yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Иске Айбеси

Иске Айбеси (чуаш. Кивӗ Эйпеҫ, рус. Старые Айбеси ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429807. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203875001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Иске Айбеси
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 1061 | 880 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 880 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (99%), руслар (1%).
# Оливейра-ду-Ошпитал (район)

һәм
Оливейра-ду-Ошпитал — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Oliveira do Hospital e São Paio de Gramaços муниципалитетына карый.

# Оливейра-ду-Ошпитал (район)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Әнвәр Аблаев

Әнвәр Аблаев ( укр. Енвер Назимович Аблаєв, кырымтат. Enver Nazim oğlu Ablayev, Энвер Назим огълу Аблаев ; 1977 ел, 5 июнь Чырчыкта туган) - үзбәк һәм украин фристайлчысы (акробатика белгечлеге буенча), беренче украин фристайлчысы - Мадонна ди Кампильода 2004/2005 фристайл буенча Дөнья кубогы җиңүчесе (11 март, 2005). Халыкара класслы спорт остасы. Хәзер ул фрестайл буенча Украина җыелма командасының баш тренеры.

# Әнвәр Аблаев
## Биографиясе

Әнвәр Назыйм улы Абла́ев 1977 елның 5 июнендә Үзбәкстанның Чырчык шәһәрендә туган. Милләте буенча кырым татары. 16 яшендә Украинага Раубичига килә һәм Украинаның спорт гражданлыгын кабул итә, чөнки үз илендә спортны финанслауның начар булуы аркасында Үзбәкстан өчен уңышка ирешә алмаячагын аңлый. Аның беренче тренеры - Анатолий Мазур, аннары Галина Досова була. Ул Ужгород милли физкультура университетын тәмамлый, Украинадагы алдынгы спортчыларның берсе була. Мукачев "Колос" клубында уйный.
Аблаевның дөнья чемпионатларында югары казанышы - 2003 елда Дирвеллида 4 нче урын.
Ул өч тапкыр Олимпия уеннарында чыгыш ясый. 2006 елда Туринда финалга чыга (12нче урын).
2005 елда Украина фристайлына дөнья Кубогында (2005 елның 11 марты, акробатика, Мадонна-ди-Кампильо) беренче алтын медаль алып килә. 2010/2011 сезонында Аблаев җәрәхәтләнә һәм карьерасын тәмамлый.
Аблаев Мәскәүдә һәм Сочида фристайл буенча дөнья кубогы этапларын оештыручы, Сочидагы Олимпия уеннарында ул җыелма команданың өлкән тренеры булган һәм «Роза-Хутор» паркында трассаларны әзерләү өчен җавап биргән.
2014/2015 сезоны алдыннан Украина җыелма командасы тренеры була.
2010/2011 сезонында Аблаев җәрәхәтләнде һәм карьерасын тәмамлады, Сочига Олимпия уеннарына барырга әзер булуына карамастан (аның сүзләре буенча, ул хәтта тулы вакытлы команда исемлегеннән дә алынды). Аблаев Мәскәүдә һәм Сочида ирекле стиль буенча Дөнья кубогы этапларын оештыручы иде, Сочидагы Олимпия уеннарында ул инде җыелма команда баш тренеры иде һәм Роза Хутор паркында треклар әзерләү өчен җаваплы иде. 2014/2015 сезоны алдыннан Украина җыелма командасы тренеры була .
Өйләнгән, улы һәм кызы бар. Хоббилары - чит телләрне өйрәнү. 2015 елда Закарпат облгосадминистрациясе рәисе Геннадий Москальга Мукачевода А. Пушкин исемендәге 1 нче урта мәктәптә рус телендә укытуны торгызырга чакырып мөрәҗәгать итә .

# Әнвәр Аблаев
## Бүләкләре

* Мактау ордены, III дәрәҗә (28 февраль, 2018)
# Анатолий Канюка

Анатолий Канюка, Анатолий Роман улы Канюка (1940 елның 18 ноябре, ССРБ, РСФСР, Черниговка) — ССРБ һәм Россия җырчы (тенор), Россия Федерациясенең (2003) һәм Чуваш АССРның (1988) халык артисты, музыка педагогы, профессор.

# Анатолий Канюка
## Тәрҗемәи хәле

1975 елда Ерак Көнчыгыш дәүләт педагогия сәнгать институтын тәмамлаган.
1975 елдан — Чуашстан дәүләт опера һәм балет театры солисты.
Чуаш дәүләт педагогика университеты профессоры.

# Анатолий Канюка
## Бүләкләре һәм исемнәре

* Чуваш АССРның атказанган артисты (1982)
* Чуваш АССРның халык артисты (1988)
* Россия Федерациясенең атказанган артисты (1994)
* Россия Федерациясенең халык артисты (2003)
* «Чуашстан Республикасы алдындагы хезмәтләр өчен» ордены медале
# Грибан

Грибан (Грибаново) — Түбән Новгород өлкәсенең Сергач районында урнашкан торак пункт.

# Грибан
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Түбән Новгород губернасының Сергач өязенә караган.

# Грибан
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 98,8%, руслар — 1,2%.

# Грибан
## Авыл белән бәйле шәхесләр

* Seyidcəfər Yaqubov
* Ринат Вәлиев
* Ринат Сөләйман улы Вәлиев (1971), баянчы, композитор, Татарстанның атказанган артисты (2013).
# Әхмәтсафа Дәүләтьяров

Әхмәтсафа Дәүләтьяров, Әхмәтсафа Мостафа улы Дәүләтьяров, рус. Давлетьяров Ахметсафа Мустафович (1905-1938) — ТАССР ХКШ рәисе (1937). ВКП (б) әгъзасы (1924 елдан).

# Әхмәтсафа Дәүләтьяров
## Тәрҗемәи хәле

1905 елның 12 июнендә Ырынбур губернасы Богырыслан өязе (хәзерге Сакмар районы) Татар Каргалысы авылында туган.

# Әхмәтсафа Дәүләтьяров
## Октябрь инкыйлабы

Авылда беренчеләрдән булып комсомол оешмасына керә. Яшьләрне комсомолга ныграк җәлеп итү өчен, үзенең иптәше Саттар Ижбулдин белән берлектә комсомол-яшьләр итек тегү остаханәсе ачалар.
Ырынбур тирәсендә хәрәкәт итүче атаман Дутов казакларына каршы оештырылган махсус йөкләмәле хәрби отрядка (ЧОН) языла.
1921 елның көзендә Ырынбурда ачылган Татар халык мәгарифе институтына (ТИНО) укырга керә. Муса Җәлил белән дуслаша, аның сәхнә әсәрләрен («Кайнатма», «Бал тәпәне») дингә каршы көрәштә куллана. 1924 елда фиркагә кабул ителә, аңа Ырынбур тире заводы клубында татар эшчеләре белән эшләү йөкләнелә.
1925 елның җәендә Урта Азиягә фирка эшенә җибәрелә. Үзбәкстан ССР КП (б) Хивә округ комитетында статистика һәм мәгълүмат бүлеген җитәкли.

# Әхмәтсафа Дәүләтьяров
## Казанда

1927 елда Казанга Татар коммунистчыл университетына укырга килә. Укып бетергәч, 1930 елның гыйнварында Минзәлә кантонына эшкә җибәрелә. Кантонның мәдәният-мәгариф бүлеге мөдире булып эшли. 1930 елда ТАССРда кантоннар бетерелеп, районнар барлыкка килә. Фирка өлкә комитеты Ә. Дәүләтьяровны Казанга, Татар коммунистчыл университеттында укытырга чакыртып ала, әлеге уку йортында сәяси икътисадтан лекцияләр укый. 1933 елда аспирантура тәмамлый.
1933 елда МТСларда сәяси бүлекләр оештырылгач, үз теләге белән янәдән фирка эшенә күчә. Башта Минзәлә МТСы сәяси бүлеге башлыгы урынбасары була, соңыннан фирканең Кызыл Йолдыз район комитеты сәркатибе итеп сайлана.
1936 елның гыйнварында Казанга чакыртып алына. Башта Татар дәүләт нәшриятында мөхәррир, аннары «Кызыл Татарстан» газетасының җаваплы мөхәррире була.
1937 елның 16 сентябрендә ТАССР халык комиссарлары шурасы (ХКШ) рәисе итеп билгеләнә. Ике айдан кулга алына.
1938 елның 9 маенда ССРБ югары суды хәрби коллегиясе атарга хөкем итә.
# Тукасы

Тукасы (чуаш. Тукасси, рус. Тукасы ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429069. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253875006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000010800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Тукасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 156 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Владимир Иовлев

Владимир Иовлев, Владимир Александр улы Иовлев (Йовлев, Иванов, рус. Иовлев Владимир Александрович, 1920 елның 13 гыйнвары, Ташкәнт — 1944 елның 18 октябре, Маҗарстан, Дебрецен ) — Бөек Ватан сугышында катнашып һәлак булган яугир, танк полкы ротасы командиры, Советлар Берлеге каһарманы (1945, вафатыннан соң). Сугышка кадәр Казанның «Урак һәм Чүкеч» заводында эшләгән, Бишбалта (Адмираллык) бистәсендә (Заверниха урамы, 20) яшәгән.

# Владимир Иовлев
## Тәрҗемәи хәле

1920 елның 13 гыйнварында Ташкәнттә (вариант: Казанда) эшче гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. Җиде сыйныф белем алганнан соң, Казанның «Урак һәм Чүкеч» заводында токарь булып эшләгән. 1940 елда Кызыл гаскәргә алына, Казан танк укуханәсендә танкист һөнәре ала. 1942 елдан Бөек Ватан сугышы фронтларында. Сызранда танк укуханәсен тәмамлаган (1942). 2нче Украина фронты 6нчы гвардия кавалерия корпусы 13нче гвардия кавалерия дивизиясе 250нче гвардия танк полкы ротасы командиры сыйфатында Маҗарстанда батырлык күрсәтә. Аның ротасы 1944 елның 8 октябрендә беренчеләрдән булып Дебрецен шәһәренә бәреп керә. 8-18 октябрьдә барган сугышларда гвардия капитаны Иовлев ротасы танкистлары дошманның 10 танкын, 6 тубын, 6 БТРын, 4 зенит тубын сафтан чыгара. Авыр яраланса да, Иовлев сафта кала. 1944 елның 18 октябрендә алган яраларыннан вафат була, Дебреценда җирләнә. 1945 елның 28 апрелендә (вафатыннан соң) Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелгән.

# Владимир Иовлев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге каһарманы (28.04.1945)
* ике Ленин ордены
* ике Кызыл Йолдыз ордены

# Владимир Иовлев
## Хәтер

* 2005 елда Казанның Урак һәм Чүкеч урамының Клара Цеткин урамыннан Гладилов урамына кадәр өлешенә Иовлев урамы исеме бирелә.
# Ле-Валь-д'Ажоль

Ле-Валь-д'Ажоль (фр. Le Val-d'Ajol) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Миренки

Миренки (чуаш. Миренки, рус. Миренки ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429811. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203850001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200002300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Миренки
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 825 | 665 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 665 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (100.
# Мадалена (район)

Мадалена — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Мадалена муниципалитетына карый.

# Мадалена (район)
## Географиясе

Мәйданы — 32,95 км².
# Пайки

Пайки (чуаш. Пайӑк, рус. Пайки) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Пайки
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Пайки
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 65 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
# Түбән Хыркасы

Түбән Хыркасы (чуаш. Аялти Хыркасси, рус. Нижние Хыркасы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600006900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Түбән Хыркасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 15 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Ибраялы

Ибраялы (чуаш. Кӗслеяль, рус. Ибраялы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Ибраялы
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ибраялы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Таган (Гойя картинасы, Валенсия)

«Таган» (испан телендә: El balancín) — испан рәссамы Франсиско Гойяның уйнаучы балалар сурәтләнгән рококо стилендагы картинасы. Тукыма 1779 - 1781 еллар арасында буялган һәм 30×43 см үлчәмдәге киндер тукымада живопись булып тора. Хәзерге вакытта Валенсиядә Нәфис сәнгать музеенда саклана.

# Таган (Гойя картинасы, Валенсия)
## Тарихы

Картина Франсиско Гойя тарафыннан Мадридта Пардо сараенда принц һәм принцесса Астурияле йокы бүлмәсе өчен ясалган гобелен өчен картон булып тора. Тукыма король гобеленнар фабрикасына 1780 елда китерелгән булган. Эш 1870 елга кадәр югалтылган дип саналган булган, ул вакытта сәнгать белгече Грегорио Круцада-Вильяамиль тарафыннан Мадридта король сараеның идән асларының берсендә рәссамның башка картоннары белән табылган булган. Хәзерге вакытта картина Валенсия шәһәрендә Нәфис сәнгатьләр музее экспозициясенә керә, әмма тукыманың хуҗасы булып Прадо музее тора.

# Таган (Гойя картинасы, Валенсия)
## Тасвирлама

Картинада иске шәһәр капкасы янында балалар сурәтләнгән. Аларның берәүләре әллә сугыша, әллә көрәшә. Башкалары бүрәнәләрдән корылган таганда атлана. Картинаның уң ягында уйнамаучы, ә читтән карап торучы яхшы киемнән пар бала сурәтләнгән. Тагын ике бала картинаның ерак планында әңгәмә коручы итеп сурәтләнгән. Биек постаментта рәссам балаларның уйнавын карап торучы маймылны сурәтләгән.
# Азнакайнефть

«Азнакайнефть» нефть промыселы идарәсе — 1956 елның 1 ноябрендә «Бөгелмәнефть» идарәсенең икенче нефть промыселы базасында нефть сәнәгате министрлыгы боерыгы белән оештырылган «Татнефть» берләшмәсе составындагы дүртенче оешма. Идарәнең төп бурычы Ромашкино ятмасының төньяк-көнчыгыш өлешендә нефть ятмаларын эшкәртү була.
«Азнакайнефть» идарәсе ике тапкыр зур реструктуризациягә дучар була. Беренче тапкыр – 1965 елда, «Актүбәнефть»нең яңа нефть чыгару идарәсе озатылганда, икенче тапкыр – 1996 елда, аның белән бергә бердәм нефть-газ чыгару идарәсенә берләшкәннән соң.
Углеводород чималының максималь күләме 1971 елга туры килә. Ул вакытта ике тугандаш идарә 18 миллион тоннага якын нефть биргән. Коллективның 3 миллиард тонна Татарстан нефтен чыгаруга керткән өлеше (2007 ел) 456 миллион тоннадан артык тәшкил итәкән. 2019 елның 13 декабрендә нефть – газ чыгару идарәсе тарихи чикне узып китә, эшкәртелә башлаганнан бирле 500 миллион тонна нефть чыгарылган.
«Азнакайнефть» идарәсе үз составында 5 нефть һәм газ чыгару цехларын, катлам басымын саклау цехын, нефтьне комплекслы әзерләү һәм кудыру цехын, җитештерү хезмәте күрсәтү цехын берләштерә.
Хәзерге вакытта «Азнакайнефть» - «Татнефть» компаниясенең эре нефть-газ чыгару идарәләренең берсе. Аның территориясе Татарстан Республикасының алты районы җирләрен үз эченә ала, гомуми мәйданы бер мең квадрат километрдан артык.
«Азнакайнефть» идарәсе нефть чыгаруда яңа юнәлешләрне интенсив үзләштерә, идарә стеналарында прогрессив технологияләр, эшлекле мөнәсәбәтләр, фән актив үсә, бу нефть чыгаруны стабильләштерергә, техниканы һәм технологияне камилләштерергә, «Татнефть» ГАҖдә лаеклы урын алырга мөмкинлек бирә.

# Азнакайнефть
## Экология

«Азнакайнефть» идарәсе эшчәнлеге территориясендә коллектив тарафыннан әйләнә-тирә мохитнең чисталыгы буенча да, суның химик составы буенча да 100дән артык чишмә төзекләндерелеп тора һәм һәрдаим ярдәм күрсәтелә. Бу чишмәләрнең күбесе район халкы һәм кунакларының күмәк һәм гаилә ялы өчен яраткан урыннары. Идарә «Татнефть» ГАҖ структур бүлекчәләре арасында электрик яктан төзекләндерелгән чишмәләрне саклау һәм суның сыйфатын яхшырту буенча конкурста берничә тапкыр җиңүче булган.
# Никита Токарликов

Никита Токарликов (Никита Евдоким улы Токарликов) — Советлар Берлеге Каһарманы, орудие командиры, сержант.

# Никита Токарликов
## Тәрҗемәи хәле

1918 елда Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Әлмәт районы) Кәләй авылында туган. Татар. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, Сарманда хисапчылар хәзерләү курсларында укый. 1939 елга кадәр күмәк хуҗалыкта хисапчы булып эшли. 1939 елда Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре сафына алына, Ерак Көнчыгышта хезмәт итә.

# Никита Токарликов
## Бөек Ватан сугышында

Кәләй авылыннан 283 кеше фронтка китә. 100 е исән-сау әйләнеп кайта, 183 е яуда ятып кала, шулар эчендә Н.Е. Токарликов. 1944 елның июнь аеннан фронтта. I Балтик буе фронтының 1971- артиллерия полкында (45- артиллерия бригадасы, 51- армия) орудие командиры була. Тарту шәһәре юнәлешендә һөҗүм итүдә катнаша.

# Никита Токарликов
## Батырлыгы

1944 елның 18 августында Литва ССР Шяуляй шәһәре тирәсендә орудие уты белән дошманның 6 хәрби техникасын һәм күп санда фашистларны юк итә. Үзе дә шушы сугышта һәлак була.
Литваның Мартинишкяй өязе Жагар (Ауце) шәһәрендә җирләнгән.

# Никита Токарликов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Ленин ордены.
* Советлар Берлеге Каһарманы (һәлак булганнан соң, 1945 елның 24 мартында)

# Никита Токарликов
## Хәтер

* Әлмәт шәһәрендә, Кәләй авылында урамнарга исеме бирелгән.
* Кәләй мәдәният йорты биләмәсендә Н.Е. Токарликовның мемориаль комплексы ачылган.
* Әлмәт районы «Кичуй» совхозы Н.Е. Токарликов исемендәге совхоз (хәзер Токарликов исемендәге ААҖ) итеп үзгәртелгән (1985).
# Мадаил

Мадаил — Португалиянең Авейру округына керә торган фрегезия. Оливейра-ди-Аземейш муниципалитетына карый.

# Мадаил
## Географиясе

Мәйданы — .
# Пеналва-де-Алва

һәм
Пеналва-де-Алва — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Penalva de Alva e São Sebastião da Feira муниципалитетына карый.

# Пеналва-де-Алва
## Географиясе

Мәйданы — .
# Костянтынивка

Костянтынивка (укр. Костянтинівка, рус. Константиновка) — Украинаның Донецк өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 15000 кеше (2025).

# Костянтынивка
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Костянтынивка Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.

# Костянтынивка
## Тарих

1870 елда нигезләнгән.

# Костянтынивка
## Халык

Милли состав (2001): украиннар — 59,3%, руслар — 37,7%, әрмәннәр — 1,0%, белоруслар — 0,5%.
Туган тел буенча состав, 2001: рус теле — 78,1%, украин теле — 21%.

# Костянтынивка
## Танылган шәхесләр

* Нонна Мордюкова (1925-2008), кино һәм театр әртисе.
# Ласцов

Ласцов (словак. Lascov) — Словакиянең Бардеёв округында урнашкан авыл.

# Ласцов
## Тарихы

Авыл 1370 елда нигезләнгән.

# Ласцов
## Географиясе

Мәйданы — 5,35 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 190 метр биеклектә урнашкан.

# Ласцов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар

Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар (مستفاد الاخبار في احوال قزان وبلغار, тат. Казан вә Болгар хәлләре турында файдаланылган хәбәрләр) — тарихи чыганакларга нигезләнеп 1880 елларда иске имләдә язылган Шиһабетдин Мәрҗани хезмәте.

# Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар
## Эчтәлеге

Китапта болгар, хәзәр, татар һәм башка төрки халыклар турында мәгълүматлар тупланган. Ике китап итеп бастырыла (1885—1900).
Әсәр татарлар өчен иң кыйммәтлеләрдән санала, ул күбесенчә татарлар тарихына багышланган һәм Идел-Урал төбәгенең ислам тарихнамәсе классикасы булып тора. Бу хезмәтнең татарлар тарихын фәнни яктан бәян итүнең башлангыч омтылышы дип танырга мөмкин булган беренче томында автор «татар» этнонимының барлыкка килү проблемаларын, милләт этногенезы тарихын карый. Тикшеренү Идел Болгариясе тарихыннан, «сакалиб», «хәзәр», «болгар», «кыпчак» һ. б. этнонимнар барлыкка килүдән башлана. Аннары Автор Чыңгызхан һәм аның токымнары төзегән барлык дәүләтләрнең формалашуы һәм таркалуы турында эзлекле рәвештә сөйли. Моннан тыш, ул болгарларның һәм соңрак формалашкан татарларның күршеләре белән сәяси мөнәсәбәтләре мәсьәләләрен җентекләп тикшерә. Автор шәхесләр, аерым алганда, Болгар һәм татар галимнәре, аларның хезмәтләре һәм дөнья иҗтимагый фикеренә керткән өлеше турында бик күп кыйммәтле мәгълүматлар бирә.
Китапта кулланылган чыганакларны классификацияләп, аларның гарәп, фарсы һәм төрки телләрдә язылганлыгын күрергә була. Әсәрнең бер өлеше башта Русьның, аннары Россиянең барлыкка килү һәм формалашу тарихына да кагыла.

# Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар
## Басмалары

* 1885 — иске имләдә Казан Император университетының казенный басмаханәсендә — шәхси нәшир Мөхәммәдҗан Кәриминең заказы буенча.
* 1897 — иске имләдә Б. Л.Домбровский типографиясендә
* 1900 — иске имләдә Казан Император университетының казенный басмаханәсендә — шәхси нәшир Бакиров заказы буенча.
* 1989 — кириллицада кыскартылган вариантта (Татарстан китап нәшрияты)
* 1997 — латиницада Төркиядә.
* 2018 — иске имля графикасында, Болгар ислам академиясе.
# Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте

Тө́ньяк Кипрны́ң Төре́к Җөмһүрияте́ (төр. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), Тө́ньяк Кипр (төр. Kuzey Kıbrıs) — Кипр утравында урнашкан өлешчә танылган дәүләт. Ул Төркия һәм Абхазия тарафыннан танылган.
Дәүләтне нигезләүче һәм беренче президенты — Рәүф Денкташ (1924-2013).
# Яңа Алтышево

Яңа Алтышево (чуаш. Ҫӗнӗ Алтышево, рус. Новое Алтышево ) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429805. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200002700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.

# Яңа Алтышево
## Халык

| 2002 | 2010 |
| 80 | 46 |
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 46 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (78%), руслар (11%).
# Табашино (станция бистәсе)

Табашино (чирм. Табашино, рус. Табашино) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан станция.

# Табашино (станция бистәсе)
## Сәгать поясы

Табашино (станция бистәсе) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Табашино (станция бистәсе)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75,9%), чирмешләр (13,8%), белоруслар (10,3%).
# Латрошча

Латрошча (белар. Латрошча) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Латрошча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Орике (фрегезия)

һәм
Орике — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Орике муниципалитетына карый.

# Орике (фрегезия)
## Географиясе

Мәйданы — 249,54 км².
# Масан (район)

Масан — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Mação, Penhascoso e Aboboreira муниципалитетына карый.

# Масан (район)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Ласере (Торино)

Ласере — Италиянең Пьемонт төбәге Фрассинетто өязендә урнашкан торак пункт.

# Ласере (Торино)
## Географиясе

Ласере Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Ласере (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Оршасола

Оршасола (чирм. Ӧршасола, рус. Оршасола) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Оршасола
## Сәгать поясы

Оршасола Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Оршасола
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (78,3%), руслар (21,7%).
# Ойкас-Яндоба

Ойкас-Яндоба (чуаш. Уйкас-Юнтапа, рус. Ойкас-Яндоба) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Ойкас-Яндоба
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ойкас-Яндоба
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 168 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Семеновка (Канаш районы)

Семеновка (чуаш. Уйкас, рус. Семеновка ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429306. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216804004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700007300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Семеновка (Канаш районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 164 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Рибейринья (Рибейра-Гранде)

Рибейринья — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. Рибейра-Гранде муниципалитетына карый.

# Рибейринья (Рибейра-Гранде)
## Географиясе

Мәйданы — 17,75 км².
# Носса-Сеньора-даш-Невеш

Носса-Сеньора-даш-Невеш — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Бежа муниципалитетына карый.

# Носса-Сеньора-даш-Невеш
## Географиясе

Мәйданы — 53,14 км².