yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яңа Кабан (Кызыл Кама районы)

Яңа Кабан — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 926 кешенең яшәве мәгълүм.

# Яңа Кабан (Кызыл Кама районы)
## Тарихи белешмә

Шәҗәрә-истәлекләр күрсәтүенчә, хәзерге Яңа Кабан авылына нигез салган 28 кеше-хуҗалык 1840 елда Агыйдел елгасының уң ягында урнашкан Ялан күле янындагы Кабан авылыннан 4-5 чакрымнар үргәрәк Кызкала тавы итәгендәге Таубакты елгачыгы тирәсенә күчеп килеп төпләнәләр. Бу турыда архив мәгълүматлары да раслап тора. 1839 елда Ырынбур казенный палатасы Агыйдел елгасының уң ягында — Ялан күле кырында урнашкан Кабан авылыннан башкорт дип язылган 28 кешегә, элек үзләре ясак түләп килгән урынга, хәзерге Яңа Кабан авылы җиренә, күчеп утырырга рөхсәт бирә. (ЦГА БАССР, ф. 172, оп. 1.3).
Архив мәгълүматлары күрсәткәнчә, 1632 елның 1 июлендә патша Михаил Федоровичтан грамота алып Кузейн (Хөсәен) Бәхтигиндеев исемле ерак бабай (шәҗәрә буенча минем уникенче буын Күҗәкәй бабабызга туры килә) Агыйделнең сул ягында Сөтле күле тирәсендә Кабан авылын нигезли. Тик ул тарихта чагылыш тапмаган, картадан төшеп калган. Ә тарихчылар безнең борынгы Кабан авылын телгә алганда аны еш кына соңрак Ялан күле янында төзелгән Кабан авылы белән бутыйлар. Шул ук вакытта Уфа провинциясе канцеляриясенең запись кенәгәсендә тупланган дистәләгән документлар Кабан авылының Агыйделнең сул ягында Сөтле күле янында урнашуын кире каккысыз дәлилләр белән ныгыта.
1702 елның 5 гыйнварында Уфа өязе, Казан юлы, Гәрәй волостеның Такталачык, Кабан, Нугай авыллары “башкортлары” берләшеп, үзләре тирәсендәге буш яткан җирләрне бергәләп файдаланырга һәм казнага ясак түләп барырга килешү төзиләр. (МИБ, 3 том, 1949 ел, 16-17 битләр). Бу килешүләр нигезендә Агыйдел елгасының уң ягындагы буш яткан Ялан күле янындагы җирләр һәм ике арадагы Олы утрау (Кәрим утравы) Кабан авылы кешеләре карамагына бирелә. Алар аның өчен даими рәвештә ясак түләп килгән. Шушылардан чыгып, алыш-биреш вакытларында, урысча язмаларда Ялан күлен Кабан күле дип, Кәрим утравын Кабан утравы дип тә язганнар. Тора-бара шушы Ялан күле кырындагы кышлак Кабан авылы балыкчыларының сезонлы балык тоту урынына да әверелә.
1632 елның 1 июленнән соң Агыйдел елгасының сул ягында яшәп килгән Кабан авылы кешеләре патша властьларының эзәрлекләүләреннән качып, аның бер өлеше бу якка — Ялан күле кышлагына чыгып утырган. Икенче бер өлеше теләсә-кайсы якка таралып беткән.

# Яңа Кабан (Кызыл Кама районы)
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Лира Гыйльметдинова
* Әлфия Әфзалова
* Символ Гайнетдинов (1955), драма актеры, ТР атказанган артисты.
# NGC 3410

NGC 3410 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3410
## Тарихы

Әлеге галактика 1878 елда инглиз астрономы Лоуренс Парсонс, 4-й граф Росс тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Юр-Яха (елга)

Юр-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 3-се Ярро-То күле урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.

# Юр-Яха (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15010000112115300037276
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303727
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Остинтаун

Остинтаун — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Остинтаун
## Географиясе

Остинтаун халык санын алу урыны мәйданы — 30,180926 км², 30,207783 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 344 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Конкины

Конкины (рус. Конкины) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.

# Конкины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Конкины
## Сәгать поясы

Конкины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Конкины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
# Комаровка (Сембер районы)

Комаровка (рус. Комаровка) — Сембер өлкәсенең Сембер районында урнашкан авыл.

# Комаровка (Сембер районы)
## Сәгать поясы

Комаровка (Сембер районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Комаровка (Сембер районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (63,4%), татарлар (14,6%), украиннар (14,6%), чуашлар (7,3%).
# Бургундлар

Бургундлар (лат. Burgundii, фр. Burgondes) — борынгы алман кабиләсе.
3 гасырның 2 яртысына кадәр Одер һәм Висла арасында яшәгәннәр, аннан соң, гепидлардан җиңелеп, көнбатышка таба хәрәкәт итә башлаганнар. 5 гасырның башында Рейн бассейнында үз дәүләтен булдырганнар; 436 елда ул һуннар тарафыннан юк ителгән. Шуннан соң бургундлар Рона бассейнына күчеп утырганнар һәм яңа дәүләтне булдырганнар, ләкин ул да 534 елда (бу юлы франклар тарафыннан) юк ителгән. Бургундлар исә җирле халык тарафыннан ассимиляцияләнгән.
# Варденгово

Варденгово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бискупец гминасында урнашкан авыл.

# Варденгово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брукет (Валле д'Аоста)

Брукет — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Бриссонь өязендә урнашкан торак пункт.

# Брукет (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Брукет Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Брукет (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 434 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
434 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.

# 434 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:434 елда (б. э. к.) туганнар

# 434 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:434 елда (б. э. к.) вафатлар
# Ерлен-ле-Сек

Ерлен-ле-Сек (фр. Herlin-le-Sec) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Ятагоба

Ятагоба (әзери. Yataqoba) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
# Чарновець (Остроленцкий повяты)

Чарновець — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жекунь гминасында урнашкан авыл.

# Чарновець (Остроленцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Страшице (Страконице)

Страшице (чех. Strašice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Страконице һәм Q89275007? районында урнашкан авыл.

# Страшице (Страконице)
## Географиясе

Мәйданы — 8,127296 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 585 метр һәм 587 метр биеклектә урнашкан.

# Страшице (Страконице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Страшице (Страконице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Страшице (Страконице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 621 |
| 1880 | 682 |
| 1890 | 632 |
| 1900 | 633 |
| 1910 | 597 |
| 1921 | 615 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 524 |
| 1950 | 377 |
| 1961 | 367 |
| 1970 | 311 |
| 1980 | 246 |
| 1991 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 201 |
| 2014 | 195 |
| 2016 | 173 |
| 2017 | 184 |
| 2018 | 182 |
| 2019 | 190 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 187 |
| 2021 | 188 |
| 2021 | 166 |
| 2022 | 175 |
| 2023 | 173 |
| 2024 | 174 |
# Берг (Шуссенталь)

Берг (алман. Berg) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Берг (Шуссенталь)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 28,41 км² (2008). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 456 метр биеклектә урнашкан.
# Вайсеварте

Вайсеварте (алман. Weißewarte) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Вайсеварте
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,86 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 36 метр биеклектә урнашкан.
# Энсина-де-Сан-Сильвестре

Энсина-де-Сан-Сильвестре (исп. Encina de San Silvestre) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Энсина-де-Сан-Сильвестре
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 23,76 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 805 метр биеклектә урнашкан.
# Конгора

Конгора — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.

# Конгора
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200412110000009755
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000975
* Бассейн коды — 08.01.02.004
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Шылангы

Шылангы — Татарстан Республикасының Чүпрәле районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422474.

# Шылангы
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10 °C | -10.2 °C | -5.1 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 19 °C | 20.9 °C | 18.6 °C | 12.8 °C | 4.9 °C | -3.9 °C | -9.3 °C | 4.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.8 °C.
# Емаса (Мичиган)

Емаса — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Емаса (Мичиган)
## Географиясе

Емаса халык санын алу урыны мәйданы — 10,467837 км², 10,467839 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1441 Фут биеклектә урнашкан.
# 215 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
V гасыр (б. э. к.) — IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :
215 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.

# 215 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:215 елда (б. э. к.) туганнар

# 215 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:215 елда (б. э. к.) вафатлар
# Чуаш Нугазагы

Чуаш Нугазагы — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453499, ОКАТО коды — 80205828005.

# Чуаш Нугазагы
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 408 кешенең яшәве мәгълүм.
# Сант'Эрмете (Савона)

Сант'Эрмете — Италиянең Лигурия төбәге Вадо-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Эрмете (Савона)
## Географиясе

Сант'Эрмете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сант'Эрмете (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Сант'Эрмете (Савона)
## Халкы

* Ошибка Lua в Модуль:Wikidata/Population на строке 151: attempt to index field 'datavalue' (a nil value).
# HD107796

HD107796 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A3mA9-F3/5 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,975 ± 0,055 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Таһирова

Таһирова — татар, башкорт, азәрбайҗан халкында очрый торган фамилия. «Таһир» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Әнисә Таһирова (1941―2024), язучы.
* Майя Таһирова (1931―2003), балет биючесе, РСФСР атказанган (1955), БР халык (2001) артисты.
* Шәрига Таһирова (1922―2008), язучы.
# Рус Әҗәлесе

Рус Әҗәлесе — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Почта индексы — 422512.

# Рус Әҗәлесе
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

# Рус Әҗәлесе
## Тарих

Әҗәл авылы — хәзердә Әҗәл һәм икедер: берсе татар Әҗәлесе, янә берсе рус Әҗәлесе. Ул Әҗәл мулласының углы атасыннан риваять кыйладыр, ул риваять кыйладыр икән шул Әҗәлнең Ишем мулладан: бу авыл Әҗәл яки Әҗәле дип аталуның сәбәбе шулдыр — бу авылга иң әүвәл килеп урнашкан кешенең исеме Хаҗ Гали дигән кеше икән, Хаҗ Гали дигән кешене кыскартыбрак Аҗәли йөрткәннәр, шуннан Әҗәле булып калгандыр.
Ул Хаҗ Гали исемле адәм алты кеше белән Болгардан килеп, авыл булып утырганнар. Бу кешеләр элгәредән үк Болгардан килеп, монда сату итәләр икән. Болгардан тире-яры алып килеп, монда киндергә кызыл мал алышып китәләр; Казан ханлыгы заманында Үтәк каласында ярминкә буладыр икән. Бу Әҗәле авылы бик күптән бардыр. Моңа гуаһлык бирәдер: Әҗәл зиярәтендә бер таш бар, язылганына дүрт йөз елдан артык. Без Әҗәле мулласы һәм борадәрем Габделкави белән барып, әүвәл бик яхшы тикшереп укыдык. Ташның бер кырында калган язуы бары: «Талиб эд-дөнья вәл-мәүти мотыйәтен» дигән сүз генә калган. Икенче кырыендагысын укырлык түгел. Ташның йөзенә язылганы башында — ахырында язуы беткән; таш ярылып төшкән. Урта җирендә калганы ошбудыр: «Тарих сикез йөз сиксән алтыда Чура углы Дулгәнур фани сарайдин бака дарины мәкам идти. Рәбигыләүвәл...» дигән сүзнең соңындагысы беленми, уалып жиргә баткан.
Янә «Чура углы» дигән сүзенең алдында бер сүзнең бәгъзе хәрефләре генә калган, таныр хәл юк. Бу ташның язылганына 404 ел буладыр, 1469 елларда язылгандыр. Әмма хәзердәге Әҗәле элгәреге урыныннан күчеп, икенче җиргәрәк утырган, диләр. Иске Әҗәле урынында шул Хаҗ Гали коесы урыны бар хәзердә дә, диләр.
Ул Әҗәле авылы, бара торгач байтак зураеп, ике йөз йортлап булганнардыр. Ничә урамнары бар икән. Аннан соң Казан ханлыгын рус алгач, Әҗәле халкын руслар килеп-килеп җәфа кыйлалар икән. Анда-монда узсалар, олау сорап, ат сорап, бирмәсәләр, көчләп алып, талап китәләр икән. Русның бу җәфасына чыдый алмыйча, төрле авылларга таркалып беткәннәр. Бәгъзеләре рус диненә кергәннәр. Хәзердә рус Әҗәлесе шуннан калгандыр.
Бикмәмәт мулла риваять кыйладыр икән: шул тирәдә бер якын зиярәт бар, мукшы зиярәте дип атыйлар икән. Ул зиярәткә хәзердә дә дога кыйлырга баралар, барып Коръән укыйлар икән. Ул зиярәттә изгеләрдән бәгъзе адәмнәр бар, имеш. Ул авыл мөселман авылы булган икән. Ул мукшы авылы Болгар таркалмастан элгәре һәм бар икән.
# Искендерун

Искендерун (төр. İskenderun) — Төркия Җөмһүриятенең Хатай иленә караган бер шәһәре.
# PPARG

PPARG (ингл. Peroxisome proliferator activated receptor gamma һәм Peroxisome proliferator-activated receptor gamma) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Оуквилл (Айова)

Оуквилл — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Оуквилл (Айова)
## Тарихы

Оуквилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Оуквилл (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,096759 км², 1,096758 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 165 ± 1 метр һәм 165 метр биеклектә урнашкан.
# Илүзә Ногманова

Ногманова Илүзә Батыр кызы (22 август 1972 ел) — биюче, югары мәктәп укытучысы. 1990—2013 елларда Фәйзи Гаскәров исемендәге дәүләт академия халык биюләре ансамбле солисты, Башкортстан Республикасының халык артисты (2009).

# Илүзә Ногманова
## Биографиясе

Илүзә Батыр кызы Ногманова 1972 елның 22 августында Башкорт АССР-ының Баймак шәһәрендә туган. 1990 елда Уфа хореография училищесын (педагогы М. А.Кәримов), 2008 елда А. Я. Ваганова исемендәге Рус балеты академиясен (Санкт‑Петербург; педагогы Н. Б. Тарасова) тәмамлаган.
1990—2013 елларда Фәйзи Гаскәров исемендәге халык биюләре ансамбле солисты, шул ук вакытта 2006—2008 елларда Көнчыгыш икътисад-юридик гуманитар академиядә һәм 2010—2013 елларда Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университетында укыта. 2013 елдан алып «Орион» балалар үсмерләр иҗаты йорты, 2015 елдан «Мирас» җыр һәм бию фольклор ансамбле директоры (икесе дә — Уфа шәһәрендә), шул ук вакытта 2008 елдан Уфа дәүләт сәнгать институтында укыта.

# Илүзә Ногманова
## Иҗаты

Ногманова Илүзә Батыр кызы сәнгатенә ачык темперамент, уенчы осталыгы һәм камил техника хас. Бейеүе ачык һәм бөтен хәрәкәтләр белән аерылып тора. «Бүләк», «Гөлнәзирә», «Кадриль», «Кырыкчылар», «Кәркәвеч» («Краковяк»), «Шаян кыз», «Язгы ташу» һ.б. биюләрдә ялгыз партияләр башкара. Кремль сарае сәхнәсендә, П. И. Чайковский исемендәге, «Россия» (бөтенесе дә — Мәскәү), «Октябрьский» (Санкт‑Петербург) һәм башка концерт залларында чыгыш ясый. Мәскәүдә Башкортстан көннәрендә (1997), Санкт‑Петербургта, Әзербайҗанда (икесе дә — 2001) Башкортстан мәдәнияте көннәрендә, Казакъстанда Россия көннәрендә (Астана, 2004), Төркияə Башкортстан көннәрендә (Истанбул шәһәре, 2006) катнаша. Россия буйлап һәм дөньяның 20 илендә гастрольләрдә була.

# Илүзә Ногманова
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Башкортстан Республикасының атказанган артисты (2001).
* Башкортстан Республикасының халык артисты (2009).
# Шенон (Шаранта)

Шенон (фр. Chenon) — Франциянең Шаранта департаментына караган коммуна, Буакс-э-Манслуа кантонына карый.

# Шенон (Шаранта)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,48 км².
# KRTAP21-2

KRTAP21-2 (ингл. Keratin associated protein 21-2) — кешенең 21-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Исәнсеф

Исәнсеф — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Халык саны — 235 тирәсендә. Почта индексы — 423988.

# Исәнсеф
## Тарих

1693 елда нигезләнгән.

# Исәнсеф
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Исәнсеф
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.4 °C | -11.2 °C | -6 °C | 4.2 °C | 13.3 °C | 18.7 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 11.9 °C | 4.1 °C | -5.2 °C | -10.7 °C | 3.8 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
# N4BP1

N4BP1 (ингл. NEDD4 binding protein 1) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Каменск шәһәр округы

Каменск шәһәр округы (рус. Каменский городской округ) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көньяк идарә округынә керә.
Административ үзәк — Мартюш шәһәр тибындагы бистәсе.

# Каменск шәһәр округы
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (91,7%), татарлар (1,9%), удмуртлар (1,7%), башкортлар (1,2%).

# Каменск шәһәр округы
## Административ бүленеш

Каменск шәһәр округы составына 64 торак пункт керә.
# IC 978

IC 978 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 978
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 978, KPG 417b, MCG+00-36-021, PGC 50493, GSC 04978-00147, 2MASX J14085808-0258258, SDSS J140858.10-025825.6, Z 18-60, 6dFGS gJ140858.1-025826, SDSS J140858.10-025825.5, Z 1406.4-0244, UZC J140858.1-025827, NPM1G -02.0386 һәм LEDA 50493 буларак та сурәтләнә.
# Рибейран-дуз-Индиус

Рибейран-дуз-Индиус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.

# Рибейран-дуз-Индиус
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 196,991 км².
# Элис Мунро

Элис Энн Мунро (ингл. Alice Ann Munro; 1931 елның 10 августында Канадада туа) — Канаданың инглиз язучысы, Халыкара Букер премиясе (2009) һәм Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе (2013) лауреаты. Кыска хикәяләр иҗат итү белән таныла.
Фермер гаиләсендә туа. 1950 елда үзенең беренче «Күләгә чагылышлары» дип аталган хикәясен бастыра. Кияүгә чыгу белән Ванкуверга күчә, анда өч баланы таба. 1972 елда кире Онтариога кайта, икенче тапкыр кияүгә чыга.
Беренче хикәяләр җыентыгы «Бәхетле күләгәләр биюе» (1968) популярлык казана, аның өчен Элис генерал-губернатор премиясенә лаек була. Шуннан соң аның чыккан җыентыклары зур игътибар белән кабул ителә, 1978 елда ул янә генерал-губернатор премиясен ала. 2009 елда язучы Халыкара Букер премиясенә лаек дип табыла.
2013 елда Элис Энн Мунро Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе дип игълан ителә. «Мунро - кыска хикаяләр остасы», диелә Нобель комитеты белдерүендә. Элис Мунрога премия хатын-кызлар язмышына багышланган кыска хикәяләре өчен тапшырыла.
# Савин Дуб

Савин Дуб (белар. Савін Дуб) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.

# Савин Дуб
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# RHOQ

RHOQ (ингл. Ras homolog family member Q һәм Rho-related GTP-binding protein RhoQ) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Ренат Вәлиуллин (1947)

Ренат Вәлиуллин (Ренат Габдулла улы Вәлиуллин, 20 сентябрь 1947(1947-09-20) (76 яшь), Югары Бишенде, Туймазы районы, БАССР, РСФСР, СССР — , ) — СССР һәм Россия рәссамы, Башкортстанның атказанган рәссамы (1997).
# Гютенбах

Гютенбах (алман. Gütenbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Гютенбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,49 км² (1982). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 826 метр биеклектә урнашкан.
# Ла-Граври

Ла-Граври (фр. La Graverie) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Өгүрлү (Везиркөпрү)

Өгүрлү (төр. Öğürlü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вяликае Кашо

Вяликае Кашо (белар. Вялікае Кашо) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Вяликае Кашо
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Вигленди

Вигленди — Польшаның Мазовия воеводалыгы Лешно гминасында урнашкан авыл.

# Вигленди
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.