yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Арчан

Арчан (лат. Callúna vulgáris Ве́реск обыкнове́нный) — үсемлек, арчанлылар гаиләлегенең Calluna ыругының бердәнбер төре.

# Арчан
## Сыйфатлама

Арчан куакларына биек кыя һәм тау башларында юлыгып була. Миллион еллар эчендә арчан тышкы табигый шартларга җайлаша алган, ул кышкы зәмһәрир суыкка да, җәйге челләгә дә түзә. Гранит кыяларны яратса да, арчан тау түбәсендә дә, киселгән урманнарда, шәрә ташта да үсә ала. Кайчандыр өчәр метрлы булган арчан бүген 30 сантиметрлы гына булса да, матур-матур куаклыклар булып үсә. Арчан Русиянең урта полосасын да үз итә. Әмма бик акрын үрчи, шуңа күрә Җир йөзендә ул кимегәннән-кими бара. Яфрагы каты, өчкырлы дияргә була, вак ылысны хәтерләтә, әмма бик үк кадаучан түгел. Июль-августта алсу-шәмәхә, сирәк очракта ак чәчәк ата.

# Арчан
## Файдасы һәм кулланылуы

Яфрагының чәе һәм арчан балы – зур деликатес һәм бик сирәк тәти торган ризык.
Авылларда бүген дә әле арчанны абзарлар, мунча, агач өй салганда файдалану гадәте бар. Кипкән ботаклары стеналарда җылыны бик әйбәт тотучы материал булып исәпләнә, дымны яхшы сеңдерә, торакны кышкы суыктан һәм озакка сузылган яңгырлардан саклый.
# Румань

Румань (фр. Roumagne) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Став-Ноаковский-Колёния

Став-Ноаковский-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы Нелиш гминаcында урнашкан авыл.

# Став-Ноаковский-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зефельд-ин-Тироль

Зефельд-ин-Тироль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. Инсбрук округы составына керә.

# Зефельд-ин-Тироль
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1180 метр биеклектә урнашкан. Иннсбрук һәм Шарниц коммуналары белән чиктәш.
# Нидзь

Нидзь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Локчим елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.

# Нидзь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000018259
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001825
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Боведас (Сан Луис де ла Паз)

Боведас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Боведас (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Боведас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Боведас (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Боведас (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Алькин

Алькин (фр. Alquines) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Минчыки

Минчыки (белар. Мінчыкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.

# Минчыки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Уэйн (округ, Теннесси)

Уэйн — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэйнсборо шәһәре.

# Уэйн (округ, Теннесси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1817 елда оештырыла.

# Уэйн (округ, Теннесси)
## Халкы

2019 елда халык саны 16 713 кеше тәшкил иткән.

# Уэйн (округ, Теннесси)
## Территориясе

Округ мәйданы 1906 / 1901 км² тәшкил итә.
# Акчаөрен (Миһалыччык)

Акчаөрен (төр. Akçaören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Видлино (Пуцкий повяты)

Видлино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пуцк гминасында урнашкан авыл.

# Видлино (Пуцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хакодате

Хакодате (яп. 函館市) — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.

# Хакодате
## Тарихы

Хакодате шәһәре 1922 елның 1 августында шәһәр статусын ала.

# Хакодате
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 277056 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 409 кеше тәшкил иткән.

# Хакодате
## Географиясе

Шәһәр территориясе 677.89 км² тәшкил итә.

# Хакодате
## Кардәш шәһәрләр

* Аомори, Япония (13 март 1989)
* Владивосток, Россия (28 июль 1992)
* Кояң, Көньяк Корея (1 август 2011)
* Лейк-Маккуори, Австралия (31 июль 1992)
* Тиәнҗин, Кытай (18 октябрь 2001)
* Южно-Сахалинск, Россия (27 сентябрь 1997)
* Һәлифәкс, Канада (25 ноябрь 1982)
# Астека (Эдуардо Нери)

Астека — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Эдуардо-Нери муниципалитеты составына керә.

# Астека (Эдуардо Нери)
## Географиясе

Астека Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Астека (Эдуардо Нери)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Астека (Эдуардо Нери)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Төмән (Мордовия)

Төмән шәһәре (мукш. Темникав, рус. Темников) – Мордовия Республикасының Темников районы үзәге. Татарлар аны Кала дип кенә атыйлар.

# Төмән (Мордовия)
## Кыскача белешмә

Төмән шәһәре Мордовиянең иң көнбатышына, Сарански шәһәреннән 160 чакрымнар ераклыкта, Түбән Новгород өлкәсе чигенә урнашкан кечкенә генә кала. Шәһәрдә барлыгы 7 меңләп кеше яши. Район халкының 60 процентын руслар, утызын мукшылар, 8 процентын татарлар тәшкил итә. 2002 елгы сан алу нәтиҗәләре буенча, Төмәндә 611 татар яшәгәнлеге ачыкланды.

# Төмән (Мордовия)
## Тарихи белешмә

Рәсми рәвештә Төмәнгә 1536 елда нигез салынган дип санала. Бу чыннан да шулай, аңа кадәр Төмән-Кала биредән 8 чакрым ераклыкта, Мокша елгасының сул ярына урнашкан булган. Ул урында хәзер Старый Город дип аталган рус авылы.
Аксак Тимер 1395 елда мишәр-татар башкаласы булган Наровчатны җимергәч, үзәк Иске-Калага – Төмәнгә күчә һәм шушы рольне 1536 елга кадәр үти. Ул урта гасыр татар дәүләте – Төмән кенәзлеге башкаласы булган. Биредәге татар морзалары һәм кенәзләре күбесе нәселләрен Алтын Урда ханы Сәед-Әхмәт улы Биханнан башлый. Биханның ставкасы Төмән районының төньягында урнашкан Сарыкылыч шәһәрендә урнашкан. Ул шәһәр соңыннан Бихан оныкларыннан рус праваслау чиркәвенә күчә. Аның хәзерге исеме – Саров. Бу – Русиянең атом коралы башкаласы.
Тарихчы Сәед Еникеев хәбәре буенча Төмән каласына 1361 елны нигез салына. 1509 елда олуг кенәз Василий III кенәз Акчураның һәм Күгешовның бу җирләрне биләү хокукларын раслый. Димәк бу датадан да соң түгел Төмән һәм Төмән кенәзлеге рус дәүләтенә буйсына. XVI гасырның беренче чирегендә Төмән шәһәрендә Күгеш белән аның улы Тенеш идарә итә.
Рус дәүләтенә үз ирке белән кушылган өчен Тенешкә 1528 елда Төмән шәһәрендә идарә итәргә рөхсәт бирелгән. Тенеш улы Еники бәк 1552 елда Явыз Иван гаскәрләре составында Казанга яу белән бара һәм үзенә буйсынган татарлар һәм мордвалар белән Казанны камап алуда катнаша (Альфред Халиков). 1552 елдан соң йомышлы татарлар Швеция һәм Ливония белән булган сугышларда актив катнашалар.
1521 елны нугай татарлары каланы килеп туздырып китәләр — дип яза Уфа галиме Сәед Еникеев. Шул сәбәпле каланы икенче җиргә күчерергә булалар. Иске урында исә Еникеевларның рус коллары калган.
1612 елда Төмәннең үзендә 163 татар йорты, 172 рус хуҗалыгы була. 1625 елда инде Төмәндә Енникееевлар урынына воевода итеп рус кешесен куялар, аның кул астында 388 татар морзасы хезмәт итә.
Төмән озак еллар Тамбов губернасыныда өяз шәһере була.

# Төмән (Мордовия)
## Халык

| 1840 | 1856 | 1897 | 1926 | 1931 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 6 025 | ~6 800 | 5 399 | ~1 900 | ~4 000 | ~5 500 | 6 159 | 6 579 | 7 354 | 9 172 | 8 375 | 7 247 |
Милли состав: руслар — 60,4%, мордва — 33,8%, татарлар — 3,3%.

# Төмән (Мордовия)
## Чыганак

* Фәүзия Бәйрәмова. Иске-Кала – бортас-мишәр шәһәре
# Урыс Суыксуы

Рус Суыксуы — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422897.

# Урыс Суыксуы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.3 °C | -10.4 °C | -5.4 °C | 5.5 °C | 14.3 °C | 19 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.9 °C | -9.5 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
# Сан Дана (Лече)

Сан Дана — Италиянең Апулия төбәге Гальяно-дель-Капо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Дана (Лече)
## Географиясе

Сан Дана Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Дана (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Анговице

һәм
Анговице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Хойнице гминасында урнашкан авыл.

# Анговице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тукай — журналист (китап)

Тукай — журналист — 1986 елда Флорид Әгъзамовның Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Бу китапта Габдулла Тукайның матбугатка карашы, публицистик иҗатының төп тематик юнәлешләре, форма һәм алымнары, жанрлары тикшерелә. Китап шагыйрьнең тууына 100 ел тулган елны басыла. Китапның тиражы 2400 д.

# Тукай — журналист (китап)
## Эчтәлек

* Кереш сүз
* 1 бүлек. Тукайның матбугатка карашлары
** Оештыручы һәм җитәкче
** «Әйдә халыкка хезмәткә …»
** Реакцион матбугатка каршы
* 2 бүлек. Әдипнең тәнкыйди публицистикасы
** Фаш итү алымнары
** «Сугыш кирәк ишаннарга …»
* 3 бүлек. «Халык зур ул, көчле ул …»
** Изүче сыйныфларны камчылаганда
** «Кузгатмакчы булсаң халык күңелләрен …»
** «… Дөньяга социалистический тормыш чыкмыйча …»
* 4 бүлек. «… Халык … әдип ул …»
** «Тәнкыйть — кирәкле шәйдер»
** Алдынгы культураны яклап
** « … Тел, лөгать, гадәт вә әхлак алмашып…»
* 5 бүлек. Жанр төрлелеге
** Кайнар эздән
** Очеркист һәм фельтионист
* Йомгак
* Аңлатмалар
# Гориче (Постойна)

Гориче — Словениянең Постойна (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гориче (Постойна)
## Географиясе

Мәйданы — 1,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 551,2 метр биеклектә урнашкан.
# Гура-Куцулуй

Гура-Куцулуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. Винцу-де-Жос (коммуна) коммунасына карый.

# Гура-Куцулуй
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Маклир буразналары

Маклир буразналары (лат. Rimae Maclear) — Айның 13° к. к. 20° кч. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 110 километр озынлыкта булган буразналары системасы.

# Маклир буразналары
## Исеме

Маклир буразналары якындагы Маклир кратеры хөрмәтенә аталган.
# Чандышева

Чандышева — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 37 км.

# Чандышева
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300015313
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301531
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Акчалан (Көпрүбашы)

Акчалан (төр. Akçalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ла-Плата (Миссури)

Ла-Плата — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Ла-Плата (Миссури)
## Тарихы

Ла-Плата шәһәре елда нигезләнгән.

# Ла-Плата (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,12867 км², 4,128673 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 285 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Варнетон

Варнетон (фр. Warneton) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Армантьер кантонына карый.
# Ямады

Ямады — Башкортстанның Яңавыл районындагы татар авылы, авыл җирлеге үзәге.

# Ямады
## Демография

Рәсми сан алу вакытында авыл халкы башкорт дип теркәлгән (85%).

# Ямады
## Географик урынлашу

* район үзәгенә кадәр Яңавыл: 32 км
* тимер юл станциясенә Яңавыл: 32 км

# Ямады
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Илдар Юзеев
* Нил Юзиев
* Әдип Мәликев
* Әлфизә Гыйниятуллина
* Эрот Зарипов (1938―2009), рәссам, ТАССР атказан сәнгать эшлеклесе (1985).

# Ямады
## Мәгариф

Ямадыда беренче казна мәктәбе 1908 елда ачыла. Ямады татар мәктәбеннән 13 фән докторы, 50 фәннәр кандидаты чыккан. Биредә белем алган күп кешеләр танылган нефтьчеләр, авыл хуҗалыгы җитәкчеләре, мәгариф, мәдәният хезмәткәрләре, табиблар булып киткән. Яңавыл районы җитәкчеләренең дә өчтән бере – Ямады мәктәбен тәмамлаучылар.
# (12764) 1993 VA2

(12764) 1993 VA2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12764) 1993 VA2
## Тарихы

1993 елның 11 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 VA2» саналган.
# MAIP1

MAIP1 (ингл. Matrix AAA peptidase interacting protein 1) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лейк-Мюррей-оф-Ричланд (Көньяк Каролина)

Лейк-Мюррей-оф-Ричланд — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Лейк-Мюррей-оф-Ричланд (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Лейк-Мюррей-оф-Ричланд халык санын алу урыны мәйданы — 22,5 км², 14,464 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Зур Шилея

Зур Шилея (Зур Шлея) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уфалей елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.

# Зур Шилея
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010200812111100020212
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102021
* Бассейн коды — 10.01.02.008
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# HMGN5

HMGN5 (ингл. High mobility group nucleosome binding domain 5 һәм High mobility group nucleosome-binding domain-containing protein 5) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мидхәт Габдуллин

Мидхәт Габдуллин (Мидхәт Исмәгыйль улы Габдуллин, 16 сентябрь 1930(1930-09-16), Стәрлетамак, БАССР, РСФСР, СССР — 15 гыйнвар 1994(1994-01-15) (63 яшь), Казан, Татарстан) — тарихчы, тарих фәннәре докторы (1987), СБКФнең Подберезье район комитетында пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире (1955-1956), Уфа нефть институтының Стәрлетамак филиалында (?-1973) һәм Казан университетында (1973-1990) СБКФ тарихы кафедрасы мөдире.
# Алтын (елга)

Алтын – Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Сива елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.

# Алтын (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010100912111100009349
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111100934
* Бассейн коды – 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# Позто Росо (Лече)

Позто Росо — Италиянең Апулия төбәге Аллисте өязендә урнашкан торак пункт.

# Позто Росо (Лече)
## Географиясе

Позто Росо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Позто Росо (Лече)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Белцецень

Белцецень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Томшань (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Белцецень
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бянкаде (Тревизо)

Бянкаде — Италиянең Венеция төбәге Ронкаде өязендә урнашкан торак пункт.

# Бянкаде (Тревизо)
## Географиясе

Бянкаде Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бянкаде (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фортелонго (Виченца)

Фортелонго — Италиянең Венеция төбәге Фара-Вичентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Фортелонго (Виченца)
## Географиясе

Фортелонго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фортелонго (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тровильияно (Пескара)

Тровильияно — Италиянең Абруцци төбәге Сан-Валентино-ин-Абруццо-Читериоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Тровильияно (Пескара)
## Географиясе

Тровильияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Тровильияно (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Йон өрү (уен)

Йон өрү — татар халык уены.

# Йон өрү (уен)
## Уйнау тәртибе

Ябык биналарда уйнала торган уеннарның берсе. Балалар, 5—6 метр ара калдырып, кара-каршы тезелеп утыралар. Уртага бер-берсеннән ике адым чамасы ераклыкта сызык сызалар. Ике яктан да чират белән берәр кеше үз якларындагы сызык янына басалар. Шунда һавага каз мамыгы очырталар. Ике уенчы, билгеләнгән ике адым арасында йөреп, шул мамыкны төшермәскә тырышалар. Мамык кем ягында җиргә төшсә, өрүче каршы якка әсир төшә. Шулай итеп, кайсы яклар каршы яктагыларны әсир итеп бетерсә, алар җиңүче була.
# IC 4321

IC 4321 — Кентавр йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4321
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4321, ESO-LV 445-0220, 2MASX J13443124-3008225, MCG-05-32-073, ESO 445-22, PGC 48694, 6dFGS gJ134431.3-300823, LEDA 48694, FLASH J134431.30-300821.6 һәм Gaia DR2 6175309892360512128 буларак та сурәтләнә.
# HD115599

HD115599 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,99 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Биндорф (Анхальт)

Биндорф (алман. Biendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Биндорф (Анхальт)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 70 метр биеклектә урнашкан.
# Забуже (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Забуже — Польшаның Мазовия воеводалыгы Сарнаки гминасында урнашкан авыл.

# Забуже (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мария Рёль

Мария Кристина Рёль (швед. Maria Röhl; 26 июль 1801 ел — 5 июль 1875 ел) — швед рәссамы.

# Мария Рёль
## Тормыш юлы

Швецияда XIX гасырның беренче яртысында яшәгән бик күп күренекле кешеләрнең портретлары авторы булып тора.
Аның картиналары Стокгольмдагы Милли музейда күргәзмәгә куела.
Швед короллеге китапханәсендә аның 1800 портреттан торган коллекциясе бар.
Корольлекнең швед сәнгать академиясе әгъзасы (1843). Король сараенда рәсми портретист була.

# Мария Рёль
## Биографиясе

Мария Рёль Стокгольмда хәлле гаиләдә туган. Әммә 1822 елда ата-аналарының вафатыннан соң бөлгенлеккә төшкән. Бала чакта гувернантка булырга хыялланган.
Ләкин рәсем төшерү белән мавыгуы җиңә. Профессор һәм гравюр Кристиан Форсельдән сынлы сәнгать буенча дәресләр ала. Рәссам Александр Хамбре аны каләм белән тиз генә реалистик сүрәтләмәләр эшләргә өйрәтә.
Аның дусларын һәм гаилә әгъзалары сүрәтләгән картиналары киң билгелек ала.
Рәссам югары җәмәгать даирәсендә модада булып китә. Ул каләм белән дә, май белән дә иҗат итә. Әммә Марияның бай булмаган заказчылары май белән эшләнгән сүрәтләргә түли алмыйлар. Шуңа аның күп картиналар каләм кулланып эшләнгән.
Аның хезмәтләрендә заманының бик күп билгеле аристократлары, актерлары сүрәтләнгән.
1843 елда Рёль патша сараена рәссам итеп билгеләнә.
1843-1846 елларда Парижда француз сәнгать академиясенең Леон студиясендә укый.
Туган иленә кайтканнан соң, Стокгольмның Брункебергсторг районында үзенең шәхси сынлы сәнгать студиясен оештыра.
Тормышының соңгы елларында фотосүрәтләр барлыкка килә. Фотография сәнгате аның портретлар иҗат итүенә җитди дәгъвачы булып китә.
Мария Рёль 1875 елның 5 июлендә Стокгольмда вафат була.
Хәзерге вакытта аның картиналары, сүрәтләре Швеция Милли музеенда һәм шәхси коллекцияләрдә саклана. Швед корольлеге китапханәсендә портретлары 1800 чамасы.
# Гара (Франция)

Гара (фр. Garat) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Самосуды

Самосуды (рус. Самосуды) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.

# Самосуды
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Самосуды
## Сәгать поясы

Самосуды Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Самосуды
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).