# Hoñ Möñ Hi

Hoñ Möñ Hi (kor. 홍명희; 1888 yılnıñ 3 iyüle, Çoson, Doñburi — 1968 yılnıñ 5 martı, KXDR) — Koreya häm Tönyaq Koreya yazuçısı, däwlät häm cämäğät eşleklese.

# Hoñ Möñ Hi
## Biografiäse

Xäzerge Kösan okrugı territoriäsendä Doñburi awılında bay ğailädä tuğan, läkin änisen irtä yuğaltqan häm ügi änise tarafınnan tärbiälängän.
Tuğan yağında urta belem alğaç, 1908—1910 yıllarda Tokioda Tansey mäktäbendä uqığan; Koreyanı Yaponiä tarafınnan anneksiälängännän soñ 1910 yılda Koreyağa qaytqan.
1919 yılda Yaponiägä qarşı 1 mart xäräkätendä qatnaşqan, anıñ citäkçeläreneñ berse bulğan; xäräkät basılğannan soñ Qıtayğa küçep kitärgä mäcbür bulğan häm küpmeder waqıt Şañhayda yarlılıqta yäşägän, läkin annarı tuğan yağına qaytqan. 1920-yıllarda «Doña ilbo» (kor. 동아일보) gäcitendä baş möxärrir wazifasın başqarğan. Bu çorda Hoñ Möñ Hi berniçä tapqır qulğa alınğan häm üzeneñ Yaponiägä qarşı süzläre häm mäqäläläre öçen zur bulmağan törmä sroklarına xökem itelgän. Qayber çığanaqlar buyınça, şul uq 1920-yıllarda ul marksizm belän mawıqqan häm xättä küpmeder waqıt yäşeren kommunistik küzänäktä torğan. 1927 yılda «Zamança tänqit» (kor. 현대평론) ädäbi-tänqit berläşmäsenä häm Yaponiägä qarşı patriotik eşçänlek belän şöğellänüçe «Yañartu cämğiäte»nä (kor. 신간회) nigez saluçılarnıñ berse bulğan.
Koreya azat itelgän waqıtta Ädäbi assotsiatsiä başlığı wazifasın bilägän. Başta ilneñ könyaq öleşendä bulğan, anda sul xäräkättä qatnaşqan: ayırım alğanda, Koreya yarımutrawında BMO opekası urnaştıruğa qarşı toru komitetı citäkçelege sostavına kergän, ä 1947 yılnıñ iyülendä, Yo Un Höñ üterelgännän soñ, Xezmät xalıq partiäsen citäklägän. 1948 yılnıñ fevralendä, farazlanğança, yäşeren räweştä KXDRda bulğan, ä şul uq yılnıñ aprelendä ikençe säfärennän soñ şunda qalğan. Şul uq yılnıñ sentäberendä KXDR Ministrlar kabinetı räise urınbasarlarınıñ berse bulğan häm bu wazifanı 1962 yılğa qädär başqarğan.
1961 yılnıñ 13 mayında Koreya xezmät partiäse sostavında Könyaq Koreya xakimiätläreneñ eşçänlegen tänqitläw belän şöğellänüçe «Tınıçlıq häm berläşü komitetı»n citäklägän. 1953 yıldan 1956 yılğa qädär KXDR Fännär akademiäse räise bulğan, 1959 yılda Olimpiä komitetı räise bulğan, ä 1962 yılda Yuğarı xalıq cıyılışı Daimi komitetı räiseneñ öçençe urınbasarı itep saylanğan. 1952 yılda Kim İl Soñ xörmätenä panegirik yazğan, şunıñ belän däwlät başlığınıñ xuplawına layıq bulğan; berqayçan da repressiälärgä duçar itelmägän. Läkin, çığanaqlarnıñ bersenä qarağanda, Hoñ Möñ Hi ğömereneñ azağında Seulda uzdırğan yılların sağınğan.
1968 yılnıñ 5 martında wafat bulğan, Pyoñyañdağı Ğazaplanuçı-patriotlar ziratında cirlängän.

# Hoñ Möñ Hi
## İcatı

Hoñ Möñ Hinıñ iñ tanılğan äsäre bulıp XVI ğasır axırındağı xalıq Koreya batırı turında Pökço (kor. 벽초) psevdonimı astında yazılğan küp tomlı «İm Kkokcoñ» (kor. 임꺽정) tarixi romanı tora. Äsärneñ tögällänmägän berençe variantı 1928 yılnıñ 21 noyäberennän 1939 yılnıñ 11 martına qädär «Çoson ilbo» gäcitendä öleşläp basılıp çıqqan, ä 1940 yılnıñ oktäberendä «Cogwañ» (kor. 조광) näşriätı tarafınnan ayırım kitap räweşendä çığarılğan. Ämmä Yaponiä senzurası yanawları arqasında Hoñ Möñ Hi äsär östendä eşne tuqtatırğa qarar itkän. Zur Sovet ensiklopediäse buyınça, 1954—1956 yıllarda KXDRda anıñ altı tomnan torğan ikençe, tulılandırılğan basması çığarılğan.