yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Воля-Кутова

Воля-Кутова — Польшаның Лодзь воеводалыгы Чарноцин гминаcында урнашкан авыл.

# Воля-Кутова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эль Прогресо (Леон)

Эль Прогресо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Эль Прогресо (Леон)
## Географиясе

Эль Прогресо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Прогресо (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Прогресо (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Савиха (Калыш енка кушылдыгы)

Савиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Калыш енка елгасының уң ярына тамагыннан 5 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 18 км.

# Савиха (Калыш енка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100010552
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115101055
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Мядзвёдавка (Магилёвский районы)

Мядзвёдавка (белар. Мядзвёдаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Мядзвёдавка (Магилёвский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Атрадная

Атрадная (белар. Атрадная) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Атрадная
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Марсель Әхмәтҗанов

Марсель Әхмәтҗанов — әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы. 100 дән артык гыйльми һәм гыйльми-популяр хезмәт авторы. Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2013).
Сугыш елларының иң авыр 1943 елында Әхмәтҗановлар гаиләсе Яңа Кенәр авылына (Арча районы) күчеп килә. Ул биредә урта мәктәпне тәмамлый. Мәктәп елларында ук телгә, әдәбиятка, тарихка зур кызыксынучанлык күрсәтә, төрле китаплар укый, татар халык иҗатына бәйле әдәбият туплый башлый. 1957 елда Казанга килә һәм Казан авыл хуҗалыгы, аннары химия-технология институтларында укый, ә 1963 елны, Казан дәүләт университетындагы тарих факультетының кичке бүлегенә укырга керә.
Университетта белем алганда ук М.Әхмәтҗанов күренекле әдип Нәкый Исәнбәт, Альберт Фәтхи, Фоат Вәлиев кебек галимнәр белән таныша, алар белән татар тарихы, аның борынгыдан калган мирасын барлау һәм өйрәнү хакында фикерләшеп яши. Әлеге татар зыялылары белән аралашу, галим булу теләге аны 1972 елда Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институты аспирантурасына алып килә. Монда татар шәҗәрәләре телен тикшерүгә багышланган тема буенча диссертация яза башлый.
Бүгенге көндә Татарстан Фәннәр академиясенең Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының кулъязмалар, фәнни һәм архив фондның мөдире. Археограф буларак төрле төбәкләргә экспедицияләрдә 30 ел эчендә 700дән артык татар авылында булып өлгерә.
Кандидатлык хезмәт темасы: «Татар шәҗәрәләрен тарихи һәм тел гыйлеме күзлегеннән тикшерү» (1981).
Докторлык хезмәте: «Яңа археографик материаллар татар әдәбияты тарихы өчен чыганак буларак» (1998).
Г.Ибраһимов, Һ.Такташ, Ф.Әмирхан күптомлыкларын төзеп чыгаруда күп көч куя. Аның тарафыннан 3500дән артык китап, 1500 тарихи документ өйрәнелә. Шәҗәрәләрне төрле яклап өйрәнеп, ул татар халкының этник тарихы хакында бик күп мәкалә һәм китап бастырып чыгара. Аның татар әдәбияты тарихына, шәҗәрәләргә, текстологиягә кагылышлы егермедән артык китабы, меңнән артык фәнни, фәнни-популяр, публицистик характердагы мәкаләсе бар. Алар арасында “Нугай Урдасы: татар халкының милли мирасы”, “Татар шәҗәрәләре”, “Олы Мәңгәр авылы тарихы” китаплары аерым игътибарга лаек.

# Марсель Әхмәтҗанов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2019 елда - «Фидакяр хезмәт өчен» медале

# Марсель Әхмәтҗанов
## Хезмәтләре, китаплары

* 1998 ел - Каһарман Катил, Казан, ТКН
* 2000 ел - Татар кулъязма китабы. Казан, ТКН
* 2000 ел - Үлгәннәрнең каберен бел, Казан, Мәгариф
* 2002 ел - Нугай Урдасы: татар халкының тарихи мирасы, Казан, Мәгариф
* 2009 ел - Нугай Урдасы: татар халкының тарихи мирасы, Казан, ТКН
# Багырлы (Шамахы)

Багырлы (әзери. Bağırlı) — Әзербайҗанның Шамахы районына караган авыл.
# Бустроф

Бустроф (фр. Boustroff) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Бустроф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,47 км².
# Стара Кробя

Стара Кробя — Польшаның Великопольское воеводалыгы Кробя гминасында урнашкан авыл.

# Стара Кробя
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (10502) Арманобс

(10502) Арманобс (лат. Armaghobs) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10502) Арманобс
## Тарихы

1987 елның 22 августында Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QF6» саналган.
# Вила Капела (Мантова)

Вила Капела — Италиянең Ломбардия төбәге Черезара өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Капела (Мантова)
## Географиясе

Вила Капела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Вила Капела (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Овчулу (Агдаш)

Овчулу (әзери. Ovçulu) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
# XL гасыр (б. э. к.)

4 меңьеллык (б. э. к.) :
XLII гасыр (б. э. к.) — XLI гасыр (б. э. к.) — XL гасыр (б. э. к.) — XXXIX гасыр (б. э. к.) — XXXVIII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
XL (кырыгынчы) гасыр — безнең эрага кадәр 3901 елдан безнең эрага кадәр 4000 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
# Фосато Супериоре (Алесандрия)

Фосато Супериоре — Италиянең Пьемонт төбәге Гави өязендә урнашкан торак пункт.

# Фосато Супериоре (Алесандрия)
## Географиясе

Фосато Супериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фосато Супериоре (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фреҗене (Рим)

Фреҗене — Италиянең Лацио төбәге Фьюмичино өязендә урнашкан торак пункт.

# Фреҗене (Рим)
## Географиясе

Фреҗене Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Фреҗене (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скалабрин (Виченца)

Скалабрин — Италиянең Венеция төбәге Colceresa өязендә урнашкан торак пункт.

# Скалабрин (Виченца)
## Географиясе

Скалабрин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Скалабрин (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кызылъяр (Костанай өлкәсе)

Кызылъяр (каз. Қызылжар) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кызылъяр (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Каприньяна (Лука)

Каприньяна — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Романо-ин-Гарфаньяна өязендә урнашкан торак пункт.

# Каприньяна (Лука)
## Географиясе

Каприньяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Каприньяна (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Торральба-де-Арагон

Торральба-де-Арагон (исп. Torralba de Aragón) — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Торральба-де-Арагон
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 40,393137 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Казале (Перуҗа)

Казале — Италиянең Умбрия төбәге Фолиньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казале (Перуҗа)
## Географиясе

Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казале (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Опатов (Йиглава)

Опатов (чех. Opatov) — Чехиянең Высочина крае Йиглава һәм Йиглава районында урнашкан авыл.

# Опатов (Йиглава)
## Географиясе

Мәйданы — 6,750394 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 650 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Опатов (Йиглава)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Опатов (Йиглава)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Опатов (Йиглава)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 578 |
| 1880 | 518 |
| 1890 | 499 |
| 1900 | 496 |
| 1910 | 482 |
| 1921 | 495 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 401 |
| 1950 | 286 |
| 1961 | 274 |
| 1970 | 227 |
| 1980 | 177 |
| 1991 | 174 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 207 |
| 2014 | 187 |
| 2016 | 194 |
| 2017 | 192 |
| 2018 | 199 |
| 2019 | 200 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 199 |
| 2021 | 198 |
| 2021 | 198 |
| 2022 | 199 |
| 2023 | 205 |
| 2024 | 202 |
# IC 1440

IC 1440 — Дәлү йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 1440
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1440, GSC 06378-01154, 2MASX J22163319-1600593, PGC 68470, MCG-03-56-013, 6dFGS gJ221633.2-160059, LEDA 68470 һәм Gaia DR2 2598872448678506112 буларак та сурәтләнә.
# Нарат-Яха

Нарат-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.

# Нарат-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300060152
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306015
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Торе Монтенеро (Фрозиноне)

Торе Монтенеро — Италиянең Лацио төбәге Арпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Торе Монтенеро (Фрозиноне)
## Географиясе

Торе Монтенеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Торе Монтенеро (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казе Брайда (Венеция)

Казе Брайда — Италиянең Венеция төбәге Груаро өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Брайда (Венеция)
## Географиясе

Казе Брайда Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Брайда (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Турин (Джорджия)

Турин — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Турин (Джорджия)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Турин (Джорджия)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,302083 км², 4,192783 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 276 метр биеклектә урнашкан.
# Лиски (Чехия)

Лиски (чех. Líský) — Чехиянең Урта Чехия крае Кладно һәм Q89892340? районында урнашкан авыл.

# Лиски (Чехия)
## Географиясе

Мәйданы — 2,397199 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 375 метр биеклектә урнашкан.

# Лиски (Чехия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лиски (Чехия)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лиски (Чехия)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 215 |
| 1880 | 248 |
| 1890 | 233 |
| 1900 | 225 |
| 1910 | 266 |
| 1921 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 243 |
| 1950 | 179 |
| 1961 | 168 |
| 1970 | 129 |
| 1980 | 112 |
| 1991 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 69 |
| 2014 | 83 |
| 2016 | 87 |
| 2017 | 109 |
| 2018 | 113 |
| 2019 | 110 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 102 |
| 2021 | 109 |
| 2021 | 106 |
| 2022 | 107 |
| 2023 | 106 |
| 2024 | 105 |
# Немири (Островский повяты)

Немири — Польшаның Мазовия воеводалыгы Зарембы-Косцельне гминасында урнашкан авыл.

# Немири (Островский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Люрси

Люрси (фр. Lurcy) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Виллар-ле-Домб кантонына карый.

# Люрси
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,81 км².
# (10508) 1988 RM4

(10508) 1988 RM4 (лат. 1988 RM4) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10508) 1988 RM4
## Тарихы

1988 елның 1 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RM4» саналган.
# Малое Вольжава

Малое Вольжава (белар. Малое Вольжава) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Малое Вольжава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Маташы

Маташы (белар. Маташы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Маташы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Кирила

Кирила (эст. Kirila) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Вадена

Вадена — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Вадена
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 243 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Аппьяно-сулла-Страда-дель-Вино, Больцано, Бронцоло, Кальдаро-сулла-Страда-дель-Вино, Лайвес, Ора (Больцано провинциясе) һәм Термено-сулла-Страда-дель-Вино коммуналары белән чиктәш.
# Калько

Калько — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Лекко провинциясе составына керә.

# Калько
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан. Бривьо, Имберсаго, Мерате, Ольджате-Мольгора, Вилла-д'Адда һәм Понтида коммуналары белән чиктәш.
# Стракош

Стракош — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Дреджешть (коммуна) коммунасына карый.

# Стракош
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Лусена (шәһәр)

Лусена (исп. Lucena) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лусена (шәһәр)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 351 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 485 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Жджарка

Жджарка — Польшаның Люблин воеводалыгы Ханьск гминаcында урнашкан авыл.

# Жджарка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Щеглин-Подуховни

Щеглин-Подуховни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сыпнево гминасында урнашкан авыл.

# Щеглин-Подуховни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Поцакио (Тренто)

Поцакио — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Трамбилено өязендә урнашкан торак пункт.

# Поцакио (Тренто)
## Географиясе

Поцакио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Поцакио (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# C1orf158

C1orf158 (ингл. Chromosome 1 open reading frame 158) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сираково (Хасково өлкәсе)

Сираково — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Минерални-Бани җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Сираково (Хасково өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303 метр биеклектә урнашкан.
# Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес (Сан Фелипе)

һәм
Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес (Сан Фелипе)
## Географиясе

Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Терено Масизо и Тьера де Диос, Трес Мескитес (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Сингапурда ислам

Сингапурда ислам (мал. Islam di Singapura ) — Сингапур территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Сингапур халкының (5 млн 850 мең кеше) 14,70 % ы (781 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020). Сингапурда ислам буддачылыктан (ил халкының 33,2 % ы), христианлыктан (18,7 %) кала өченче урындагы дин.
Сингапур мөселманнарының күбесе малай(ингл.)татар. милләтеннән, алар сөнни ислам тота. Илдә Һиндстан (илдәге барлык мөселманнарның 15 % ы), Пакистан, Кытай мөселман җәмгыятьләре дә яши. Шәфигый, хәнәфи мәзһәбләре, шулай ук шигый ислам тарафдарлары бар.

# Сингапурда ислам
## Тарих

XV гасырга кадәр Сингапур Тумасик (яв. Tumasik — Диңгез шәһәре) дип атап йөртелгән.
1409 елда солтан Искәндәр Шаһ (Падука Шри Махараджа Парамешвара, 1399—1413) заманында Малакка солтанлыгы(ингл.)татар. (Сингапурны да кертеп) ислам динен кабул иткән.
XVI гасырда утрау Җоһор(ингл.)татар. (Җәүһәр сүзеннән) солтанлыгы кул астында була. Португалия басып алганнан соң 130 ел эчендә Тумасик кеше яшәми торган ташландык утрауга әйләнә. XIX гасыр башында утрау Бөекбритания кулына күчкәндә, анда берничә балыкчы гаиләсе генә яшәгән була. 1830 елда утрауга күченгән кытайлар Сингапур халкының 39 % ын, ә 1867 елда — 65 % ын тәшкил иткән.
1824 елда британ хакимияте утрауда шәригать хөкемен куллануны тыя.
1965 елда Малайзиядән бәйсезлек алган Сингапур конституциясенә мөселман динен рәсми таный торган ике маддә кертелә.
1968 елда ил парламенты мөселман хокукы турында канун кабул иткән. Канун белән Сингапурның ислам дини мәҗлесенең (Majlis Ugama Islam Singapura), шәригать хөкеменең, мөселман никахлары ресстрының вәкаләтләре танылган. Илнең ислам җәмгыятьләре белән Сингапурның иҗтимагый үсеш, яшьләр һәм спорт министрлыгы шөгыльләнә, икенче төрле әйткәндә, иҗтимагый үсеш, яшьләр һәм спорт министры Сингапурның мөселман эшләре буенча министр вазифасын да башкара.

# Сингапурда ислам
## Ислам җәмгыятьләре

Әхмәдия җәмгыятен хәлифә миссионеры Голәм Әхсән Аяз 1935 елда оештыра. 1970 елда җәмгыятьтә ике йөз әгъза була.
Һиндстан мөселманнары берничә җәмгыятькә берләшкән, шулар эчендә Һиндстан мөселманнары федерациясе, Сингапур мөселманнарының Кадаяналлур лигасы, һинд мөселманнарының берләшкән ассоциациясе һ. б. бар.
Шигый мөселманнар җәмгыятенә шулай ук Һиндстаннан күчкән мөселманнар нигез салган. Аларның беренче мәчете – Борһани мәчете 1829 елда ук төзелгән.
Сингапурда Ага-Хан IV ярдәме белән исмәгыйлиләр җәмгыятенә нигез салынган.
Хәнәфи мәзһәбендәге мөселманнар Сингапурдагы Ангуллия мәчете кебек һинд мәчетләренә йөри.
Сингапурда 75 мәчет бар. 1974 елдан азан тавышын урамга яңгырату тыелган.
Сингапурның ислам дини мәҗлесе идарә итә торган 6 мәдрәсә ачылган (икесе кызлар мәдрәсәсе).
Илдә Сингапур Ислам фиркасе һәм «Ислам хәрәкәте» фиркасе эшли.

# Сингапурда ислам
## Фотогалерея

* Сингапур мәчетләре
* Габдел Гаффур мәчете
* Җамай мәчете
* Фатыйма мәчете
* Әл-Әнсар мәчете
* Малабар мәчете
# Мәүлит (авыл)

Мәүлит — Алтай краеның Михайлов районындагы юкка чыккан авыл. Наҗар авыл советы составына кергән. 1951 елда юкка чыгарыла .

# Мәүлит (авыл)
## Географиясе

Наҗар авылыннан 10 км төньяк-көнбатышка таба урнашкан була.

# Мәүлит (авыл)
## Тарихы

1925 елда нигезләнә. 1928 елда Мәүлит бистәсе 68 хуҗалыктан торган, төп халкы — татарлар, башкортлар, украиннар. Себер крае Славгород округы Михайловское районы Назаров авыл советы составында була. Авылда мәчет тә булган. 1951 елда юкка чыгарыла, халык Наҗар авылына күчерелә.

# Мәүлит (авыл)
## Халык саны

| ел | 1928 | 1939 | 1959 |
| кеше | 303 | 80 | 5 |

# Мәүлит (авыл)
## Инфраструктура

Авыл хуҗалыгы үсеш алган була. Башта «Верный путь» колхозы эшләгән, соңрак «Путь к социализму» колхозының бүлеге булып калган.
# Каюа

Каюа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Каюа
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 535,522 км².
# Санта Анита де ла Луз (Сан Мигел де Альенде)

Санта Анита де ла Луз — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Санта Анита де ла Луз (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Санта Анита де ла Луз Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Санта Анита де ла Луз (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Санта Анита де ла Луз (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (18556) Battiato

(18556) Battiato — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18556) Battiato
## Тарихы

1997 елның 7 февралендә П. Сиколи, Ф. Манка тарафыннан Сормано обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CC7» саналган.
# Спаркмен (Арканзас)

Спаркмен — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Спаркмен (Арканзас)
## Тарихы

Спаркмен шәһәре елда нигезләнгән.

# Спаркмен (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,379746 км², 3,379436 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 52 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Думаналан (Гөнен)

Думаналан (төр. Dumanalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Даргуба

Даргуба (әзери. Darquba) — Әзербайҗанның Ләнкәран районына караган авыл.