# Хлор

S◄Хлор / Chlorum (Cl)►Ar :
| Атом номеры | 17 |
| Матдәнең тышкы күренеше | Яшел газ |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 35,4527 а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | 100 пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | 1254.9(13.01) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | [Ne] 3s² 3p⁵ |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | 99 пм |
| Ион радиусы | (+7e)27 (-1e)181 пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | 3.16 |
| Электрод потенциалы | 0 |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | 7, 6, 5, 4, 3, 1, −1 |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | (при −33.6 °C)1,56 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | 21.838 Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | 0.009 Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | 172.2 K |
| Эрү җылылыгы | 6.41 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 238.6 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | 20.41 кДж/моль |
| Моляр күләм | 18.7 см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | орторомбик |
| Рәшәткә параметрлары | a=6,29 b=4,50 c=8,21 Å |
| Дебай температурасы | -- K |
* CI
* 35,4527 |
* [Ne]3s²3p⁵ |
* Хлор |
Хлор – (лат. Chlorum), Менделеевның периодик таблицасының VII төркемендә, 17нче санында урнашкан химик элемент. Аның атом массасы 35,453; тоз тудыргычлар гаиләсенә керә. Нормаль шартларда сарылы-яшелле газ.

# Хлор
## Тарихи белешмә

Хлорны беренче тапкыр 1774нче елда, хлорид кислотасы белән МnO 2 пиролюзитын реакөиягә кертеп, К.Шееле таба. 1810нчы елда Г.Дэви Шеели тапкан матдәнең элемент булганын ачыклый һәм аны chlorine (грекча chloros – сары-яшел) дип атый. 1813нче елда Ж.Л. Гей-Люссак бу элементны хлор дип атарга тәкъдим итә.

# Хлор
## Табигатьтә таралышы

Хлор табигатьтә кушылмаларда очрый. Җир кабыгында ул масса буенча 1,7 * 10⁻²%, вулкан токымнарында – гранитта 2,4 *10⁻²%. Ион хәлендә хлор Бөтендөнья океанында да бар(1,93%). Хлорның 97 минералы билгеле.

# Хлор
## Физик һәм химик үзлекләре

Хлор 34,05 С та кайный. 101 С та эри. Эрү җылылыгы – 90,3 кДж/кг; парьясалу җылылыгы 288 кДж/кг; даими басымда җылысыешлыгы 0,48 кДж/(кг*К).
Атомының тышкы электрон конфигурациясе Зs 2 3р 5.
Хлор химик яктан бик актив, ул барлык металлар (кайсыберләре белән дым булганда яки җылытканда) белән диярлек һәм неметаллар (азот, күмер тудыргыч, әче тудыргыч, инерт газлардан башка) белән , сульфидлар барлыкка китереп, кушыла. Селтеле металлар, дым булганда, хлор белән ялкын чыгарып тәэсирләшәләр.

# Хлор
## Кулланылышы

Хлорның төп өлешен органик һәм неорганик кушылмалар җитештерү өчен кулланалар. Шулай ук агач мунчаласы һәм тукымаларны агарту өчен дә хлор кулланыла. Хлорны медицинада һәм суны чистарту өчен дә кулланалар.
| H | | | | | | | | | | | | | | | | | He |
| Li | Be | | | | | | | | | | | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg | | | | | | | | | | | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | * | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | ** | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| Uue | Ubn | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | * | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | |
| | ** | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | |