yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лачерето (Пяченца)

Лачерето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Луганьяно-Валь-д'Арда өязендә урнашкан торак пункт.

# Лачерето (Пяченца)
## Географиясе

Лачерето Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Лачерето (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лготки (Велке Мезиржичи)

Лготки (чех. Lhotky) — Чехиянең Высочина крае Велке-Мезиржичи районында урнашкан авыл.

# Лготки (Велке Мезиржичи)
## Географиясе

Мәйданы — 2,56 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготки (Велке Мезиржичи)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготки (Велке Мезиржичи)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Лготки (Велке Мезиржичи)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 240 |
| 1880 | 237 |
| 1890 | 228 |
| 1900 | 235 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 230 |
| 1921 | 224 |
| 1930 | 237 |
| 1950 | 214 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 217 |
| 1970 | 219 |
| 1980 | 238 |
| 1991 | 229 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 234 |
| 2011 | 221 |
| 2021 | 271 |
# Курмыши

Курмыши (чуаш. Кӑрмӑш, рус. Курмыши) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Курмыши
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Курмыши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 696 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Лас-Квинтас-Фронтерисас (Техас)

Лас-Квинтас-Фронтерисас — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лас-Квинтас-Фронтерисас (Техас)
## Географиясе

Лас-Квинтас-Фронтерисас халык санын алу урыны мәйданы — 1,575754 км², 1,632476 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 227 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Татар диалектларыннан сөйләү үрнәкләре: Хрестоматия

Татар диалектларыннан сөйләү үрнәкләре: Хрестоматия - 2011 елда Дария Рамазанованың Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Татар диалектологиясе дәреслегенә хрестоматия буларак әзерләнгән бу хезмәттә татар халкының җанлы сөйләм телен, авыз иҗатын, риваятьләрен, ырымнарын, гореф-гадәтләрен, тормыш-көнкүрешен һәм йолаларын чагылдырган сөйләү үрнәкләре бирелде. Китапның тиражы 1100 д.
# Янгличи (разъезд)

Янгличи (чуаш. Янгличи, рус. Янгличи ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан разъезд.
Почта индексы — 429146. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216888001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700010800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2139.

# Янгличи (разъезд)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 4 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (67%).
# Ле-Валлуа

Ле-Валлуа (фр. Les Vallois) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Нижеры

Нижеры (чуаш. Нишер, рус. Нижеры) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Нижеры
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Нижеры
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 61 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.
# Гыйльфан Батыршин
## Тәрҗемәи хәле

Г. Батыршин 1914 елның 1 гыйнварында Данбаста туа. Хәсән күлендә барган сугышларда күрсәткән батырлыгы өчен аңа 1938 елның 25 октябрендә Советлар Союзы Герое исеме бирелә.
1941 елда хәрби академиядә укуын төгәлләгәч, фронтка китә. Бөек Ватан сугышы елларында Г.Батыршин Сталинградны фашистлардан яклап сугыша, башка хәрби хәрәкәтләрдә катнаша. Сугышчан батырлыклары өчен Г.Батыршин Ленин, II дәрәҗә Ватан сугышы, Кызыл Йолдыз орденнары, медальләр белән бүләкләнә.
1947 елның августында Г.Батыршинга Токиодагы хәрби процесста шаһит сыйфатында чыгыш ясарга туры килә. Анда Хәсән күле янында япон илбасарларына мөнәсәбәтле эш карала. 11 декабрьдә совет вәкилләре Токиодан Владивастукка оча. Берникадәр вакыттан соң радист бу шәһәргә төшеп утыру өчен урын әзерләүләрен сорап радиограмма җибәрә. Әмма шул вакытта шартлау яңгырый, самолет яна башлый һәм биеклеген югалтып, диңгезгә егылып төшә. Советлар Союзы Герое Г.Батыршинның гомере фаҗигале рәвештә өзелә.

# Гыйльфан Батыршин
## Хәтер

* Г. Батыршин сугышка кадәр Казанда заводта эшли. Казанның Мәскәү районында яшәүчеләр Советлар Союзы Герое истәлегенә урамнарның берсенә аның исемен бирә.
* 2005 елда Казанда Бөек Җиңүнең 60 еллыгы уңаеннан Батыршин урамында Советлар Союзы Герое Гыйльфан Батыршин хөрмәтенә Истәлек билгесе куела.
* 2025 елда Владивостоктагы яңа урамга исеме бирелгән.
# Камилла Зөлкәрнәева

Камилла Зөлкәрнәева, Камилла Салават кызы Зөлкәрнәева (2021 елга кадәр Елисеева, 1998 ел, РФ, ТР, Тукай районы, Круглое Поле) ― спортчы (ирекле көрәш, билбаулы көрәш), Россиянең атказанган спорт мастеры (2020), билбаулы көрәш буенча өч мәртәбә дөнья чемпионы, Бөтендөнья күчмәләр уеннарының ике тапкыр чемпионы, халыкара класслы спорт мастеры (2017).

# Камилла Зөлкәрнәева
## Тәрҗемәи хәле

1998 елда Татарстанның Тукай районы Яр Чаллы янындагы Круглое Поле бистәсендә туган.
Яр Чаллы дәүләт педагогика университетында укыган. 2017 елда Уфага күчкән. Уфада аграр университетның агротехнологияләр һәм урман хуҗалыгы факультетын тәмамлаган.

# Камилла Зөлкәрнәева
## Спортта уңышлары

Тукай районы балалар-яшүсмерләр-спорт мәктәбендә тәрбияләнүче. Башта ирекле көрәш белән шөгыльләнгән, аннан билбаулы көрәшкә күчкән. Беренче тренер-укытучысы ― Рафаэль Илгиз улы Гыйззәтуллин, Уфага күчкәч тренеры ― Рөстәм Илһам улы Зиякаев («Батыр» спорт мәктәбе).
2014 ― 1997-1999 елгы егетләр һәм кызлар арасында билбаулы көрәш буенча дөнья беренчелеге (Теләче, Татарстан) ― алтын медаль (1 урын).
2016 ― Күчмәләрнең Икенче Бөтендөнья уеннары (Чолпон-Ата, Кыргызстан Республикасы) ― алыш буенча 55 кг га кадәр авырлык категориясендә ике тапкыр чемпион (ирекле стильдә финалда Эквадордан Луиза Мелендесны, классик стильдә Азәрбайҗан спортчысын җиңгән, җиңүченең призы 100 000 сом).
2016 ― билбау көрәше буенча Россия чемпионаты (Владикавказ, Төньяк Осетия) ― 52 кг авырлык категориясендә 2нче урын (финалда Яр Чаллыдан спорт мастеры З. Ш. Әхмәдовага җиңелгән).
2016 ― билбау көрәше буенча XIV дөнья чемпионаты һәм «Горэш» төрекмән милли көрәше буенча III дөнья чемпионаты (Яр Чаллы шәһәре, Татарстан) ― ирекле стильдә 52 кг авырлык категориясендә 1нче урын.
2017 ― яшүсмерләр арасында билбаулы көрәш буенча Россия беренчелеге (Воронеж) ― 52 кг авырлык категориясендә алтын медаль (1 урын).
2017 ― яшүсмерләр арасында сумо буенча Россия беренчелеге (Смоленск) ― 55 кг га кадәр авырлык категориясендә 3нче урын.
2018 ― 18-20 яшьлекләр арасында билбаулы көрәш буенча дөнья беренчелеге (Астана, Казакъстан) ― ирекле стиль белән 52 килограммга кадәр авырлыкта алтын медаль (1 урын).
2019 ― билбаулы көрәш буенча Дөнья кубогы (Вильнюс шәһәре, Литва) ― алтын медаль.
2021 ― билбаулы көрәш буенча XIX дөнья чемпионаты («Ак Барс» көрәш сарае, Казан шәһәре) ― 58 кг авырлык категориясендә алтын медаль (1 урын).
2021 ― билбаулы көрәш буенча Россия кубогы (Мәскәү) ― 58 кг авырлык категориясендә 1нче урын.

# Камилла Зөлкәрнәева
## Бүләкләре, мактаулы исемәре

* 2017 ― Билбаулы көрәш буенча Россиянең халыкара класслы спорт мастеры ― Россия Спорт министрлыгының 2017 елның 06 мартындагы 30 нг номерлы боерыгы
* 2020 ― Билбаулы көрәш буенча Россиянең атказанган спорт мастеры
* 2020 ― Башкортстан Башлыгы Радий Хәбировның Рәхмәт хаты ― спорт эшчәнлегендәге уңышлары өчен

# Камилла Зөлкәрнәева
## Шәхси тормышы

Кияүдә. Ире Артур Зөлкәрнәев (Кыйгы районы Арыслан авылыннан), спортчы һәм тренер, билбау көрәше буенча халыкара класслы спорт мастеры, Россиянең атказанган спорт мастеры (яраткан кызына дөнья чемпионатында тәкъдим ясаган). 2021 елда никах укытканнар. Кызлары Аиша (2022).
# Латерето (Арецо)

Латерето — Италиянең Тоскана төбәге Laterina Pergine Valdarno өязендә урнашкан торак пункт.

# Латерето (Арецо)
## Географиясе

Латерето Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Латерето (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Туган-Барановский

Туган-Барановский (пол. Tuhan-Baranowski) ― поляк-татар фамилиясе.
# Лобан-да-Бейра

Лобан-да-Бейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Тондела муниципалитетына карый.

# Лобан-да-Бейра
## Географиясе

Мәйданы — 14,11 км².
# Звягель

Звягель (Новоһрад-Волынськый, укр. Звягель, рус. Звягель, пол. Zwiahel) — Украинаның Житомир өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 55 086 кеше (2022).

# Звягель
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Звягель Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Звягель
## Тарих

1257 елда нигезләнгән.

# Звягель
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 89,4%, рус теле — 10%.

# Звягель
## Шәхесләр

* Валерий Залужный (1973), генерал.
* Леся Украинка (1871) - шагыйрә, язучы, тәрҗемәче.
# Сөембикә бәете

Сөембикә бәете — татар халык бәете. «Сөембикә бәете»ндә Сөембикә күп кайгы һәм хәсрәт кичергән гүзәл хатын-кыз буларак тасвирлана.
Сөембикә — Нугай морзасы Йосыф кызы. Аны Мәскәү тарафыннан Казанга хан итеп куелган Җангалигә кияүгә бирәләр. Ләкин алар арасында мәхәббәт хисе булмый. Мәскәү сәясәтен генә үткәрүдә һәм милләт мәнфәгатьләрен кайгыртмауда гаепләнеп, 1536 елда Җангали Казан бәкләре тарафын¬нан үтерелә. Хан булып, Казанга Сафагәрәй кайта. Сөембикә Сафагәрәйгә кияүгә чыга. Алар бик тату һәм яратышып яши башлыйлар. 1547 елда уллары туа. Аңа Үтәмешгәрәй дип исем кушалар. 1549 елда Сафагәрәй вафат була, Сөембикә баласы белән тол кала. Озакламый Үтәмешгәрәйне хан итеп игълан итәләр. Малай үсеп җиткәнче, дәүләт белән Сөембикә идарә итәргә тиеш була.
Казан феодаллары, аксөяк-морзалар, әле Мәскәү, әле Кы¬рым яклы төркемнәргә бүленеп, Сөембикәгә каршы көрәшә башлыйлар. Казан ханлыгын саклап калу максатында, аны, улы белән бергә, Мәскәү карамагына тапшыралар. Бу вакыйгадан соң Йосыф бәк һәм Нугайның башка морзалары, Сөембикәне үзләренә кайтаруны сорап, Явыз Иванга берничә мәртәбә мөрәҗәгать итәләр. Ләкин аны әтисенә кире кайтармыйлар, Касыйм ханы Шаһгалигә хатынлыкка бирәләр. Ә биш яшьлек улы Үтәмешгәрәйне, анасыннан аерып, Мәскәүдә калдыралар; чукындырып, исемен Александрга үзгәртәләр.
Халык арасында Сөембикә турында төрле риваятьләр йөри. Аларның берсендә Сөембикәнең, руслар кулына бирелмәс өчен, манарадан ташланып үлгәнлеге турында сөйләнә.
# 1956 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1956 (бер мең тугыз йөз илле алтынчы) ел — кәбисә ел, милади тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1956 елы, II меңьеллыкның 956 елы, XX гасырның 56 елы, XX гасырның 6 унъеллыгының 6 елы, 1950 елларның 7 елы. 1956 елдан бирле 68 ел үтте.

# 1956 ел
## Вакыйгалар

* гыйнвар — Казанда КМПО канаты астында «Машстрой» исемле алкалы хоккей командасы оеша (хәзерге «Ак Барс»).
* 2 февраль — Муса Җәлилгә Советлар Берлеге Герое исеме бирелә (үлгәннән соң).
* 25 февраль — КПСС-ның XX съезды вакытында Никита Хрущёв Сталин шәхесе культын тәнкыйтьләде.
* 20 март — Тунис Франциядән үз бәйсезлеген игълан итә.
* 23 март — Беренче Ислам республикасы — Пәкъстан оештырыла.
* 10 май — ССРБда урта мәктәптә өлкән сыйныфларда укыган өчен түләү бетерелә.
* 14 октябрь — ТАССР ВДНХ-сы (хәзерге «Казан ярминкәсе» ААҖ) ачыла.
* 28 сентябрь — Алтынчәч операсының яңа куелышы белән Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрының яңа бинасы ачыла.
* 29 октябрь — Исраил Мисырга хөҗүм итә. Берничә көннән соң кораллы конфликтка Франция белән Бөекбритания кушыла.
* 4 ноябрь — Георгий Жуков җитәкләгән Совет армиясе инкыйлабый Будапештны алуга тотына.
* 22 ноябрь — Мельбурнда XVI Олимпия уеннары башлана.
* 24 ноябрь — калмык, карачай, балкар, чечен һәм ингушлар автономияләрен торгызу турында КПСС ҮК карары чыга.

# 1956 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1956 елда туганнар
* 12 гыйнвар — Николай Носков, композитор, җырчы, музыкант.
* 29 гыйнвар — Ильяс Айдаров, рәссам, Тукай премиясе (2013).
* 29 февраль — Алмас Нәзиров, атказанган урманчы.
* 1 март — Зифа Нагаева, автор-башкаручы.
* 5 март — Шамил Сериков, классик көрәштә Олимпия чемпионы.
* 6 март — Рәис Хәннанов, үзешчән татар композиторы (Башкортстан).
* 22 март — Сергей Погодин, генерал-майор, ТР хәрби комиссары.
* 23 март — Радик Гәрәев, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар эстрада һәм опера җырчысы.
* 25 март — Ирек Биккинин, татар журналисты (Саранск).
* 26 май — Рәзинә Мөхияр, шагыйрә, галимә.
* 1 июнь — Марат Зарипов, музыкант (эскрипкә).
* 3 июнь — Әлфис Гаязов, БР ФА президенты.
* 30 август — Гөлзада Руденко, Алабуга музей-тыюлыгы директоры.
* 16 сентябрь — Дэвид Копперфильд, АКШ фокусчысы.
* 17 сентябрь — Алмазбәк Атамбаев, Кыргызстан президенты.
* 20 октябрь — Нәбирә Гыйматдинова, татар язучысы.
* 9 ноябрь — Әхнәф Зиякаев, скульптор-сынчы (Петербург).
* 18 ноябрь — Сәвия Әкбәрова, татар галиме.
* 20 декабрь — Зөһрә Шәрифуллина, җырчы.

# 1956 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1956 елда вафатлар
* 12 гыйнвар — Фәррах Дәүләтшин, БАССР халык чәчәне.
* 15 февраль — Петр Дульский, рәссам, педагог, музей белгече.
* 18 апрель — Шәфыйка Котдусова, җырчы, пианиночы, ТАССР атказанган артисты.
* 23 апрель — Сөләйман Вәлиев-Сульва, актер һәм режиссер.
* 23 июль — Бадыйк Салихов, Дан орденының тулы кавалеры.
* 6 ноябрь — Габдрахман Сәгъди, тәнкыйтьче, әдәбият галиме, филолог.
* 20 ноябрь — Хәсән Заманов, Советлар Берлеге Каһарманы.
* Хәсән Шабанов, татар шагыйре.
# Паражбеляк

Паражбеляк (чирм. Порашпиляк, рус. Паражбеляк) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Паражбеляк
## Сәгать поясы

Паражбеляк Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Паражбеляк
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
# Рөстәм Вәлиев (1961)

Рөстәм Шәрифулла улы Вәлиев - виртуоз гармунчы, Татарстан Республикасының халык артисты, Русиянең атказанган артисты.

# Рөстәм Вәлиев (1961)
## Тормыш юлы

Рөстәм Вәлиев Самар өлкәсенең Куйбышев шәһәрендә 1961 елның 27 октябрендә туган. Әтисе машина йөртүче булып эшләгән, әнисе балалар (ике ул һәм бер кыз) тәрбияләгән. Рөстәм – гаиләдә олы бала булган. Әти-әнисе сәнгатькә гашыйк булганнар һәм әкренләп балаларына да шул хисне күчергәннәр.
Рөстәм Вәлиев кечкенәдән баянда уйнарга яраткан һәм шәһәрнең сәнгать мәктәбенә укырга кергән. Унҗиде яшендә (Самар шәһәренең музыка училищесында укыганда) «Ялкынлы яшьлек» ансамбленә килгән. Анда шөгельләнгәндә аның күңелен татар музыкасы тулысынча биләп ала. Өч ел «Ялкынлы яшьлек»кә йөргәннән соң армия хезмәтенә алына. Кайткач, зур сәхнәгә юл Казан аша икәнлеген аңлап, Нәҗип Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясенә укырга керә.
Бер үк вакытта халык уен кораллары факультетында белем ала һәм Татар дәүләт филармониясендә эшли башлый. Күп кенә татар эстрадасы артистлары белән таныша. Җырчы Зөһрә Шәрифуллина группасына керә, соңрак Әлфия Афзалова белән гастрольләргә чыга.
Халыкка танылуны һәм уңышны аңа Илһам Шакиров белән хезмәттәшлек китерә. Илһам Шакиров – Г. Тукай исмендәге Татар дәүләт филармониясенең әйдәп баручы солисты, гаҗәеп башкаручы. Аның көчле, матур тавышы татар көйләренең тирән эчтәлеген, миллилеген ача. Рөстәм Вәлиев егерме елдан артык Илһам Шакировның аккомпанияторы була, аның белән чит илләргә гастрольләргә чыга. Дөнья гизә.
Рөстәм Вәлиев – төрле музыка уен коралларында уйнаучы гына түгел, ә җыр һәм көй иҗат итүче дә. Аның әсәрләрен татар һәм башкорт эстрада йолдызлары башкара.
Рөстәм Вәлиев үзенең осталыгы белән Татарстан һәм Русиядә генә түгел, ә Америка, Канада, Финляндия, Төркия кебек чит илләргә дә таныш. Бу талант иясе баянда, ике рәтле һәм тальян гармунда, флейта, сорнай, кубыз кебек халык уен коралларында уйный.
Танылган гармунчы Рөстәм Вәлиев 2014 елның 5 март кичендә Казанда вафат булды. Үлеме сәбәбе - кузгалган тромб. Рөстәм Вәлиев 7 март көнне Казанның «Киндери» зиратында җирләнде.

# Рөстәм Вәлиев (1961)
## Бүләкләнү

Татарстан Республикасының халык артисты, Русиянең атказанган артисты.

# Рөстәм Вәлиев (1961)
## Гаиләсе

Улы Ислам Вәлиев (Malsi Music, 1990), электрон музыкант, композитор, битмейкер, DJ, саунд-дизайнер.
# Түбән Кыганар

Түбән Куганар (чуаш. Пӗчӗк Кӑканар, рус. Нижние Куганары) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Түбән Кыганар
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Түбән Кыганар
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 110 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Сайгак

Сайгак, илек яки сайга (татар сайгагы; лат. Saiga tatarica) — чын антилопалар ассемьялыгыннан партояклы имезүче (гәрчә үзенчәлекле анатомиясе аркасында аны кайвакыт Тибет антилопасы белән бергә saiginae махсус ассемьялыгына кертәләр).
2002 елда Халыкара табигатьне саклау берлеге (МСОП) тарафыннан бу төр критик куркыныч астында булган төрләр категориясенә кертелә.
Баштарак Евразия далаларында һәм ярымчүлләрендә, Карпат таулары һәм Кавказ итәгеннән алып Джунгария һәм Монголиягә кадәр зур территориядә яшәгәннәр. Хәзер сайгаклар Казакъстанда, Үзбәкстанда, аннан тыш Төрекмәнстанга кереп, Россиядә (Калмыкиядә, Әстерхан өлкәсендә, Алтай Республикасында, Волгоград өлкәсендә) һәм Көнбатыш Монголиядә генә яшиләр. Украинада Аскания-Нова тыюлыгында реинтродуцирлашкан.

# Сайгак
## Тасвиры

Чагыштырмача вак партояклы хайван, тән озынлыгы 110—146 см, койрыгы 8-12 см, муен биеклеге 60-79 см, массасы 23-40 кг. Кка, чагыштырмача кыска аякларында озын гәүдәсе бар. Борын тишекләре бер-берсенә якынайган йомшак, кабарынкы, хәрәкәтчән хартум рәвешендәге борын «бөкре танау» эффекты тудыра. Колаклары түгәрәк түбәле. Урта тояклар ян тояклардан эрерәк. Мөгезләре ата хайваннарда гына була. Алар озынлыгы буенча баш озынлыгына якынча тигез һәм уртача 30 см-га җитә, ярым үтә күренмәле, саргылт-ак төстә, лирасыман формалы түгел, өчтән ике өлеше аркылы боҗралы валиклы, башында вертикаль диярлек урнашкан.
Җәйге мех саргылт-җирән төстә, аркасының урта сызыгы буенча карарак һәм акрынлап корсагына таба агара бара, койрык «көзгесез», тәбәнәк һәм чагыштырмача сирәк. Кышкы мех күпкә озынрак һәм куерак, бик ачык төстә, балчыклы-соры төстә. Йон коюы лга ике тапкыр: яз һәм көз айларында. Имчәкләр — 2 пар.

# Сайгак
## Яшәү рәвеше

Сайгакларга сезонлы концентрация хас — елның төрле фасылларында алар далаларның һәм ярымчүлләрнең билгеле бер районнарында меңнәрчә зур көтүләргә җыелалар һәм төрле үсемлекләр белән, шул исәптән хайваннарның башка төрләре өчен агулы үсемлекләр белән тукланалар. Сайгаклар ерак араларга күчәләр һәм елгаларны йөзеп чыга алалар, ләкин текә һәм кыялы тауларны урарга тырышалар. Сайгаклар сәгатенә 80 км-га кадәр тизлек белән башкача йөгерәләр.
Парлашу сезоны ноябрьдә башлана, ул вакытта аталар ана хайванга ия булу өчен көрәшә. Көрәштә җиңгән ата 5-50 анадан торган "көтү"гә ия була. Яз ахырында-җәй башында бала туа — яшь аналар ешрак берәр, ә олылар (өч очракның икесендә) икешәр бала табалар.
Сайгакларның табигый дошманнары булып дала бүреләре тора.

# Сайгак
## Таралышы

Хәзер төрнең биш төп популяциясе бар, шуларның өчесе Казакъстанда, берсе Россия (Калмыкиядә) һәм берсе Монголиядә очрый. Кайбер сайгаклар Үзбәкстанда кышлыйлар.
# Никиткино

Никиткино (чуаш. Ишекасси, рус. Никиткино ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429067. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253815003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000007400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Никиткино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 206 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Регина Биккинина

Регина Биккинина, Регина Марс кызы Биккинина (Бельгиядә: Regina Bikkinina, 1988 елның 10 гыйнвары, СССР, РСФСР, Мордва АССР, Саранск) — театр һәм кино актрисасы, сценарист. Көнбатышта төшерелгән популяр сериалларның берсендә төп рольне башкарган татар актрисасы. «Into the night» («Төнне куып») сериалы 2020 елда Netflix платформасында чыга. Регина анда Зара исемле хатын-кыз ролен, авыру бала анасын уйный. 2009-2021 еллар арасында 6 фильмда уйнаган.

# Регина Биккинина
## Тәрҗемәи хәле

1988 елның 10 гыйнварында Мордовия башкаласы Саранскида туган, ата-анасы чыгышы белән — Мордовиянең Ләмберә районы Аксюн авылыннан. Унсигез яшендә Мәскәүгә китеп, 2014 елда Б. Щукин исемендәге Театр училищесының актерлык факультетын тәмамлаган (В. В. Иванов курсы). Студент елларыннан Вахтангов театрында уйный. Чакыру буенча Швейцариягә, Женевага бер театр проектына китә. Баштарак 2 елга дип китсә дә, француз телен ныклап өйрәнергә кала. Рус һәм татар телләре – туган телләре, инглиз һәм француз телләрендә иркен аралаша. 2016 елда Авиньон фестивалендә катнаша. 2017 елда кияүгә чыгып, Швейцариядән Бельгиягә китә, Брюссельдә яши, анда чит илдәге кино тарихы башлана. 2019 елда Netflix «Into the Night» проектында төп рольне уйнаган.
Россия Украина җирләренә кергәннән соң, украин качаклары белән бергә «24 февраль. Таң вакыты» дигән спектакль куя, сценариен да үзе яза.

# Регина Биккинина
## Театрдагы рольләре

* Сөйләүче ― «Онегин»нан өзекләр (2019, режиссёр: Mathilde Reichler, Женева);
* Les scènes inconnues / Билгесез күренешләр (2016, Авиньон фестиваленең спектакле, режиссёр A. Chouliev);
* Скуби-Ду ― Skubidu ou une poupée, qui sait tout (2015, Женева, режиссер В. Стасюк);
* СиСи ― «Амазония, яки Караул No. 8» (2008, режиссер Ю.Г оманюк);
* Җен баласы ― «Н. В. Гоголь әсәрләре буенча коллаж» (2009, режиссер Ю. Гоманюк);
* Алиса - «Безгә язмаган» (2009, режиссер Ю. Гоманюк).

# Регина Биккинина
## Фильмография

* Актриса – Champ libre (драма, 2022, Бельгия, сценарий автордашы; режиссер Victor Emmanuel Boinem)
* Полина – Se battre encore (2021, Бельгия, режиссер Arthur Lecouturier)
* Зара Облонская – Into the night (Төнне куып, сериал, 2000, Бельгия, режиссер Nabil Ben Yadir)
* Зара Облонская – Into the night (Төнне куып, сериал, 2019, Бельгия, режиссер Inti Calfat, Dirk Verheye һ.б.)
* Кассир хатынның кызы ― Газгольдер (боевик, 2014, Россия, режиссер Иван Курский)
* Актриса ― Музаика (2014, Россия, режиссер Владимир Иванов)
* Яшь ана – Глухарь. Дәвамы (сериал, 2009, Россия, режиссер Тимур Алпатов һ.б.)
# Мортагуа (район)

Мортагуа — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. Mortágua, Vale de Remígio, Cortegaça e Almaça муниципалитетына карый.

# Мортагуа (район)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Сати Казанова

Сатаней Сетгалиевна Казанова, күбрәк Сати Казанова буларак мәгълүм, (1982 елның 2 октябрендә Кабарда-Балкар АССР-ында туган) ― Россия җырчысы. 2010 елның маена кадәр ул Россия кызлар поп фолк төркеме «Фабрика»ның өч вокалистының берсе булган (2002—2010). 2002 елда ул Россия «Фабрика звёзд» сәләтләр шоуы беренче фасылында «Фабрика» әгъзасы буларак катнашкан, анда алар икенче урын алганнар. Ул 2006 елда иң стильле хатын-кыз җырчысы өчен «Астра» бүләген откан.
2009 елның 5 октябрендә ул Адыгея республикасының президенты Аслан Тхакушинов тарафыннан Адыгея Республикасының шәрәфле артисты титулын алган. 2011 ул “Опера фантомы” шоуында катнашкан һәм 2013 елда “Один в один!” шоуы катнашучысы булган.

# Сати Казанова
## Шәхси тормышы

Ул Гнесин Дәүләт Музыка Колледжында укыган һәм Мәскәүдә тора.
Сати Кабардино-Балкариядә туган булган һәм аның милләте - адыгей. Ул хәзер Һинд дине тарафдары һәм вегетариан һәм йога практикалый. 2017 елның 8 октябрендә Сати Казанова Владикавказда Италия фотографы Стефано Тиоццога кияүгә чыккан.
Пар Маврикийдан Һинд дине гуруы Вишвананда тарафдарлары.