yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гарди (коммуна)

Гарди (фр. Gardie) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# (18090) Kevinkuo

(18090) Kevinkuo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18090) Kevinkuo
## Тарихы

2000 елның 6 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 JA56» саналган.
# Поток-при-Дорнберку

Поток-при-Дорнберку — Словениянең Нова Гориця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Поток-при-Дорнберку
## Географиясе

Мәйданы — 5,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 70 метр биеклектә урнашкан.
# Бренн

Бренн (фр. Brennes) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Крутоберега (Ак Холуница кушылдыгы)

Крутоберега — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ак Холуница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Крутоберега (Ак Холуница кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100032058
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103205
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# NGC 3903

NGC 3903 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3903
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# EFHC1

EFHC1 (ингл. EF-hand domain containing 1 һәм EF-hand domain (C-terminal) containing 1, isoform CRA_a) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дегирменкөй (Гедиз)

Дегирменкөй (төр. Değirmenköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Гедиз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Монтеджоко

Монтеджоко — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Алессандрия провинциясе составына керә.

# Монтеджоко
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 448 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Черрето-Груе, Коста-Весковато, Монтемарцино, Аволаска, Монлеале һәм Сареццано коммуналары белән чиктәш.
# Axämen

Axämen (Xaxamaniş, borınğı farsı Haxāmaniš) (?-675 b.e.q.) - farsı qäbiläläre belän idärä itkän riwäyättäge xakim, Axämenid dinastisenä nigez saluçı.
Borınğı avtorlar buyınça Axämen - Pasargada qäbiläse başlığı.
Axämen ulı Teisp citäkçelegendä farsılar Midiä xäkimiätennän azat itelälär.
# Велли-Брук (Оклахома)

Велли-Брук — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Велли-Брук (Оклахома)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Велли-Брук (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,677392 км², 0,677391 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 385 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Елдырымайдоган (Чубук)

Елдырымайдоган (төр. Yıldırımaydoğan ) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# TCEA1

TCEA1 (ингл. Transcription elongation factor A1) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Акрон (Колорадо)

Акрон — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Акрон (Колорадо)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Акрон (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 6,797239 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1420 метр биеклектә урнашкан.
# Сьенегилья, Ла Асьенда (Агваскальентес)

Сьенегилья, Ла Асьенда — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Агуаскальентес муниципалитеты составына керә.

# Сьенегилья, Ла Асьенда (Агваскальентес)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сьенегилья, Ла Асьенда (Агваскальентес)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Куринка

Куринка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молома елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.

# Куринка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300312111100035942
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103594
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Енимаһалле (Месудие)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Термине (Кунео)

Термине — Италиянең Пьемонт төбәге Кунео өязендә урнашкан торак пункт.

# Термине (Кунео)
## Географиясе

Термине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Термине (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гиноайка

Гиноайка — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. Ваду-Сепат (коммуна) коммунасына карый.

# Гиноайка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 185 метр биеклектә урнашкан.
# Левичи (Киров өлкәсе)

Левичи (рус. Левичи) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.

# Левичи (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Левичи (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Левичи (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Левичи (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Ун-Потын-Соим

Ун-Потын-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Амня елгасының уң ярына тамагыннан 266 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 23 км.

# Ун-Потын-Соим
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020100112115300021347
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302134
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# HD28398

HD28398 — Челтәр йолдызлыгында урнашкан A2mA9-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,96 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Юрекверен (Курталан)

Юрекверен (төр. Yürekveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кондарша

Кондарша — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовиянең Ичалки районы биләмәләрендә ага. Елга Инсар елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Кондарша
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500212110000038598
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003859
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шахне (Бартын)

Шахне (төр. Şahne) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фуэнтес-де-Эбро

Фуэнтес-де-Эбро (исп. Fuentes de Ebro) — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фуэнтес-де-Эбро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 141,73344 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 159 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# (9321) Alexkonopliv

(9321) Alexkonopliv (лат. Alexkonopliv) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (9321) Alexkonopliv
## Тарихы

1989 елның 5 гыйнварында Т. Кодзима тарафыннан Тиёда обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AK» саналган.
# Старий Валишев

Старий Валишев — Польшаның Лодзь воеводалыгы Белявы гминаcында урнашкан авыл.

# Старий Валишев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Калекөй (Каман)

Калекөй (төр. Kaleköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Каман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лопухово (Великопольское воеводалыгы)

һәм
Лопухово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Мурована-Гослина гминасында урнашкан авыл.

# Лопухово (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пшибишин

һәм
Пшибишин — Польшаның Подлясье воеводалыгы Цехановец гминасында урнашкан авыл.

# Пшибишин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Щодре

Щодре — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Длуголенка гминасында урнашкан авыл.

# Щодре
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пигасы

Пигасы (белар. Пігасы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Пигасы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# (7632) Станислав

(7632) Станислав (лат. Stanislav) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7632) Станислав
## Тарихы

1982 елның 20 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UT5» саналган.
# Виняри-Дольне

һәм
Виняри-Дольне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Новы-Корчин гминасында урнашкан авыл.

# Виняри-Дольне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Полуночная Пыя

Полуночная Пыя — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пыя елгасының уң ярына тамагыннан 28 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 36 км.

# Полуночная Пыя
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000212103000050770
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005077
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (591) Ирмгард

(591) Ирмгард (лат. Irmgard) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (591) Ирмгард
## Тарихы

1906 елның 14 мартында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 TP» саналган.
# Пильшычы

Пильшычы (белар. Пільшычы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Пильшычы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Димброка

Димброка — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Седжата (коммуна) коммунасына карый.

# Димброка
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 80 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дои (коммуна)

Дои (фр. Dohis) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# Сан-Паулу (штат)

Сан-Паулу (порт. São Paulo) — Бразилия штатларының берсе.
Башкаласы — Сан-Паулу шәһәре.

# Сан-Паулу (штат)
## Тарих

1822 елда барлыкка килгән.

# Сан-Паулу (штат)
## Административ бүленеш

75 бәләдия (2019).
# HD63083

HD63083 — Корма йолдызлыгында урнашкан A7/8III/IV(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,81 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Дургунсу (Гемерек)

Дургунсу (төр. Durgunsu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гемерек илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 5436

NGC 5436 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5436
## Тарихы

Әлеге галактика 1883 елда Алмания астрономы Wilhelm Tempel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Сан Франсиско дел Фраиле (Сан Мигел де Альенде)

Сан Франсиско дел Фраиле — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Мигель-де-Альенде муниципалитеты составына керә.

# Сан Франсиско дел Фраиле (Сан Мигел де Альенде)
## Географиясе

Сан Франсиско дел Фраиле Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Франсиско дел Фраиле (Сан Мигел де Альенде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Франсиско дел Фраиле (Сан Мигел де Альенде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Жежице (Пржибрам)

Жежице (чех. Žežice) — Чехиянең Урта Чехия крае Пршибрам районында урнашкан авыл.

# Жежице (Пржибрам)
## Географиясе

Мәйданы — 2,174 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Жежице (Пржибрам)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Жежице (Пржибрам)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Жежице (Пржибрам)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 362 |
| 1880 | 415 |
| 1890 | 470 |
| 1900 | 541 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 455 |
| 1921 | 389 |
| 1930 | 341 |
| 1950 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 249 |
| 1970 | 231 |
| 1980 | 183 |
| 1991 | 232 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 280 |
| 2011 | 478 |
| 2021 | 563 |
# Ринат Акчурин

Ринат Акчурин (Ринат Сөләйман улы Акчурин, 2 апрель 1946(1946-04-02), Әндиҗан, Әндиҗан вилаяте, Үзбәкстан ССР, СССР — 6 октябрь 2024(2024-10-06) (78 яшь), ) — СССР һәм РФ кардиоҗәррахы, РФА (1997), Россия медицина фәннәре академиясе (2011) һәм БР ФА (1997) академигы, ТР ФАнең шәрәфле әгъзасы (1998), СССР һәм РФ дәүләт премияләре лауреаты (1982, 2001).

# Ринат Акчурин
## Биографиясе

1946 елның 2 апрелендә Үзбәкстан ССРның Анджиан шәһәрендә укытучылар гаиләсендә туган. Милләте буенча татар. Анджиан медицина институтында укый, 1971 елда и.М. Сеченов исемендәге 1нче Мәскәү медицина институтын тәмамлый. Медицина фәннәре докторы, профессор. Элеккеге СССР ПВО зенит ракета гаскәрләре командующие Рәсим Акчуринның абыйсы.
1971 елдан — участок табиб-терапевты, 1972-1973 елларда — Мәскәү өлкәсенең Реутов шәһәр хастаханәсендә табиб-травматолог. Шул ук вакытта Мәскәү шәһәренең 70нче хастаханәсендә хирург һәм Мәскәү өлкәсенең Балашиха район хастаханәсендә травматолог булып эшли. 1973 -1975 елларда Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү институтының клиник һәм эксперименталь хирургия буенча клиник ординатурада эшли. 1975 елның мартыннан-СССР медицина фәннәре академиясенең Бөтенсоюз фәнни үзәгенең кан тамырлары микрохирургиясе бүлегенең кече фәнни хезмәткәре, 1978 елдан башлап СССР медицина фәннәре академиясенең Бөтенсоюз фәнни үзәгенең кан тамырлары микрохирургиясе бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре.
1984 елдан башлап кардиохирургия өлкәсендә специальләшә башлый һәм Хьюстонга танылган америка хирургы Майкл Дебейканың клиникасына стажировкага җибәрелә. АКШтан кайтканнан соң РМФА Россия кардиология фәнни-җитештерү үзәгенең А.Л. Мясников исемендәге Клиник кардиология институтының йөрәк-кан тамырлары хирургиясе бүлеге җитәкчесе итеп билгеләнә.
Аякка бастыру, кан тамырлары һәм кардиохирургиядә уникаль юнәлешләрне үстергән абруйлы белгеч буларак билгеле. Реконструктив һәм пластик микрохирургия, аяк-кулларны реконструктив һәм пластик хирургия, коронар артерияләрнең реконструктив микрохирургиясе, йөрәкнең ишемик авыруын хирургик дәвалау, ритм бозуларын хирургик дәвалау, миокардны саклау, лазер ангиопластикасы, йөрәкне һәм йөрәк-үпкә комплексын трансплантацияләү мәсьәләләре кебек юнәлешләр өстендә эшли. Илдә бармакларны реплантацияләү, аяк бармакларын кулга күчереп утырту, катлаулы пластик операцияләрнең авторы булды.
1996 елның ноябрендә РФ Беренче президенты Б.Н.Ельцинга йөрәккә коронар шунтлау операциясен үти.
2012 елда Үзәк федераль округның Иҗтимагый палатасы әгъзасы итеп сайлана .
М.Дебейки исемендәге Халыкара хирургия җәмгыятенең директорлар советы әгъзасы (1995), Бөтендөнья ангиологлар җәмгыятенең фәнни советы әгъзасы (1994), йөрәк-кан тамырлары хирургиясе буенча Россия җәмгыяте Президиумы әгъзасы (1994), Европа йөрәк-кан тамырлары хирургиясе җәмгыяте әгъзасы (2000), Россия дәүләт академия Кече театрының Попечительләр советы әгъзасы итеп сайлана.
2024 елның 6 октябрендә озакка сузылган каты авырудан соң вафат булган. Мәскәүнең Троекуров зиратында җирләнә.

# Ринат Акчурин
## Шәхси тормышы

Өйләнгән. Хатыны Наталья Павловна, балалар табибы (педиатр). Уллары Максим (1973) һәм Андрей (1978―2004).
# HD153149

HD153149 — Еланлы Кеше йолдызлыгында урнашкан ApSrEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,52 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Денис Платонов

Денис Платонов (рус. Денис Александрович Платонов, 6 ноябрь 1981(1981-11-06) (42 яшь), Сарытау, Сарытау өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), Россия чемпионатларының алтын (2007, 2014, 2016) һәм бронза (2004, 2006, 2008, 2009) призчысы.
# Домбье (Любуш воеводалыгы)

Домбье — Польшаның Любуш воеводалыгы Домбе гминасында урнашкан авыл.

# Домбье (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Воля-Суфчинска

һәм
Воля-Суфчинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы Колбель гминасында урнашкан авыл.

# Воля-Суфчинска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тчув

Тчув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тчув гминасында урнашкан авыл.

# Тчув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мисто

Мисто (чех. Místo) — Чехиянең Устецк крае Хомутов һәм Q89474227? районында урнашкан авыл.

# Мисто
## Географиясе

Мәйданы — 13,394151 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 576 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Мисто
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мисто
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Мисто
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 686 |
| 1880 | 604 |
| 1890 | 609 |
| 1900 | 642 |
| 1910 | 627 |
| 1921 | 589 |
| 1930 | 592 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 337 |
| 1961 | 321 |
| 1970 | 305 |
| 1980 | 332 |
| 1991 | 353 |
| 2001 | 380 |
| 2011 | 468 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 443 |
| 2016 | 453 |
| 2017 | 447 |
| 2018 | 448 |
| 2019 | 440 |
| 2020 | 436 |
| 2021 | 433 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 423 |
| 2022 | 424 |
| 2023 | 426 |
| 2024 | 424 |
# Халитпаша (Ердек)

Халитпаша (төр. Halitpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).