yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пальияни (Кунео)

Пальияни — Италиянең Пьемонт төбәге Монастеро-ди-Васко өязендә урнашкан торак пункт.

# Пальияни (Кунео)
## Географиясе

Пальияни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пальияни (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Харп

Харп (рус. Харп) — Русиядә шәһәр тибындагы бистә, Ямал-Ненец автономияле округының Урал буе районы составына керә.
Халык саны — 6 414 кеше.

# Харп
## География

Харп Котып түгәрәгеннән 60 километр төньяктарак, Лабытнангидан 30 километр көнбатыштарак урнашкан. Төньяк тимер юлының Харп-Северное Сияние станциясе.

# Харп
## Тарих

Бистәнең барлыкка килүе Трансполяр магистрале төзелеше белән бәйле.
1981 елда шәһәр тибындагы бистә статусы бирелә.

# Харп
## Икътисад

Харп тирәсендә — хромитлар чыганагы; газ электростанциясе.

# Харп
## Колонияләр

Харпта ике төзәтү колония урнаша, шул исәптә бер гомерлек төрмәгә ябылган тоткыннар өчен «Полярная сова» колониясе.

# Харп
## Фотогалерея

* Харп күренеше
# Гогаль (Киравский районы)

Гогаль (белар. Гогаль) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.

# Гогаль (Киравский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гута-Порайска

Гута-Порайска — Польшаның Лодзь воеводалыгы Каменьск гминаcында урнашкан авыл.

# Гута-Порайска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Казчина Фаливера (Бреша)

Казчина Фаливера — Италиянең Ломбардия төбәге Куйнцано-д'Ольо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Фаливера (Бреша)
## Географиясе

Казчина Фаливера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Казчина Фаливера (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# IC 4719

IC 4719 — Телескоп йолдызлыгы чикләрендә урнашкан спираль галактика .

# IC 4719
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4719, ESO 183-2, 2MASX J18331155-5643558, ESO-LV 183-0020, PGC 62022, 6dFGS gJ183311.5-564356, SGC 182857-5646.2, HIPASS J1833-56, LEDA 62022 һәм Gaia DR2 6649643258738704768 буларак та сурәтләнә.
# SMKR1

SMKR1 (ингл. Small lysine rich protein 1) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рейдер-Крик (Монтана)

Рейдер-Крик — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Рейдер-Крик (Монтана)
## Географиясе

Рейдер-Крик халык санын алу урыны мәйданы — 52,449932 км², 52,453373 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1684 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сеправки

Сеправки — Польшаның Люблин воеводалыгы Ясткув гминаcында урнашкан авыл.

# Сеправки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зелень

Зелень (белар. Зелень) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Узденский районында урнашкан авыл.

# Зелень
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Hawa transportı

Hawa transportı yäki hawa sudnosı — atmosferada hawa belän tä'sir iteşü säbäple xäräkätkä kilä torğan oçuçı apparat (Xalıqara aviatsiä federatsiäseneñ añlatması).
Räsäy Federatsiäse hawa kodeksı buyınça:
Hawa sudnosı - cirneñ yäki hawanıñ östennän kire qaytarılğan hawadan ayırmalı bularaq atmosferada hawa belän tä'sir iteşü säbäple xäräkätkä kilä torğan oçuçı apparat.
Ğälämi qorablar, raketalar, ekranoplannar, hawa mendäre sudnoları hawa sudnolarına qaramıylar.

# Hawa transportı
## Törlär

Ğomumi hawa sudnoları:
* avtojir
* aerostat
* boralaq
* qanatlı boralaq
* dirijabl
* ornitopter
* planer
* oçqıç
Barısı çağıştırmalı awırlığı, qüät caylanması bulu-bulmawı, Kütärü köçen buldıru ısulı belän ayırılıp toralar.

# Hawa transportı
## Törlär
### Hawadan ciñelräk

* aerostat
* dirijabl

# Hawa transportı
## Törlär
### Hawadan awırraq

Hawadan awırraq sudnolar aerodinamik köçlär yärdämedä kütärü köçen buldıralar.

# Hawa transportı
## Törlär
### Xäräkätsez qanat

* oçqıç
* planer

# Hawa transportı
## Törlär
### Kütärep baruçı rotor

Rotor (rusça vint) yörtkeçneñ qüäten tartu köçenä äwelderä.
* Boralaq
* Avtojir
# (5098) Томсоломон

(5098) Томсоломон (лат. Tomsolomon) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5098) Томсоломон
## Тарихы

1985 елның 14 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CH2» саналган.
# Арцердимецо III (Падова)

Арцердимецо III — Италиянең Венеция төбәге Монселиче өязендә урнашкан торак пункт.

# Арцердимецо III (Падова)
## Географиясе

Арцердимецо III Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Арцердимецо III (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чыраг (Кәлбәҗәр)

Чыраг (әзери. Çıraq) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
# Ортаҗа (Күтахья)

Ортаҗа (төр. Ortaca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Күтахья илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Моратов

Моратов (Моратова) – төрки (татар, башкорт, казакъ, үзбәк һ.б.) халыкларда һәм русларда киң таралган фамилия, гарәп сүзе «морад»тан алынган «Морат» кеше исеменнән ясалган. Морадов язылышы да кулланыла.
Татарча Википедиядә әлеге фамилия кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Дмитрий Моратов (1961), журналист, телетапшырулар алып баручы. «Новая газета»ның баш мөхәррире (1995―2017; 2019 елдан), Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты (2021).
* Зиннәт Моратов (1905, Яңа Калмаш, Чакмагыш – 1988, Мәскәү) – татарлардан беренче фирка өлкә комитеты башлыгы булган шәхес: КПССның Татарстан өлкә комитеты беренче сәркатибе (28.12.1944-06.06.1957)
* Равил Моратов (30.08.1949, Төрнәс, Октябрь районы) ) – сәясәтче, Татарстан хөкүмәтенең беренче вице-премьеры (2010 елның 22 апреленә кадәр), икътисад фәннәре докторы
* Газинур Морат (Моратов) (18.08.1959, Зур Сәрдек, Кукмара) – язучы, шагыйрь, Муса Җәлил, Гаяз Исхакый (2000) премияләре иясе, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2001)
* Раднэр Моратов (1928, Ленинград-2010, Мәскәү) – кино һәм театр артисты, РСФСР халык артисты (1986), Зиннәт Моратовның улы
* Каранай Моратов – Пугачёв гаскәре хәрби башлыгы булган татар яугире/
# Березняк (Горьковское кушылдыгы)

Березняк — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Горьковское елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Березняк (Горьковское кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010300212110000010545
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110001054
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Эйра-Ведра

һәм
Эйра-Ведра — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Виейра-ду-Минью муниципалитетына карый.

# Эйра-Ведра
## Географиясе

Мәйданы — 5,34 км².
# Сен-Совер-Гуверне

Сен-Совер-Гуверне (фр. Saint-Sauveur-Gouvernet һәм фр. Saint-Sauveur) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Хүсейин Авни Улаш (Паландөкен)

Хүсейин Авни Улаш (төр. Hüseyin Avni Ulaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Паландөкен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# П'ятра (Бистрица-Несеуд)

П'ятра — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. Киуза (коммуна) коммунасына карый.

# П'ятра (Бистрица-Несеуд)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лос Конос (Эль Льяно)

Лос Конос — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Эль-Льяно муниципалитеты составына керә.

# Лос Конос (Эль Льяно)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Конос (Эль Льяно)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Палестина-ди-Гояс

Палестина-ди-Гояс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Палестина-ди-Гояс
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1320,683 км².
# Белгрин (Алабама)

Белгрин — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Белгрин (Алабама)
## Географиясе

Белгрин халык санын алу урыны мәйданы — 3,195934 км², 3,195933 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 246 ± 1 метр һәм 246 метр биеклектә урнашкан.
# Фонтане (Вербано-Кузио-Осола)

Фонтане — Италиянең Пьемонт төбәге Баннио-Анцино өязендә урнашкан торак пункт.

# Фонтане (Вербано-Кузио-Осола)
## Географиясе

Фонтане Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фонтане (Вербано-Кузио-Осола)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Маруйн (Сержипи)

Маруйн — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.

# Маруйн (Сержипи)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 94,293 км².
# (17508) Takumadan

(17508) Takumadan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17508) Takumadan
## Тарихы

1992 елның 3 маенда Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 JH» саналган.
# Альяте (Монца һәм Бриянца)

һәм
Альяте — Италиянең Ломбардия төбәге Карате-Брианца өязендә урнашкан торак пункт.

# Альяте (Монца һәм Бриянца)
## Географиясе

Альяте Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Альяте (Монца һәм Бриянца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гвито (Беневенто)

Гвито — Италиянең Кампания төбәге Понтеландольфо өязендә урнашкан торак пункт.

# Гвито (Беневенто)
## Географиясе

Гвито Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Гвито (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (19469) 1998 HV45

(19469) 1998 HV45 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19469) 1998 HV45
## Тарихы

1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HV45» саналган.
# Гурки (Заградка)

Гурки (чех. Hůrky) — Чехиянең Пльзень крае Заградка (Плзень-север) районында урнашкан авыл.

# Гурки (Заградка)
## Географиясе

Мәйданы — 6,884 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Гурки (Заградка)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гурки (Заградка)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гурки (Заградка)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 188 |
| 1880 | 195 |
| 1890 | 192 |
| 1900 | 167 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 168 |
| 1921 | 165 |
| 1930 | 171 |
| 1950 | 93 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 93 |
| 1970 | 75 |
| 1980 | 53 |
| 1991 | 45 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 46 |
| 2011 | 50 |
| 2021 | 61 |
# Навасёлки 1 (Магилёвский районы)

Навасёлки 1 (белар. Навасёлкі 1) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Навасёлки 1 (Магилёвский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Харкавичы

Харкавичы (белар. Харкавічы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.

# Харкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# SYCP1

SYCP1 (ингл. Synaptonemal complex protein 1 һәм Synaptonemal complex protein 1, isoform CRA_b) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Яңа Уфа (Чиләбе өлкәсе)

Яңа Уфа (рус. Новая Уфа) — Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районы составына керүче авыл.

# Яңа Уфа (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Яңа Уфа (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Яңа Уфа (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Яңа Уфа (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
# Валейкава

Валейкава (белар. Валейкава) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.

# Валейкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Бафраҗалы (Терме)

Бафраҗалы (төр. Bafracalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Терме илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мауден

Мауден — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Мауден
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 1,74 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 метр биеклектә урнашкан.
# Марко-Айленд (Флорида)

Марко-Айленд — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.

# Марко-Айленд (Флорида)
## Тарихы

Марко-Айленд шәһәре 1886 елда нигезләнгән.

# Марко-Айленд (Флорида)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 59 000 000 квадрат метр. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 0 метр биеклектә урнашкан.
# Торрелья (Испания)

Торрелья (кат. Torrella) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Торрелья (Испания)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 1,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 135 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Салумәэ

Салумәэ (эст. Salumäe) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Сарса-ла-Майор

Сарса-ла-Майор (исп. Zarza la Mayor) — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Сарса-ла-Майор
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 170,28 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 304 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Индус Сирматов

Индус Фатыйх Сирматов - татар язучы-прозаигы.

# Индус Сирматов
## Тормыш юлы

Язучы-прозаик Индус Фатих улы Сирматов 1937 елның 11 мартында Татарстанның Актаныш районы Чиялек авылында укытучы гаиләсендә туа.
Әүвәл туган авылында, аннары берникадәр вакыт күрше Чуракай авылы мәктәбендә укып, 1954 елда Байсар урта мәктәбен тәмамлагач, ул Алабуга педагогия институтының тел-әдәбият факультетына укырга керә.
Институттан соң Апас районында чыга торган «Бригадир» газетасы редакциясендә бүлек мөдире, соңрак комсомолның Апае райкомы беренче секретаре булып эшли. 1963 елда Казан телевидениесенә эшкә килә, һәм шуннан соң И.Сирматовның бөтен хезмәт юлы телевидение студиясе белән тыгыз бәйле. Биредә ул озак еллар әдәби-драматик тапшырулар редакциясенең өлкән мөхәррире булып эшли, соңга таба аңа телестудиянең нәфис тапшырулар буенча баш мөхәррир вазифасын йөклиләр.
Индус урта мәктәптә укыганда ук каләм тибрәтә башлый — шигырь язу белән мавыга. Институт елларында «Әдәби Алабуга» дигән җыентык чыгаруда катнаша. Шулай да Индус Сирматовның киләчәктәге әдәби иҗат йөзен шигърият түгел, ә проза жанры һәм телевизион драматургия билгели. Язучылар берлегенә дә ул шушы жанрларда эшләүче автор буларак кабул ителә. И. Сирматов — дистәләгән хикәя һәм берничә повесть («Офыкның аръягында», «Керәшен кызы», «Ак бишек», «Муллагали ни күргән?» һ.б.) авторы. «Муллагали ни күргән?» повестенда, «Шанхай бүреге», «Соңгы куян», «Мичче Гата», «Хәзинә эзләүчеләр» кебек хикәяләрендә язучы тормыш күренешләрен һәм кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләрне җиңелчә көлү-юмор аша гәүдәләндерә. «Ләйсәннең бер көне» повесте, «Иван Шишкин картинасы», «Сукмакларда үсә колмаклар», «Тимер иләк, төпсез чиләк» кебек хикәяләрендә исә вакыйгалар балаларның уй-хисләре һәм күңел кичерешләре аша тасвирлана.
И.Сирматовны татар әдәбиятында телевизион драматургия жанрын башлап җибәрүчеләрнең берсе дияргә мөмкин. Аның пьесалары яки сценарийлары буенча куелган «Ялгыз учак» (1994), «Сугышның ике көне» (1995), «Яңа фатир» (1996) телевизион спектакльләре, «Солдатка китте егет» (1968), «Йөрәкләрдә эз калдырып» (1995), «Тормышым минем — театр» (1997), «Тарих башы ерак гасырларда» (1997) кебек документаль телефильмнар, Нәкый Исәнбәтнең фольклор әсәрләренә нигезләнәп эшләнгән унике серияле «Мырау батыр», Мәхмүт Хәсәнов романы буенча куелган җиде серияле «Язгы аҗаган», Ибраһим Гази трилогиясе буенча төшерелгән «Онытылмас еллар» телевизион спектакльләре әдип иҗат эшчәнлегенең үзенчәлекле бер өлешен тәшкил итәләр.
Индус Сирматов — Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан журналистларының Х.Ямашев исемендәге бүләге иясе. И.Сирматов — 1993 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.

# Индус Сирматов
## Иҗаты

* Әткәй сәгате: хикәяләр. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1994. — 79 б. — 5000 д.
* Ике як иңсәмдә: хикәяләр. — Казан: Иман, 2000. — 159 б. — 2000 д.
* Ак бишек: повесть. — Казан: Алма-Лит, 2004. — 142 б. — 200 д.
# Моралес-дель-Вино

Моралес-дель-Вино (исп. Morales del Vino) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Моралес-дель-Вино
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 23,68 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 697 метр биеклектә урнашкан.
# Падрэчча (Киравский районы)

Падрэчча (белар. Падрэчча) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.

# Падрэчча (Киравский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Малпынары (Адыяман)

Малпынары (төр. Malpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Александр Самсонов

Александр Самсонов (Александр Максим улы Самсонов, 17 февраль 1935(1935-02-17) (89 яшь), Савельевка, Екатеринославский сельсовет, Төлген районы, Ырынбур өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
# Глендейл (Миссисипи)

Глендейл — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Глендейл (Миссисипи)
## Географиясе

Глендейл халык санын алу урыны мәйданы — 4,221777 км², 4,223737 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 167 Фут биеклектә урнашкан.
# Мөслимә Гарифуллина

Мөслимә Гарифуллина — татар театры артисткасы.

# Мөслимә Гарифуллина
## Тәрҗемәи хәле

1925 елда туа. 1950 елда Казан театр училищесын тәмамлаганнан соң, Минзәлә театрына килә һәм 1990 елга кадәр шунда эшли. Ул бик актив табигатьле кеше, авыр шартларда эшләгән артистларга һәрвакыт ярдәм кулын сузып яши. Артистка күп уйный, күбрәк рус һәм чит ил драматургиясе әсәрләрендә чыгыш ясый. Алар арасында кемнәр генә юк: Ф.Шиллерның «Мәкер вә мәхәбәт»ендә Луиза, Н.Гогольнең «Өйләнү»ендә Арина Пантелеймонова, Н.Арбанның «Кара бүре»сендә Павка Куба, А.Дударевның «Упкын»ында Маланья һ.б. Татар драматурглары әсәрләрен дә читкә куймый ул – Ю.Әминовның «Гөлчәчәк» спектаклендә Гөлчәчәк, «Язылмаган законнар»ында Әминә, Җәмилә, Г.Насрыйның «Кадерле минутлар»ында Айсылу һәм башка бик күп рольләрдә уйный.
М.Гарифуллина күп тапкырлар Татарстанның һәм Русиянең Мактау грамоталары, дипломнары белән бүләкләнә.
# Бентли (Иллинойс)

Бентли — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бентли (Иллинойс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1869 елда нигезләнгән.

# Бентли (Иллинойс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,14 квадрат миль, 0,374433 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 207 метр биеклектә урнашкан.
# Едиверен (Татван)

Едиверен (төр. Yediveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Габриель Фаренһейт

Даниель Габриель Фаренһейт (Фаренһайт; алман. Daniel Gabriel Fahrenheit; , 24 май 1686(16860524), Данциг — 16 сентябрь 1736, Һаага) — алман физигы. Бөекбритания һәм Нидерландларда эшләгән. Спиртлы (1709) һәм төрекөмешле (1714) термометрлар ясаган. Үз исеме белән аталган температура шкаласын тәкъдим иткән. Анда гомум кабул ителгән таяныч нокталары — нормаль атмосфера басымында бозның эрү ноктасы белән суның кайнау ноктасы арасында температура интервалы 180 бүлеккә — Фаренһейт градусына бүленгән. Фаренһейт шкаласында бозның эрү ноктасы — 32 °F, суның кайнау ноктасы — 212 °F.
# Пьядена

Пьядена — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Piadena Drizzona һәм Кремона провинциясе составына керә.

# Пьядена
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 34 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Кальватоне, Кастельдидоне, Дриццона, Сан-Джованни-ин-Кроче, Солароло-Райнерио, Вольтидо, Ривароло-Мантовано, Каннето-сулл'Ольйо һәм Торната коммуналары белән чиктәш.
# Яраш (Ментеше)

Яраш (төр. Yaraş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ильбесхайм (Доннерсберг)

Ильбесхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ильбесхайм (Доннерсберг)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,11 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 297 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 6495

NGC 6495 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6495
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Albert Marth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Перо (Бьела)

Перо — Италиянең Пьемонт төбәге Пьятто өязендә урнашкан торак пункт.

# Перо (Бьела)
## Географиясе

Перо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Перо (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Джерокарне

Джерокарне — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Вибо-Валентия провинциясе составына керә.

# Джерокарне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 241 метр биеклектә урнашкан. Даза, Франчика, Милето, Серра-Сан-Бруно, Сорианелло, Спадола, Стефанакони, Арена, Динами һәм Сориано-Калабро коммуналары белән чиктәш.