yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мстетице (Зеленеч)

Мстетице (чех. Mstětice) — Чехиянең Урта Чехия крае Зеленеч районында урнашкан авыл.

# Мстетице (Зеленеч)
## Географиясе

Мәйданы — 4,305 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мстетице (Зеленеч)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мстетице (Зеленеч)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Мстетице (Зеленеч)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 237 |
| 1880 | 304 |
| 1890 | 308 |
| 1900 | 319 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 338 |
| 1921 | 373 |
| 1930 | 279 |
| 1950 | 182 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 199 |
| 1970 | 132 |
| 1980 | 60 |
| 1991 | 53 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 43 |
| 2011 | 43 |
| 2021 | 39 |
# Бейкерстаун (Пенсильвания)

һәм
Бейкерстаун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бейкерстаун (Пенсильвания)
## Географиясе

Бейкерстаун халык санын алу урыны мәйданы — 5,6 км², 5,649924 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1086 Фут биеклектә урнашкан.
# NGC 2177

NGC 2177 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2177
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вимислово (Оборницкий повяты)

Вимислово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Оборники гминасында урнашкан авыл.

# Вимислово (Оборницкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Фики д'Антуоно (Потенца)

Фики д'Антуоно — Италиянең Базиликата төбәге Эпископия өязендә урнашкан торак пункт.

# Фики д'Антуоно (Потенца)
## Географиясе

Фики д'Антуоно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Фики д'Антуоно (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Беляви (Конинский повяты)

Беляви — Польшаның Великопольское воеводалыгы Казимеж-Бискупи гминасында урнашкан авыл.

# Беляви (Конинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ремзек-ам-Неккаре

Ремзек-ам-Неккаре (алман. Remseck am Neckar) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Ремзек-ам-Неккаре
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,82 км² (1993). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 212 метр биеклектә урнашкан.
# Абай (Түле би районы)

Абай (каз. Абай) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Абай (Түле би районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Прюне-Кассро

Прюне-Кассро (фр. Prunay-Cassereau) — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
# Алпан

Алпан (әзери. Alpan) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
# Әнвәр Шәрәфетдинов

Тарих меңдә тугыз йөздә Сиксән бишенче елда,
Гөлфәния мәрхүм үлде
Уникенче июль көнендә.
Елда ике гает була,
Берсе корбан гаете...
Без әйтәбез, сез тыңлагыз
Гөлфәнияның бәетен.
Бисмиллаһи вә биллаһи,
Җөмлә төзи башладым,
Эчем пошып, ут янгач,
Бәет яза башладым.
Бу бәетне мин язамын
Җомга көнне кич белән,
Ошамаган җирен төзәтерсез,
Укыгыз моңлы көй белән.
Бу бәетне мин чыгардым,
Гөлфәнияне кызганып.
Күрмәгәнгә күрсәтмәсен
Бу фаҗига җәфасын.
...Мылтык алдым кулыма,
Киттем куян эзләргә.
Газапланган үлүемне
Сөйлим әле сезләргә.
Яшьтән эчтем аракыны,
Стаканнан эчәргә өйрәндем,
Ансыз тормадым бер дә,
Алкашка да әйләндем.
Илдус өй салдырган,
Башын кыек калдырган,
Аракы эчә-эчә
Хатынын ирсез калдырган...
(“Илдус бәете”ннән өзек)
Марат мәрхүм вафат булды
Декабрьнең карлы аенда.
Марат ничә яшендә
Фуражкасы башында.
Аның яшен сорасаң
Ул унтугынчы яшендә.
Елда ике гает була:
Берсе корбан гаете.
Без әйтәбез, сез тыңлагыз
Сержант Марат бәетен.
Көмеш йөзек койдырдым
Кашы кара сәбәпле,
Бу бәетне мин чыгардым
Марат үлгән сәбәпле.
Батыр йөри уртада
Сөлге бәйләп биленә.
Туган- үскән илләрдән
Алды җирнең читенә.
Әфган җире тау-ташлы,
Анда биек-биек сопкалар,
Дошман ерткыч таза,
Шомлы утны безгә ача
Безнең казарма алдында
Машиналар кычкыра,
өзе кара булгыры.
Пулеметтан аттыра.
Китә каты сугышлар,
Ике яктан атыш башлана.
Дошман кача, ташлап барысын.
Солдат лачын кебек ташлана.
Пуля тигәч башына,
Марат аңын югалткан,
Аңга килми, берни белми
Газиз башын югалткан.
Безнең зират буенда
Ике миләш, бер тирәк.
Марат кебек үлгән кеше,
Бу илләрдә бик сирәк.
...Безнең авыл – зур авыл,
Бакчасы да бар эчендә.
Бу хәсрәткә дучар булдым
Алтмыш җиде яшемдә.
Аңым да бетте хәзер,
Саташа да башладым,
Танымыйм күршеләрне дә,
Бик үзгәрдем мин, ардым.
Иремнән дә уңмадым мин,
Газап чигеп яшәдем,
Бәхеткә туды кызларым,
Алар өчен яшәдем.
Бер көн киттем Албабага
Кунакка туганнарга,
Соңгы тапкыр булган икән
Туганнарда булырга.
Саташып, төнгә каршы
Килеп чыкканмын переездга,
Аягым кысылып ала алмыйча
Тапталдым бит поездга.
1987 нче елны Әнвәр абый үзе дә безнең арабыздан китеп бара.Ул иҗат иткән бәетләр хәзерге көндә дә әһәмиятен югалтмаган,авылдашлар арасында телдән-телгә йөри.
# Тети Беруто (Торино)

Тети Беруто — Италиянең Пьемонт төбәге Бальдиссеро-Торинезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Тети Беруто (Торино)
## Географиясе

Тети Беруто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тети Беруто (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# KIAA1211

KIAA1211 (ингл. Capping protein inhibiting regulator of actin dynamics һәм Uncharacterized protein KIAA1211) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Копа (Тарлаулы авыл округы)

Копа (каз. Қопа) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Копа (Тарлаулы авыл округы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мужетице

Мужетице (чех. Mužetice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Седлитсе районында урнашкан авыл.

# Мужетице
## Географиясе

Мәйданы — 4,686 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мужетице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мужетице
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Мужетице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 264 |
| 1880 | 272 |
| 1890 | 237 |
| 1900 | 227 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 220 |
| 1921 | 214 |
| 1930 | 183 |
| 1950 | 156 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 154 |
| 1970 | 120 |
| 1980 | 101 |
| 1991 | 82 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 67 |
| 2011 | 60 |
| 2021 | 58 |
# Птицкое

Птицкое (Птицкое) — Төмән өлкәсенең Вагай районында урнашкан торак пункт.

# Птицкое
## Сәгать поясы

Птицкое Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Птицкое
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.

# Птицкое
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 51,8%, руслар — 48,2%.
# Брель (Сомма)

Брель (фр. Bresle) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# GSC8228-2047

GSC8228-2047 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,47 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Here Comes the Kraken

Here Comes The Kraken — 2007 yılda oyışqan Meksika deathcore-törkeme.

# Here Comes the Kraken
## Törkem tarixı

Törkem 2007 yılda Aguaskalyentes şähärendä oyıştırılğan. Şul uq yılda alarnıñ berençe demo-disk barlıqqa kilgän, şunnan soñ alar tawış yazdıru studiäse belän kontrakt tözegännär. Ber yıldan soñ şul uq isemdäge Here Comes the Kraken debüt al’bomı çığarılğan.
2010 yılda törkemneñ yaña al’bom yazdıruwı turında iğlan itelgän. Hate Greed and Death al’bomı 2011 yılnıñ 26 aprelendä çıqqan. Älege al’bom törkemneñ elekkege icatınnan ayırılıp tora. Aña nu metal häm metalcore kebek janrlar yoğıntı yasağan. İyün ayında törkem Meksika buyınça turneğa kitkän, ä 2011 yılnıñ dekäbrendä Yevropa buylap.
2019 yılda törkemneñ H.C.T.K. dip atalğan öçençe tulı formatlı al’bomı çıqqan.
# Модецин

Модецин — Польшаның Мазовия воеводалыгы Добре гминасында урнашкан авыл.

# Модецин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Асан (Комсомол районы)

Асан (чуаш. Асанкасси, рус. Асаново) — Чуашстан Республикасында урнашкан авыл. Комсомольски районына керә.
2002 елга халык саны - 1132 кеше, милли составын чуашлар тәшкил итә.
* 1 2 ОКТМОhttps://wikidata.org/wiki/Track:P764https://wikidata.org/wiki/Track:Q4330203
* ↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населённых пунктов Чувашской Республикиhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q127416318
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126683726
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. Таблица 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов — Росстат, 2013. — 528 битhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680https://wikidata.org/wiki/Track:Q126683996
* ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126707963
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126684268
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года — 2018.https://wikidata.org/wiki/Track:Q126684493
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года — Москва: Росстат, 2017.https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q41348632https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Москва: Росстат, 2018.https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q56023898https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126684775
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126688520
* ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 годаhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q126692580
# NGC 2509

NGC 2509 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2509
## Тарихы

Әлеге галактика 1783 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Татар костюмы

Традицион татар костюмы үзенең матурлыгы һәм зәвыклылыгы белән сәнгатебезнең кабатланмас үрнәге булып тора. Бербөтен һәм искиткеч гармонияле татар костюмында, бер-берсен тулыландырып һәм баетып, кием кисү, туку, күптөрле чигү, зәркәнчелек һәм күн мозаикасы кебек сәнгать төрләре чагыла. Күп халыклардагы кебек, татар костюмының нигезе бер генә төсле иркен туника сыман күлмәктән тора. Алар күбрәк бала итәкле итеп, бөрмәләп, чуаклар белән бизәлеп тегелгән. Гадәттә, бер халыкның да милли күлмәкләрем аерым гына киелмәгән. Татар хатын-кызлары күлмәк өстеннән авыр ефәк яки бәрхет тукымадан тегелгән һәм декоратив тасма белән бизәлгән камзул, җылы бишмәт, кәзәки киеп йөргәннәр. Изү яки хәситә кебек салына торган бизәнү элементлары костюмга бәйрәм төсмере өсти һәм аның затлылыгын арттыра. Костюмның бер өлеше булып, бигрәк тә авыл җирендә, күкрәкчәле алъяпкычлар саналган. Алар эш һәм бәйрәм өчен тегелгән. Халык костюмында баш киемнәренә әһәмиятле урын бирелә. Аларга формалары, күләмнәре белән төрле-төрле булган чигүле калфаклар керә. Ирләр киеме - күлмәк өстеннән киелә торган камзул, бишмәт, җилән хатын-кызларныкыннан аз аерылып тора. Түбәтәйләр күп гасырлар буе формаларын югалтмый.
Чыганак: Н.Сергеева "Тылсымлы бизәк=Магия узора" китабы.
# (17106) 1999 JT48

(17106) 1999 JT48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17106) 1999 JT48
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JT48» саналган.
# Форт-Новосель (Алабама)

'Форт-Новосель — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Форт-Новосель (Алабама)
## Географиясе

Форт-Новосель халык санын алу урыны мәйданы — 28,233028 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Вантополь

Вантополь — Польшаның Люблин воеводалыгы Яблонь гминаcында урнашкан авыл.

# Вантополь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Брезов

Брезов (словак. Brezov) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Брезов
## Тарихы

Авыл 1335 елда нигезләнгән.

# Брезов
## Географиясе

Мәйданы — 6,89 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.

# Брезов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# (593) Титания

(593) Титания (лат. Titania) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (593) Титания
## Тарихы

1906 елның 20 мартында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 TT» саналган.
# Һьюго премиясе

Һьюго премиясе (ингл. Hugo Award) - фәнни фантастика өлкәсендәге әдәби премия. 1953 елда оештырыла, исеме Һьюго Гернсбек - беренче махсус фәнни-фантастик журналлар ачучы хөрмәтенә бирелә.
Премия ел саен инглиз телендә басылган фантастика жанрындагы әсәрләр өчен, фантастика яратучыларның Worldcon Бөтендөнья конвентлары катнашучыларының тавыш бирү нәтиҗәсендә тапшырыла (шуңа күрә премия "укучыларныкы" дип санала).
Лауреатларга очып китүче ракета сурәтләүче статуэтка бирелә.
Премия түбәндәге номинациялар буенча тапшырыла:
* Иң яхшы роман (Best Novel)
* Иң яхшы повесть (Best Novella)
* Иң яхшы кыска повесть (Best Novelette)
* Иң яхшы хикәя (Best Short Story)
* Фантастика турында иң яхшы китап (Best Related Book)
* Иң яхшы куелыш (Best Dramatic Presentation; 2002 елга кадәр тапшырылды)
    * Иң яхшы куелыш, эре форма (Best Dramatic Presentation, Long From; 2003 елдан бирелә)
    * Иң яхшы куелыш, кече форма. (Best Dramatic Presentation, Short Form; 2003 елдан тапшырыла)
* Иң яхшы профессиональ редактор (Best Professional Editor)
* Иң яхшы профессиональ рәссам (Best Professional Artist)
* Иң яхшы ярым-профессиональ журнал (Best SemiProzine)
* Иң яхшы фэнзин (Best Fanzine)
* Иң яхшы фэн-язучы (Best Fan Writer)
* Иң яхшы фэн-рәссам (Best Fan Artist)
# Умартачылык

Умартачылык — бал, балавыз һәм башка умартачылык продуктларын алу, үсемлекләрне серкәләндерү максатыннан, бал кортларын үрчетү белән шөгылләнүче авыл хуҗалыгы тармагы.

# Умартачылык
## Умартачылык продуктлары

* бал,
* Тома балавыз (прополис) - кортлар бөреләрнең сумалалы бүлендекләрен җыеп һәм аларны үз ферментлары белән эшкәртеп әзерли торган корт җилеме. Бактериягә, вируска һәм паразитларга каршы нәтиҗә бирә. Пешкән, яраланган, ашказаны җәрәхәте, туберкулез вакытында файдаланыла. Теш авыртуын баса.
* Серкә - ул аксым, май, углевод, витамин, минераль матдәләргә бай. Депрессиядән алып балага узмауга кадәр һәм яман шеш кебек чирләрдән файдалы. Авыруларга каршы торучанлыкны арттыра.
* Корт анасы сөте - яшь туендыручы бал кортлары бизләрендә ана корт салган күкәй кәрәзләрендә үсүче кортларны туендыру өчен эшкәртелә. Баш мие эшчәнлеген, аппетитны, йокыны, хәтерне яхшырта. Аның составында В һәм РР төркеме витаминнары, фолий кислотасы, микроэлементлар: калий, кальций, натрий, магний, тимер, цинк һәм башкалар бар.
* Бал икмәге (перга) - кортлар җыйган һәм кәрәз тишекләренә тутырылган чәчәк серкәсе. Аның составында бөтен билгеле витаминнар һәм алыштыргысыз аминокислоталар, иллегә якын фермент, дистәләгән углевод, микроэлемент һәм гормоннар бар. Аз канлылык, анемия, ашказаны җәрәхәте вакытында нәтиҗәле, иммунитетны көчәйтә, гемоглобин һәм эритроцитларны арттыра.
* Сорыкорт сөте - А витамины күләме буенча балык маеннан соң икенче урында тора. Аксым, пептидлар, алыштыргысыз аминокислоталар, липидлар, гормоннар, макро- һәм микроэлементларга бай. Җенес органнары дисфункцияләрендә, психиатрия, гастроэнтерологиядә аеруча файдалы.
Шулай ук:
* балавыз,
* чыршын,
* үле бал кортлары,
* бал корты агуы,
* забрус
* кау гомогенаты.

# Умартачылык
## Тарих

Умартачылыкның тарихи этаплары:
* Кыргый умартачылык — ау ярдәмендә агач куышыннан бал вә балавыз табу.
* Куышлы умартачылык.
* Тубаллы умартачылык (бал кортларын махсус тубалларда үрчеткәннәр).
* Рамлы умартачылык (бал кортларын умарталарда үрчеткәннәр) .
Беренче рамлы умартаны Украина умартачысы Петр Прокопович 1814 елда булдыра.
Ә америкалы Лоренц Лорен Лангстротом 1851нче елда өстән алынмалы рамлы умарталар булдыра/.
Чех умартачысы Ф.Грушко бал аеру аппараты уйлап тапкач умартачылык тагы да җайлаша.

# Умартачылык
## Бал алу

* Умартачы рамнар ала
* Өлгергән баллы рам
* Төтен куу
* Баллы рам
* Кәрәзләрне ачу
* Кәрәзләрне ачу
* Кәрәзләрне ачу
* Бал аеру
* Бал фильтрлау
* Өлгергән бал
# PSMC5

PSMC5 (ингл. Proteasome 26S subunit, ATPase 5) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Форт-Белнеп-Едженси (Монтана)

Форт-Белнеп-Едженси — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Форт-Белнеп-Едженси (Монтана)
## Географиясе

Форт-Белнеп-Едженси халык санын алу урыны мәйданы — 118,516176 км², 118,509504 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 724 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 5344

NGC 5344 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5344
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бакырҗа (Сиверек)

Бакырҗа (төр. Bakırca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Белдиби (Мармарис)

Белдиби (төр. Beldibi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Мармарис илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Медаевка (Мокша кушылдыгы)

Медаевка — Мокша елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Мокшан районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының уң ярына тамагыннан 586 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 14 км.

# Медаевка (Мокша кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200112110000026837
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002683
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# GSC2921-11-1

GSC2921-11-1 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан Am спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,63 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD75917

HD75917 — Гидра йолдызлыгында урнашкан A3mA7-A8 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,65 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Базош

Базош (фр. Bazoches) — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.