# Марлен Хуциев

Марлен Мартынович Хуциев (1925 елның 4 октябре, Тифлис — 2019 елның 19 марты, Мәскәү) — Грузия чыгышлы совет һәм Россия кинорежиссёры, сценарист һәм педагог; ССРБ Халык артисты (1986), РФ Дәүләт премиясе лауреаты (1993). Россия Сәнгать академиясенең мактаулы әгъзасы.

# Марлен Хуциев
## Тормыш юлы

Марлен Хуциев 1925 елның 4 октябрендә Тифлиста (хәзер Тбилиси, Грузия) ССРБның эчке һәм тышкы сәүдә халык комиссары урынбасары Мартын Леванович Хуциев (Хуцишвили) һәм актриса Нина Михайловна (кияүгә чыкканчы Утенелишвили) гаиләсендә туа. Марлен исеме акроним булып тора һәм «Маркс, Ленин» аңлата.
Тбилисида 43 нче урта мәктәптә укыган. 1950 елда ВГИКның режиссёрлык факультетын Игорь Савченко остаханәсендә тәмамлый.
1953—1958 елларда Одесса киностудиясендә, 1959—1964 елларда — М. Горький исемендәге киностудиядә, 1965 елдан «Мосфильм»да режиссёр булып эшли.
Кайбер фильмнарда сценарийлар авторы һәм автордашы буларак чыгыш ясаган. Актёр буларак башка режиссёрлар фильмнарында төшкән. 1967 һәм 1986 елларда «Современник» театрында Артур Миллер пьесасы буенча куелган «Вишида булган хәл» спектаклен куя.
1965—1986 елларда ССРБ кинематографистлар берлеге идарәсе секретаре була.
1966 елда Иосиф Сталинның аклануына каршы 25 мәдәният һәм фән эшлеклесенең хатына кул куя.
1968—1971 елларда Үзәк телевидениенең «Экран» ТО сәнгать җитәкчесе була.
1978 елдан башлап ВГИКта сәнгать киносы режиссурасы остаханәсен җитәкли. Профессор. 1987 елдан 2009 елга кадәр ВГИКның уен киносы режиссурасы кафедрасы мөдире була.
1989 елда Россия Кинорежиссёрлары гильдиясе президенты итеп сайлана. 1994—1995 елларда — «Аурупага тәрәзә» кинофестивале президенты.
1998 елдан Россия кинематографистлар берлегенең уен киносы комитеты рәисе була.
2008 елның 19 декабрендә Россия Кинематографистлар берлеге рәисе итеп сайлана. 2009 елның 17 мартында Мәскәүнең Пресненский суды союзның VII съезды нәтиҗәләрен (анда кинорежиссёр рәис итеп сайланган була) законсыз дип таныган. Бу карар суд тәртибендә дәгъва белдерелә.
2019 елның мартында Боткинск хастаханәсенә салына, реанимация бүлегендә 19 мартта 94 нче яшендә иртәнге 7 дә вафат була. Хушлашу 21 мартта Үзәк кинематографистлар йортының зур залында узган. Шул ук көнне Троекурово зиратында җирләнгән.

# Марлен Хуциев
## Тормыш юлы
### Гаилә

Әтисе — Мартын Леванович Хуциев (Хуцишвили) (1900—1937), инкыйлабка кадәр стажлы коммунист, дүртенче гаубица дивизиясе комиссары булып хезмәт иткән, инкылабтан соң ССРБ эчке һәм тышкы сәүдә халык комиссары урынбасары булган, 58 нче маддә буенча хөкем ителгән һәм атып үтерелгән. Әнисе — Нина Михайловна Утенелишвили (1905—1957), актриса, дворян хәрби гаиләсеннән.
Хатыны — Ирина Семёновна Соловьёва (1927—2019), М. Горький исемендәге киностудиядә редактор. Улы — Игорь Марленович Хуциев (1952), режиссёр һәм сценарист.

# Марлен Хуциев
## Фильмография

| Ел | Фильм |
| Ел | Фильм | Режиссёр | Сценарист | Сәнгать җитәкчесе | Актёр | Роль |
| 1950 | Шәһәр төзүчеләр | Әйе | | | | |
| 1956 | Заречная урамында яз | Әйе | | | | |
| 1958 | Ике Фёдор | Әйе | | | | |
| 1958 | Яшьлек урамы | | Әйе | | | |
| 1964 | Ильич заставасы | Әйе | Әйе | | Әйе | камео |
| 1966 | Июль яңгыры | Әйе | Әйе | | | |
| 1968 | Интервенция | | | | Әйе | баш командующие |
| 1968 | Алтын бозау | | | | Әйе | Гигиенишвили |
| 1969 | Тимоня (этнографик) | | | Әйе | | |
| 1969 | Ян, ян, минем йолдызым | | | | Әйе | князь |
| 1970 | Май ае иде (телевизион) | Әйе | | | | |
| 1970 | Ак кар төсе (кыска метражлы) | | | Әйе | | |
| 1971 | Парижның ал парус (документаль) | Әйе | | | | |
| 1974 | Шулай да мин ышанам... (документаль) | Әйе | | | | |
| 1976 | Шәһәр иртәдән төнгә кадәр | | | Әйе | | |
| 1978 | Бәйрәм көнендә | | | | Әйе | Рамзес |
| 1979 | Карл Маркс. Яшьлек еллар (телесериал) | | | | Әйе | Луи Блан |
| 1983 | Послесловие | Әйе | Әйе | | | |
| 1985 | Джура — Мин-Архарадан аучы | | Әйе | | | |
| 1991 | Чиксезлек | Әйе | Әйе | | | |
| 2001 | 1941 елгы кешеләр (документаль) | Әйе | Әйе | | | |
| 2019 | Невечерняя | Әйе | Әйе | | | |

# Марлен Хуциев
## Бүләкләр

* РСФСР атказанган сәнгать эшлеклесе (1965) — совет киносы өлкәсендәге казанышлары өчен
* РСФСР халык артисты (1977) — совет киносы өлкәсендәге казанышлары өчен
* ССРБ халык артисты (1986) — совет кино сәнгатен үстерүдәге казанышлары өчен
* Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә Россия Федерациясе дәүләт премиясе (1993) — «Чиксезлек» нәфис фильмы өчен
* II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2006) — ил кино сәнгатен үстерүгә һәм күпьеллык иҗади эшчәнлегенә зур өлеш керткән өчен
* III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2000) — кино сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткәне өчен
* IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (1996) — дәүләт алдындагы казанышлары, мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен
* Почёт ордены (2010) — ил кинематография сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткән һәм күпьеллык иҗади эшчәнлеге өчен
* Дуслык ордены (2016) — ил мәдәниятен һәм сәнгатен үстерүгә керткән зур казанышлары, күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен
* «Хөрмәт Билгесе» ордены (1975) — совет киносы өлкәсендәге казанышлары өчен һәм 50 яшь тулу уңаеннан
* «Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале (1970)
* Венециядә МКФ (1965, жюриның махсус призы, «Ильич заставасы» фильмы)
* Римда Европа киносы МКФ (1965, «Алтын пластина», «Ильич заставасы» фильмы)
* Сочидагы «Кинотавр» ОРКФ (Россия Федерациясе Президентының махсус призы, 1999) — Россия киносы үсешенә зур өлеш керткән өчен
* Россия Федерациясе Президентының «Россия киносы үсешенә күренекле өлеш керткән өчен» махсус призы (1999)
* Мәскәү Мэриясенең әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә премиясе (1999) — Мәскәү мәдәниятен үстерүгә уникаль өлеш керткәне өчен
* Россия кинематография сәнгате һәм фәннәре Милли Академиясе академигы
* Бәйсез эстетика һәм ирекле сәнгать академиясе академигы (Мәскәү)