тара өязенә караган.

# Мамшенкино
## Халык

1928 елда авылда 6 йортта 32 кеше яшәгән. 1928 елдан соң авыл искә алынмый.
# Березка

Березка (рус. Березка) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан станция.

# Березка
## Климат

Березка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Березка
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
# Дзедно

Дзедно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Сосьно гминаcында урнашкан авыл.

# Дзедно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тюне (коммуна)

Тюне — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Тюне (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,47 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 43 метр биеклектә урнашкан.
# Кыска ялганыш

Кыска ялганыш — гадәттә электр җайланмасында һәлакәт китереп чыгара торган электрик чылбырындагы ике төрле потенциаллы ноктасының дөрес булмаган ялганышы. Кыска ялганыш электр коргылары үткәргечләрнең яхшы изоляцияләнмәгәнлегеннән, электр агымы чылбырында электр агымының гадәттән тыш артып китүдән килеп чыга һәм электр җиһазның бозылуына китерә.
# Тимбай вулысы

Тимбай вулысы (тат. تىمباﻱ ۋولىٰسىٰ, рус. Тимбаевская волость) — Сембер губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Әлки (Казан губернасының Тәтеш өязе), Янтуган, Иске Суыксу, Үби һәм Ырынгы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 32 торак пунктта 11438 кеше яшәгән. 1918 елда вулысның 9 торак пунктыннан Шомалак вулысы төзелә. 1920-елларның уртасында бетерелә.
# Пяҗори (Лука)

Пяҗори — Италиянең Тоскана төбәге Пескалья өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяҗори (Лука)
## Географиясе

Пяҗори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пяҗори (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 607 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 607 — Милади тәкъвим буенча VII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 607 — безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
* 607 — сан.
# Сен-Гриед

Сен-Гриед (фр. Saint-Griède) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Мөдәррис Вәлиев

Мөдәррис Вәлиев, Мөдәррис Харис улы Вәлиев (әдәби псевдонимы Салих Маннапов, 1953 елның 30 мае, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Әлки районы Яңа Камка — 2020 елның 27 августы, РФ, ТР, Казан) — әдәбият тәнкыйтьчесе, шагыйрь. Филология фәннәре кандидаты, доцент. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, М. Җәлил, Җ. Вәлиди, Г.Р. Державин исемендәге премияләр лауреаты. 1983 елдан ССРБ (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.
Мөдәррис Вәлиев, озакка сузылган авырудан соң, Казанда 2020 елның 27 августында 67 яшендә вафат булган. Казанның Киндери зиратына җирләнә.

# Мөдәррис Вәлиев
## Төп басма китаплары

* Сезгә ышанам: тәнкыйть мәкаләләре. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1984. – 148 б. – 700 д.
* Тамыр тирәнлеген яфрак тоя: әдәбият турында уйланулар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1988. – 191 б. – 1000 д.
* Яшьлектән хат: шигырьләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1998. – 95 б. – 1000 д.
* Китап: Татарстанда нәшрият эше. Соңгы ун елдагы нәтиҗәләр һәм проблемалар. – Казан: Мәгариф, 2001. – 221 б. – 300 д.
* Гамәл дәфтәре: әдәбият һәм тормыш турында уйланулар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2003. – 447 б. – 2000 д.
* Милли нәшрият һәм китап редакторы: югары уку йортлары өчен уку әсбабы. – Казан: Мәгариф, 2006. – 351 б. – 1000 д.
# Ка ди Марзили (Болонья)

Ка ди Марзили — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Alto Reno Terme өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка ди Марзили (Болонья)
## Географиясе

Ка ди Марзили Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка ди Марзили (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD22316

HD22316 — Жираф йолдызлыгында урнашкан B9p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,282 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Тельгрюк-сюр-Мер

Тельгрюк-сюр-Мер (фр. Telgruc-sur-Mer) — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
# Мордва телләре

Мордва телләре - фин-угыр телләре төркеменә керүче телләр. Мордва теле эрзә һәм мукшы телләреннән тора. Россиядә алар Мордовия, Чуаш, Башкортостан һәм Татарстан республикаларында, аннан тыш Түбән Новгород, Ырынбург, Пенза, Рязань, Самара, Сарытау, Тамбов һәм Сембер өлкәләрендә таралган.
Рус теле белән бер рәттән, мукшы һәм эрзә Мордовия республикасында дәүләт телләре дип санала.
# NGC 7187

NGC 7187 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7187
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Francis Leavenworth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Орандж (Миссури)

Орандж — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Орандж (Миссури)
## Тарихы

Орандж шәһәре елда нигезләнгән.

# Орандж (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,726456 км², 2,806098 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 103 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Завулак Руски

Завулак Руски (белар. Завулак Рускі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.

# Завулак Руски
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# ERAS

ERAS (ингл. ES cell expressed Ras) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Татаргази (Малазгирт)

Татаргази (төр. Tatargazi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# BTG2

BTG2 (ингл. BTG anti-proliferation factor 2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Пьеррфитт-сюр-Сольдр

Пьеррфитт-сюр-Сольдр (фр. Pierrefitte-sur-Sauldre) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Су (Ешилъюрт)

Су (төр. Su) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Люк-Пай

Люк-Пай (рус. Люк-Пай) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Түбән Варта районына керүче авыл.

# Люк-Пай
## Халык саны

| Ел | Даими яшәүче халык |
| 2002 | 731 |
| 2008 | ? |
| 2010 | |
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (85%), татарлар (4%), хантлар (5%),

# Люк-Пай
## Климат

Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
# Дракшань

Дракшань — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Сулица (коммуна) коммунасына карый.

# Дракшань
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 109 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Белентрино (Бергамо)

Белентрино — Италиянең Ломбардия төбәге Сант'Омобоно-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Белентрино (Бергамо)
## Географиясе

Белентрино Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Белентрино (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (9951) Тираннозавр

(9951) Тираннозавр (лат. Tyrannosaurus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9951) Тираннозавр
## Тарихы

1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VK5» саналган.
# Югары Пидж

Югары Пидж — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Печора елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 56 км.

# Югары Пидж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050100112103000060245
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006024
* Бассейн коды — 03.05.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Нойталь

Нойталь — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. Оберпуллендорф округы составына керә.

# Нойталь
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.