# 8 сентябрь

8 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның сигезенче көне. Ел ахырына кадәр 114 көн кала.
* Тарих порталы
* Вакыт порталы
* Бәйрәмнәр порталы
Дөнья тарихында бу көн:

# 8 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Халыкара

* ЮНЕСКО — "Халыкара уку-язу белүне җәелдерү көне" (ингл. International Literacy Day)..
* Халыкара журналистлар бердәмлеге көне (рус. Международный день солидарности журналистов, исп. Día del Periodista).
* Халыкара муковисцидоз чирен истә тоту көне.

# 8 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Милли

* АКШ — Милли әби-бабайлар көне төшә алган беренче көн (соңгысы 14 сентябрь); хезмәт көненән соң беренче якшәмбе бәйрәм ителә.
* Андорра — Милли көн (ингл. Our Lady of Meritxell Day, кат. Diada de Meritxell).
* Испания — Волонтёр көне (исп. Día del Cooperante).
* Канада — Милли әби-бабайлар көне төшә алган беренче көн (соңгысы 14 сентябрь); сентябрь аеның икенче якшәмбесендә котланыла.
* Македония — Бәйсезлек көне (ингл. Independence Day, мак. Ден на независноста на Македонија, Югославиядән, 1991 ел).
* Мальта — Җиңү көне (ингл. Victory Day, мальт. Jum il-Vitorja).
* Россия Федерациясе:
** Россия хәрби даны көне.
** Ленинград саклаучыларны, һәлак булганнарны һәм исәннәрне искә алу көне, Ленинград камалышы башланган көн.
* Төрекмәнстан — Төрекмән бахши көне төшә алган беренче көне (соңгысы 14 сентябрь); сентябрь аеның икенче якшәмбесендә котланыла.
* Эстония — Милли әби-бабайлар көне төшә алган иң беренче көн (соңгысы 14 сентябрь); сентябрь аеның икенче якшәмбесендә котланыла.

# 8 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Халыкара физиотерапия көне (1951 елда Копенгаген шәһәрендә Халыкара физиотерапия конфедерациясе барлыкка килә).
* Пакистан Ислам Җөмһүрияте — Хәрби диңгез флоты көне (ингл. Navy Day, Хәрби диңгез флотының "Дварка операциясе", 1965 ел (ингл.)).
* Россия Федерациясе — финансист көне.
* Төрекмәнстан — Нефть, газ, энергетика һәм геология тармагы хезмәткәрләре көне төшә алган иң беренче көн (соңгысы 14 сентябрь); сентябрь аеның икенче шимбәсендә котланыла.

# 8 сентябрь
## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар
### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре
#### Өлкә

* АКШның Нью-Мексико штатында билгеләнгән Санта-Фе шәһәре бәйрәменең (Fiestas de Santa Fe) беренче көне — Зозобра эффигиясен (үле кеше һәйкәле) яндыру белән билгеләнә.
* Испанияның:
** Астурия вилаяте көне.
** Эстремадура автоном җәмгыяте көне.
** төрле муниципалитетларда дини вакыйгаларны искә алучы муниципаль бәйрәмнәр.

# 8 сентябрь
## Вакыйгалар

* 1380 — Бөек Мәскәү кенәзлеге һәм Алтын Урда төмәне Мамай җитәкчелегендәге гәскәрләр арасында Куликово сугышы була.
* 1636 — АКШның иң борынгы Гарвард университетына нигез салына.
* 1856 — Монреальда беренче һава шары очышы уза.
* 1888 елның 8 сентябрендә Уфа тимер юл күперне рәсми ачу тантанасы уза.
* 1926 — / Веймар Җөмһүрияте (Алмания) Милләтләр Лигасына кертелә.
* 1941 — Ленинград камалышы башлана.
* 1991 — Македония бәйсезлекне яулый.

# 8 сентябрь
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:8 сентябрь көнне туганнар
* 1779 — IV Мостафа,
* 1830 — Фредрек Мистраль,
* 1834 — Константин Кучин,
* 1839 — Арсений,
* 1841 — Антонин Дворжак, чех композиторы.
* 1859 — Сергей Булич,
* 1873 — Георгий Петкевич,
* 1910 — Павел Софроницкий,
* 1912 — Мария Демченко,
* 1915 — Людмила Калинина,
* 1918 — Дерек Бартон,
* 1923 — Рәсүл Хәмзәтов, авар шагыйре.
* 1924 — Виктор Галицкий,
* 1927 — Габделхәй Әхәтов, татар тел белгече, җәмәгать эшлеклесе.
* 1929 — Мәкъсүт Зарипов, физика галиме, профессор.
* 1930 — Нодар Кекелидзе,
* 1933 — Әзһәр Мөхәммәдиев, тарихчы, тарих фәннәре докторы, профессор.
* 1936 — Валентин Семке,
* 1941 — Берни Сандерс, Вермонт штатыннан сул карашлы АКШ сәясәтчесе, демократик фирка әгъзасы.
* 1941 — Шамил Хаҗиәхмәтов, язучы, тәрҗемәче, мөхәррир.
* 1946 — Газиз Сәнҗәр,
* 1946 — Гөлзадә Сафиуллина, җырчы һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 1947 — Валерий Майстренко,
* 1948 — Эльдар Мовсумзаде,
* 1952 — Владимир Беляев,
* 1955 — Валерий Герасимов,
* 1958 — Ада Диева,
* 1958 — Азат Хәлимов, баянчы, ТР атказанган артисты (1999).
* 1976 — Роман Шаронов, Россия футболчысы.
* 1981 — Сәлим бин Гашур,
* 1994 — Чамила Мичиевич,

# 8 сентябрь
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:8 сентябрь көнне вафатлар
* 1380 — Челубей,
* 1811 — Симон Петер Паллас, алман сәяхәтче, табигатьне өйрәнүче һәм атаклы географ, медицина докторы.
* 1901 — Григорий Мещеринов,
* 1911 — Константин Кутепов,
* 1915 — Алексей Нечаев,
* 1949 — Рихард Штраусс, алман композиторы, дирижер.
* 1958 — Михаил Ортин,
* 1965 — Герман Штаудингер, химия галиме, профессор.
* 1971 — Әкъдәс Нигъмәт Курат, татар тарих галиме.
* 1980 — Виллард Либби,
* 1984 — Евгений Перчков,
* 1985 — Җон Фрәңклин Эндерс,
* 1985 — Пол Флори,
* 1986 — Анатолий Казаков,
* 1987 — Григорий Мартынов,
* 1989 — Элевтер Андроникашвили,
* 1991 — Рудольф Зарипов, математика галиме.
* 1997 — Хәмзә Мөхәммәдиев, совет сугышчысы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1998 — Һидият Хәмидуллин,
* 2000 — Борис Иванов, органик химия галиме, профессор.
* 2000 — Гаипназар Паллаев, таҗик совет дәүләт эшлеклесе.
* 2005 — Алексей Салмин, тарихчы, сәясәт галиме.
* 2008 — Хьордис Шимберг,
* 2009 — Александр Аксёнов, беларус совет дәүләт эшлеклесе.
* 2009 — Оге Нилс Бор,
* 2010 ― Фәгыйлә Ибраһимова,
* 2012 ― Мөнәвир Галиев,
* 2013 ― Дмитрий Постников,
* 2020 ― Гөлнара Зиннәтуллина,
* 2020 ― Лев Поташов,
* 2020 ― Фәрит Гыйбатдинов,
* 2021 ― Евгений Зиничев,
* 2022 ― Елизавета II, Бөекбритания королевасы.