yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Висмут

Кургаш◄Висмут / Bismuthum, Wismatum (Bi) ►Полоний :
| Атом номеры | 83 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 208,98040 (1) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 9,8 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 271,4 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 1560 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Висмут (лат. Bismuthum, Wismatum, Bi) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 15 төркем элементы. Тәртип номеры - 83. Гади матдә нормаль шартларда көмешсу ялтыравыклы, алсурак төсмерле металл.

# Висмут
## Символы

Висмут элементының символы — Bi (Висмут (20 гасыр уртаһынаса — Бисмут) тип укыла).

# Висмут
## Тарихы һәм атаманың килеп чыгышы

Латинча Bismuthum яки немец телендәге Masse weisse, «ак масса» дигәннән килеп чыккан дип фараз ителә.
Висмут Европада гына кулланылып калмый. Инкалар салкын корал эшләү процессында кулланганнар, ул матур ялтыравык төс биргән, чөнки висмут оксиды шундый сыйфатларга ия. 1546 елда Висмут турында немец минералогы һәм металлургы Георгиус Агрикола тарафыннан беренче тапкыр телгә ала. 1739 елда немец химигы И. Г. Потт Висмут шулай да аерым химик элемент икәнен ачыклый. 80 елдан швед химигы Берцелиус химик элементлар исемлегенә беренче тапкыр Bi символын керткән.

# Висмут
## Табигатьтә

Җир кабыгында массасы буенча висмут нисбәте — 2×10⁻⁵ % , диңгез суында — 2×10⁻⁵ мг/л.

# Висмут
## Табигатьтә
### Висмутны чыгару һәм куллану

Висмут — ярыйсы сирәк металл, һәм аны чыгару/куллану елына 6000 тоннанан бик артмый (елына 5800-дән 6400 тоннага кадәр).
Билгеле булган висмут ятмалары Германия, Монголия, Боливия, Австралия, Перу дәүләтләрендә, Рәсәйдә һәм башка илләрдә.
# Саскуэханна (округ, Пенсильвания)

Саскуэханна — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Монтроуз шәһәре.

# Саскуэханна (округ, Пенсильвания)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1810 елда оештырыла.

# Саскуэханна (округ, Пенсильвания)
## Халкы

2019 елда халык саны 43 356 кеше тәшкил иткән.

# Саскуэханна (округ, Пенсильвания)
## Территориясе

Округ мәйданы 2155,2 км² тәшкил итә.
# Шамбоншар

Шамбоншар (фр. Chambonchard) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
# Радмилович

Радмилович (серб. Радмиловић) — Сербиянең Шумади округы Книч җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Радмилович
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 259 метр биеклектә урнашкан.

# Радмилович
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Пальник-Йоль (Зур Роговая кушылдыгы)

Пальник-Йоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Роговая елгасының сул ярыннан 72 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.

# Пальник-Йоль (Зур Роговая кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050200112103000068101
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103006810
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Форначе Латерици (Сьена)

Форначе Латерици — Италиянең Тоскана төбәге Сан-Куйрико-д'Орча өязендә урнашкан торак пункт.

# Форначе Латерици (Сьена)
## Географиясе

Форначе Латерици Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Форначе Латерици (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чернуско-Ломбардоне

Чернуско-Ломбардоне — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Лекко провинциясе составына керә.

# Чернуско-Ломбардоне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 270 метр биеклектә урнашкан. Мерате, Монтевеккья, Оснаго һәм Ольджате-Мольгора коммуналары белән чиктәш.
# (3313) Мендель

(3313) Мендель (лат. Mendel) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3313) Мендель
## Тарихы

1980 елның 19 февралендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 DG» саналган.
# Вуайе (Мозель)

Вуайе (фр. Voyer) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Вуайе (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 4,48 км².
# (11562) 1993 FU33

(11562) 1993 FU33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11562) 1993 FU33
## Тарихы

1993 елның 19 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FU33» саналган.
# Вынашавка

Вынашавка (белар. Вынашаўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.

# Вынашавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Селиевка

Селиевка — Алатыр елгасының кече кушылдыгы. Мордовиянең Ичалки районы биләмәләрендә ага.Елга озынлыгы 11 км.

# Селиевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500212110000038635
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003863
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (3505) Берд

(3505) Берд (лат. Byrd) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3505) Берд
## Тарихы

1983 елның 9 гыйнварында Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 AM» саналган.
# Гучвици

Гучвици — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Балигруд гминасында урнашкан авыл.

# Гучвици
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Журавлиха (Чарыш кушылдыгы)

Журавлиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чарыш елгасының сул ярына тамагыннан 69 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 16 км.

# Журавлиха (Чарыш кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь елгалары кушылган урындан Барнавыл каласына кадәр, Алей елгасын кетрмичә . Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200312115100010255
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115101025
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Дмитрий Алексеев (1973)

Дмитрий Алексеев (Дмитрий Вадим улы Алексеев, 28 февраль 1973(1973-02-28) (51 яшь), Санкт-Петербург, РСФСР, СССР — , ) — Россия һөнәри футболчысы (капкачы).
# Морзела (Павия)

Морзела — Италиянең Ломбардия төбәге Виҗевано өязендә урнашкан торак пункт.

# Морзела (Павия)
## Географиясе

Морзела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Морзела (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пиллайяр Сужи

Пиллайяр Сужи (Тамил телендә: பிள்ளையார் சுழி) яки Ганеша түгәрәге ул көндәлек, билгеләмәләр кенәгәсе һәм чакырулар башында яңа әйберне язганга кадәр гадәттә куела торган изге символ. Ул күбесенчә Көньяк Һиндстанда һәм Шри Ланкада таралган. Ул Ходай Ганешага багышланган, һәм Пиллайяр Сужи нәрсә булса да өчен яхшы башлау символы дип ышаныла. Ул Тамил һәм Малаялам язуының உ,ഉ(u) хәрефенә охшаган. Ул борынгы заманнан килә һәм аны искә алуы классик Тамил әдәбиятында бар. Бу символ олы хәким Калидасаның барлык эшләрендә табыла. Пилайяр Ходай Ганеша Ходае өчен Көньяк Һиндстан һәм Тамил исеме, ул теләсә-нинди эшкә киртәләрсез үтәлергә ярдәм итүче берәү дип таныла. Аңа төрле Һинду деноминацияләрендә теләсә-нинди чара башында уңыш өчен догалар белән табыныла. Шри Вайшнавизм ышануы буенча бу “௳” тамгасы МаһаЛакшмины чагылдыра һәм ‘шри-ஸ்ரீ-श्री’ санскрит хәрефен язу өчен альтернатива булып тора, һәм шуны аңлата да.
# Валерий Тишков

Валерий Тишков (6 ноябрь 1941(1941-11-06) (82 яшь), Түбән Сырга, Свердловск өлкәсе, РСФСР, СССР) — Россия этнологы, тарихчы, иҗтимагый антрополог. Тарих фәннәре докторы (1979), профессор. 1989 елдан — Н. Н. Миклухо-Маклай ис. РФА этнология һәм антропология институты директоры һәм (2000 елдан) РДҺУ иҗтимагый антропология үзәге директоры. РФАның хакыйкый әгъзасы (2008). Антропология һәм этнология фәннәре халыкара берлеге вице-президенты. РФ милләтләр эшләре буенча министры (1992).
# Бровилье

Бровилье (фр. Brauvilliers) — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
# Цереквиця (Познанский повяты)

һәм
Цереквиця — Польшаның Великопольское воеводалыгы Рокетница гминасында урнашкан авыл.

# Цереквиця (Познанский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Африка колаклы тазкарасы

Африка колаклы тазкарасы (лат. Torgos tracheliotus) — карчыга кошлар гаиләлегеннән эре ерткыч кош. Тазкаралар ассемьялыгына керә.
Африкада, Гарәбстан ярымутравында таралган. Тәне озынлыгы - 115 см, канаты 3 м-га кадәр җитә ала. Авырлыгы 10-14 кг. Ак башлы тазкарага охшаган. Төсе - кара-көрән. Томшыгы кара. Муенының ян-ягында колакка охшаш тән катламы бар.
Үләксә белән туклана.
# Вест-Миддлсекс (Пенсильвания)

һәм
Вест-Миддлсекс — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вест-Миддлсекс (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1836 елда нигезләнгән.

# Вест-Миддлсекс (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,84 квадрат миль, 2,189974 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 860 Фут биеклектә урнашкан.
# Угурверен (Геваш)

Угурверен (төр. Uğurveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Геваш илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Понти Спанья (Ферара)

Понти Спанья — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Бондено өязендә урнашкан торак пункт.

# Понти Спанья (Ферара)
## Географиясе

Понти Спанья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Понти Спанья (Ферара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пуант-Купе (округ, Луизина)

Пуант-Купе — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нью-Родс шәһәре.

# Пуант-Купе (округ, Луизина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.

# Пуант-Купе (округ, Луизина)
## Территориясе

Округ мәйданы 591 км² тәшкил итә.
# GSC150-553-1

GSC150-553-1 — Сыңармөгез йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 11,74 ± 0,18 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Пашакөй (Аланья)

Пашакөй (төр. Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Селенди

Селенди (төр. Selendi) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесенең Маниса иленә караган бер илчедер.

# Селенди
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Хамзабей (Болу)

Хамзабей (төр. Hamzabey) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Владимир Николаев (1871)

Владимир Николаев (рус. Владимир Васильевич Николаев, 1 февраль 1871(1871-02-01), Задонск, Задонск өязе, Орёл губернасы, Россия империясе — 4 февраль 1950(1950-02-04) (79 яшь), Мәскәү, СССР) — фармаколог, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе.
# Тар-Ю

Тар-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коротаиха елгасының сул ярыннан 199 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 86 км.

# Тар-Ю
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03060000112103000087372
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103008737
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Харткирхен

Харткирхен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Эфердинг округы составына керә.

# Харткирхен
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан. Кирхберг-об-дер-Донау, Ашах-ан-дер-Донау, Фельдкирхен-ан-дер-Донау, Пуппинг, Штрохайм һәм Хайбах-об-дер-Донау коммуналары белән чиктәш.
# Лоскуты

Лоскуты (рус. Лоскуты) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.

# Лоскуты
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Лоскуты
## Сәгать поясы

Лоскуты Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лоскуты
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Сен-Капре (Шер)

Сен-Капре (фр. Saint-Caprais) — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Чепни (Хоҗалар)

Чепни (төр. Çepni) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Хоҗалар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Силиштя-Гумешть

Силиштя-Гумешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. Телеорман коммунасына карый.

# Силиштя-Гумешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Магдалена де Арасео (Валье де Сантияго)

Магдалена де Арасео — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Магдалена де Арасео (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Магдалена де Арасео Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Магдалена де Арасео (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Магдалена де Арасео (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эмбден (Мэн)

Эмбден — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эмбден (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Эмбден (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 43,49 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ак каен

* Агачлар порталы
* Биология порталы
Ак кае́н - татар мифологиясендә һәм фольклорында - изге агач. Яктылык, чисталык һәм гүзәллек символы буларак, каен күп кенә Көнчыгыш һәм Көнбатыш мифология системаларында киң таралган. Каенны олылау агач культына - күп кенә халыкларда ыруглык чорында киң таралган табигатькә табынуның бер төренә кайтып кала. Мәсәлән, бурят ыругларында кайбер йолалар изге каенлыкларда гына үткәрелгән; Урта һәм Төньяк Азиядәге кайбер халыкларның шаманнары, йолалар үткәргәнче, җиргә каен ботагы кадап куйганнар. Кемне дә булса шаман дип игълан итәр алдыннан, урманнан казып алынган каенны махсус урынга күчереп утыртканнар. Шаманның шөлдерле барабанының тоткасын да шул каеннан ясаганнар. Каенга табыну йоласы калдыклары татарларда да күзәтелә: кырда ялгыз үсеп утырган каен төбендә куркыныч вакыйгалар һәм күренешләр була: каен янына явыз рухлар килсә, яшен сугу ихтималы бар, дигән ышану яши. Ак каенны татарлар зират агачы буларак хөрмәт итәләр (хәзерге вакытка кадәр «каен зираты» дигән гыйбарә сакланган); бу карашлар үлгәннәрнең җаннары зиратта үскән каеннарга яки аларның яфраклары арасында сайраган кошларга күчә дигән ышанудан килә. Кәләшне усал рухлар сихерләвеннән саклау өчен аны, гадәттә, туй алдыннан мунчада каен себеркесе белән чабындырганнар. Идел буе Болгары дәверенә караган «Айдар хан һәм Мөхәммәд илчеләре» хикәясендә Пәйгамбәр илчеләренең болгар патшасы Айдар ханның кызын каен чыбыкчалары белән дәвалавы турында сүз бара. Каенга табыну күпсанлы әйтемнәрдә, мәкальләрдә, шулай ук халык җырларында чагылыш тапкан.
# Алто Канал (Ирапуато)

Алто Канал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Ирапуато муниципалитеты составына керә.

# Алто Канал (Ирапуато)
## Географиясе

Алто Канал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Алто Канал (Ирапуато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Алто Канал (Ирапуато)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Пржецков

Пржецков (чех. Přeckov) — Чехиянең Высочина крае Тршебич һәм Тршебич районында урнашкан авыл.

# Пржецков
## Географиясе

Мәйданы — 4,605111 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 490 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Пржецков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Пржецков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Пржецков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 174 |
| 1880 | 172 |
| 1890 | 174 |
| 1900 | 149 |
| 1910 | 146 |
| 1921 | 140 |
| 1930 | 152 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 125 |
| 1961 | 127 |
| 1970 | 130 |
| 1980 | 85 |
| 1991 | 72 |
| 2001 | 64 |
| 2011 | 77 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 72 |
| 2016 | 70 |
| 2017 | 67 |
| 2018 | 70 |
| 2019 | 70 |
| 2020 | 72 |
| 2021 | 72 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 73 |
| 2022 | 76 |
| 2023 | 75 |
| 2024 | 75 |
# Фоса Дон Паоло (Катанцаро)

Фоса Дон Паоло — Италиянең Калабрия төбәге Платания өязендә урнашкан торак пункт.

# Фоса Дон Паоло (Катанцаро)
## Географиясе

Фоса Дон Паоло Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фоса Дон Паоло (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фелбабка

Фелбабка (чех. Felbabka) — Чехиянең Урта Чехия крае Бероун һәм Горжовице районында урнашкан авыл.

# Фелбабка
## Географиясе

Мәйданы — 1,701465 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Фелбабка
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Фелбабка
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Фелбабка
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 264 |
| 1880 | 259 |
| 1890 | 228 |
| 1900 | 279 |
| 1910 | 305 |
| 1921 | 335 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 310 |
| 1950 | 253 |
| 1961 | 266 |
| 1970 | 267 |
| 1980 | 264 |
| 1991 | 216 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 223 |
| 2014 | 276 |
| 2016 | 283 |
| 2017 | 282 |
| 2018 | 282 |
| 2019 | 290 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 287 |
| 2021 | 290 |
| 2021 | 274 |
| 2022 | 283 |
| 2023 | 288 |
| 2024 | 291 |
# Алып Илтәбәр

Алып Илтәбәр (ком. Алп-Илитвар) - һуннарның кенәзе (илтәбәр), идарәченең исеме, дәрәҗәсе.
Хәзәр каһанлыгында илтәбәр каһанга буйсынган ил хакиме титулы.
669 елда Албания Һуннар кенәзлеге тарафыннан яулап алына. 682 елда Алып Илтәбәр кенәзе хакимлегендә Каспий буе Һуннар патшалыгы христианлыкны кабул итә.
VII йөздә яшәгән әрмән галиме Мовсес Каганкатваци «Алуанк тарихы» дигән мәшһүр китабында
* ул чиркәү төзегән һәм руханиларга ярдәм иткән Мовсес Каганкатваци
дип яза.
Танылган белгеч А.Гадло, Алып Илтәбәр Хәзәр дәүләтеннән бәйсезлек алырга тели.
# Анисья Ожегова

Анисья Ожегова (Анисья Павел кызы Ожегова, 1907, Нократ өязе, Нократ губернасы, Россия империясе — 28 март 1984(1984-03-28), Сибай, Башкортстан, РСФСР, СССР) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1949).
# Чохане-Гура

Чохане-Гура — Польшаның Подлясье воеводалыгы Рутки гминасында урнашкан авыл.

# Чохане-Гура
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Амплиясион Эхидо Сантияго (Пабельон де Артеага)

Амплиясион Эхидо Сантияго — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Пабельон-де-Артеага муниципалитеты составына керә.

# Амплиясион Эхидо Сантияго (Пабельон де Артеага)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Амплиясион Эхидо Сантияго (Пабельон де Артеага)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Перри (Көньяк Каролина)

Перри — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Перри (Көньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Перри (Көньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,01071 км², 3,011 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 134 ± 1 метр биеклектә урнашкан.