yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гожево-Колёния

Гожево-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы Щавин-Косцельны гминасында урнашкан авыл.

# Гожево-Колёния
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бергаса

Бергаса (исп. Bergasa) — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Бергаса
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 27 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 646 метр биеклектә урнашкан.
# (6582) Flagsymphony

(6582) Flagsymphony (лат. Flagsymphony) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6582) Flagsymphony
## Тарихы

1981 елның 5 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 VS» саналган.
# Леспезь (Констанца)

Леспезь — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Добромир (коммуна) коммунасына карый.

# Леспезь (Констанца)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Николай Ишуткин

Ишуткин Николай (1954 елның 28 маенда туды) — эрзә шагыйре һәм журналист. Эрзяның «Чилисема» балалар-яшүсмерләр журналының баш мөхәррире. Мордовия Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1999).

# Николай Ишуткин
## Биографиясе

Николай Иван улы Ишуткин 1954 елның 28 маенда Мордва Республикасының Олы Бирәзник районы Симкино авылында укытучы һәм колхозчы гаиләсендә туа. 1961 елда туган авылында сигез яшьлек мәктәпнең беренче классына укырга керә. 1971 елда күрше Шөгер авылының урта мәктәбен тәмамлый, шуннан соң П. Огарев исемендәге Мордва дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. Университетны тәмамлаганнан соң корреспондент, өлкән хәбәрче, «Эрзянь правда» газетасында бүлек мөдире булып эшли.
1984 елда яшь язучыларның VIII Бөтенсоюз киңәшмәсендә катнаша. 1987 елда эрзянның «Чилисема" балалар-яшүсмерләр журналының баш мөхәррире була. 1989-1991 елларда читтән торып Мәскәү социаль-сәяси институтының журналистика бүлегендә укый. 1995 елда Россия Язучылар берлеге әгъзасы була.

# Николай Ишуткин
## Иҗаты

Студент елларында шигырьләр яза башлый. 1973 елда эрзянның «Одарена» һәм «Килейне» журналында беренче шигырьләрен бастыра. «Эрзянь правда» газетасында эшләгән вакытта актив иҗади эшчәнлекне дәвам итте. Эрзян шагыйре һәм язучы В. К. Радаев җитәкләгән «Тештин» әдәби берләшмәсе әгъзасы була.
1989 елда Ишуткин «Валскень теште» (Иртәнге йолдыз) шигырьләр җыентыгын чыгара. Шул ук елны аның рус «күңел күренеше»дигән беренче шигырьләр җыентыгы дөнья күрә.
Ишуткин «Сятко» (Чаткы) һәм «Чилисема» журналларында басылган күп кенә балалар шигырьләренең авторы булып тора. 1994 елда аның балалар өчен «Ютазы шкафо» («ял сәгатьләрендә») шигырьләр җыентыгы дөнья күрә, ул шулай ук төрле уеннар, башваткычлар, юморны үз эченә ала.

# Николай Ишуткин
## Бүләкләр һәм премияләр

* СССР матбугат отличнигы Мордовия Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1999)

# Николай Ишуткин
## Төрле формадагы конденсаторлар

* ↑ На 67 году жизни скончался поэт и журналист, председатель Союза писателей, заслуженный работник культуры Республики Николай Ишуткин
* ↑ Ишуткин Николай Иванович 2019 елның 30 апрель көнендә архивланган. // Содружество финно-угорских журналистов

# Николай Ишуткин
## Әдәбияты

* Язучылар Мордовия : биографик белешмәлек / төз.: Т. С. Баргова, Е. М. Голубчик. — Саранск : Мордов. кн. изд-во, 2004. — 127 с.
# Гөрҗистан татарлары

Гөрҗистан татарлары — Гөрҗистанда яшәүче милли азчылык.
2019 елга Гөрҗистанда якынча 2800 татар яши.
# Асу Гыйбадәтханәсе

Чанди Асу - 8-енче һәм 9-ынчы гасырларда төзелгән Сенги комплексының өлеше булып тора. Ул Үзәк Ява һәм Йогьякарта арасында урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Мерапи Тавы һәм Мербабу Тавы янартаулары арасында Мунгидтан Бойолалига юлда урнашкан. Тышкы һәм эчке стеналар арасында ара ташлар һәм җир белән тутырылган, шуннан соң өстә йөрерлек итеп ясалган. Калган буш урын үзәк сынны урнаштыру өчен калдырылган булган. Көнбатыш тышкы стенада төзү ташлары калдырылган булган, алар баскычны формалаштыралар. Бу урнаштырудан гыйбадәтханә киңәйтелгән һәм тиешлечә төзелгән булган. Почмаклы ташлар почмак ясарлык итеп кулланылган булган. Таш өстендә киселгән сурәтләр гыйбадәтханәнең өстеннән башланган һәм аска таба сузылганнар. Зур соңгы ташлар ахырда кулланылган һәм аларда кисеп сурәтләу булмаган.
# IC 3314

IC 3314 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 3314
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда 2MASX J12253146+2335278, LEDA 1690073, NPM1G +23.0289 һәм SDSS J122531.48+233527.7 буларак та сурәтләнә.
# Мель (Язьва кушылдыгы)

Мель — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Язьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.

# Мель (Язьва кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100005195
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100519
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Казач (Нямц)

Казач — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Таркеу (коммуна) коммунасына карый.

# Казач (Нямц)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (7073) Рудбелия

(7073) Рудбелия (лат. Rudbelia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7073) Рудбелия
## Тарихы

1972 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 RU1» саналган.
# Куянчылык

Куянчылык — йорт куяны үрчетү белән шөгельләнүче терлекчелек тармагы. Куянчылыкның төп продукциясе булып ит, тире,мамык тора. Куян ите туклыклы диетик продукт булып тора. Куян тиресе күн эшкәртү өлкәсендә кулланыла. Куян мамыгын исә трикотаж кием теекәндә кулланалар.

# Куянчылык
## Россиядә куянчылык

Россия империясендә ел саен 200 мең куян тиресе әзерләнгән.
ССРБда куянчылык белән 1925 елда шөгелләнә башлыйлар. Бу елны Украинага, Белароссияга Иосиф Сталин кушуы белән Аурупадан 15 мең нәселле куян апкайталар.
1935 елда ССРБда 38 млн куян тиресе җитештерелгән. Ә 1961 елда 56,7 млн данә тире һәм 42 мең тонна ит җитештерелә. 1970нче елларга кадәр куянчылык продукциясеннең 90 %ы йорт яны хуҗалыкларында ясалган.
ССРБ да 400 нәсел фермаларының 40ында иң яхшы токымлы куяннар үрчетелгән, шул исәптән: совет шиншилласы, ак алып, соры алып, көмеш токымлы, вена зәңгәр токымлы, кара-көрән, ак мамык токымлы, ак яңа зеландияле, калифорния токымлы.
Аеруча зур продуктивлык белән Татар АССРның «Бөреле» бердәм хуҗалыгы аерылып торган. XX гасырның 80нче елларына күрә, «Бөреле» совхозы дөньяда иң эре куянчылык хуҗалыгы булып торган.

# Куянчылык
## Чит илләрдә куянчылык

Куянчылык аеруча Франциядә, Италиядә, АКШда,Бөекбританиядә, Венгриядә, Польшада, Болгарияда киң таралган.
Дөньядагы иң күп куян ите җитештерүче ил булып Италия санала (1990 ела 300 мең тонна), аннары Франция килә (150 мең тонна). Бу илләрдә куяннарны механизмлаштырылган куян ояларында үрчетәләр.
Аурупада иң киң таралыш тапкан куян токымы булып ангора токымлы йорт куяны тора.

# Куянчылык
## Бөтендөнья фәнни куянчылык Ассоцияциясе

Бөтендөнья фәнни куянчылык Ассоцияциясе 1964 елдан бирле эшләп килә, аның штаб-фатиры Парижда урнашкан. Бөтендөнья фәнни куянчылык Ассоцияциясенең Россия бүлеге исә 2004 елан эшли. Аның җитәкчесе булып Артем Крамин тора.
# Вале ла Позта (Рим)

Вале ла Позта — Италиянең Лацио төбәге Морлупо өязендә урнашкан торак пункт.

# Вале ла Позта (Рим)
## Географиясе

Вале ла Позта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Вале ла Позта (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Петер Зейфман

Петер Зейфман (1823, Варшау, Мазовия воеводалыгы, Россия империясе — 1903, Варшау, Варшау гөбернәсе, Россия империясе) — ветеринария табибы, медицина докторы (1879), профессор (1881). 1860-1871 елларда Варшава ветеринария мәктәбе директоры, Казан ветеринария институтының беренче ректоры (1874-1881).
# Смоли (Польша)

Смоли — Польшаның Мазовия воеводалыгы Закрочим гминасында урнашкан авыл.

# Смоли (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Камешница (Леджа кушылдыгы)

Камешница — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Леджа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Камешница (Леджа кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100312103000008336
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000833
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Кашар (шәһәр тибындагы поселок)

Кашар (каз. Қашар) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кашар (шәһәр тибындагы поселок)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (7357) 1995 UJ7

(7357) 1995 UJ7 (лат. 1995 UJ7) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7357) 1995 UJ7
## Тарихы

1995 елның 27 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UJ7» саналган.
# Невлачкинская

Невлачкинская — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Юконда елгасының сул ярына тамагыннан 74 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 31 км.

# Невлачкинская
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300017693
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301769
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Витленд (Төньяк Дакота)

Витленд — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Витленд (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Витленд халык санын алу урыны мәйданы — 10,391434 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Казан сарае приказы

Казан сарае приказы (рус. Приказ Казанского дворца) — XVI гасырның уртасы — XVIII гасырның башында Рәсәйнең үзәк дәүләт оешмаларның берсе. XVI гасырның 50-60 елларда оештырылган. Казан сарае приказы белән дума дияге (думный дьяк) җитәкчелек иткән. Мещёрада (Ялатма, Кадым, Касыйм, Мукшы, Төмән, Шацк һ.б. шәһәрләре), Түбән Новгород өязе (1587 елга кадәр), Түбән һәм Урта Идел буенда, Башкортстанда, элекк Әстерхан ханлыгы шәһәрләрендә (XVII гасырда Илче приказы карамагында булганнар), Себердә һәм Уралда (1599—1637) административ, хәрби, суд һәм финанс эшләре белән идарә иткән.
Себер приказы оештырылганнан соң 1663 елга кадәр Казан сарае приказы һәм Себер приказы коллегияләрнең башында бер үк кеше торган.
Ясак китпларын төзү һәм рус булмаган халыклардан ясак җыю белән җитәкчелек иткән.
Казан губернасы оештыру сәбәпле, 1708 елда бетерелә.

# Казан сарае приказы
## Административ төзелеш
### Җитәкчеләр исемлеге

* 1570—1587: Андрей Щелканов
* 1606—1610: Андрей Иванов
* 1617—1619: Алексей Сицкий
* 1619—????: Дмитрий Черкасский
* 1643—1645: Никита Одоевский
* 1646—1662: Алексей Трубецкой
* 1670—1671: Яков Одоевский
* 1681—1683: Яков Одоевский
* 1683—1708: Борис Голицын
# Соксюр-ле-Бюльньевиль

Соксюр-ле-Бюльньевиль (фр. Saulxures-lès-Bulgnéville) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# (6719) Gallaj

(6719) Gallaj (лат. Gallaj) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6719) Gallaj
## Тарихы

1990 елның 16 октябрендә Журавлёва Л. В., тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UL11» саналган.
# WIPF2

WIPF2 (ингл. WAS/WASL interacting protein family member 2 һәм WAS/WASL-interacting protein family member 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жаррет

Жаррет (фр. Jarret) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Кобленц (ай кратеры)

Кобленц (лат. Coblentz) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 32,66 км булган кратер.

# Кобленц (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Уильям Вебер Кобленц (1873—1962) хөрмәтенә бирелә.

# Кобленц (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Дубралёва

Дубралёва (белар. Дубралёва) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Дубралёва
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Муссон (Мёрт һәм Мозель)

Муссон (фр. Mousson) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Муссон (Мёрт һәм Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,73 км².
# Руво Пяно (Кампобасо)

Руво Пяно — Италиянең Молизе төбәге Черчепиккола өязендә урнашкан торак пункт.

# Руво Пяно (Кампобасо)
## Географиясе

Руво Пяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Руво Пяно (Кампобасо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Линтикам (Мэриленд)

Линтикам — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Линтикам (Мэриленд)
## Географиясе

Линтикам халык санын алу урыны мәйданы — 14,263302 км², 14,254898 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 42 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ахлат (Битлис)

Ахлат (төр. Ahlat) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесенең Битлис иленә караган бер илчедер.

# Ахлат (Битлис)
## Географиясе

Илче мәйданы — 989 км².
# SORBS1

SORBS1 (ингл. Sorbin and SH3 domain containing 1) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Адаҗык (Бешикдүзү)

Адаҗык (төр. Adacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# ZBTB17

ZBTB17 (ингл. Zinc finger and BTB domain containing 17) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (8184) Luderic

(8184) Luderic (лат. Luderic) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8184) Luderic
## Тарихы

1992 елның 16 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WL» саналган.
# Бельведер-Кампоморо

Бельведер-Кампоморо (фр. Belvédère-Campomoro) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Сартенес-Валинко кантонына карый.
# Вертон

Вертон (фр. Verton) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Невиркув

Невиркув — Польшаның Люблин воеводалыгы Мёнчин гминаcында урнашкан авыл.

# Невиркув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)

Васька нарат урманы — ландшафт һәйкәле, төбәк әһәмиятендәге табигать комарткысы, ул Вологда өлкәсе Белозерский районындагы Азатский күленең көньяк өлешендәге ярымутрауда урнашкан. Комарткының табигый кыйммәте камовый рельефының комлы, көлгә охшаш туфракта үскән нарат урманы, пейзажының искиткеч матурлыгы, регламентланган рекреацион мөмкинлекләре белән бәйле. Бу территориядә төрле тарихи чор кешеләренең утраклары эзләре табылган.

# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)
## Нигезләнү тарихы

«Васька нарат урманы» табигать һәйкәленең гомуми 76 гектар мәйданы Вологда өлкә советы халык депутатларының "Кыйммәтле табигать объектларын саклауны арттыру чаралары турында" (16.08.1978 № 498) дигән карарына тиешле бүленгән.
Вологда өлкәсе Законнар чыгару җыелышының "Өлкә әһәмиәтендәге табигать заказниклары һәм табигать һәйкәлләрен оештыру турында" карары нигезендә (14.09.1994 № 187) һәйкәл территориясе ике тапкырдан ашуга киңәйтелә — 175 гектар була.

# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)
## Урнашу һәм геологиясе

Васька нарат урманы Төньяк-көнбатыш физик-географик өлкәсендә, тайга подзонасында, Белозерский — Кирилловский территориясенең күлле-таулы ландшафтында урнашкан .
Һәйкәл торган урын камовый убадан гыйбарәт, шундагы туфрак тау токымнарыннан, комнан һәм кырсынташтан тора. Территориянең төп өлеше тәбәнәк сыртлар менән бүлгеләнгән һәм көнчыгышка таба сөзәкләнеп тора. Территориянең туфрак өсте су-боз утырмалары белән капланган. Киң таралган туфрагы — уртача көлле ком катыш туфрак..

# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)
## Флора

Территория урманнар белән капланган, алар табигать һәйкәле мәйданының төп өлешен биләп тора; урмансыз җирләрен юллар һәм сазлыклар били.
Урманнары төрле яштәге яшел мүкле кара наратлыктан гыйбарәт, шулай ук биредә каен һәм чыршы агачлары да үсә. Мүк-лишайник ярусының тыгызлыгы 60 %-ка җитә.
Табигать комарткысы биләмәләрендә Россия Федерациясенең һәм Вологда өлкәсенең Кызыл китабына кертелгән үсемлекләр үсә, алар арасында чын башмачок, гроздовник, Дортман лобелиясы, шәрә надбородник, чәнчкеле споралы послушник, шлем башлы ятрышник, яшел чәчәкле грушанка бар.

# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)
## Саклау

Табигать комарткысын саклау бурычы булып урындагы наратлык берләшмәләрен, Россия Федерациясенең һәм Вологда өлкәсенең Кызыл китабына кертелгән үсемлекләрне саклау, шулай ук оештырылган туризм һәм рекреация өчен шартлар булдыру тора.
Аеруча саклау астында торган территориясендә кешеләрнең тугыз археологик утраклары, алар неолит чорыннан алып соңгы урта гасырларга карый, шулай ук аларны саклау һәм өйрәнү кирәк.

# Васька нарат урманы (табигать һәйкәле)
## Искәрмә

* ↑ Решение исполнительного комитета Вологодского областного совета народных депутатов от 16.08.1978 № 498 «О мерах по усилению охраны ценных природных объектов». 2020-11-21 тикшерелгән.
# (8913) 1995 YB2

(8913) 1995 YB2 (лат. 1995 YB2) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8913) 1995 YB2
## Тарихы

1995 елның 22 декабрендә NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YB2» саналган.
# Казе Гали (Гросето)

Казе Гали — Италиянең Тоскана төбәге Роккальбенья өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Гали (Гросето)
## Географиясе

Казе Гали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Гали (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Петр Ширяев

Пөтр Ширәев (Пөтр Григори улы Ширәев, 15 ноябрь 1859(1859-11-15), Таволожка, Питрау өязе, Сарытау губернасы, Россия империясе — 1 апрель 1899(1899-04-01) (39 яшь), Казан, Россия империясе) — рус инкыйлабчысы, народник, журналист.
# Анунцията (Савона)

Анунцията — Италиянең Лигурия төбәге Риялто өязендә урнашкан торак пункт.

# Анунцията (Савона)
## Географиясе

Анунцията Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Анунцията (Савона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каверноз гемангиома

Каверноз гемангиома («ялкынланучы» невус, «портвейн төсендәге» невус) — төрле калибрдагы зур киң тамырлардан торган сирәк тумыштагы тире асты ясалуы. Бик еш каверноз гемангиома биттә урнаша һәм гадәттә бер якта һәм буынтыклы була, ләкин ике яклы да була ала.
1. Гистология. Юка фибриноз бүлгеләр белән чикләнгән киңәйгән, кан белән тулган аралыклар (рәс. 4. 14a).
2. Билгеләре (кабакта)
* Төгәл чикләр белән басып караганда агармый торган йомшак алсу тап (рәс. 4. 14б).
* Вакыт белән ясалу үсми, әмма кызыл яки шәмәхә төскә кереп каралана (рәс. 4. 14в).
* Ясалу өстендәге тире гипертрофияләнә, кытыршылана, калкулыклы һәм йомшак була, каный яки инфекцияләнә ала (рәс. 4.14г).
3. Өч тармаклы нервның беренче һәм икенче тармагы буенча бик зур ясалулар белән авыруларда катнаш зарарлануларга ипсилатераль глаукома (якынча 30%), диффуз ипсилатераль хориоидаль гемангиома һәм Стердж-Вебер синдромы (5%) керә(кара. 24 нче бүлек).
4. Кечкенә яшьтә эрбийлы лазер белән уздырылган дәвалау яссы һәм уртача гипертрофияләнгән ясалуларда нәтиҗәле һәм зарарланган тире мәйданын киметергә булыша.

# Каверноз гемангиома
## Каверноз гемангиома орбитада

Каверноз гемангиома — өлкәннәрдә орбитаның иң таралган ямансыз шеше, хатын-кызларда ешрак (70%). Орбитаның төрле урынында урнаша ала, ләкин ешрак — мускул бүрәнкәсенең тышкы бүлекләрендә, нәкъ күз артында.
1. Гистология җепселле бүлгеләр белән аерылган төрле зурлыктагы эндотелий белән капланган тамырлы юлларны ачыклый (рәс. 6.40а).
2. Гомернең 4-5 дистәсендә әкренләп көчәюче экзофтальм белән билгеләнә. Үсеше йөклелектә тизләнергә мөмкин.
3. Билгеләре
* Күчәрле экзофтальм (рәс. 6.40б), ул КНД шеше һәм хориоидаль җыерчыклар белән бергә була ала.
* Орбита очындагы шеш чагылган экзофтальмга китермичә КН'ны кысарга мөмкин.
* «Күз алдында пәрдә» төрендәге вакытлыча күрү начарлану була ала.
4. КТ яхшы билгеләнгән контрастны әкренләп җыючы овал ясалуны ачыклый (рәс. 6.40в).
5. Дәвалау. Күпчелек очракта шешне хирургик юл белән кисеп алу кирәк, чөнки ул әкренләп күләмендә арта. Каверноз гемангиома капиллярлыдан аермалы буларак, гадәттә капсулалы була һәм чагыштырмача җиңел кисеп алына (рәс. 6.40г).
# HD200493

HD200493 — Дельфин йолдызлыгында урнашкан A3p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,13 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Суер-Аер

Суер-Аер — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, ГАТОБК коды — ?.

# Суер-Аер
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.