yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сваров (Угерске Градиште)

Сваров (чех. Svárov) — Чехиянең Злин крае Угерске-Градиште һәм Q12042026? районында урнашкан авыл.

# Сваров (Угерске Градиште)
## Географиясе

Мәйданы — 1,908974 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Сваров (Угерске Градиште)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Сваров (Угерске Градиште)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Сваров (Угерске Градиште)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 218 |
| 1880 | 223 |
| 1890 | 233 |
| 1900 | 277 |
| 1910 | 294 |
| 1921 | 334 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 278 |
| 1950 | 317 |
| 1961 | 359 |
| 1970 | 332 |
| 1980 | 287 |
| 1991 | 245 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 255 |
| 2014 | 250 |
| 2016 | 243 |
| 2017 | 240 |
| 2018 | 231 |
| 2019 | 227 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 230 |
| 2021 | 225 |
| 2021 | 217 |
| 2022 | 220 |
| 2023 | 215 |
| 2024 | 220 |
# NGC 5888

NGC 5888 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5888
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Средний Долич

Средний Долич — Словениянең Мислиня (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Средний Долич
## Географиясе

Мәйданы — 5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 571,1 метр биеклектә урнашкан.
# Сасновы (Мазырский районы)

Сасновы (белар. Сасновы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.

# Сасновы (Мазырский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шанас

Шанас (фр. Chanas) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Русийон кантонына карый.

# Шанас
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,65 км².
# Савино (Яраң районы)

Савино (рус. Савино) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Савино (Яраң районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Савино (Яраң районы)
## Сәгать поясы

Савино (Яраң районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Савино (Яраң районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Ортакөй (Мамак)

Ортакөй (төр. Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ферндейл (Мэриленд)

Ферндейл — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ферндейл (Мэриленд)
## Географиясе

Ферндейл халык санын алу урыны мәйданы — 10,294657 км², 10,296464 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 24 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тёрль

Тёрль — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Брук-Мюрцушлаг округы составына керә.

# Тёрль
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 638 метр биеклектә урнашкан. Вильдальпен коммуналары белән чиктәш.
# Гладчин-Шляхецкий

Гладчин-Шляхецкий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Заторы гминасында урнашкан авыл.

# Гладчин-Шляхецкий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Блотниця (Стшелинский повяты)

Блотниця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Кондратовице гминасында урнашкан авыл.

# Блотниця (Стшелинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дуррес

Дуррес (алб. Durrës) — Албаниянең Дуррес округындә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 113,249 кеше (1 октябрь 2011).

# Дуррес
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Дуррес Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Дуррес
## Рәсми сайт

* durres.gov.al​(алб.)
# Ле-Пен (Де-Севр)

Ле-Пен (фр. Le Pin) — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
# Обретинка

Обретинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сарагожа елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 25 км.

# Обретинка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010200112110000006177
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110000617
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Скопето (Арецо)

Скопето — Италиянең Тоскана төбәге Ареццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Скопето (Арецо)
## Географиясе

Скопето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Скопето (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нингуно, Клуб Синехетико (Леон)

Нингуно, Клуб Синехетико — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Нингуно, Клуб Синехетико (Леон)
## Географиясе

Нингуно, Клуб Синехетико Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Нингуно, Клуб Синехетико (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Нингуно, Клуб Синехетико (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Рынкавцы (Гродзенский районы)

Рынкавцы (белар. Рынкаўцы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Рынкавцы (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сооалусте

Сооалусте (эст. Sooaluste) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Маки (Индиана)

Маки — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Маки (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Маки (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,223568 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 137 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Организм

Организм (лат. organizo (оештырам, тәртипкә китерәм) сүзеннән килеп чыгучы лат. organismus сүзеннән. Латин теленә бор. грек. ὄργανον — корал сүзеннән күчә) — тере булмаган матдәдән аерып торучы үзлекләргә ия булган тере җисем.
Организмның тышкы һәм эчке тирәлеге бар. Тышкы тирәлек — организмны чолгап алган даирә. Эчке тирәлек дип исә организмның эчке даирәсен атыйлар.
Организмнар биология өйрәнүче төп җанлыклар булып торалар. Уңайлы булсын өчен барлык организмнар төрле төркем һәм категорияләргә бүленәләр. Иң гомуми бүлү критерие булып күзәнәкнең төшкә ия булуы тора. Бу үзлек буенча күзәнәкләре төшле һәм төшсез организмнар аерыла. Шулай ук күзәнәк саны буенча беркүзәнәкле һәм күпкүзәнәклеләргә бүленәләр.

# Организм
## Тере булмаган табигатьтән аерма

Тере табигатьнең тере булмаган табигатьтән төп аермасы булып организм һәм тирә-юнь арасында дәвамлы матдә һәм энергия алмашуы булып тора. Тере табигатьнең төп үзлекләре:
* Сулыш — организм һәм тирә-юнь арасында газ алмашу процессы.
* Туклану — туклыклы матдәләрнең организм тарафыннан үзләштерелүе.
* Бүлеп чыгару — организмга кирәксез яки зарарлы матдәләрне тышка чыгару процессы.
* Хәрәкәт — тере җисемнең тулысы белән яки аның аерым кисәкләренең аңлы рәвештә урыннарын алмашынуы.
* Үсеш — биосинтез процесслары хисабына аерым бер организмның авырлыгы яки үлчәмнәре артуы.
* Алга барыш — яшәеш дәвамында организмның камилләшүе.
* Ярсучанлык — организмның тирә-юньнең тәэсиренә төрлечә илтифат итүе.
* Үрчү — үзе сыман ук организмнар тудыру сәләте.
* Нәселдәнлек — яңа токымнарга үз үзлекләрен тапшыру сәләте.
# Кангырлы (Лапсеки)

Кангырлы (төр. Kangırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Роделас

Роделас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.

# Роделас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2723,528 км².
# Сәлимхан Әхмәтханов

Сәлимхан Миңнехан улы Әхмәтханов (1949 елның 1 декабре ― 14 апрель 2006) - өченче чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты. РФ һәм Татарстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре.

# Сәлимхан Әхмәтханов
## Белеме

1977 елда «инженер-механик» белгечлеге буенча Казан авыл хуҗалыгы институтын, 1993 елда «югары категорияле менеджер» белгечлеге буенча Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Мәскәү халык хуҗалыгы академиясен тәмамлаган.

# Сәлимхан Әхмәтханов
## Хезмәте

1966-1973 елларда Сарман районы «Тукай» совхозында ташчы, тракторчы, слесарь, бухгалтер, механик булып эшли. 1973-1986 елларда ― Мөслим районы «Шуган» совхозы баш инженеры, директоры. 1986-1987 елларда ― Татарстан АССР Яңа Чишмә районы район план комиссиясе рәисе, район Советы башкарма комитеты рәисе урынбасары. 1987-2000 елларда — Сарман районы «Петровский» совхозы (1989 елдан «Петровка» агрофирмасы) директоры, аннары ― «Петровский» акционерлык җәмгыяте (холдинг компаниясе) генераль директоры.

# Сәлимхан Әхмәтханов
## Сәяси эшчәнлек

Халык депутаты, РФ Югары Советы әгъзасы (1991-1993), Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты (1995-2000) итеп сайланган.
1999 елның декабрендә 24 нче номерлы сайлау округы буенча РФ Дәүләт Думасы депутаты (Яр Чаллы, Татарстан) итеп сайлана, «Халык депутаты» төркеме әгъзасы, Дәүләт Думасының экология комитеты әгъзасы була.
# «Хыпар» газетасы

Хыпар (тат. Хәбәр) — чуаш телендә чыгучы Чуашстан республикасы газетасы. Көнгә 1 тапкыр 4 биттә дөнья күрә.
Газета Николай Никольский тарафыннан беренче чуаш телле газетасы буларак нигезләнә. Аның беренче номеры 1906 елның 8 гыйнварында Казанда чыга. 1907 елның маенда бастыру туктатыла. 1917 елда Идел буе кече милләтләр берлеге, ә аннан соң Чуаш милли җәмгыяте тарафыннан бастырыла башлый. 1921 елдан Казаннан Чабаксарга күчерелә.
Совет чорында газета «Канаш» (тат. Киңәш, 1918–37), «Чӑ­ваш коммуни» (тат. Чуаш коммунасы, 1937–52), «Коммунизм ялавĕ» (тат. Коммунизм байрагы, 1952–91) исемнәрен йөрткән. 1991 елда газетага тарихи исем кайтарыла.
# Сордс

Сордс (ингл. Swords, ирл. Sord) — Ирландиянең Фингал графлыгында урнашкан шәһәр.

# Сордс
## Тарих

6 нчы гасырда нигезләнгән дип санала.
# Монестроль

Монестроль (фр. Monestrol) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Сильварувр

Сильварувр (фр. Silvarouvres) — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Черу-Бекеинць (коммуна)

Черу-Бекеинць — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.

# Черу-Бекеинць (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 49,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 405 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Черу-Бекеинць, Боловенешть, Булбук, Кукута (Румыния), Курпень, Думбревица, Финтинеле, Гроши, Валя-Маре һәм Виезури авыллары урнашкан.
# Пицорне (Лука)

Пицорне — Италиянең Тоскана төбәге Вилла-Базилика өязендә урнашкан торак пункт.

# Пицорне (Лука)
## Географиясе

Пицорне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пицорне (Лука)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 5780

NGC 5780 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5780
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Жизи-ле-Нобль

Жизи-ле-Нобль (фр. Gisy-les-Nobles) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Калагео (Гавай)

Калагео — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Калагео (Гавай)
## Географиясе

Калагео халык санын алу урыны мәйданы — 9,176236 км², 9,176052 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 208 метр биеклектә урнашкан.
# Санта-Барбара (Лориньян)

Санта-Барбара — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Лориньян муниципалитетына карый.

# Санта-Барбара (Лориньян)
## Географиясе

Мәйданы — 7,52 км².
# Чаб

Чаб (словак. Čab) — Словакиянең Нитра округында урнашкан авыл.

# Чаб
## Тарихы

Авыл 1326 елда нигезләнгән.

# Чаб
## Географиясе

Мәйданы — 8,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 152 метр биеклектә урнашкан.

# Чаб
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Бялутки

Бялутки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Блоне гминасында урнашкан авыл.

# Бялутки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес (Сан Франсиско дел Ринкон)

һәм
Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Франсиско-дель-Ринкон муниципалитеты составына керә.

# Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Географиясе

Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Хосе де лас Палмас, Лос Каналес (Сан Франсиско дел Ринкон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Персак

Персак (фр. Persac) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Хара-Зуха

Хара-Зуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы, Ростов өлкәсе, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Маныч елгасының уң ярына тамагыннан 376 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 109 км.

# Хара-Зуха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Маныч елгасы башыннан Пролетарск сусаклагычына кадәр, Калаус һәм Егорлык елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Северский Донец тамагыннан түбән, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010500712107000016323
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 107001632
* Бассейн коды — 05.01.05.007
* ГӨ буенча саны — 07
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Неф (шәһәр, Алмания)

Неф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Неф (шәһәр, Алмания)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,48 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр биеклектә урнашкан.
# Ранчо Санта Фатима (Пунгарабато)

Ранчо Санта Фатима — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Пунгарабато муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Санта Фатима (Пунгарабато)
## Географиясе

Ранчо Санта Фатима Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Санта Фатима (Пунгарабато)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Санта Фатима (Пунгарабато)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Солароло (Мантова)

Солароло — Италиянең Ломбардия төбәге Гойто өязендә урнашкан торак пункт.

# Солароло (Мантова)
## Географиясе

Солароло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Солароло (Мантова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Губеревац (Книч)

Губеревац (серб. Губеревац ) — Сербиянең Шумади округы Книч җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Губеревац (Книч)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 175 метр биеклектә урнашкан.

# Губеревац (Книч)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Риваять

Риваять (гарәпчәдән хәбәр, хикәят) яки леге́нда (лат. legenda — укырга тиешле нәрсә) — халык фольклорына карый торган прозаик һәм эпик характердагы жанр. Риваятьләр реаль тарихи шәхесләргә һәм тормышта чыннан да булган хәлләргә барып тоташучы, борынгы заман истәлекләрен саклаучы хикәят. Могҗизалыкка, фантастик күзаллауга нигезләнгән һәм сөйләүче ягыннан да, тыңлаучылар тарафыннан да кайчандыр тормышта булган хәл төсендә кабул ителә торган хикәят.
Риваять – фольклорда эпик жанрга караган әсәр. Гарәпчәдән алынган “риваять” атамасы әдәбият белемендә ике мәгънәдә кулланылышта йөри. “Борынгылардан, буыннан буынга сөйләнеп килгән хикәя, тарих” мәгънәсендә ул К.Насыйри, Ш.Мәрҗәни, Р.Фәхретдинов, Г.Рәхим, С.Гыйләҗетдинов хезмәтләрендә урын ала. Риваять күп очракта тарих түгел, бәлки тарихи вакыйгаларга, тарихи шәхесләр эшчәнлегенә халыкның мөнәсәбәте буларак формалаша. Аларда уйдырмалылык билгеле урын ала, ләкин, әкият, легенда, мифологик хикәятләрдән аермалы буларак, уйдырма, нигездә, реальлеккә якын тора. Әкият, җыр, бәетләрдәге кебек үк, риваятьләрдә дә халык кичергән вакыйгалар турында сөйләнелә, аларга мөнәсәбәт белдерелә, бу юлда фольклор мотивлары һәм образлары файдаланылa.
Риваятьләрдән алар чынбарлыкка нинди мөнәсәбәттә булулары, тарихи мәгълүматны, чынбарлыкны чагылдыру дәрәҗәсе белән аерыла. Әкияттән аермалы буларак исә, легендаларда нигез булып чыннан да кайчандыр булган хәлләр ята. Риваятьләр кыска булалар, ягъни бер эпизодтан гына торалар. Аларда башлам, бетемнәр кулланылмый диярлек.
Әлеге жанр үзләре күргән, белгән, шаһит булган вакыйгаларда үзләре катнашкан кешеләр сөйләве җирлегендә барлыкка килгәннәр. Алар телдән-телгә күчкәндә, гомумиләштерүгә, сәнгатьчә эшкәртүгә дучар булганнар.
Риваятьләрне тел-авыз иҗаты рәвешендә сакланып калган халык елъязмасы да дип атыйлар.
Гадәттә риваятьләрне түбәндәге төркемнәргә аералар:
* Космогоник (дөньяның, Җирнең, күк җисемнәрнең ничек барлыкка килүе турында).
* Этногоник (халыкларның берләшүләре, барлыкка килүләре турында).
* Зоогоник (төрле хайван һәм кош-кортларның барлыкка килүе яки аларның теге яки бу ягын тасвирлау).
* Дини (дини ошанулар, сюжетлар).
* Топономик (географик атамаларның килеп чыгышын уйдырмага нигезләп аңлату).
* Тарихи (төрле тарихи чорларда, халык һәм шәхесләр тормышын бәян итү, тасвирлау).
* Социаль-утопик (киләчәккә юнәлдерелгән тормышка ашмаслык хыял яки буш өметләрне чагылдыру).
* Көнкүреш легендалары (уйдырма вакыйгалар яки хәлләрнең тормыш-көнкүрешкә бәйләп бәян ителүе).
Татар риваятьләрен ике төркемгә бүләләр:
    Әлеге төргә татар халкының «Гәрәй хан», «Болгарның харап булуы», «Казан алынганы», «Зөя каласы», «Күчем хан» һәм бик күп башка риваятьләрләр карый.
    Әлеге төргә татар халкының «Елан тавы», «Кабан күле», «Акай күле», «Тамерлан баганасы», «Бакалтай ярминкәсе» һәм башка риваятьләрләр керә.
# Сант'Алозио (Алесандрия)

Сант'Алозио — Италиянең Пьемонт төбәге Кастеллания өязендә урнашкан торак пункт.

# Сант'Алозио (Алесандрия)
## Географиясе

Сант'Алозио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сант'Алозио (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Юклье

Юклье (фр. Huclier) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Комчин-Ягун

Комчин-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Янг-Ягун елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 62 км.

# Комчин-Ягун
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300054908
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305490
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Игнатовизна

Игнатовизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы Рутка-Тартак гминасында урнашкан авыл.

# Игнатовизна
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Томарлы (Арпачай)

Томарлы (төр. Tomarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Арпачай илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Топика

Топика (ингл. Topeka) — АКШның Канзас штатында урнашкан шәһәр.

# Топика
## Тарих

1854 тә нигезләнә. 1856-1858 дә һәм 1861 дән башлап - Канзас башкаласы.
# Шишки (Силезия воеводалыгы)

Шишки — Польшаның Силезия воеводалыгы Щекоцины гминасында урнашкан авыл.

# Шишки (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ташказган

Ташказган (рус. Ташказган) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.

# Ташказган
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ташказган
## Сәгать поясы

Ташказган Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Ташказган
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (46%), башкортлар (19%), казахлар (29%).
# Мечикашу

Мечикашу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Кинтень (коммуна) коммунасына карый.

# Мечикашу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 435 ± 1 метр биеклектә урнашкан.