yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сараевка (Иленка кушылдыгы)

Сараевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иленка елгасының сул ярына тамагыннан 19 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 20 км.

# Сараевка (Иленка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501912111200007439
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200743
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# CHMP3

CHMP3 (ингл. Charged multivesicular body protein 3) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Колодавитса

Колодавитса (эст. Kolodavitsa) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Лесьна-Жека

Лесьна-Жека — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сецехув гминасында урнашкан авыл.

# Лесьна-Жека
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бежмо

Бежмо — Польшаның Великопольское воеводалыгы Брудзев гминасында урнашкан авыл.

# Бежмо
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Варпуни

һәм
Варпуни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Сорквиты гминасында урнашкан авыл.

# Варпуни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# ZNF467

ZNF467 (ингл. Zinc finger protein 467) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ойтуз (коммуна)

Ойтуз — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.

# Ойтуз (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 202,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Ойтуз, Келкий, Ферестреу-Ойтуз, Хиржа, Марджиня (Ойтуз, Бакеу) һәм Пояна-Серате авыллары урнашкан.
# Югары программалау мәктәбе

Югары программалау мәктәбе (ингл. Higher School of Programming, рус. Высшая Школа Программирования) ― программалаштыру өлкәсендә укыту һәм профессиональ әзерлек хезмәте күрсәтүче белем бирү учреждениесе, график дизайн, система инженериясе һәм веб үсеше. Мәгариф учреждениесе 1996-нчы елда Байкал арты крае оешкан.
Programгары программалаштыру мәктәбе Краснодарда 2011 елдан бирле эшли, Краснодар шәһәренең күпчелек районнарында уку урыннары бар. Оешма шулай ук программа тестын, веб программалаштыру, веб-дизайн һәм мәгълүмат анализы белән шөгыльләнә, мәктәп 9 яшьтән 14 яшькә кадәрге мәктәп балалары өчен инглиз клубы һәм җәйге лагерь оештыра.
Оешма шулай ук һәр бүлеккә чуму белән бушлай карьера белән идарә итүне тәкъдим итә, шуннан соң студентлар белемнәрен һәм карьера җитәкчелеген аңлау нигезендә үз белгечлекләрен дөрес һәм дөрес сайлый алалар. Шул рәвешле, студентлар кирәкле һөнәр һәм квалификацияле аспирант дипломы алалар.

# Югары программалау мәктәбе
## Продукция

Мәгариф, программалаштыру, график дизайн, система инженериясе, веб эшкәртү, мәгълүмат анализы, программа тәэминаты тесты, карьера белән идарә итү, IT KIDS җәйге лагере, инглиз телендә сөйләшүчеләр белән сөйләшү клубы, кыска компьютер курслары, һөнәри әзерлек.
# Зелена (Малков)

Зелена (чех. Zelená) — Чехиянең Устецк крае Малков районында урнашкан авыл.

# Зелена (Малков)
## Географиясе

Мәйданы — 13,127 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 410 метр биеклектә урнашкан.

# Зелена (Малков)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Зелена (Малков)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Зелена (Малков)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1350 |
| 1880 | 1518 |
| 1890 | 1560 |
| 1900 | 1761 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 1721 |
| 1921 | 1936 |
| 1930 | 2011 |
| 1950 | 1300 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 1301 |
| 1970 | 1101 |
| 1980 | 418 |
| 1991 | 312 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 319 |
| 2011 | 397 |
| 2021 | 659 |
# Воля-Загойска-Дольна

Воля-Загойска-Дольна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Пиньчув гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Загойска-Дольна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бялавичы (Ивацэвицкий районы)

Бялавичы (белар. Бялавічы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.

# Бялавичы (Ивацэвицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Бежин (Түбән Силезия воеводалыгы)

Бежин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Стшелин гминасында урнашкан авыл.

# Бежин (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лучешти (Кахул)

Лучешти (рум. һәм молдав. Lucești ) — Молдова Республикасының Кахул районына караган авыл.
# Лесама

Лесама (баск. Lezama) — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Лесама
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 16,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 65 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Бүюкдере (Сеетгази)

Бүюкдере (төр. Büyükdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Цетенов

Цетенов (чех. Cetenov) — Чехиянең Либерец крае Либерец һәм Q89581457? районында урнашкан авыл.

# Цетенов
## Географиясе

Мәйданы — 6,050583 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Цетенов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Цетенов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Цетенов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 559 |
| 1880 | 501 |
| 1890 | 501 |
| 1900 | 505 |
| 1910 | 445 |
| 1921 | 432 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 451 |
| 1950 | 239 |
| 1961 | 231 |
| 1970 | 185 |
| 1980 | 169 |
| 1991 | 126 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 111 |
| 2014 | 123 |
| 2016 | 120 |
| 2017 | 120 |
| 2018 | 121 |
| 2019 | 117 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 120 |
| 2021 | 115 |
| 2021 | 121 |
| 2022 | 111 |
| 2023 | 115 |
| 2024 | 117 |
# Тюр-Яха

Тюр-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.

# Тюр-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300063092
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306309
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Сен-Зашари (Вар)

Сен-Максимен-ла-Сент-Бом (фр. Saint-Maximin-la-Sainte-Baume) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.

# Сен-Зашари (Вар)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 64,80 км².
# Хоршбах

Хоршбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Хоршбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,04 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 220 метр биеклектә урнашкан.
# Нгубы-Яха

Нгубы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яхады-Яха елгасының сул ярыннан 155 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 56 км.

# Нгубы-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300312115300042030
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304203
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Чусавай (елга)

Чусова́я — Урта Уралдагы елга. Каманың сул, иң эре кушылдыгы. Чиләбе, Свердлов өлкәләре һәм Пермь төбәге буенча ага. Ул үзенең Уралның Азия өлешендә башланып, Россиянең Европа өлешендә агуы белән кызыклы.

# Чусавай (елга)
## Гидрография

Чусоваяның озынлыгы 592 км. Елга бассейнының мәйданы 23 000 км².
Полуденная (Полдневная) Чусовая елгасының башлангычы, бер чыганак буенча Чиләбе өлкәсенең сазлыклы җирлегендәге Олы Чусов күле булып тора, башка чыганак буенча елганың башлангычы — Уфалей янындагы Сурна күле. Аннан ул төньякка ага. 45 кмдан соң елга Көнбатыш Чусовая белән берләшә һәм якынча 150 км Уралның көнчыгыш янтыгы буенча ага. Бу өлешендә елганың киңлеге 10 нан алып 13 м.га кадәр тәшкил итә. Урта өлешендә елга тарая, еш кына елганың янтыклары каньонсыман характерда. Бу өлешендә елганың киңлеге 120—140 м. Аскы өлешендә (Чусовой шәһәреннән түбәнрәк), Уралдан чыкканнан соң, елга гадәти үзән елгасы рәвешен ала. Аның тизлеге кими, киңлеге 300 м. га кадәр җитә.

# Чусавай (елга)
## Су режимы

Туенуы катнаш, күбесенчә кар суларыннан тора (55 %). Яңгырның өлеше 29 %, җир асты суларыныкы — 18 %. Су ташу апрель уртасыннан июнь уртасына туры килә. Уртача су чыгымы күләме 222 м³/сек, иң зурысы — 4570 м³/сек, иң кечкенәсе — 8,4 м³/сек. Агымның тизлеге гаять зур: урта өлешендә якынча 8 км/сәг булса, таулы урыннарда 25 км/сәг. Чусовая октябрь ахыры — декабрь башында туңа, боздан апрель азагында — май башында ачыла.
# Людвинець

Людвинець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пакость гминаcында урнашкан авыл.

# Людвинець
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чарноцин (Млавский повяты)

һәм
Чарноцин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Стшегово гминасында урнашкан авыл.

# Чарноцин (Млавский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (16392) 1981 EP42

(16392) 1981 EP42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16392) 1981 EP42
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EP42» саналган.
# Пурисима (Сан Мигел де Альенде)

Пурисима — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Пурисима (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Пурисима Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Пурисима (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Пурисима (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Кальмарса

Кальмарса (исп. Calmarza) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кальмарса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 28,149171 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 839 ± 30 метр биеклектә урнашкан.
# Кызыл мәчет (Тум)

Кызыл мәчет — Тумның Татар урамында урнашкан, 1904 елда Хәмзә Хәмитов төзеткән таш мәчет.
# Грандайл-Вилледж (Нью-Йорк)

һәм
Грандайл-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Грандайл-Вилледж (Нью-Йорк)
## Географиясе

Грандайл-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы — 5,827109 км², 4,876747 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 596 Фут биеклектә урнашкан.
# Чернокурка

Чернокурка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вычегда елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Чернокурка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000023023
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002302
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Агва Фрия (Малиналтепек)

Агва Фрия — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Malinaltepec муниципалитеты составына керә.

# Агва Фрия (Малиналтепек)
## Географиясе

Агва Фрия Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Агва Фрия (Малиналтепек)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Агва Фрия (Малиналтепек)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Жирухины

Жирухины (рус. Жирухины) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Жирухины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Жирухины
## Сәгать поясы

Жирухины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Жирухины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Эшрефли (Эмирдаг)

Эшрефли (төр. Eşrefli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Эмирдаг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Баклуша (Богана кушылдыгы)

Баклуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Богана елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.

# Баклуша (Богана кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010200212107000006922
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107000692
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Мария де Хесус Арана, Эль Монте (Комонфорт)

һәм
Мария де Хесус Арана, Эль Монте — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Мексика һәм Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Мария де Хесус Арана, Эль Монте (Комонфорт)
## Географиясе

Мария де Хесус Арана, Эль Монте Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Мария де Хесус Арана, Эль Монте (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Мария де Хесус Арана, Эль Монте (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Журавники (Пиньчовский повяты)

һәм
Журавники — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Злота гминасында урнашкан авыл.

# Журавники (Пиньчовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Лонжи

Сен-Лонжи (фр. Saint-Longis) — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
# Эль Лимон Потреро, Эль Лимон (Коюка де Каталан)

Эль Лимон Потреро, Эль Лимон — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Эль Лимон Потреро, Эль Лимон (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Эль Лимон Потреро, Эль Лимон Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Лимон Потреро, Эль Лимон (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Лимон Потреро, Эль Лимон (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ватин

Ватин (чех. Vatín) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267403? районында урнашкан авыл.

# Ватин
## Географиясе

Мәйданы — 4,856035 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 560 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ватин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ватин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ватин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 331 |
| 1880 | 362 |
| 1890 | 358 |
| 1900 | 320 |
| 1910 | 320 |
| 1921 | 330 |
| 1930 | 311 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 267 |
| 1961 | 273 |
| 1970 | 297 |
| 1980 | 281 |
| 1991 | 304 |
| 2001 | 324 |
| 2011 | 335 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 341 |
| 2016 | 330 |
| 2017 | 329 |
| 2018 | 324 |
| 2019 | 329 |
| 2020 | 322 |
| 2021 | 330 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 317 |
| 2022 | 324 |
| 2023 | 320 |
| 2024 | 323 |
# Нямозеро

Нямозеро (рус. Нямозеро) — Мурманск өлкәсенең Кандалакша шәһәре составына керүче станция.

# Нямозеро
## Сәгать поясы

Нямозеро Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нямозеро
## Климат

Климаты уртача континенталь, атлантик-арктик зонага карый. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска була.

# Нямозеро
## Халык

Халык саны 12 кеше. Күпчелек халыкны руслар алып тора.
# (18783) Sychamberlin

(18783) Sychamberlin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18783) Sychamberlin
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JL47» саналган.
# Кучан

Кучан — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452882, ГАТОБК коды — 80204825002.
# Тагылдат

Тагылдат — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Кече Еловая елгасының сул ярына тамагыннан 129 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 24 км.

# Тагылдат
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010600112115200025487
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202548
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Коголо (Тренто)

Коголо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Пейо өязендә урнашкан торак пункт.

# Коголо (Тренто)
## Географиясе

Коголо Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Коголо (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (14208) 1999 CR64

(14208) 1999 CR64 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14208) 1999 CR64
## Тарихы

1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CR64» саналган.
# Кампаньоле (Валле д'Аоста)

Кампаньоле — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Вильнёв (Валле-д’Аоста) өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампаньоле (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Кампаньоле Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Кампаньоле (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Алъяпкыч

Алъяпкыч — күбесенчә өй шартларында һәм эш вакытында киелүче өс киеме. Аны ирләр дә, хатыннар да кия. Күбесенчә кием өстенә киелә. Төп бурычы булып, үз астындагы киемне пычрак төшүдән саклау тора.
Функциясенә карап бүленеше:
* аш-су (хуҗабикә) алъяпкычы;
* пешекче алъяпкычы;
* чәчтараш алъяпкычы;
* тимерче алъяпкычы;
* укучы алъяпкычы.

# Алъяпкыч
## Тарих

Беренче алъяпкычлар Борынгы Мисырда ук кулланылганнар, анда аларны дәүләттә хезмәт иткүче ир-атлар кулланган.
Бай французлар 17-18 гасырларда табелье дигән алъяпкыч кигәннәр.
ССРБда укучы кызлар ак алъяпкычны бәйрәмнәрдә, ә кара алъяпкычны калган көннәрдә кигәннәр.
* 14 гасыр
* 1620-1700 еллар
* 1822 ел
* 1848 ел
* 1909 ел
* 1952 ел
* 1953 ел

# Алъяпкыч
## Тарих
### Татарларда

Казан татарларында, бигрәк тә яшь кияүләр һәм яшь киленнәр өчен ул эш киеме генә түгел, ә көндәлек кием булып та саналган. Мәсәлән, яшь кияү беренче елында көтү каршысына чыкканда кыз бирнәсенә килгән кияү күлмәк-ыштанын киеп, чигешле ак киндер алъяпкыч бәйли торган була. Яшь киленнәрдә һәм җиткән кызларда алъяпкыч өс киеменең, күлмәк шикелле үк, иң матур һәм күзгә бәрелеп тора торган өлешен тәшкил иткән. Әүвәлрәк аны эре шакмаклы, сөрмәләп, алмалап яки чуптарлап сугылган өй тукымасыннан күкрәкчәле итеп теккәннәр. Алъяпкычның төсе аның белән бергә киелә торган күлмәкнең төсе һәм формасына яраклашкан була. Күлмәк һәм аның декоратив алымнары тагын да ныграк беленеп торсын өчен, алъяпкыч башка төстәге тукымадан эш­ләнгән. Бу очракта төсләрнең кон­траст хасил итүе, бер-беренә каршы куелуы киемнең гармониясен бозмый, киресенчә, бизәп кенә то­ра, күркәмлек кенә өсти.
Борынгырак заманнарда фәкать күкрәкчәле алъяпкычлар гына булса, XX йөз башларында билгә генә бәйләп куела торган, күкрәкчәсез алъяпкычлар да күренә башлый. Бу вакытларда татар хатын-кызлары арасында төрле төстәге фәбрик тукымасыннан (ситсы, зәйтүн) эшлән­гән яңа формадагы: төрешле, аркалы, култыклы, канатлы һ.б. төрле алъяпкычлар тарала. Ак коленкордан яки кара зәйтүннән тегелгән алъяпкычларның итәк очын һәм күкрәк өлешен чигеп эшләргә яратканнар. Печән һәм урак вакытларында буй җиткән кызлар һәм яшь киленнәр күлмәк өстеннән чиккән алъяпкыч бәйләп, җиңсә кигәннәр. Керәшен татар хатын-кызлары да бу вакытта алъяпкычны күбрәк ачык төстәге (яшел, ал, зәңгәр) зәйтүннән таккан итәк куеп һәм итәк очына ике-өч рәт тасма бастырып эшлә­гәннәр. Мондый гадәт, ягъни кыз­лар алъяпкычын чигү яки аны төр­ле төстәге тасмалар белән бизәү бүгенге көндә дә яшәп килә.
Ука-Сыры бассейнында яшәүче мишәрләрдә, Себер һәм Әстерхан татар­ларында исә алъяпкыч (ирендә һәм хатынында) күбрәк эш киеме булып хезмәт итә.
# Сулюв

Сулюв — Польшаның Люблин воеводалыгы Закшувек гминасында урнашкан авыл.

# Сулюв
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.