yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рөстәм Усманов (1969)

Бу Казан газ оешмасы җитәкчесе турында мәкалә, Мәскәү метеорологы турында моннан укыгыз
Рөстәм Усманов, Рөстәм Ринат улы Усманов (Рустам Ринатович Усманов; 1969 елның 15 октябре, СССР, РСФСР, БАССР, Уфа) ― хуҗалык-дәүләт эшлеклесе, техник фәннәр кандидаты, «Газпром трансгаз Казан» ҖЧҖ генераль директоры (2019 елның июленнән). VII чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты (2024 елның 8 сентябреннән). Башкортстан Республикасының атказанган уйлап табучысы (2016). «Газпром» ГАҖ мактаулы хезмәткәре (2019).

# Рөстәм Усманов (1969)
## Тәрҗемәи хәле

1969 елның 15 октябрендә Уфада туган. 1988―1989 елларда армиядә атом-төш шартлауларын ачыклауның геофизик чаралары отделениесе командиры вазыйфасында хезмәт иткән.
Уфа нефть институтын «газ-нефть үткәргечләрен һәм газ-нефть саклагычларын проектлау, төзү һәм эксплуатацияләү» белгечлеге буенча (1992), Бөтенроссия читтән торып укулы финанс-икътисад институтын (рус. ВЗФЭИ) «менеджмент» белгечлеге буенча (1994) тәмамлаган.

# Рөстәм Усманов (1969)
## Хезмәт юлы

1992―1996 елларда ― «Газпром трансгаз Уфа» ҖЧҖ магистраль газүткәргечләренең Кырмыскалы линия производство идарәсенең линия―эксплуатация хезмәте мастеры, аннары баш инженеры.
1996―2007 елларда ― «Газпром трансгаз Уфа» ҖЧҖ ГРС магистраль газүткәргечләрне, газ бүлү станцияләрен һәм газ саклагычларын эксплуатацияләү буенча җитештерү бүлеге башлыгы, аннары магистраль газүткәргечләрен эксплуатацияләү, ремонтлау, диагностикалау буенча баш технолог.
2007―2008 елларда ― «Газпром трансгаз Уфа» ҖЧҖ генераль директорының җитештерү буенча урынбасары.
2008 елдан 2019 елга кадәр ― «Газпром трансгаз Уфа» ҖЧҖ баш инженеры ― генераль директор урынбасары.
2019 елның июленнән — «Газпром трансгаз Казан» ҖЧҖ генераль директоры. Ел саен «Газпром трансгаз Казан» ҖЧҖ 260 млрд куб метрдан артык, шул исәптән 17 млрд куб метрдан артык Татарстан Республикасына, шулай ук күрше республика һәм өлкәләрнең кайбер районнарына табигый газ транспортлый. Хезмәткәрләр саны ― 10 меңнән артык.
2024 елның 8 сентябреннән ― VII чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты (35нче Кама-Нократ сайлау округы). Татарстан Республикасы Дәүләт Советында «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы. Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Бюджет, салымнар һәм финанс комитеты әгъзасы.

# Рөстәм Усманов (1969)
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Фән һәм техника өлкәсендә «Газпром» ГАҖнең дүрт премиясе (2001, 2002, 2010, 2014), академик И. М. Губкин исемендәге премия (2008), Н. К. Байбаков исемендәге премия (2006), «Ел җитәкчесе» республика иҗтимагый конкурсының «Инновацион эшчәнлектәге казанышлар» номинациясе лауреаты (2022).
* 2016 ― Башкортстан Республикасының атказанган уйлап табучысы
* 2019 ― «Газпром» ГАҖ мактаулы хезмәткәре
* 2019 ― «Башкортстан Республикасында фидакарь хезмәт өчен» аерымлык билгесе
* 2019 ― Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе
* 2020 ― «Россиядә газ эшен үстерүгә өлеш керткән өчен» медале
* 2022 ― «ТАССР төзелүгә 100 ел» медале

# Рөстәм Усманов (1969)
## Шәхси тормышы

Гаиләле, өч баласы бар. Буш вакытында «Газпром трансгаз Казань»ның һәвәскәр хоккей командасында сакчы буларак уйный.
# Хәкимия

Хәкимия яки 4нче җәмигъ мәчете (баш. 4-cе йәмиғ мәсете) — Уфаның тарихи мәчете, архитектура һәйкәле. 1907-1908 елларда төзелгән. Мостай Кәрим урамы (элекке Социалистик урамы, Бекетов урамы), 11 (9) адресы буенча урнашкан.

# Хәкимия
## Тарих

* 1904 елда Уфа губерна идарәсе исеменә Бекетов урамында җәмигъ мәчете төзергә рөхсәт бирү турында үтенеч җибәрелә. Ике елдан, 1906 елның 17 мартында, төзелеш башларга рөхсәт бирелә. 1906 елның 7 сентябрендә төзелешенең сызымнары раслана.
* Мәчет 1907-1908 еллар да төзелә башлый. Үзенең йорты янында мәчет төзүнең чыгымнарын Уфаның татар сәүдәгәре Абдуллатыйф Хәкимов күтәрә. Мәчет янәшәсендә Хәкимия мәдрәсәсе дә төзелә.
* Мәчетнең беренче имам-хатыйбы итеп Бөгелмә өязе Зәй-Каратай авылы җәмигъ мәчетенең имам-хатыйбы булган Мөхәммәтһади Фәхретдинов сайлана. Мөәзин — Төхвәтулла Корбанов. 1908 елның 19 октябренда мәчетнең метрикә кенәгәсендә имам-хатыйпның мәхәлләне кабул итеп алуы турында беренче язу теркәлгән.
* Сәүдәгәр Хәкимов әлеге мәчет һәм мәдрәсә биналарын Ырынбур диния идарәсенә һәдия (бүләк) итә. 1913 елда җәмигъ мәчете химаячеләре үтенече буенча, сәүдәгәр Хәкимовка нәселдән-нәселгә күчүче «Уфа шәһәренең шәрәфле ватандашы» исеме бирелә.

# Хәкимия
## Инкыйлабтан соң

* 1930 елның 9 февралендә Башкортстан АССР ҮБК мәчетне ябу карарын чыгара, мәчет бинасы мәктәпкә бирелә. Мәктәп ачылмый кала. 1930 елның 9 сентябрендә мәчет бинасы Башкортстан АССР хезмәт халык комиссариатына тапшырыла, «меңчеләр» курслары ачыла.
* 1934 елда мәчет бинасыннан «8 Март исемендәге фабрика» өчен клуб ясыйлар. 1939 елда манаралар сүтелә, эчке бүлмәләр сүтелеп, яңача корыла.
* 1948 елда бинада Уфа шәһәр хәрби коменданты урнаша.
* 1970 елдан «Башкирэнерго» диспетчерлык идарәсе урнаша, янәшәдә трансформатор подстанциясе урнаштыралар.

# Хәкимия
## Яңадан кору

1991 елда мәчет бинасын мөселманнарга кире кайтарып бирү карары чыга. «Башкирэнерго» бинаны бары тик 2002 елда гына бушата. Үзәк диния нәзарәте һәм Россия ислам университеты (Уфа) ярдәмендә мәчет бинасын торгызу эше башлана. Биредә 300 урынлык кызлар мәдрәсәсе ачарга уйлыйлар. Янәшәдә мәчет һәм мәдрәсә хезмәткәрләре өчен йорт, хәләл-кафе һәм китапханә төзеләчәк.

# Хәкимия
## Бина

Уфа шәһәрендә һәм Уфа губернасында бердәнбер булган ике манаралы кирпеч мәчет бинасы. «Хәкимия» мәчете бинасы кирпечтән корыла. Өч яруслы нигезгә урнаштырылган, чыгынкы орнамент белән бизәлгән ике манарасы булган. Мәчет манараларының биеклеге 18 м.
# Котеновский

Котеновский (чир. Котьоновский, рус. Котеновский) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.

# Котеновский
## Сәгать поясы

Котеновский Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Котеновский
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Рафил Сәгъдуллин

Рафил Сәгъдуллин, Рафил Гариф улы Сәгъдуллин (1964 елның 18 гыйнвары, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Әтнә районы, Ташчишмә) — драма актеры, 1990 елдан Яр Чаллы татар дәүләт драма театры артисты, Татарстанның атказанган артисты (2007), «Тантана» (2011, 2014) һәм Дамир Сираҗиев исемендәге (2023) премияләр лауреаты.

# Рафил Сәгъдуллин
## Тәрҗемәи хәле

1964 елның 18 гыйнваренда Татарстан АССР Әтнә районы Ташчишмә авылында ишле гаиләдә тугызынчы бала булып туган. Сигезьеллык мәктәпне тәмамлагач, Казан театр училищесынә (Наилә Гәрәева, Илдар Хәйруллин сыйныфы) укырга керә. Сабакташлары — Венера Шакирова, Лениза Заманова, Фәрит Бикчәнтәев, Гафур Каюмов, Данил Салихов, Роберт Мортазин.

# Рафил Сәгъдуллин
## Хезмәт юлы

* Казан театр училищесын тәмамлагач, Тинчурин театрында 5 ел эшли.
* Фаил Ибраһимов чакыруы буенча Чаллы театрына күчә.
* Чаллы театрында театр ачылуның беренче көненнән үк эшли.

# Рафил Сәгъдуллин
## Иҗаты

Рафил Сəгъдуллин театрда 30 ел эшли, ләкин артистның исеме сəхнəдə, матбугатта чагыштырмача соң яңгырый башлады. Баштарак бик күп кечкенə рольлəрдә уйный. Һəрбер биргəн рольгə «чытырдап ябыша». Аннары зур рольлəр ышанып тапшыра башлыйлар, уйнаган ролен бик югары бəялилəр.
Рафил Сəгъдуллин: «Театр үзен яратканнарны гына ярата!»

# Рафил Сәгъдуллин
## Иҗаты
#### Рольләре
##### Тинчурин театры

* Тукай ― «Сират күпере» Р. Батулла.

# Рафил Сәгъдуллин
## Иҗаты
#### Рольләре
##### Яр Чаллы татар театры

* Подколесин ― «Өйлəнү» Н. Гоголь
* Хəйдəр ― «Корт» Ф. Галиев
* Гарпагон ― «Саран» Ж.- Б. Мольер
* Насыйбулла ― «Абага алмасы ачы була» Равил Сабыр.
* Мансур ― «Көнләшәм, яратам» А. Попов.
* Госман Сабирович ― «Кызлар, ишек ачыгыз!» Н. Гаетбаев.
* Сәет ― «Нурислам нигезе» Р. Батулла.
* Сәлим ― «Китмәскә килгән кошым» Эсфир Яһудин.
* Язучы ― «Гашыйклар тавы» И. Юзиев.
* Илгиз ― «Кызым кияүгә чыга» Н. Птушкина.
* «Тирәкләр шаулый җилдә» Жеральд Сиблейрас — Туфан Имаметдинов.
* һ. б.

# Рафил Сәгъдуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2007 ― Татарстанның атказанган артисты
* 2011, 2014 ― «Тантана» премиясе ― «Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә (2011).
* 2023 ― Дамир Сираҗиев премиясе ― Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры үсешенә зур өлеш керткәне өчен
# Кече Кумаркино

Кече Кумаркино (чуаш. Кĕçĕн Хăмăркка, рус. Малое Кумаркино ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429082. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253810004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000005200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Кече Кумаркино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 119 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Кибеккасы

Кибеккасы (чуаш. Кипеккасси, рус. Кибеккасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Кибеккасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кибеккасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Пассо (Визеу)

Пассо — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Моимента-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Пассо (Визеу)
## Географиясе

Мәйданы — 3,17 км².
# Сютпылых

Сютпылых (чуаш. Ҫутпылӑх, рус. Сютпылых) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Сютпылых
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Сютпылых
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 86 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (93%) алып тора.
# Мари Утары

Мари Утары (чирм. Одар, рус. Мари-Отары) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Мари Утары
## Сәгать поясы

Мари Утары Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мари Утары
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,5%), руслар (10,5%).
# Ялгыз тәкәрлек (фильм)

«Ялгыз тәкәрлек» (рус. Одинокий чибис) — нәфис фильм, драма, режиссер Гасыйм Ширгазинның (Гасыйм Шир-Гази, Гасыйман Шириязданов) 2002 елда Хәбир Ибраһимның «Ялгыз тәкәрлек» әсәре буенча төшергән фильмы.

# Ялгыз тәкәрлек (фильм)
## Тарих

Нәфис фильмның күренешләре Апас районы территориясендә ― Борнаш, Әлмәндәр авыллары күлләре буенда төшерелгән.

# Ялгыз тәкәрлек (фильм)
## Эчтәлеге

Сюжет нигезендә ― 1960-еллар татар авылы халкының хокуксызлыгы, мәктәпне яңа тәмамлаган яшь кызы баланың фаҗигале язмышы. Зәйнәп исемле кыз баланың үги әнисе белән яшисе килмичә, мәктәпне бетергәч, шәһәргә китәсе килүеннән җирлек рәисе файдалана — кызны әрәм итә. Әсәрдә интрига туа ― Зәйнәп әлеге гөнаһның җимешен — баласын таба. Конфликт ― озак еллардан соң Зәйнәп кызы Гөлсирин белән авылга кабат әйләнеп кайткач, авыл советы рәисенең малае Рамазан белән Зәйнәпнең (шул ук рәистән туган) кызы Гөлсирин очраша башлый.
Язучы-сценарий авторының игътибары авыл кешеләренең коллык белән тиңләрлек язмышына юнәлтелгән. Зәйнәпнең бәхетсезлегендә кем гаепле? Аның ятимлеге генәме? Гаеп – аның холкында. Зәйнәп – горур кыз. Әнисе үлгәч, әтисенең Хәят апага өйләнүен кичерә алмый, шуңа авылдан читкә китәргә хыяллана ул. Үги анасының аңа карата булган яхшы мөнәсәбәте дә аның горурлыгын җебетә алмый. Үзенең бу адымы белән кыз үзенә дә, әтисенә дә, кызы Гөлсирингә дә җәза бирә, кино каһарманнарының язмышын боза... Төп каһарман Рамазан үзен-үзе үтерә .

# Ялгыз тәкәрлек (фильм)
## Төшерү төркеме

* Режиссёр: Гасыйм Шир-Гази
* Сценарий авторы: Хәбир Ибраһим
* Куючы-оператор: Геннадий Федосеенко
* Оператор: Рафик Галиев
* Монтаж режиссеры: Тимур Садыйков
* Тавыш режиссерлары: Зөфәр Хәйруллин? Андрей Майоров, Степан Барсамов
* Режиссер ассистенты: Әлфирә Мәһдиева
# Лаузен (Тренто)

Лаузен — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Каналь-Сан-Бово өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаузен (Тренто)
## Географиясе

Лаузен Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лаузен (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нижарово

Нижарово (чуаш. Сăхăтпуç, рус. Нижарово ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429280. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258840002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Нижарово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 504 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,37%).
# Түбән Кумашка

Түбән Кумашка (чуаш. Анат Кăмаша, рус. Нижняя Кумашка ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429102. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250830001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900003000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Түбән Кумашка
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 510 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,23%), руслар (3,59%).
# Битез

Битез (төр. Bitez) — Төркия Җөмһүриятенең Мугла иленә караган бер шәһәре.
# Чырышкас-Морат

Чырышкас-Морат (чуаш. Чӑрӑшкас Мӑрат, рус. Чиршкас-Мураты) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Чырышкас-Морат
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Чырышкас-Морат
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 242 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
# Шор-Босай

Шор-Босай (чуаш. Шор-Пусай, рус. Шор-Босай) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Шор-Босай
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шор-Босай
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Алла Сальникова

Алла Сальникова - тарих фәннәре докторы, Казан (Идел буе) федераль университетының Халыкара элемтәләр, тарих һәм Көнчыгыш илләрен өйрәнү институтының Ватан тарихы кафедрасы профессоры. 230 фәнни хезмәт, шул исәптән 11 монография авторы (автордашы).

# Алла Сальникова
## Китаплары, хезмәтләре

* 2016 ел - Татар "Әлифба"сы: үткәне һәм бүгенгесе. (автордашы - Диләрә Галиуллина)
# Полукире

Полукире (чуаш. Савут, рус. Полукиря ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429830. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203838002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Полукире
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 17 | 9 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 9 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (100%).
# Азамат (Чуашстан)

Азамат (чуаш. Асамат, рус. Азамат) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Азамат (Чуашстан)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Азамат (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 188 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лонгуш-Валеш

һәм
Лонгуш-Валеш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Монсан муниципалитетына карый.

# Лонгуш-Валеш
## Географиясе

Мәйданы — 12,04 км².
# Меделу

һәм
Меделу — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Фафи муниципалитетына карый.

# Меделу
## Географиясе

Мәйданы — 2,52 км².
# Ле-Лож (Югары Марна)

Ле-Лож (фр. Les Loges) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Мейшеду (Монталегре)

Мейшеду — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Meixedo e Padornelos муниципалитетына карый.

# Мейшеду (Монталегре)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Түбән Махматово

Түбән Махматово (чирм. Тосурт, рус. Нижнее Махматово) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Түбән Махматово
## Сәгать поясы

Түбән Махматово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Түбән Махматово
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Мамай (Мари Ил)

Мамай (чирм. Мамай, рус. Мамайкино) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Мамай (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Мамай (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Мамай (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (85%), руслар (15%).
# Уфа янындагы тимер юл һәлакәте

Уфа янындагы тимер юл һәлакәте (баш. Өфө янындағы тимер юл һәләкәте) — 1989 елның 4 июньдә (Мәскәү вакыты буенча — 3 июньдә) Башкортстанның Иглин районында, Әшә шәһәреннән 11 км ераклыкта, Әшә — Олы Теләк аралыгында килеп чыккан Русия һәм ССРБ тарихындагы иң эре тимер юл һәләкәте. № 211 «Новосибирск — Адлер» һәм № 212 «Адлер — Новосибирск» поездлары кара-каршы үтү вакытында якында уза торган «Себер — Урал — Идел буе» газүткәргечендә булган авария сәбәпле барлыкка килгән җиңел күмер-сутудыргыч болытының көчле шартлавы килеп чыккан. 575 (икенче мәгълүмат буенча, 645) кеше һәлак булган, шул исәптә 181 бала, 600 дән кеше яраланган булган.
# Ишле-Пичуш

Ишле-Пичуш (чирм. Пичуш, рус. Ишли-Пичуш) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Ишле-Пичуш
## Сәгать поясы

Ишле-Пичуш Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ишле-Пичуш
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
# Пальяйш (Транкозу)

Пальяйш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Транкозу муниципалитетына карый.

# Пальяйш (Транкозу)
## Географиясе

Мәйданы — 4,23 км².
# Робсон Мусин

Робсон Мусин, Робсон Мирзаәхмәт улы Мусин (1947 елның 1 гыйнвары, СССР, РСФСР, Калинин (1959 елдан Актаныш) районы, Күҗәкә) ― җырчы (бас), вокал буенча педагог, 1974 елдан «Агыйдел» халык җыр һәм бию ансамбленең сәнгать җитәкчесе, дирижеры. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1993), республиканың М. Җәлил исемендәге премиясе лауреаты (1990).

# Робсон Мусин
## Тәрҗемәи хәле

1947 елның 1 гыйнварында Калинин (1959 елдан Актаныш) районы Күҗәкә авылында 11 балалы (кайберләре сабый чакта ук вафат булган) укытучы Мирзаәхмәт ( Урьяды тумасы) һәм шәфкать туташы Тәрҗимә ( Әҗәкүл тумасы) гаиләсендә дөньяга килгән. Сәнгатькә, моңга мәхәббәт, җырга тартылуы әти-әнисеннән килә. Әтисе дә, әнисе дә бик матур җырлый, спектакльләрдә, концертларда катнаша торган була.
Шәҗәрәсе: Янгали (чыгышы белән Казан артыннан) → Бигем → Рсай → Ягъфәр → Мөхәммәди → Муса → Мирзаәхмәт.
Әти-әнисе малайга исемне Америка җырчысы, актер һәм сәясәт эшлеклесе Поль Робсоннан (Поль ЛеРой Бестилл Робсон, 1898―1976) алып куйган.
Туганнары: Илина, Ирина, Марсилә, Лерон, Джон, Илиза, Эльмира, Азат, Дамир, Йолдыз. 1958 елда Свердловскига күчеп киткән җирдән, гаилә әнисенең туган ягы Әҗәкүлгә әйләнеп кайта.
Җырга тартылуы Алабуга мәдәният-агарту училищесына (2013 елдан көллият) алып килә (1962), 1966 елда Алабуга мәдәни-агарту училищесының хор бүлеген тәмамлаган. Совет Армиясендә хезмәт итеп кайткан (1966―1969). Казан дәүләт мәдәният институтында (1970―1974) югары белем алган.

# Робсон Мусин
## Хезмәт юлы

1966 елда район мәдәният йортында методист, хор җитәкчесе. Шул ук елда Актанышта халык җыр һәм бию ансамбле барлыкка килгән. 1966―2012 елларда үзешчән (1969 елдан халык), 2012 елдан дәүләт ансамбле.
1974 елдан ― «Агыйдел» халык җыр һәм бию ансамбленең (хәзерге «Агыйдел» дәүләт җыр һәм бию ансамбле) сәнгать җитәкчесе, дирижеры.
2004―2008 елларда ― Актаныш балалар сәнгать мәктәбендә вокалдан укыта, абыйсы Джон Мусинның эшен дәвам итә.
Лаеклы ялга чыккач, Ә. Авзалова исемендәге Актаныш район мәдәният йортында сәнгать җитәкчесе вазыйфаларын башкара.
Исеме җисеменә туры килә: Американың атаклы җырчысы Пол Робсонныкына охшаган бас тавышын Татарстан, Башкортстан, Мәскәү, илнең башка шәһәрләре, ГДР, Венгрия тамашачылары ишетә, әле дә сәхнәдән төшкәне юк.
55 ел (армиядән кайткач, 1969 елдан бирле) Актанышның легендар Кыш бабае.

# Робсон Мусин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1990 ― М. Җәлил исемендәге республика премиясе
* 1993 ― Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре

# Робсон Мусин
## Шәхси тормышы

Гаиләле. Хатыны Миннур, шәфкать туташы, җырчы. Улы Рөстәм Робсон улы, Актаныш технология техникумында өстәмә белем бирү педагогы, тарих укытучысы. Кызы Миләүшә Робсон кызы, хореограф, Җыр һәм бию ансамбле биючесе, балетмейстер булган, «Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат» дәүләт автономияле гомуми белем учреждениесендә балалар белән биюләр куйган.
# Саначин яр буе урамы (Яр Чаллы)

Саначин яр буе урамы (рус. улица Набережная Саначина) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәренең Комсомол районындагы урам. Почта индексы 423803. ОКАТО коды: 92430000000.
Координатлар 55.706802°, 52.331578°.

# Саначин яр буе урамы (Яр Чаллы)
## Тарих

Урам 1962-1979 елларда ТАССР министрлар шурасы архитектура һәм төзелеш эшләре буенча идарәсе башлыгы Павел Саначин (12.07.1918 — 5.05.1984) хөрмәтенә аталган.

# Саначин яр буе урамы (Яр Чаллы)
## Урнашуы

Яр Чаллының Комсомол районында ЗЯБ бистәсендә 17нче А комплексында урнашкан кыска урам. Чаллы елгасының Чулманга таба агымы буенча дуга ясап сузыла. Кәгазьчеләр бульвары белән киселештән башлана. Сергей Титов урамы белән киселештә тәмамлана. Урамны башка урамнар кисеп үтми. Саначин яр буе урамыннан җәяүлеләр күпере аша Элеватор тавы бистәсенә, Тау мәчетенә, шулай ук якында урнашкан Серафим чиркәвенә узарга мөмкин.

# Саначин яр буе урамы (Яр Чаллы)
## Игътибарга лаек объектлар

Урамда 1985 елда төзелгән 5 катлы һәм соңрак төзелгән 9 катлы торак йортлар урнашкан.
* 16нчы йорт — 88нче санлы «Урман иясе» балалар бакчасы
# Лгота под Панноу

Лгота под Панноу (чех. Lhota pod Pannou) — Чехиянең Устецк крае Гомоле Панни районында урнашкан авыл.

# Лгота под Панноу
## Географиясе

Мәйданы — 1,462 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота под Панноу
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота под Панноу
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота под Панноу
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 179 |
| 1880 | 168 |
| 1890 | 187 |
| 1900 | 179 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 186 |
| 1921 | 151 |
| 1930 | 193 |
| 1950 | 70 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 98 |
| 1970 | 87 |
| 1980 | 98 |
| 1991 | 83 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 94 |
| 2011 | 83 |
| 2021 | 85 |
# Беренче Синьялы (Мария Посады районы)

Беренче Синьялы (чуаш. Ҫӗнъял Пукаш, рус. Первые Синьялы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Беренче Синьялы (Мария Посады районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Беренче Синьялы (Мария Посады районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Мешкитела (Селорику-да-Бейра)

Мешкитела — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Селорику-да-Бейра муниципалитетына карый.

# Мешкитела (Селорику-да-Бейра)
## Географиясе

Мәйданы — 17,01 км².
# Сызран районы

Сызран районы (рус. Сызранский район) — Самар өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Сызран шәһәре.

# Сызран районы
## Халык

Милли состав (2010): руслар — 86,1%, татарлар — 3,5%, чуашлар — 2,9%, мордва — 1,7%, украиннар — 1,4%, әрмәннәр — 1,1%.

# Сызран районы
## Административ бүленеш

Сызран районы составына 2 шәһәр җирлеге һәм 13 авыл җирлеге керә.

# Сызран районы
## Шәхесләр

* Николай Ильин (1908—1966), агроном, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).