yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эль Койолито (Зирандаро)

Эль Койолито — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сирандаро муниципалитеты составына керә.

# Эль Койолито (Зирандаро)
## Географиясе

Эль Койолито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Койолито (Зирандаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Койолито (Зирандаро)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Париж җәмигъ мәчете

Париж җәмигъ мәчете — Парижның V округында латин кварталында урнашкан җәмигъ мәчете. Мәчет Луврдан 26, км көньяк-көнчыгышта Үсемлекләр бакчасы янында урнашкан. Бер гектар чамасы җирне биләгән мәчет Франциядәге иң зур мәчет дип санала.
# Хамзабейли (Торослар)

Хамзабейли (төр. Hamzabeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Себед

Себед — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Чеуашу-де-Кимпие (коммуна) коммунасына карый.

# Себед
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Шанселла

Шанселла (фр. Champcella) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Л’Аржантьер-ла-Бессе кантонына карый.

# Шанселла
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 30,25 км².
# Чавундур (Лиҗе)

Чавундур (төр. Çavundur) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сан Мигел Виста Эрмоса (Эдуардо Нери)

Сан Мигел Виста Эрмоса — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Эдуардо-Нери муниципалитеты составына керә.

# Сан Мигел Виста Эрмоса (Эдуардо Нери)
## Географиясе

Сан Мигел Виста Эрмоса Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Мигел Виста Эрмоса (Эдуардо Нери)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Мигел Виста Эрмоса (Эдуардо Нери)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Гукер (Оклахома)

Гукер — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Гукер (Оклахома)
## Тарихы

Гукер шәһәре елда нигезләнгән.

# Гукер (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,729494 км², 2,375277 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 910 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6080

NGC 6080 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6080
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Әлмира Әдиатуллина

Әлмира Лотфулла кызы Әдиатуллина , псевдонимы Әлмира Сарьяз (1938 елның 8 июле, СССР, РСФСР, БАССР, Илеш районы, Сәеткол — 2021 елның 27 июле, РФ, ТР, Казан) ― журналист, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1989), дин эшлеклесе.

# Әлмира Әдиатуллина
## Белеме

1938 елның 8 июлендә Башкортстан АССРның Илеш районы Сәеткол авылында туа. 1965 елда Казан дәүләт университетын тәмамлый.

# Әлмира Әдиатуллина
## Эшчәнлеге

"Совет мәктәбе" (1962), "Азат хатын" (1964-1993; 1991 елдан "Сөембикә"; 1990-1993 елларда җаваплы сәркатип вазифасында) журналларында, "Бәйсезлек" газетасында журналист булып эшли. Татарстан Республикасы Диния нәзарәтендә матбугат эшләре җитәкчесе (1994-1998). Бер үк вакытта Татар иҗтимагый үзәге каршындагы Солдат ата-аналарын яклау комитеты рәисе. 1997 елдан "Мөслимә" газетасы мөхәррире. Шул ук вакытта Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте карамагындагы Мөселман хатын-кызлар ассоциациясе рәисе.
Мәкаләләре "Ялкын", "Сөембикә" журналларында, "Ватаным Татарстан", "Татарстан яшьләре", "Шәһри Казан" газеталарында басыла. Күпчелек мәкаләләре яшь буынга әхлакый тәрбия бирү, татар халкының рухи хәзинәләрен яңадан тергезү мәсьәләләренә багышлана.
2021 елның 27 июлендә Казанда вафат. Казанның мөселман зиратында җирләнгән.

# Әлмира Әдиатуллина
## Хәтер

* 2022 ― дини тормыш турында актив язучы журналистларга Әлмира Әдиатуллина исемендәге премия (10 ар мең сум) булдырылган. Мөслимә Шәфыйк (1937―2023), Вәсилә Рәхимова һәм Рәшит Минһаҗ ― беренче премия алучылар. Премияләрне Бөтендөнья татар конгрессының Казан бүлеге җитәкчесе, хәйрияче Фәрит Мифтахов «Ярдәм» мәчетендә Әлмира Әдиатуллинаны искә алу чарасында тапшырган.
* 2022 ― Вәсилә Рәхимованың журналист, җәмәгать эшлеклесе Әлмира Әдиатуллинага багышланган «Фидакарь мөслимә» китабы нәшер ителгән.
* 2024 ― «Ярдәм-Помощь» гомуммилли хәйрия фонды Әлмира Әдиатуллина исемендәге журналистлар премиясен (рус. Журналистская премия имени Альмиры Адиатуллиной) гамәлгә кертә. Премия биш юнәлештә тапшырыла: телевизион программа, телевизион яңалык, репортаж, вакытлы матбугатта мәкалә һәм интернетта чыккан материал. Конкурска материаллар 2024 елның мартыннан октябренә кадәр кабул ителә. Нәтиҗәләр декабрьдә ясала. Эшләр татар һәм рус телләрендә кабул ителә. Диненә, милләтенә, яшенә карамастан, Һәркем конкурста катнаша ала, шулай ук блогерлардан эшләр кабул ителә.
# Вирфу-Кимпулуй

Вирфу-Кимпулуй — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. Вирфу-Кимпулуй (коммуна) коммунасына карый.

# Вирфу-Кимпулуй
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# (14550) Lehký

(14550) Lehký — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14550) Lehký
## Тарихы

1997 елның 27 октябрендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UU7» саналган.
# Ибриану (Бреила)

Ибриану — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. Гредиштя (коммуна, Бреила) коммунасына карый.

# Ибриану (Бреила)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# C1QTNF8

C1QTNF8 (ингл. C1q and TNF related 8) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Кубансу

Кубансу — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 284 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Кубансу
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200008266
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200826
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Грединиле

Грединиле — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Грединиле (коммуна) коммунасына карый.

# Грединиле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 98 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Юстас (Техас)

Юстас — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Юстас (Техас)
## Тарихы

Юстас шәһәре елда нигезләнгән.

# Юстас (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 7,579008 км², 7,580558 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 129 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Цона Индузтрияле Понте деле Таволе (Фрозиноне)

Цона Индузтрияле Понте деле Таволе — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Индузтрияле Понте деле Таволе (Фрозиноне)
## Географиясе

Цона Индузтрияле Понте деле Таволе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Цона Индузтрияле Понте деле Таволе (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пасынок (Таньша кушылдыгы)

Пасынок — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таньша елгасының уң ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.

# Пасынок (Таньша кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы , инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502412111200010578
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201057
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Романо (Реҗо ди Калабрия)

Романо — Италиянең Калабрия төбәге Марина-ди-Джойоза-Йоника өязендә урнашкан торак пункт.

# Романо (Реҗо ди Калабрия)
## Географиясе

Романо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Романо (Реҗо ди Калабрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сенице

Сенице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Лагевники гминасында урнашкан авыл.

# Сенице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мутунь

Мутунь — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Алымка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Мутунь
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010700112115300013289
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301328
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кабана-де-Бергантиньос

Кабана-де-Бергантиньос (гал. Cabana de Bergantiños) — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кабана-де-Бергантиньос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 100,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 375 метр биеклектә урнашкан.
# Пириу-де-Вале

Пириу-де-Вале — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Годинешть (коммуна) коммунасына карый.

# Пириу-де-Вале
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Векония (Миннесота)

Векония — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Векония (Миннесота)
## Тарихы

Векония шәһәре елда нигезләнгән.

# Векония (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 11,646732 км², 11,362769 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 299 метр биеклектә урнашкан.
# Мокрско-Оседле

Мокрско-Оседле — Польшаның Лодзь воеводалыгы Мокрско гминаcында урнашкан авыл.

# Мокрско-Оседле
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вой-Вож (Зур Вольма кушылдыгы)

Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Зур Вольма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Вой-Вож (Зур Вольма кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000075328
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007532
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Каваҗык (Агры)

Каваҗык (төр. Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Леденга

Леденга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сухона елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 57 км.

# Леденга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000830
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Санта Кроче Кьеза

Санта Кроче Кьеза — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Карпи өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Кроче Кьеза
## Географиясе

Санта Кроче Кьеза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Санта Кроче Кьеза
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SPINK7

SPINK7 (ингл. Serine peptidase inhibitor Kazal type 7) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Эль Дьесмо (Кортазар)

Эль Дьесмо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Кортасар муниципалитеты составына керә.

# Эль Дьесмо (Кортазар)
## Географиясе

Эль Дьесмо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Дьесмо (Кортазар)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Дьесмо (Кортазар)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Онтальбилья

Онтальбилья (исп. Hontalbilla) — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Онтальбилья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 38,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 890 метр биеклектә урнашкан.
# Тел - милләтнең сакчысы

Тел - милләтнең сакчысы - Әбрар Кәримуллинның Татарстан китап нәшриятында 1997 елда басылган китабы.

# Тел - милләтнең сакчысы
## Эчтәлек

* Кереш сүз
* Әлифба - тел ачкычы
** Язуыбыз тарихыннан бер-ике сүз
** Татар "кириллицасы"н камилләштерү юлында
** Беренче этап: 1953-1958
** Икенче этап: 1987-1989
** Өченче этап: 1989 - ...
** Тел язмышы - милләт язмышы
** Судьба языка - судьба народа
* Телебез язмышы хакында бәхәсләр
** "Три Сосны у Богатых Сабов", ягъни "Чыктым аркылы мост"
** Казан урамнары ни сөйли?
** О названиях улиц города Казани
* Тел күрке - сүз
** И туган тел
** Радиотапшыруларга күзәтү
** Икетеллелек - сәяси фарс
* Тел, мәдәният һәм тарих
** Сүзләр тарихыннан: "Карандаш"
** Укый-яза белгәнбезме? (Тарихның тирән сандыгыннан)
** Кулъязма мирасыбызның кайбер мәсьәләләре
** Ни өчен шатлана алмыйм?
** Ни өчен безгә милли университет кирәк?
** Тел тарихы - халык тарихы ул
* Сәяси караш
** Берләшкән Милләтләр Оешмасы кем мәнфәгатьләрен яклый?
# (17124) 1999 JC65

(17124) 1999 JC65 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17124) 1999 JC65
## Тарихы

1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JC65» саналган.
# Рзалар

Рзалар (әзери. Rzalar) — Әзербайҗанның Агдам районына караган авыл.
# NGC 925

NGC 925 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 925
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Шчарка

Шчарка (белар. Шчарка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Вилейский районында урнашкан авыл.

# Шчарка
## Тарихы

1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе Хаценчыцкі гминасы составында авыл.

# Шчарка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Шчарка
## Халык саны

* 1921 елда авылда 49 кеше, 7 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 65 кеше, 12 хуҗалык исәпләнгән.
# Габделәхәт Габделрәшит

Габделәхәт Габделрәшит (уйг. ئابلەت ئابدۇرىشىت, 1942, Голҗа, Шеңҗаң, Кытай Җөмһүрияте — , ) — КХҖ дәүләт эшлеклесе, Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы хөкүмәте рәисе (1993-2003), Бөтенкытай халык сәяси консультатив шурасы рәисе урынбасары (2003-2013).
# BCAR3

BCAR3 (ингл. BCAR3 adaptor protein, NSP family member) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Шәехзадә Бабич һәйкәле (Уфа)

Шәехзадә Бабич һәйкәле — Уфада 2019 елда ачылган һәйкәл. Шагыйрь Шәехзадә Бабичның (Шәехзадә Мөхәммәтзакир улы Бабич, 1895-1919) исемен мәңгеләштерү максатында куелган. Авторы — сынчы, РФ халык рәссамы Андрей Ковальчук (Мәскәү).

# Шәехзадә Бабич һәйкәле (Уфа)
## Урыны

Һәйкәл Уфа телеүзәге каршындагы калкулыкка, Салават Юлаев мәйданы почмагына — Зәки Вәлиди һәм Мәҗит Гафури урамнары кисешкән чатка урнашкан. Әүвәл һәйкәлне Уфаның Киров урамында, «Башкортстан» дәүләт концерт залы каршында куярга планлаштырылган була.

# Шәехзадә Бабич һәйкәле (Уфа)
## Тарих

Башкортстан дәүләтчелегенең 100 еллыгына багышланган «100 шәхес» проекты нигезендә, XX гасыр башында милли хәрәкәттә катнашкан яшь шагыйрьгә һәйкәл кую турында карар кабул ителә. Һәйкәлне рәсми ачу тантанасы 2019 елның 28 июнендә Уфаның «Торатау» конгресс-холлында эшен башлаган V Бөтендөнья башкортлары корылтае программасына кертелгән. Һәйкәлне ачу тантанасында Башкортстан Башлыгы в.в.б. Радий Хәбиров катнаша.

# Шәехзадә Бабич һәйкәле (Уфа)
## Тасвирлама

Һәйкәлнең биеклеге — 3,5 метр, күтәрмәсе — 3 метр (чагыштыру өчен: Тукай һәйкәленең биеклеге 3,5 м, күтәртмәсе 4,5 м). Сын Мәскәүдә коелган. Авторы — сынчы, РФ халык рәссамы Андрей Ковальчук (Мәскәү), Уфаның М. Кәрим һәйкәле авторы. Ш. Бабич сул кулына ачык китап тотып, уң кулын өскә күтәреп, халыкка эндәшкән халәттә ясалган. Орнамент белән бизәлгән күтәрмәнең алгы ягында башкортча:
   Шәехзадә Бабич 1895-1919 Ал да нур чәч халкыңа
дип язылган алтакта беркетелгән.
# Юныс Бикбов

Юныс Юлбарыс улы Бикбов (баш. Юныс Юлбарыҫ улы Бикбов; 1883 ел, Әбүләис — 1942 ел, Караганда) — Башкорт милли хәрәкәте җитәкчеләренең берсе. Башкортстан Хөкүмәте рәисе (1917—1919).

# Юныс Бикбов
## Биографиясе

Бикбов Юныс Юлбарыс улы 1883 елда Ырынбур губернасы Орск өязе 2-нче Үсәргән вулысы (хәзерге Башкортстанның Зиянчура районы) Әбүләис авылында Бикбов Юлбарыс Чурагол улы гаиләсендә туган.
Юныс авылы мәдрәсәсендә белем ала, аннары рус мәктәбендә укый. Аннары Ырынбур гимназиясына укырга керә, монда социал-демократик түгәрәкнең әгъзасы, соңрак эсерлар партиясенең әгъзасы булып китә.
1909 елда Казан университетының юридик факультетына укырга җибәрелә һәм анда белем ала. Студент елларында И. А. Әхтәмов җитәкчегендәге яшьләр түгәрәгенең әгъзасы була.
1911 елда университетны тәмамлаганнан соң, Орск өязе 2‑нче Үсәргән вулысында җәмгыяви арадашчы булып хезмәт итә.
1917 елның җәеннән Башкортстан автономиясе өчен Башкорт милли хәрәкәтенең иң актив эшмәкәрләренең берсе була. Июнь азагында атасы Юлбарыс Бикбов белән бергә Башкорт халкы берлеге бюросының әгъзасы итеп сайлана. Бөтен башкорт корылтайлары оештыруда һәм уздыруда катнаша.
1917 елның декабрендә 3‑нче Бөтен башкорт корылтае делегаты була. 1918 елның августында хөкүмәт большевиклардан азат ителгән Ырынбур каласына кайткач, Юныс Бикбов Башкорт Хөкүмәте рәисе вазифасына сайлана башлый. Аның җитәкчелегендә Кече корылтайда юридик эшләр белән шөгыльләнә, авыл хуҗалыгы һәм урман идарәлегенә кагылган законнар кабул итә. Башкортстан автономиясе делегациясе составында Уфа дәүләт киңәшмәсе эшендә катнаша.
1919 елның февраленнән Башкортстан хәрби‑революцион комитеты (Башревком) әгъзасы итеп сайлана.
Башкортстан территориясе аклардан азат ителгәннән соң, ул Үсәргән кантоны ревкомына урындагы хакимлек органнарын оештырырга ярдәм итә. 1920 елның көзендә Стәрлетамак шәһәрендә Автономияле Совет Башкорт Республикасы юстициясенең халык комиссары була. Ары «Башкиром» оешмасында эшли.
1920-1930 елларда Җылаер кантонында халык судьясы вазифасына сайлана. 1930 елның 22 мартында кулга алына һәм 5 елга хөкем ителә. Бикбов Ак диңгез—Балтыйк каналы төзелешенә җибәрелә. 1933 елда азат ителә. 1933 елда гаиләсе белән Ташкентка күчә, башта мәктәпләрдә, ә соңрак университетта укытучы булып эшли. 1937 елның 29 сентябрендә репрессияләнә, 8 елга иректән мәхрүм ителүгә хөкем ителә һәм Караганда каласына җибәрелә. 1943 елда вафат була. 1962 елда аклана.

# Юныс Бикбов
## Хәтер

* Зиянчура районы Әбүләис авылында Юныс Бикбов исемен йөрткән урам бар.
# Асаубаш

Асаубаш — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453492, ГАТОБК коды — 80205834002.

# Асаубаш
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 414 кешенең яшәве мәгълүм.
# Сергенли (Диҗле)

Сергенли (төр. Sergenli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ават (Еңбекшеказак районы)

Ават (каз. Ават) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Ават (Еңбекшеказак районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Еле-ди-Ловетт

Еле-ди-Ловетт (фр. Éleu-dit-Leauwette) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Мовзен-сюр-Гюпи

Мовзен-сюр-Гюпи (фр. Mauvezin-sur-Gupie) — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Казете (Верона)

Казете — Италиянең Венеция төбәге Леньяго өязендә урнашкан торак пункт.

# Казете (Верона)
## Географиясе

Казете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казете (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Венарьело (Козенца)

Венарьело — Италиянең Калабрия төбәге Каролеи өязендә урнашкан торак пункт.

# Венарьело (Козенца)
## Географиясе

Венарьело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Венарьело (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чокадыбаш

Чокадыбаш — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452787, ОКАТО коды — 80251875001.
# Белотинац

Белотинац (серб. Белотинац) — Сербиянең Ниш округы Долеватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Белотинац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.

# Белотинац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Шентиль-в-Словенських Горицях

Шентиль-в-Словенських Горицях — Словениянең Шентиль (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Шентиль-в-Словенських Горицях
## Географиясе

Мәйданы — 6,62 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 292 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Рауги

Рауги (эст. Raugi) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
# Наттури

Наттури (эст. Natturi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.