# 9 сентябрь

9 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның тугызынчы көне. Ел ахырына кадәр 113 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 9 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* БМО — Бөтендөнья матурлык көне (1995 елда CIDESCO Халыкара эстетика һәм косметология комитеты тарафыннан билгеләнгән).

# 9 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* Колумбия — кеше хокуклары көне (исп. {{{1}}})..
* Коста-Рика — Бала көне (исп. Día del Niño).
* Мексика — историограф көне (исп. Día del Historiador)..
* Корея Халык Демократик Җөмһүрияте — бәйсезлек яки җөмһүрият көне (кор. 인민정권 창건일, ингл. National Independence Day, 1948 елда дәүләтчелеген игълан итүгә багышланган).
* Словакия — Холокост һәм расачыл җинаять корбаннарын искә алу көне (словак. Deň obetí holokaustu a rasového násilia, ингл. Day of the Victims of Holocaust and of racial violence).
* Таҗикстан — бәйсезлек көне (таҗ. Рӯзи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ССРБдан, 1991 ел).
* Төркия — Σμύρνη Смирна (бүгенге Измир) шәһәренең бәйсезлеге көне (1922 елда Греция контроленнән алу).
* Япония — Кику но Секку, яки Хризантема чәчәге үсемлеге көне (ингл. Chrysanthemum Day, яп. 重陽).

# 9 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Бразилия:
** ветеринар табиблары көне (порт. Dia do médico veterinário).
** идарәчеләр һәм администраторлар көне (порт. Dia do administrador).
* Санак һәм мәгълүмати технологияләр өлкәсендә чишелешләрне тестлаучылар көне (рус. День тестировщика).

# 9 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре
#### Өлкә

* АКШның Калифорния штатында — дәүләтчелек көне (ингл. California Admission Day, 1851 елда АКШка тигез вәкаләтьле әгъза-ил буларак керү).
* Испанияның күп шәһәрләрдә дини вакыйгаларга багышланган муниципаль бәйрәмнәре.

# 9 сентябрь
## Вакыйгалар

* 1850 — Калифорния штаты АКШка 31 нче штат буларак керә.
* 1905 — Россия империясендә университетлар автономиясе турында карар чыга.
* 1922 — Σμύρνη Смирнага (бүгенге Измир) төрек армиясе керә.
* 1927 — Казанда Татар мәдәнияте йорты ачыла.
* 1969 — Канадада инглиз һәм француз телен дәүләт телләре буларак игълан иткән Тел акты гамәлгә керә.

# 9 сентябрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:9 сентябрь көнне туганнар
* 1755 — Мартин Готтфрид Һерман,
* 1777 — Иакинф,
* 1828 — Лев Толстой, рус язучысы.
* 1845 — Ачади Игнац,
* 1850 — Джейн Харрисон,
* 1889 — Иван Малышев,
* 1889 — Иван Чарыков, совет дәүләт эшлеклесе.
* 1894 — Александр Криницкий, инкыйлабчы, совет дәүләт эшлеклесе.
* 1903 — Филлис Уитни,
* 1906 — Марк Перцовский,
* 1914 — Халидә Зәбирова, җырчы, Татарстаның атказанган артисты (1914-1980).
* 1918 — Борис Заходер, рус шагыйре, тәрҗемәче.
* 1918 — Вера Минкина, татар артисткасы.
* 1922 — Александр Бондаренко,
* 1922 — Һанс Георг Демелт,
* 1925 — Вил Байкин,
* 1925 — Юрий Козлов,
* 1926 — Герман Зонин,
* 1926 — Йосыф әл-Кардави, гарәп Ислам дине белгече, фәкыйһ.
* 1929 — Миңнегөл Санҗарова,
* 1930 — Габделбәр Гарифҗанов, татар галиме.
* 1933 — Сергей Викулов,
* 1936 — Гөлли Мөбәрәкова,
* 1940 — Равис Госманов,
* 1941 — Валерий Петров,
* 1945 — Дамир Бикбов, ТР икътисад министры.
* 1945 — Светлана Акимова,
* 1946 — Рәйхана Кунакова,
* 1953 — Алишер Усманов,
* 1961 — Татьяна Макрушина,
* 1963 — Флюра Булатова-Аббате, совет һәм итальян спортчысы (өстәл теннисы).
* 1967 — Ирек Богуславский,
* 1977 — Йөрген Ялланн,
* 1977 — Фатыйх Тәккә,
* 1985 — Лука Модрич,
* 1987 — Алекс Соң,
* 1994 — Руслан Вәлиуллин,
* 1994 — Татьяна Романова,

# 9 сентябрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:9 сентябрь көнне вафатлар
* 1087 — Вилһелм I Илбасар, Нормандия герцогы, Англия патшасы.
* 1901 — Анри де Тулуз-Лотрек, француз нәкышчесе һәм графигы.
* 1901 — Эрнест Баллион,
* 1922 — Василий Доманжо,
* 1931 — Альберт Абрахам Майкельсон, АКШ физика галиме.
* 1942 — Михаил Франк,
* 1962 — Владимир Климов,
* 1976 — Мао Цзэдун, мәшһүр сәясәтче.
* 1979 — Алексей Талвир,
* 1979 — Павел Якобсон,
* 1984 — Михаил Бабурин,
* 1985 — Павел Генкель,
* 1989 — Нурлый Миңнәхмәтов, совет сугышчысы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1994 — Всеволод Ершов,
* 1999 — Артур Корбангалиев,
* 2005 — Ибраһим Канапацкий, Беларусь татарларының иҗтимагый һәм дини җитәкчесе.
* 2008 — Данис Тикеев,
* 2012 — Аркадий Айдак,
* 2013 — Галина Богданова,
* 2015 — Андрей Алексеев,