yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Луколи

Луколи — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Л’Акуила провинциясе составына керә.

# Луколи
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 956 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Л'Акуила, Рокка-ди-Меццо, Торнимпарте, Боргорозе һәм Рокка-ди-Камбио коммуналары белән чиктәш.
# Форфри

Форфри (фр. Forfry) — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Инҗил

* Диннәр порталы
* Ислам порталы
Назарет шәһәреннән Гайсәнең тормышын (еш язылган килеш) тасвирлауга Инҗил диелә. Иң киң таралган үрнәкләре – дүрт каноник саналган инҗилләр (ингл.) сафына кергән Матфей инҗиле (ингл.), Марк инҗиле (ингл.), Лука инҗиле (ингл.), һәм Иоанн инҗиле (ингл.). Шулай ук, бу терминны апокрифик инҗилләрне, каноник булмаган инҗилләрне, яһүди инҗилләрне һәм гностик инҗилләрне билгеләр өчен кулланыла. Өстәмә, христианнар еш "инҗил" терминның изге хәбәр (ингл.) коннотациясе нигезендә, Гайсә китергән библеик Яңа Канун (ингл.) хәбәрен билгеләү өчен куллана.
Башка изге китаплар белән бергә Инҗил Христианлыкның изге хәбәр җыентыгы дип саналган Библияның өлешен тәшкил итә.
Дөнья диннәренең инҗил дип билгеләнгән документларга карашлары аерыла.
Исламда Инҗил (ингл.) (гарәп. إنجيل‎) – Гайсәнең инҗилен билгеләү өчен кулланылгар гарәп теле термины. Коръән аның Аллаһ тарафыннан җибәрелгән дүрт мөселманнар өчен изге саналган китаплар санына кертә. Ислам тәгълиматы буенча, вакыт узу белән Инҗилгә ялгышлыклар керү сәбәпле, Аллаһ соңгы китапны китерер өчен Мөхәммәт пәйгамбәрне җибәрде.
Иң башта Сүз (Logos) булган (Яхья 1:1)
# Олы Куян

Олы Куян (рус. Лукино) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы юкка чыккан торак пункт.

# Олы Куян
## Тарихы

1930 елда Кубыз, 1944 елдан Симәки авылы җирлегенә кергән.
Авыл 1970 еллар азагында юкка чыга.

# Олы Куян
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.5 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 4.9 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.9 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.4 °C | -9.7 °C | 4.3 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
# Вильяэскуса (Самора)

Вильяэскуса (исп. Villaescusa) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяэскуса (Самора)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 43,09 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 827 метр биеклектә урнашкан.
# Тсереби

Тсереби (эст. Tserebi) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
# Чентомани-Тора (Потенца)

Чентомани-Тора — Италиянең Базиликата төбәге Потенца өязендә урнашкан торак пункт.

# Чентомани-Тора (Потенца)
## Географиясе

Чентомани-Тора Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Чентомани-Тора (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Климины

Климины (рус. Климины) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.

# Климины
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Климины
## Сәгать поясы

Климины Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Климины
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Забары

Забары (белар. Забары) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.

# Забары
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Тросна (Шкловский районы)

Тросна (белар. Тросна) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.

# Тросна (Шкловский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# NGC 4744

NGC 4744 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4744
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Трелу-сюр-Марн

Трелу-сюр-Марн (фр. Trélou-sur-Marne) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
# PEG10

PEG10 (ингл. Paternally expressed 10 һәм Retrotransposon-derived protein PEG10) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нойнкирхен (Хунсрюк)

Нойнкирхен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Нойнкирхен (Хунсрюк)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,16 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 400 метр биеклектә урнашкан.
# Ышыклар (Акчаабат)

Ышыклар (төр. Işıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зубрнице

Зубрнице (чех. Zubrnice) — Чехиянең Устецк крае Усти-над-Лабем һәм Усти-над-Лабем районында урнашкан авыл.

# Зубрнице
## Географиясе

Мәйданы — 6,74184 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 290 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Зубрнице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Зубрнице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Зубрнице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 645 |
| 1880 | 724 |
| 1890 | 764 |
| 1900 | 659 |
| 1910 | 654 |
| 1921 | 638 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 693 |
| 1950 | 317 |
| 1961 | 330 |
| 1970 | 318 |
| 1980 | 254 |
| 1991 | 161 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 207 |
| 2014 | 240 |
| 2016 | 246 |
| 2017 | 248 |
| 2018 | 241 |
| 2019 | 239 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 234 |
| 2021 | 231 |
| 2021 | 230 |
| 2022 | 231 |
| 2023 | 227 |
| 2024 | 223 |
# Гумус

Гу́мус — үсемлекләр өче туклыклы мәтдәләргә ия булган туфракның төп органик мәтдәсе. Гумус органик туфракның 90%ын алып тора.
Гумус төрле организмнарның, бигрәк тә яңгыр суалчанының, көнкүреш калдыгы булып тора. Моны Чарлз Дарвин да әйтеп үткән.
# Парциаль басым

Парциаль басымы (лат. partialis — бераз, өлешчә, лат. pars — өлеш) — газ кушымтаның аерым алып өлешен басымы.
Газ кушымтаның гомуми басымы — бөтен аның компонентларын парциаль басымнар дөйем.

# Парциаль басым
## Дальтон законнары

Газ азоттан (N₂) су тудыргычтан (H₂) һәм аммиактан (NH₃) торган гомуми басымы өлкәсе:
    $P=P_{{\mathrm {N} }_{2}}+P_{{\mathrm {H} }_{2}}+P_{{\mathrm {NH} }_{3}}$:
$P\,$ = Газ кушымтаның гомуми басымы
$P_{{\mathrm {N} }_{2}}$ = азот (N₂) Парциаль басымы
$P_{{\mathrm {H} }_{2}}$ = су тудыргыч (H₂) Парциаль басымы
$P_{{\mathrm {NH} }_{3}}$ = аммиак (NH₃) Парциаль басымы
# Сен-Лоран-д'Оне

Сен-Лоран-д'Оне (фр. Saint-Laurent-d'Onay һәм фр. Onay) — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
# Амосенки

Амосенки (белар. Амосенкі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.

# Амосенки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Фән (Әлшәй районы)

Фән — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452120, ГАТОБК коды — 80202822005.

# Фән (Әлшәй районы)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 108 кешенең яшәве мәгълүм.
# Смолево-Весь

Смолево-Весь — Польшаның Мазовия воеводалыгы Шульбоже-Вельке гминасында урнашкан авыл.

# Смолево-Весь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оградна

Оградна — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. Неделино җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Оградна
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 750 метр биеклектә урнашкан.
# Эсбей (Бартын)

Эсбей (төр. Esbey) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Маженцице (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Маженцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы Стшельце-Вельке гминаcында урнашкан авыл.

# Маженцице (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Сунтынг-Юган

Сунтынг-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Һул Хетта елгасының уң ярына тамагыннан 357 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 23 км.

# Сунтынг-Юган
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15030000112115300049051
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115304905
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Иске (Төмән өлкәсе)

Иске, Эске (Юрты-Иска) — Төмән өлкәсенең Түбән Тәүде районында урнашкан торак пункт.

# Иске (Төмән өлкәсе)
## Сәгать поясы

Иске (Төмән өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Иске (Төмән өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Төмән өязенә караган.

# Иске (Төмән өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 93,6%, руслар — 6,4%.
# Эрувиль-Сен-Клер (кантон)

Эрувиль-Сен-Клер (кантон) (фр. canton d'Hérouville-Saint-Clair) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Чанакчы (Һалылые)

Чанакчы (төр. Çanakçı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Волжский вестник (журнал)

Волжский вестник — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби журнал. 1883 елның 2 гыйнварыннан 1883 елның 25 декабренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 52 саны чыга. Нашир һәм мөхәррир – Николай Загоскин.
# Годне

Годне — Словениянең Сежана (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Годне
## Географиясе

Мәйданы — 0,46 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 303,8 метр биеклектә урнашкан.
# Возлавки

Возлавки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Биштынек гминасында урнашкан авыл.

# Возлавки
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Тьевр (Сомма)

Тьевр (фр. Thièvres) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# IC 4345

IC 4345 — Үгезкөтүче йолдызлыгы чикләрендә урнашкан LINER .

# IC 4345
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4345, 2MASX J13551342+2503065, MCG+04-33-025, PGC 95536, Z 132-46, UZC J135513.3+250306, Z 1352.9+2517, SDSS J135513.38+250306.4, LEDA 95536 һәм SDSS J135513.38+250306.5 буларак та сурәтләнә.
# Топчулар (Чилимли)

Топчулар (төр. Topçular) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Чилимли илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Чериана

Чериана — Италиянең Лигурия төбәгендә урнашкан коммуна. Империя провинциясе составына керә.

# Чериана
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 369 ± 0 метр биеклектә урнашкан. Бадалукко, Баярдо, Санремо һәм Таджа коммуналары белән чиктәш.
# Гратино (Империя)

Гратино — Италиянең Лигурия төбәге Молини-ди-Трьора өязендә урнашкан торак пункт.

# Гратино (Империя)
## Географиясе

Гратино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Гратино (Империя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Домодедово һава аланы

Домодедово һава аланы :
| Дәүләт: Регион: | Россия Мәскәү өлкәсе | Россия Мәскәү өлкәсе |
| Аэропорт тибы: | граждан | граждан |
| ИКАО коды: ИАТА коды: | DME УУДД (UUDD) | DME УУДД (UUDD) |
| Урнашу урыны: | Мәскәү өлкәсе, Домодедово районы | Мәскәү өлкәсе, Домодедово районы |
| Диңгез өстеннән биеклеге: Координатлар: | +167 м 55°24′31″ т. к. 37°54′22″ кч. о. | +167 м 55°24′31″ т. к. 37°54′22″ кч. о. |
| Пассажирлар әйләнеше (ел): | 28 200 000 кеше (2012) | 28 200 000 кеше (2012) |
| Йөкләр әйләнеше (ел): | 191 190 т. (2011) | 191 190 т. (2011) |
| Вакыт зонасы: | UTC +4 | UTC +4 |
| Сайт: | http://www.domodedovo.ru/ | http://www.domodedovo.ru/ |
| Сайт: | airport.kazan.ru | airport.kazan.ru |
| Очып менү-төшү юллары |||
| Саны | Зурлыгы | Түшәмәсе |
| 14С/32У | 2498x45 м | армбетон |
| 14У/32С | 3724х44 м | армбетон |
: Бу һава аланы турында мәкалә. Төшенчәнең башка мәгънәләрен сылтама буенча күчеп карый аласыз: Домодедово.
Мәскәүнең Домоде́дово һава аланы (рус. Московский аэропорт Домодедово), ингл. Moscow Domodedovo Airport) — Россия Федерациясенең иң зур һава аланы, Аурупаның иң эре һава аланнары исемлегенә керә. Мәскәү өлкәсенең Домодедово һәм Раменский районнары чикләрендә урнаша. Мәскәүдән ераклыгы — 45 километр.
2010 ел мәгълүматлары буенча Домодедово һава аланыннан 76 авиаширкәт бөтен дөнья буйлап 243 юнәлештә очыш ясый.
Һава аланы тарихы 1954 елның 13 ноябрендә башлана. Шул көнне ССРБ Министрлар Шурасы икенче Мәскәү һава аланын төзү карарын чыгара. 1964 елның 25 мартында һава аланыннан беренче очкыч очыш ясый.

# Домодедово һава аланы
## Очып менү-төшү юллары

Һава аланында ике паралель очып менү-төшү юлы бар, аларның озынлыгы 2498 м һәм 3724 м тәшкил итә.

# Домодедово һава аланы
## Һәлакәтләр

* 2011 елның 24 гыйнварында 16 сәгать 32 минутта каршылаучылар залында көчле шартлау нәтиҗәсендә 35 кеше вафат була, 168 җәрәхәтләнә.
# (17780) 1998 FY13

(17780) 1998 FY13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17780) 1998 FY13
## Тарихы

1998 елның 24 мартында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FY13» саналган.
# (17784) Banerjee

(17784) Banerjee — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17784) Banerjee
## Тарихы

1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FF30» саналган.
# Агабагы

Агабагы (әзери. Ağabağı) — Әзербайҗанның Зәрдаб районына караган авыл.
# Ржозвадовице

Ржозвадовице (чех. Rozvadovice) — Чехиянең Оломоуц крае Литовел районында урнашкан авыл.

# Ржозвадовице
## Географиясе

Мәйданы — 3,03 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ржозвадовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ржозвадовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Ржозвадовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 259 |
| 1880 | 272 |
| 1890 | 281 |
| 1900 | 277 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 301 |
| 1921 | 308 |
| 1930 | 275 |
| 1950 | 226 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 241 |
| 1970 | 223 |
| 1980 | 219 |
| 1991 | 202 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 197 |
| 2011 | 215 |
| 2021 | 243 |
# Эрувиль-Сен-Клер

Эрувиль-Сен-Клер (фр. Hérouville-Saint-Clair һәм фр. Hérouville) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Янбәк

Янбәк — Башкортстанның Караидел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452377, ОКАТО коды — 80234840005.
# Сетимо (Верона)

Сетимо — Италиянең Венеция төбәге Пескантина өязендә урнашкан торак пункт.

# Сетимо (Верона)
## Географиясе

Сетимо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Сетимо (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Стегелчевес

Стегелчевес (чех. Stehelčeves) — Чехиянең Урта Чехия крае Кладно һәм Кладно районында урнашкан авыл.

# Стегелчевес
## Географиясе

Мәйданы — 4,981918 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 276 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Стегелчевес
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Стегелчевес
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Стегелчевес
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 765 |
| 1880 | 850 |
| 1890 | 872 |
| 1900 | 1087 |
| 1910 | 1196 |
| 1921 | 1117 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1013 |
| 1950 | 789 |
| 1961 | 746 |
| 1970 | 624 |
| 1980 | 568 |
| 1991 | 474 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 504 |
| 2014 | 766 |
| 2016 | 841 |
| 2017 | 888 |
| 2018 | 943 |
| 2019 | 981 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1029 |
| 2021 | 1062 |
| 2021 | 1140 |
| 2022 | 1083 |
| 2023 | 1117 |
| 2024 | 1163 |
# 1907 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1907 (бер мең тугыз йөз җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1907 елы, II меңьеллыкның 907 елы, XX гасырның 7 елы, XX гасырның 1 унъеллыгының 7 елы, 1900 елларның 8 елы. 1907 елдан бирле 117 ел үтте.

# 1907 ел
## Вакыйгалар

* 19 май — Ырынбурда «Галимнәр илә залимнәр» әсәре белән «И. Б. Кудашев-Ашказарский җитәкчелегендәге беренче мөселман драма артистлары труппасы» (булачак «Сәйяр») үз эшен башлый.
* 3 ноябрь — Франциядә дөньядагы беренче вертолёт очыш ясый.
* 1 декабрь — Казанның «Болгар» кунакханәсендә беренче тапкыр Шәрык клубы җыелышы оештырыла.

# 1907 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1907 елда туганнар
* 2 гыйнвар — Галия Нигъмәтуллина, Камал театры актрисасы, ТАССР халык артисты.
* 6 гыйнвар — Мирсәй Әмир, татар язучысы, драматург, публицист һәм җәмәгать эшлеклесе (1907-1980).
* 9 гыйнвар — Гай Таһиров, Татарстанның атказанган һәм халык артисты, татар халык хореографиясенең күренекле вәкиле (1907-1995).
* 22 гыйнвар — Педер Хузангай, Чуаш АССР халык шагыйре.
* 23 гыйнвар — Ефрем Еллиев, чуаш язучысы.
* 29 гыйнвар — Зәкия Туфайлова, балалар шагыйрәсе, ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы.
* 4 февраль — Ибраһим Гази, татар язучысы, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 7 февраль — Габдрахман Таһирҗанов, Ленинград университеты профессоры.
* 10 февраль — Барый Кәлимуллин, совет архитекторы, педагог, җәмәгать эшлеклесе.
* 23 февраль — Абдулла Шаһиев, пулеметчы, гвардия сержанты, Советлар Берлеге Каһарманы (1943/1992).
* 14 апрель — Мидхәт Булатов, архитектор.
* 15 апрель — Гази Кашшаф, әдәбиятчы.
* 12 май — Дементий Шмаринов, ССРБ халык рәссамы.
* 15 июнь — Гомәр Исмәгыйлев, режиссер.
* 22 июнь — Мәсгут Галиуллин, шагыйрь, журналист.
* 26 август — Гариф Гобәй, татар язучысы.
* 24 октябрь — Җәмал Вәзиева, әдәбият белгече.
* 15 декабрь — Пётр Новиков, генерал-майор.
* 21 декабрь — Сәхаб Урайский, шагыйрь.
* 23 декабрь — Габдулла Амантай, язучы, мөхәррир, җәмәгать эшлеклесе.
* Әмин Тынчеров, ТАССР ХКШ рәисе.

# 1907 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1907 елда вафатлар
* 7 гыйнвар — Сергей Дьяченко, Казан башлыгы, музей директоры.
* 2 февраль — Дмитрий Менделеев, рус галиме, химик, физик, метролог, метеоролог, һ. б.
* 19 март — Фердинанд Юлиус Фагерлин (Ferdinand Julius Fagerlin), швед рәссамы.
* 28 июнь — Мөхәммәтсәлим Өметбаев, шагыйрь, башкорт тарихчысы, этнограф, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 15 август — Йозеф Йоахим, австрий музыканты.
* 27 август — Мәхмүт Алмаев, шагыйрь, язучы, журналист, полиграфия белгече.
* 7 сентябрь — Франсуа Арман Сюлли-Прюдом, француз шагыйре, Нобель бүләге лауреаты.
* 15 ноябрь — Иван Лихачев, вице-адмирал, коллекционер
* Лев Хрщонович, Казан архитекторы.
# Оразчо (Варезе)

Оразчо — Италиянең Ломбардия төбәге Maccagno con Pino e Veddasca өязендә урнашкан торак пункт.

# Оразчо (Варезе)
## Географиясе

Оразчо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Оразчо (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Акбыек (Енишеһир)

Акбыек (төр. Akbıyık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Елена (Хасково өлкәсе)

Елена — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. Хасково җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Елена (Хасково өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 213 метр биеклектә урнашкан.
# Анатолий Кузнецов

Анатоли Кузнецов (рус. Анатолий Иванович Кузнецов, 27 февраль 1914(1914-02-27), Каравыл Тавы, Ягүрки вулысы, Чистай өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 19 гыйнвар 1943(1943-01-19) (28 яшь), Киров районы (Ленинград өлкәсе), РСФСР, СССР) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
# Енгас

Енгас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Паденьга елгасының сул ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Енгас
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300212103000031940
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003194
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Визирма

Визирма – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, , биләмәләрендә ага. Елга Көлмез елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.

# Визирма
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды – 10010300512111100038880
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды – 111103888
* Бассейн коды – 10.01.03.005
* ГӨ буенча саны – 11
* ГӨ буенча чыгарылышы – 1
# Солописки

Солописки (чех. Solopisky) — Чехиянең Урта Чехия крае Тржеботов районында урнашкан авыл.

# Солописки
## Географиясе

Мәйданы — 1,415 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 240 метр биеклектә урнашкан.

# Солописки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Солописки
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Солописки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 227 |
| 1880 | 214 |
| 1890 | 232 |
| 1900 | 224 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 208 |
| 1921 | 216 |
| 1930 | 273 |
| 1950 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 224 |
| 1970 | 181 |
| 1980 | 167 |
| 1991 | 129 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 148 |
| 2011 | 202 |
| 2021 | 244 |
# Кышкы Олимпия уеннары 1928

Кышкы олимпия уеннары 1928 (1928 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1928) — 1928 елның 11 февраленнән 19 февраленә кадәр Швейцарияның Санкт-Мориц шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Швейцариядә үткән уеннарда 25 илдән 500-гә якын спортчы катнашкан. Бу бәйгедә хәтта кыш күрмәгән Аргентина, Мексика вәкилләре лә үзләрен сынап караган.
# Гүдүл (Доганкент)

Гүдүл (төр. Güdül) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Доганкент илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Юдин урамы (Яр Чаллы)

Юдин урамы, Ян Юдин исемендәге урам (рус. улица Юдина, улица имени Яна Юдина) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәренең Комсомол районындагы урам. Почта индексы 423820. ОКАТО коды: 92430000000.
Координатлары 55.663427°, 52.28429°.

# Юдин урамы (Яр Чаллы)
## Тарих

Казан губернасында Ватандашлар сугышы каһарманы, 1917—1918 елларда Өченче Латыш Укчылары бригадасы командиры Ян Андрей улы Юдин (Янис Юдиньш, лат. Jānis Judiņš, 1884-1918) хөрмәтенә аталган.

# Юдин урамы (Яр Чаллы)
## Урнашуы

Яр Чаллының (Иске шәһәр) Комсомол районы Сидоровка бистәсендә урнашкан кечкенә урам. Мәләкәс елгасы агымына аркылы сузылган. Фадеев урамы белән киселештә башлана. Родионов урамы белән киселештә тәмамлана. Бер урам белән дә кисешми.

# Юдин урамы (Яр Чаллы)
## Игътибарга лаек объектлар

Урам ике катлы шәхси йортлардан тора.