yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 1978 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1978 ел башка тәкъвимнәрдә :
| Милади тәкъвим | 1978 MCMLXXVIII |
| Юлиан тәкъвим | 1977—1978 (14 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7486—7487 (14 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2730—2731 (4 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме | 5738—5739 ה'תשל"ח — ה'תשל"ט |
| Һиҗри тәкъвим | 1398—1399 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4470—4471 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1427 ԹՎ ՌՆԻԷ |
| Кытай тәкъвиме | 4674—4675 (7 февральдан) 丁巳 — 戊午 кызыл елан — сары ат |
| Хәбәш тәкъвим | 1970 — 1971 |
| Борынгы һинд тәкъвиме | |
| - Викрам-самват | 2034—2035 |
| - Шака самват | 1900—1901 |
| Шәмси тәкъвим | 1356—1357 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2521 |
| Япон ел исәбе | 53 ел Сёва |
1978 (бер мең тугыз йөз җитмеш сигезенче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1978 елы, II меңьеллыкның 978 елы, XX гасырның 78 елы, XX гасырның 8 унъеллыгының 8 елы, 1970 елларның 9 елы. 1978 елдан бирле 46 ел үтте.

# 1978 ел
## Вакыйгалар

* Ризван Хәмиднең «Синең урынына кайттым...» драмасы Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куела.
* 28 июнь — кырымтатар халкының хокуклары өчен көрәшкән Муса Мамут һәлак була.
* 31 август — Казанда ОҖТчыларның Яңа бистәгә һөҗүме.

# 1978 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1978 елда туганнар
* 16 февраль — Любовь Толкалина, РФ кино актрисасы.
* 16 апрель — Иван Ургант, актёр, журналист.
* 18 май — Артем Здунов, Мордва Республикасы башлыгы, элекке Татарстан икътисад министры (2014 елдан), Дагстан премьер-министры (2018 елдан).
* 18 май — Айрат Вәлиев, КДАУ ректоры.
* 5 май — Илдар Фазлетдинов, галим-филолог, журналист (Уфа).
* 12 июль — Мишель Родригес, АКШ кино актрисасы.
* 9 август — Одри Тоту, француз актрисасы.
* 19 август — Екатерина Шульман, Русия сәясәт һәм законнар чыгару мәсьәләләре буенча белгеч, публицист.
* 5 сентябрь — Әминә Галиева, Татарстан Республикасының атказанган артисты.
* 20 октябрь — Алсу Каюмова, Камал театры актрисасы, ТР атказанган артисты.

# 1978 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1978 елда вафатлар
* 19 апрель — Кәшифә Тумашева, татар театры режиссеры.
* 15 июнь — Никул Эркай, эрзә язучысы, драматург, тәрҗемәче.
* 7 июль — Хәй Вахит, татар драматургы, шагыйрь.
* 28 сентябрь — Иоанн Павел I, Рим папасы.
* 6 декабрь — Томази Кереселидзе, милиция лейтенанты җинаятьчеләр кулыннан һәлак була.

# 1978 ел
## Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Равил Фәйзуллин, татар шагыйре.
# Латтр-Сен-Кантен

Латтр-Сен-Кантен (фр. Lattre-Saint-Quentin) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Ящерино

Ящерино (чуаш. Пӗчченхыр, рус. Ящерино) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.

# Ящерино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ящерино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 321 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# İslam

İslam (Ğäräpçä الإسلام : Allahı täğälä xökemenä buysınu), dönyaküläm taralğan 3 dinneñ berse. Aziä, Afrika xalıqlarınıñ şaqtıy öleşeneñ häm öleşçä Awrupada yäşäwçelärneñ, ş.i. Tatar xalqınıñ tarixın, ictimağıy häm mädäni tormışın bilgeli.
İslamnıñ töp nigezläre Qör'ändä häm Sönnädä bilgelänä.
İslamnıñ biş bağanası:
* şähadä – inanu, Allahnıñ berlegen, Möxämmädneñ päyğämbärlegen tanu (täwxid)
* namaz uqu
* uraza totu
* zäkat tüläw
* xac kilü
Töp yünäleşläre: - Sönniçelek häm Şiğilek.
Cirdä 1 mlrd.qa yaqın Möselman (İslam dine totuçı) yäşi, şunıñ 90% Sönnilär.

# İslam
## İslam Tatarstanda

* Tatarstanda dini tormış
1917. yılğa qädär İslam Tatar xalqınıñ milli üzañın bilgeläwdä, mäğrifäte, fäne, mädäniäte üz eşendə töp, ayırılmas sıyfatı bulğan häm yäşäw räweşen bilgälägän. 20. yöz başında Qazan Tatarlarında 150 keşegä 1 mäçet turı kilgän. Kiñäş çorında xalıqnıñ ruxi tormışında İslamnıñ yoğıntısı kimi, 1990. yıllarda yañada üsä başlıy. 2002. yıl başında Tatarstanda 1000gä yaqın Möselman oyışması terkälgän, Möselman uqu yortlarında 1 meñgä yaqın şäkert ğilem ala.
# Булат Ибраһим

Булат Ибраһим, тулы исеме Булат Хәким улы Ибраһимов — татар шагыйре, 2014 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Бөтендөнья татар конгрессының массакүләм мәгълүмат чаралары белән эшләү бүлеге хезмәткәре. Муса Җәлил премиясе лауреаты (2021).

# Булат Ибраһим
## Тормыш юлы

Булат Хәким улы Ибраһимов 1990 елның 19 октябрендә Татарстанның Лаеш районы Атабай авылында туа. Үз авылларында урта мәктәпне тәмамлый һәм 2008-2013 елларда Казан дәүләт университетының Татар филологиясе һәм тарих факультетында белем ала.

# Булат Ибраһим
## Төп басма китаплары

* Балык теле: шигырьләр/ Булат Ибраһим. - Казан: Татар.кит.нәшр., 2014. 111 б
* Шагыйрь: шигырьләр=Поэт: стихи/ Булат Ибраһим [Сүрәя Гайнуллина тәрҗ.]. – Казан: “Ак бүре” нәшр, 2015. – 111 б.
* Безнең эзләр: шигырьләр=Наши следы: стихи/ Булат Ибраһим [Сүрәя Гайнуллина тәрҗ.]. – Казан: “Ак бүре” нәшр, 2016. – 96 б.
* Утырып сөйләшик әле бер.../ Булат Ибраһим. - Казан: Татар.кит.нәшр., 2021. - 63 б.

# Булат Ибраһим
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 2015 — «Йолдызлы билет» Халыкара әдәби премиясе лауреаты
* 2021 — Муса Җәлил премиясе — яңа буын татар шигъриятендә әдәби-эстетик кыйммәтләр өчен
* 2024 — Татарстан Республикасы Мәдәният Министрлыгының «Мәдәнияттәге казанышлары өчен» билгесе
* 2025 — Татарстан Республикасы Рәисенең Рәхмәте

# Булат Ибраһим
## Гаиләсе

Хатыны Альбина, 2018 елның 10 августында туй иткәннәр. Кызы Айбикә (2020).
# 1943 ел

2 меңьеллык :
XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр :
Хронологик таблица :
1943 (бер мең тугыз йөз кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1943 елы, II меңьеллыкның 943 елы, XX гасырның 43 елы, XX гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 1940 елларның 4 елы. 1943 елдан бирле 82 ел үтте.

# 1943 ел
## Вакыйгалар

* 2 февраль — Сталинград тирәсендә алманнарның капитуляциясе.
* 11 февраль — Сталин ССРБ-да атом-төш коралын ясау буенча эш башлау әмерен имзалый.
* 5 март — «Правда» гәзитендә Татар халкының сугышчы-татарларга хаты басыла.
* 12 апрель — атом коралын булдыру өчен ССРБда «Курчатов институты» ачыла.
* 1 август — Япония Мьянмага бәйсезлек бирә.
* 14 декабрь — Яңа ССРБ дәүләт гимны кабул ителә.
* 28 декабрь — Калмык АССР бетерелә, калмыклар Себергә депортацияләнә.

# 1943 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1943 елда туганнар
* 1 гыйнвар — Морат Әвәзов, сәясәтче (Казакъстан).
* 2 гыйнвар — Марсель Таишев, ТАССР (1991 елдан ТР) мәдәният министры (1985-1999).
* 12 гыйнвар — Абрик Камалов, механик-галим.
* 17 февраль — Рәгъде Халитов, КФУ профессоры, музыкант.
* 1 март — Рәфикъ Юныс, шагыйрь һәм журналист.
* 1 март — Рәшит Сюняев, астрофизик-галим.
* 29 март — Джон Мейджор, Бөекбритания сәясәтчесе, премьер-министр.
* 15 май — Габделхәй Сәмигуллин, галим.
* 3 июнь — Флүс Латыйфи, татар язучысы.
* 25 июнь — Венера Гәрәева, татар артисткасы.
* 4 август — Равил Фәйзуллин, татар шагыйре.
* 18 сентябрь — Рим Гыйниятуллин, Үзбәкстан дәүләт эшлеклесе.
* 30 октябрь — Вәзил Мәүликов, ТАССР атказанган төзүчесе.
* 3 ноябрь — Гөнүл Пултар, язучы, әдәбият галиме (Төркия).
* 1 декабрь — Исламия Мәхмүтова, Тинчурин театры актрисасы, РСФСР атказанган, ТАССР халык артисты.
* 14 декабрь — Рөстәм Үтәй, музыкант һәм дирижер.

# 1943 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1943 елда вафатлар
* 16 гыйнвар — Кәшфи Басыйров, татар язучысы.
* 26 гыйнвар — Николай Вавилов, галим-генетик, селекционер.
* 20 февраль — Виктор Маринин, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 24 март — Зәйни Байкин, театр рәссамы.
* 5 апрель — Искәндәр Рәмиев, тау инженеры.
* 29 апрель — Александр Бендецкий, балалар язучысы, тәрҗемәче.
* 30 апрель — Нәфыйга Арапова, актриса.
* 14 май — Анри Лафонтен, Бельгия юристы.
* 16 июнь — Али Карнай, язучы.
* июнь — Рәхим Саттар, җәлилче-шагыйрь.
* 5 сентябрь — Нәҗип Хәмитов, полковник (1940), корпус командиры.
* 12 сентябрь — Хәким Хәсәнов, әсирлектә җәзалап үтерелгән пулеметчы, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 17 сентябрь — Исмәгыйль Шәфиев, татар шагыйре.
* 30 сентябрь — Мөхәммәт Җиһангиров, Советлар Берлеге Каһарманы.
* 17 октябрь — Фәрит Яруллин, татар композиторы.
* 24 октябрь — Мөхәммәтша Мамин, татар язучысы, әдәби тәнкыйтьче.
* 27 ноябрь — Әхмәтсафа Гайсин, Советлар Берлеге Каһарманы.
# Тюлькой

Тюлькой (чуаш. Çĕнĕ Туçа, рус. Тюлькой ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429303. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216892005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700008600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Тюлькой
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 55 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Мальталылар

Мальталылар (мальт. Maltin) ― сәмит халкы, Мальтаның төп халкы (395 мең кеше). Шулай ук Австралиядә (163 мең кеше), Бөекбританиядә (40 мең кеше), АКШта (50 039 кеше)Канадада (38 780 кеше) һәм кайбер Африка илләрендә яшиләр. Гомуми саны ― 740 мең кеше.

# Мальталылар
## Тел

Телләре ― мальта теле (рәсми де-факто), инглиз теле (рәсми де-юре), итальян теле (киң таралган). Мальта теле афразия тел макрогаиләсенең семит гаиләсе гарәп тел төркеменә керә. Гарәп теленә якын, әмма итальян һәм башка Европа телләренең көчле йогынтысын кичергән.

# Мальталылар
## Дин

Ил халкының 95 %ы Рим католик чиркәвенә карый. Илдә яшәүче Бөекбритания пенсионерлары — протестантлар. Шулай ук Иегова шаһитләре, мормоннар, баптистлар, евангелистлар, Яһүд динен тотучылар, буддистлар, бахаистлар җәмгыятьләре бар. 2014 елда рәсми саннарда 10 мең мөселман исәпләнә. 2020 елга мөселманнар саны 55 мең.

# Мальталылар
## Тарих

Килеп чыгышы буенча мальталылар борынгы заманда Мальтаны колонияләштергән финикиялеләрнең токымнары дип фаразлана. Аннары, төрле гасырларда, алар карфагенлылар, римлеләр, византиялеләр (395―870), гарәпләр (870―1201), норманнар (1201 елдан Сицилиягә кушылган) хакимлеге астына эләгәләр.
Соңрак вакытларда Мальтага Иоаннитлар яки Мальта (1530 елдан) орденнары хуҗа булган, 1800 елдан Бөекбритания колониясенә әйләнгән. 1964 елда Мальта Милләтләр Дуслыгы кысаларында үзидарә ала, 1974 елда республика дип игълан ителә.

# Мальталылар
## Хуҗалык һәм мәдәният

Мальталылар яшелчәчелек, терлекчелек, балыкчылык, диңгезчелек белән шөгыльләнәләр. Һөнәрләрдән челтәрләр ясау, филигран эшләү, саламнан үрү аеруча киң таралган. Авыл хуҗалыгында виноградчылык һәм бакчачылык мөһим роль уйный. Бәрәңге экспортка китә.
Йорт төзелешенең үзенчәлекле тибы ― фасад каршында галереялы йортлар. Шәһәрләрнең һәм торак пунктларның планировкасы ― Көньяк Европа өчен типик. Башкала архитектура һәйкәлләренә бай, нигездә төзелешкә Мальта ордены ярдәм иткән.
Киемнәре европалыларныкына якын. Хатын-кыз киеменең традицион детале ― каты каркас өстеннән кара япма (фальдетта).
Җәмгыятьтә патриархаль традицияләр көчле.

# Мальталылар
## Шәхесләр

* Джозеф Мускат (1974) ― Мальта Премьер-министры (2013―2020).
* Джордж Абела (1948) ― Мальта Президенты (2009―2014).
# Пареде (Кашкайш)

Пареде — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. Carcavelos e Parede муниципалитетына карый.

# Пареде (Кашкайш)
## Географиясе

Мәйданы — 3,56 км².
# Марат Айзатуллов (1973)

Марат Айзатуллов, Марат Минсәет улы Айзатуллов (1973 елның 1 июне) ― Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе (2021 елдан). 2012―2015 елларда Батыр районы Шыгырдан авыл җирлеге администрациясе башлыгы, 2015―2017 елларда ― Батыр районы администрациясе башлыгының беренче урынбасары.

# Марат Айзатуллов (1973)
## Тәрҗемәи хәле

1973 елның 1 июнендә туган. Махсус урта белемле.
2012―2015 елларда ― Батыр районы Шыгырдан авыл җирлеге(рус.)татар. администрациясе башлыгы (2012―2013 елларда ― в.б.). Ул эшләгән чорда авыл клубы бинасына капиталь ремонт ясалган (матур концерт залы), аппаратура, милли киемнәр сатып алынган. 6 км дан артык асфальт юл төзелгән, күперләр, буа капиталь ремонтланган, урам утлары яңартылган, яңа урамнарда су белән тәэмин итү булдырылган. Федераль программада катнашып, авыл җирлеге парк төзү өчен грант ота (3 млн сумнан артык). Төзүчеләр, янәсе, газүткәргеч төзү өчен дип җыйган акчаны (700 мең сумнан артык) халыкка кире кайтарырга ярдәм иткән. Кызыл Камыш авылында башлангыч мәктәп-балалар бакчасы капиталь ремонтланган, барлык урамнар асфальтланган, урам утлары шәһәрдәгедән ким түгел. Кызыл Камыш үрнәк авылга әверелә. Шыгырдан авылы «Чуашстанның иң яхшы авыл җирлеге» конкурсында җиңеп чыга.
2015―2017 елларда ― Батыр районы администрациясе башлыгының беренче урынбасары. 2017 елда Марат Айзатуллов ялган диплом белән эшләгән өчен Чуашстанның Батыр районы башлыгы урынбасары вазифасыннан алынган. 2017 елда суд тарафыннан 2015 елда муниципаль хезмәткә кергәндә Айзатуллов югары белем турындагы документ сыйфатында 2011 елда Интернет аша алынган ялган дипломны файдалануы ачыкланган. 2017 елның 21 сентябрендә Батыр районы мәхкәмәсе аны ялган документ күрсәткән өчен гаепле дип таныган һәм 30 мең сумлык штрафка тарткан.
2015―2018 елларда берьеллык азык культуралары үстерү буенча махсуслашкан крестьян (фермер) хуҗалыгы башлыгы булып теркәлгән.
Берара Башкортстанның Нуриман районы Красная Горка авылында һәм Казанда яшәп ала.
2021 елның 27 мартында Чуашстанның Батыр районы Озын Куак авылы мәдәният йортында узган җыелышта Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең яңа рәисе итеп сайлана . Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең штаб-фатиры Комсомол районы Урмай авылында урнашачак.
# Кивьял-Чурачики

Кивьял-Чурачики (чуаш. Кивьял Нурӑс, рус. Кивьял-Чурачики) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.

# Кивьял-Чурачики
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кивьял-Чурачики
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Лацарето (Трст)

Лацарето — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Муджа өязендә урнашкан торак пункт.

# Лацарето (Трст)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Реболоза

Реболоза — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Сабугал муниципалитетына карый.

# Реболоза
## Географиясе

Мәйданы — 11,12 км².
# Комсомольский (Морке районы)

Комсомольский (чирм. Комсомольский, рус. Комсомольский) — Мари Илнең Морке районында урнашкан бистә.

# Комсомольский (Морке районы)
## Сәгать поясы

Комсомольский (Морке районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Комсомольский (Морке районы)
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (83,8%), руслар (13,5%), татарлар (2,7%).
# Эпшики

Эпшики (чуаш. Юпик Ялтӑра, рус. Эпшики) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Эпшики
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Эпшики
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 176 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Урыс Шолнеры

Рус Шолнеры (чирм. Руш Шолэҥер, рус. Русский Шолнер) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Урыс Шолнеры
## Сәгать поясы

Урыс Шолнеры Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Урыс Шолнеры
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Пасо (район)

Пасо — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. Виньяйш муниципалитетына карый.

# Пасо (район)
## Географиясе

Мәйданы — 16,92 км².
# Олы Опарино

Олы Опарино (чирм. Большое Опарино, рус. Большое Опарино) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.

# Олы Опарино
## Сәгать поясы

Олы Опарино Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Опарино
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (45%), татарлар (25,4%), арлар (18%), чирмешләр (8,4%)..
# Себер тракты (Казан)

Себер тракты (рус. Сибирский тракт) — Казанның Совет районында урнашкан урам.

# Себер тракты (Казан)
## Географиясе

Совет мәйданыннан башланып, Чыңгыз (Нагорный) бистәсенә барып җитеп тәмамлана.

# Себер тракты (Казан)
## Тарих

Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.

# Себер тракты (Казан)
## Урам белән бәйле шәхесләр

* Александр Бережной
* Алексеев, Игнатий Алексеевич
* Альберт Әсәдуллин
* Владимир Васильев (җырчы)
* Идеал Ишбүләкев
* Исламия Мәхмүтова
* Мирзабәк Зөхрәбов
* Элла Казакова
# Татарстан Республикасының Атказанган геологы

Татарстан Республикасының Атказанган геологы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1986 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 61 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан геология оешмаларында, фәнни-тикшеренү геология учреждениеләрендә кимендә 10 ел эшләүче, геология, геофизика хезмәтләренең, уку йортларының югары квалификацияле хезмәткәрләренә геологик эзләнү производствосын үстерүдәге, минераль-чимал базасын ныгытудагы, геологик эзләнү эшләренең юнәлешләрен фәнни нигезләүдәге казанышлары өчен, файдалы казылмалар ятмаларын эзләгән, ачкан, разведка ясаган һәм сәнәгать үзләштерүенә тапшырган, экологик чиста технологияләрне эшләгән һәм гамәлгә керткән, кадрлар әзерләгән өчен бирелә.
# Чешлама

Чешлама (чуаш. Чашлама, рус. Чешлама ) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429440. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219810004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800005600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Чешлама
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 238 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Беренче Выселок

Беренче Выселок (чуаш. Пĕрремĕш Выççăлккă, рус. Выселок N1 ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429081. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253830002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Беренче Выселок
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 19 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (78,57%), руслар (20,57%).
# Перейра (Барселуш)

Перейра — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Барселуш муниципалитетына карый.

# Перейра (Барселуш)
## Географиясе

Мәйданы — 3,85 км².
# Давид Туган-Мирза-Барановский

Туга́н-Мирза́-Барано́вский, Дави́д Ива́нович (???? — 1943, Варшава) — Россия император армиясенең һәм Ак хәрәкәтнең офицеры.

# Давид Туган-Мирза-Барановский
## Тәрҗемәи хәл

Польша-Литва татарларыннан. Хәрбиләр нәселдән — генерал-майор улы. 1902 елны Михаил артиллерия училищесын тәмамлаган. Аннары Генерал штабы академиясен. Лейб-гвардиянең атлы артиллериясе полковнигы. Гвардия укчы дивизиясенең штаб башлыгы.
1919 елның мартыннан бирле Кырым ат полкы дивизионының командиры.
# Сотнур

Сотнур (чирм. Сотнур, рус. Сотнур) – Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл, Сотнур авыл җирлеге үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 953 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы – 425022, Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды – 88204847001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды – 1200200007100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды – 1224.

# Сотнур
## Атамасы

«Сотнур» маричадан "якты алан" дигәнне аңлата.

# Сотнур
## География

Сотнур район үзәгеннән 56 километр төньяк-көнчыгыштарак урнаша.

# Сотнур
## Тарих

1936—1940 елларда – Мари АССРның Сотнур районы үзәге.

# Сотнур
## Демография

Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): чирмешләр – 95,7%.
# Меанш-ду-Кампу

Меанш-ду-Кампу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. Монтемор-у-Велью муниципалитетына карый.

# Меанш-ду-Кампу
## Географиясе

Мәйданы — 9,58 км².
# Хәсән Заманов

Хәсән Заманов, Хәсән Заман улы Заманов, рус. Заманов Хасан Заманович (1912 елның 14 сентябре, Уфа губернасы, Минзәлә өязе, Күҗәкә — 1956 елның 20 ноябре, Свердловск өлкәсе, Покровск-Уральский) — Бөек Ватан сугышында катнашкан Советлар Берлеге Каһарманы (10.01.1944), укчы, ефрейтор.

# Хәсән Заманов
## Тәрҗемәи хәле

1912 елның 14 сентябрендә Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Актаныш районы) Күҗәкә авылында крестьян гаиләсендә туган. Авыл мәктәбендә 3 сыйныф тәмамлый. Күмәк хуҗалыкта эшли. 1929 елдан Чусавай тимер юл станциясендә эшли, 1931 елдан Ижауда яши, машина төзү заводында эшли. 1942 елның мартыннан Кызыл гаскәрдә хәрби хезмәттә.

# Хәсән Заманов
## Бөек Ватан сугышы

1943 елның июнь аеннан хәрәкәттәге армиядә сугышларда катнаша. Брянск, Воронеж (1943 елның октябреннән 1нче Украина фронты) фронтлары составында Курск дугасында, сул як Украинаны азат итүдә, Белгород-Харковь юнәлешендә һөҗүм итү операцияләрендә катнаша. Воронеж фронты, 38нче армия, 16нчы укчы дивизия, 465нче укчы полк укчысы булып хезмәт итә. Днепрны кичкәндә каһарманлык күрсәтә. 1943 елның 25 сентябрендә Киев шәһәреннән төньяктарак Вышгород янында Днепрны беренчеләрдән булып кичеп, уң як ярга чыга. Подразделениесе белән бер ай дәвамында яр буе плацдармын тотып тору һәм ныгыту өчен барган каты сугышларда катнаша. 1943 елның 3 ноябрендә Киев янындагы Пуща-Водица өчен барган сугышта каты яралана. Полкташлары аны үлгән дип белә. Ләкин санитарлар аны үлемнән коткарып кала. Озак кына дәвалангач, янәдән сафка баса. 4нче гвардия танк корпусының 3нче гвардия мотоукчылар бригадасында Львов-Сандомир, Карпат-Дукла, Сандомир-Силезия, Түбән Силезия, Берлин, Праһа юнәлешендә һөҗүмнәрдә катнаша.
1944 елның 10 гыйнварында Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә (документларында «вафатыннан» соң дип язылган). Ләкин бүләкләү документларында «Заманов» урынына фамилиясен «Саманов» дип язу аркасында бүләкне үзе исән чагында ала алмый кала. Бүләкләнү турындагы грамота туганнарына 1968 елда гына тапшырыла.

# Хәсән Заманов
## Сугыштан соң

1945 елда инвалидлык буенча хәрби хезмәттән азат ителә. Башта Ижауга әйләнеп кайта, анда он комбинатында эшли. Аннан Пермьгә күченә. Свердловск өлкәсенең хәзерге Североуральск шәһәр округына керүче Покровск-Уральский эшчеләр бистәсендә яши һәм, сәламәтлеге начар булуга карамастан, «Первомайская» шахтасында эшли. Гаиләсе, кызы һәм оныгы (ир бала) була. 1956 елның (версия: 1951 елда) 20 ноябрендә кинәт вафат була. Бистә зиратында җирләнгән.

# Хәсән Заманов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Советлар Берлеге Каһарманы (10.01.1944)
* Ленин ордены (10.01.1944)
* «Батырлык өчен» медале (19.08.1944)

# Хәсән Заманов
## Хәтер

* 1968 елның 9 маенда Североуральск шәһәрендә (Чайковский урамы, 10-12) Х. Замановка һәйкәл урнаштырылган. Авторлары — А.И. Хапчик, Л.С. Кротов, В.Д. Суспицын. 2010 елның октябрендә һәйкәл яңартылган.
* Ижау шәһәрендә Мәңгелек ут янындагы стелада исеме мәңгеләштерелгән.
* Актаныш районы кадет интернат-мәктәбенә (Актаныш районы, Кәзкәй авылы, Беренче май урамы, 2А йорт) каһарманның исеме бирелгән.
# Лацковце

Лацковце (словак. Lackovce) — Словакиянең Гуменне округында урнашкан авыл.

# Лацковце
## Тарихы

Авыл 1317 елда нигезләнгән.

# Лацковце
## Географиясе

Мәйданы — 3,6 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 157 метр биеклектә урнашкан.

# Лацковце
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Байдуши

Байдуши (чуаш. Пайтуш, рус. Байдуши ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429903. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241837002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600001900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Байдуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 215 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,27%).