yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сан Мигел Куиксапа Норте (Запотитлан Таблас)

Сан Мигел Куиксапа Норте — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Zapotitlán Tablas муниципалитеты составына керә.

# Сан Мигел Куиксапа Норте (Запотитлан Таблас)
## Географиясе

Сан Мигел Куиксапа Норте Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Мигел Куиксапа Норте (Запотитлан Таблас)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Мигел Куиксапа Норте (Запотитлан Таблас)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Маньлесья

Маньлесья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тол-Я елгасының уң ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Маньлесья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300025250
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302525
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Ечка

Ечка (серб. Ечка) — Сербиянең Воеводина автоном крае Зренянин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ечка
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 71 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ечка
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.

# Ечка
## Демография

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2002 | 4513 | |
# Янчево-Сукманки

Янчево-Сукманки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Шульбоже-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Янчево-Сукманки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эсенлик (Чайҗума)

Эсенлик (төр. Esenlik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Терезоли

Терезоли — Италиянең Сарденья төбәге Сантади өязендә урнашкан торак пункт.

# Терезоли
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тальвенден

Тальвенден (алман. Thalwenden) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Тальвенден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,36 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан.
# Сивац

Сивац (серб. Сивац) — Сербиянең Воеводина автоном крае Кула җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Сивац
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 103 метр биеклектә урнашкан.

# Сивац
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Туула

Туула (эст. Tuula) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Лоймина

Лоймина — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Горьковское сусаклагычы янындагы Лоймины елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.

# Лоймина
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300412110000017016
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001701
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Жюрк

Жюрк (фр. Jurques) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Филиповци (Перник өлкәсе)

Филиповци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Трын җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Филиповци (Перник өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 758 метр биеклектә урнашкан.
# Идоморка

Идоморка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга Пижма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Идоморка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300412111100036870
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103687
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Тошовице

Тошовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Рудна гминасында урнашкан авыл.

# Тошовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тишен

Тишен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Зюдостштайермарк округы составына керә.

# Тишен
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан. Санкт-Анна-ам-Айген, Клёх, Хальбенрайн һәм Штраден коммуналары белән чиктәш.
# Гүлнар

Гүлнар (төр. Gülnar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесенең Мерсин иленә караган бер илчедер.

# Гүлнар
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Хойно (Липновский повяты)

Хойно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Хростково гминаcында урнашкан авыл.

# Хойно (Липновский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мезе (град)

Мезе — Италиянең Ломбардия төбәге Сондрио өязендә урнашкан торак пункт.

# Мезе (град)
## Географиясе

Мезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мезе (град)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Мезе (град)
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 1832 |
| 2018 | 1814 |
| 2023 | 1845 |
# Славацинек-Новий

Славацинек-Новий — Польшаның Люблин воеводалыгы Бяла-Подляская гминаcында урнашкан авыл.

# Славацинек-Новий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шактулик (Аляска)

Шактулик — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.

# Шактулик (Аляска)
## Тарихы

Шактулик шәһәре 7 октябрь 1969 елда нигезләнгән.

# Шактулик (Аляска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,712155 км², 2,697212 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Долле (Оре)

Долле (алман. Dolle) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Долле (Оре)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 50,17 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 метр биеклектә урнашкан.
# Извор (Житорадҗа)

Извор (серб. Извор ) — Сербиянең Топлич округы Житораҗа җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Извор (Житорадҗа)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 215 метр биеклектә урнашкан.

# Извор (Житорадҗа)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Узуналиушагы (Кыршеһир)

Узуналиушагы (төр. Uzunaliuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нова Домброва (Вольштинский повяты)

Нова Домброва — Польшаның Великопольское воеводалыгы Вольштын гминасында урнашкан авыл.

# Нова Домброва (Вольштинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ка Амброзини (Виченца)

Ка Амброзини — Италиянең Венеция төбәге Виченца өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка Амброзини (Виченца)
## Географиясе

Ка Амброзини Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ка Амброзини (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Акдам (Акдениз)

Акдам (төр. Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Теодорув (гмина Будзишевице)

Теодорув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Будзишевице гминаcында урнашкан авыл.

# Теодорув (гмина Будзишевице)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сновидово

һәм
Сновидово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Гродзиск-Велькопольский гминасында урнашкан авыл.

# Сновидово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Урал кочегаркасы (гәҗит)

Урал кочегаркасы — гәҗит. ВКП(б)ның Киҗел шәһәр комитеты һәм шәһәр шурасы органы. 1930-1941 елда Киҗел шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
# (15669) Pshenichner

(15669) Pshenichner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15669) Pshenichner
## Тарихы

1974 елның 19 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 ST1» саналган.
# Уртача танк

Уртача танк — танклар классификацияләренең берсе: масса буйлап җиңел танктан авыррак, ләкин авыр танкка карагнда җиңелрәк. ССРБ классификациясе буенча уртача танк дип саналган танк, массасы белән 30 кадәр, соңгы таба — 40 тоннага кадәр җиткән.
Уртача танклар Икенче бөтендөнья сугышы танкларының күпчелеген алып торганнар һәм 1970-нчы елларга кадәр барлык танкларның да күпчелеге уртача танк булган.
# Польске-Лонки

Польске-Лонки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Буковец гминаcында урнашкан авыл.

# Польске-Лонки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хвалишовице

Хвалишовице — Польшаның Любуш воеводалыгы Тшебель гминасында урнашкан авыл.

# Хвалишовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хоназ

Хоназ (төр. Honaz) — Төркия Җөмһүриятенең Денизли иленә караган бер шәһәре.
# Скальмеровице (гмина Гневково)

Скальмеровице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Гневково гминаcында урнашкан авыл.

# Скальмеровице (гмина Гневково)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Битола

Битола (мак. Битола) — Македониянең Битола җәмәгасендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 74550 кеше (2002).

# Битола
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Битола Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
# (16792) 1997 AK13

(16792) 1997 AK13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16792) 1997 AK13
## Тарихы

1997 елның 11 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AK13» саналган.
# Маккомб (Миссисипи)

Маккомб — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Маккомб (Миссисипи)
## Тарихы

Маккомб шәһәре 1872 елда нигезләнгән.

# Маккомб (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 29,97 км², 30,136316 км² (1 апрель 2010), 30,66454 км² (1 апрель 2020), 30,510048 км² (1 апрель 2020), 0,154492 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Шони-Гиллс (Грин округы, Огайо)

Шони-Гиллс — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Шони-Гиллс (Грин округы, Огайо)
## Географиясе

Шони-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы — 7,650628 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 319 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Есүгән

Есүгән, Есүгән хатын — Чыңгызханның хатыны, татар.

# Есүгән
## Тәрҗемәи хәле

Есүгән — татар юлбашчысы Церен-эке кызы булган. Чыңгызхан аны 1202 елда татарларны җиңгәннән соң, табыш итеп ала.
Есүгән холкы буенча көнләшми торган һәм аның гаилә (туганлык) хисе нык үскән була. Зөфаф төнендә, Чыңгызханның үзенә яхшы каравына ышангач, ул иренә «Есуй(ингл.)татар. исемле чибәр өлкән апасы булуын һәм аның ханның хатыны булырга лаеклы икәнен» хәбәр итә. Эзләү нәтиҗәсендә, Есуйны урманнан табып, яшь иреннән аерып алып, хан янына алып киләләр, һәм Есуй ханның чираттагы (яшь) хатынына әйләнә. Өлкән апасын күргәч тә, Есүгән үз теләге белән хан хатыны буларак биләгән мактаулы урыныннан түбәнрәк дәрәҗәдәге урынга күчә. Бу акыллы адым Чыңгызханга бик ошаган.
# Мешкув (Любуш воеводалыгы)

Мешкув — Польшаның Любуш воеводалыгы Тшебель гминасында урнашкан авыл.

# Мешкув (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тело (Мёрт һәм Мозель)

Тело (фр. Thélod) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Тело (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,76 км².
# Ржадостице

Ржадостице (чех. Radostice) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Шлапанице, Брно-пригород һәм Шлапанице районында урнашкан авыл.

# Ржадостице
## Географиясе

Мәйданы — 4,363277 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 284 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Ржадостице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржадостице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржадостице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 224 |
| 1880 | 276 |
| 1890 | 334 |
| 1900 | 406 |
| 1910 | 480 |
| 1921 | 572 |
| 1930 | 667 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 760 |
| 1961 | 808 |
| 1970 | 732 |
| 1980 | 703 |
| 1991 | 609 |
| 2001 | 644 |
| 2011 | 762 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 767 |
| 2016 | 775 |
| 2017 | 772 |
| 2018 | 768 |
| 2019 | 772 |
| 2020 | 772 |
| 2021 | 775 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 760 |
| 2022 | 778 |
| 2023 | 786 |
| 2024 | 787 |
# Траве (Анкона)

Траве — Италиянең Марке төбәге Анкона өязендә урнашкан торак пункт.

# Траве (Анкона)
## Географиясе

Траве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Траве (Анкона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 5575

NGC 5575 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5575
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Яктыртучанлык

Яктыртучанлык яки яктырту сәләте — физикада, астрономиядә кулланыла торган төшенчә.

# Яктыртучанлык
## Фотометрик яктыртучанлык

Фотометрик яктыртучанлык — берәмлекле мәйданнан таратыла торган нурланышның яктылык агымы. Кечкенә мәйданнан таратылган яктылык агымы бу мәйданга чагыштырмасына тигез:
    $M_{v}={\frac {\mathrm {d} \Phi _{v}}{\mathrm {d} S}}$,
биредә: dS - мәйданыннан таратыла торган dΦᵥ — яктылык агымы.
СИ үлчәү системасында яктыртучанлык люмен/м² белән үлчәнә.
Энергетик яктыртучанлык — фотометрик яктыртучанлыкка охшаш төшенчә, тик яктылык агымы урынында нурланыш агымы кулланыла, аның үлчәү берәмлеге - Вт/м².

# Яктыртучанлык
## Күк җисеме яктыртучанлыгы

Күк җисеме яктыртучанлыгы (астрономия) — астрономик объект (планета, йолдыз, галактика һ.б.) тарафыннан вакыт берәмлегендә таратыла торган бар энергия. СИ үлчәү системасында - Вт, СГСта - эрс/с белән үлчәнә, яки Кояш яктыртучанлыгы белән үлчәнә $L_{\bigodot }$ = 3,86×10³³ эрг/с .
Яктыртучанлык объектка кадәрге аралыкка бәйсез, тик күренүчән йолдызча зурлык аңа бәйле. Яктыртучанлык - йолдызлар сыйфатларының иң мөһиме була, ул спектр-яктыртучанлык (Һерцшпрунг–Рассел диаграммасы), масса-яктыртучанлык диаграммасында төрле йолдызларны чагыштыру мөмкинлеген бирә.
Йолдызның яктыртучанлыгы формула буенча исәпләнә:
    $L=4\pi R^{2}\cdot \sigma T^{4},\,$
биредә R — йолдызның радиусы, T — аның өслеге температурасы, σ — Стефан-Больцман даимие.

# Яктыртучанлык
## Тизләткеч яктыртучанлыгы

Тизләткеч яктыртучанлыгы - элементар кисәкчекләр физикасында кисәкчекләрнең ике бәйләме бәрелешләр интенсивлыгын тасвирлаучы зурлык, тизләткечнең параметры. Шул яктыртучанлык L см⁻²·с⁻¹ белән үлчәнә.
Реакциянең кисеме яктыртучанлыкка тапкырчыгышы коллайдерында процессның узу ешлыгын күрсәтә: ${\dot {N}}_{\text{process}}=L\cdot \sigma _{\text{process}}$
Башта Зур адрон коллайдерында яктыртучалык 10²⁹ кисәкчек/см²·с тәшкил итте.
# Сан Җовани (Торино)

Сан Җовани — Италиянең Пьемонт төбәге Кастелламонте өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Җовани (Торино)
## Географиясе

Сан Җовани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Җовани (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Рамапо (Нью-Йорк)

Рамапо — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Рамапо (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1791 елда нигезләнгән.

# Рамапо (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 160 400 000 квадрат метр. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 113 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Седлец губернасы

Седлец губернасы (рус. Седлецкая губерния) — Россия империясенең административ берәмлеге.

# Седлец губернасы
## Тарих

Седлец губернасы 1867 елда оештырылып, 1917 елда юкка чыгарылган.

# Седлец губернасы
## Халык

Туган тел буенча состав, 1897: поляк теле — 66,1%, яһүд теле — 15,6%, украин теле — 14%, рус теле — 2,5%, алман теле — 1,5%.
Дини состав, 1897: католиклар — 66,9%, яһүдиләр — 15,7%, праваслаулар — 15,7%, лютераннар — 1,6%.

# Седлец губернасы
## Эчке бүленеш

1897 елда Седлец губернасы 9 өязгә бүленгән булган.
# Сан Бенедето (Перуҗа)

Сан Бенедето — Италиянең Умбрия төбәге Дерута өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Бенедето (Перуҗа)
## Географиясе

Сан Бенедето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Бенедето (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лом

Лом (чирм. Лом, рус. Лом) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Лом
## Сәгать поясы

Лом Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Лом
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (61,9%), руслар (28,6%), чирмешләр (4,8%), татарлар (4,8%)..
# Луар-ле-Маре

Луар-ле-Маре (фр. Loire-les-Marais) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Юҗин Фама

Юҗин Фама (14 февраль 1939(1939-02-14) (85 яшь), Бостон, Америка Кушма Штатлары — , ) — икътисадчы, педагог, университет профессоры (Америка Кушма Штатлары). Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2013).
# Эржебет Шаар

Эржебет Шаар (мадьярса Schaár Erzsébet; 29 июль 1908 ел — 29 август 1975 ел) — Венгрия скульпторы, Михай Мункачи премиясе лауреаты (1962), Венгрия Халык Республикасының атказанган скульпторы (1972).

# Эржебет Шаар
## Биографиясе

Эржебет Шаар 1905 елның 29 июлендә Австро-Венгриянең Будафок шәһәрендә туа.
Оста Жигмонд Кишфалудить-Штробльдә белем ала. Иң яхшы яшь рәссам буларак, «Синей» (1932) премиясенә лаек була. Шул елда үзенең шәхси күргәзмәсен оештыра һәм белгечләрнең игътибарын җәлеп итә. 1935 елда скульптор Тибор Вильтка кияүгә чыга. Хатын-кыз фигуралары, мөхәббәтле пар һәм һәлак булган солдатлар скульптуралары авторы. Табигый зурлыктагы сын эшләү өчен җиңел полистирол куллана, ул җиңел кыркыла. 1970 елда Будапештның «Мючарнок» залында күргәзмәсен үткәрә, ике елдан соң Антверпенда һәм Женевада күргәзмәләре үтә.
1975 елның 29 августында Будапешт шәһәрендә вафат була.
1977 елда, Шаар вафат булганнан соң, күргәзмәсе Дуйсбургта Вильгельм Лембрук музеенда үтә. Авторлары билгеле скульптуралары Будапештта, Кечкемет, Мишкольцтагы, Печтә, Тиханда һәм башка шәһәрләрдә саклана. Әсәрләренең шактый өлеше — Изге король Иштван исемендәге музейда саклана.
# Секуень (Нямц)

Секуень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Секуень (коммуна, Нямц) коммунасына карый.

# Секуень (Нямц)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 198 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сүмер (Бүньян)

Сүмер (төр. Sümer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Бүньян илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ботуричи (Александровац)

Ботуричи (серб. Ботурићи ) — Сербиянең Расина округы Александроватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Ботуричи (Александровац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 578 метр биеклектә урнашкан.

# Ботуричи (Александровац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Җильио (Латина)

Җильио — Италиянең Лацио төбәге Априлия өязендә урнашкан торак пункт.

# Җильио (Латина)
## Географиясе

Җильио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Җильио (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фузеа (Удине)

Фузеа — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Тольмеццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Фузеа (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Түбән Төгәлбуа

Түбән Төгәлбуа (рус. Нижняя Тюгальбуга) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан бистә.

# Түбән Төгәлбуа
## Сәгать поясы

Түбән Төгәлбуа Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Түбән Төгәлбуа
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
# Януки

Януки (белар. Янукі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Януки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Кампипияни ди Сопра (Виченца)

Кампипияни ди Сопра — Италиянең Венеция төбәге Монте-ди-Мало өязендә урнашкан торак пункт.

# Кампипияни ди Сопра (Виченца)
## Географиясе

Кампипияни ди Сопра Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Кампипияни ди Сопра (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Упартово

һәм
Упартово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Квильч гминасында урнашкан авыл.

# Упартово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# NGC 5872

NGC 5872 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5872
## Тарихы

Әлеге галактика 1867 елда Америка астрономы Joseph Winlock тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 38.1 см (15 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.