yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вегенер гранулематозы

Вегенер гранулематозы — күбесенчә сулыш юлы һәм бөерләр зарарлануы белән вак тамырлар васкулиты белән сыйфатланган идиопатияле системалы чир. Ир-атлар ешрак чирли. Диагнозны кую өчен орбита тукымаларының биопсиясе кирәк булырга мөмкин, чөнки күз һәм орбита башка әгъзалар һәм системалар зарарлануы булмаганда да патологик барышка җәлеп ителә ала.
1. Гомернең 5 нче дистәсендә үпкә симптомнары белән билгеләнә (еш).
2. Билгеләре
* Өске сулыш юлларының некрозланучы гранулематоз ялкынсыну борын бүлгесе тишелүенә, борынның иярсыман деформациясенә һәм назаль-параназаль фистулаларга китерә ала.
* Патологик барышка аскы сулыш юлларның җәлеп ителүе үпкәдә төерле чыганаклар, инфильтратлар һәм сыекча биеклеге белән куышлыклар ясалуга китерә ала (рәс. 24.4а).
* Бөер җитешсезлеге белән некрозлаучы гломерулонефрит.
* Кабарчыклар ясалу белән тире васкулиты (рәс. 24.4б).
* Талак, йөрәк һәм бөер өсте бизләре җәлеп ителү белән урынлы васкулит.
* Полинейропатия һәм менингоэнцефалит.
3. Ачыклау сынаулары. Чирнең актив фазасында АНЦА 90% артык авыруда табыла.
4. Дәвалау. Кортикостероидлар һәм циклофосфанны системалы куллану.
5. Офтальмологик күренешләре. Некрозлаучы склерит, периферик җәрәхәтле кератит, челтәркатлау тамырларының окклюзив периартерииты, орбитаның псевдотуморы, борын-яшь юлы үткәрмәүчәнлеге, дакриоцистит һәм сирәк — тарзаль конъюнктива зарарлануы.
Вегенер гранулематозы (24 бүлекне кара) гадәттә ике орбитаны да зарарлый һәм яндаш борын куышлыклары яки тамак өстеннән тарала ала. Орбитаның беренчел зарарлануы сирәк очрый. Вегенер гранулематозын орбиталарның барлык ике яклы ялкынсыну очракларында истә тотарга кирәк, аеруча куышлыклар да зарарланган булса. Антинейтрофиллы цитоплазматик антитәнчекләрне (АНЦА) ачыклау — мәҗбүри серологик сынау.
1. Билгеләре
* Экзофтальм, орбиталь тоткарлык билгеләре һәм офтальмоплегия.
* Дакриоаденит һәм борын-яшь юлы үткәрүчәнлеге бозылу.
* Склерит һәм җәрәхәтле кырый кератиты белән бергә була.
2. Дәвалау
а) циклофосфан һәм стероидларны системалы куллану бик нәтиҗәле. Тотрыклы очракларда циклоспорин, азатиоприн, антитимуслы глобулинны куллану яки плазмаферез нәтиҗә бирә ала;
б) орбитага зур зыян килгәндә хирургик декомпрессия.
# NGC 4602

NGC 4602 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4602
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Вилька Вигонивска

Вилька Вигонивска — Польшаның Подлясье воеводалыгы Орля һәм Bielsk Land гминасында урнашкан авыл.

# Вилька Вигонивска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Витенештий-де-суб-Мегуре

Витенештий-де-суб-Мегуре — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Болотешть (коммуна) коммунасына карый.

# Витенештий-де-суб-Мегуре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 185 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Монтебело Дуе (Фиренца)

Монтебело Дуе — Италиянең Тоскана төбәге Черталдо өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтебело Дуе (Фиренца)
## Географиясе

Монтебело Дуе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Монтебело Дуе (Фиренца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Табуа

Табуа (порт. Tábua) — Португалиядә урнашкан шәһәр, Коимбра округына карый торган шул ук исемдәге муниципалитет үзәге.

# Табуа
## Тарихы

Шәһәр 1514 елда нигезләнгән. 1936 елдан алып 1976 елга кадәр Португалиянең тарихи Бейра-Литорал провинциясенә караган.

# Табуа
## Географиясе

Мәйданы — 200 км², 199,79 ± 0,01000000000002 км². Муниципалитет составына Espariz e Sinde, Pinheiro de Coja e Meda de Mouros, Ázere e Covelo, Covas e Vila Nova de Oliveirinha, Карапинья, Сан-Жуан-да-Боа-Вишта (Табуа), Кандоза, Повуа-де-Мидойнш, Моронью, Мидойнш (Табуа) һәм Табуа (район) фрегезияләре керә.
# Мадона деле Боцоле (Павия)

Мадона деле Боцоле — Италиянең Ломбардия төбәге Гарласко өязендә урнашкан торак пункт.

# Мадона деле Боцоле (Павия)
## Географиясе

Мадона деле Боцоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мадона деле Боцоле (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Манчино (Реҗо ди Калабрия)

Манчино — Италиянең Калабрия төбәге Роччелла-Ионика өязендә урнашкан торак пункт.

# Манчино (Реҗо ди Калабрия)
## Географиясе

Манчино Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Манчино (Реҗо ди Калабрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Каукана-Финайти-Казуце-Финайти Н. (Рагуза)

Каукана-Финайти-Казуце-Финайти Н. — Италиянең Сицилия төбәге Рагуса өязендә урнашкан торак пункт.

# Каукана-Финайти-Казуце-Финайти Н. (Рагуза)
## Географиясе

Каукана-Финайти-Казуце-Финайти Н. Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каукана-Финайти-Казуце-Финайти Н. (Рагуза)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кастийон (Югары Пиреней)

Кастийон (фр. Castillon) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Элементар кисәкчек

Кисәкчекләр физикасында, субструктурасының булуы беленмәгән кисәкчеккә элементар кисәкчек яки фундаменталь кисәкчек диелә. Элементар кисәкчекнең чынлап субструктурасы булмаса, димәк ул галәмне булдырган барлык башка кисәкчекләрнең элементы. Кисәкчекләр физикасының стандарт моделенда элементар кисәкчекләргә фундаменталь фермионнарны (үзенә кварклар, лептоннар, һәм аларның антикисәкчекләрне ала), һәм фундаменталь бозоннарны (үзенә калибрлау бозоннарын һәм Һиггс бозонын ала) керәләр. Элементар кисәкчекләр кечкенәрәк кисәкчекләрдән төзелмәсәләр дә, алардан кайберәүләре җиңелрәк кисәкчеләргә әйләнә ала (зәгыйф мөнәсәбәт кагыйдәләре нигезендә).
# Вудзинек

Вудзинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Добрч гминаcында урнашкан авыл.

# Вудзинек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Андадак

Андадак — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шорган күле урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Андадак
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское (Тум өлкәсе)Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200019122
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201912
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ринат Нәбиев

Ринат Әхмәтгали улы Нәбиев – Казан (Идел буе) федераль университетының тарих һәм сәясәт кафедрасы мөдире, тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе, 200дән артык гыйльми хезмәт авторы. 1997-2006 елларда – Татарстан хөкүмәте каршындагы дин эшләре шурасы рәисе.

# Ринат Нәбиев
## Тәрҗемәи хәле

Ринат Имәнлекүл авылында биш балалы гаиләдә үсә. Әтисе Әхмәтгали – Бөек Ватан сугышыннан инвалид булып кайткан.

# Ринат Нәбиев
## Тәрҗемәи хәле
### Казан университеты

1969-1971 елларда хәрби хезмәтне Казан шәһәрендә үтә. Хәрби бурычын үтәгәннән соң, 1971-72 елларда Казан дәүләт университетының әзерлек курсларында укый, аннары тарих-тел факультетында белем ала. Укуны тик яхшы билгеләренә тәмамлап, комсомол секретаре булып эшләгән яшь белгечкә аспирантурада калырга тәкъдим итәләр.
Бу җәһәттән университетның үтә дә таләпчән, гадел һәм яшь белгечләр хакында аталарча кайгыртучан ректор Михаил Нужин аспирантурага кабул ителүчеләр белән очрашуда шәхсән аңа төбәп әйткән: “Казан университетына тик бер генә тапкыр киләләр”, — ди. Нәбиев остазының сүзләренә тугры булып кала.

# Ринат Нәбиев
## Тәрҗемәи хәле
### Дәүләт эшендә

Кандидатлык, докторлык диссертацияләре яклап, югары гыйльми дәрәҗәләргә ирешкән галимнең интеллектуаль потенциалы, җитәкчелек тәҗрибәсе дәүләт органнарында да таләп ителә. Тәүдә Ринат Нәбиевның кандидатурасы Россия Федерациясе Президенты Хакимиятенең Сәяси репрессия корбаннарын яклау бүлегенә җаваплы вазыйфага тәкъдим ителә. Дәүләт дәрәҗәсендә таныткан белгечне арытаба Татарстан Республикасы Министрлар кабинеты каршындагы Дин эшләре шурасы рәисе итеп тәгаенлиләр. Әлеге җаваплы вазыйфаны ул 1997 елдан 2006 елга кадәр башкара һәм республикада милләтара һәм конфессияара татулыкны ныгытуга Шура рәисе буларак зур өлеш кертә.

# Ринат Нәбиев
## Чыганак

* Һәр тарафта үз кеше(үле сылтама)
# Тәүде шәһәр округы

Тәүде шәһәр округы (рус. Тавдинский городской округ) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көнчыгыш идарә округынә керә.
Административ үзәк — Тәүде шәһәре.

# Тәүде шәһәр округы
## Административ бүленеш

Тәүде шәһәр округы составына 43 торак пункт керә.
# Сарыҗа (Кызылтепе)

Сарыҗа (төр. Sarıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Монтриҗазко (Новара)

Монтриҗазко — Италиянең Пьемонт төбәге Арона өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтриҗазко (Новара)
## Географиясе

Монтриҗазко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Монтриҗазко (Новара)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саманьего

Саманьего (исп. Samaniego) — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Саманьего
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 10,64 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 572 метр биеклектә урнашкан.
# Борго-Тоссиньяно

Борго-Тоссиньяно — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. Болонья провинциясе составына керә.

# Борго-Тоссиньяно
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 102 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Казальфьюманезе, Фонтанеличе, Имола, Риоло-Терме һәм Казола-Валзеньо коммуналары белән чиктәш.
# GSC3593-3491

GSC3593-3491 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A1 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,56 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Халилоба (Арач)

Халилоба (төр. Haliloba) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Клейтон (округ, Джорджия)

Клейтон — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джонсборо шәһәре.

# Клейтон (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.

# Клейтон (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 370 км² тәшкил итә.
# TMEM45B

TMEM45B (ингл. Transmembrane protein 45B) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рокна

Рокна — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. Икушешть (коммуна) коммунасына карый.

# Рокна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 209 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Карсаки (Гарадоцкий районы)

Карсаки (белар. Карсакі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Карсаки (Гарадоцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Крюа

Крюа (фр. Cruas) — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
# Ножан-ле-Фе

Ножан-ле-Фе (фр. Nogent-le-Phaye) — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
# Белае Возера

Белае Возера (белар. Белае Возера) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.

# Белае Возера
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# EIF3CL

EIF3CL (ингл. Eukaryotic translation initiation factor 3 subunit C like) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Оюмигде (Чубук)

Оюмигде (төр. Oyumiğde) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ид-Яха (Пюнга-Лохо кушылдыгы)

Ид-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пюнга-Лохо елгасының сул ярына тамагыннан 25 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 29 км.

# Ид-Яха (Пюнга-Лохо кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300052143
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305214
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Подио (Кунео)

Подио — Италиянең Пьемонт төбәге Бене-Ваджиенна өязендә урнашкан торак пункт.

# Подио (Кунео)
## Географиясе

Подио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Подио (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Прадиз ди Сото (Удине)

Прадиз ди Сото — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Моджо-Удинезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Прадиз ди Сото (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Потреро лос Танкес (Ринкон де Ромос)

Потреро лос Танкес — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Ринкон-де-Ромос муниципалитеты составына керә.

# Потреро лос Танкес (Ринкон де Ромос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Потреро лос Танкес (Ринкон де Ромос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Сен-Бозир (Югары Луара)

Сен-Бозир (фр. Saint-Beauzire һәм фр. Beauzire-l'Union) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Погорелка (Тура кушылдыгы)

Погорелка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 305 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Погорелка (Тура кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502312111200006305
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200630
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Новий Сказдуб

Новий Сказдуб — Польшаның Подлясье воеводалыгы Бакалажево гминасында урнашкан авыл.

# Новий Сказдуб
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пилар (Алагоас)

Пилар — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.

# Пилар (Алагоас)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 248,975 км².
# Дюнфус

Дюнфус — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Дюнфус
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,25 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 315 метр биеклектә урнашкан.
# (17305) Caniff

(17305) Caniff — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17305) Caniff
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4652 P-L» саналган.
# Түлмен (Каракөпрү)

Түлмен (төр. Tülmen) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (16306) 6797 P-L

(16306) 6797 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16306) 6797 P-L
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6797 P-L» саналган.
# Эль Уикумо, Лос Куерильос (Зиватанехо де Азуета)

Эль Уикумо, Лос Куерильос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Эль Уикумо, Лос Куерильос (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Эль Уикумо, Лос Куерильос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Эль Уикумо, Лос Куерильос (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Эль Уикумо, Лос Куерильос (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Хольдид-Яха

Хольдид-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ты-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 32 км.

# Хольдид-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300051023
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305102
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Эриҗек (Генч)

Эриҗек (төр. Ericek) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Розтока (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Розтока — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пшивидз гминасында урнашкан авыл.

# Розтока (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сен-Бозий-де-ла-Сильв

Сен-Бозий-де-ла-Сильв (фр. Saint-Bauzille-de-la-Sylve) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Орһание (Гейве)

Орһание (төр. Orhaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Товар билгесенең хокукый саклану билгесе

® (ингл. registered (trademark) symbol) — теркәлгән товар билгесе (сату маркасы).

# Товар билгесенең хокукый саклану билгесе
## Язылу

* Unicode-та билге уналтылы 00AE һәм унарлы 174 кодлары белән билгеләнә.
* Microsoft Windows: Alt + 0174 (саннар төймәсарында).
* Linux: AltGr + R яки Compose + OR.
* Mac OS: ⌥
* Emacs: C-x 8 R.
* HTML: &reg; яки &#x00AE; яки &#174;.
* LaTeX: \textregistered текст режимында.
* LaTeX: \circledR текст режимында яки математик режимында (amsfonts пакеты кирәк)
# Ылыч районы

Ылыч районы (рус. Лысьвенский район) — Пермь краеның ураншкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Лысьва.

# Ылыч районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Район |

# Ылыч районы
## Тарих

Район 1941 елда оештырыла.

# Ылыч районы
## Административ бүленеш

Ылыч районы составына 60 торак пункт керә.
# (13475) Орест

(13475) Орест — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13475) Орест
## Тарихы

1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SX» саналган.
# Менцендорф

Менцендорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Менцендорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 9,84 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 38 метр биеклектә урнашкан.
# Владыслав Реймонт

Владыслав Реймонт (7 май 1867(1867-05-07), Кобеле-Велики, Радомский уезд, Радом гөбернәсе, Польша патшалыгы, Россия империясе — 5 декабрь 1925(1925-12-05) (58 яшь), Варшау, Польша Җөмһүрияте (1918—1939)) — язучы, новеллачы, сценаричы, прозачы (Россия империясе, Польша Җөмһүрияте (1918—1939)). Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1924).
# Гилярув (Сохачевский повяты)

Гилярув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Брохув гминасында урнашкан авыл.

# Гилярув (Сохачевский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гарви (Төньяк Дакота)

Гарви — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Гарви (Төньяк Дакота)
## Тарихы

Гарви шәһәре 1906 елда нигезләнгән.

# Гарви (Төньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,878325 км², 4,877176 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 487 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лос Мирасолес (Хесус Мария)

Лос Мирасолес — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Хесус-Мария муниципалитеты составына керә.

# Лос Мирасолес (Хесус Мария)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Мирасолес (Хесус Мария)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.