yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бечою

Бечою — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. Корбаска (коммуна) коммунасына карый.

# Бечою
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 291 метр биеклектә урнашкан.
# Гваци (Пезаро һәм Урбино)

Гваци — Италиянең Марке төбәге Colli al Metauro өязендә урнашкан торак пункт.

# Гваци (Пезаро һәм Урбино)
## Географиясе

Гваци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Гваци (Пезаро һәм Урбино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Милек

Аерым кеше, кешеләр төркеме яки корпорация кебек юридик зат биләгән барлык матди яки матди булмаган әйберләргә милек диелә. Милекнен табигатенә күрә, хуҗасы аны юк итеп кулланырга, сатырга, арендага бирергә, аслам (ипотека каршылыгы) булып кулланырга, тапшырырга, алмаштырырга, юк итәргә, яки башкаларны аны шул рәвешле кулланудан чикли алу хакы бар дип санала.
# Акадыр (Акмола өлкәсе)

Акадыр (каз. Ақадыр) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Акадыр (Акмола өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# NGC 1501

NGC 1501 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1501
## Тарихы

Әлеге галактика 1787 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# (16783) Bychkov

(16783) Bychkov — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (16783) Bychkov
## Тарихы

1996 елның 14 декабрендә Рой Такер тарафыннан Гудрайк-Пиготт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XY25» саналган.
# Грон (Йонна)

Грон (фр. Gron) — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
# Одд Һассел

Одд Һассел (, 17 май 1897(1897-05-17), Кристиания, Норвегия — 11 май 1981(1981-05-11) (83 яшь), Осло, Норвегия) — химик, университет профессоры, физик (Норвегия). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1969).

# Одд Һассел
## Белем

Осло университеты, Берлин үнивирситите дигән уку йортында белем алган.

# Одд Һассел
## Оешмаларда әгъзалык

Швеция патшасы фәннәр академиясе, Нарвигия фәннәр академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Томсон (Миннесота)

Томсон — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Томсон (Миннесота)
## Тарихы

Томсон шәһәре елда нигезләнгән.

# Томсон (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5 780 000 квадрат метр, 5,77682 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 321 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Yelizaveta I patşabikä

Yelizaveta I patşabikä yäki Elizabet I (inglizçä Elizabeth I, The Virgin Queen - Ğiffätle qız patşabikä, Good Queen Bess - Yaxşı patşabikä Bess) (1533-1603) - Angliä häm İrlandiä (1558 yıldan) patşabikäse, Tüdor näselennän soñğı patşabikä.
Angliä patşası Henri VIII häm anıñ ikençe xatını Anna Boleynnıñ keçe qızı.
Yelizaveta I idärä itkän çor "İngliz İle altın ğasırı" dip yörtelä, çönki bu däwerdä mädäniät şaqtıy görläp üskän (Şekspir, Marlow, Bekon) häm Angliäneñ ähämiäte dönyada artqan (Ciñelmäs Armadanı tar-mar itü, Dreyk, Reyli, Ost-Hind şirkäte).

# Yelizaveta I patşabikä
## Qazanışlar

Yelizaveta idärä itkännän soñ däwlät üzäkläşterelgän, protestantizm urnaştırılğan (urtaça anglikan törendä), çirkäw tulısınça däwlätkä buysındırılğan, flot üsterelgän.
Yelizaveta I xakimlege näticäsendä Angliäneñ säwdä, kolonial' ekspansiäse arta, İrlandiä basıp alına, İspaniä flotı "Ciñelmäs Armada" tar-mar itelä (1588).

# Yelizaveta I patşabikä
## Apası belän köräş

Yelizaveta I nıñ ügi apası Mariä I Tüdor katolik dinen yaqlağan, protestantizm dine yaqlı Tomas Wayet kütäreleşennän soñ Mariä I Yelizavetanı törmägä utırtqan, çönki Yelizaveta protestant dinenä teläktäşlek kürsätkän. Şunıñ öçen Mariä I - Mariä Qanlı yäki Mariä Katolik dip yörtelä.
Mariä I ülgännän soñ Yelizaveta I täxetkä utıra.

# Yelizaveta I patşabikä
## Mariä Stüart belän köräş

Şotlandiädä katolik dine nigezläre nıq bulğan. Mariä de Giz qızı Mariä Stüart - Şotlandiä patşabikäse katolik dinen yaqlağan. Yelizaveta I protestant yaqlı köçlärgä aqça belän bulışa başlağan.
1560 yılda Yelizaveta I protestant köçlären yaqlar öçen Şotlandiägä qarşı suğışnı başlıy.

# Yelizaveta I patşabikä
## Mariä Stüart belän köräş
### Mariä Stüartnı cäzalap üterü

Mariä Stüart häm Katolik dine yaqlıları Yelizavetanı "qäfer häm qanunsız paşabikä" dip atağannar.
1586 yılda Yelizaveta I Mariä Stüartnı tüntäreleşne äzerläwgä ğäyeplägän häm 1587 yılda ülem cäzasına xökem itkän.
1587 yılda Yelizaveta I qararı buyınça Mariä Stüart başın kisep taşlağan.

# Yelizaveta I patşabikä
## Sänğät

Yelizaveta I sänğät yaqlağan, 1582 yılda Patşa truppası oyışqan. Bu çor "Yelizaveta draması" dip yörtelä.
1603 yılda Yelizaveta I Riçmond sarayında ülgän, Westminster abbatlığında kümelgän.
# Вехуцице

Вехуцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Серадз гминаcында урнашкан авыл.

# Вехуцице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Карабалка

Карабалка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Чиләбе өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Брусянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Карабалка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010500612111200002881
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111200288
* Бассейн коды — 14.01.05.006
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Нейвесинк (Нью-Джерси)

Нейвесинк — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Нейвесинк (Нью-Джерси)
## Географиясе

Нейвесинк халык санын алу урыны мәйданы — 2,318772 км², 2,320597 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 36 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лодай (Нью-Джерси)

Лодай — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лодай (Нью-Джерси)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Лодай (Нью-Джерси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,930244 км², 5,918267 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 11 метр биеклектә урнашкан.
# Гергелеу

Гергелеу — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Кодеешть (коммуна) коммунасына карый.

# Гергелеу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 158 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Глинавка (Крупский районы)

Глинавка (белар. Глінаўка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Крупский районында урнашкан авыл.

# Глинавка (Крупский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Виктор Салганик

Салганик Виктор Матвеевич (25 гыйнвар 1942 ел) — совет һәм Россия галиме, техник фәннәр докторы, профессор, РФ Сыйфат проблемалары академиясе академигы. Прокат производствосының теориясе, техникасы һәм технологиясе өлкәсендә алдынгы белгечләрнең берсе.

# Виктор Салганик
## Биографиясе

1942 елның 25 гыйнварында Чиләбе өлкәсенең Магнитогорск шәһәрендә туа. Ата-әсәсе Одессада яшәгән һәм укыган була. Бөек Ватан сугышы башлангач, атасы фронтка китә, әсәсе Магнитогорскийга эвакуацияләнә.
Магнитогорскийның 8-нче мәктәбен отличие белән бетеп, Магнитогорск тау-металлургия институтына (ММИ, хәзер Магнитогорск дәүләт техник университеты) укырга керә һәм 1965 елда аны уңышлы тәмамлый. 1971 елда шушы ук югары уку йортында аспирантура тәмамлап, кандидатлык диссертациясе яклый. 1995 елда шушында ук докторлык диссертациясе яклый. 1996 елда аңа профессор дәрәҗәсе бирелә. В. М. Салганикнның укытучылары булган техник фәннәр докторлары, профессорлар В. В. Мельцер-Шафран һәм М. И. Бояринов була.
1990-2013 елларда В. М. Салганик Магнитогорск дәүләт техник университетының технология һәм сыйфат факультеты деканы булса, 1992 елдан — металларны басым белән эшкәртү кафедрасы мөдире дә. Хәзерге вакытта стандартизация, химия һәм биотехнология факультеты деканаты составында.
Виктор Матвеевич Салганик — сыйфатлы нәтиҗәле прокат җитештерүнең нәтиҗәле процессларының математик моделен һәм техника үсеше һәм технологияләр фәнни мәктәбенә нигез салучыларның берсе. Аның гамәли фәнни-тикшеренү эшмәкәрлеге Магнитогорск металлургия комбинатын (ММ) реконструкцияләү һәм үстерү проблемалары белән бәйле. Эксперт һәм киңәшче буларак ММК-ны үстерү мәсьәләләрендә катнаша.
В. М. Салганикның гыйльми җитәкчелегендә ике дистәдән күчү кандидатлык һәм алтылы докторлык диссертациясе яклана. Аның укучылары арасында ММК директорлар советы рәисе Виктор Рашников та бар. 500-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 10 монография, шулай ук 50-дән артык уйлап табу авторы.

# Виктор Салганик
## Казанышлары

* «Россия федерациясе югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре» (1997)
* «Россия федерациясенең атказанган фән эшлеклесе» (2008)
* «Мактаулы металлург» (2010)
II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены миналы ватан (2002)
* «Хезмәт ветераны» медале (2002).[1]
* Чиләбе өлкәсе губернаторы премиясе лауреаты (2005).
* Магнитогорск шәһәренең мактаулы гражданы (2002).
* В. М. Салганикның биографиясе «Бөтенрусия — XXI гасыр» энциклопедик сүзлегенә кертелгән.
# NGC 2397

NGC 2397 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2397
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бярозна (Кобрынский районы)

Бярозна (белар. Бярозна) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.

# Бярозна (Кобрынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Галёминек-Новий

Галёминек-Новий — Польшаның Мазовия воеводалыгы Гмина Бабошево гминасында урнашкан авыл.

# Галёминек-Новий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хольцвиккеде

Хольцвиккеде — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.

# Хольцвиккеде
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 22,36 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 метр биеклектә урнашкан.
# Пиражу (Франция)

Пиражу (фр. Pirajoux) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сент-Этьен-дю-Буа кантонына карый.

# Пиражу (Франция)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 12,99 км².
# Хольцбах

Хольцбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Хольцбах
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 5,03 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 411 метр биеклектә урнашкан.
# Захаркова

Захаркова — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Парабель елгасының сул ярына тамагыннан 227 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 12 км.

# Захаркова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010700112115200029376
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115202937
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Ольшова-Воля

Ольшова-Воля — Польшаның Лодзь воеводалыгы Садковице гминаcында урнашкан авыл.

# Ольшова-Воля
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чижебна

Чижебна (чех. Čižebná) — Чехиянең Карловы Вары крае Нови Костел районында урнашкан авыл.

# Чижебна
## Географиясе

Мәйданы — 10,16 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Чижебна
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Чижебна
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Чижебна
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 519 |
| 1880 | 547 |
| 1890 | 447 |
| 1900 | 429 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 418 |
| 1921 | 420 |
| 1930 | 363 |
| 1950 | 133 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 61 |
| 1970 | 46 |
| 1980 | 28 |
| 1991 | 23 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 42 |
| 2011 | 23 |
| 2021 | 33 |
# Җейланпынар

Җейланпынар (төр. Ceylanpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Шанлыурфа иленә караган бер шәһәре.
# (11501) 1989 UU3

(11501) 1989 UU3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11501) 1989 UU3
## Тарихы

1989 елның 29 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UU3» саналган.
# Восход (Караганды өлкәсе)

Восход (каз. Восход) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Восход (Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Аркавыл (Караидел районы)

Аркавыл — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452364, ГАТОБК коды — 80234880002.
# HD11480

HD11480 — Мичнда урнашкан A3mA8-F0 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,59 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бусси-суль-Тирино

Бусси-суль-Тирино — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Пескара провинциясе составына керә.

# Бусси-суль-Тирино
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 344 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Капестрано, Кастильоне-а-Казаурия, Коллепьетро, Корвара, Навелли, Пескосансонеско, Пополи һәм Токко-да-Казаурия коммуналары белән чиктәш.
# Енимаһалле (Фетһие)

Енимаһалле (төр. Yenimahalle) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Фетһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Таверне (Мачерата)

Таверне — Италиянең Марке төбәге Серравалле-ди-Кьенти өязендә урнашкан торак пункт.

# Таверне (Мачерата)
## Географиясе

Таверне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Таверне (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD153882

HD153882 — Геркулес йолдызлыгында урнашкан A0VpSiSrCrEu спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,31 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Ербре (Атлантик Луара)

Ербре (фр. Erbray) — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
# 813 ел (б. э. к.)

813 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
XI гасыр (б. э. к.) — X гасыр (б. э. к.) — IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 813 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:813 елда (б.э.к.) туганнар

# 813 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:813 елда (б.э.к) вафатлар
# Торослар (Анамур)

Торослар (төр. Toroslar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казакъстан (Җаксы районы)

Казакъстан (каз. Қазақстан) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Казакъстан (Җаксы районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Айдарлы (Панфилов районы)

Айдарлы (каз. Айдарлы) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Айдарлы (Панфилов районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Риальто

Риальто — Италиянең Лигурия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.

# Риальто
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Денизли (Сейһан)

Денизли (төр. Denizli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Алексей Алексеев (1893)

Алексей Алексеев (23 май 1893(1893-05-23), Казан, Россия империясе — 1971) — үсемлекләр физиологы, биология фәннәре докторы, профессор. Тикшеренүләр үсемлекләрнең су режимын өйрәнүгә һәм аның әйләнә-тирәнең төрле (башлыча - корылык) шартларында матдәләр алмашынуы белән бәйлелегенә багышланган. Үсемлекләр физиологиясенә суның активлыгы төшенчәсен керткән (1948).
# Важнангер

Важнангер (таулы чирм. Важынӓнгӹр, рус. Важнангер) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Важнангер
## Сәгать поясы

Важнангер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Важнангер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Балезтрино (Асти)

Балезтрино — Италиянең Пьемонт төбәге Асти өязендә урнашкан торак пункт.

# Балезтрино (Асти)
## Географиясе

Балезтрино Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Балезтрино (Асти)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Лимингтон (Юта)

Лимингтон — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лимингтон (Юта)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1871 елда нигезләнгән.

# Лимингтон (Юта)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,971541 км², 4,004533 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1442 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NMNAT1

NMNAT1 (ингл. Nicotinamide nucleotide adenylyltransferase 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Дзеканув-Лесьни

Дзеканув-Лесьни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Ломянки гминасында урнашкан авыл.

# Дзеканув-Лесьни
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гафвей (Орегон)

Гафвей — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.

# Гафвей (Орегон)
## Тарихы

Гафвей шәһәре 1909 елда нигезләнгән.

# Гафвей (Орегон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 0,970952 км², 0,954844 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 808 метр һәм 2651 Фут биеклектә урнашкан.
# Монреаль-дель-Кампо

Монреаль-дель-Кампо (исп. Monreal del Campo) — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Монреаль-дель-Кампо
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 89,047828 ± 1,0E−6 км² (1 гыйнвар 2014). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 939 метр биеклектә урнашкан.
# Соколя-Домброва

Соколя-Домброва — Польшаның Любуш воеводалыгы Бледзев гминасында урнашкан авыл.

# Соколя-Домброва
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кайру (Чулышман кушылдыгы)

Кайру — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.

# Кайру (Чулышман кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100112115100002903
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100290
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Бартельс (ай кратеры)

Бартельс (лат. Bartels) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,95 км булган кратер.

# Бартельс (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Юлиус Бартельс (1899—1964) хөрмәтенә бирелә.

# Бартельс (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# IFIT1B

IFIT1B (ингл. Interferon induced protein with tetratricopeptide repeats 1B) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Тегернау

Тегернау (алман. Tegernau) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Тегернау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,15 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 443 метр биеклектә урнашкан.
# Землен

Землен — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Раднево җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Землен
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 143 метр биеклектә урнашкан.