yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# NGC 7406

NGC 7406 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7406
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Си-Герт (Нью-Джерси)

Си-Герт — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Си-Герт (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1 май 1917 елда нигезләнгән.

# Си-Герт (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,755603 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 13 Фут биеклектә урнашкан.
# Казе Латанци (Анкона)

Казе Латанци — Италиянең Марке төбәге Фабриано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Латанци (Анкона)
## Географиясе

Казе Латанци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Латанци (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GBA (ген)

GBA (ген) (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Бильиоло (Маса-Карара)

Бильиоло — Италиянең Тоскана төбәге Аулла өязендә урнашкан торак пункт.

# Бильиоло (Маса-Карара)
## Географиясе

Бильиоло Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бильиоло (Маса-Карара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шодфонтен (Ду)

Шодфонтен (фр. Chaudefontaine) — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
# Ашагы Чардахлар

Ашагы Чардахлар (әзери. Aşağı Çardaxlar) — Әзербайҗанның Загатала районына караган авыл.
# Барховице

Барховице (чех. Barchovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Колин һәм Колин районында урнашкан авыл.

# Барховице
## Географиясе

Мәйданы — 17,744121 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 329 метр биеклектә урнашкан.

# Барховице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Барховице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Барховице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 850 |
| 1880 | 880 |
| 1890 | 867 |
| 1900 | 885 |
| 1910 | 882 |
| 1921 | 824 |
| 1930 | 776 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 479 |
| 1961 | 398 |
| 1970 | 317 |
| 1980 | 260 |
| 1991 | 202 |
| 2001 | 192 |
| 2011 | 190 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 199 |
| 2016 | 209 |
| 2017 | 224 |
| 2018 | 232 |
| 2019 | 241 |
| 2020 | 247 |
| 2021 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 253 |
| 2022 | 257 |
| 2023 | 255 |
| 2024 | 267 |
# Глодишоареле

Глодишоареле — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Секуень (коммуна, Бакеу) коммунасына карый.

# Глодишоареле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 метр биеклектә урнашкан.
# (5670) Росстэйлор

(5670) Росстэйлор (лат. Rosstaylor) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5670) Росстэйлор
## Тарихы

1985 елның 7 ноябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 VF2» саналган.
# Бильмини

Бильмини — Польшаның Подлясье воеводалыгы Кузница гминасында урнашкан авыл.

# Бильмини
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Борһане тәрәкъкый (гәҗит)

Борһане тәрәкъкый — атналык иҗтимагый-сәяси гәҗит. 1906 елның маеннан 1911 елның февраленә кадәр Әстерхан шәһәрендә татар һәм гомумтөрки телләрендә нәшер ителә. Мөхәррирләр – Мостафа-Лотфый Исмәгыйлев-Ширванский, Нәҗип Гасрый.
# Вильфаньян (кантон)

Вильфаньян — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Гржменин

Гржменин (чех. Hřmenín) — Чехиянең Кралове Градец крае Марквартице районында урнашкан авыл.

# Гржменин
## Географиясе

Мәйданы — 3,614 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гржменин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гржменин
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гржменин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 358 |
| 1880 | 340 |
| 1890 | 342 |
| 1900 | 326 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 328 |
| 1921 | 334 |
| 1930 | 301 |
| 1950 | 189 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 166 |
| 1970 | 125 |
| 1980 | 82 |
| 1991 | 62 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 60 |
| 2011 | 43 |
| 2021 | 67 |
# Бзянка (Кросненский повяты)

Бзянка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Рыманув гминасында урнашкан авыл.

# Бзянка (Кросненский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Демирлер (Бүюкорһан)

Демирлер (төр. Demirler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Бүюкорһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Байрактар (Адапазары)

Байрактар (төр. Bayraktar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ковальски

Ковальски (пол. Kowalski) ― поляк фамилиясе.
* Александр Ковальски (1858―1902), астроном. Мариан Ковальскиның улы.
* Мариан Ковальски (1821—1884), астроном, Санкт-Петербург ФА мөхбир әгъзасы (1863), Казан университеты обсерваториясе директоры (1854-1884).
# (18442) 1994 PK3

(18442) 1994 PK3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18442) 1994 PK3
## Тарихы

1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PK3» саналган.
# Гөрбеяз (Козан)

Гөрбеяз (төр. Görbeyaz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ешилдурак (Диядин)

Ешилдурак (төр. Yeşildurak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Диядин илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Arbitraj mäxkämäse

Arbitraj mäxkämäse — eşquarlıq häm iqtisad eşçänlege tarmağında xökem itüçe daimi räsmi däwlät organı.
Belgiädä Arbitraj mäxkämäse - Kontitutsion mäxkämäse elekke ataması.
Ukrainada arbitraj mäxkämälärenä xucalıq mäxkämäläre itep yaña isem quşıldı.
Räsäy Federatsiäseneñ härber subyektında ayırım arbitraj mäxkämäse bar.
Sud pristavları wazifasına sud qararların monitorglaw häm ütäw kerä. Qaywaqıt alarnıñ gämälläre yuridik standartlarğa turı kilmi. Mäsälän, ul wäqälätlären arttırıp cibärergä, wazifasınnan yawızlarça faydalanırğa, ozaq waqıt däwamında qararnı ütäwne taläp itmiçä näticäsez qalırğa mömkin
# Людмила Марченко

Людмила Марченко (Людмила Василий кызы Марченко, рус. Людмила Васильевна Марченко) – кино һәм театр артисты.

# Людмила Марченко
## Тәрҗемәи хәле

1944 елның 20 июнендә Краснодар крае Архипо-Осиповка авылында (хәзер Геленҗик шәһәренә карый) туган. Балачактан артист булырга хыялланган. Мәскәүнең 135- мәктәбен тәмамлагач, Щепкин һәм Щукин исемендәге театр училищеларының икесенә дә сайлау турыннан үтә. Ләкин укытучыларның киңәше белән ВГИКны (Бөтенсоюз дәүләт кинематография институтын) сайлый һәм аны (Михаил Ромм остаханәсе) 1963 елда тәмамлый. Совет киносының йолдызлары Георгий Козинцев, Иван Пырьев кул астында укый.

# Людмила Марченко
## Тәрҗемәи хәле
#### Гаилә хәле

Атаклы режиссёр Иван Пырьев яшь артисткага гашыйк була. Ләкин зур яшь аермасын әйтеп, Людмила Марченко аңа ризалыгын бирми. Пырьев аны гомер буе эзәрлекли, корган гаиләләрен җимерә.
Людмила совет киносы йолдызы, хатын-кыз тамашачыларның кумиры 31 яшьлек Олег Стриженовка гашыйк була. Һәм алар, Мәскәүнең Демидов тыкрыгында фатир яллап, язылышмыйча гына яшиләр. Кыска вакытлы бергәлек, Людмиланың баласы үле тугач та таркала.
Бераздан артистка МГИМО студенты Владимир Вербенкога кияүгә чыга. Ләкин озак яшәмиләр, аерылышалар.
Геология разведкасы партиясе башлыгы Валентин Березин белән тора башлагач, көнче ир Людмиланы кыйный һәм бернинди пластик операцияләр дә төзәтә алмаслык итеп битен яралый. 1968 елда аерылышалар.
Мәскәүнең Москонцерт администраторы Виталий Войтенко белән тора башлыйлар. Войтенко аны үзе белән гастрольләргә алып чыга, пластик операцияләр ясата. 1975 елда аерылышалар.
Рәссам Сергей Соколов белән соңгы елларын үткәрә.
Балалары юк.

# Людмила Марченко
## Иҗаты

ВГИКта укыган чорда ук аңа төп рольләрдә уйнау бәхете елмая: Лев Кулиджанов «Туган йорт» («Отчий дом») (1959), Сергей Пырьев «Ак төннәр» («Белые ночи») (1959) фильмнарында (Настенька) баш рольләрне ышанып тапшыралар.
Битенә ясалган уңышсыз пластик операцияләрдән соң, Л. Марченконы кинога төшәргә сирәк кенә, анда да икенче пландагы рольләргә генә чакыралар.
1965-1984 елларда Мәскәү дәүләт киноактёрларның театр-студиясендә эшли башлый. Кинотасмаларда сирәк төшүен сәбәп итеп, аны әлеге театрдан да кыскарталар. Мосфильмда режиссёр ярдәмчесе булып урнаша.

# Людмила Марченко
## Иҗаты
#### Фильмографиясе

* 1980 Мескен гусарны яклагыз (О бедном гусаре вымолвите слово)
* 1979 Телефон эндәшми (Что-то с телефоном)
* 1968 Разведчиклар (Разведчики)
* 1968 Кеше туктарга уйлый (Человек бросает якорь)
* 1968 Чегән (Цыган) — Будулай хатыны Галя
* 1967 Туннель (ССРБ-Румыния)
* 1966 Айболит
* 1965 Пешекче (Стряпуха)
* 1965 Кеше кеше булып кала (Люди остаются людьми)
* 1962 Кече энем (Мой младший брат)
* 1962 Куркусыз-үпкәсез (Без страха и упрека)
* 1961 Дмитро Горицвит
* 1960 Леон Гаррос дус эзли (Леон Гаррос ищет друга) (ССРБ-Франция)
* 1960 Киләсе язга кадәр (До будушей весны)
* 1959 Туган йорт (Отчий дом) (Канн фестивалендә катнаша)
* 1959 Ак төннәр (Белые ночи)
* 1958 Иреклеләр (Добровольцы)
# Велике Воденице

Велике Воденице — Словениянең Костаневиця-на-Крки (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Велике Воденице
## Географиясе

Мәйданы — 0,82 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 380 метр биеклектә урнашкан.
# Гуменне (шәһәр)

Гуменне (словак. Humenné) — Словакиянең Гуменне округында урнашкан авыл.

# Гуменне (шәһәр)
## Тарихы

Авыл 1317 елда нигезләнгән.

# Гуменне (шәһәр)
## Географиясе

Мәйданы — 28,63 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 157 метр биеклектә урнашкан.

# Гуменне (шәһәр)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# SPRR2F

SPRR2F (ингл. Small proline rich protein 2F) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Зейтинли (Ердек)

Зейтинли (төр. Zeytinli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (9623) Karlsson

(9623) Karlsson (лат. Karlsson) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9623) Karlsson
## Тарихы

1993 елның 21 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FU28» саналган.
# Бархнови

һәм
Бархнови — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Старогард-Гданьски гминасында урнашкан авыл.

# Бархнови
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Атяж

Атяж — Россия территориясеннән ага торган елга. Курган өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Суварыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Атяж
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501112111200003231
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200323
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (7791) Эбицыкл

(7791) Эбицыкл (лат. Ebicykl) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7791) Эбицыкл
## Тарихы

1995 елның 1 мартында М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EB» саналган.
# Эль Дурасно, Ранчо (Ринкон де Ромос)

Эль Дурасно, Ранчо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Эль Дурасно, Ранчо (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Дурасно, Ранчо (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Влкош (Пржеров)

Влкош (чех. Vlkoš) — Чехиянең Оломоуц крае Пршеров һәм Пршеров районында урнашкан авыл.

# Влкош (Пржеров)
## Географиясе

Мәйданы — 8,948277 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Влкош (Пржеров)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Влкош (Пржеров)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Влкош (Пржеров)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 901 |
| 1880 | 1040 |
| 1890 | 1069 |
| 1900 | 1090 |
| 1910 | 1180 |
| 1921 | 1168 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1109 |
| 1950 | 991 |
| 1961 | 936 |
| 1970 | 849 |
| 1980 | 756 |
| 1991 | 733 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 744 |
| 2014 | 714 |
| 2016 | 710 |
| 2017 | 712 |
| 2018 | 706 |
| 2019 | 703 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 690 |
| 2021 | 703 |
| 2021 | 643 |
| 2022 | 682 |
| 2023 | 681 |
| 2024 | 678 |
# Озынпом

Озынпом (рус. Озынпом) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.

# Озынпом
## Климат

Озынпом климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Озынпом
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
# Ахтасымполум

Ахтасымполум — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 666 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.

# Ахтасымполум
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200011697
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201169
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Николай Захаров

* Николай Захаров (1924), хокукчы.
* Николай Захаров (1929), социалстик хезмәт каһарманы.
# Тамаулипас

Тамаулипас (исп. Tamaulipas) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — Сьюдад-Виктория шәһәре.

# Тамаулипас
## Тарих

1824 елда нигезләнгән.

# Тамаулипас
## Административ бүленеш

43 муниципалитет (2019).
# Таҗи Мөхетдин

Таҗи Мөхетдин (Мөхетдин Язар улы Таҗетдинев, 3 апрель 1906(1906-04-03), Кәртәле-Запань, Верхнеурал өязе, Ырынбур губернасы, Россия империясе — 11 август 1991(1991-08-11) (85 яшь), Уфа, БАССР, РСФСР, СССР) — башкорт телендә иҗат иткән язучы, журналист һәм тәрҗемәче.
# Арча күтәрелеше

Арча күтәрелеше (яки Арча фетнәсе) - Казан губернасының Лаеш һәм Мамадыш өязләре территорияләрендә крестьян/кулакларның советларга каршы чыгышы. 1918 елның 25 октябреннән 15 ноябренә кадәр дәвам иткән. Бик каты басым белән бастырылган.

# Арча күтәрелеше
## Тарихы

Казан большевиклар тарафыннан алынганнан соң, губернага сентябрь аеннае хәрби куркыныч янамый башлый, яңа нигездә тормышны үзгәртеп кору дәвам ителә. Яңа большевик оешмалары торгызыла һәм барлыкка килә башлый. 1918 ел ахырында коммунистлар конференциясендә Е. И. Вегер җитәкчелегендәге РКП(б) беренче комитеты сайлана. Сәнәгатьне национальләштерү процессы башлана. Көзен регионда комбедлар эшли башлый, алар байлы крестьяннардан икмәкне тартып алалар. 1918 елның сентябрь аеннан 1919 мартына чаклы халыктан җүн бәядән яки бушлай 6 миллион пот ашлык алына. Крестьяннар, бөтенләй икмәксез һәм мал-туарсыз калабыз, дип шикләнәләр.
Ул вакыт документлары нигезендә, крестьяннар күпчелек очракта комбедлар һәм продтрядлар эшчәнлегенә тискәре карый, ә кайчагында агрессив була, чөнки аларның гамәлләре нигездә мародерлык белән чикләнгән була. Бу болай да авыр хәлдә калган крестьяннар арасында дулкынлану тудыра.

# Арча күтәрелеше
## Фетнә барышы

Совет хакимиятенә каршы күтәрелеш Казан губернасының Казан, Лаеш һәм Мамадыш өязләрен колачлый. Күтәрелеш 1918 елның 25 октябренә туры килә, крестьяннар бушлай икмәк тапшырудан баш тарта. 10 ноябрьдә фетнәчеләр Арча шәһәрен яулап ала алалар.
Күтәрелешне басу өчен артиллерия батареясы булган күп санлы отрядлар җибәрелә. 15 ноябрьдә крестьяннар тар-мар ителә. Нәтиҗәдә, 31 кеше үтерелә, 11 кеше яралана.

# Арча күтәрелеше
## Фетнә барышы
### Икенче версия

«Татарстанда Советлар властеның барлыкка килүе һәм ныгуы» (рус. Становление и упрочение власти Советов в Татарии) китабында күтәрелеш эсерлар, меньшевиклар һәм башка контрреволюцион көчләр белән рухландырылган кулаклар күтәрелеше буларак искә алына

# Арча күтәрелеше
## Нәтиҗәләре

Әлеге күтәрелеш басылуга карамастан, канәгатьсезлек дәвам итә. Совет хакимиятләренең югарыда телгә алынган гамәлләре большевикларга каршы иң зур күтәрелешләрдән булган чапан сугышы сәбәпләренең берсе була. Шулай ук Чуел өязендәге хәлләр дә тыныч булмый. Мамадыш өязендә күтәрелеш барышында Кызыл Армиячеләр һәм коммунистлардан торган отряд крестьяннар белән бәрелешә. Ике кеше үтерелә һәм алтысы яралана.
# Селвела (Модена)

Селвела — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Пьевепелаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Селвела (Модена)
## Географиясе

Селвела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Селвела (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вайт-Стоун (Виргиния)

Вайт-Стоун — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вайт-Стоун (Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 2,538868 км², 2,53887 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 15 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Косья (Иса кушылдыгы)

Косья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ис елгасының уң ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Косья (Иса кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010501212111200004534
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200453
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Сантана (Нордеште)

Сантана — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Нордешти муниципалитетына карый.

# Сантана (Нордеште)
## Географиясе

Мәйданы — 7,32 км².
# Бейшеке

Бейшеке (кырг. Бейшеке) — Кыргыз Республикасының Талас өлкәсе Кара-Бура районындагы авыл.

# Бейшеке
## Халкы

Халкы — 1600 кеше.
# Доробна-Воля

Доробна-Воля — Польшаның Лодзь воеводалыгы Парадыж гминаcында урнашкан авыл.

# Доробна-Воля
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (17372) 1981 DV

(17372) 1981 DV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17372) 1981 DV
## Тарихы

1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DV» саналган.
# (6286) 1983 EU

(6286) 1983 EU (лат. 1983 EU) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6286) 1983 EU
## Тарихы

1983 елның 10 мартында E. Barr тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 EU» саналган.
# SLC5A4

SLC5A4 (ингл. Solute carrier family 5 member 4) — кешенең 22-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сант'Андреа ин Каприле (Лука)

Сант'Андреа ин Каприле — Италиянең Тоскана төбәге Капаннори өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Андреа ин Каприле (Лука)
## Географиясе

Сант'Андреа ин Каприле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сант'Андреа ин Каприле (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# RNF25

RNF25 (ингл. Ring finger protein 25) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (13092) Шрёдингер

(13092) Шрёдингер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13092) Шрёдингер
## Тарихы

1992 елның 24 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SS16» саналган.
# Мири (Пескара)

Мири — Италиянең Абруцци төбәге Фариндола өязендә урнашкан торак пункт.

# Мири (Пескара)
## Географиясе

Мири Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Мири (Пескара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Флёре-ле-Фаверне

Флёре-ле-Фаверне (фр. Fleurey-lès-Faverney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Флёре-ле-Фаверне
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,29 км².
# Суха (Словакия)

Суха — Словакиянең Владича округында урнашкан авыл.

# Суха (Словакия)
## Тарихы

Авыл елда нигезләнгән.

# Суха (Словакия)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Суха (Словакия)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Буду-Кантемир

Буду-Кантемир — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Стенилешть (коммуна) коммунасына карый.

# Буду-Кантемир
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монете-сюр-Луар

Монете-сюр-Луар (фр. Monétay-sur-Loire) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# Кузьминка (Славянка кушылдыгы)

Кузьминка (рус. Кузьминка) — Санкт-Петербург елгасы.

# Кузьминка (Славянка кушылдыгы)
## Географик белешмә

Озынлыгы — 22 км.
# SPRR1B

SPRR1B (ингл. Small proline rich protein 1B) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гүзелсу (Олту)

Гүзелсу (төр. Güzelsu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Спрингфилд (Кентукки)

Спрингфилд — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.

# Спрингфилд (Кентукки)
## Тарихы

Спрингфилд шәһәре елда нигезләнгән.

# Спрингфилд (Кентукки)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,783837 км², 9,589027 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 234 метр биеклектә урнашкан.
# Винорача

Винорача (серб. Винорача) — Сербиянең Поморав округы Ягодина җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Винорача
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 127 метр биеклектә урнашкан.

# Винорача
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Юхары Сейидләр

Юхары Сейидләр (әзери. Yuxarı Seyidlər) — Әзербайҗанның Зәрдаб районына караган авыл.