yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алдынгылар хәрәкәте

«Алдынгылар хәрәкәте» Россия балалар һәм яшьләр хәрәкәте (рус. РДДМ «Движение первых») – Россиядә балалар-яшүсмерләр хәрәкәте, 2022 елның 18 декабрендә ил хакимияте башлангычы белән яшүсмерләрне тәрбияләү, аларның ялын оештыру һәм «традицион Россия рухи һәм әхлакый максатлары нигезендә» дөньяга карашын формалаштыру өчен оештырылган. Хәрәкәтнең бүлекләре Россиянең һәр муниципалитетында ачылырга тиеш, һәр мәктәптә хәрәкәтнең беренчел ячейкалары булдырылырга мөмкин. Хәрәкәтнең күзәтчелек советын В. Путин үзе җитәкли, хәрәкәт рәисе итеп ул Григорий Гуровны билгеләгән. Хәрәкәт булдыру турындагы закон проекты Дәүләт Думасына В. И. Ленин исемендәге Бөтенсоюз пионер оешмасының 100 еллыгы көнендә кертелгән. Оешмага балаларны алты яшьтән кабул итәчәкләр, һәм аның сафында мәктәп яки көллиятне тәмамланганчы булырга мөмкин булачак.

# Алдынгылар хәрәкәте
## Тарих

2022 елның 19 маенда, Бөтенсоюз пионер оешмасының 100 еллыгы көнендә, Дәүләт Думасына “Россия балалары һәм яшьләренең «Зур тәнәфес» хәрәкәте гомумроссия хәрәкәтен булдыру турында” карар проекты кертелә. 2022 елның 7 июнендә Дәүләт Думасы әлеге карарны кабул итә. 14 июльдә В. Путин «Россия балалар һәм яшьләр хәрәкәте турында» 261-ФЗ санлы Федераль законга кул куя.

# Алдынгылар хәрәкәте
## Оешма

Оешма В. Путинның шәхси күзәтүе астында, ул өч даими идарә итү органын: Күзәтчелек советы, Координация советы һәм идарәне турыдан-туры контрольдә тота. Путин идарә рәисен һәм Күзәтчелек советы урынбасарын билгели, үзе Күзәтчелек советын җитәкли. Күзәтчелек советы Координация советын җитәкли һәм төбәкләрдәге идарә рәисләрен билгели.
Оешма әгъзаларын тәрбияләү эше белән чит ил агенты статусына ия булмаган яки педагогик эшчәнлектән читләштерелмәгән затлар шөгыльләнә ала.

# Алдынгылар хәрәкәте
## Татарстан бүлекчәсе

Яңа оешманың вәкиллекләре һәр районда ачылачак. Мәктәпләрдә, яшьләр үзәкләрендә, яшүсмерләр үзәкләрендә клублар булдырылачак.
Бүлекчәнең Казандагы төбәк штабы Островский урамы, 11нче санлы йортта (элекке Иван Журавлев йорты, Клячкин шифаханәсе, ТР Сәламәтлек саклау министрлыгы) урнаша.
# Етна-Естейтс (Колорадо)

Етна-Естейтс — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Етна-Естейтс (Колорадо)
## Географиясе

Етна-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы — 0,339481 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гержманов (Ждяр над Сазавоу)

Гержманов (чех. Heřmanov) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267433? районында урнашкан авыл.

# Гержманов (Ждяр над Сазавоу)
## Географиясе

Мәйданы — 5,389451 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 590 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Гержманов (Ждяр над Сазавоу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гержманов (Ждяр над Сазавоу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Гержманов (Ждяр над Сазавоу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 338 |
| 1880 | 362 |
| 1890 | 342 |
| 1900 | 357 |
| 1910 | 332 |
| 1921 | 308 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 273 |
| 1950 | 263 |
| 1961 | 258 |
| 1970 | 278 |
| 1980 | 241 |
| 1991 | 224 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 210 |
| 2014 | 216 |
| 2016 | 205 |
| 2017 | 209 |
| 2018 | 204 |
| 2019 | 213 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 218 |
| 2021 | 222 |
| 2021 | 209 |
| 2022 | 214 |
| 2023 | 220 |
| 2024 | 222 |
# Гүчлү (Силван)

Гүчлү (төр. Güçlü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кажым

Кажым (рус. Кажым) — Коми Республикасының Койгородок районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 168181.

# Кажым
## Климат

Кажым климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Кажым
## Географик урнашу

Кажым Койгородоктан 30 километр көньяк-көнчыгышграк урнашкан.

# Кажым
## Тарих

1944—1991 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.

# Кажым
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (7%),руслар (87%).
# Становице (Карлови Вари)

Становице (чех. Stanovice) — Чехиянең Карловы Вары крае Карловы Вары һәм Karlovy Vary (administrative district) районында урнашкан авыл.

# Становице (Карлови Вари)
## Географиясе

Мәйданы — 31,61153 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 558 метр биеклектә урнашкан.

# Становице (Карлови Вари)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Становице (Карлови Вари)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Становице (Карлови Вари)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2603 |
| 1880 | 2733 |
| 1890 | 2682 |
| 1900 | 2745 |
| 1910 | 2581 |
| 1921 | 2358 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2368 |
| 1950 | 698 |
| 1961 | 670 |
| 1970 | 616 |
| 1980 | 543 |
| 1991 | 457 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 489 |
| 2014 | 596 |
| 2016 | 621 |
| 2017 | 635 |
| 2018 | 632 |
| 2019 | 630 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 629 |
| 2021 | 639 |
| 2021 | 571 |
| 2022 | 610 |
| 2023 | 624 |
| 2024 | 638 |
# Петрыцкае

Петрыцкае (белар. Петрыцкае) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.

# Петрыцкае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (16212) Theberge

(16212) Theberge — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16212) Theberge
## Тарихы

2000 елның 4 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CB84» саналган.
# Пояна (Галац)

Пояна — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. Пояна (коммуна, Галац) коммунасына карый.

# Пояна (Галац)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Саммервилл (Пенсильвания)

Саммервилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Саммервилл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1812 елда нигезләнгән.

# Саммервилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,62 квадрат миль, 1,606946 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1152 Фут биеклектә урнашкан.
# Инглсайд (Техас)

Инглсайд — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Инглсайд (Техас)
## Тарихы

Инглсайд шәһәре елда нигезләнгән.

# Инглсайд (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 43,85395 км², 42,464055 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рудуск

Рудуск — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Збуйно гминаcында урнашкан авыл.

# Рудуск
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шипочане

Шипочане — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Самоков җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Шипочане
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 898 метр биеклектә урнашкан.
# Арсеньега (Алава)

Арсеньега (баск. Artziniega) — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Арсеньега (Алава)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 27,45 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 метр биеклектә урнашкан.
# Орманҗык (Савур)

Орманҗык (төр. Ormancık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бад-Либенштайн

Бад-Либенштайн (алман. Bad Liebenstein) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Бад-Либенштайн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,81 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 344 метр биеклектә урнашкан.
# Озерки (Кайбыч районы)

Озёрки (рус. Озёрки) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы үле торак пункт.

# Озерки (Кайбыч районы)
## Тарихы

Авыл 1930 елда Кайбыч районы Кече Подберезье авылы җирлегенә кергән, 1944 елдан Подберезье районы составына шул ук авыл җирлеге составында күчә.
Озерки авылы 1980 елдан соң искә алынмый.

# Озерки (Кайбыч районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# HD155171

HD155171 — Корбан чалу урыны йолдызлыгында урнашкан ApCrEu(Sr) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,61 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Исису (Сарыкамыш)

Исису (төр. İsisu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Горносталиха (Киров өлкәсе)

Горносталиха (рус. Горносталиха) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

# Горносталиха (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Горносталиха (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Горносталиха (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Горносталиха (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Вереще-Мали

Вереще-Мали — Польшаның Люблин воеводалыгы Гмина Реёвец гминаcында урнашкан авыл.

# Вереще-Мали
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Комалак

Комалак — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452816, ГАТОБК коды — 80259885003.
# Фронти (Катанцаро)

һәм
Фронти — Италиянең Калабрия төбәге Ламеция-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Фронти (Катанцаро)
## Географиясе

Фронти Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фронти (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Соганлы (Баһчэлиэвлер)

Соганлы (төр. Soğanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Баһчэлиэвлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Уруна

Уруна — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Неня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 47 км.

# Уруна
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100001165
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100116
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Михайловка (Архангельск өлкәсе)

Михайловка (рус. Михайловка) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.

# Михайловка (Архангельск өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Михайловка (Архангельск өлкәсе)
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Михайловка (Архангельск өлкәсе)
## Халык

2010 елда биредә 13 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
# Сусень (Горж)

Сусень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Рунку (коммуна, Горж) коммунасына карый.

# Сусень (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Белизда Һинд дине

Белизда Һинд дине үтеп керүе 1857 елга карый, шул вакытта өч мең Көнчыгыш Һиндле Ямайкадан Белизга күчкән. 2010 ел халык санын алу буенча, Белизның 2% халкы Һинд дине тарафдарлары булган. Британия Һиндстаныннан Һинд дине тарафдарлары 19-ынчы гасыр дәвамында шикәр камышы плантацияләренә ялланган хезмәтчеләр буларак килгәннәр.
Белизда Һинд дине җәмәгате күбесенчә 1950-енче елларда килгән гаиләләрдән тора, ул вакытта Белиз һаман Британия колониясе булган. Җәмәгать тулысынча диярлек синдх халкыннан тора һәм, шулай итеп, алар арасында зур мәдәни аермалар юк.
# Аспе (Франция)

Аспе (фр. Aspet) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Эсконетс

Эсконетс (фр. Escaunets) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Мрозув

һәм
Мрозув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Менкиня гминасында урнашкан авыл.

# Мрозув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ваньвож

Ваньвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе , Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Соль елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Ваньвож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100212103000012310
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001231
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Немеши

Немеши — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Видра (коммуна, Алба) коммунасына карый.

# Немеши
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кальви

Кальви — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Беневенто провинциясе составына керә.

# Кальви
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 376 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Вентикано, Пьетрадефузи, Апиче, Сан-Джорджо-дель-Саннио, Сан-Наццаро һәм Мирабелла-Эклано коммуналары белән чиктәш.
# Әрмәнстан гимны

“Безнең Ватаныбыз” — (әрмәнчә — Մեր Հայրենիք, “Мер Һайреник” дип укыла) бүгенге Әрмәнстанның музыкаль символы. Гимн 1991 елның 1 июлендә ил парламенты тарафыннан кабул ителгән. Элегрәк, 1918-1920 елларда, ул Русия империясеннән бәйсезлек игълан иткән Әрмәнстан Җөмһүриятендә дә кулланылган. Тексты бүген гамәлдә булганнан бераз аерылып торган.
Гимн текстының нигезе итеп, Микаэл Налбандянның “Итальян кызы җыры” исемле алты куплетлы шигыре алынган. Әсәр 1859 елда ук язылган булган. Бүген шуның дүрт куплеты рәсмиләштерелгән, ләкин чынбарлыкта түбәндәге текстның беренче һәм дүртенче куплетлары гына башкарыла. Гимнның көен Барсег Каначян язган.
| Гимн тексты | IPA транскрипциясе | Татар теленә тәрҗемә |
| Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ, Որ ապրել է դարեդար Յուր որդիքը արդ կանչում են Ազատ, անկախ Հայաստան։ | [mɛɹ hɑjɾɛnikʰ ɑzɑt ɑnkɑχ] [voɹ ɑpɾɛl ɛ dɑɾɛdɑɹ] [juɹ voɾdikʰə ɑɾd kɑnt͡ʃʰum ɛn] [ɑzɑt ɑnkɑχ hɑjɑstɑn] | Безнең азат Ватаныбыз — Яшьтәш ул гасырларга, Балаларын чакыра бүген Ирекле Әрмәнстанға. |
| Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ, Որ իմ ձեռքով գործեցի Գիշերները ես քուն չեղայ, Արտասուքով լվացի։ | [ɑhɑ jɛʁbɑjɹ kʰɛz mi dɾoʃ] [voɹ im d͡zɛrkʰov goɾt͡sˀɛt͡sʰi] [giʃɛɾnɛɾə jɛs kʰun t͡ʃʰɛʁɑj] [ɑɾtɑsukʰov ləvɑt͡sʰi] | Менә сиңа байрак, абый, Үз кулым белән тектем, Төннәр буена йокламый, Күз яшьләремне түктем. |
| Նայիր նրան՝ երեք գոյնով, Նուիրական մեր նշան Թող փողփողի թշնամու դեմ Թող միշտ պանծայ Հայաստան։ | [nɑjiɹ nɾɑn jɛɾɛkʰ gujnov] [nviɾɑkɑn mɛɹ nʃɑn] [tʰoʁ pʰoʁpʰoʁi tʰʃnɑmu dɛm] [tʰoʁ miʃt pɑnt͡sˀɑ hɑjɑstɑn] | Кара әле өч төс туга — Безнең изге тамгабыз, Балкып торсын бар дошманга Мәңге Әрмәнстаныбыз! |
| Ամենայն տեղ մահը մի է Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի, Բայց երանի՝ որ յուրր ազգի Ազատության կը զոհվի։ | [ɑmɛnɑjn tɛʁ mɑhə mi ɛ] [mɑɾd mi ɑngɑm pit mɛrni] [bɑjt͡sʰ jɛɾɑni voɹ juɹ ɑzgi] [ɑzɑtutʰjɑn kəzohvi] | Юктыр узмыш язмышлардан, Кеше үлә бер генә, Халкына җан фида булган — Изгелектә мәңгегә. |
# Мадиран

Мадиран (фр. Madiran) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Налитовка

Налитовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аргаш елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.

# Налитовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500312110000036845
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003684
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гөкпынар (Бодрум)

Гөкпынар (төр. Gökpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Борек (Козоеди)

Борек (чех. Borek) — Чехиянең Пльзень крае Козоеди (Плзень-север) районында урнашкан авыл.

# Борек (Козоеди)
## Географиясе

Мәйданы — 1,106 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Борек (Козоеди)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Борек (Козоеди)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Борек (Козоеди)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 79 |
| 1880 | 81 |
| 1890 | 76 |
| 1900 | 83 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 76 |
| 1921 | 86 |
| 1930 | 66 |
| 1950 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 47 |
| 1970 | 36 |
| 1980 | 35 |
| 1991 | 30 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 34 |
| 2011 | 39 |
| 2021 | 28 |
# Канделас (Херекуаро)

Канделас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Херекуаро муниципалитеты составына керә.

# Канделас (Херекуаро)
## Географиясе

Канделас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Канделас (Херекуаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Канделас (Херекуаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (16137) 1999 XX116

(16137) 1999 XX116 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16137) 1999 XX116
## Тарихы

1999 елның 5 декабрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XX116» саналган.
# Языр (Кумлуҗа)

Языр (төр. Yazır) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кумлуҗа илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Косово бәрелеше

Косово бәрелеше яки Косово кырында бәрелеш (сербча Косовска битка яки бој на Косову; төрекчә Kosova Meydan Muharebesi) — 1389 елның 15 июнендә Косово кырында (бүгенге Приштинадан 5 километрда) булган бер яктан Сербия һәм Босния кыйраллыгы гаскәрләре, икенче яктан Госманлы империясенең гаскәре арасында зур канкойгыч бәрелеш.
Серб гаскәрен Лазарь Хребелянович, Вук Бранкович һәм бөек воевода Влатко Вукович җитәкләгән.
Госманлы империясенең гаскәрен солтан Мурад I, уллары Якуб һәм Бәязид Елдырым җитәкләгән.
Бәрелештә сугышкан гаскәрләрнең күпчелеге һәлак булган, Сербия гаскәр башлыгы Лазарь әсирлеккә эләккән һәм үтерелгән, солтан Мурад та вафат булган (фаразлавынча Милош Обилич тарафыннан үтерелгән).
Госманлы империясе җиңгәнгә карамастан солтанның гаскәре Андрианопольга тиз генә юнәлгән, чөнки Мурад I һәлак булганнан соң, Госман империясендә чуалышлар башланырга мөмкин булган.
Косово бәрелеше серб милли үзаңында, тарихта, фольклорда зур роль уйный.
Лазарь һәм Милош Обилич православ чиркәвендә әүлия булып хөрмәт ителә.

# Косово бәрелеше
## Нәтиҗә

Косово бәрелешендә барлык диярлек серб аксөякләре һәлак булган, күп корбаннары сәбәпле Госманлы империясенең һөҗүменә каршылык күрсәтү өчен көчләре калмаган. Косово бәрелешеннән соң Сербия үз бәйсезлеген саклаган, ләкин тик 70 ел дәвамында.
1459 елда Госманлы империясенең гаскәре Сербияне тулысынча басып алган.
# Периньи (Алье)

Периньи (фр. Périgny) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# ANKRD28

ANKRD28 (ингл. Ankyrin repeat domain 28) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Харброво

һәм
Харброво — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Вицко гминасында урнашкан авыл.

# Харброво
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# VWA3B

VWA3B (ингл. Von Willebrand factor A domain containing 3B) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ровере (Савона)

Ровере — Италиянең Лигурия төбәге Вецци-Портио өязендә урнашкан торак пункт.

# Ровере (Савона)
## Географиясе

Ровере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ровере (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Ровере (Савона)
## Халкы

* Ошибка Lua в Модуль:Wikidata/Population на строке 151: attempt to index field 'datavalue' (a nil value).
# Томчице (гмина Блендув)

Томчице — Польшаның Мазовия воеводалыгы Блендув гминасында урнашкан авыл.

# Томчице (гмина Блендув)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каза Бянка Комунале (Порденоне)

Каза Бянка Комунале — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Сан-Вито-аль-Тальяменто өязендә урнашкан торак пункт.

# Каза Бянка Комунале (Порденоне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан Нацаро (Алесандрия)

Сан Нацаро — Италиянең Пьемонт төбәге Альбера-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Нацаро (Алесандрия)
## Географиясе

Сан Нацаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Нацаро (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.