yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нарбуты (Ивевский районы)

Нарбуты (белар. Нарбуты) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.

# Нарбуты (Ивевский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Пекмезли (Ризе)

Пекмезли (төр. Pekmezli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ризе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (9236) Obermair

(9236) Obermair (лат. Obermair) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9236) Obermair
## Тарихы

1997 елның 12 мартында E. Meyer тарафыннан Линц обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EV32» саналган.
# Збонин

Збонин (чех. Zbonín) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Варважов районында урнашкан авыл.

# Збонин
## Географиясе

Мәйданы — 10,292 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Збонин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Збонин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Збонин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 358 |
| 1880 | 349 |
| 1890 | 344 |
| 1900 | 324 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 286 |
| 1921 | 284 |
| 1930 | 229 |
| 1950 | 139 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 154 |
| 1970 | 116 |
| 1980 | 61 |
| 1991 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 26 |
| 2011 | 30 |
| 2021 | 28 |
# Аскаты

Аскаты — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ануй елгасының сул ярына тамагыннан 275 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 13 км.

# Аскаты
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100008351
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100835
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (13520) Félicienrops

(13520) Félicienrops — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13520) Félicienrops
## Тарихы

1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VC6» саналган.
# Ка Лабалия (Пезаро һәм Урбино)

Ка Лабалия — Италиянең Марке төбәге Vallefoglia өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Лабалия (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Ка Лабалия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка Лабалия (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Абаэтетуба

Абаэтетуба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Абаэтетуба
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — .
# (15804) Енисей

(15804) Енисей — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15804) Енисей
## Тарихы

1994 елның 9 мартында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 EY5» саналган.
# NGC 1335

NGC 1335 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1335
## Тарихы

Әлеге галактика 1881 елда Франция астрономы Эдуард Стефан тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# IPMK

IPMK (ингл. Inositol polyphosphate multikinase) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Грыва (Смалявицкий районы)

Грыва (белар. Грыва) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Грыва (Смалявицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Таверне Вецкье (Фрозиноне)

Таверне Вецкье — Италиянең Лацио төбәге Сан-Витторе-дэль-Лацио өязендә урнашкан торак пункт.

# Таверне Вецкье (Фрозиноне)
## Географиясе

Таверне Вецкье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Таверне Вецкье (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Блек-Форест (Колорадо)

Блек-Форест — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Блек-Форест (Колорадо)
## Географиясе

Блек-Форест халык санын алу урыны мәйданы — 260,785066 км², 260,829209 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2246 метр биеклектә урнашкан.
# Речная (Мари Ил)

Речная (чирм. Речная, рус. Речная) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.

# Речная (Мари Ил)
## Сәгать поясы

Речная (Мари Ил) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Речная (Мари Ил)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91,3%), руслар (8,7%).
# C6orf222

C6orf222 (ингл. BCL2 interacting protein 5) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бекиньи (Сомма)

Бекиньи (фр. Becquigny) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Висалия

Висалия — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Висалия
## Тарихы

Висалия шәһәре елда нигезләнгән.

# Висалия
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Чорны Лес (Лагойский районы)

Чорны Лес (белар. Чорны Лес) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Чорны Лес (Лагойский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (17768) Tigerlily

(17768) Tigerlily — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17768) Tigerlily
## Тарихы

1998 елның 3 мартында Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 EO8» саналган.
# Анново (гмина Лабишин)

Анново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Лабишин гминаcында урнашкан авыл.

# Анново (гмина Лабишин)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Идиопатияле фиброзлаучы альвеолит

Бу авыруның килеп чыгу сәбәпләре төгәл билгеле түгел. Ул тын кысылу, сулыш җитмәү артуы белән характерлана. Авыру берничә төрдә очрый. Күп вакытта кешеләр 50 яшьтән соң авырый башлыйлар. Америкада үткәрелгән тикшеренүләр күрсәткәнчә, һәр 100 мең кешегә әлеге авырулы 11 ир-ат һәм * 7 хатын-кыз туры килә. Русиядә статистик хисаплаулар алып барылмаган. Металл, агач, силикон, күмер тузаннары, вируслар (С гепатиты, герпес вируслары, цитомегаловирус, аденовируслар) авыруга китерүче беренчел факторлар, үпкә тукымаларының зарарлану сәбәпчеләре булып санала.
Үпкә альвеолалары авыруы белән рефлюкс-эзофагит дигән авырулар арасында бәйләнеш барлыгы билгеле. Шулай ук үпкә тукымаларының фиброзлануга бирешә торган булуының геннар буенча күчәргә сәләтлелеге һәм бик еш кына бер гаилә кешеләренең авырып китүләре күзәтелә.
Авыру көчәя барган саен, сулыш алуның кыенлашуы да сизелә. Тын бетә, р коры ютәл борчый. Авыру катлауланып китсә, туңып калтырау, какырыклы йөткерү барлыкка килә. Тиз арыганлык, хәл китүе, соңрак артык ябыгу күзәтелә. Авыру үзен белдерә башлагач, кеше тирән итмичә еш сулый баш­ лый. Аның йөрәк тибеше ешая. Кислород җитмәгәнлектән, иреннәре күгәреп чыга, бик озак авырган кешеләрнең бармаклары ябыгып, үзгәреш кичереп, «барабан таякларыяна (үпкәгә зыян килгәнлекне дәлилләүче синдром) ошый башлый. Кан составын тикшергәндә, күп үзгәрешләр булуы күзәтелә.
Төгәл диагноз куяр өчен күкрәкне рентген аша карыйлар. Тышкы сулыш функциясен тикшерәләр. Күп вакытта ЭКГ уздыралар. Үпкә тукымасына биопсия (авыру тукыманың кечкенә генә кисәген алып тикшерү) ясыйлар. Фибробронхоскопия уздырып, бронхларны тикшерергә мөмкиннәр. Авыруга специфик дәва юк. Күп очракларда ялкынсынуга, фиброзлануга каршы һәм авыруның тышкы билгеләрен бетерә торган дәвалау алып баралар. Дәвалау режимы авыруның хәленә бәйле. Дарулар белән дәвалауның ( нигезендә гормоннар, цитостатиклар (күзәнәкләр бүленүне туктатучы дарулар) куллану ята. Дәвалау процессында авыруларга кислород та бирәләр.
Авыру катлауланып китсә, бактерияләргә каршы көрәшәләр. Мондый авырулар пульмонолог дигән табибта диспансер исәптә булып, 3 айга бер тапкыр күренеп торырга тиешләр.
# Палилула

Палилула — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Буковец (коммуна, Долж) коммунасына карый.

# Палилула
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (15136) 2000 EE93

(15136) 2000 EE93 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15136) 2000 EE93
## Тарихы

2000 елның 9 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EE93» саналган.
# Erix Mariä Remark

Erix Mariä Remark (almança Erich Maria Remarque, tumışta Erich Paul Remark; 1898 - 1970) - Almaniä mäşhür yazuçısı, XX ğasırdağı iñ uqıla torğan ädiplärneñ berse.
Anıñ iñ tanılğan äsärläre: "Könbatış frontta üzgäreşsez" (Im Westen nichts Neues) (1929), "Öç iptäş" (Drei Kameraden) (1936), "Tantanalı arka" (Arc de Triomphe) (1945), "Qara häykäl" (Der schwarze Obelisk) (1956).

# Erix Mariä Remark
## Tärcemäi xäle

Remark 1898 yılda Almaniäneñ Osnabrük şähärendä, kitap töpläwçe ğailäsendä dönyağa kilä.
Yäşlek çaqta Stefan Tsveyg, Tomas Mann, Dostoyevskiy, Prust, Göte icadı belän mawığa.
1904 yılda çirkäw mäktäbenä, 1915 yılda katolik uqıtuçılar seminariäsenä kerä.
1916 yılda ğäskärgä çaqırıla. 1917 yılda Könbatış frontqa cibärelä.
1917 yılnıñ 31 iyülendä sul ayqqa, uñ qulğa häm muyınğa yaralana, suğış qalğan waqıtı Almaniädä, xärbi xastaxanäsendä yata.
1918 yılda änise ülgännän soñ, isemneñ öleşe anıñ xörmätenä üzgärtä - Mariä.
1919 yıldan törle xezmätlärdä eşli.
1921 yıldan Echo Continental jurnalınıñ möxärrire bulıp eşli.
1929 yılda "Könbatış frontta üzgäreşsez" mäşhür äsären yaza.

# Erix Mariä Remark
## Tärcemäi xäle
### "Yandıru"

1933 yılda Almaniädä xäkimiättä kilgän natsi köçläre Remark äsärlären tıya häm yandıralar. Natsi Almaniädä kitaplarnı yandıru çaralarınnan soñ Remark Eswiçrägä kitä.
Natsi köçläre Remarkka qarşı pıçıratu çaraların başlıy: anı yähüd, qurqaq, xiänätçe dip atıylar.
Anıñ apası Elfrida Şolts 1943 yılda natsilär tarafınnan qulğa alına, Hitler häm suğışqa qarşı äytkän süzlär öçen üterelä (başı kiselä). Faşişt xökemdarı: "Qızğanıçqa qarşı enegez bezdän qaçqan, läkin sez qotılmassız" - dip, ülemgä xökem itä. Natsi ütergän apası xörmätenä Remark "Tormış çatqısı" digän äsärne bağışlıy.

# Erix Mariä Remark
## Tärcemäi xäle
### Möhacirlek

1937 yılda Marlen Ditrix belän tanışa.
1939 yılda AQŞqa kitä, 1947 yılda AQŞ watandaşlığın ala.
1970 yılda Eswiçrädä, Lokarno şähärendä wafat bula.
Remark "Yuğalğan buın" yazuçılarına qarıy.
# Фле (Кот-д’Ор)

Фле (фр. Flée) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.

# Фле (Кот-д’Ор)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11.74 км².
# Акдере (Кангал)

Акдере (төр. Akdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Борова Лгота

Борова Лгота (чех. Borová Lhota) — Чехиянең Урта Чехия крае Пишели районында урнашкан авыл.

# Борова Лгота
## Географиясе

Мәйданы — 1,049 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Борова Лгота
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Борова Лгота
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Борова Лгота
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 58 |
| 1880 | 45 |
| 1890 | 50 |
| 1900 | 52 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 46 |
| 1921 | 40 |
| 1930 | 52 |
| 1950 | 37 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 45 |
| 1970 | 49 |
| 1980 | 54 |
| 1991 | 53 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 56 |
| 2011 | 78 |
| 2021 | 106 |
# Марта Кубишова

Марта Кубишова (чех. Marta Kubišová; туган 1942 елның 1 ноябре, Ческе Будеевице, Богемия һәм Моравия протекатлары) - Чехословакия (соңрак - Чехия ) җырчысы, кино актрисасы һәм хокук яклаучысы.

# Марта Кубишова
## Биография
### Башлангыч еллары

Марта Кубишова 1942 елның 1 нче ноябрендә Ческе-Будеевице шәһәрендә туган. Аның әтисе кардиолог, әнисе хуҗабикә була. 1952 елда гаилә Подебрадига күченә. Гимназияне тәмамлагач, Марта институтка укырга керә алмый, шуңа күрә ул җирле пыяла заводына эшкә керә.
Мартаның җыр карьерасы Подебради оркестрының бию төркеме белән башланды, ул Нимбуркта көндезге чәй вакытларында чыгышлар ясады. 1961 елда ул "Яңа талантлар эзләү" конкурсында катнаша (чех. Hledáme nové talenty), финалга кадәр барып җитә. 1962-нче елда заводтан куыла һәм ул үз уңышын театр сәхнәсендә сынап карарга була: Пардубицада тукталыш театры сәхнәсендә үз репертуры белән чыгыш ясады.

# Марта Кубишова
## Биография
### "Прага язы" һәм "нормальләштерү" чоры

1968 елның август аенда Кубишева беренче җыры "Молитва для Марты" (чех. Modlitba pro Martu) җырын "Песня для Рудольфа III" телесериалы өчен җырлый (чех. Píseň pro Rudolfa III).
1970 елның февралендә илнең дәүләт хакимияте органнары Марта Кубишовага теләсә нинди сәхнә эшчәнлеген тыйды. Җырчыны гаепләүнең рәсми сәбәбе - фотомонтаж ярдәмендә ясалган порнографик эчтәлек өч фотосы. Чыннан да, бу фотомонтаж була. Рәсми булмаган сәбәп "1968 елның август вакыйгалары белән бик тыгыз бәйләнеш" дип атала. Берничә айдан соң Кубишова Супрафон рекорд компаниясе директорын судта җиңә, ләкин киләсе 20 ел эчендә бу аңа сәхнәгә кайтырга ярдәм итми.
1978 елда ул җир асты студиясендә альбом яздырды, анда Чехия халык җырлары, "Марта өчен танылган дога" һәм музыкант Ярослав Гутка белән дуэтлар. Альбом Швециядә дөнья күрде, һәм Чехословакиягә законсыз, контрабанда рәвешендә кайтарылды.

# Марта Кубишова
## Биография
### Бәрхет революциясе

1988-нче елда, җәмәгатьчелек озак булмаганнан соң, Кубишова Бөтендөнья Кеше хокуклары Декларациясен кабул итүнең 40 еллыгына багышланган демонстрациядә пәйда булды, һәм ул үз иле гимнын җырлады.

# Марта Кубишова
## Биография
### 1990-2000-нче еллар

1995 елның 28 октябрендә Чехиянең беренче президенты Вакцав Гавел кулыннан Кубишовага II дәрәҗә "Мактау өчен" медале бирелде.
2018 елның 1 гыйнварында Кубишова Словакия президенты Андрей Киска тарафыннан II дәрәҗә Ак Тәре ордены белән бүләкләнде.

# Марта Кубишова
## Биография
### Шәхси тормышы

1969 елның көзендә Кубишова режиссер Ян Немецка кияүгә чыга. 1971-нче елда, дәүләт хезмәтләре порнографияне гаепләү белән бәйле стресслы хәл нәтиҗәсендә, җырчы йөклелекнең сигезенче аенда баласын югалта һәм клиник үлем кичерә. 1973-нче елда Кубишова АКШка күченгән Ян Немец белән аерылыша һәм режиссер Ян Моравекка кияүгә чыга. 1979 елның 1 июнендә парның Катержина исемле кызы туа.
# Богазөрен (Кулу)

Богазөрен (төр. Boğazören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (11657) Antonhajduk

(11657) Antonhajduk — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11657) Antonhajduk
## Тарихы

1997 елның 5 мартында А. Галад, А. Правда тарафыннан Модра обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EN7» саналган.
# Аккүл (Костанай өлкәсе)

Аккүл (каз. Ақкөл) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Аккүл (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Әйтеке би авылы (Түркестан өлкәсе)

Әйтеке би авылы (каз. Әйтеке би ауылы) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Әйтеке би авылы (Түркестан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# 690 (сан)

690 (алты йөз туксан ) - 689 белән 691 арасындагы натураль сан.

# 690 (сан)
## Математикада

* 690 — өч урынлы җөп сан.
* 690 санның цифрлар суммасы — 15.
* 690 санның цифрлар тапкырчыгышы — 0.
* 690 санның квадраты — 476100.

# 690 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 690 ел
* 690 ел (б. э. к.)
* Юникодта 02B2₁₆ — «ʲ» символның коды.
# Думбрава-Дял

Думбрава-Дял — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Севинешть (коммуна) коммунасына карый.

# Думбрава-Дял
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 308 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# GSC1871-1954

GSC1871-1954 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,47 ± 0,12 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# (13785) 1998 UR20

(13785) 1998 UR20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13785) 1998 UR20
## Тарихы

1998 елның 29 октябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UR20» саналган.
# Жабин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

Жабин — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Вежхово гминаcында урнашкан авыл.

# Жабин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 4632

NGC 4632 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4632
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (16255) Hampton

(16255) Hampton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16255) Hampton
## Тарихы

2000 елның 26 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 HX63» саналган.
# Изкия Порто (Напуль)

Изкия Порто — Италиянең Кампания төбәге Граньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Изкия Порто (Напуль)
## Географиясе

Изкия Порто Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Изкия Порто (Напуль)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Капан-ду-Леан

Капан-ду-Леан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Капан-ду-Леан
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 785,374 км².
# Батырхан (авыл)

Батырхан (каз. Батырхан) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Батырхан (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Пентр (Юра)

Пентр (фр. Peintre) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Пентр (Юра)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,34 км².
# Алныачык (Варто)

Алныачык (төр. Alnıaçık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Добрич (Шабац)

Добрич (серб. Добрић ) — Сербиянең Мачва округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Добрич (Шабац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр биеклектә урнашкан.

# Добрич (Шабац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# (14828) 1986 QT1

(14828) 1986 QT1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14828) 1986 QT1
## Тарихы

1986 елның 27 августында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 QT1» саналган.
# Олы Кызылъяр

Олы Кызылъяр (Большой Краснояр) — Төмән өлкәсенең Яркәү районында урнашкан торак пункт.

# Олы Кызылъяр
## Сәгать поясы

Олы Кызылъяр Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Олы Кызылъяр
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулытора өязенә караган.

# Олы Кызылъяр
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 90,6%, руслар — 9,4%.
# 853 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 853 — Милади тәкъвим буенча IX гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 853 — безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
* 853 — сан.
# Мәхмүтов

Мәхмүтов — фамилия.
* Зәкәрья Мәхмүтов, репрессия корбаны.
* Зәки Мәхмүтов (1934—2008), җырчы (Уфа).
* Марат Мәхмүтов (3.09.1975), спорты (футбол).
* Мирза Мәхмүтов (1926-2008), галим-шәркыятче, ТАССР мәгариф министры (1958–1976 елларда).
* Хәйрулла Мәхмүтов (1909-). тел галиме, фән докторы (Алматы).
* Хәлил Мәхмүтов (1939—2012), Тинчурин театры актеры.
* Хөҗҗәтелхәким Мәхмүтов (1871-1937), дин эшлеклесе, мөхәррир.
* Хуҗиәхмәт Мәхмүтов (1933-), фольклорчы-галим, фән докторы, Тукай бүләге иясе.
* Һәнүз Мәхмүтов (1933-1996), театр тарихчысы.
* Исламия Мәхмүтова (1939-), Тинчурин театры актрисасы. РСФСР атказанган (1987), ТР халык (1981) артисты.
* Ләйлә Мәхмүтова (1925-), тел галиме.
* Лилия Мәхмүтова (1967), Тинчурин театры актрисасы, ТР атказанган артисты. И. Һ. һәм Х. З. Мәхмүтовлар кызы.
# Пиявице

Пиявице — Словениянең Севниця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Пиявице
## Географиясе

Мәйданы — 0,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 229,4 метр биеклектә урнашкан.
# Нулес

Нулес — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Нулес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 50 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 ± 1 метр биеклектә урнашкан.