yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD151456

HD151456 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан A(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,08 ± 0,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Грюнбах-ам-Шнеберг

Грюнбах-ам-Шнеберг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Нойнкирхен округы составына керә.

# Грюнбах-ам-Шнеберг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 557 метр биеклектә урнашкан. Мизенбах (Түбән Австрия), Хоэ-Ванд, Хёфлайн-ан-дер-Хоэн-Ванд, Шраттенбах һәм Пухберг-ам-Шнеберг коммуналары белән чиктәш.
# Гөнүлачан (Генч)

Гөнүлачан (төр. Gönülaçan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Кане (Мазовия воеводалыгы)

Кане — Польшаның Мазовия воеводалыгы Брвинув гминасында урнашкан авыл.

# Кане (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вишчын

Вишчын (белар. Вішчын) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Вишчын
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (16578) Essjayess

(16578) Essjayess — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16578) Essjayess
## Тарихы

1992 елның 29 мартында D. I. Steel тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 FM1» саналган.
# Кассвилл (Миссури)

Кассвилл — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Кассвилл (Миссури)
## Тарихы

Кассвилл шәһәре елда нигезләнгән.

# Кассвилл (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,867338 км², 8,347542 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 399 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Багдере (Ханөнү)

Багдере (төр. Bağdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ханөнү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Морза

Морза (шулай ук мирза, фар. میرزا мирза, امیرزاده‎ ‘әмир-задә — бәк улы) — Алтын Урдада һәм татар ханлыкларында кулланышта булган титул. Морзалар татар дворянлыгының күпчелеген тәшкил иткәннәр.
Дәрәҗә буенча бу титул бәктән түбәнрәк. Бәк ыругында бер үк вакытта тик бер бәк булырга мөмкин, калганнары гади морзалар гына.
# Дзикева

Дзикева (белар. Дзікева) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Дзикева
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Картолано (Катанцаро)

Картолано — Италиянең Калабрия төбәге Фалерна өязендә урнашкан торак пункт.

# Картолано (Катанцаро)
## Географиясе

Картолано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Картолано (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Боиз де Клин (Валле д'Аоста)

Боиз де Клин — Италиянең Валле д'Аоста төбәге Вальсаваранш өязендә урнашкан торак пункт.

# Боиз де Клин (Валле д'Аоста)
## Географиясе

Боиз де Клин Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Боиз де Клин (Валле д'Аоста)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ле-Гранж

Ле-Гранж (фр. Les Granges) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
# Николай Фигнер

Николай Фигнер (рус. Николай Николаевич Фигнер, 9 (21) февраль 1857, Никифыр, Никифыр вулысы, Тәтеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 13 декабрь 1918(1918-12-13) (61 яшь), Киев, Украин дәүләте) — опера җырчысы (баритон), хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1912).
* 1 2 3 4 Фигнер Николай Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135https://wikidata.org/wiki/Track:Q649https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737
* 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912https://wikidata.org/wiki/Track:P268https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837
# FOXP4

FOXP4 (ингл. Forkhead box P4) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Язлык (Тарсус)

Язлык (төр. Yazlık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Венирола (Мантова)

Венирола — Италиянең Ломбардия төбәге Суццара өязендә урнашкан торак пункт.

# Венирола (Мантова)
## Географиясе

Венирола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Венирола (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 2081 ел

3 меңьеллык :
XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр — XXIII гасыр :
Хронологик таблица :
2081 (ике мең сиксән беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча чәршәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 2081 елы, III меңьеллыкның 81 елы, XXI гасырның 81 елы, XXI гасырның 9 унъеллыгының 1 елы, 2080 елларның 2 елы. 2024 елдан 2081 елга хәтле 57 ел калды.
# Нариман урамы, 65 (Чистай)

Татарстан Республикасының Чистай каласы үзәгендә, Нариман урамы 65 нче йортта хәзер 2 нче гимназия урнашкан.
Әлеге бина 1912-1914 нче елларда Казан архитекторы П.И. Абрамычев проекты буенча кызлар гимназиясе итеп төзелә. Ул тарихка бердәнбер татар мәктәбе буларак кереп калган. Бу бина бик күп тарихи вакыйгаларны үз эченә алып тора. 1914 – 1917 нче елларда Беренче бөтендөнья сугышы башлану сәбәпле бирегә Рига шәһәреннән күчерелгән прапорщиклар әзерләү мәктәбе урнаша. 1917 нче елда икенче баскычтагы мәктәп булып эшли башлый. Революциядән соң бу бинада партия мәктәбе оештырыла. 1917 нче елдан 1930 нчы елга кадәр башлангыч мәктәп була. 1930 нчы елда җидееллык мәктәп ул вакытта Карл Маркс урамындагы балалар йорты бинасында урнаша.
1952 нче елда сәгать заводы мәктәп бинасын капиталь ремонт ясап бушата. 1954 нче елның 17 нче маенда актлар залы тантаналы рәвештә ачыла. 1956-1958 нче елларда мәктәп масштабы күренерлек үзгәрә.Укучыларга һөнәри белем бирү кертелә.Мәктәптә токарь, слесарь, столяр мастерскойлары җиһазландырыла һәм укучылар расписание нигезендә бу һөнәрләргә өйрәнәләр. 1957 нче елда теплица ачыла. Районның «Чапаев» колхозы шефка алына. Анда укучыларның хезмәт һәм ял итү лагере ачыла.
1992 нче елда икенче урта мәктәп татар мәктәп гимназиясе исемен ала, 1998 нче елдан татар гимназиясе итеп йөртелә башлый, ә 2006 нчы елдан 2 нче номерлы гимназия итеп үзгәртелә.
# (5177) Hugowolf

(5177) Hugowolf (лат. Hugowolf) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5177) Hugowolf
## Тарихы

1989 елның 10 гыйнварында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AY6» саналган.
# Пурань (Телеорман)

Пурань — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. Пурань (коммуна) коммунасына карый.

# Пурань (Телеорман)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 123 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Түбән Солодянка

Түбән Солодянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гөмбәй елгасының уң ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.

# Түбән Солодянка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000312112200001830
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200183
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ениҗе (Һавза)

Ениҗе (төр. Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тен-Слип

Тен-Слип — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Тен-Слип
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,468861 км², 0,469377 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1349 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# 28 Хазиран (Измит)

28 Хазиран (төр. 28 Haziran) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Медрыки

Медрыки (белар. Медрыкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Медрыки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Старе Паски

Старе Паски — Польшаның Мазовия воеводалыгы Тересин гминасында урнашкан авыл.

# Старе Паски
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дикмен (Тортум)

Дикмен (төр. Dikmen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эренъюрт (Үнье)

Эренъюрт (төр. Erenyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хан (Талас )

Хан (төр. Han) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Талас илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Иешуа Га-Ноцри (Булгаков персонажы)

Иешуа Га-Ноцри - Михаил Булгаковның "Мастер һәм Маргарита" романында әдәби персонаж.

# Иешуа Га-Ноцри (Булгаков персонажы)
## Тасвирлама

Бу образның прототибы булып тора Гайсә Мәсих тора, ләкин Булгаков сюжеты Инҗилнекеннән нык аерылып тора.
Иешуа - Иисус (Гайсә) исеменең яһүдчә әйтелеше. Булгаков роман лексикасында инҗилчә исем һәм атамаларны оригиналь, гыйбрани яңгырашка якынайтырга омтылган (Ершалаим, Вар-равван һ.б.) Ә Талмудта (Яңа Гаһеднең Синодаль тәрҗемәсендә "Назареялы" )искә алынган "Га-Ноцри" кушаматының мәгънәсе анык түгел һәм Иешуаның туган җиренә бәйле булырга мөмкин.
Иешуа - романның иң төп геройларының берсе, Воландның антиподы. Әсәр башында ул Мастер романы эчендә барлыкка килә, тик чын роман ахырында төп сюжет линиясендә катнаша. Соңгысында ул Яктылык көчләре хөкемдары буларак характерлана. Мастер романын укып чыккач, ул Воланд янына Левий Матвейны Мастер һәм Маргаритага тынычлык бүләк итү турында үтенеч белән җибәрә. Бу күренешнең мәгънәсе - романда эпиграфның үзеннән бирле үк күрсәтелүче тема: бергә һәм бәйсез рәвештә бердәм тарихи процесста катнашучы пассив Яхшылык һәм актив Явызлыкның капма-каршы куелуы.
# Белазайма-ду-Шан

Белазайма-ду-Шан — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Belazaima do Chão, Castanheira do Vouga e Agadão муниципалитетына карый.

# Белазайма-ду-Шан
## Географиясе

Мәйданы — 19,8 км².
# Шалты

Шалты, шулай ук Яңа Шалты — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423944.

# Шалты
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.8 °C | 4.6 °C | 13.8 °C | 19.1 °C | 20.9 °C | 18.3 °C | 12.5 °C | 4.5 °C | -4.8 °C | -10.4 °C | 4.2 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

# Шалты
## Шәхесләр

* Габделхак Бәдыйгов (1906―1978), сәясәт һәм һөнәри берлек эшлеклесе.
* Илшат Ганиев (1954), фән кандидаты, РФ, ТР атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре. II, III, IV чакырылыш ТР ДШ депутаты.
# Кауен (Көнбатыш Виргиния)

Кауен — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Кауен (Көнбатыш Виргиния)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Кауен (Көнбатыш Виргиния)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,630568 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 692 ± 1 метр һәм 692 метр биеклектә урнашкан.
# Мексико (Нью-Йорк)

Мексико — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Мексико (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Мексико (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 121 703 541 квадрат метр. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.
# Гартсгорн (Оклахома)

Гартсгорн — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Гартсгорн (Оклахома)
## Тарихы

Гартсгорн шәһәре 1850 елда нигезләнгән.

# Гартсгорн (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 9,308393 км², 9,308392 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 214 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Исабейли (Назилли)

Исабейли (төр. İsabeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гривче

Гривче — Словениянең Айдовщина (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Гривче
## Географиясе

Мәйданы — 3,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 187 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Меремыиса

Меремыиса (эст. Meremõisa) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Грозевешть (Димбовица)

Грозевешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. Корбий-Мари (коммуна) коммунасына карый.

# Грозевешть (Димбовица)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Кресс (Дордонь)

Кресс (фр. Creysse) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Осецко (Ополе воеводалыгы)

Осецко — Польшаның Ополе воеводалыгы Зембовице гминасында урнашкан авыл.

# Осецко (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сьвинюв

Сьвинюв — Польшаның Мазовия воеводалыгы Шидловец гминасында урнашкан авыл.

# Сьвинюв
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ямал ярымутравы

Ямал ярымутравы — (рус. Ямальский полуостров, нен. я — җир + нен. мал — кырый) — Көнбатыш Себерның төньягындагы ярымутрау.
Мәйдан — 122 мең кв. км. Җир өслеге — тигезлек. Озынлыгы 700 км, киңлеге 240 километрга кадәр. Иң биек ноктасы — 84 м. Ярлары күбесенчә иңкү. Күлләр күп (Яррото, Ямбуто, Нейто һ.б.). Төп елгалар — Сёяха, Юрибей, Харасавэй. Тундра үсемлекләре белән капланган; көньякта урман тундрасы бар. Хаваннардан лемминг, ак төлке, төньяк боланы бар; кошлардан көртлек, котып ябалагы, җәй көне күпләп казлар һәм үрдәкләр очып киләләр. Боланчылык, аучылык, балык тоту үсеш алган. Газ чыганаклары табылган. Об култыгы ярында диңгез көймәләре тукталган урыны — Новый Порт бар.
# Геенно

Геенно (фр. Guéhenno) — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
# Вроцлавице

Вроцлавице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Милич гминасында урнашкан авыл.

# Вроцлавице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Евгений Жуков

Евгений Михайлович Жуков (10 (23) октябрь 1907, Варшава, Польша патшалыгы, Россия империясе — 9 март, 1980, Мәскәү, РСФСР, СССР) — совет тарихчысы, академик , СССР Фәннәр Академиясе ( 20.06.1958) академикы, 1968-1979 елларда ССРБ ФА Гомуми тарих институты директоры, Совет тарих энциклопедиясенең баш мөхәррире

# Евгений Жуков
## Биографиясе

Ленинград Көнчыгыш институтының Япон бүлеген (1927) һәм аспирантураны (1929) тәмамлый. 1929-1932 елларда тарих-лингвистика институтында һәм Ленинград университетында укыта. 1933-1937 елларда-ВКП(б) Үзәк Комитеты аппаратында. 1939-1941 елларда-СССР ФА Тарих институтының өлкән фәнни хезмәткәре, 1941-1943 елларда-СССР радиокомитетының бүлек башлыгы һәм рәисе урынбасары. СССР Фәннәр академиясенең Тын океан институты директоры (1943-1950). Бер үк вакытта 1944-1946 елларда М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында укыта — тарих факультетының Ерак Көнчыгыш илләре тарихы кафедрасы мөдире, доцент, профессор. 1946-1980 елларда-КПСС ҮК каршындагы Иҗтимагый фәннәр академиясе кафедрасы мөдире. «Правда» газетасы мөхәррире (1946—1949). СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институты директоры урынбасары (1950—1953). Сектор мөдире, СССР Фәннәр Академиясенең Тарих институты директоры урынбасары (1953-1957), СССР Фәннәр академиясенең гомуми тарих институты директоры (1968-1979). СССР ФА Тарих бүлеге академигы-сәркатибе (1958-1969, 1975-1979).
Улы — тарихчы-япон белгече Александр Жуков (1954 елда туган).
1980 елның 9 мартында Мәскәүдә вафат була. Новодевич зиратына җирләнгән.

# Евгений Жуков
## Фәнни эшчәнлеге

Е.М. Жуков — Японияны өйрәнүче совет белгечләре мәктәбенең күренекле вәкилләренең берсе, Япония тарихының берничә төп мәсьәләләрен, бигрәк тә яңа һәм иң яңа заманнардагысын (Япониянең тарихи үсеше процессының гомуми характеристикасы, Япон милитаризмы тарихы һ. б.) эшли. Яңа заманның халыкара мөнәсәбәтләре һәм колониаль проблемалар, тарихның гомуми методологик мәсьәләләре, тарихны периодизацияләү проблемалары буенча эшләр авторы.
«Всемирная история» (1953-1965) һәм Совет тарих энциклопедиясенең (1961-1976) баш мөхәррире. СССР тарихчыларының милли комитеты рәисе (1972-1980). СССР һәм НРБ Комиссиясенең совет өлеше рәисе (1971). Китап сөючеләрнең Бөтенсоюз ирекле җәмгыяте рәисе (1975).

# Евгений Жуков
## Бүләкләре

* Ленин ордены (1975)
* Октябрь Инкыйлабы ордены (1971)
* 3 Кызыл Байрак Хезмәт " ордены (1945, 1957, 1967)
* Кирилл һәм Мефодий ордены, I дәрәҗә (Болгария, 1973)
* ССРБ Дәүләт премиясе (1987, үлгәннән соң)
* ССРБ ФА Карл Марск исемендәге алтын медале (1979)
* Медальләр

# Евгений Жуков
## Төп эшләре
### Монографиялар

* История Японии. М., 1939;
* Японский милитаризм — враг свободолюбивых народов. М., 1945;
* Японский милитаризм. М., 1972 (редактор);
* Очерки методологии истории. 1980; 2-е изд. М., 1987. — 256 с.

# Евгений Жуков
## Төп эшләре
### Мәкаләләр

* Жуков Е. М. Роль религии в мировой истории // Вопросы научного атеизма. Вып. 20. Актуальные проблемы истории атеизма и религии / Редкол. А. Ф. Окулов (отв. ред.); Акад. обществ. наук ЦК КПСС. Ин-т научного атеизма. — М.: Мысль, 1976. — С. 19—29. — 327 с. — 19 200 экз.
# Нурлы (мәчет, Түбән Мактама)

«Нурлы» мәчете ― Татарстанның Әлмәт районы Түбән Мактама бистәсендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Әлмәт район мөхтәсибәте карамагында.

# Нурлы (мәчет, Түбән Мактама)
## Тарих

XX гасыр башында авылда ике җәмигъ мәчете булган. 1746 елда авылның ике урамы кисешкән мәйданда биек нигезгә күтәреп, агачтан беренче мәчет салынган. Мәчет тирәли рәшәткә белән әйләндереп алынган бакча булган, анда сирень һәм сәрви куаклары үскән. 1831 һәм 1861 елларда (соңгысында эшмәкәр Габделвәгыйз Габделнәгыймов акчасына) мәчет яңадан корылган. 1869 елда мәчет каршында мәктәп ачылган. 1905 елда мәхәллә 436 ир-ат һәм 427 хатын-кыз яшәгән 136 хуҗалыкны берләштергән. Мәчет имамнары – Юлдаш Үрәзмәтов, Моратбакый Мостаев, Хисаметдин Мостаев, Җамалетдин Моратбакыев, Хөсәен Мөхетдинов, Шаһимөхәммәт Моратбакыев, Сафуан Хөсәенов (1931 елда Чиләбе өлкәсенә сөрелгән), Галимҗан Гафиятуллин. Беренче мәхәллә мәчете ТАССР Югары Советы президиумы карары белән 1940 елның 13 августында ябылган. Бинада мәктәп эшләгән. 1958 елда мөселманнар мәчетне кайтаруны сораганнар, әмма, бина иске дигән сылтау белән ул сүтелгән.
Икенче мәхәллә мәчете 1904 елда төзелгән. Мәхәллә 262 ир-ат һәм 241 хатын-кыз яшәгән 116 хуҗалыкны берләштергән. Имам – Мөхәммәтфазыл Насретдинов. Икенче мәхәллә мәчете ТАССР Югары Советы президиумы карары белән 1932 елның 9 маенда ябылган. Бинада авыл клубы урнашкан.
1987 елда авыл мөселманнары, ташландык китапханә бинасын ремонтлап, гыйбадәт йорты ачалар, манара күтәрәләр. Мулла вазифасын А. Гатауллин, А. Мирсәяпов башкара.

# Нурлы (мәчет, Түбән Мактама)
## Яңа заман

1994 елда авыл халкы «Татнефть» җитәкчеләреннән яңа җәмигъ мәчете коруда ярдәм сорый. Мәчет проектын инженер-төзүче А. А. Шакирҗанов, архитектор Н. Певцов булдырган. 1995 елның 3 гыйнварында төзелеш эше башлана. 1996 елның 8 июнендә мәчет ачыла. Төп иганәчеләрнең берсе булган «Әлмәтнефть» НГДУ җитәкчесе М. Ш. Җәләтов хөрмәтенә мәчеткә «Марс» исеме бирелгән.
2011 елның 11 июлендә бистәдә икенче санлы җәмигъ мәчете ачыла. Аңа «Нурлы» исеме бирелә. Мәчет проектының авторлары – архитекторлар М. Т. Минабетдинов, Г. Ф. Вахитова; инженер С. В, Базина (Татсельхозхимпроект институты). Гыйбадәтханә төзелешенә нефтьчеләр 3,5 миллион сум акча биргән.
Мәчетне ачу тантанасында Татарстан мөфтие (2011—2013 елларда) Илдус Фәиз, Әлмәт районы башлыгы (2001-2011) Ришат Әбүбакиров, районның имам-мөхтәсибе Фәһим хәзрәт Әхмәтҗанов катнашкан.

# Нурлы (мәчет, Түбән Мактама)
## Тасвирлама

100 кешегә исәпләнгән «Нурлы» мәчете бистәнең Вахитов урамы белән аны ураткан тыкрык киселешендә төзелгән. Бер катлы бина каен агачыннан буралып, кирпеч белән тышланган. 2010 елның июлендә торгызылган 7,5 метр биеклектәге манарасы мәчет бинасы янына көньяктан терәп салынган. Ярымай Бөгелмә механика заводында коелган. Төп бинага өстәп, янкорма эшләнгән. Мәчет ачылган көннән биредә мәдрәсә эшли.
Мәчетнең имамы (2007 елдан) – Габдулла Абдуллин.
# Камочели Супериоре

Камочели Супериоре — Италиянең Калабрия төбәге Марина-ди-Джойоза-Йоника өязендә урнашкан торак пункт.

# Камочели Супериоре
## Географиясе

Камочели Супериоре Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Камочели Супериоре
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# SLF2

SLF2 (ингл. SMC5-SMC6 complex localization factor 2 һәм SMC5-SMC6 complex localization factor protein 2) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.