yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сан-Мигел-ду-Уэсти

Сан-Мигел-ду-Уэсти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Сан-Мигел-ду-Уэсти
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 234,396 км².
# (8922) Куманодакэ

(8922) Куманодакэ (лат. Kumanodake) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8922) Куманодакэ
## Тарихы

1996 елның 10 ноябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VQ30» саналган.
# Паракәнд (Ләнкәран)

Паракәнд (әзери. Parakənd) — Әзербайҗанның Ләнкәран районына караган авыл.
# Скорцень (Бакеу)

Скорцень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Скорцень (коммуна, Бакеу) коммунасына карый.

# Скорцень (Бакеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 330 метр биеклектә урнашкан.
# Вила (Империя)

Вила — Италиянең Лигурия төбәге Порнассио өязендә урнашкан торак пункт.

# Вила (Империя)
## Географиясе

Вила Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Вила (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бокаюва

Бокаюва — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Бокаюва
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3232,66 км².
# Магари

Магари (эст. Magari) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Сант'Агата-Болоньезе

Сант'Агата-Болоньезе — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Болонья провинциясе составына керә.

# Сант'Агата-Болоньезе
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 21 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кревалькоре, Нонантола, Сан-Джованни-ин-Персичето һәм Кастельфранко-Эмилия коммуналары белән чиктәш.
# 36 (сан)

36 (утыз алты) - 35 белән 37 арасындагы натураль сан. 36 саны калдыксыз 1-гә, 2-гә, 3-кә, 4-кә, 6-га, 9-га, 12-гә, 18-гә һәм 36-га бүленә.
# Бласкосанчо

һәм
Бласкосанчо (исп. Blascosancho) — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бласкосанчо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 904 метр биеклектә урнашкан.
# Арена-По

Арена-По — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Павия провинциясе составына керә.

# Арена-По
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 61 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Пьеве-Порто-Мороне, Портальбера, Сан-Ценоне-аль-По, Страделла, Цербо, Бознаско, Спесса, Ценевредо һәм Кастэль-Сан-Джованни коммуналары белән чиктәш.
# Кугутык

Кугутык (Аралча) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Камсак елгасының сул ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Кугутык
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Иглинск гидротөененнән Орск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000412112200003796
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200379
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Гарримен (Теннесси)

Гарримен — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Гарримен (Теннесси)
## Тарихы

Гарримен шәһәре 1891 елда нигезләнгән.

# Гарримен (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 27,896416 км², 27,378787 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 244 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аулчанд

Аулчанд (бәңгәл телендә:আউলচাঁদ) (1686–1769) Бенгалия Һинд дине рухи җитәкчесе булган ул Картабхаҗа фәлсәфәсен нигезләгән. Картабхаҗалар Аулчандны Вишну инкарнациясе дип таныйлар һәм шулай итеп аны Кришна һәм Гоуранга белән бер дип уйлыйлар.

# Аулчанд
## Иртә тормышы

1694 елда Надиа районында Бирнагарда яшәүче Махадэб Баруи бетель плантациясендә калдырылган баланы тапкан һәм аны үзенә алырга уйлаган. Ул вакытта балага якынча сигез ел булган. Ул баланы Пурна Чандра дип атаган һәм 12 яшенә кадәр үстергән. 20 яшендә Пурна Чандра өеннән киткән. Шуннан соң ул Гандхабаник йортында ике ел торган һәм шуннан соң лендлорд резиденциясендә тагын бер ел ярым яшәгән. 24 яшендә ул материаль тормыштан тулысынча ваз кичкән һәм бер урыннан бер урынга күчеп йөргән. Ул төрле төбәкләргә барган, бигрәк тә Надиа районнарына, 24 Парганаларга һәм Сундербан өлкәсенә.

# Аулчанд
## Рухи тормышы

37 яшендә ул Беҗра авылына килгән, анда Хату Гош һәм башкалар аның өйрәнчекләре булган. Аның башта булган егерме ике өйрәнчекләренең күпчелеге түбән касталардан булган.
* Хату Гхош
* Бечу Гхош
* Рамшаран Пал
* Найан
* Лакшмиканта
* Нитьянанда Дас
* Хеларам Удасин
* Кришна Дас
* Хари Гхош
* Канай Гхош
* Шанкар
* Нитай Гхош
* Ананда Рам
* Манохар Дас
* Кину
* Гобинда
* Шьям Кансари
* Бхимрай Ражпут
* Панчу Руидас
* Нидхирам Гхош
* Бишну Дас
* Шишурам

# Аулчанд
## Соңрак тормышы

1769 елда Аулчанд күктәге сыену урынына Боалия авылында киткән, бу хәзерге көн Кальяни. Ул Надиа районында Чакдаха янында Парари авылында кремацияләнгән булган.
# Янова (Барысавский районы)

Янова (белар. Янова) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Янова (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шошони (округ, Айдахо)

Шошони — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уоллис шәһәре.

# Шошони (округ, Айдахо)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1861 елда оештырыла.

# Шошони (округ, Айдахо)
## Территориясе

Округ мәйданы 6826 км² тәшкил итә.
# Ченков (Одолена Вода)

Ченков (чех. Čenkov) — Чехиянең Урта Чехия крае Долинек районында урнашкан авыл.

# Ченков (Одолена Вода)
## Географиясе

Мәйданы — . Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 метр биеклектә урнашкан.

# Ченков (Одолена Вода)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ченков (Одолена Вода)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ченков (Одолена Вода)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2021 | 89 | |
# Венцлов

Венцлов — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Венцлов
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,54 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 37 метр биеклектә урнашкан.
# Кеше үңәче

Үңәч (oesophagus) – ул тар мускуллы көпшә, йоткылыктан азыкны ашказанына үткәрүен тәэмин итә.
· Үңәчнең озынлыгы уртача 25 см, ул алгы-арты юнәлештә кысык, аралыгы азык үткәндә генә ачыла.
· Үңәч бугазның йөзексыман кимерчәк биеклегендә (6-7 муен умырткасы) башланып, күкрәк куышлыгына умырткалык алдыннан төшә, 10 күкрәк умырткасы биеклегендә диафрагма аша үтә, һәм 11 күкрәк умырткасы биеклегендә ашказанга күчә.
· Үңәчнең өч өлеше бар: муен өлеше (pars cervicalis), күкрәк өлеше (pars thoracica) һәм корсак өлеше (pars abdominalis).
· Үңәч ике тапкыр сулга авыша -
o Муен нигезендә;
o Ашказанга күчкәндә.
· Үңәч умыртканың күкрәк өлеше бөгелешләрен сагитталь яссылыкта кабатлый.
Үңәч топографиясе
· Үңәч алдыннан трахея, артта – умыртка алды фасциясе (кара «муен фасцияләре»), кырыйдан – тамырлар һәм нервлар уза.
· 4-5 күкрәк умырткасы биеклегендә үңәчнең алдына аорта дугасы, трахея бифуркациясы һәм трахеядан китүче төп сул бронх ята.
· Үңәчнең корсак өлешендә сулда талак, уңнан һәм алда – бавыр
· Үңәчнең тараюы
Үңәчнең өч тар урыны бар.
· Йоткылык белән тоташкан урында (ашкайнату көпшәсенең иң тар урыны).
· Бронх-аорталь тараю (constrictio bronchoaortica) – аорта дугасы һәм төп сул бронх кисешкән урында.
· Диафрагмаль тараю (constrictio diaphragmatica) – диафрагма аша үткән урында.
Үңәч тышчасы
· Лайлалы катлауда үңәч бизләре (glandulae oesophageae) бар.
· Лайла асты катлавы.
· Мускуллы катлауның (tunica muscularis) ике катламы бар:
o Тышкы буйлы;
o Эчке әйләнмәле.
Үңәчнең өске өлеше сөлтәр мускуллардан, ә ашказанына таба сызыклы мускуллы җепселләр шома мускуллар белән алыштырыла.
· Адвентиция (tunica adventitis) муен һәм күкрәк өлешендә.
· Сүл асты нигезе (tela subserosa) һәм сүлле катлам (tunica serosa) үңәчнең корсак өлешен каплый.
# Солтангул (Күгәрчен районы)

Солтангул — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453331, ГАТОБК коды — 80238850007.

# Солтангул (Күгәрчен районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 86 кешенең яшәве мәгълүм.
# WDR13

WDR13 (ингл. WD repeat domain 13) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Санта-Роза-да-Серра

Санта-Роза-да-Серра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Санта-Роза-да-Серра
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 296,342 км².
# 695 ел (б. э. к.)

695 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 695 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:695 елда (б.э.к.) туганнар

# 695 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:695 елда (б.э.к) вафатлар
# Аркола (Италия)

Аркола — Италиянең Лигурия төбәге Специя өязендә урнашкан торак пункт.

# Аркола (Италия)
## Географиясе

Аркола Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Аркола (Италия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Аркола (Италия)
## Халкы

| Ел | Халык саны |
| 2017 | 10 655 |
| 2018 | 10 549 |
| 2023 | 10 147 |
# Морру-ду-Пилар

Морру-ду-Пилар — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Морру-ду-Пилар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 476,473 км².
# Буколорам

Буколорам (серб. Буколорам) — Сербиянең Топлич округы Прокупле җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Буколорам
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Буколорам
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сен-Бревен-ле-Пен

Сен-Бревен-ле-Пен (фр. Saint-Brevin-les-Pins, фр. Union һәм брет. Sant-Brewenn) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
# Вольска-Колёния

Вольска-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы Бедльно гминаcында урнашкан авыл.

# Вольска-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# RBM18

RBM18 (ингл. RNA binding motif protein 18) — кешенең 9-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Поклек-при-Подсреди

һәм
Поклек-при-Подсреди — Словениянең Козе (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Поклек-при-Подсреди
## Географиясе

Мәйданы — 1,98 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 390 метр биеклектә урнашкан.
# Татарстан урамы (Яр Чаллы)

Татарстан урамы (рус. улица Татарстан) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәренең Автозавод районындагы урам. Почта индекслары 423803, 423826. ОКАТО коды: 92430000000.
Координатлар 55.761872°, 52.437788°.

# Татарстан урамы (Яр Чаллы)
## Тарих

Татарстан Республикасы хөрмәтенә аның исеме белән аталган урам .

# Татарстан урамы (Яр Чаллы)
## Урнашуы

Яр Чаллының (Яңа шәһәр) Автозавод районының 24, 25, 48, 49, 50 һәм 51нче комплексларында урнашкан урам. Чулман елгасы (Түбән Кама сусаклагычы) агымына аркылы сузылган. Чулман проспекты белән киселештә башлана. Тынычлык проспекты белән киселештә тәмамлана. Сөембикә проспекты, Шамил Усманов урамы белән кисешә.

# Татарстан урамы (Яр Чаллы)
## Игътибарга лаек объектлар

* 10нчы йорт – Идарә итү университеты (ТИСБИ Яр Чаллы филиалы)
* 10нчы А йорт – сәламәтлеге чикле балалар өчен 68 нче мәктәп
* 14нче йорт – 33нче урта мәктәп
* Боровецкий зираты
* 20нче йорт – 96нчы санлы «Умничка» балалар бакчасы
* 24нче А йорт – «Татарстан» сәүдә үзәге
* 26нчы йорт – 64нче санлы «Ландыш» балалар бакчасы
* 27нче йорт – 79нчы лицей-интернат
* 33нче йорт – 26нчы санлы «Ләйсән» балалар бакчасы
# Интеграль-дифференциаль тигезләмә

Интеграль — дифферециаль тигезләмә — билгесез функция интеграл астында да, дифференциал астында да булган тигезләмә.
# Гаррикейн (Көнбатыш Вирджиния)

Гаррикейн — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.

# Гаррикейн (Көнбатыш Вирджиния)
## Тарихы

Гаррикейн шәһәре 1888 елда нигезләнгән.

# Гаррикейн (Көнбатыш Вирджиния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 9,775985 км², 9,77519 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 215 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ботенико (Удине)

Ботенико — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Моймакко өязендә урнашкан торак пункт.

# Ботенико (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гаусс бүленеше

Гаусс бүленеше яки Нормаль бүленеш - ихтималлык бүленеше, бер үлчәнешле очракта бүленеш тыгызлыгы f(x) белән тасвирлана:
    $f(x)={\tfrac {1}{\sigma {\sqrt {2\pi }}}}\;e^{-{\frac {(x-\mu )^{2}}{2\sigma ^{2}}}},$
кайда μ — очраклы параметрның урта зурлыгы (математик көтү), медиана.
    Ия: $x\in (-\infty ;+\infty )\!$,
    Гаусс бүленеше билгесе: $N(\mu ,\sigma ^{2})\,$
    σ - стандарт тайпылыш
    σ² — бүленешнең очраклы зурлыкның дисперсиясе
       $s={\sqrt {{\frac {n}{n-1}}\sigma ^{2}}}={\sqrt {{\frac {1}{n-1}}\sum _{i=1}^{n}\left(x_{i}-{\bar {x}}\right)^{2}}};$
квадрат урта тайпылыш:
       $\sigma ={\sqrt {{\frac {1}{n}}\sum _{i=1}^{n}\left(x_{i}-{\bar {x}}\right)^{2}}}.$
$x_{i}\,\!$ — i-нче сайлау элементы; $n\,\!$ — сайлау күләме; ${\bar {x}}\,\!$ — сайлау арифметик уртасы:
    ${\bar {x}}={\frac {1}{n}}\sum _{i=1}^{n}x_{i}={\frac {1}{n}}(x_{1}+\ldots +x_{n}).$

# Гаусс бүленеше
## Кулланыш

Күп очраклы зәгыйфь бәйле зурлыклар күзәтүе нәтиҗәсе Гаусс бүленеше белән тасвирлана.
# Вонаве-ле-Ба

Вонаве-ле-Ба (фр. Vaulnaveys-le-Bas) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Уазан-Романш кантонына карый.

# Вонаве-ле-Ба
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 19,86 км².
# Соколе (гмина Чарне)

һәм
Соколе — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Чарне гминасында урнашкан авыл.

# Соколе (гмина Чарне)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Донбасс эшчесе

* Татар матбугаты порталы
«Донба́сс эшчесе́» (яңалиф Donʙass eşcese) — Профсоюзларның бөтенукраина шурасы, Украина КП(б)ның Сталино өлкә комитеты, хезмәт ияләре депутатлары өлкә шурасы органы. 1930 елның 29 ноябреннән 1939 елның 23 февраленә кадәр Сталино шәһәрендә (хәзер Донецк) татар телендә нәшер ителә, барлыгы 1008 саны чыга. 1937 нең 29 июленә кадәр «Пролетар» исемендә була.
Беренче мөхәррире Б. Мансуров. Авторлар арасында А. Әхмәтшин, М. Вәлиев, И. Курманай, Х. Маннапов, М. Сөндекле һ.б. бар. Газетада эшче хәбәрчеләрдән Г. Басыйров, Г. Закиров, А. Җаббаров, Г. Нуретдинов, З. Шакиров һ.б. актив языша.
Донбасс шахталарында һәм металлургия заводларында эшләүче татар эшчеләренә атап чыгарыла. Индустрияләштерүнең, соц. ярышларның барышын яктыртуга зур игътибар бирелә, производство алдынгылары турында очерклар басыла. Мөхәрририят эшчеләр өчен татар телендә чыгучы башка газеталар белән элемтәдә тора. «Бакы эшчесе» газетасы белән берлектә Донбасс эшчеләре һәм әзәрбайҗан нефтьчеләре арасындагы соц. ярыш барышына багышланган алмаш битләр чыгарыла. Горловка, Енакиево, Кадиевка, Макеевка, Чистяково шәһәрләрендә чыгучы татар газеталарыннан материаллар күчереп бастырыла.
# Борис Берман

* Борис Берман (1897)
* Борис Берман (1948)
# Беларус җигем аты

Беларус җигем аты (белар. беларускі запражны конь) — Беларусиядә үрчетә торган җигем атлар токымы. XIX–XX гасырларда җирле тәбәнәк атлар (коник, полесье) һәм Көнбатыш Европа (арден, гудбрандсдаль, брабансон) токымнары нигезендә барлыкка килде. 2000 елда төркелгән. Төсе коба, җирән, соры һәм кара. Айгырларның үлчәүләре: җилкә биеклеге 155, гәүдә озынлыгы 162, күкрәк колачы 189, уч колачы 22 см. Бияләрнең үлчәүләре — 151–157–175–21 см. Тышкы кыяфәте һәм эш хасиятләре урта зурлыклы җигем атка хас.
# Будешть (Вранча)

Будешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Котешть (коммуна) коммунасына карый.

# Будешть (Вранча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Селяхи (Вавкавыский районы)

Селяхи (белар. Селяхі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.

# Селяхи (Вавкавыский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Мусь (елга)

Мусь – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил, , Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга Олы Какшан елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Мусь (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 08010400712112100000732
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 112100073
* Бассейн коды – 08.01.04.007
* ГӨ буенча саны – 12
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# Афферентлы бәбәк бозылулары
## Абсолют афферент бәбәк кимчелеге

Абсолют афферент бәбәк кимчелеге (амавротик бәбәк) күрү нервының тулы зарарлануында барлыкка килә һәм түбәндәге билгеләр белән сыйфатлана.
* Зарарланган якта күз тулаем сукыр (тулысынча яктылык тоемлау юк).
* Ике бәбәк тә бер зурлыкта.
* Зарарланган күзнең бәбәгенә яктылык китергәндә ике бәбәк тә җавап бирми, әмма сәламәт күзгә китергәндә ике бәбәк тә гадәти җавап бирә.
* Якынчалык рефлексы ике күздә дә нормада саклана.

# Афферентлы бәбәк бозылулары
## Чагыштырмалы афферент бәбәк кимчелеге

Чагыштырмалы афферент бәбәк кимчелеге (Маркус Гунн бәбәге) күрү нервының тулы булмаган зарарлануында яки челтәркатлауның авыр чирләрендә үсеш ала, әмма беркайчан да — өлгергән катарактада булмый. Клиник күренешләре — амавротик бәбәктә кебек, ләкин кимрәк дәрәҗәдә чагылган. Шулай итеп, зарарланган күзнең ярсытуына бәбәкләр көчсез җавап бирә, ә сәламәт күздә — тиз. Ике күз бәбәкләренең төрле җавабын «яктырткычны тирбәндерү» сынавы ярдәмендә ачыклыйлар, бу очракта яктылык чыганагын бер күздән икенчесенә тиз күчерәләр, шулай һәр күзне алмашлап кузгаталар.
* Сәламәт күзне ярсытканда ике бәбәк тә кыскара. (рәс. 21.18а).
* Зарарланган күзгә яктылыкны юнәлткәндә ике бәбәк тә тараю урынына киңәя. (рәс. 21.18б).
* Сәламәт күзне ярсытканда ике бәбәк тә кыскара. (рәс. 21.18в).
Яктылык этәргеченә җавап буларак бәбәкләрнең парадоксаль киңәюе сәламәт күздән яктылыкны алганда киңәю дәрәҗәсе зарарланган күзне ярсытканда бәбәк тараю дәрәҗәсеннән күбрәк булганга барлыкка килә.
NB Афферент (сизгер) зарарлануларда бәбәкләр зурлыгы буенча бер үк. Анизокория (төрле бәбәк зурлыгы) эфферент (хәрәкәт) нервлар, төсле катлау яки бәбәк мускуллары зарарлануы турында аңлата.

# Афферентлы бәбәк бозылулары
## Яктылык һәм якынчалык рефлексларының диссоциациясе

Яктылыкка рефлекс юк яки сүлпән, әмма якынчалык җавабы сакланган. Сәбәпләр җәд. 21.3. күрсәтелгән

# Афферентлы бәбәк бозылулары
## Аргайл Робертсон бәбәге

Аргайл Робертсон бәбәге нейросифилис нәтиҗәсендә үсеш ала һәм түбәндәге белән сыйфатлана.
* Зарарлану гадәттә ике яклы, әмма тәңгәл түгел.
* Бәбәкләр кечкенә, формалары дөрес түгел.
* Бәбәкләр караңгыда начар киңәя, әмма атропин яки кокаин төсле катлауның таралган атрофиясе булмаганда мидриазга китерә.
* Җәдвәл 21.3 Яктылык һәм якынчалык рефлексларының диссоциация сәбәпләре
* 1.     Бер яклы
* •       афферент үткәрү кимчелеге
* •       Ади бәбәге
* •       урап алган күз герпесы
* •       III БМН аберрант регенерациясе
* 2.      Ике яклы
* •       нейросифилис
* •       I типтагы диабет
* •       миотоник дистрофия
* •       дорсаль урта ми Парино синдромы
* •       гаиләле амилоидоз
* •       энцефалит
* •       хроник эчкечелек
# Социализм юлы (гәҗит)

Социализм юлы — иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Свердловск өлкә комитеты органы. 1919 елның 23 гыйнварныннан Вәтке, 1919 елның 12 августыннан 1939 елның 28 февраленә кадәр Свердловск шәһәрләрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 3111 саны чыга.
# Бриллиант (Алабама)

Бриллиант — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бриллиант (Алабама)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 27,68737 км², 27,687368 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 189 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Мочково

Мочково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Барлинек гминаcында урнашкан авыл.

# Мочково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# 990 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 990 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр — XI гасыр — XII гасыр :
Хронологик таблица :
990 (тугыз йөз туксанынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 990 елы, I меңьеллыкның 990 елы, X гасырның 90 елы, X гасырның 9 унъеллыгының 10 елы, 990 елларның 1 елы. 990 елдан бирле 1034 ел үтте.

# 990 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:990 елда туганнар

# 990 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:990 елда вафатлар
# Рудник (Цешинский повяты)

һәм
Рудник — Польшаның Силезия воеводалыгы Хажлях гминасында урнашкан авыл.

# Рудник (Цешинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Насецкае

Насецкае (белар. Насецкае) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.

# Насецкае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Риу-ди-Моиньюш (Пенафиел)

Риу-ди-Моиньюш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Пенафиел муниципалитетына карый.

# Риу-ди-Моиньюш (Пенафиел)
## Географиясе

Мәйданы — 7,56 км².
# Бриор

Бриор (фр. Briord) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.

# Бриор
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,29 км².
# Чорул

Чорул — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Драгоман җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Чорул
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 682 метр биеклектә урнашкан.
# Акудибаш

Акудибаш — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452470, ГАТОБК коды — 80213819002.
# Лапта-Яха (Щучья кушылдыгы)

Лапта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Щучья елгасының сул ярына тамагыннан 531 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 24 км.

# Лапта-Яха (Щучья кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Салехард каласынан тамагына кадәр . Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020300212115300034166
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115303416
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Фелинув (Лодзь воеводалыгы)

Фелинув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Осьякув гминаcында урнашкан авыл.

# Фелинув (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.