yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# IC 1559

IC 1559 — Андромеда йолдызлыгы чикләрендә урнашкан Галактика актив төше .

# IC 1559
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 1559, KPG 13b, MCG+04-02-034, PGC 2201, 2MASX J00365219+2359029, NGC 169A, Mrk 341 һәм LEDA 2201 буларак та сурәтләнә.
# Кам Сия

Кам Сия — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Сия елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Кам Сия
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000786
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100078
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# GSC3609-691

GSC3609-691 — Кәлтә йолдызлыгында урнашкан kA2mF0 һәм A M A2-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,93 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пон-ле-Мулен

Пон-ле-Мулен (фр. Pont-les-Moulins) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Карабутак (Илек кушылдыгы)

Карабутак — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Илек елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Карабутак (Илек кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000912112200008499
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200849
* Бассейн коды — 12.01.00.009
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Чичероне (Латина)

Чичероне — Италиянең Лацио төбәге Формия өязендә урнашкан торак пункт.

# Чичероне (Латина)
## Географиясе

Чичероне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Чичероне (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ил Казтаньо д'Андреа (Фиренца)

Ил Казтаньо д'Андреа — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Годенцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ил Казтаньо д'Андреа (Фиренца)
## Географиясе

Ил Казтаньо д'Андреа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ил Казтаньо д'Андреа (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нижын

Нижын (укр. Ніжин, рус. Нежин) — Украинаның Чернигов өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 72869 кеше (2014).

# Нижын
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Нижын Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Нижын
## Тарих

1078 елда нигезләнгән.

# Нижын
## Халык

Туган тел буенча состав, 2001: украин теле — 89,5%, рус теле — 8,9%.
# Саагри (Сетомаа)

Саагри (эст. Saagri) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# HD245222

HD245222 — Сәвер йолдызлыгында урнашкан A7 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,59 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 5678

NGC 5678 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5678
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# 44 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 44 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — II гасыр — III гасыр :
Хронологик таблица :
44 (кырык дүртенче) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 44 елы, I меңьеллыкның 44 елы, I гасырның 44 елы, I гасырның 5 унъеллыгының 4 елы, 40 елларның 5 елы. 44 елдан бирле 1980 ел үтте.

# 44 ел
## Вакыйгалар

* Фракия тулысынча Рим колониясенә әверелә. Мезия провинциясе барлыкка килә.
* Иудеяны Сирия провинциясенә кушу.

# 44 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:44 елда туганнар

# 44 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:44 елда вафатлар
# AGAP5

AGAP5 (ингл. ArfGAP with GTPase domain, ankyrin repeat and PH domain 5) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чаркасы (агрошәһәрчек)

Чаркасы (белар. Чаркасы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Дзяржынский районында урнашкан авыл.

# Чаркасы (агрошәһәрчек)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Тимур Хәмитов

Тимур Хәмитев (Тимур Расих улы Хәмитев, 4 апрель 1984(1984-04-04) (40 яшь), Уфа, БАССР, СССР — , ) — РФ футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче), Россия кубогының ярымфиналчысы (2004, Ярославль «Шинниг»ы составында).
# Герб

Илтамга (дәүләткә тарафына кулланыла) яки тугра (махсус аерым билге) яки чит ил алынмасы герб (алман сүзеннән чыга, Erbe - мирас дигән сүз) (пол. herb - алман. Erbe ) — билге, тамга, тугра, эмблема, хуҗасын (кеше, катлам, ыруг, шәһәр, ил һәм башкаларны) тасвирлап торучы сурәтен ташыган, буыннан буынга тапшырылып килүче, аеручы билге. Гербларны өйрәнү белән геральдика фәне шөгыльләнә.

# Герб
## Тарих һәм терминология

Татар тарихында тугра һәм тамга сүзләре кулланылган. Һәр хан, әмир, хәттә морза һәм бәк үз тамгасына, туграсына ия булган. Кайберләре рус геральдик туграларына күчкән, мәсәлән Юсупов (Йосыпов) кенәзләренең туграсына ярымай сурәтләнгән.
Татарстан Илтамгасының үзәгендә акбарс сурәтләнә, акбарс - Идел буе Болгары дәүләтенә кергән кабиләләренең берсе - барсилләр төп туграсы булган, болгарларның туграсы - Яңарыш тамгасы (Кубрат ханның тамгасы) булган, Төрки каһанлыгының туграсы - бүре, Алтын Урданың туграсына ярымай кергән булган, әлеге бар тугралар татар халкының тарихи тамгалары була.

# Герб
## Татар тарихи тугралары

* Идел буе Болгарына кергән өч төп кабиләнең берсе - болгарларның туграсы - Яңарыш тамгасы
* Төрки каһанлыгы байрагында сурәтләнгән тугра - бүре (Ашина тамгасы)Төрки каһанлыгы байрагында сурәтләнгән тугра - бүре (Ашина тамгасы)
* Ак барс - Идел буе Болгарына кергән өч төп кабиләнең берсе - барсилләрнең туграсы
* Алтын Урда байрагында сурәтләнгән тугра
Аланнар һәм төрки халыкларда ыруг билгеләре һәр аристократ нәселгә бирелүче тамга шикелле булганнар.
# (8777) Torquata

(8777) Torquata (лат. Torquata) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8777) Torquata
## Тарихы

1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5016 T-3» саналган.
# Казоне Лучента (Реҗо Эмилия)

Казоне Лучента — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Байзо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казоне Лучента (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Казоне Лучента Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казоне Лучента (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шмани

Шмани (белар. Шмані) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Шмани
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Пётр Перемежко

Пөтр Перемежко (рус. Пётр Иванович Перемежко, 24 июль 1833(1833-07-24), Рыботен, Кролевец өязе, Чернигов губернасы, Россия империясе — 8 гыйнвар 1894(1894-01-08) (60 яшь), Киев, Россия империясе) — табиб, гистолог, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1888), Киев университетының медицина факультеты деканы (1872-1875).
# SMCP

SMCP (ингл. Sperm mitochondria associated cysteine rich protein) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Згнили-Глушинек

Згнили-Глушинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Топулька гминаcында урнашкан авыл.

# Згнили-Глушинек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Давутлар (Карабүк)

Давутлар (төр. Davutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Карабүк илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гросрёрсдорф

Гросрёрсдорф (алман. Großröhrsdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Гросрёрсдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40,94 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 метр биеклектә урнашкан.
# Казтеларо Лагузело (Мантова)

Казтеларо Лагузело — Италиянең Ломбардия төбәге Монцамбано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казтеларо Лагузело (Мантова)
## Географиясе

Казтеларо Лагузело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казтеларо Лагузело (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Брамето

Брамето (фр. Brametot) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Норт-Ланкастер (Висконсин)

Норт-Ланкастер — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Норт-Ланкастер (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 281 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Слатна

Слатна — Словениянең Радовлиця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Слатна
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 638,1 метр биеклектә урнашкан.
# Эль Авилуз (Арселия)

Эль Авилуз — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Арселия муниципалитеты составына керә.

# Эль Авилуз (Арселия)
## Географиясе

Эль Авилуз Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Авилуз (Арселия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Авилуз (Арселия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Костүйен

Костүйен (каз. Қостүйін) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Костүйен
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# AP5Z1

AP5Z1 (ингл. Adaptor related protein complex 5 subunit zeta 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Юмат вулысы

Юмат вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Вулысның үзәге булып Юмат авылы торган.
# Ржудице (Бланско)

Ржудице (чех. Rudice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Бланско, Бланско һәм Бланско районында урнашкан авыл.

# Ржудице (Бланско)
## Географиясе

Мәйданы — 4,955292 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 493 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ржудице (Бланско)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржудице (Бланско)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржудице (Бланско)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 687 |
| 1880 | 773 |
| 1890 | 843 |
| 1900 | 887 |
| 1910 | 1001 |
| 1921 | 1010 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 918 |
| 1950 | 947 |
| 1961 | 998 |
| 1970 | 938 |
| 1980 | 882 |
| 1991 | 793 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 824 |
| 2014 | 932 |
| 2016 | 969 |
| 2017 | 966 |
| 2018 | 955 |
| 2019 | 953 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 950 |
| 2021 | 968 |
| 2021 | 961 |
| 2022 | 979 |
| 2023 | 979 |
| 2024 | 983 |
# Григорий Рязанцев

Григори Рәзансев (Григори Пөтр улы Рәзансев, 1798, Россия империясе — 1875, Уфа, Уфа губернасы, Уфа өязе, Россия империясе) — табиб һәм язучы, медицина докторы (1824), хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1869), Ырынбур губерна табиб башкармасы инспекторы (1835-1858).
# NGC 6114

NGC 6114 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6114
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сандстон (Миннесота)

Сандстон — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Сандстон (Миннесота)
## Тарихы

Сандстон шәһәре 28 сентябрь 1887 елда нигезләнгән.

# Сандстон (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14 063 635 квадрат метр, 14,054212 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 332 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Подений-Ной

Подений-Ной — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Подений-Ной (коммуна) коммунасына карый.

# Подений-Ной
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 203 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Чыжавск

Чыжавск (белар. Чыжаўск) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Чыжавск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Алгома (Миссисипи)

Алгома — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Алгома (Миссисипи)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Алгома (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 17,149246 км², 17,149248 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 127 ± 1 метр һәм 128 метр биеклектә урнашкан.
# Мирово-Дуже

Мирово-Дуже — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Скаршевы гминасында урнашкан авыл.

# Мирово-Дуже
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лантадилья

Лантадилья (исп. Lantadilla) — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лантадилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 769 метр биеклектә урнашкан.
# Стульно

Стульно — Польшаның Люблин воеводалыгы Воля-Ухруская гминасында урнашкан авыл.

# Стульно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яловик Извор

Яловик Извор (серб. Јаловик Извор) — Сербиянең Заечар округы Кнәжеватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Яловик Извор
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 487 метр биеклектә урнашкан.

# Яловик Извор
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# NAA38

NAA38 (ингл. N-alpha-acetyltransferase 38, NatC auxiliary subunit) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сакаллар (Эрегли)

Сакаллар (төр. Sakallar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Бельковская

Бельковская — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бельковская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.

# Бельковская
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000088812
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008881
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бешкөй (Көпрүбашы)

Бешкөй (төр. Beşköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Машки

Машки — Польшаның Люблин воеводалыгы Войцехув гминаcында урнашкан авыл.

# Машки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бакиев Мөхәммәтзәки Камалетдин улы

Бакиев Мөхәммәтзәки Камалетдин улы ! -2.05.1939, Чистай ш., дин эшлеклесе, мәгърифәтче, Исаково мәчетенең имам-хатыйбы. Авыл телендә яңа уку программасын кертү өчен чыгыш ясады
мәдрәсә. Аның инициативасы буенча, дини фәннәр белән беррәттән, дөньяви фәннәрне дә үзләштерә башлыйлар. 1909 елдан башлап авылда рус-татар мәктәбен ачу өчен актив чыгыш ясый: земство идарәсе алдында берничә тапкыр үтенеч бирә, авыл кешеләрен үгетли (аңа абыйлы-энеле Габдрахман, Гатаулла һәм Хәлил зур ярдәм күрсәтәләр). 1912 елда мәктәпне ачалар, ул чорда ул икенче Тәтеш өязендә була (рус телен укыталар, төгәл һәм табигый фәннәр нигезләре). Исаково (югалган) тарихы буенча кулъязма китапны системага сала һәм тулыландыра. Алдынгы мәктәпләр һәм училищелар тәҗрибәсен өйрәнде һәм аны Исаково мәктәбенә кертте. Татар зыялыларының күренекле вәкилләре - Г.Тукай һәм Ф.Әмирхан белән аралаша. Соңгы тапкыр ул Г.Тукаемнезадоза белән аның үлеменә кадәр, 1912 елның ахырында кунакханәдә очраша.
# Капыкая (Симав)

Капыкая (төр. Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Рокитно (Томашивский повяты)

Рокитно — Польшаның Люблин воеводалыгы Ульхувек гминаcында урнашкан авыл.

# Рокитно (Томашивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Загут (ай кратеры)

Загут (лат. Zagut) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 78,92 км булган кратер.

# Загут (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Авраам Закуто (1450—1515) хөрмәтенә бирелә.

# Загут (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# HD69193

HD69193 — Җилкәннәр йолдызлыгында урнашкан B9II спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,28 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Венера Дәүләтбаева

Дәүләтбаева Венера Гыйлемхан кызы (15 декабрь 1940, БАССР, Салават районы Лагыр авылы) — югары категориялынейроофтальмолог, иридодиагност. Башкортстан Республикасының сәламәтлек саклау алдынгысы. Балалар офтальмологы.

# Венера Дәүләтбаева
## Биографиясе

Венера Гыйлемхан кызы Гыйлемханова-Дәүләтбаева БАССР-ның Салават районы Лагыр авылында күп балалы сәүдә хезмәткәре Гыйлемханның гаиләсендә дөньяга килгән. Лагыр урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Уфа шәһәрендә Башкорт дәүләт медицина университетының дәвалау факультетына укырга керә. Укуын уңышлы тәмамлагач, Уфа шәһәренең поликлиникаларында башлангыч һөнәри белем баскычларын үтә, тәҗрибә туплый.

# Венера Дәүләтбаева
## Хезмәт юлы, казанышлары

1970нче еллар уртасыннан Куватов исемендәге Җөмһүрият клиник дәваханәсендә окулист-нейроофтальмолог булып эшли. Югары категорияле белгеч, иридодиагност үзенең тырышлыгы, хезмәтен яратып башкаруы, ачык профессиональ кәңәшләре белән бик күп пациентларының күрү сәләтен торгыза, аларның рәхмәтенә лаек була. 51 ел гомерен күз медицинасына багышлый.

# Венера Дәүләтбаева
## Гаиләсе

Тормыш иптәше Дәүләтбаев Мөхәмәтҗан Галимҗан улы — Башкортстан Республикасының атказанган нефтьчесе, техник фәннәр кандидаты, «ССРБ уйлап табучысы» билгесе белән бүләкләнгән. БашНИПИнефть гыйльми учреждениесенең скважиналар төзү техникасы һәм технологиясе бүлеге мөдире. Гыйльми тикшеренү нәтижәләре буенча 100-дән артык тикшеренү авторы.
Улы Мансур — электр элемтәсе инженеры һәм икътисадчы. Өч югары уку бинасын, шул исәптән БДУ-ны, БАГСУ-ны, тәмамлаган.
Улы Таһир УКСИВТ һәм Уфа дәүләт авиацион техник университетын тәмамлаган. Исәпләү машиналары, комплекслары, челтәрләре һәм радиоэлектрон техника буенча югары квалификацияле белгеч. Электр элемтәсе инженеры.

# Венера Дәүләтбаева
## Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

2010 — Башкортстан Республикасының сәламәтлек саклау алдынгысы