yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD143027

HD143027 — Көньяк Өчпомак йолдызлыгында урнашкан B8/9Ib/II(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,27 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Фадареки (Месина)

Фадареки — Италиянең Сицилия төбәге Казальвеккьо-Сикуло өязендә урнашкан торак пункт.

# Фадареки (Месина)
## Географиясе

Фадареки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фадареки (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Богданков

Богданков (чех. Bohdánkov) — Чехиянең Либерец крае Била районында урнашкан авыл.

# Богданков
## Географиясе

Мәйданы — 2,381 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 392 метр биеклектә урнашкан.

# Богданков
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Богданков
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Богданков
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 120 |
| 1880 | 110 |
| 1890 | 114 |
| 1900 | 101 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 87 |
| 1921 | 92 |
| 1930 | 89 |
| 1950 | 73 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 57 |
| 1970 | 47 |
| 1980 | 42 |
| 1991 | 30 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 34 |
| 2011 | 52 |
| 2021 | 58 |
# Понте (Бергамо)

Понте — Италиянең Ломбардия төбәге Педренго өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте (Бергамо)
## Географиясе

Понте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Понте (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чайлы (Газах)

Чайлы (әзери. Çaylı) — Әзербайҗанның Газах районына караган авыл.
# Брониславув (гмина Ясенець)

Брониславув — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ясенец гминасында урнашкан авыл.

# Брониславув (гмина Ясенець)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дампьер-сюр-Салон

Дампьер-сюр-Салон (фр. Dampierre-sur-Salon) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Дампьер-сюр-Салон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 18,80 км².
# Блуминг-Прери (Миннесота)

Блуминг-Прери — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Блуминг-Прери (Миннесота)
## Тарихы

Блуминг-Прери шәһәре елда нигезләнгән.

# Блуминг-Прери (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,647724 км², 3,640443 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 394 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вор-Я (Тапсуй кушылдыгы)

Вор-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тапсуй елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 164 км.

# Вор-Я (Тапсуй кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300024499
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302449
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кульив-Я

Кульив-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няис елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.

# Кульив-Я
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15020200112115300024048
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115302404
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Понте Капучини (Салерно)

Понте Капучини — Италиянең Кампания төбәге Сала-Консилина өязендә урнашкан торак пункт.

# Понте Капучини (Салерно)
## Географиясе

Понте Капучини Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Понте Капучини (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Шамбери

Шамбери (фр. Chambéry) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Шамбери-1, Шамбери-2 кантонына карый.

# Шамбери
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 20,99 км².
# Газилер (Хасанкейф)

Газилер (төр. Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Батман иле Хасанкейф илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Тарнувка (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Тарнувка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Радзеюв гминаcында урнашкан авыл.

# Тарнувка (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Печинска

Печинска — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. Мадан җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Печинска
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 991 метр биеклектә урнашкан.
# Налжовицке Подгайи

Налжовицке Подгайи (чех. Nalžovické Podhájí) — Чехиянең Урта Чехия крае Налжовице районында урнашкан авыл.

# Налжовицке Подгайи
## Географиясе

Мәйданы — 3,495 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Налжовицке Подгайи
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Налжовицке Подгайи
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Налжовицке Подгайи
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 139 |
| 1880 | 149 |
| 1890 | 149 |
| 1900 | 151 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 141 |
| 1921 | 135 |
| 1930 | 123 |
| 1950 | 89 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 83 |
| 1970 | 76 |
| 1980 | 76 |
| 1991 | 45 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 41 |
| 2011 | 40 |
| 2021 | 47 |
# Бикьере ди Сопра (Пистоя)

Бикьере ди Сопра — Италиянең Тоскана төбәге Абетоне Кутиляно өязендә урнашкан торак пункт.

# Бикьере ди Сопра (Пистоя)
## Географиясе

Бикьере ди Сопра Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Бикьере ди Сопра (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сан Бернардино (Кунео)

Сан Бернардино — Италиянең Пьемонт төбәге Чева өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Бернардино (Кунео)
## Географиясе

Сан Бернардино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Бернардино (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Луньевац

Луньевац (серб. Луњевац) — Сербиянең Подунай округы Смедерево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Луньевац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 154 метр биеклектә урнашкан.

# Луньевац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Өянке

Өянке, яки ак тал, яки көмеш тал (лат. Sálix álba) — таллар гаиләлеге тал ыругына керә торган агач яки куак.
# (13391) 1999 JF37

(13391) 1999 JF37 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13391) 1999 JF37
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JF37» саналган.
# Татар Шуриновкасы

Татар Шуриновкасы (рус. Татарская Шуриновка) — Пенза өлкәсенең Вадинск районына керүче татар бистәсе. Вадинск авылы советына керә. Аннан 8 км ераклыкта урнашкан.
Авылда 2004 елда 7 йортта 16 кеше яшәгән.
Шуриновка 19 гасырда (1864-97 елларда) Рус Шуриновкасыннан татарлар күчеп нигезләнгән.
# Түбән Еловка

Түбән Еловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ларевка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.

# Түбән Еловка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100212111100006468
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100646
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Побратими

Побратими — Польшаның Мазовия воеводалыгы Грембкув гминасында урнашкан авыл.

# Побратими
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зялёнка (Браслав районы)

Зялёнка (белар. Зялёнка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браслав районында урнашкан авыл.

# Зялёнка (Браслав районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ибраһим Хаккы (Якутие)

Ибраһим Хаккы (төр. İbrahim Hakkı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ипиранга-ду-Сул

Ипиранга-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Ипиранга-ду-Сул
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 159,23 км².
# Бонбоск

Бонбоск (фр. Bonnebosq) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Улми (Олт)

Улми — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. Милков коммунасына карый.

# Улми (Олт)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 110 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вигода (Ломжинский повяты)

Вигода — Польшаның Подлясье воеводалыгы Ломжа гминасында урнашкан авыл.

# Вигода (Ломжинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Вяличкава (Бабруйский районы)

Вяличкава (белар. Вялічкава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Вяличкава (Бабруйский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Астравляны (Ушацкий районы)

Астравляны (белар. Астраўляны) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Астравляны (Ушацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Яйлакөй (Кушадасы)

Яйлакөй (төр. Yaylaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Гостерадки-Ржешов

Гостерадки-Ржешов (чех. Hostěrádky-Rešov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Брна, Вишков һәм Брна районында урнашкан авыл.

# Гостерадки-Ржешов
## Географиясе

Мәйданы — 4,674421 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 206 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Гостерадки-Ржешов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гостерадки-Ржешов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Гостерадки-Ржешов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 508 |
| 1880 | 608 |
| 1890 | 676 |
| 1900 | 706 |
| 1910 | 725 |
| 1921 | 727 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 803 |
| 1950 | 832 |
| 1961 | 831 |
| 1970 | 808 |
| 1980 | 764 |
| 1991 | 738 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 733 |
| 2014 | 838 |
| 2016 | 848 |
| 2017 | 843 |
| 2018 | 845 |
| 2019 | 851 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 858 |
| 2021 | 865 |
| 2021 | 828 |
| 2022 | 845 |
| 2023 | 846 |
| 2024 | 834 |
# Тутай (Буа районы)

Тутай — Татарстан Республикасының Буа районындагы торак пункт. Буадан 22 км читтә, Лашчы елгасы өстендә, Чуашстан чигендә урнашкан. XVII гасырдан билгеле. 1989 елда 220 кеше яшәгән, 73% чуашлар, 26% татарлар. Урамнары дүрт.

# Тутай (Буа районы)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.1 °C | -10.3 °C | -5.3 °C | 5.5 °C | 14.2 °C | 18.9 °C | 20.7 °C | 18.4 °C | 12.8 °C | 5 °C | -3.8 °C | -9.3 °C | 4.7 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

# Тутай (Буа районы)
## Шәхесләр

* Хатыйп Казаков, биолог.
# Искора

Искора — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Качева елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.

# Искора
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000312103000041494
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004149
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Гөксу (Чайбашы)

Гөксу (төр. Göksu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чайбашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Синанпаша

Синанпаша (төр. Sinanpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесенең Афйонкарахисар иленә караган бер илчедер.

# Синанпаша
## Географиясе

Илче мәйданы — 853,28 км².
# Бусина

Бусина — Польшаның Лодзь воеводалыгы Поддембице гминаcында урнашкан авыл.

# Бусина
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Анбарлы (Бешикдүзү)

Анбарлы (төр. Anbarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дженковице

Дженковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Чмелюв гминасында урнашкан авыл.

# Дженковице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Зеновец

Зеновец — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Рочуга елгасының сул ярына тамагыннан 2 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 21 км.

# Зеновец
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03030000212103000049248
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103004924
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Тыртар (Торослар)

Тыртар (төр. Tırtar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Спорт даны музее (Казакъстан)

Спорт һәм Олимпия данының Җөмһүрият музее — Казакъстан спорт һәм спорт казанышлары тарихы музее Алматы шәһәрендә, бакчачы Татариновның иске бинасында урнашкан

# Спорт даны музее (Казакъстан)
## Музей

Спорт даны музее 1972 елда Казакъ дәүләт физик культура институты янында оештырылган.
1999 елда Физик культура һәм спорт буенча комитет Астанага күчкәннән соң, музей бакчачы Татаринов йортына күчә.
Яңа музейның экспонатлары Спортның югары казанышлары музее фондыннан, шулай ук Спорт һәм физик культура комитеты, ЦСКА һәм «Динамо» ирекле спорт җәмгыйәтләре, төрле спорт төрләре буенча федерацияләр ярдәмендә туплана.
Музейда дөнья, Европа чемпионатларында, зур халыкара турнирларда яулап алган кубоклар, медалләр, фотосүрәтләр һәм Казакъстан спортчыларының башка раритетлары күргәзмәгә куела. Музей экспозициясендә В.Жиров Атлантадагы (АКШ) Олимпия уеннарында яулаган Баркер кубогы үзәк урынны алып тора. Әлеге вакытта Баркер Кубогы Казакъстан Президенты Музеенда саклана.
Музей экспозициясе составында «Азат Казакъстан», «Дөнья, Европа һәм Азия чемпионнары» һәм «Сәламәт тормыш рәвеше» заллары бар.

# Спорт даны музее (Казакъстан)
## Музей бинасы

Бина XIX гасыр азагында төзелгән. Якынча архитекторы П.В. Гурдэ булган. Соңрак йортка көньяк һәм көнбатыш яктан янкорма төзелә. Бина әдәбиятта Балалар төяк директорының казна йорты, Полковник Сапожниковның тол катыны йорты яки Бакчачы Татариновның иске йорты буларак телгә алына.
1917 елдан соң корылма сәламәтлек саклау учреждениесе була. Биредә Алматының санитар-эпидемиологик станциясе урнаша.
1986 елда архитектор В.М.Плисс проекты буенча бинага комплекслы реставрация ясала.
1992 елдан алып 1999 елга кадәр бинада Казакъстанның Милли Олимпия комитеты урнаша

# Спорт даны музее (Казакъстан)
## Музей бинасы
### Архитектурасы

Бина тянь-шянь наратыннан төзелгән беркатлы бинадан гыйбарәт. Йорт таш нигездә һәм кирпеч цокольдә төзелгән. Стеналары штукатурланган һәм агартылган.
Агач архитектура төзелеше һәйкәле һәм Верный шәһәренең сәүдәгәр төзелеше өлгесе булып тора.

# Спорт даны музее (Казакъстан)
## Музей бинасы
### Һәйкәл статусы

2010 елның 10 ноябрендә Алматы шәһәренең урындагы әһәмияткә ия булган мәдәният һәм тарих һәйкәлләренең яңа Дәүләт исемлеге раслана, бер вакытта аңа ярашлы киләчәк карарлар көчен югалткан дип таныла. Бу Карарда урындагы әһәмияткә ия булган Татаринов йорты һәйкәл статусын саклап кала. 2014 елда саклау зонасы кысаларында раслана.
# Тутаев

Тутаев (рус. Тутаев) (1918 елга кадәр — Рома́нов-Борисогле́бск, 1822 елга кадәр — города Рома́нов и Борисогле́бск) — Россия Федерациясенең Ярыслау өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45 935 кеше (2015).

# Тутаев
## Сәгать поясы

Тутаев Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Тутаев
## Тарих

Шәһәр cтaтысын 1822 елдан башлап йөртә.

# Тутаев
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (95,3%), язидләр (1,0%).
# Бусиловац

Бусиловац (серб. Бусиловац) — Сербиянең Поморав округы Поморавский округ җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бусиловац
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 231 метр биеклектә урнашкан.

# Бусиловац
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Отто Һан

Отто Һан (алман. Otto Hahn, 8 март 1879(1879-03-08), Франкфурт, Пруссия кыйраллыгы, Алман империясе — 28 июль 1968(1968-07-28) (89 яшь), Гөттинген, Түбән Саксония, Федератив Алмания Җөмһүрияте) — химик, университет профессоры, язучы-документалист, төшче галим, автобиограф (Федератив Алмания Җөмһүрияте, Алман империясе, Веймар җөмһүрияте, Өченче рейх). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1944).
Марбург үнивирситите, Мүнхен университеты, Берлин үнивирситите дигән уку йортларында белем алган.
Лундын кыйрал җәмгыяте, Пруссия фәннәр академиясе, Берлин фәннәр академиясе, Швеция патшасы фәннәр академиясе, Аустрия фәннәр академиясе, деи Линчеи милли академиясе, Папа фәннәр академиясе, Бавария фәннәр академиясе, Майнц фән һәм әдәбият академиясе, Гөттинген фәннәр академиясе, Финләндия фән һәм әдәбият академиясе, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Испания кыйрал фәннәр академиясе, Гөттинген унсигезлеге, Дания фәннәр академиясе, Румыния академиясе, Һиндстан милли фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Шарлевиль-Мезьер (округ)

һәм
Шарлевиль-Мезьер — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Арденны департаментына карый.

# Шарлевиль-Мезьер (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 1825 км². Округ 17 кантоннан тора, алар үз чиратында 160 коммунага бүленгән.
# Монтазо

Монтазо (фр. Montazeau) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Анонас (Коюка де Каталан)

Анонас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Коюка-де-Каталан муниципалитеты составына керә.

# Анонас (Коюка де Каталан)
## Географиясе

Анонас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Анонас (Коюка де Каталан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Анонас (Коюка де Каталан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Тывыш

Тывыш — Башкортстанның Иглин районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452401, ГАТОБК коды — 80228820010.

# Тывыш
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 23 кешенең яшәве мәгълүм.
# Айзеншмит

Айзеншмит — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Айзеншмит
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,81 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 320 метр биеклектә урнашкан.
# Шварценбрукк

Шварценбрукк — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Шварценбрукк
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Шварценбрукк
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,25 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 365 метр биеклектә урнашкан.
# Палапус

Палапус — Польшаның Мазовия воеводалыгы Острув-Мазовецка гминасында урнашкан авыл.

# Палапус
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пайн-Лейк-Парк (Нью-Джерси)

Пайн-Лейк-Парк — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Пайн-Лейк-Парк (Нью-Джерси)
## Географиясе

Пайн-Лейк-Парк халык санын алу урыны мәйданы — 6,610075 км², 6,656735 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 21 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Стоешин-Перший

Стоешин-Перший — Польшаның Люблин воеводалыгы Модлибожице гминасында урнашкан авыл.

# Стоешин-Перший
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яна (Румыния)

Яна — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Яна коммунасына карый.

# Яна (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 115 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Згнилоха

һәм
Згнилоха — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Пурда гминасында урнашкан авыл.

# Згнилоха
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.