yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юнир Госманов

Юнир Госманов (Юнир Бари улы Госманов, 20 сентябрь 1931(1931-09-20), Стәрлетамак, БАССР, РСФСР, СССР — 2 август 2012(2012-08-02) (80 яшь), Стәрлетамак, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
# Потреро де ла Кампана (Херекуаро)

Потреро де ла Кампана — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Херекуаро муниципалитеты составына керә.

# Потреро де ла Кампана (Херекуаро)
## Географиясе

Потреро де ла Кампана Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Потреро де ла Кампана (Херекуаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Потреро де ла Кампана (Херекуаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Прошувки

һәм
Прошувки — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Бохня гминасында урнашкан авыл.

# Прошувки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Паэкүла

Паэкүла (эст. Paeküla) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Сан Франсиско Уно (Сан Луис де ла Паз)

Сан Франсиско Уно — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Сан Франсиско Уно (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Сан Франсиско Уно Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Франсиско Уно (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Франсиско Уно (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пальмино (Таборы районы)

Пальмино (рус. Пальмино) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.

# Пальмино (Таборы районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Пальмино (Таборы районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Тиховодная

Тиховодная (рус. Тиховодная) — Диңгез буе краеның Черниговка районында урнашкан авыл.

# Тиховодная
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Тиховодная
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), украиннар (8%).
# Мачерата-Кампанья

Мачерата-Кампанья — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. Казерта провинциясе составына керә.

# Мачерата-Кампанья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Казаджове, Казапулла, Марчанизе, Рекале, Санта-Мария-Капуа-Ветере, Курти һәм Портико-ди-Казерта коммуналары белән чиктәш.
# Пянеле (Мачерата)

Пянеле — Италиянең Марке төбәге Сарнано өязендә урнашкан торак пункт.

# Пянеле (Мачерата)
## Географиясе

Пянеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пянеле (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ире-ле-Сек

Ире-ле-Сек (фр. Iré-le-Sec) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Сантана (район)

һәм
Сантана — Португалиянең Мадейра округына керә торган фрегезия. Сантана муниципалитетына карый.

# Сантана (район)
## Географиясе

Мәйданы — 17,8 км².
# Ла-Грита

Ла-Грита (исп. La Grita) — Венесуэланың Тачира штатында урнашкан шәһәр.

# Ла-Грита
## Тарих

1576 елда нигезләнгән.
# Солоновка (Катонкарагай районы)

Солоновка (каз. Солоновка) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Солоновка (Катонкарагай районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Радомир

Радомир — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. Диошть (коммуна) коммунасына карый.

# Радомир
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 141 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аксу (Испир)

Аксу (төр. Aksu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сопракрода (Белуно)

Сопракрода — Италиянең Венеция төбәге Беллуно өязендә урнашкан торак пункт.

# Сопракрода (Белуно)
## Географиясе

Сопракрода Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сопракрода (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гитри (Эр)

Гитри (фр. Guitry) — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
# Шәйхелислам (мәгънәләр)

Шәйхелислам (Шәех әл-Ислам, гарәп. شيخ الإسلام‎) ― дини кануннарны аңлатып бирүче, исламда баш кеше.

# Шәйхелислам (мәгънәләр)
## Шәхесләр

* Шәйхелислам Хәмиди — дин галиме, тәрҗемәче.
* Ислам Галләмов (Шәйхелислам Галләметдинов) — шагыйрь.
* Шәйхелислам Солтанов (1816 -1888) — 1842 елдан XI кантон башлыгы.
* Шәйхи Маннур (Шәйхелислам Фәрхулла улы Маннуров) — татар язучысы.
# Мәгипе

Мәгипе (эст. Mägipe) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Турминка урман дачасы

«Турминка урман дачасы» — Татарстан Республикасының Кайбыч районы җирләрендә Турминский авылы янында урнашкан региональ карамактагы табигый һәйкәл. Гөбенә елгасының уңъяк ярындагы урман участогы (Кайбыч урманчылыгының Бәрлебаш участок урманчылыгы). Объект фәнни танып-белү һәм эстетик әһәмияткә ия.

# Турминка урман дачасы
## Тасвиры

Бу урман массивының мәйданы 56,5 га. Әлеге урманнар Кайбыч урман хуҗалыгының Бәрлебашы урман хуҗалыгы участогына карый. XIX йөз ахырында утыртылган агачлар Татарстанның урман-дала зонасында беренче утыртылган нарат урманнарыннан санала.
«Турминка урман дачасы» 1989 елдан саклана башлый.
Урман табигый килеш сакланган. Нигездә 120-150 еллык наратлар, икенче яруста каеннар һәм имәннәр үсә. Әлеге урман көньяк тайга тибына карый. Үлән капламында урман һәм болын үсемлекләренең 40тан артык төре үсә.
# Идьма

Идьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Еденьга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

# Идьма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008299
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000829
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тябакасы

Тябакасы (чуаш. Тяпакасси, рус. Тябакасы ) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429545. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232825007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300014600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Тябакасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 150 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (104,55%), .
# Форбак (округ)

һәм
Форбак — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Мозель департаментына карый.

# Форбак (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 561 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 73 коммунага бүленгән.
# Лунка (Ботошань)

Лунка — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Лунка (коммуна, Ботошань) коммунасына карый.

# Лунка (Ботошань)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 80 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Көҗәңәр районы

Көҗәңәр районы (рус. Куженерский район, мар. Кужэҥер кундем) — Мари Илнең үзәгендә урнашкан административ берәмлеге.
Районның үзәге — штп. Куженер

# Көҗәңәр районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район |
| Төньяк-көнчыгыш | Сернур районы |
| Төньяк-көнбатыш | Яңа Торъял районы |
| Көнбатыш | Советский районы |
| Көньяк | Морки районы |
| Көнчыгыш | Бәрәңге районы |

# Көҗәңәр районы
## Тарих

Куженер районы 1935 елның 25 гыйнварында барлыкка килгән. 1959 елда район юкка чыккан, ә аның территориясе Сернур һәм Морки районнарга кертелгән. 1965 елда Куженер районы элекке чикләрендә яңадан торгызыла.

# Көҗәңәр районы
## Халык

Милли состав (2002): чирмешләр – 74,4%, руслар – 24,2%.

# Көҗәңәр районы
## Административ бүленеш

* Куженер шәһәр җирлеге
* Иштымбал авыл җирлеге
* Руссике Шои авыл җирлеге
* Салтакъял авыл җирлеге
* Токтайбеляк авыл җирлеге
* Тумьюмучаш авыл җирлеге
* Шойсола авыл җирлеге
* Шудумарь авыл җирлеге
* Юледур авыл җирлеге

# Көҗәңәр районы
## Икътисад

Икътисад нигезе — авыл хуҗалыгы.

# Көҗәңәр районы
## Районда туганнар

* Евгений Смоленцев — ССРБ Югары судның соңгы (1989—гыйнвар 1992) рәисе.
* В.М. Регеж-Горохов (1937, Югары Регеж) — актер, язучы, Мари АССР халык, РСФСР атказанган әртисе, Мари АССР дәүләт премиясе лауреаты.
* Альбертина Иванова (1954 ел, Шойдум авылы) — мари (урман сөйләше) язучысы, шагыйрә, тәрҗемәче, фин-угыр халыклары әдәбиятчылары ассоциациясе идарәсе әгъзасы.
# Читгөл (Симав)

Читгөл (төр. Çitgöl) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Пунта (Виченца)

Пунта — Италиянең Венеция төбәге Совиццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Пунта (Виченца)
## Географиясе

Пунта Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Пунта (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кейден

Кейден (каз. Кейден) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Кейден
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Эль-Висо

Эль-Висо (исп. Viso, El) — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Эль-Висо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 254 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 577 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Юкарынасырлы (Гөлбашы)

Юкарынасырлы (төр. Yukarınasırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гөлбашы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Жилово

Жилово — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стары-Люботынь гминасында урнашкан авыл.

# Жилово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кумустобе

Кумустобе (Кумус-Тюбе) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Джуса елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Кумустобе
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000312112200002721
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200272
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Агародники (Казловицки авыл советы)

Агародники (белар. Агароднікі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Слуцкий районында урнашкан авыл.

# Агародники (Казловицки авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Чаглаян (Хамур)

Чаглаян (төр. Çağlayan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Амбар-Вис

Амбар-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Куя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Амбар-Вис
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300212103000084428
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008442
* Бассейн коды — 03.05.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин

Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин, Нурмөхәммәт Мәгафур улы Нигъмәтуллин (баш. Нурмөхәмәт Мәғәфүр улы Ниғмәтуллин, 1946 елның 8 декабре, ССРБ, РСФСР, БАССР, Сибай — 2019 елның 26 июне, РФ, БР, Уфа) — дин әһеле, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе, мөфти (1992-2019).

# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
## Тәрҗемәи хәле

1946 елның 8 декабрендә Башкортстан АССР Баймак районы Сибай эшчеләр бистәсендә (1955 елдан шәһәр) мулла Мәгафүр Габделгани улы гаиләсендә туган. Маҗарстанда хәрби хезмәт үткән. 1971—1975 елларда Бохараның Мир-Гарәп мәдрәсәсендә(рус.)татар. белем ала. «Имам-хатиб» белгечлеге буенча Ташкент шәһәренең Имам әл-Бохари исемендәге Ислам институтын тәмамлый (кызыл дипломга, 1980). 1980—1982 елларда «Ислам чакыруы» институтында (Димәшкъ, Сүрия) дини белем ала.
1979—1982 елларда ССРБ Европа өлеше һәм Себер мөселманнары диния нәзарәтендә җаваплы сәркатиб.
1982—1992 елларда Уфа җәмигъ мәчетендә имам вазифасында.
1992 елның 21 августыннан 2019 елның 29 апреленә кадәр Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе һәм республика мөфтие.
2019 елның 29 апреленнән Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе киңәшчесе.
2019 елның 26 июнендә 72 яшендә Уфада озакка сузылган каты авырудан (эчәклеккә ясалган чираттагы операциядән) соң вафат. Җеназа намазы Уфаның «Ислах» мәчетендә(башк.)татар. укылган. Уфа мөселман зиратында җирләнгән.

# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
## Хезмәтләре

* Дин ул — нәсихәт. Казан, 2012 (автордаш)
* Иман — күңел көзгесе: вәгазьләр, сорауларга җаваплар. Уфа, 2014(башк.).

# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
## Тәнкыйть

2018 елның 14 мартында Нефтекамада узган Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте пленумында эшчәнлегенә канәгатьсезлек белдерелә: икътисади мәсьәләләрнең чишелмәве, яшьләрнең җәлеп ителмәве, нәзарәт эшчәнлегендә үсеш булмау тәнкыйть ителә.

# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2006 — 2нче дәрәҗә «Әл-Фәхр» ордены (РФ мөфтиләр шурасы(рус.)татар.)
* 2016 — Халыклар Дуслыгы ордены (БР)

# Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
## Гаиләсе

Хатыны Наилә абыстай (1972 елда Бохарада укыганда никахлашканнар). Балалары: дүрт кызы.
# Лохт-Я

Лохт-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лох-Я елгасының сул ярына тамагыннан 59 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 24 км.

# Лохт-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300017594
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301759
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Оллен (Көньяк Корсика)

Оллен (фр. Aullène) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Сартенес-Валинко кантонына карый.
# Арттагы күл

Арттагы́ күл - Көнбатыш Кама аръягында, Идел елгасының биек террасасында, Спас районының Ямбакты авылы янында урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 3,08 га. Су күләме 35 мең м³ чамасы. Озынлыгы 330 м, иң зур киңлеге 120 м. Уртача тирәнлеге 1,2 м, иң зур тирәнлеге 1,7 м. Күл карст процесслары нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Суы җиңелчә минеральләшкән, бик йомшак, гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы.
Хуҗалык-көнкүреш максатларында кулланыла.
# Уразов

Уразов ― фамилия.
* Габделмәҗит Уразов (?―1818 елдан соң), Казан сәүдәгәре һәм сәнәгатьче.
* Эльмарт Уразов (1955―2022), журналист, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2010).
# Бүюкчылдырым (Сейһан)

Бүюкчылдырым (төр. Büyükçıldırım) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Куазь

Куа́зь (Квазь) — удмуртларның традицион ышануларында һава торышы һәм атмосфера күренеше белән бәйле иң олы Илаһларның берсе. Әкиятләр персонажы («Квазьның яраткан шәхесе» һ.б.). Яңгыр бирүчесе булган. Н. Г. Первухин фикере буенча Куазь — җир һәм күк арасында пространствоның ягъни атмосфераның һәм атмосфера күренешләренең хөкемдары.. Шулай да, Илаһка табыну бик чикле булган һәм аның функцияләре ахыргача аңлаешлы түгел.

# Куазь
## Исем этимологиясе

В. Е. Владыкин фикере буенча Куазь финн-угыр периодына карый: манси телендә: kwores «күк», Нуми-Куорез — урта күк өчен җаваплы мифологик шәхес. А. С. Бутолин һәм аны яклаган В. С. Чураков фикеренчә Куазь исеме ике удмурт сүзе — куа һәм азь кушылуыннан килеп чыккан. Ягъни Куазь исемен «куала (дога йорты) алдында торучы» дип тәрҗемә итәргә мөмкин (удмурт телендә: куа «дога кылу йорты» һәм азь «алдында»). Мөгаен Куазь эпитетын башкача итеп әйтү удмуртларда соңыннан югалтылган дога кылу йортлары “куа” алдында потларны кую практикасы булганда пәйда булган.. В. В. Напольских бу ике этимологияне дә инкарь иткән: беренчесен фонетик авырлыкларга күрә, икенчесен ул артык халык-этимологик һәм семантик тартылган булганга күрә. Илаһның табынуын исәпкә алып (аның табынуының әз таралганын һәм функцияләрнең ачык аңлаешлы булмаганын), В. В. Напольских “куазь” өчен «табигать, һава торышы» мәгънәсен беренчел, ә аның теоним буларак кулланышын икенчел дип санаган.
# Умбро (Вибо Валенция)

Умбро — Италиянең Калабрия төбәге Арена өязендә урнашкан торак пункт.

# Умбро (Вибо Валенция)
## Географиясе

Умбро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Умбро (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маликов

Маликов — фамилия.
* Әдип Маликов (1921-2009), язучы.
* Васил Маликов (Василий Маликов, 1924–1992), сынчы.
* Зөлфәт Маликов (Зөлфәт, 1947-2007), шагыйрь.
* Марат Маликов (1937), юрист, фән докторы (Уфа).
* Рамил Маликов (1951), физика-математика фәннәре докторы (1998), профессор (2000).
* Рөстәм Маликов (1949), җырчы, ТР халык артисты.
* Муса Маликов, музыкант, Р. Маликовның улы.
* Һади Маликов (1897-1974), хәрби эшлекле, дипломат.
* Әминә Маликова (Шәфигуллина, 1930), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Мәдинә Маликова (1935), язучы.
# Спаделата (Рим)

Спаделата — Италиянең Лацио төбәге Анцио өязендә урнашкан торак пункт.

# Спаделата (Рим)
## Географиясе

Спаделата Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Спаделата (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скршице

Скршице (чех. Skršice) — Чехиянең Кралове Градец крае Ческе Мезиржичи районында урнашкан авыл.

# Скршице
## Географиясе

Мәйданы — 3,037 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Скршице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Скршице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Скршице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 219 |
| 1880 | 240 |
| 1890 | 229 |
| 1900 | 240 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 235 |
| 1921 | 234 |
| 1930 | 213 |
| 1950 | 153 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 141 |
| 1970 | 135 |
| 1980 | 105 |
| 1991 | 95 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 89 |
| 2011 | 100 |
| 2021 | 114 |
# Кукмара вулысы

Кукмара вулысы (рус. Кукморская волость) — 1860-еллардан 1924 елга кадәр гамәлдә булган Казан губернасының һәм ТАССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Казаннан Төньяк-Көнчыгышка 30 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көнбатыш өлешендә урнашкан. Административ үзәк – Никольское авылы.

# Кукмара вулысы
## Тарих

Кукмара вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгында урнашкан, 1708 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасының Казан өязендә, 1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгының Казан өязендә, 1796 елдан 1860-елларга кадәр Казан губернасының Казан өязендә урнашкан.
1860-елларның икенчке яртысында Казан өязенең дүртенче стан составында барлыкка килә.
1860-еллардан 1920 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе составына керә, 1920 елның 25 июненнән декабрьгә кадәр Татарстан АССР Казан кантонының административ-территориаль берәмлеге, 1920 елның декабреннән 1924 елга кадәр Татарстан АССР Арча кантонының административ-территориаль берәмлеге булып тора.
Кукмара вулысы Суыксу, Кавал, Ильинка һәм Чар өязенең Сотнур вулыслары белән чиктәш булган.
1924 елда Кукмара вулысы юкка чыгарыла, аның күпчелек территориясе Мәмдәл һәм Ильинка вулысларына кушыла.

# Кукмара вулысы
## Административ бүленеш

1883 елда Кукмара вулысында 9 община, 18 торак пункты (Никольское, Уразлы, Олы Күлбаш һ.б.) һәм 1240 йорт хуҗалыгы булган. Крестъян җиренең мәйданы 66 км², сөрү җирләре 107,5 км² тәшкил иткән.
1890 елда вулыста 17 торак пункты һәм 1643 йорт хуҗалыгы булган. Җирнең мәйданы 158,6 км² тәшкил иткән.
1897 елда вулыста 20 торак пункты булган.
1921 елда чирмешләр яшәгән торак пунктлар Мари АӨгә күчерелә.

# Кукмара вулысы
## Халык

| 1883 | 1885 | 1890 | 1897 |
| 6814 | 5456 | 9902 | 9841 |
1883 елда халык саны 6814 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 3373 җан, хатын-кызлар — 3441.
1885 елда халык саны 5456 кеше тәшкил иткән.
1890 елда халык саны 9902 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 4817 җан, хатын-кызлар — 5085.
1897 елда халык саны 9841 кеше тәшкил иткән. Төп милләтләр: руслар, татарлар.

# Кукмара вулысы
## Авыл хуҗалыгы

1914 елда вулыста 1645 ат, 4795 сарык, 274 кәҗә, 381 дуңгыз һәм 2074 баш мөгезле терлек исәпләнгән.

# Кукмара вулысы
## Шәхесләр

* Павел Кормунин — СССР театр һәм кино артисты, БССРның халык артисты (1980). 1919 елда Олы Клүчә авылында туа.
* Сафиулла Таҗетдин улы Мәкъсүтов — мулла, Казан губернасыннан II чакырылыш Россия Империясе Дәүләт Думасы депутаты. 1858 елда Казан губернасының Олы Күлбаш авылында авыл мулласы гаиләсендә туа.
* Зинон Прохоров — Советлар Берлеге каһарманы (1945). 1909 елның 11 сентябрендә Олы Олыкъял авылында дөньяга килә.
* Фатыйх Гариф улы Мөхәммәдьяров — совет дәүләт сәламәтлек саклау эшлеклесе, галим, медицина фәннәре докторы, профессор. 1883 елның 25 декабрендә (1884 елның 6 гыйнварында яңа стиль буенча) Олы Җәке авылында туа.