yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пәке уены

Пәке уены — татар халык уены.

# Пәке уены
## Уйнау тәртибе

Бу уен күбрәк пәке (пычак) яхшы кадала торган урыннарда (киң такта, юан бүрәнә һ. б.) уйнала.
Балалар үзара чират билгелиләр һәм шуның буена пәке ыргыталар. Уен ун ысулдан тора. Кем кайсы ысулда ялгыша (пәке кадалмый), икенче мәртәбә чираты җиткәч, шул хәрәкәттән башлап китә. Хәрәкәтләрнең тәртибе түбәндәгечә:
1. Пәкене сабыннан тотып кадату.
2. Пәкене йодрыклаган кул өстенә (уч ягына) куеп кадату.
3. Пәкене йодрык өстенә (баш бармак ягына) куеп кадату
(аны «чәрке» дип атыйлар). 4. Пәкене бармакка салып кадату.
5. Пәке йөзен учка салып кадату (аны «әби» дип атыйлар).
6. Пәкене кул аркасына куеп кадату (исеме «баба»).
7. Пәкене теш белән чәйнәп ыргыту һәм кадату.
8. Пәкене баш өстеннән төшереп кадату.
9. Пәкене артка таба ыргытып кадату.
10. Пәке очыннан бармак белән тотып кадату (исеме «чыргытма»).
Барлык ысуллар буенча да пәкене кадатып чыга алган малай җиңүче була.
Уен соңында ахырда калган малайга җәза бирәләр. Җәза мондый була: кечкенә генә чокыр казыйлар һәм чокыр төбенә чөй кагалар. Җиңелгән малай шул чөйне теше белән тартып ала һәм үзе теләгән якка йөгерә. Шул арада ул тешендәге чөйне кеше күрмәгән җиргә төкереп калдырырга тырыша. Башка малайлар да аның артыннан чабалар. Әгәр дә ул төкереп калдырган чөйне тапсалар, бу малай өчен җәзаны тагын кабатлыйлар. Әгәр табылмаса, уен тәмам була.
# Баравица (Киравский районы)

Баравица (белар. Баравіца) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.

# Баравица (Киравский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Геп (Пенсильвания)

Геп — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Геп (Пенсильвания)
## Географиясе

Геп халык санын алу урыны мәйданы — 2,8 квадрат миль, 7,291365 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 545 Фут биеклектә урнашкан.
# Машкув (Любуш воеводалыгы)

Машкув — Польшаның Любуш воеводалыгы Кшешице гминасында урнашкан авыл.

# Машкув (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каракүл (Татарстан)

Каракүл (рус. Кара-Куль) — Шушма елгасының сул кушылдыгы булган Ярак-Чурминка елгасының уң ярында карст җирлектә барлыкка килгән күл. Татарстанның Балтач районы Югары Шубан авылыннан көнчыгыш якта урнашкан. 1978 елның 10 гыйнварыннан «төбәк әһәмиятендәге табигать һәйкәле». Күл Балтач районы Зур Лызи авылыннан төньяк-көнчыгышка таба 1,2 километрда урнашкан.

# Каракүл (Татарстан)
## Риваять

Ерактан караганда күлнең суы яшькелт төстә, әмма шуңа кармастан үтә күренмәле, чиста, салкын. Якындагы чишмәләр салкын суларын коя. Яр буендагы үтә күренмәлек акрынлап күлнең уртасында серле караңгылыкка күчә. Шул сәбәптән, бәлки, матур су хәзинәсе «Каракүл» атамасын алгандыр. Элегрәк агач ботаклары, әкияттәге кебек, суга тиеп торган. Кояш аның өстен яктырта да алмаган, имеш. Кешеләр күлгә якын килергә дә курыккан.
Каракүл турында бер легенда бар. Элекке заманнарда күл Шушма елгасының икенче ягында, Ялтра агачлыгында урнашкан булган икән. Бер вакыт төн эчендә күл шушы җиргә күченгән. Шушы чиста суларда бер хатын баласын батырган икән дә, шуның өчен ярсыган күл элекке урынын калдырып киткән дип сөйлиләр.
Риваятьләр буенча, элек күл янында тыгыз урман булган, шуңа күрә су кара кебек тоелган, һәм шушындый исем барлыкка килгән.

# Каракүл (Татарстан)
## Географиясе

Каракүл — карсттан чыккан акмый торган сулык. Сулык озынча формада. Күлнең озынлыгы — 200 м, максималь киңлеге — 130 м. Су көзгесе (су өслеге) мәйданы — 1,6 гектар. Уртача тирәнлеге — 8 метрга, максималь тирәнлеге — 18 метрга кадәр җитә.

# Каракүл (Татарстан)
## Гидрологиясе

Күлнең күләме 130 мең м³. Җир асты сулары белән туена, тотрыклы. Су аз палесценция бирә, ул төссез һәм иссез, уртача каты, минеральләшүе уртача, үтә күренмәлелеге 100 см. Суның химик төре — гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы.

# Каракүл (Татарстан)
## Ихтиофаунасы

Күл балыкка бай, анда: алабуга, ташбаш, карабалык, сазан, челбәрә, гаджон, толстолобик балыклары яши.

# Каракүл (Татарстан)
## Икътисади куллану

Күл табигый су белән тәэмин итү чыганагы, шулай ук балык тоту һәм ял итү урыны буларак файдаланыла.

# Каракүл (Татарстан)
## Саклау

Татарстан АССР Министрлар Советының 1978 елның 10 гыйнварындагы 25нче Указы һәм Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2005 елның 29 декабрендәге 644нче карары белән ул «төбәк әһәмиятендәге табигать һәйкәле» итеп танылган.
# Нилс Әхтәмов

Нилс Әхтәмов (2 июнь 1931(1931-06-02), Аксу, Буа районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 30 июнь 1992, Казан, Татарстан) — радиоинженер. 1966-1992 елларда Казан авиация җитештерү берләшмәсенең баш инженеры урынбасары. Яңа технологик процесслар кулланып очкычлар төзү ысулын булдырган өчен 1976 елда СССР дәүләт премиясенә лаек булган.
# Тум (Алмания)

Тум (алман. Thum) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Тум (Алмания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,9 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 505 метр биеклектә урнашкан.
# Журавлювка

Журавлювка — Польшаның Мазовия воеводалыгы Хушлев гминасында урнашкан авыл.

# Журавлювка
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ешилкөй (Доганйол)

Ешилкөй (төр. Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганйол илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Садра

Садра — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Лебедь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 55 км.

# Садра
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000533
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100053
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# (4380) Гейер

(4380) Гейер (лат. Geyer) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4380) Гейер
## Тарихы

1988 елның 14 августында Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PB2» саналган.
# Фядотавка

Фядотавка (белар. Фядотаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.

# Фядотавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Дерелер (Бафра)

Дерелер (төр. Dereler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Этшебар

Этшебар (фр. Etchebar) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
# Пыричин-Яха

Пыричин-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Еты-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Пыричин-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300057244
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305724
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Радиново

Радиново — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. Марица җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Радиново
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 метр биеклектә урнашкан.
# Раре

Раре (фр. Raray) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Калдерара (Империя)

Калдерара — Италиянең Лигурия төбәге Пьеве-ди-Теко өязендә урнашкан торак пункт.

# Калдерара (Империя)
## Географиясе

Калдерара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Калдерара (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фаэдо-Вальтеллино

Фаэдо-Вальтеллино — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Сондрио провинциясе составына керә.

# Фаэдо-Вальтеллино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 557 метр биеклектә урнашкан. Альбозагджа, Монтанья-ин-Вальтеллина, Сондрио һәм Пьятеда коммуналары белән чиктәш.
# Карловець

Карловець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Мирск гминасында урнашкан авыл.

# Карловець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дварок (Мастовский районы)

Дварок (белар. Дварок) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.

# Дварок (Мастовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Соммарива-Перно

Соммарива-Перно — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Кунео провинциясе составына керә.

# Соммарива-Перно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 389 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Бальдиссеро-д'Альба, Монтичелло-д'Альба, Покапалья, Санфре, Соммарива-дель-Боско һәм Корнелиано-д'Альба коммуналары белән чиктәш.
# Арифеоглу (Еркөй)

Арифеоглу (төр. Arifeoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сан Панкрацио

Сан Панкрацио — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Южный Тироль өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Панкрацио
## Географиясе

Сан Панкрацио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Панкрацио
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Сан Панкрацио
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 1577 |
| 2018 | 1549 |
| 2023 | 1527 |
# Пяна (Мачерата)

Пяна — Италиянең Марке төбәге Мольяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Пяна (Мачерата)
## Географиясе

Пяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пяна (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SYNE4

SYNE4 (ингл. Spectrin repeat containing nuclear envelope family member 4) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чарапы (Шкловский районы)

Чарапы (белар. Чарапы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Чарапы (Шкловский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Анитаполис

Анитаполис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Анитаполис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 542,38 км².
# Шусь-Соим

Шусь-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вогулка елгасының сул ярыннан 107 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.

# Шусь-Соим
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300029456
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302945
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Плантейшен-Мобайл-Гоум-Парк (Флорида)

Плантейшен-Мобайл-Гоум-Парк — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Плантейшен-Мобайл-Гоум-Парк (Флорида)
## Географиясе

Плантейшен-Мобайл-Гоум-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 0,684834 км², 0,652017 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сартовице

һәм
Сартовице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Свеце гминаcында урнашкан авыл.

# Сартовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Аннуар

Аннуар (фр. Annoire) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Аннуар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,69 км².
# Сан Җовакино (Лече)

Сан Җовакино — Италиянең Апулия төбәге Миджано өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җовакино (Лече)
## Географиясе

Сан Җовакино Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Җовакино (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сен-Жермен (Мёрт һәм Мозель)

Сен-Жермен (фр. Saint-Germain) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Сен-Жермен (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,68 км².
# Боско (Ровиго)

Боско — Италиянең Венеция төбәге Кастельново-Бариано өязендә урнашкан торак пункт.

# Боско (Ровиго)
## Географиясе

Боско Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Боско (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Казчина Мария (Торино)

Казчина Мария — Италиянең Пьемонт төбәге Ариньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Мария (Торино)
## Географиясе

Казчина Мария Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Мария (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рейвенсворт (Виргиния)

Рейвенсворт — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рейвенсворт (Виргиния)
## Географиясе

Рейвенсворт халык санын алу урыны мәйданы — 2,536854 км², 2,544499 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 265 Фут биеклектә урнашкан.
# Акмарал (авыл)

Акмарал (каз. Ақмарал) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акмарал (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Муса Гали

Муса Гали (псевдоним, чын исеме Габдрахман Гали улы Галиев, баш. Муса Ғәли, Ғабдрахман Ғәли улы Ғәлиев) – язучы, шагыйрь, тәрҗемәче. Салават Юлаев премиясе лауреаты (1979). Бөек Ватан сугышында катнашкан.

# Муса Гали
## Тәрҗемәи хәле

1923 елның 15 октябренда БАССР Уфа кантоны Абрай вулысы (хәзерге Чишмә районы) Иске Муса авылында туган. 1937 елда туган авылында җидееллык мәктәпне тәмамлый.
1938 елда Уфада медицина мәктәбендә, 1939 елдан Дәүләкән педагогика укуханәсендә укый.

# Муса Гали
## Бөек Ватан сугышында

1942 елның мартыннан хәрби хезмәткә алына. 1943 елның көзендә Беларус фронтында алгы сызыкта. Днепрны кичүдә катнаша. Авыр яралана. II дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.
Армиядән кайткач, Чишмә районы Чуалкип мәктәбендә укыта.
1948-1952 елларда Уфа педагогия институтында укый.
1952-1957 елларда «Пионер» журналында бүлек мөдире.
1963-1965 елларда Мәскәүдә әдәбият институтында укый.

# Муса Гали
## Иҗаты

Әдәбият белән кызыксынып китүе Дәүләкәндә укыган елларга туры килә. Аның беренче шигырьләре Дәүләкән районы газетасында һәм «Яшь төзүче» газетасында басыла.
Беренче шигырьләр китабы «Якты көн» 1953 елда нәшер ителә. Шуннан соң 40 тан артык китабы дөнья күрә. Ундүрте Мәскәүдә русча басыла.
Сәяхәтләр тәэсирендә язылган «Кырым дәфтәреннән», «Кояш һәм күз яше», «Көнчыгыш хакында ике җыр», «Франция дәфтәре», «Монголия дәфтәреннән» шәлкемнәре әдәбиятта яңалык булып кабул ителде.
Сибай театрында күппәрдәле пьесалары куелды.
Тәрҗемә өлкәсендә эшли: А.С. Пушкинның «Царское Село истәлекләре»н, У. Шекспирның «Макбет»ын, Әскад Мөхтәрның «Каракалпак кыйссасы»н һ.б. тәрҗемә итте.
Матбугатта әдәби тәнкыйть, публицистик мәкаләләр белән чыгыш ясый.
Балалар өчен поэма һәм шигырьләр яза.

# Муса Гали
## Иҗаты
#### Китаплары

«Якты көн» (1953), «Юл башы» (1954), «Туган якларым» (1957), «Кырым дәфтәреннән» (1957), «Чуклы йөгән» (1959), «Диңгезләр аша сөйләшү» (1960), «Көнчыгыш хакында ике җыр» (1962), «Торналар киткәндә» (1963, балалар өчен), «Июнь кичләре» (1964), «Ай елмая» (1967, балалар өчен), «Таулар чакыра» (1968), «Җир йокламый» (1969), «Кояш җиле» (1970), «Ак яңгыр» (1972), «Франция дәфтәреннән» (1972), «Сайланма әсәрләр. 2 томда» (I томда шигырьләр, 1973; II томда поэмалар, 1973), «Тамчы шатлыгы» (1975), «Монголия дәфтәреннән» (1977), «Кызыл үләннәр» (1979), «Гөлләр һәм йолдызлар» (1981), «Яшенле офыклар» (1983), «Кояшлы чишмә» (1987)

# Муса Гали
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Салават Юлаев исемендәге премия (1979)
* РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре (1982)
* БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1982)
* Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1973)
* Халыклар дуслыгы ордены (1993)
* ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1956).
# 1121 ел

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1121 (бер мең йөз егерме беренче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1121 елы, II меңьеллыкның 121 елы, XII гасырның 21 елы, XII гасырның 3 унъеллыгының 1 елы, 1120 елларның 2 елы. 1121 елдан бирле 903 ел үтте.

# 1121 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1121 елда туганнар

# 1121 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1121 елда вафатлар
# Бүньядлы (Хоҗавәнд)

Бүньядлы (әзери. Bünyadlı) — Әзербайҗанның Хоҗавәнд районына караган авыл.
# SPSB3

SPSB3 (ингл. SplA/ryanodine receptor domain and SOCS box containing 3) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Флекия (Бьела)

Флекия — Италиянең Пьемонт төбәге Прай өязендә урнашкан торак пункт.

# Флекия (Бьела)
## Географиясе

Флекия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Флекия (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рулвилл (Миссисипи)

Рулвилл — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Рулвилл (Миссисипи)
## Тарихы

Рулвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Рулвилл (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 6,544172 км², 6,54417 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 41 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Урбеж

Урбеж (рус. Урбеж) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Урбеж
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Урбеж
## Сәгать поясы

Урбеж Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урбеж
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# CDCP1

CDCP1 (ингл. CUB domain containing protein 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Аройо дел Гачупин (Сан Хосе Итурбиде)

Аройо дел Гачупин — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Хосе-Итурбиде муниципалитеты составына керә.

# Аройо дел Гачупин (Сан Хосе Итурбиде)
## Географиясе

Аройо дел Гачупин Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Аройо дел Гачупин (Сан Хосе Итурбиде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Аройо дел Гачупин (Сан Хосе Итурбиде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Бонфинополис-ди-Минас

Бонфинополис-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Бонфинополис-ди-Минас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1778,162 км².
# Сан Пабло Пехо (Салватьера)

Сан Пабло Пехо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сальватьерра муниципалитеты составына керә.

# Сан Пабло Пехо (Салватьера)
## Географиясе

Сан Пабло Пехо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Пабло Пехо (Салватьера)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Пабло Пехо (Салватьера)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Белеч (Тешовице)

Белеч (чех. Běleč) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Тешовице районында урнашкан авыл.

# Белеч (Тешовице)
## Географиясе

Мәйданы — 3,099 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 522 метр биеклектә урнашкан.

# Белеч (Тешовице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Белеч (Тешовице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Белеч (Тешовице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 258 |
| 1880 | 292 |
| 1890 | 251 |
| 1900 | 223 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 229 |
| 1921 | 242 |
| 1930 | 237 |
| 1950 | 179 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 168 |
| 1970 | 155 |
| 1980 | 125 |
| 1991 | 100 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 95 |
| 2011 | 106 |
| 2021 | 116 |
# Лейк-Голком (Висконсин)

Лейк-Голком — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лейк-Голком (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 79,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 322 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Поляны (Киров өлкәсе)

Поляны (рус. Поляны) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.

# Поляны (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Поляны (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Поляны (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Поляны (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Валя-Стримбе

Валя-Стримбе — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. Сусень (коммуна, Харгита) коммунасына карый.

# Валя-Стримбе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.