yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Балан күле

Бала́н күле́ - Гөбенә елгасы бассейнында, Кайбыч районының Багай авылыннан 2 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан күл.
Су өслегенең мәйданы 5 га. Су күләме 75 мең м³. Озынлыгы 600 м, иң зур киңлеге 75 м, уртача тирәнлеге 1,5 м, иң зур тирәнлеге 3,2 м. Күл казанлыгы ясалма казылган. Формасы ураксыман. Суы гидрокарбонат-хлорид-магнийлы, бик йомшак. Үтә күренмәлелеге 88 см.
Хуҗалык-көнкүреш максатларында кулланыла. Ял итү урыны.
# Барделло

Барделло — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Варезе һәм Bardello con Malgesso e Bregano провинциясе составына керә.

# Барделло
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 263 метр биеклектә урнашкан. Бьяндронно, Гавирате, Мальджессо, Безоццо һәм Брегано коммуналары белән чиктәш.
# Гомоле Панни

Гомоле Панни (чех. Homole u Panny) — Чехиянең Устецк крае Усти-над-Лабем һәм Усти-над-Лабем районында урнашкан авыл.

# Гомоле Панни
## Географиясе

Мәйданы — 11,767745 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 375 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Гомоле Панни
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Гомоле Панни
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Гомоле Панни
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1177 |
| 1880 | 1121 |
| 1890 | 1109 |
| 1900 | 1039 |
| 1910 | 1068 |
| 1921 | 961 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1072 |
| 1950 | 455 |
| 1961 | 408 |
| 1970 | 309 |
| 1980 | 286 |
| 1991 | 261 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 356 |
| 2014 | 368 |
| 2016 | 372 |
| 2017 | 361 |
| 2018 | 372 |
| 2019 | 370 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 380 |
| 2021 | 366 |
| 2021 | 395 |
| 2022 | 391 |
| 2023 | 394 |
| 2024 | 403 |
# IC 3779

IC 3779 — Сөмбелә йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3779
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3779, PGC 43154, 2MASX J12472028+1209595, VCC 2050, EVCC 1163, SDSS J124720.63+120959.1, Z 71-41, UZC J124720.7+120959, Z 1244.8+1226 һәм LEDA 43154 буларак та сурәтләнә.
# Домар-сюр-ла-Люс

Домар-сюр-ла-Люс (фр. Domart-sur-la-Luce) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Заполле (Глыбачански авыл советы)

Заполле (белар. Заполле) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Заполле (Глыбачански авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# CHM (ген)

CHM (ингл. CHM Rab escort protein) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Талапты (Ынтымак авыл округы)

Талапты (каз. Талапты) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Талапты (Ынтымак авыл округы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Локалитапродутива Рецатези (Бреша)

Локалитапродутива Рецатези — Италиянең Ломбардия төбәге Реццато өязендә урнашкан торак пункт.

# Локалитапродутива Рецатези (Бреша)
## Географиясе

Локалитапродутива Рецатези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Локалитапродутива Рецатези (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фатима-ду-Сул

Фатима-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.

# Фатима-ду-Сул
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 315,237 км².
# Ави Вигдерзон

Ави Вигдерзон (ивр. ‏אבי ויגדרזון‏‎),(1956 елның 9 сентябрендә, Хайфада туган) - Израиль математигы, дискрет математикасы һәм компьютер фәннәре өлкәсендә белгеч, халыкара премияләр, шул исәптән Абель премиясе (2021) лауреаты.

# Ави Вигдерзон
## Биографиясе

Ави Вигдерзон 1956 елда туган. 1980 елда Технионны тәмамлаган һәм АКШ-ына Принстон Университетына юнәлгән, анда ул 1983 елда Ричард Липтон җитәкчелегендә исәпләү катлаулыгы өлкәсендә эше өчен Ph D дәрәҗәсенә ия булган. Берникадәр вакыт Берклида Калифорния Университетында, Сан-Хоседа IBM Almaden Research Center-да һәм Математика Фәннәре Өйрәнү Институтында эшләп, 1986 елда ул Иерусалимда Еврей Университетында эшли башлаган. 1999 елда Ави Вигдерзон АКШ-ында Перспектив Өйрәнүләр Институтында урын алган һәм 2003 елда Перспектив Өйрәнүләр Институтында даими эшләр өчен Еврей Университетыннан эштән күчкән.

# Ави Вигдерзон
## Бүләкләр

1994 — Неванлинна премиясе
2008 — Гиббс лекциясе
2009 — Гёдель премиясе
2018 — ACM Fellow
2019 — Кнут премиясе 2021 — Абель премиясе

# Ави Вигдерзон
## Академияләрдә әгъзалыгы

АКШ Милли Фәннәр Академиясе (2013)
# Боцень

Боцень — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Хелмжа гминаcында урнашкан авыл.

# Боцень
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кече Йорты

Кече Йорты — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы торак пункт. Карамалы Тау бистәсенә буйсына.
Почта индексы — 422500.

# Кече Йорты
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Миасски

Миасский (рус. Миасский) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.

# Миасски
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Миасски
## Сәгать поясы

Миасски Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Миасски
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (72%), башкортлар (28%).
# (15125) 2000 EZ41

(15125) 2000 EZ41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15125) 2000 EZ41
## Тарихы

2000 елның 8 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EZ41» саналган.
# Могошань (Горж)

Могошань — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Скоарца (коммуна) коммунасына карый.

# Могошань (Горж)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Эйвондейл (Пенсильвания)

Эйвондейл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Эйвондейл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1894 елда нигезләнгән.

# Эйвондейл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,5 квадрат миль, 1,28356 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Берлаж

Берлаж (белар. Берлаж) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.

# Берлаж
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Дора (Алабама)

Дора — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.

# Дора (Алабама)
## Тарихы

Дора шәһәре елда нигезләнгән.

# Дора (Алабама)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 19,473185 км², 19,473184 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 120 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Милфорд (Висконсин)

Милфорд — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Милфорд (Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 91 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 250 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Диксон (Калифорния)

Диксон — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.

# Диксон (Калифорния)
## Тарихы

Диксон шәһәре елда нигезләнгән.

# Диксон (Калифорния)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 18,709369 км², 18,367529 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 Фут биеклектә урнашкан.
# Ирокуой (округ, Иллинойс)

Ирокуой — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уотсика шәһәре.

# Ирокуой (округ, Иллинойс)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.

# Ирокуой (округ, Иллинойс)
## Территориясе

Округ мәйданы 2894 км² тәшкил итә.
# Нохуттепе (Османие)

Нохуттепе (төр. Nohuttepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ольшина (Великопольское воеводалыгы)

Ольшина — Польшаның Великопольское воеводалыгы Остшешув гминасында урнашкан авыл.

# Ольшина (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ёлкино (Свердловск өлкәсе)

Ёлкино (рус. Ёлкино) — Свердловск өлкәсенең Лесной шәһәре шәһәр округы составына керүче шәһәр тибындагы бистә.

# Ёлкино (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ёлкино (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%)
# Суенга

Суенга — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бердь елгасының уң ярына тамагыннан 240 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 71 км.

# Суенга
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200512115200004534
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200453
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Обишув

Обишув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы Грембоцице гминасында урнашкан авыл.

# Обишув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ивангород

Ивангород (рус. Ивангород, эст. Jaanilinn) — Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 10 688 кеше (2014).

# Ивангород
## Сәгать поясы

Ивангород Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Ивангород
## Тарих

18 нче гасыр башыннан 1947 елга хәтле — Нарва шәһәренең бер өлеше.
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1947 елдан, шәһәр статусын 1954 елдан башлап йөртә.

# Ивангород
## Халык

Милләтләр (2010): урыслар (91,5%), украиннар (2,9%), белоруслар (1,7%).
# Черемушка (Чемурда кушылдыгы)

Черёмушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чемурда елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Черемушка (Чемурда кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200017418
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201741
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Рава (Косе)

Рава (эст. Rava) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Масерия ла Фалчета (Авелино)

Масерия ла Фалчета — Италиянең Кампания төбәге Ариано-Ирпино өязендә урнашкан торак пункт.

# Масерия ла Фалчета (Авелино)
## Географиясе

Масерия ла Фалчета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Масерия ла Фалчета (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Цона Продутива Вурца (Болцано)

Цона Продутива Вурца — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Лайвес өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Продутива Вурца (Болцано)
## Географиясе

Цона Продутива Вурца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Цона Продутива Вурца (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 2919

NGC 2919 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2919
## Тарихы

Әлеге галактика 1877 елда Алмания астрономы Эрнст Вильгельм Леберехт Темпель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 27.94 см (11 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Бенан

Бенан (фр. Besnans) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Бенан
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,94 км².
# HD32966

HD32966 — Куян йолдызлыгында урнашкан B8II спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 7,11 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Илбер Ортайлы

Илбер Ортайлы (төр. İlber Ortaylı) – Төркия тарихчысы һәм Кырым татар тарихы профессоры. MEF университетында , Истанбулдагы Галатасарай университетында һәм Анкарадагы Билкент университетында укыган. 2005 елда ул 2012-нче елда пенсиягә чыкканчы Истанбулдагы Топкапы музее директоры итеп билгеләнде.
# Чамьятагы (Һавза)

Чамьятагы (төр. Çamyatağı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (1020) Аркадия

(1020) Аркадия (лат. Arcadia) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (1020) Аркадия
## Тарихы

1924 елның 7 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 QV» саналган.
# Новое казанское слово (гәҗит)

Новое казанское слово — иҗтимагый-сәяси гәҗит. 1918 елның 6 августыннан 7 сентябренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 23 саны чыга.
# IC 3278

IC 3278 — Вероника чәче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 3278
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3278, PGC 40345, LEDA 40345 һәм SDSS J122415.43+272506.4 буларак та сурәтләнә.
# (7200) 1994 NO

(7200) 1994 NO (лат. 1994 NO) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7200) 1994 NO
## Тарихы

1994 елның 8 июлендә Тимоти Спар тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 NO» саналган.
# Соколовка (Дәүләкән районы)

Соколовка — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453401, ГАТОБК коды — 80222844001.
# Линово (Щиценский повяты)

Линово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Дзвежуты гминасында урнашкан авыл.

# Линово (Щиценский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ялчык күле

Ялчык яки Яльчик (чир. Ялчык) — Мари Элда урнашкан күл. Республиканың Марий Чодра милли паркында урнашкан. Мари Илнең иң зур күле.
# Кызылболак (Түркестан өлкәсе)

Кызылболак (каз. Қызылбұлақ) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Кызылболак (Түркестан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Телишоара

Телишоара — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. Бредуц (коммуна) коммунасына карый.

# Телишоара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Джефферсон (Төньяк Каролина)

Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джефферсон (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1799 елда нигезләнгән.

# Джефферсон (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 5,4 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 890 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Виола (Удине)

Виола — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Аквилея өязендә урнашкан торак пункт.

# Виола (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Базош-сюр-Оен

Базош-сюр-Оен (фр. Bazoches-sur-Hoëne) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Германт

Германт (фр. Guermantes) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Казе Лонардело (Модена)

Казе Лонардело — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Пьевепелаго өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Лонардело (Модена)
## Географиясе

Казе Лонардело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казе Лонардело (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Велика Крушевица (Рековац)

Велика Крушевица (серб. Велика Крушевица ) — Сербиянең Поморав округы Рековатс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Велика Крушевица (Рековац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 метр биеклектә урнашкан.

# Велика Крушевица (Рековац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Мель (Смаргонский районы)

Мель (белар. Мель) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.

# Мель (Смаргонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Йорт дуңгызы

Дуңгыз (лат. Sus scrofa domesticus) — иң төп һәм киң таралган йорт хайваннарының берсе. Дуңгыз суеп, ит, җәү һәм төрле фармакологик ингредиентлар, шул исәптән панкреатин алалар. Кылларыннан пумала һәм щёткалар ясыйлар. Кеше һәм дуңгыз организмнары охшашлыгына күрә, дуңгыз органнары медицинада кулланыла, кайбер очракларда хәтта трансплантацияләнә ала.

# Йорт дуңгызы
## Ияләштерү

Кеше дуңгызны моннан 6-7 мең еллар чамасы элек кулга ияләштергән. Борынгы заманнардан ук аучыларга кыргый дуңгызлар — кабаннар — Поляр түгәрәктән алып экваторга кадәр бөтен җирдә очраган. Кабаннарны су буендагы камышлыкларда, елга үзәннәрендәге куаклыкларда аулаганнар. Кабаннар «утрак» яшәгән. Көнне алар аулак урыннарда үткәргәннәр, ә төнлә тамак туйдырырга чыкканнар; имән чикләвеге, чикләвек, өлгергән алма һәм груша эзләп ашаганнар, камыш тамырларын актарганнар, әкәм-төкәм, суалчан, вак җәнлекләр, кәлтә еланнарны һәм хәтта еланнарны ашаганнар, җир өстендәге кош ояларын туздырганнар. Теләсә нәрсә ашый торган бу хайваннарны йортта асрау бик кыен булмый. Ауда кулга эләккән буй-буй кабан дуңгызлары тоткында яшәргә җиңел ияләшкәннәр. Алар бик тиз үскәннәр. Тәмле ит биргәннәр. Азыкка талымсыз булулары һәм характерлары белән дуңгызлар борынгы бабалары — кабаннарга бик охшаганнар. Кыргый кабаннар кебек үк, алар начар күрәләр, әмма яхшы ишетәләр, искә дә бик сизгерләр. Көтүлеккә чыгарсаң, азык эзләп, җир казырга тотыналар. Кыргый кабаннар төсле, таныш түгел урында да дуңгызлар юлны бик тиз табалар.

# Йорт дуңгызы
## Сыйфатлама

Бу хайван озак еллар буена кеше тәэсирендә бик нык үзгәргән, һәм бу үзгәреш аның тышкы кыяфәтендә генә чалынмаган. Хәзер ул төнлә йоклый, көндез тамак туйдыра. Кыргый дуңгызга караганда ике-өч тапкыр артык бала китерә. Үзенең кыргый кардәше янында алып сыман. Хәзер инде авырлыгы ярты тоннага җиткән нәселле дуңгызлар бар.
Нәселле дуңгыз 10—12 бала китерә, ә кайсыберләре 28—32 гә кадәр бала китерәләр. Гадәттә елына ике тапкыр балалыйлар. Дуңгыз балалары бик тиз үсәләр һәм симерәләр.
Дуңгызлар начар күрәләр, ләкин бик әйбәт ишетәләр һәм ис сизәләр. Яхшы тәрбияләсәң, алар чисталыкны да яраталар һәм рәхәтләнеп суда чупырдыйлар.
Кешеләр аларны төрле һөнәрләргә өйрәтәләр. Франциядә дуңгызларны трюфель гөмбәләрен эзләргә өйрәтәләр икән. Исне яхшы тоюы аркасында җир астындагы гөмбәне дуңгыз бик җиңел эзләп таба.