yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вон Һиппель-Линдау синдромы

Вон Һиппель-Линдау 3 нче хромосома (3p25-p24) мутациясе өчен килеп чыга. Синдром аутосом-доминатлы нәселдәнлек төренә ия.

# Вон Һиппель-Линдау синдромы
## Клиник күренешләре

* Кече ми (рәс. 24.56), арка мие, озынча ми һәм күпер зарарлану белән ҮНС гемангиобластомалары челтәркатлау шешләре белән авыруларның якынча 25%-ында очрый.
* Феохромоцитома.
* Бөер яки ашказаны асты бизе утрауларының күзәнәкле карциномасы.
* Күкәй, күкәйлек, бөер, үпкә, бавыр һәм ашказаны асты бизе кисталары.
* Полицитемия, аның сәбәбе кече ми яки бөер шешләре эшләп чыгарган факторлар була ала.

# Вон Һиппель-Линдау синдромы
## Тикшерү

Тикшерү мәҗбүри, чөнки челтәркатлау гемангиомасы белән кайсы авыруларда киләчәктә системалы күренешләр үсеш аласын алдан әйтеп булмый. Шуңа күрә офтальмолог барлык авыруларны гомуми һәм неврологик тикшерүгә җибәрергә тиеш. Туганнарын да тикшерергә кирәк, чөнки чиргә доминант нәселдәнлек хас. Физикаль тикшерүдән кала, Вон Һиппель-Линдау синдромы диагнозы куелган авырулар һәм чир үсешенең югары куркынычлыгы белән туганнар даими тикшерелергә тиеш.
1. Ел саен тикшерү
* Физикаль тикшерү.
* Офтальмоскопия 5 яшьтән башлап, 10-30 яшьтән - алты айга бер тапкыр.
* Бөерләр УТТ - 16 яшьтән башлап.
* Феохромоцитоманы ачыклау өчен көндәлек сидекне ванилил-бадәм әчелеге булуына һәм катехоламиннар дәрәҗәсен тикшерү - 10 яшьтән башлап.
2. Һәр 2 ел — 15 яшьтән алып корсак куышлыгы һәм ми МРТ'сы.
3. Генетик тикшерүләр чиргә шик булган барлык авыруларга һәм 1 белән 2 дәрәҗәдәге туганлык туганнарына күрсәтелә. Заманча ысулларны кулланганда сизгерлек 100% ка җитә.
# Покровка (Уфа районы)

Покровка — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450519, ГАТОБК коды — 80252872006.

# Покровка (Уфа районы)
## Танылган шәхесләр

* Петр Кулаков (1923-1994), Сәвитләр Берлеге Каһарманы.
# Нова Вес (Оселце)

Нова Вес (чех. Nová Ves) — Чехиянең Пльзень крае Оселце районында урнашкан авыл.

# Нова Вес (Оселце)
## Географиясе

Мәйданы — 3,344 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нова Вес (Оселце)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нова Вес (Оселце)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нова Вес (Оселце)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 275 |
| 1880 | 276 |
| 1890 | 247 |
| 1900 | 225 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 215 |
| 1921 | 183 |
| 1930 | 169 |
| 1950 | 124 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 107 |
| 1970 | 96 |
| 1980 | 62 |
| 1991 | 36 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 30 |
| 2011 | 15 |
| 2021 | 17 |
# Сьеса (Мурсия)

Сьеса (исп. Cieza) — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сьеса (Мурсия)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 365,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 188 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Караагачалан (Гөнен)

Караагачалан (төр. Karaağaçalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 5899

NGC 5899 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5899
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Лидия Койдула

Лидия Койдула ( эст. Lydia Koidula; чын исеме Лидия Эмилие Яннсен эст. Lydia Emilie Florentine Jannsen; 1843 елның 12 (24) декабре, Вандра, Парну округы, Лифляндия губернасы - 30 июль (11 август) 1886 ел, Кронштадт, Россия Империясе) - Эстония шагыйрәсе, прозаик, Эстония драмасына нигез салучы.

# Лидия Койдула
## Биография

Ул журналист һәм педагог Йохан Яннсенның кызы. Лидия мәктәп елларында ук әтисенә "Perno postimees" әсәрен - тәрҗемә итәргә ярдәм итә, бастыру өчен җайлаштыра. Шул ук вакытта аның беренче шигырьләре немец телендә языла. "Койдула" исеме (ягъни "Таң") аңа милли уяну лидеры Карл Роберт Джейкобсон әсәрләрен праймерда бастырганда өстәлде.
Газетада эшләп, Койдула XIX гасыр уртасында торгызылган милли хәрәкәтнең күп җәмәгать эшлеклеләре белән очрашты, аларның йогынтысында аның карашлары һәм ышанулары туды. 1860-нчы елларның икенче яртысында аның исеме гражданлык һәм патриотик әсәрләр авторы буларак популярлашты.
1873-нче елда Тарту университеты студенты Эдуард Михельсонга кияүгә чыкканнан соң, Койдула Кронштадтка күченә, анда аның ире хәрби табиб булып эшли. 1874-нче елда Лидиянең беренче баласы Ганс Волдемар туа, ике елдан соң ул Хедвиг исемле кыз бала таба. 1878 елда өченче кызы Анна (1878-1964) Венада туа. Койдула Эстониядә еш булса да, ул туган иленнән бик нык ераклаша.
Аның гомере күкрәк рагы белән өзелә. Шагыйрә Кронштадта үлгән һәм күмелгән.
1929 елның 9 июнендә Парнуда скульптор Адамсонның шагыйрәгә һәйкәле ачылды, һәм аның истәлегенә истәлек музее да бар. Лидия Койдула яшәгән Кронштадттагы йорт стенасына мемориаль такта өленгән.

# Лидия Койдула
## Биография
### Китаплар исемлеге (тулы булмаган)

* «Луговые цветы» (эст. "Waino-lilled", 1866).
* «Соловей с берегов Эмайыги» (эст. "Emajõe ööbik", 1867).
* «Собранные стихи» (эст. "Kogutud luuletused", 1925).
* «Избранные песни» (эст. "Valitud laulud", 1934).
* «Избранные стихи» (эст. "Valitud luuletused", 1943).
* «Избранные стихи» (эст. "Valitud luuletused", 1949).
* «Маленькая книга стихов» (эст. "Väike luuleraamat", 1967).
* «Стихотворения» (эст. "Luuletused", 1969).
* «Моё отечество — моя любовь» (эст. "Mu isamaa on minu arm", 1978, 1993).
# Тируно (Бриндизи)

Тируно — Италиянең Апулия төбәге Чистернино өязендә урнашкан торак пункт.

# Тируно (Бриндизи)
## Географиясе

Тируно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Тируно (Бриндизи)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ямач (Инеболу)

Ямач (төр. Yamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Инеболу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чайөнү (Муданья)

Чайөнү (төр. Çayönü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Муданья илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брузада (Павия)

Брузада — Италиянең Ломбардия төбәге Марчиньяго өязендә урнашкан торак пункт.

# Брузада (Павия)
## Географиясе

Брузада Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Брузада (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Моран (Эндр һәм Луара)

Моран — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Невиль-сюр-Мер

Невиль-сюр-Мер (фр. Néville-sur-Mer) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Комптон эффекты

Комптон эффекты - ирекле электроннарда когерентсыз фотоннарның чәчелеше. Когерентсыз фотоннар - чәчелүгә кадәр һәм чәчелештән соңрак үзара интерференциядә катнашмаган фотоннар. Эффект барышында фотоннар үз ешлыгын үзгәртә һәм чәчелештән соң энергиясенең өлешен электроннарга тапшыра.
1923 елда Артур Комптон рөнтген нурлары тәҗрибәсендә бу эффектны ача, шуның өчен 1927 елда Нобель премиясен ала.

# Комптон эффекты
## Тасвир

Энергия саклану һәм импульс саклану кануннары буенча фотон электронга энергиясен биреп, үз ешлыгын һәм таралу юнәлешен үзгәртә. Фотонның башлангыч ешлыгы $\ \nu$, ирекле электронга чәчелешеннән соң фотонның ешлыгы $\ \nu '$ була:
    $\nu '=\nu \;{1 \over {1+{h\nu \over {m_{e}c^{2}}}(1-\cos \theta )}}$,
биредә $\ \theta$ — чәчелеш почмагы (фотон таралу юнәлешләре арасында почмагы).
Дулкын озынлыклары өчен:
    $\ \lambda '-\lambda =\lambda _{k}(1-\cos \theta ),$
биредә $\lambda _{k}={h \over {m_{e}c}}$ — электронның Комптон дулкын озынлыгы,
    $\lambda _{k}=2,4263\cdot 10^{-12}$ м.
Комптон чәчелеше нәтиҗәсендә фотон энергиясе киметүе - Комптон үзгәреше дип атала. Классик электродинамика кысаларында Комптон эффектын аңлатып булмый, чөнки коргыда электромагнит дулкынын чәчелүдә ешлыгы үзгәрми (Томсоон чәчелеше).
Комптон эффекты - корпускуляр-дулкын дуализмы дөреслеген һәм фотон булуын дәлилли.
Хәрәкәтсез электронда фотон чәчелеше очрагында энергия саклану кануны болай күренә:
    $\ {hc \over {\lambda }}+m_{e}c^{2}={hc \over {\lambda '}}+{\frac {m_{e}c^{2}}{\sqrt {1-{\frac {\displaystyle v^{2}}{\displaystyle c^{2}}}}}}$.
Комптон чәчелеше кисеме Клейн-Нишина тигезләмәсе белән тасвирлана:
    $\sigma _{k}=2\pi r_{0}^{2}\left({\frac {1+\epsilon }{\epsilon ^{2}}}\left({\frac {2+2\epsilon }{1+2\epsilon }}-{\frac {ln(1+2\epsilon )}{\epsilon }}\right)+{\frac {ln(1+2\epsilon )}{2\epsilon }}-{\frac {1+3\epsilon }{(1+2\epsilon )^{2}}}\right).$
биредә: $\epsilon =\hbar \omega /m_{0}c^{2},$ $\hbar =h/2\pi ,$

# Комптон эффекты
## Комптон кире эффекты

Комптон кире эффектында - фотон энергиясеннән зуррак энергияле релятивистик электроннарда чәчелешендә фотон ешлыгы арта. Ягъни шул күренештә электроннан фотонга энергиясе тапшырыла.
Чәчелгән фотоннар энергиясе:
    $\varepsilon _{1}={\frac {4}{3}}\varepsilon _{0}{\frac {K}{m_{e}c^{2}}}$,
биредә $\varepsilon _{1}$ һәм $\varepsilon _{0}$ — чәчелгән һәм төшкән фотоннар энергиясе, $K$ — электронның кинетик энергиясе.
Галактикаларда рөнтген нурланышы чыганаклары өчен, Сөнәев-Зельдович эффекты - реликт нурланышның рөнтген өлеше өчен һәм плазма дулкыннары югары ешлыклы электромагнит дулкыннарына әйләнү өчен нәкъ Комптон кире эффекты җаваплы.
# Коса (Киров өлкәсе)

Коса (рус. Коса) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.

# Коса (Киров өлкәсе)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Коса (Киров өлкәсе)
## Сәгать поясы

Коса (Киров өлкәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Коса (Киров өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), арлар (4%).
# Горня Грабовица

Горня Грабовица (серб. Горња Грабовица) — Сербиянең Колубара округы Валево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Горня Грабовица
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 274 метр биеклектә урнашкан.

# Горня Грабовица
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Мейсон-Нек (Виргиния)

Мейсон-Нек — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Мейсон-Нек (Виргиния)
## Географиясе

Мейсон-Нек халык санын алу урыны мәйданы — 51,9 км², 51,858087 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 20 Фут биеклектә урнашкан.
# Прогресс-Вилледж (Флорида)

Прогресс-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Прогресс-Вилледж (Флорида)
## Географиясе

Прогресс-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы — 8,422263 км², 8,422269 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 метр биеклектә урнашкан.
# Радуловци

Радуловци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Сливница җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Радуловци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 759 метр биеклектә урнашкан.
# Бейобасы (Газипаша)

Бейобасы (төр. Beyobası) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кышлау (Кемерово өлкәсе)

Кышлау (Зимник) — Кемерово өлкәсенең Юрга районында урнашкан торак пункт.

# Кышлау (Кемерово өлкәсе)
## Сәгать поясы

Кышлау (Кемерово өлкәсе) Красноярск вакыты (Krasnoyarsk Time Zone, KRAT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +7:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +4 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+4 итеп күрсәтелә.

# Кышлау (Кемерово өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Тум өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1943 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1943 елдан — Кемерово өлкәсендә.

# Кышлау (Кемерово өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 37,1%, урыслар — 59%.

# Кышлау (Кемерово өлкәсе)
## Шәхесләр

* Равил Хәбетдинов

# Кышлау (Кемерово өлкәсе)
## Дин
### Ислам

* «Кышлау нуры» мәчете
# Вучич (населье)

Вучич (серб. Вучић ) — Сербиянең Шумади округы Рача җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Вучич (населье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 180 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Вучич (населье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Шомюссе

Шомюссе (фр. Chaumussay) — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Караболак (шәһәр)

Караболак, Карабулак (ингуш. Элдарха-ГӀала, рус. Карабулак, чеч. Элдархан-ГӀала) — Россия шәһәре, Ингушетиянең халык саны буенча өченче торак пункты.
Халык саны — 31 081 кеше.

# Караболак (шәһәр)
## География

Шәһәр Сунжа елгасының сул ярында, Назраннан 18 километр көньяк-көнбатыштарак урнашкан. Тимер юл станциясе (Беслан—Грозный сызыгы).

# Караболак (шәһәр)
## Тарих

1859 елда туздырып бетерелгән Элдархан-Гала авылы урынында казак станицасы буларак нигезләнгән.
1860—1920 елларда Терек өлкәсе, 1920—1929 елларда — Сунжа казак округы составына кергән.
1962 елда шәһәр тибындагы бистә статусы, ә 1995 елда — шәһәр статусы бирелгән.

# Караболак (шәһәр)
## Икътисад

Химя сәнәгате ширкәтләре, он тарту комплексы.
# Бава (Бия кушылдыгы)

Бава — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бия елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.

# Бава (Бия кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100212115100000410
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100041
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Сан Хосе де ла Флорида (Абасоло)

Сан Хосе де ла Флорида — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де ла Флорида (Абасоло)
## Географиясе

Сан Хосе де ла Флорида Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де ла Флорида (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де ла Флорида (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Серакув (Кече Польша воеводалыгы)

Серакув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Добчице гминасында урнашкан авыл.

# Серакув (Кече Польша воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дондарлы (Губадлы)

Дондарлы (әзери. Dondarlı) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
# Морсалин

Морсалин (фр. Morsalines) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Армешень (Бунешть-Аверешть, Васлуй)

Армешень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Бунешть-Аверешть коммунасына карый.

# Армешень (Бунешть-Аверешть, Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 210 ± 1 метр һәм 222 метр биеклектә урнашкан.
# Сант'Ана (Венеция)

Сант'Ана — Италиянең Венеция төбәге Кьоҗҗа өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Ана (Венеция)
## Географиясе

Сант'Ана Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сант'Ана (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бутера

Бутера — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Free Municipal Consortium of Caltanissetta провинциясе составына керә.

# Бутера
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 402 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Җела, Ликата, Маццарино, Равануза һәм Риези коммуналары белән чиктәш.
# Фримен (Висконсин)

Фримен — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фримен (Висконсин)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Фримен (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 77,7 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 269 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Иске Салман

Иске Салман — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422894.

# Иске Салман
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.3 °C | -10.4 °C | -5.4 °C | 5.5 °C | 14.3 °C | 19 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.9 °C | -9.5 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Иске Салман
## Шәхесләр

* Флюра Бикмурзина (1939―2023), радиотапшырулар режиссёры, Татарстанның халык артисты (1993).
* Самат Мөхәммәтов (1907-1942), хакимият эшлеклесе.
# Андруны

Андруны (белар. Андруны) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Андруны
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Морьер-лез-Авиньон

Морьер-лез-Авиньон CAA (фр. Morières-lès-Avignon) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.

# Морьер-лез-Авиньон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,35 км².
# Окотильо (Сан Маркос)

Окотильо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. San Marcos Municipality муниципалитеты составына керә.

# Окотильо (Сан Маркос)
## Географиясе

Окотильо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Окотильо (Сан Маркос)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Окотильо (Сан Маркос)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Котельниково районы

Котельниково районы (рус. Котельниковский район) — Волгоград өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Котельниково шәһәр тибындагы бистәсе.

# Котельниково районы
## география
### Чиктәшлек

| Як | Район яки төбәк |
| Төньяк | Октябрьский районы |
| Көнчыгыш | Калмыкстан |
| Көньяк | Волгоград өлкәсе |
| Көнбатыш | Волгоград өлкәсе, Чернышковский районы |

# Котельниково районы
## Тарих

Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Хопёр округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сталинград крае, 1936 елдан — Сталинград өлкәсе составында.

# Котельниково районы
## Халык

Милли состав (2010): урыслар (86,7%), украиннар (2,4%), чичәннәр (2,2%), төрекләр (1,7%), даргиләр (1,6%).

# Котельниково районы
## Административ бүленеш

Котельниково районы составына 1 шәһәр һәм 15 авыл җирлеге керә.
# Чалта (Каһраманказан)

Чалта (төр. Çalta) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Осек (Бероун)

Осек (чех. Osek) — Чехиянең Урта Чехия крае Бероун һәм Горжовице районында урнашкан авыл.

# Осек (Бероун)
## Географиясе

Мәйданы — 4,968388 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 метр һәм 416 метр биеклектә урнашкан.

# Осек (Бероун)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Осек (Бероун)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Осек (Бероун)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 647 |
| 1880 | 667 |
| 1890 | 732 |
| 1900 | 794 |
| 1910 | 884 |
| 1921 | 1018 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1024 |
| 1950 | 979 |
| 1961 | 834 |
| 1970 | 793 |
| 1980 | 829 |
| 1991 | 747 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 760 |
| 2014 | 759 |
| 2016 | 771 |
| 2017 | 775 |
| 2018 | 781 |
| 2019 | 797 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 805 |
| 2021 | 817 |
| 2021 | 818 |
| 2022 | 827 |
| 2023 | 863 |
| 2024 | 865 |
# Игертаун (Пенсильвания)

Игертаун — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Игертаун (Пенсильвания)
## Географиясе

Игертаун халык санын алу урыны мәйданы — 1,2 км², 1,194391 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 577 Фут биеклектә урнашкан.
# NGC 6767

NGC 6767 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6767
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Алмания астрономы Gerhard Lohse тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 39.37 см (15.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Зәрдөштлек

Зәрдөштлек, Зороастризм (авест. vahvī- daēnā- māzdayasna- — «Зирәкне тану игелекле ышануы», фар. «بهدین» — behdin, «Яхшы ышану») – борынгы иранлылар дине. Борынгы заманда һәм иртә Урта гасырларда Урта Азиядә, Якын һәм Урта Көнчыгышның Иран, Әфганстан, Әзербайҗан һ.б. илләрендә таралган дин. Һиндстандагы парсларда һәм Ирандагы гебрларда сакланган. Дингә Зәрдөшт (Заратуштра) пәйгамбәр нигез салган. Ул моннан 2500-2600 еллар элек яшәгән. Аның өйрәтүе нигезендә шул ята: «Дөньяда явыз көчләр һәм изге көчләр яши. Алар арасында туктаусыз көрәш бара».

# Зәрдөштлек
## Дини ышанулар

Изге китаплары — Авеста. Бу диндәгеләр бер Ходайга – утка табынганнар. Зәрдөштлек дине — җирдә тормыш барлыкка килү һәм аның үсеше турындагы дини, фәлсәфи тәгълимат, анда тормыш — ике капма-каршылык башлангычы — изгелек һәм явызлык, яктылык һәм караңгылык, җылы һәм салкынның көрәше, дип таныла. Зәрдөштлек тәгълиматы буенча, дөньяны асурлар (яктылык һәм изгелекне гәүдәләндергән рухлар) башлыгы Ахурамазда һәм дэвларның (караңгылык һәм явызлык) башлыгы Анхра-Майнью яраткан. Зәрдөштлекнең төп принциплары: изгелек белән явызлыкны капма-каршы куючы дуализм; изгелекнең җиңеп чыгуына ышану. Зәрдөштлек динендәгеләр җанның үлемсезлегенә, теге дөньяга һәм дөнья бетүенә ышана. Атәшпәрәстләр өчен утка, суга, җиргә, һавага табыну хас.
Борынгы әдәбиятта III меңьеллык башлануга Ахура-Мазда идеяләре өстен булып чыгачак һәм җирдә “идиллик тәртип” урнашачак дигән фикерләр бар, бу фикер зәрдәштлек динендә дә очрый.

# Зәрдөштлек
## Дини йолалар

Зәрдөштлекнең җирләү йоласы үзенчәлекле: җир белән утны пычратмас өчен мәетне җирләү һәм яндыру тыела. Мәетне елына ике тапкыр җирләгәннәр: иртә язда һәм кара көздә, башка вакытта мәетне “кошлар килгәнче” һәм “елгалар ага башлагансы” мәрхүмдәр йортонда (дахма) саклаганнар, соңынан кояшка чыгарып куйганнар. Гәдәттә мәетләрне “тынлык манарасының” бер ничә катына урнаштырганнар, анда аларны кошлар һәм җәнлекләр ашап киткән (зәрдөштләр кошлар мәрхүмнең җанын Ахурамазда патшалыгына илтә, дип ышанган), “тазарган” сөякләрне манара уртасындагы коега ташлаганнар. Авестаның иң борынгы өлешендә күчмә (дөнья явызлыгы гәүдәләнеше) һәм утрак (изгелек гәүдәләнеше) тормышны каршы кую күренә. Фаразлануынча, Казакъстан, Үзәк Азия, Көньяк Себер, Көньяк Урал һәм Түбәнге Идел буе күчмә халыклары арасында, Урта Азия һәм Якын Көнчыгыш дәүләтләрендәге ортодоксаль Зәрдөштлектән аермалы буларак, урындагы дини культ белән тыгыз үрелгән зәрдөштлек идеяләре тарала.