yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Елдора (Колорадо)

Елдора — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Елдора (Колорадо)
## Географиясе

Елдора халык санын алу урыны мәйданы — 10,826916 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2634 метр биеклектә урнашкан.
# 269 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 269 — Милади тәкъвим буенча I гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 269 — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
* 269 — сан.
# Пончач (Тренто)

Пончач — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Altavalle өязендә урнашкан торак пункт.

# Пончач (Тренто)
## Географиясе

Пончач Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пончач (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Йолдыз (Югары Ослан районы)

Йолдыз — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл.
Почта индексы — 422584.

# Йолдыз (Югары Ослан районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# (12382) Niagara Falls

(12382) Niagara Falls — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12382) Niagara Falls
## Тарихы

1994 елның 28 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 SO5» саналган.
# TFDP3

TFDP3 (ингл. Transcription factor Dp family member 3) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Синмартин (коммуна, Бихор)

Синмартин — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.

# Синмартин (коммуна, Бихор)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 61,75 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Синмартин, Băile Felix, Бетфия, Чихей, Кордеу, Хаеу һәм Ронтеу авыллары урнашкан.
# Юкарыобрук (Чубук)

Юкарыобрук (төр. Yukarıobruk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Камьяна (Новосондецкий повяты)

Камьяна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Лабова гминасында урнашкан авыл.

# Камьяна (Новосондецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бинами (Перуҗа)

Бинами — Италиянең Умбрия төбәге Кастильоне-дель-Лаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Бинами (Перуҗа)
## Географиясе

Бинами Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Бинами (Перуҗа)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чарус

Чарус — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2189/246 кушыла. Елга озынлыгы 105 км.

# Чарус
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010700112115200029345
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202934
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Капанноли

Капанноли — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Пиза провинциясе составына керә.

# Капанноли
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 51 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Палая, Печчоли, Понсакко, Понтедера, Терриччола һәм Casciana Terme Lari коммуналары белән чиктәш.
# Шилесу (Сарыболак авыл округы)

Шилесу (каз. Шилісу) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Шилесу (Сарыболак авыл округы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Шепетово-Подлесьне

Шепетово-Подлесьне — Польшаның Подлясье воеводалыгы Шепетово гминасында урнашкан авыл.

# Шепетово-Подлесьне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста (Маркелия)

һәм
Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Маркелия (муниципалитет) муниципалитеты составына керә.

# Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста (Маркелия)
## Географиясе

Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста (Маркелия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо эль Робле, Ранчо Давид Баутиста (Маркелия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# 362 (сан)

362 (өч йөз алтмыш ике) - 361 белән 363 арасындагы натураль сан.

# 362 (сан)
## Математикада

* 362 — өч урынлы җөп сан.
* 362 санның цифрлар суммасы — 10.
* 362 санның цифрлар тапкырчыгышы — 24.
* 362 санның квадраты — 131044.

# 362 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 362
* 362 ел (б. э. к.)
* Юникодта 016A₁₆ — «Ū» символның коды.
# Черепаново

Черепаново (рус. Черепаново) — Россия Федерациясенең Новосибирск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 18 846 кеше (2021).

# Черепаново
## Сәгать поясы

Черепаново Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Черепаново
## Тарих

Шәһәр статусын 1925 елдан башлап йөртә.

# Черепаново
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,6%), алманнар (1,3%).
# Миллкрик (Юта)

Миллкрик — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.

# Миллкрик (Юта)
## Тарихы

Миллкрик шәһәре 28 декабрь 2016 елда нигезләнгән.

# Миллкрик (Юта)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 33,565382 км², 35,35905 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1306 метр биеклектә урнашкан.
# Мәсгут Шәрифуллин

Мәсгут Шәрифуллин, Мәсгут Гафиятулла улы Шәрифуллин (1928-1966) — язучы. 1962 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы.

# Мәсгут Шәрифуллин
## Тәрҗемәи хәле

1928 елның 18 фералендә БАССР Ярмәкәй районы Рәтамак авылында туган. Туган авылындагы мәктәптә укый. Казан сәнгать училещесын, ССРБ язучылар берлеге каршындагы югары әдәби курсларны (1965) тәмамлаган. 1947-1952 елларда армиядә хезмәт итә.

# Мәсгут Шәрифуллин
## Тормыш юлы

* Бөек Ватан сугышы елларында туган авылында күмәк хуҗалыкта эшли.
* Армиядә хезмәт итеп кайткач, Казанга килә. Автомат станоклар көйләүче булып эшли.
* Казан сәнгать училещесын тәмамлагач, Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында рәссам-декорация куючы булып эшли.
* Казан телестудиясендә сәнгать цехы мөдире була.
* Мәскәүдә укып кайткач, ССРБ әдәби фондының Татарстан бүлеге директоры.

# Мәсгут Шәрифуллин
## Иҗаты

М. Шәрифуллинның әдәби мирасы зур түгел. 1950-1960 еллардагы авыл тормышын сурәтләүче хикәяләр шәлкеме яза. «Еллар үткәч», «Җир хуҗасы» повестьлары, «Туганнар» пьесасы белән билгеле. «Туганнар» пьесасы Камал театрында куелган (1966).

# Мәсгут Шәрифуллин
## Иҗаты
#### Китаплары

* Айлы төндә. Казан: ТКН, 1960.
* Еллар үткәч. Казан: ТКН, 1964.
* Серле язулар. Казан: ТКН, 1966.
* Җир хуҗасы. Казан: ТКН, 1968.
* Җир хуҗасы. Повестьлар. Казан: ТКН, 1978.
* Спустя годы. Казань: ТКН, 1987.
# Хилсборо (округ, Нью-Гэмпшир)

Хилсборо — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Манчестер и Нашуа шәһәре.

# Хилсборо (округ, Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1769 елда оештырыла.

# Хилсборо (округ, Нью-Гэмпшир)
## Территориясе

Округ мәйданы 2269 км² тәшкил итә.
# Забалацце (Паставский районы)

Забалацце (белар. Забалацце) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.

# Забалацце (Паставский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хотова

һәм
Хотова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Чарна гминасында урнашкан авыл.

# Хотова
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Обремб (Журоминский повяты)

Обремб — Польшаның Мазовия воеводалыгы Лютоцин гминасында урнашкан авыл.

# Обремб (Журоминский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гурки (Скаржиский повяты)

һәм
Гурки — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Ближын гминасында урнашкан авыл.

# Гурки (Скаржиский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Божурово (Добрич өлкәсе)

Божурово — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. Добричка җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Божурово (Добрич өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 234 метр биеклектә урнашкан.
# Уң Рассоха (Волоковая кушылдыгы)

Уң Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Волоковая елгасының сул ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.

# Уң Рассоха (Волоковая кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03040000112103000054356
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103005435
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Спакамонтанья (Беневенто)

Спакамонтанья — Италиянең Кампания төбәге Кальви өязендә урнашкан торак пункт.

# Спакамонтанья (Беневенто)
## Географиясе

Спакамонтанья Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Спакамонтанья (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Марцото (Виченца)

Марцото — Италиянең Венеция төбәге Арциньяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Марцото (Виченца)
## Географиясе

Марцото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Марцото (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Варжен-Бонита (Минас-Жерайс)

Варжен-Бонита — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Варжен-Бонита (Минас-Жерайс)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 409,116 км².
# Ильфесбюлль

Ильфесбюлль (алман. Uelvesbüll) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Ильфесбюлль
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,23 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 метр биеклектә урнашкан.
# Бургведель

Бургведель — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Бургведель
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 151,96 км², 152,85 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 61 метр биеклектә урнашкан.
# Бразос (Нью-Мексико)

Бразос — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бразос (Нью-Мексико)
## Географиясе

Бразос халык санын алу урыны мәйданы — 0,562433 км², 0,561513 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7398 Фут биеклектә урнашкан.
# Ода (шәһәр)

Ода (яп. 大田市) — Япония дәүләтенең Симане префектурасында урнашкан шәһәр.

# Ода (шәһәр)
## Тарихы

Ода шәһәре 2005 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.

# Ода (шәһәр)
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 39593 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 90.8 кеше тәшкил иткән.

# Ода (шәһәр)
## Географиясе

Шәһәр территориясе 436.11 км² тәшкил итә.

# Ода (шәһәр)
## Кардәш шәһәрләр

* Касаока, Япония
* Теҗон, Көньяк Корея (14 ноябрь 1987)
# Сили (Калифорния)

Сили — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Сили (Калифорния)
## Географиясе

Сили халык санын алу урыны мәйданы — 3,217334 км², 3,217331 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән −11 метр биеклектә урнашкан.
# Лоучна (Вишнёва)

Лоучна (чех. Loučná) — Чехиянең Либерец крае Вишнёва районында урнашкан авыл.

# Лоучна (Вишнёва)
## Географиясе

Мәйданы — 0,89 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лоучна (Вишнёва)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лоучна (Вишнёва)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лоучна (Вишнёва)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 208 |
| 1880 | 193 |
| 1890 | 183 |
| 1900 | 170 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 152 |
| 1921 | 169 |
| 1930 | 165 |
| 1950 | 68 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 55 |
| 1970 | 37 |
| 1980 | 19 |
| 1991 | 10 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 17 |
| 2011 | 20 |
| 2021 | 18 |
# Гүвелоглу (Юрегир)

Гүвелоглу (төр. Güveloğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Радчанки

Радчанки (белар. Радчанкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Радчанки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Проденешть (Селаж)

Проденешть — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. Кряка (коммуна) коммунасына карый.

# Проденешть (Селаж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вила Рогати (Кьети)

Вила Рогати — Италиянең Абруцци төбәге Ортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила Рогати (Кьети)
## Географиясе

Вила Рогати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вила Рогати (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (17642) 1996 TY4

(17642) 1996 TY4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17642) 1996 TY4
## Тарихы

1996 елның 6 октябрендә G. R. Viscome тарафыннан Rand обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TY4» саналган.
# Гүрсел (Нурһак)

Гүрсел (төр. Gürsel) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Нурһак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гантингдон (Пенсильвания)

Гантингдон — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гантингдон (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1767 елда нигезләнгән.

# Гантингдон (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,71 квадрат миль, 9,608573 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 643 Фут биеклектә урнашкан.
# Вишнёвка (Бабруйский районы)

Вишнёвка (белар. Вішнёўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Вишнёвка (Бабруйский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Юрий Чуйков

Юрий Чуйков (30 март 1950(1950-03-30) (74 яшь), Дәүләкән, БАССР, СССР) — биология фәннәре докторы (1995), Әстерхан дәүләт университеты профессоры, РФ атказанган экологы. Биологиягә һәм экологиягә караган 400 гә якын фәнни хезмәт авторы.
# NGC 7587

NGC 7587 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7587
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Джексонпорт (Висконсин)

Джексонпорт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джексонпорт (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 58,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 178 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6738

NGC 6738 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6738
## Тарихы

Әлеге галактика 1829 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тлалавас (Чилапа де Алварез)

Тлалавас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Чилапа-де-Альварес муниципалитеты составына керә.

# Тлалавас (Чилапа де Алварез)
## Географиясе

Тлалавас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Тлалавас (Чилапа де Алварез)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Тлалавас (Чилапа де Алварез)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Форест-Лейк (Миннесота)

Форест-Лейк — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Форест-Лейк (Миннесота)
## Тарихы

Форест-Лейк шәһәре 1874 елда нигезләнгән.

# Форест-Лейк (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 92,008762 км², 92,050103 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 278 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гумух

Гумух (әзери. Qumux) — Әзербайҗанның Шәки районына караган авыл.
# Кастель-Кастанья

Кастель-Кастанья — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Терамо провинциясе составына керә.

# Кастель-Кастанья
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 452 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Башано, Бизенти, Кастели, Черминьано, Колледара, Изола-дель-Гран-Сассо-д'Италия һәм Пенна-Сант'Андреа коммуналары белән чиктәш.
# Гарвард (Массачусетс)

һәм
Гарвард — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гарвард (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1658 елда нигезләнгән.

# Гарвард (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 27 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 128 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Каленики (Гродзенский районы)

Каленики (белар. Каленікі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Каленики (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Охатер Томеев

Охатер Томеев (18 гасыр башы, Чабаксар өязендә, Пихтулино авылында туа) — 18 гасырның 2 нче чирегендә чуаш иҗтимагый-сәяси эшлеклесе. Ихтимал, йомшак чувашлардан. 1730-40 елларда Чуаш крестьяннарын чиновникларның җәбер-золымнарыннан саклый. Кулга алына һәм Казан төрмәсендә тотыла. Аның тарафдарлары һәм хатыны иреккә чыга.
1740 еллар башында Чабаксар өязендә Чуаш крестьяннары көрәшен мәҗбүри христианлаштыруга каршы җитәкли, 1744 елның августында Мәскәүдә Синод конторасында императрица Елизавета Петровна исеменә прошение тапшыра, анда көч кулланып чукындыруны туктатырга, Чабаксар өязендә хәрби идарә урынына чукындыру һәм өч заттан торган податьялар җыю өчен махсус автоном орган урнаштырырга таләп итә. – Мәскәү һәм Казан түрәләре, рус телен яхшы белгән һәм христиан динендә милләттәшләребезне мөрәҗәгать итүдә ярдәм итәргә, шулай ук аны Мәскәүдә чукындырырга, чуаш авылларында өч чиркәү төзергә һәм, кирәк булганда, монастырьларда чуаш-новокрещеннарны билгеләргә теләк белдергән Томеевның үзе дә.
Бу чарада чуашларның тыныч, ирекле чукындыру программасы бәян ителде, туган телдә вәгазь сөйләү кирәклеге турында әйтелде. Синод Томеевның үтенечен карады һәм андагы барлык үтенечләрне кире какты. 1744 елның сентябреннән алып Томеев Россиянең җәза органнары тарафыннан эзләнә. Алга таба язмыш билгесез.

# Охатер Томеев
## Литература

* Димитриев, В. Д. Охадер Томеев - чувашский общественно-политический деятель второй четверти XVIII века. // Исследования по дореволюционной истории Чувашии : [сб. ст.] / Науч.-исслед. ин-т яз., лит., истории и экон. при Совете Министров Чуваш. АССР ; [ред. И. И. Бойко]. - Чебоксары : [б. и.], 1991. - 148, [2] с. ; 22 см. - 400 экз.. - 1 р. 30 к. р.
* Юхма Мишши, "Авалхи чăвашсем", 1996, Шупашкар, ISBN 5-7670-0869-X.
* Элли Илле. Охатер Томеев. Сонет. — Хыпар, 1999, Раштав, 17.

# Охатер Томеев
## Сылтау

* Чуаш энциклопедиясе
* Охатер Томеев — чӑваш чӗлхине хӳтӗлекенӗ