# Красноярск

Красноя́рск, Кызыл Яр — Көнчыгыш Себернең иң эре икътисади һәм мәдәни үзәкләрнең берсе, Красноярск крае административ үзәге. Шәһәр Енисей елгасының ике ярларында урнаша.
2019 елда Красноярскида 29нче Кышкы Универсиада үткәрелә.
2021 елның 21 маеннан ― Хезмәт даны шәһәре.

# Красноярск
## География

Красноярск Енисей елгасының ике ярында, урманлы дала зонасында, Көнбатыш Себер тигезлеге, Урта Себер яссы таулыгы һәм Саян таулары тоташкан урынында урнашкан.

# Красноярск
## География
### Климат

* Уртача еллык температура — +1,6 °C
* Уртача еллык җил тизлеге — 2,3 м/с
* Уртача еллык һава дымлылыгы — 68%
Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1892 елда тәшкил ителгән — 36,9 °C, иң түбән 1921 елда (−41,9 °C).
Красноярск климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 6,5 | 8,5 | 17,5 | 31,4 | 34,0 | 34,8 | 36,5 | 35,1 | 31,3 | 24,5 | 13,6 | 8,6 | 36,5 |
| Уртача максимум, °C | −11,4 | −8 | −0,2 | 7,8 | 17,1 | 22,4 | 24,8 | 21,8 | 14,4 | 6,4 | −3,4 | −9,4 | 6,9 |
| Уртача температура, °C | −15,5 | −12,8 | −5,7 | 2,5 | 10,9 | 16,2 | 19,1 | 15,7 | 9,9 | 2,0 | −7,2 | −13,4 | 1,6 |
| Уртача минимум, °C | −19,2 | −16,9 | −10,1 | −2,6 | 4,7 | 10,3 | 13,4 | 10,8 | 4,8 | −1,6 | −10,6 | −17,1 | −2,8 |
| Абсолют минимум, °C | −52,8 | −41,6 | −38,7 | −25,7 | −11,2 | −3,6 | 3,3 | −1,2 | −9,6 | −25,1 | −42,3 | −47 | −52,8 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 18 | 13 | 16 | 32 | 45 | 63 | 76 | 67 | 50 | 43 | 38 | 30 | 491 |
| Чыганак: «Погода и климат» ||||||||||||||

# Красноярск
## Тарих

Красноярск 1628 елда воевода Афанасий Дубенский тарафыннан Кызыл-җар (Кызыл яр) урочищесында Красноярский острог исеме астында нигезләнгән.
Шәһәр статусын Красноярск 1690 елда ала. Каланың тиз үсеше 1735 елда Себер тракты төзелешенә туры килә.
1708 елдан Себер губернасында, 1719 елдан Тубыл провинциясендә, 1724 елдан Енисей провинциясендә. 1764 елдан Иркутск губернасы, 1784 елдан Колыван наместниклыгының өяз шәһәре. 1796-1804 елларда Тубыл губернасы, 1804 елдан Тум губернасы составында. 1822 елдан — Енисей губернасы үзәге.
1856 елда Красноярскда 5 чиркәү, 1045 йорт һәм 144 лавка (кибет) булган.

# Красноярск
## Халык

Милли состав (2010): руслар — 90,8%, украиннар — 1,7%, татарлар — 1,2%.

# Красноярск
## Дин
### Христианлык

* Православие
* Католик дине
* Протестантлык
* Иске йолачылык

# Красноярск
## Дин
### Ислам

* Красноярск крае мөселманнарының бердәм Диния нәзарәте
** Җәмигъ мәчете

# Красноярск
## Дин
### Иудаизм

* Синагога

# Красноярск
## Шәһәрдә туган танылган кешеләр

* Кристина Андреева — балет биючесе, Татарстанның атказанган артисты.
* Камил Тукаев (1961), театр һәм кино актеры, Россия Федерациясенең халык артисты (2022).

# Красноярск
## Шәһәрдә вафат танылган кешеләр

* Роман Солнцев — язучы.

# Красноярск
## Эчке бүленеш

* Тимер Юл районы
* Киров районы
* Ленин районы
* Октябрь районы
* Свердлов районы
* Совет районы
* Үзәк районы

# Красноярск
## Мәгариф

Красноярскида 147 мәктәп, 22 ПТУ, 16 укуханә, 22 техникум, 29 югары уку йорт бар.

# Красноярск
## Мәгариф
### Югары уку йортлары

| Себер федераль университеты В. П. Астафьев исемле Красноярск дәүләт педагогика университеты Красноярск дәүләт аграр университеты В. Ф. Войно-Ясенецкий исемле Красноярск дәүләт медица университеты Красноярск музыка һәм театр дәүләт академиясы М. Ф. Решетнёв исемле Себер дәүләт аэрокосмик университеты Себер дәүләт технологик университеты | Себер юридик институты Красноярск тимер юл транспорты институты Көнчыгыш Себер туризм институты Красноярск дәүләт сәнгать институт Красноярск иҗтмагый фәннәр институты Себер эшкуарлык, идарә итү һәм психологии институты |
Шуның өстәвенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның филиаллары да эшлиләр.

# Красноярск
## Красноярск спорты

* Енисей (футбол клубы, Красноярск) ‎
* Енисей хоккей клубы

# Красноярск
## Красноярск спорты
### Спорт чаралары киләчәктә

2019 Кышкы Универсиада Красноярскида узачак.

# Красноярск
## Кардәш шәһәрләр

| Хэйхэ, Кытай Биньчжоу, Кытай Уротеппа, Таҗикстан Могилёв, Беларус | Су-Сент-Мари, Канада Дацин, Кытай Харбин, Кытай Улан-Батор, Монголия | Самарканд, Үзбәкстан Онеонта, АКШ Цицикар, Кытай Кремона, Италия | Днепр, Украина Унтершлайсхайм, Германия Чанчунь, Кытай Жилина, Словакия |