yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лашко (община)

Лашко — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).

# Лашко (община)
## Географиясе

Мәйданы — 197,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 228 метр һәм 299 метр биеклектә урнашкан.
# Ле-Бюиссон (Марна)

Ле-Бюиссон (фр. Le Buisson) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Тури-Выла

Тури-Выла (чуаш. Тури Выла, рус. Тури-Выла) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Тури-Выла
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Тури-Выла
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 322 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%), руслар (2%) алып тора.
# Рус Сормасы

Рус Сормасы (чуаш. Вырӑс Сурӑм, рус. Русская Сорма) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Рус Сормасы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Рус Сормасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 181 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (84%), руслар (16%) алып тора.
# Кокшаново

Кокшаново (чуаш. Каншел, рус. Кокшаново) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.

# Кокшаново
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кокшаново
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 256 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.

# Кокшаново
## Социал. өлкә

Авылда бер мәктәп бар.
# Ле-Жуни

Ле-Жуни (фр. Les Junies) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# Октябрьское (Порецкое районы)

Октябрьское (чуаш. Октябрьски, рус. Октябрьское ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429025. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235845001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Октябрьское (Порецкое районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 298 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (98%).
# Татар теленең кыскача тарихи-этимологик сүзлеге

Татар теленең кыскача тарихи-этимологик сүзлеге - 2001 елда Рифкать Әхмәтьяновның Татарстан китап нәшриятында басылган китабы. Китапның тиражы 3500 д.
# Ле Мурате (Фиренца)

Ле Мурате — Италиянең Тоскана төбәге Черталдо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Мурате (Фиренца)
## Географиясе

Ле Мурате Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Мурате (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нуръял

Нуръял (чирм. Нуръял, рус. Нуръял) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Нуръял
## Сәгать поясы

Нуръял Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Нуръял
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Şotlandiä berençe ministrı

Şotlandiä berençe ministrı (gel Prìomh Mhinistear na h-Alba, skots Heid Meinister o Scotland, ingl. First minister of Scotland; räsmi bulmağan räweştä Şotlandiä premyer-ministrı) — Şotlandiä xökümät başlığı häm säyäsi liderı.

# Şotlandiä berençe ministrı
## Tarixı

Berençe ministr wazifası 1999 yılda 1997 yılğı devolütsiä turında referendumnan soñ Şotlandiä parlamentı yañadan barlıqqa kilü belän ber ük waqıtta buldırılğan.

# Şotlandiä berençe ministrı
## Bilgelänüwe häm wäqälätläre

Şotlandiä berençe ministrı Şotlandiä parlamentı deputatları arasınnan saylana, şunnan soñ anı Böyekbritaniä monarxı wazifasına bilgeli häm ministr Sessiä xökeme aldında ant qabul itä. Annarı berençe ministr kabinet tözi, şulay uq Şotlandiä xökem sistemasında häm başqa xakimiät organnarında yuğarı çinovniklarnı bilgeli. Şotlandiä berençe ministrı şulay uq Britaniä monarxınıñ Yäşeren şurası äğzası bulıp tora.
Berençe ministrnıñ wäqälätläre 1998 yılğı Şotlandiä turında aktta berketelgän. Berençe ministrnıñ wäqälätläre waqıtı Şotlandiä parlamentınıñ eş waqıtı belän çiklänmägän häm ul otstavkağa kitü säbäple yäki il parlamentında ışanmaw votumı buyınça tawış birü näticäsendä tuqtatılırğa mömkin.
Qanunnarda berketelgän wäqälätlärdän tış, Böyekbritaniäneñ yazma bulmağan konstitutsiäse buyınça, Şotlandiädä tac wäkile häm däwlät başqarma xakimiäte başlığı bularaq berençe ministr şulay uq qayber patşa prerogativlarına iä, alarğa, mäsälän, yarlıqaw xoquqı, Lord Arıslannı bilgeläw häm başqalar kerä. Berençe ministr şulay uq Şotlandiäneñ zur möheren räsmi saqlawçı bulıp tora häm Şotlandiä patşa ştandartın elärgä xoquqlı.
Berençe ministr şulay uq räsmi räweştä xalıqara arenada Şotlandiäne täqdim itä häm anıñ mänfäğätlären alğa sörä.
# Рөстәм Кәлимуллин (1958)

Рөстәм Галиулла улы Кәлимуллин (1958 елның 2 гыйнвары, Казаклар, Саба районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия сәясәт эшлеклесе, агроном. VIII чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты. Дәүләт Думасының Физик культура һәм спорт комитеты әгъзасы. Татарстан Көрәш федерациясе рәисе (2025 елның 15 февраленнән).

# Рөстәм Кәлимуллин (1958)
## Тормыш юлы

Рөстәм Кәлимуллин 1958 елның 2 гыйнварында Татарстан АССРның Саба районы Казаклар авылында туган. 1974 елда Теләче мәдәният йортында киномеханик булып эшли. 1982 елда «галим-агроном» белгечлеге буенча Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган. 1983—1984 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә.
1984 елдан «Авангард» колхозы рәисе урынбасары, хуҗалык исәп-хисап сәүдә предприятиесе директоры, Саба районы райпо идарәсе рәисе. 1992 елдан 1999 елга кадәр — Теләче районы хакимияте башлыгы. 1999—2002 елларда — Татпотребсоюз идарәсе рәисе.
2000 елда икенче чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты итеп сайланган. 2002 елдан — Мамадыш районы администрациясе башлыгы. 2006 елда — «Мамадыш муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы. 2010 елда — Татарстан Республикасы Биектау районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы, башкарма комитет җитәкчесенең беренче урынбасары, Биектау районы башкарма комитеты җитәкчесе.
2010 елның октябреннән 2021 елның сентябренә кадәр — «Биектау муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы.
2021 елның сентябрендә «Бердәм Россия» партиясеннән VIII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты мандаты ала.
Авыл хуҗалыгы фәннәре кандидаты.

# Рөстәм Кәлимуллин (1958)
## Бүләкләр

* I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале (2016);
* «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены (2018);
* Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.
* 2024 ― «ТАССР төзелүгә 100 ел» медале ― күпьеллык нәтиҗәле хезмәте һәм актив гражданлык позициясе өчен
# Ле-Мартр-д'Артьер

Ле-Мартр-д'Артьер (фр. Les Martres-d'Artière) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
# Ле Фоле (Латина)

Ле Фоле — Италиянең Лацио төбәге Сермонета өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Фоле (Латина)
## Географиясе

Ле Фоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Ле Фоле (Латина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Артем Здунов

Артем Здунов, Артем Алексей улы Здунов (эрз. Артем Алексеевич Здунов, 1978 елның 18 мае, Казан) — икътисадчы, РФ дәүләт эшлеклесе, 2020 елның 18 ноябреннән Мордовия Башлыгы вазифаларын вакытлы башкаручы, 2014—2018 елларда Татарстан икътисад министры, 2018—2020 елларда Дагстан премьер-министры. Икътисад фәннәре кандидаты (2005). Бердәм Россия фиркасе әгъзасы.

# Артем Здунов
## Тәрҗемәи хәле

1978 елның 18 маенда Казанда туган. Мордва. Казанның 5нче лицеен, «Финанслар һәм кредит» белгечлеге буенча Казан дәүләт финанс-икътисад институтын (2000), КФЭИ аспирантурасын (2004), РФ президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе магистратурасын (2011) тәмамлаган. Инглиз телен камил белә. Казан дәүләт финанс-икътисад институтында «Хәзерге заманда Россиянең икътисади иминлеге системасында капиталның читкә китүе» (рус. Отток капитала в системе экономической безопасности современной России) темасына икътисад фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (2005).

# Артем Здунов
## Хезмәт юлы

1996-1998 елда КФЭИ студентларының һөнәри берлеге комитеты рәисе урынбасары.
2000-2001 елларда «Сәнәгати иминиятләштерү компаниясе» ААИҖ иминиятләштерү буена белгече, эчке аудиторы.
2004-2006 елларда Казан финанс-икътисад институтының (2011 елдан КФУ составында) макроикътисад һәм икътисади теория кафедрасы укытучысы.
2006-2010 елларда «Татарстан Фәннәр академиясенең перспективалы икътисади тикшеренүләр үзәге» дәүләт учреждениесенең фән буенча директор урынбасары.
2010-2014 елларда Татарстан Республикасы икътисад министры урынбасары.
2014 елның октябреннән 2018 елның февраленә кадәр Татарстан икътисад министры.
2018 елның 7 февраленнән 2020 елның 18 ноябренә кадәр Дагстан премьер-министры. Дагстан Башлыгы в.в.б. Владимир Васильев 2018 елның 6 февралендә Артем Здунов кандидатурасын республика хөкүмәте җитәкчесе сыйфатында республика парламенты (Халык Җыены) каравына кертә. 7 февральдә Дагстан парламенты кандидатураны раслый (75 депутатның 68 е уңай,5 е каршы тавыш бирә, 2 е нейтраль).
2020 елның 18 ноябреннән Мордовия Башлыгы вазифаларын башкаручы.

# Артем Здунов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2009 ТР ФА «2009 елның иң яхшы галиме» бәйгесе җиңүчесе.
* РФ башкарма хакимиятенең федераль һәм төбәк органнарының ведомство бүләкләре.

# Артем Здунов
## Гаиләсе

Өйләнгән, улы һәм кызы бар.

# Артем Здунов
## Керем һәм милек

2015 елда биргән декларациясе буенча кереме 6 млн 200 мең сум, 2016 елда 8 млн 539 мең сум (хатыныныныкы 538 мең сум). Шәхси милкендә ике җир кишәрлеге — 1197 кв. метр һәм 2668 кв. метр. Күчемсез милке: йорт 162,9 кв.м., 65,4 кв. метрлы фатирның 1/3 өлеше, 148,1 кв. м. фатирның чирек өлеше (калган өлешләренә хатыны һәм балигъ булмаган ике баласы ия), ике машина кую урыны.

# Артем Здунов
## Санкцияләр

2024 елның декабрендә Евросоюзның санкцион исемлекләренә кертелгән.
# Лацина

Лацина (чех. Laciná) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Миштице районында урнашкан авыл.

# Лацина
## Географиясе

Мәйданы — 1,301 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лацина
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лацина
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лацина
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 152 |
| 1880 | 161 |
| 1890 | 155 |
| 1900 | 138 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 132 |
| 1921 | 142 |
| 1930 | 125 |
| 1950 | 74 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 74 |
| 1970 | 57 |
| 1980 | 45 |
| 1991 | 31 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 24 |
| 2011 | 38 |
| 2021 | 34 |
# Ле-Люк-сюр-Булонь

Ле-Люк-сюр-Булонь (фр. Les Lucs-sur-Boulogne һәм фр. Les Lucs) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# 1661 ел

2 меңьеллык :
XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр :
Хронологик таблица :
1661 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1661 MDCLXI |
| Юлиан тәкъвим | 1660—1661 (11 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7169—7170 (11 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2413—2414 (1 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5421—5422 ה'תכ"א — ה'תכ"ב |
| Һиҗри тәкъвим | 1071—1072 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4153—4154 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1110 ԹՎ ՌՃԺ |
| Кытай тәкъвиме | 4357—4358 庚子 — 辛丑 ак күсе — ак үгез |
| Хәбәш тәкъвим | 1653 — 1654 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 1717—1718 |
| - Шака самват | 1583—1584 |
| Шәмси тәкъвим | 1039—1040 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2204 |
1661 (бер мең алты йөз алтмыш беренче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 1661 елы, II меңьеллыкның 661 елы, XVII гасырның 61 елы, XVII гасырның 7 унъеллыгының 1 елы, 1660 елларның 2 елы. 1661 елдан бирле 363 ел үтте.

# 1661 ел
## Вакыйгалар

* 30 ноябрь — калмыклар урыс патшасы хакимлеге астына керәләр.

# 1661 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1661 елда туганнар

# 1661 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1661 елда вафатлар
# Иске Сөндер

Иске Сөндер (чуаш. Кивӗ Сӗнтӗр, рус. Старый Сундырь) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.

# Иске Сөндер
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Сөндер
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 352 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Мариньяш

һәм
Мариньяш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Esposende, Marinhas e Gandra муниципалитетына карый.

# Мариньяш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Мәшһар Гомәров

Мәшһар Гомәров, Мәшһар Бәхретдин улы Гомәров (каз. Mas'qar (вариант: Mas'har Bahri'di'nuly Gy'merov, рус. Гумеров Машкар Бахридинович, 1927-2002) — балалар язучысы. Казакъстан ССР язучылар берлегенең Сабит Муканов исемендәге бүләге иясе.

# Мәшһар Гомәров
## Тәрҗемәи хәле

1927 елның 11 ноябрендә БАССР Аскын районы Көбияз авылында мулла гаиләсендә туган. 1937 елда гаиләсе белән Төньяк Казакъстан өлкәсенә күчеп килә. Казакъ урта мәктәбен, Ленинск авыл хуҗалыгы техникумын (1946), Казакъ дәүләт университетының филология факультетын (1953) тәмамлаган.

# Мәшһар Гомәров
## Хезмәт юлы

* 1942 елда, 8 сыйныфны укыгач, күмәк хуҗалыкта хисапчы булып эшли.
* 1946 елда техникум тәмамлагач, МТСта агроном булып хезмәт итә.
* Югары уку йортынннан соң, Казакъстан ССР Главлитында цензор булып утыра. «Казакъстан пионерı» республика газетасының әдәбият һәм сәнгать бүлеге мөдире булып эшли.
* 1957-1977 «Қазақстан», «Жазушы», «Жалын» нәшриятларында мөхәррир.

# Мәшһар Гомәров
## Иҗаты

Милләте татар булса да, әсәрләрен казакъ телендә иҗат итә. Башлыча балалар һәм яшүсмерләр өчен проза әсәрләре иҗат итә. Беренче җыентыгы «Ана һәм ул» 1956 елда басыла. 1960 елда беренче повесте – «Могҗизалы дару» нәшер ителә. Мәктәпкәчә яшьтәге һәм кече яшьтәге мәктәп балалары өчен күп санда китап-картинкалар яза: «Беренче очыш», «Яңа чиләк», «Урман табибы» («Лесной лекарь», 1964 елда русчага тәрҗемә ителгән), «Аю һәм бөркет».
Хикәяләр һәм әкиятләр җыентыклары берничә – «Өч көн, өч төн», «Куш (ике) чинар агачы», «Югалган ачкыч», «Әтинең әтисе».
Лирик повестьлар авторы – «Ярата-яратмый», «Каләмфер».
Фантастик повестьлары – «Серле нур», «Яшерен дәфтәр», «Ерактан килгән кунак».
Тәрҗемә өлкәсендә дә шөгыльләнә: В. Губаревның «Павлик Морозов», Роза Хафизованың «Курай-малай маҗаралары», Максим Зверев, Әхияр Хәкимовның повестьларын казакъчага тәрҗемә иткән.

# Мәшһар Гомәров
## Китаплары

* Китаплары
* Ана белән бала (каз. Ana men bala). Алма-Ата, 1956;
* Өч көн, өч төн (каз. U's' ku'n, u's' tu'n). Алма-Ата, 1958;
* Могҗизалы дару (каз. Asyl da'ri). Алма-Ата, 1960;
* Куш чинар (каз. Qos s'ynar). Алма-Ата, 1963;
* Югалган ачкыч (каз. Jog'alg'an kilt). Алма-Ата: «Жазушы», 1965;
* Сөяме, сөймиме? (каз. Su'i'e me, su'i'mei' me?). Алма-Ата: «Жазушы», 1967;
* Хәзрәт каргаган авыл (каз. Haziret qarg'ag'an ay'yq). Алма-Ата: «Жазушы», 1970;
* Шыңырау. Алма-Ата: «Жазушы», 1975;
* Тугыз киртә (каз. Tog'yz tosqay'yl). Алма-Ата: «Жалын», 1977;
* Серле нур (каз. Jumbaq sa'y'le). Алма-Ата: «Жалын», 1985;
* Яшерен дәфтәр (каз. Qupi'i'a da'pter). Алма-Ата: «Жалын», 1987;
* Уртанчы ул (каз. Ortans'y ul). Алма-Ата: «Жалын», 1990.
* Девять преград. Алма-Ата: «Жалын», 1987.

# Мәшһар Гомәров
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Казакъстан ССР язучылар берлегенең Сабит Муканов исемендәге бүләге иясе.
# Ле Толфе (Сьена)

Ле Толфе — Италиянең Тоскана төбәге Сиена өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Толфе (Сьена)
## Географиясе

Ле Толфе Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Толфе (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ятчә

Ятчә (лат. Mustela nivalis) — сусарлар гаиләсенә караган имезүче.

# Ятчә
## Сыйфатлама

Гәүдә озынлыгы 13-28 см, авырлыгы 40-100 г. Гәүдәсе озын, сыгылмалы. Төсе кышын ак, җәен аркасы көрән, корсагы ак. Йоны куе, кыска. Башы кече, муены озын. Колагы кыска, киң. Аягы һәм койрыгы кыска. Полигам. Җенси яктан 10-11 айда өлгерә. 3-12 (ешрак 4-7) колак тишеге капланган сукыр бала тудыра.

# Ятчә
## Таралышы һәм яшәеше

Евразияда, Төньяк Америкада таралган. Башлыча төнлә, кайвакыт көндез актив.
Вак кимерүчеләр, сирәгрәк кошлар, җир-су хайваннары һ.б. белән туклана.
Урман, алан-кырларда, басуда, убыр очрый; кимерүчеләрнең иңнәрендә, эскертләрдә, таш араларында, агач тамырлары астында, торак янында яши, тычкан кебек кимерүчеләрне юк итә.
# Салават Юлаев һәйкәле (Уфа)

| (аудио) |
| (аудио) | Салават Юлаев (фильм). |
| (аудио) | noicon |
| Помощь по воспроизведению |
Салават Юлаевка һәйкәл — Уфа шәһәрендә 1967 елда куелган һәйкәл. Башкортстанның халык шагыйре, 1773-1775 елларның крестьян сугышы батыры Салават Юлаевка (1754-1800) багышланган сын әсәре.

# Салават Юлаев һәйкәле (Уфа)
## Тарих

Салават Юлаев һәйкәле 1967 елда Уфа шәһәренең көньягында Агыйдел елгасы буендагы текә ярга куелган.
Автор-сынчысы — Сосланбәк Тавасиев, 3 елдан соң ССРБ Дәүләт премиясенә, ә соңрак Сәнгать академиясенең Алтын медаленә лаек була.
Мигъмары — Исмәгыйль Гайнетдинов.
Бу скульптура — Русиядә иң зур атлы статуя. Һәйкәлнең биеклеге 9,8 метр, авырлыгы – 40 тонна.

# Салават Юлаев һәйкәле (Уфа)
## Корылышы

Һәйкәл Салават Юлаевны атта утырган итеп күрсәтә. Салават уң кулына камчы (чыбыркы) тоткан. Һәйкәл бронзалатылган чуеннан ясалган, һәйкәл нигезе тимер-бетоннан ясалган вә гранит плитәләр белән капланган.
Постамент нигезе тактала башкорт һәм рус телләрендә:
   Башҡорт халҡының милли батыры САЛАУАТ ЮЛАЕВҠА һәйкәл 1967 йылда һалынды скульпторы Тавасиев С. Д. архитекторы Ғәйнетдинов И. Ғ. Национальному герою башкирского народа САЛАВАТУ ЮЛАЕВУ памятник сооружен в 1967 году скульптор Тавасиев С. Д. архитекторы Гайнутдинов И. Г.
дип язылган.

# Салават Юлаев һәйкәле (Уфа)
## Ремонт

2024 елда һәйкәл үзе һәм аның астындагы курган авария хәлендә дип табылган, һәйкәлне сүтеп алып, Уфада махсус цехта реставрация уздырырга карар ителгән.

# Салават Юлаев һәйкәле (Уфа)
## Кызыклы фактлар

* Төнлә һәйкәл астан яктыртыла.
* Һәйкәл Башкортстанның җиде могҗизасы исемлегенә кергән.
* Һәйкәл Башкортстан гербында сурәтләнгән.
# Мәгъсүм Гәрәев

Мәгъсүм Гәрәев, Мәгъсүм Гәрәй улы Гәрәев (1935 елның 7 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Питрәч районы, Шәле) — журналист, язучы-публицист. Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2005). Татарстан язучылар берлеге әгъзасы (1999 елдан).

# Мәгъсүм Гәрәев
## Тәрҗемәи хәле

1935 елның 7 февралендә Татарстан АССР Питрәч районы Шәле авылында дүрт балалы укытучы гаиләсендә туган. Әтисе Гәрәй Шакир улы Шакиров, әнисе Мәликә Гайнетдин кызы.

# Мәгъсүм Гәрәев
## Тәрҗемәи хәле
#### Әтисенең язмышы

Әтисе иген игү, сәүдә белән дә шөгыльләнгән, 1921 елда Шәледә Америка ашханәсе ачып, кешеләрне ачлыктан коткарып кала. 1930 елда «совет сәясәтенә каршы пропаганда алып баруда» гаепләнеп, 5 елга «хезмәт белән төзәтү» лагерена хөкем ителә. 3 елдан иреккә чыгып, Шәледә укыта. 1937 елның 11 октябрендә 10 елга концлагерьга хөкем ителә. 1943 елның 20 февралендә Красноярск краеның Нижняя-Пойма авылында вафат була.

# Мәгъсүм Гәрәев
## Хезмәт юлы

Шәле урта мәктәбен тәмамлагач (1953), ВЛКСМның Питрәч райкомында эшли.
* 1956 елда Казан дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетына укырга керә. Икенче курста Татарстан радиосында даими эшли башлый.
* 1967 елның 18 мартыннан «Социалистик Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасында эшли.
* 1991—1995 елларда «Татарстан хәбәрләре»» газетасында икътисад бүлеге мөхәррире.
* 1995—1998 елларда «Шәһри Казан» газетасында хезмәт итә.
* 1998 елдан «Чаян» журналының әдәбият-сәнгать бүлеген җитәкли.
* 2000 елдан Казан дәүләт университетының журналистика һәм социология факультетында укыта.
1999—2001 елларда җәмәгать тәртибендә Татарстанның Аксакал язучылар шурасын җитәкли.

# Мәгъсүм Гәрәев
## Иҗаты

М. Гәрәев – журналист буларак танылган каләм иясе. 1949 елның 17 маенда «Безнең бакча» исемле беренче язмасы басылып чыга. «Яшь ленинчы» газетасына, «Пионер» журналына (1957 елдан «Ялкын») башваткычлар ясап җибәрә. Ярты гасырдан артык чорда Татарстан китап нәшриятында басылып чыккан дистәләрчә китап-җыентыкларда М. Гәрәевның заманның иҗтимагый-социаль мәсьәләләре, күренекле шәхесләре турында язган очерклары, мәкаләләре басылып чыга.
2004–2005 елларда сайланма мәкаләләре, хикәяләре, иҗат портретлары, юмор-сатира әсәрләре һәм автобиографик язмалары-истәлекләре тупланган «Мин, Чуен Гәрәй малае» дилогиясе һәм «Җаның кыйбатмы, малыңмы?» дигән китаплары дөнья күрә.

# Мәгъсүм Гәрәев
## Китаплары

* Мин, Чуен Гәрәй малае: автопортрет (дилогия). Казан: Идел-Пресс, 2004, 2005.
* Җаның кыйбатмы, малыңмы? Казан: Идел-Пресс, 2005.
* Яшәсен Мин!: автопортрет. Казан : Идел-Пресс, 2010. ISBN 978-5-85247-374-5
* Мәгъсүм Гәрәев әкәмәтләре. Казан, 2014.

# Мәгъсүм Гәрәев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2005 — Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе
# Ле-Гран-Кевилли

Ле-Гран-Кевилли (фр. Le Grand-Quevilly) — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# Лась (Мазовия воеводалыгы)

һәм
Лась — Польшаның Мазовия воеводалыгы Жевне гминасында урнашкан авыл.

# Лась (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орнар

Орнар (чуаш. Урнар, рус. Орнары) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Орнар
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Орнар
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 239 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лаубенхайм

Лаубенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Лаубенхайм
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,34 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 метр биеклектә урнашкан.
# Татар Чодраялы

Татар Чодраялы яки Комыгырҗа (чирм. Тат-Чодыраял, рус. Тат-Чодраял) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Татар Чодраялы
## Сәгать поясы

Татар Чодраялы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Татар Чодраялы
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (64,3%), чирмешләр (35,7%).