yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Беловка (Ырынбур)

Беловка — Ырынбур шәһәренең тарихи районы. Атамасы Белов дигән сәүдәгәрнең фамилиясеннән алынган. Ул XX гасыр башында шушы урында «Вокзал»га янкорма төзи, анда һәр кич музыка уйнаган.
Беловканың архитектура ансамбле XVIII-XXI гасырларда төзелгән йортлардан тора.
Административ яктан Көньяк округының Үзәк районында урнашкан.

# Беловка (Ырынбур)
## Истәлекле урыннар

* Советская урамы, 2 йорт. Эллекке Ырынбур губернасының Хәрби губернаторларның штабы. Бу йортта 1920-1923 елларда Казакъстанны беренче Хөкүмәте урнашкан, бу чорда Ырынбур Казакстаннын беренче башкаласы булып торган. Бу йортта шулай ук Муса Җәлил эшләгән. Хәзерге көндә Ырынбур дәүләт педагогия университеты корпусы.
* Набережная урамы, 29 йорт. Хәзерге көндә Ырымбурның тарихи музее. Иске Гауптвахта. Алдында Александр Пушкин һәйкәле.
* XVIII гасырда куелган Елизавета капкалары.
* «Европадан Азиягә» исемле Җаек аша элмәк канат юлы.
* 1953 елның 7 ноябрендә ачылган Валерий Чкаловка һәйкәл
* Генерал-майор Бикбулатов тарафыннан салынган Зауральная рощасы.
* Набережная урамы, 14 йорт. Бу йортта беренче космонавт Юрий Гагарин укыган. Аңа мемориаль тактаташ куелган.
* Советская урамы, 5 йорт. Хәзерге көндә Ырынбур дәүләт медицина академиясенең баш корпусы. Каршында бөек рус табиблары Н. И. Пирогов, И. П. Павлов, С. П. Боткин, Н. А. Семашко бюстлары куелган.
* Беренче укытучыга һәйкәл. 2012 елда ачыла.
* Табын Гайсә Анасы иконасының Храмы.
* Колокол скульптурасы.
* Хәрби дан һәйкәле.
* Неплюев кадет корпусы йорты.
* А. С. Пушкин һәм В. И. Даль һәйкәле.
* М. Горький исемендәге драма театры

# Беловка (Ырынбур)
## Беловка урыннары

* Эллекке Гауптвахта. Алда Александр Пушкин һәйкәле.
* Җаек елгасы аша күпер
* М. Горьковское исемендәге драма театры
# Прасат Пһум Прасат

Прасат Пһум Прасат Камбоджада, Кампонг Тхом Провинциясендә, Сантук районында, Прасатта Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул провинциаль башкала Кампонг Тхомнан 27 км да урнашкан. Ул элеккеге патша сарае булган һәм анда патша хәзинәләрен тотканнар. Камбоджаның Франция колонизациясе вакытында хәзинәләрне башка җиргә күчергәннәр.

# Прасат Пһум Прасат
## Архитектурасы

Комплекс 4 борынгы структурадан торган - 3-се кирпеч һәм 1-се латерит һәм кирпеч һәм комташтан. Алар төньяк һәм көньяк ысулында урнашкан.
Гыйбадәтханә 8-енче гасырда төзелгән булган, фараз ителгәнчә 706 елда һәм Шива Ходаена багышланган. Гыйбадәтханәнең өске почмагында Линга һәм Йони сегментлары урнашкан. Төп пулатта поттан изге суны илтүче чоңгыл - Сомасутра төп бинада һаман бар.
Иртә Урта Гасырларда агач ишектә ир һәм хатын-кыз илаһларның сыннары сурәтләнгән булган. Көньякка төбәлгән ишектә биш юл Кхмер тексты язылган булган.
Тоул Самронг яки Тоул Нак Та Самронг исемле калкулык төп гыйбадәтханәдән көньякта урнашкан булган. Бу калкулыктан көнчыгышта Поу агачы урнашкан, биредәге Кхмер халкы аны Тоул Нак Та Деум Поу дип атаганнар. Бу "Тән Агач Рухы Калкулыгы" дип тәрҗемә ителә.
Прасат Пхум Прасат янында җиргә алты юл Санскрит язуы белән язмалар күмелгән.
# Бозкурт (Шаркышла)

Бозкурт (төр. Bozkurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Шаркышла илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сейшу-де-Маньозеш

Сейшу-де-Маньозеш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Вила-Флор муниципалитетына карый.

# Сейшу-де-Маньозеш
## Географиясе

Мәйданы — 8,8 км².
# Давутели (Малкара)

Давутели (төр. Davuteli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ужут

Ужут — Польшаның Мазовия воеводалыгы Надажин гминасында урнашкан авыл.

# Ужут
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кабаһыдыр (Чинар)

Кабаһыдыр (төр. Kabahıdır) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Домурати

Домурати — Польшаның Подлясье воеводалыгы Суховоля гминасында урнашкан авыл.

# Домурати
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оппольцер (ай кратеры)

Оппольцер (лат. Oppolzer) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 40,9 км булган кратер.

# Оппольцер (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Теодор Оппольцер (1841—1886) хөрмәтенә бирелә.

# Оппольцер (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Деделер (Акъязы)

Деделер (төр. Dedeler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Искронь

Искронь — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. Аниноаса коммунасына карый.

# Искронь
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Збожнице

Збожнице (чех. Zbožnice) — Чехиянең Урта Чехия крае Вацлавице районында урнашкан авыл.

# Збожнице
## Географиясе

Мәйданы — 1,425 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Збожнице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Збожнице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Збожнице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 71 |
| 1880 | 66 |
| 1890 | 71 |
| 1900 | 83 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 94 |
| 1921 | 90 |
| 1930 | 87 |
| 1950 | 62 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 59 |
| 1970 | 55 |
| 1980 | 52 |
| 1991 | 56 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 45 |
| 2011 | 50 |
| 2021 | 86 |
# Линьер (Об)

Линьер (фр. Lignières) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
# Роллинг-Прери (Индиана)

Роллинг-Прери — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Роллинг-Прери (Индиана)
## Географиясе

Роллинг-Прери халык санын алу урыны мәйданы — 2,773572 км², 2,765251 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 830 Фут биеклектә урнашкан.
# Шарни (Сена һәм Марна)

Шарни (фр. Charny) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Башакшеһир (Башакшеһир)

Башакшеһир (төр. Başakşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Башакшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кабарҗык (Шаһинбей)

Кабарҗык (төр. Kabarcık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Палерак

Палерак (фр. Palairac) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Червени Градек (Бечвари)

Червени Градек (чех. Červený Hrádek) — Чехиянең Урта Чехия крае Бечвари районында урнашкан авыл.

# Червени Градек (Бечвари)
## Географиясе

Мәйданы — 4,832 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 352 метр биеклектә урнашкан.

# Червени Градек (Бечвари)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Червени Градек (Бечвари)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Червени Градек (Бечвари)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 528 |
| 1880 | 663 |
| 1890 | 624 |
| 1900 | 521 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 500 |
| 1921 | 488 |
| 1930 | 446 |
| 1950 | 408 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 463 |
| 1970 | 410 |
| 1980 | 378 |
| 1991 | 296 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 268 |
| 2011 | 267 |
| 2021 | 300 |
# Биг-Лейк (Вашингтон)

Биг-Лейк — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Биг-Лейк (Вашингтон)
## Географиясе

Биг-Лейк халык санын алу урыны мәйданы — 11,921584 км², 4,7 квадрат миль, 11,992466 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 28 метр һәм 92 Фут биеклектә урнашкан.
# Мулино дел Берто (Модена)

Мулино дел Берто — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Серрамаццони өязендә урнашкан торак пункт.

# Мулино дел Берто (Модена)
## Географиясе

Мулино дел Берто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мулино дел Берто (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эль Каракол (Саламанка)

Эль Каракол — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Саламанка муниципалитеты составына керә.

# Эль Каракол (Саламанка)
## Географиясе

Эль Каракол Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Каракол (Саламанка)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Каракол (Саламанка)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# IC 3384

IC 3384 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3384
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3384, PGC 89610 һәм LEDA 89610 буларак та сурәтләнә.
# Панцялейки

Панцялейки (белар. Панцялейкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Панцялейки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# HSD17B13

HSD17B13 (ингл. Hydroxysteroid 17-beta dehydrogenase 13) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Монлор (Аверон)

Монлор (фр. Montlaur) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.

# Монлор (Аверон)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,57 км².
# Линьера (Кунео)

Линьера — Италиянең Пьемонт төбәге Саличето өязендә урнашкан торак пункт.

# Линьера (Кунео)
## Географиясе

Линьера Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Линьера (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ержице

Ержице (чех. Jeřice) — Чехиянең Кралове Градец крае Йичин һәм Q89660611? районында урнашкан авыл.

# Ержице
## Географиясе

Мәйданы — 6,908214 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 метр биеклектә урнашкан.

# Ержице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ержице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ержице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 717 |
| 1880 | 762 |
| 1890 | 751 |
| 1900 | 738 |
| 1910 | 678 |
| 1921 | 667 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 662 |
| 1950 | 487 |
| 1961 | 492 |
| 1970 | 458 |
| 1980 | 431 |
| 1991 | 385 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 370 |
| 2014 | 401 |
| 2016 | 388 |
| 2017 | 405 |
| 2018 | 389 |
| 2019 | 388 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 400 |
| 2021 | 409 |
| 2021 | 385 |
| 2022 | 409 |
| 2023 | 404 |
| 2024 | 402 |
# Горчице (Олецкий повяты)

Горчице — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Ковале-Олецке гминасында урнашкан авыл.

# Горчице (Олецкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жешувек (Түбән Силезия воеводалыгы)

Жешувек — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Свежава гминасында урнашкан авыл.

# Жешувек (Түбән Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гали Надрюков

Мингали Ислам улы Надрюков (1909 елның 25 октябре, Варна — 1989 елның 24 ноябре, Казан) — татар театры артисты, ТАССРның халык артисты (1967), РСФСРның атказанган артисты (1976).

# Гали Надрюков
## Тәрҗемәи хәл

Мингали Надрюков Чиләбе өлкәсенең Варна районы Варна авылында туа. 1927 елда ул Троицк татар театрында эшли башлый. 1931–1933 елларда — Свердловскида Урал татар эшче театрында. 1935–1936 елларда — Әстерхан татар театрында, 1936 елдан — Татар академия театрында. Бөек Ватан сугышында катнаша.

# Гали Надрюков
## Иҗат

Мингали Надрюков — төрле холыклы образлар иҗат иткән танылган артист. Ул башкарган рольләр:
* Севастьянов – «Безнең шәһәрнең егете» (Константин Симонов);
* Ниязов – «Дәүләт Бәдриев» (Газиз Иделле);
* Харитонов – «Диңгездәгеләр өчен» (Борис Лавренёв);
* Осип – «Ревизор» (Hиколай Гоголь);
* Галәви – «Зәңгәр шәл» (Кәрим Тинчурин);
* Орлов - «Мулланур Вахитов» (Нәкый Исәнбәт);
* Җиһангир – «Хуҗа Насретдин» (Нәкый Исәнбәт);
* Бикамат – «Зифа» (Нәкый Исәнбәт);
* Шәүлихан – «Ташкыннар» (Таҗи Гыйззәт);
* Җамалетдин – «Банкрот» (Галиәсгар Камал);
* Анастасне – «Мәхәббәт утравы» (Алексис Парнис);
* Бардин – «Дошманнар» (Максим Горький);
* Аманҗолов – «Гүзәлем Әсәл» (Чыңгыз Айтматов);
* Дәүләтбай – «Кыз урлау» (Мостай Кәрим);
* Госман – «Күк капусы ачылса» (Хәй Вахит);
* Богатырёв – «Бер төн» (Борис Горбатов).
# Тальхайм (Биттерфельд-Вольфен)

Тальхайм (алман. Thalheim) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Тальхайм (Биттерфельд-Вольфен)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,57 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр биеклектә урнашкан.
# Убыр

Убыр - кешенең үзе белән бергә яки ияләшкән кешесенең үзендә була торган татар халык мифик җан иясе.
Миф буенча, убыр ешрак хатын-кызга ияләшә. Убыр ияләшкән кеше- «убырлы кеше». Убырлы кеше баш түбәсеннән билгеле була. Убырлы кешенең баш түбәсендә кечкенә генә чокыр сыман урын була, шуңа күрә андый кешегә түбәсе тишек, бу убырлы икән, диләр.
Убырлы кеше йокыга киткәч кенә убыр аннан аерылып китә дә, уттан ясалган йомгак күк булып морҗадан очып чыгып, теләсә дуңгыз, теләсә кара мәче, теләсә кара эт булып аулакта йөри-йөри дә иясенә тагы әйләнеп кайта.
Мифка ышансаң, убыр ир кешеләрнең исәнлек-саулыгы өчен куркынычлы түгел: ул үзе ирләрдән курка, ирләр күзенә күренүдән бик саклана. Убыр кешеләргә бик күп явызлыклар кыла. Бигрәк тә хатын-кызга явызлык тидерергә бик ярата. Шуның өчен дә убырны тотарга, аны үтерергә бик тырышалар. Убырны тоту да, үтерү дә бик җиңел булмый. Убырны тота башласаң, ул шунда ук вак кына чаткыларга бүлгәләнә дә очып күздән югалып китә ала.
Миф буенча, юлын белсәң убырны тотарга мөмкин. Аның име: күлмәгеңне сүтеп ятарга кирәк икән. Шуннан соң убыр аяк очыңа килә дә ялына башлый икән. Сиңа, үзеңә, балачагаңа, ыру-тамырыңа, иптәшләреңә, үз күр¬гәннәреңә, боларның терлекләренә кимчелек китермәскә сүз бирә икән. Мондый чагында убырны кыйнасаң, бу убырның иясе йокысыннан уянгач сызлана, имрәнә башлый, ди. Убырны кыйнаулар, сугулар барысы да шул убыр иясенә кайтып тия икән.
# Обертраун

Обертраун — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Гмунден округы составына керә.

# Обертраун
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 513 метр биеклектә урнашкан. Бад-Гойзерн, Бад-Аусзе, Грёбминг, Хаус, Рамзау-ам-Дахштайн һәм Халльштатт коммуналары белән чиктәш.
# Бүюкоба (Сиверек)

Бүюкоба (төр. Büyükoba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (18592) 1997 YO18

(18592) 1997 YO18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18592) 1997 YO18
## Тарихы

1997 елның 24 декабрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YO18» саналган.
# Шаллен-ла-Потри

Шаллен-ла-Потри (фр. Challain-la-Potherie) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Зур Ляхов утравы

Зур Ләхов (рус. Большой Ляховский остров) — Яңа Себер утраулары утраулар төркеменә кергән утрауларның берсе. Мәйданы — 5157 км².
# Нсенга теле

Нсенга теле - банту телләр гаиләсенә кергән тел.
# Церковски

Церковски — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. Карнобат җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Церковски
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 154 метр биеклектә урнашкан.
# Селянка (Усолка кушылдыгы)

Селянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Усолка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Селянка (Усолка кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100006888
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100688
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гали Хәйдәр Ширвани

Гали Хәйдәр Ширвани (1896, Тәһран, Иран—26 апрель 1938, Мәскәү, ССРБ) — совет дәүләт эшлеклесе.
Иранда идәнасты эшендә (1918), Бакыда идәнасты эшендә (1919), АзССР халык комиссарлары шурасы эшләре белән идарә итүче (1920-1921), РСФСР ХКШда Азәрбаҗан ССРның даими вәкиле (1921-1922), АзССР буенча РСФСР - ССРБ чит ил эшләре халык комиссарлыгы вәкаләтлесе (1922-1923), Азәрбайҗан ССР чит ил эшләре халык комиссары (1922), «Вестник ЦИК СССР», «Собрание постановлений и узаконений ЦИК и СНК СССР» журналлары җаваплы мөхәррире (1923-1926), Үзбәкстан К(б)Ф ҮК Таҗик өлкә комитеты җаваплы сәркәтибе (1927-1929), БК(б)Ф Түбән Новгород край комитеты инструктыры (1929-?), БК(б)Ф Мари мохтар өлкәсе өлкә комитеты җаваплы сәркәтибе (беренче сәркәтип) (1930-1935), «Сатурн» әртиле идарәсе рәисе (Мәскәү өлкәсе) (?-1938), кулга алынган һәм атып үтерелгән (1938).
# PROSER1

PROSER1 (ингл. Proline and serine rich 1) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# HD203921

HD203921 — Аккош йолдызлыгында урнашкан B9IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,89 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 5749

NGC 5749 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5749
## Тарихы

Әлеге галактика 1826 елда Шотландия астрономы James Dunlop тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 22.86 см (9 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Караҗакөй (Нусайбин)

Караҗакөй (төр. Karacaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Елашница (Сурдулица)

Елашница (серб. Јелашница ) — Сербиянең Пчинья округы Сурдулитса җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Елашница (Сурдулица)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 452 метр биеклектә урнашкан.

# Елашница (Сурдулица)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Фоллерсрода

Фоллерсрода (алман. Vollersroda) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Фоллерсрода
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,59 км² (2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 342 метр биеклектә урнашкан.
# Рйопратино (Болцано)

Рйопратино — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Брунико өязендә урнашкан торак пункт.

# Рйопратино (Болцано)
## Географиясе

Рйопратино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Рйопратино (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нареченски-Бани

Нареченски-Бани — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. Асеновград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Нареченски-Бани
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 559 метр биеклектә урнашкан.
# Янушев

Янушев — Польшаның Мазовия воеводалыгы Млодзешин гминасында урнашкан авыл.

# Янушев
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зромб (Люблин воеводалыгы)

Зромб — Польшаның Люблин воеводалыгы Скербешув гминаcында урнашкан авыл.

# Зромб (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Камартино (Потенца)

Камартино — Италиянең Базиликата төбәге Ривелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Камартино (Потенца)
## Географиясе

Камартино Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Камартино (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Таргоне-Вити

Таргоне-Вити — Польшаның Подлясье воеводалыгы Завады гминасында урнашкан авыл.

# Таргоне-Вити
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Уйляку-де-Криш

Уйляку-де-Криш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Тилягд (коммуна) коммунасына карый.

# Уйляку-де-Криш
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Говорово (Плонский повяты)

һәм
Говорово — Польшаның Мазовия воеводалыгы Червиньск-над-Вислон гминасында урнашкан авыл.

# Говорово (Плонский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шейһһабил (Чаршамба)

Шейһһабил (төр. Şeyhhabil) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Посальмуро

Посальмуро (исп. Pozalmuro) — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Посальмуро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1049 метр биеклектә урнашкан.
# Савалда

Савалда — Курга (Караидел бас.) кушылдыгы. Чиләбе өлкәсенең Нязепетровский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Курга елгасының сул ярыннан 2,1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Савалда
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010201112111100020506
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111102050
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Салвей (Бьела)

Салвей — Италиянең Пьемонт төбәге Гралья өязендә урнашкан торак пункт.

# Салвей (Бьела)
## Географиясе

Салвей Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Салвей (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.