yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лантан

Барий◄Лантан / Lantanum (La) ►Церий :
| Атом номеры | 57 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 138,90547 (7) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 6,16 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 920 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 3454 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Лантан (лат. Lantanum, La) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период элементы. Тәртип номеры - 57.

# Лантан
## Символы

Лантан элементының символы - La (Лантан дип укыла).

# Лантан
## Тарих

Лантан 1839 елда Мосандер тарафыннан ачыла.
# Майлс (Айова)

Майлс — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Майлс (Айова)
## Тарихы

Майлс шәһәре 1870 елда нигезләнгән.

# Майлс (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,106273 км², 2,974377 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр һәм 244 метр биеклектә урнашкан.
# Борнхайм (Рейнланд)

Борнхайм — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Борнхайм (Рейнланд)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Евгения (кратер)

Евгения (лат. Eugenia) — Венера планетасының 80°36′ к. к. 105°24′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 6 километр озынлыкта булган кратеры.

# Евгения (кратер)
## Исеме

Евгения кратеры грек хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
# Черето (Бреша)

Черето — Италиянең Ломбардия төбәге Баголино өязендә урнашкан торак пункт.

# Черето (Бреша)
## Географиясе

Черето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Черето (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 5928

NGC 5928 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5928
## Тарихы

Әлеге галактика 1791 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Поланд (Мэн)

Поланд — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Поланд (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1795 елда нигезләнгән.

# Поланд (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 47,19 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 114 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Боровинешть

Боровинешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Валя-Яшулуй (коммуна) коммунасына карый.

# Боровинешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 588 метр биеклектә урнашкан.
# Гуарани теле

Гуарани теле – тупи телләр гаиләсенә кергән тел. Язуы латиница язуына нигезләнгән. Испан теле һәм португаль теле белән беррәттән МЕРКОСУР оешмасының рәсми теле булып тора.
# Брыли (Барысавский районы)

Брыли (белар. Брылі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Брыли (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# 140 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 140 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 140 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 140 — сан.
# Бриго (Ровиго)

Бриго — Италиянең Венеция төбәге Стьента өязендә урнашкан торак пункт.

# Бриго (Ровиго)
## Географиясе

Бриго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бриго (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Марияни (Пяченца)

Марияни — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастелл'Аркуато өязендә урнашкан торак пункт.

# Марияни (Пяченца)
## Географиясе

Марияни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Марияни (Пяченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аржузан

Аржузан (фр. Arjuzanx) — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
# Арпашен (Гөле)

Арпашен (төр. Arpaşen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Гөле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Грессоне-Сен-Жан

Грессоне-Сен-Жан — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. Валле д'Аоста провинциясе составына керә.

# Грессоне-Сен-Жан
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1385 метр биеклектә урнашкан. Брюссон (Валле-д’Аоста), Грессоне-Ла-Трините, Раса, Аяс, Габи (Валле-д’Аоста) һәм Аланья-Вальсезия коммуналары белән чиктәш.
# Лудешть

Лудешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Лудешть (коммуна) коммунасына карый.

# Лудешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 269 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Әрәбьенгиҗә

Әрәбьенгиҗә (әзери. Ərəbyengicə) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
# Посесионе Серайоли (Равена)

Посесионе Серайоли — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Масса-Ломбарда өязендә урнашкан торак пункт.

# Посесионе Серайоли (Равена)
## Географиясе

Посесионе Серайоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Посесионе Серайоли (Равена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Енигүн (Кадирли)

Енигүн (төр. Yenigün) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Аринго (Л'Аквила)

Аринго — Италиянең Абруцци төбәге Монтереале өязендә урнашкан торак пункт.

# Аринго (Л'Аквила)
## Географиясе

Аринго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Аринго (Л'Аквила)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пашадүзү (Оваҗык)

Пашадүзү (төр. Paşadüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сетекани (Терни)

Сетекани — Италиянең Умбрия төбәге Терни өязендә урнашкан торак пункт.

# Сетекани (Терни)
## Географиясе

Сетекани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сетекани (Терни)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Арауэтес

Арауэтес (исп. Arahuetes) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Арауэтес
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1092 метр биеклектә урнашкан.
# Алварайнш (Виана-ду-Каштелу)

Алварайнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Виана-ду-Каштелу муниципалитетына карый.

# Алварайнш (Виана-ду-Каштелу)
## Географиясе

Мәйданы — 10,24 км².
# Гатаро (Бреша)

Гатаро — Италиянең Ломбардия төбәге Дарфо-Боарио-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Гатаро (Бреша)
## Географиясе

Гатаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Гатаро (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ташлытамак

Ташлытамак — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453425, ГАТОБК коды — 80222816010.
# IC 2644

IC 2644 — чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 2644
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда SDSS J111429.79+104606.3 һәм Gaia DR2 3963495674444171776 буларак та сурәтләнә.
# Ешилова (Муш)

Ешилова (төр. Yeşilova) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ай-Надым

Ай-Надым — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының сул ярына тамагыннан 507 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 73 км.

# Ай-Надым
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300047316
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304731
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Александр Галкин

Александр Алексеевич Галкин (1928 елның 12 феврале, Челкасы, Әлек районы, Чуаш АССР — 2002 елның 9 апреле, Чабаксар, Чуашстан) - чуаш шагыйре, прозаик һәм тәрҗемәче. 1963 елдан ССРБ язучылар берлегендә. СССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1977), Чуашстанның халык шагыйре.

# Александр Галкин
## Биографиясе

Александр Галкин 1928 елның 12 февралендә Чуаш АССРның Әлек районы Челкасы авылында туган. Башта авылында мәктәпне, 1948 елда Калинин педагогия училищесын, 1953 елда Чуаш дәүләт педагогика институтын тәмамлый. Чуаш китап нәшриятында редактор, «Тӑван Атӑл» журналының баш мөхәррире, «Капкан» журналының әдәби бүлеге мөдире булып эшли.
Александр Алексеевич Чабаксарда 2002 елның 9 апрелендә вафат була.

# Александр Галкин
## Иҗаты

Александр Галкинның сәнгать сәләте күпкырлы була. Ул үзен поэзия, проза һәм мәсьәлләрдә уңышлы гына тормышка ашырган. А.Пушкин, М. Горький, А. Серафимович,т. Шевченко, С. Есенин, М. Шолохов, М. Пришвин, В. Бианки, С. Михалков һ. б. әсәрләрен чуаш теленә тәрҗемә итә. Балалар өчен күп яза.
30 китап бастыра, шул исәптән:
* «Пĕчĕк ĕçченсем» — Кечкенә эшчеләр (1958);
* «Сурăм шарлакĕсем» — Сурым Шарлавыклары (1961);
* «Хăрушă тĕлĕк» — Куркыныч төш (1969);
* «Пурнăçра — пĕр мыскара» — Тормыш - бер кызык
* «Сĕрен кĕперĕ умĕнче» - Нарат күпере янянда
* «Тӑван тавралăхра» — Туган якта
* «Кукăр пăшал» — Кәкре мылытк
* «Сиплĕ сăмах» -Шифалы сүз
* «Вăйăран вăкăр» - Уен
* «Туссем»- Дуслар
* «Хĕвел тухсан» — Кояш чыкканда
* «Хаваслă ачасем» — Бәхетле балалар
Рус телендә 5 китабы, татар телендә 1 китабы нәшер ителгән.
Аның шигырьләренә 200-дән артык җыр язылган:
* «Шупашкар каçĕсем» (Чабаксар төннәре)
* «Кăвак чечексем» (Күк чәчәкләр)
* «Санпа кăна» (Синең белән генә)
* «Сурăмпала Выла хушшинче» («Сурым белән Выла арасы»)
* «Аннене» (Әнигә)
* «Çĕмĕртсем ларсассăн çеçкене» (Шомырт чәчәк атканда)
* «Мĕн кирлĕ-ши» (Ни кирәк инде)
# Акатеявалко (Авакуозинго)

Акатеявалко — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ауакуоцинго муниципалитеты составына керә.

# Акатеявалко (Авакуозинго)
## Географиясе

Акатеявалко Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Акатеявалко (Авакуозинго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Акатеявалко (Авакуозинго)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Василий Роббек

{{фш|Роббек

# Биографиясе =

Василий Афанасьевич Роббек 1937 елның 6 гыйнварында Якут АССР Урта Колыма районының Югары Колыма авылында туган. 1946 елда Рыжов башлангыч мәктәбенә укырга керә, аннары Родчев җидееллык мәктәбендә белем ала.
Урта мәктәпне 1956 елда Урта Колымада тәмамлый.
1966 елда ул Герцен исемендәге Ленинград педагогия институтын тәмамлый (ЛПИ, хәзер А. И Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогия университеты).
1956 елда халык мәгарифе органнарында үз хезмәт эшчәнлеген башлый.
1958-1959 елларда комсомол эшендә, 1959-1961 елларда Якутиянең мәдәният оешмаларында эшли. ЛПИ ны тәмамлагач, 1966-1970 елларда сигезьеллык мәктәп директоры булып эшли.
1970-1974 елларда — аспирант, 1974-1992 елларда — СССР Фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе Якутия филиалының Тел, әдәбият һәм Тарих институтында өлкән лаборант, гыйльми хезмәткәр, кече һәм олы гыйльми хезмәткәр була.
1992-2008 елларда ул Россия Фәннәр академиясе Себер бүлекчәсенең Төньяк аз санлы халыклары проблемалары институтында директор булып эшли, 2008-2010 елларда — аз санлы төньяк халыклары институтының эвенк филологиясе гуманитар тикшеренүләр ссектор мөдире вазифасын башкара.
1974 елда "Эвенк телендә фигыль төрләре» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
1992 елда докторлык диссертациясе яклый. Аның җитәкчелегендә алты кандидатлык һәм докторлык диссертацияләре яклана. Якут дәүләт университетында төньяк филологиясе кафедрасын, Черский бистәсендә Төньяк халыклары колледжын, Якутскида эвенк бүлекле педучилищелар ачуда катнаша.
Фәнни-педагогик эше белән беррәттән иҗтимагый эшчәнлек алып бара. Ул 1994 елда Саха(Якутия) Республикасы Фәннәр академиясенең тулы хокуклы әгъза-корреспонденты итеп сайлана.
2010 елның 9 июлендә Якутскида вафат була.

# Биографиясе =
## Казанышлары

* Василий Иванович Роббек «Россия Федерациясенең Атказанган фән эшлеклесе»
* «Саха (Якутия) Республикасының Атказанган фән эшлеклесе»
* «РСФСРның халык мәгарифе отличнигы»
* «РФА Себер бүлекчәсенең Атказанган ветераны»
* «Саха (Якутия) Республикасының фәнен үстерүдәге хезмәтләре өчен» медале
* , шулай ук юбилей хөрмәтенә "Якутия–Россия: 370 ел бергә» билгесе
* «Төньякка тугрылык өчен» билгесе
* «Гражданлык батырлыгы»билгесе.
* Урта Колыма олысының мактаулы гражданы.
# Небужели

Небужели (чех. Nebužely) — Чехиянең Урта Чехия крае Мельник һәм Q89884974? районында урнашкан авыл.

# Небужели
## Географиясе

Мәйданы — 8,610652 км², 8,611 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 311 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Небужели
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Небужели
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Небужели
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 525 |
| 1880 | 557 |
| 1890 | 577 |
| 1900 | 577 |
| 1910 | 567 |
| 1921 | 647 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 643 |
| 1950 | 487 |
| 1961 | 489 |
| 1970 | 459 |
| 1980 | 475 |
| 1991 | 391 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 390 |
| 2014 | 424 |
| 2016 | 422 |
| 2017 | 430 |
| 2018 | 439 |
| 2019 | 438 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 432 |
| 2021 | 434 |
| 2021 | 407 |
| 2022 | 416 |
| 2023 | 411 |
| 2024 | 411 |
# Валя-Дулче

Валя-Дулче — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Подений-Ной (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Дулче
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 177 метр биеклектә урнашкан.
# Високе Жибржидовице

Високе Жибржидовице (чех. Vysoké Žibřidovice) — Чехиянең Оломоуц крае Һанушовитсе районында урнашкан авыл.

# Високе Жибржидовице
## Географиясе

Мәйданы — 8,974 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Високе Жибржидовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Високе Жибржидовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Високе Жибржидовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 600 |
| 1880 | 624 |
| 1890 | 628 |
| 1900 | 608 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 571 |
| 1921 | 548 |
| 1930 | 522 |
| 1950 | 248 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 184 |
| 1970 | 161 |
| 1980 | 122 |
| 1991 | 99 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 90 |
| 2011 | 68 |
| 2021 | 69 |
# Утсавар

Утсавар яки Утсавар Санскрит теленнән, Утсавамнан алынган, ул күбесенчә Һинд диненә карый торган фестиваль. Һинд динендә ул фестиваль Ходаеның муртисына карый, ул гадәттә гыйбадәтханә фестиваль йөрешләренә алына. Утсавар муртилары гадәттә металлдан эшләнә, ә Мулавар гадәттә таштан ясала.
# Валолмо (Арецо)

Валолмо — Италиянең Тоскана төбәге Пра­то­век­кьо-Стия өязендә урнашкан торак пункт.

# Валолмо (Арецо)
## Географиясе

Валолмо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Валолмо (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Роуздейл (Миссисипи)

Роуздейл — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Роуздейл (Миссисипи)
## Тарихы

Роуздейл шәһәре елда нигезләнгән.

# Роуздейл (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,18543 км², 14,185432 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 46 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вагнер (кратер)

Вагнер — Меркурий планетасының 67°30′ к. к. 114°00′ кб. о. координаталары буенча урнашкан 135 километрлы кратеры.

# Вагнер (кратер)
## Исеме

Кратер алман композиторы Рихард Вагнер хөрмәтенә аталган.
# Зайонць (Мазовия воеводалыгы)

Зайонць — Польшаның Мазовия воеводалыгы Лив гминасында урнашкан авыл.

# Зайонць (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Диаз (Арканзас)

Диаз — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Диаз (Арканзас)
## Тарихы

Диаз шәһәре елда нигезләнгән.

# Диаз (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 15,342008 км², 15,441138 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 71 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Табасаран теле

Табасаран теле (шулай ук Табассаран теле буларак языла) ул Лезги телләре тармагының Төньяк-көнчыгыш Кавказ теле. Ул Россиянең Дагстан Республикасының көньяк өлешендә табасаран халкы вәкилләре тарафыннан сөйләшелә. Ике төп диалект бар: Төньяк (Ханаг) һәм Көньяк Табасаран. Ул Көньяк диалектта нигезләнгән әдәби телгә ия һәм Дагъстанның рәсми телләренең берсе булып тора.

# Табасаран теле
## Язу системасы

Табасаран теле кириллик язу системасын кулланып языла.
| Хәреф | Халыкара фонетика әлифбасы |
| А а | /ɑ/ |
| Аь аь | /æ/ |
| Б б | /b/ |
| В в | /v/ |
| Г г | /ɡ/ |
| Гг гг | /ɣ/ |
| Гъ гъ | /ʕ/ |
| Гь гь | /h/ |
| Д д | /d/ |
| Е е | /ɛ/, /jɛ/ |
| Ё ё | /jo/ |
| Ж ж | /ʒ/, /dʒ/ |
| Жв жв | /ʒʷ/ |
| З з | /z/, /dz/ |
| И и | /i/ |
| Й й | /j/ |
| К к | /kʰ/ |
| Кк кк | /kː/ |
| Къ къ | /qːʰ/ |
| Кь кь | /qʼ/ |
| Кӏ кӏ | /kʼ/ |
| Л л | /l/ |
| М м | /m/ |
| Н н | /n/ |
| О о | /o/ |
| П п | /pʰ/ |
| ПП пп | /pː/ |
| Пӏ пӏ | /pʼ/ |
| Р р | /r/ |
| С с | /s/ |
| Т т | /tʰ/ |
| Тт тт | /tː/ |
| Тӏ тӏ | /tʼ/ |
| У у | /u/ |
| Уь уь | /y/ |
| Ф ф | /f/ |
| Х х | /ɦ/ |
| Хъ хъ | /qʰ/ |
| Хь хь | /x/ |
| Ц ц | /tsʰ/ |
| Цц цц | /tsːʰ/ |
| Цӏ цӏ | /tsʼ/ |
| Ч ч | /tʃʰ/ |
| Чв чв | /tʃʷʰ/ |
| Чч чч | /tʃːʰ/ |
| Чӏ чӏ | /tʃʼ/ |
| Ш ш | /ʃ/ |
| Шв шв | /ʃʷ/ |
| Щ щ | /ɕ/ |
| Ъ ъ | /ʔ/ |
| Ы ы | /ɨ/ |
| Ь ь | |
| Э э | /ɛ/ |
| Ю ю | /y/, /ju/ |
| Я я | /æ/, /jɑ/ |
Билгеләмә: Әфлисун төсе белән күрсәтелгән хәрефләр бары тик Рус теленнән алынма сүзләрдә очратырга була.
# Элмакөй (Эрзинҗан)

Элмакөй (төр. Elmaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Новое (Җамбыл районы)

Новое (каз. Новое) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Новое (Җамбыл районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# İran Aseman hawa yulları ATR-72-200 häläkäte

İran Aseman hawa yulları ATR-72-200 häläkäte - 2018 yılnıñ 18 fevralendä Tähran hawa alanınnan Yasuc şähärenä yul totqan oçqıç İsfahan ostanı Sämir şähäre yanında Dena digän tawğa bärelgän.
Ekipaj 6 äğzası häm 60 yulçı häläk bulğan.
Oçqıç 4409 m bieklektä Dena tawına bärelgän.
Aldan tikşerü buyınça häläkät navigatsion äsbaplar bozıluı säbäple bulğan.
# Меркезкөй (Араклы)

Меркезкөй (төр. Merkezköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Анастази III (Кротоне)

Анастази III — Италиянең Калабрия төбәге Изола-ди-Капо-Риццуто өязендә урнашкан торак пункт.

# Анастази III (Кротоне)
## Географиясе

Анастази III Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Анастази III (Кротоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Мостич (авыл)

Мостич — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. Велики-Преслав җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Мостич (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 метр биеклектә урнашкан.
# Фёдор Культин

Фөдор Культин (Фөдор Сергей улы Культин, 20 май 1920(1920-05-20), Липовка, Кормыш өязе, Сембер губернасы, РСФСР — 28 февраль 1983(1983-02-28) (62 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
# Парюг

Парюг (рус. Парюг) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Парюг
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Парюг
## Сәгать поясы

Парюг Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Парюг
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Модла (Лодзь воеводалыгы)

Модла — Польшаның Лодзь воеводалыгы Слупя гминаcында урнашкан авыл.

# Модла (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мамак

Мамак (төр. Mamak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесенең Анкара иленә караган бер илчедер.

# Мамак
## Географиясе

Илче мәйданы — 478,4 км².
# Ворренвилл (Көньяк Каролина)

Ворренвилл — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ворренвилл (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Ворренвилл халык санын алу урыны мәйданы — 2,83233 км², 2,809 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 Фут биеклектә урнашкан.
# Ветров (Соленице)

Ветров (чех. Větrov) — Чехиянең Урта Чехия крае Соленице районында урнашкан авыл.

# Ветров (Соленице)
## Географиясе

Мәйданы — 2,689 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ветров (Соленице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ветров (Соленице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ветров (Соленице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 143 |
| 1880 | 136 |
| 1890 | 145 |
| 1900 | 146 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 132 |
| 1921 | 114 |
| 1930 | 115 |
| 1950 | 58 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 59 |
| 1970 | 43 |
| 1980 | 25 |
| 1991 | 20 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 16 |
| 2011 | 24 |
| 2021 | 19 |
# Лилльян

Лилльян — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. Валле д'Аоста провинциясе составына керә.

# Лилльян
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 667 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Карема, Гралья, Иссим, Перло (Валле-д’Аоста), Сеттимо-Виттоне, Фонтенмор, Поллоне һәм Сордеволо коммуналары белән чиктәш.
# Сосняги

Сосняги (рус. Сосняги) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.

# Сосняги
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Сосняги
## Сәгать поясы

Сосняги Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Сосняги
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Асарҗык (Деврекани)

Асарҗык (төр. Asarcık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Деврекани илчесенә караган бер авыл (төр. köy).