yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нурихан Фәттах

Нурихан Садрилмән улы Фәттах (1928 елның 25 октябре — 2004 елның 18 феврале) — татар әдәбиятында тарихи жанрда әсәрләр язуны башлап җибәргән күренекле язучы, тәрҗемәче, тарихчы. 1996 елдан Татар ПЕН-үзәге әгъзасы.

# Нурихан Фәттах
## Тормыш юлы һәм иҗаты

Нурихан Фәттах 1928 елның 25 октябрендә Башкортстан АССРның Яңавыл районындагы Күчтавыл дип атала торган кечкенә татар авылында крестьян гаиләсендә туган. 1946 елда беренче номерлы Яңавыл урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Казанга килеп, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый. Университетны уңышлы тәмамлаганнан соң, 1951 елдан 1952 елга кадәр Татарстан китап нәшриятының яшьләр һәм балалар әдәбияты редакциясендә редактор, ә 1952-1953 елларда Чистай шәһәрендә «Сталин байрагы» исемле өлкә газетасы редакциясендә тәрҗемәче булып эшли. 1953 елның маеннан, яңадан Казанга кайтып, профессиональ язучылык эшенә күчә.
Нурихан Фәттах балачагыннан ук әдәбият белән кызыксына торган була, мәктәптә укыган чагында ук хикәяләр, шигырьләр яза башлый. Студент елларында халык авыз иҗаты әсәрләрен җыя, халык риваятьләрен, йолаларын өйрәнә. Нурихан Фәттахның беренче шигырьләре 1944 елда "Совет әдәбияты" (хәзерге "Казан утлары") журналында, ә 1948 елда "Безнең хикәяләр" исемле күмәк җыентыкта беренче проза әсәре басыла. 1955 елда студент тормышын чагылдырган "Сезнеңчә ничек?" романын тәмамлый, һәм бу әсәр 1956нчы елда "Совет әдәбияты"нда басылып чыга.
1962 елда язучы "Бала күңеле далада" исемле зур романын яза, һәм берничә елдан соң аның "Мөдир Саҗидә" исемле повесте дөнья күрә.
Алтмышынчы еллардан башлап Нурихан Фәттах үзенең төп игътибарын тарихи әсәрләр ягына таба юнәлтә. Әдип "Ител суы ака торур" (1970), "Сызгыра торган уклар" (беренче китап,1977) романнарын, "Кол Гали" (1973) трагедиясен, "Ерак гасырлар авазы" (1976) исемле фәнни хезмәтен язып, татар әдәбиятында күтәрелмәгән тарих темасын яктырта.
Язучы балалар әдәбиятында һәм әдәби тәрҗемә өлкәсендә дә мирас калдыра. Ул балалар өчен "Тегермәндә", "Ирек, Алмас һәм Җәлил", "Өч туган", "Безнең бабай" хикәя җыентыкларын һәм "Энҗеле үрдәк" пьеса-әкият яза.
Язучы 1965 елдан бирле СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Нурихан Фәттах 2004 елның 18 февралендә Казанда вафат булды.

# Нурихан Фәттах
## Бүләкләр

* Әдәбиятны үстерүдәге хезмәтләре өчен Нурихан Фәттахка 1978нче елда РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре дигән мактаулы исем бирәләр.
* Тарихны халыкка кайтару өлкәсендәге күп санлы хезмәтләре өчен Нурихан Фәттахка халыкара биографик үзәк (Кембриҗ, Англия) тарафыннан «1992 ел кешесе» исеме бирелде.
* «Сызгыра торган уклар» исемле икенче романы өчен 1994 елда Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.

# Нурихан Фәттах
## Хәтер

* Казан шәһәр Думасының 2015 елның 4 мартындагы 24-41 санлы карары белән Казанның Салават күпере кече районындагы яңа формалашкан урамга Нурихан Фәттах исеме бирелгән.
* 2023 елда «Кырык дүртнең май аенда» әсәре буенча нәфис фильм төшерелгән (режиссеры Александр Далматов (Долгов)).
* 2024 елның 15 маенда Казанның Яңа Савин районындагы татар телендә белем бирүче 155нче гимназия бинасында (Четаев ур., 29) Татарстанның халык язучысы истәлегенә багышланган музей ачыла.
# Лукьянавка (Рагачовский районы)

Лукьянавка (белар. Лук’янаўка) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.

# Лукьянавка (Рагачовский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Левате

Левате — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Бергамо провинциясе составына керә.

# Левате
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 185 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Стеццано, Озио-Сопра, Дальмине, Озио-Сотто, Комун-Нуово, Верделлино һәм Верделло коммуналары белән чиктәш.
# Обьет

Обьет (фр. Aubiet) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Альшов 1

Альшов 1 (белар. Альшоў 1) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.

# Альшов 1
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Пелитли (Алтынорду)

Пелитли (төр. Pelitli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Бугульма-Рунако (футбол клубы, Бөгелмә)

Бугульма-Рунако (1965-1968: «Строитель», 1969-1976, 1998-2010: «Нефтәник», 1977-1993: «Энергетик», 1994-1997: «Планета», 2011: «Бугульма», 2012: «Бугульма-РУНАКО») — 1965 елда нигезләнгән футбол такымы. Һөнәри футбол клубы буларак 1965-1969 һәм 1996-1998 елларда чыгыш ясаган.

# Бугульма-Рунако (футбол клубы, Бөгелмә)
## Казанышлар

* СССР чемпионатларында — «Б» сыйныфының 5 нче зонасында 2 нче урын (1965).
* Россия кубогында — финалның 1/256 (1966/1967).
* Россия чемпионатларында — өченче лиганың 6 нчы зонасында 6 нче урын (1996).
* Россия кубогында — финалның 1/64 (1997/1998).
# Бабахызыр (Менген)

Бабахызыр (төр. Babahızır) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Булат Хәбибуллаев

Булат Хәбибуллаев (үзб. Poʻlat Qirgʻizboyevich Habibullayev, Пўлат Қирғизбоевич Ҳабибуллаев, 14 октябрь 1936(1936-10-14), Асака районы, Әндиҗан вилаяте, Үзбәкстан ССР, СССР — 7 февраль 2010(2010-02-07) (73 яшь), Ташкәнт, Үзбәкстан) — физик, СССР фирка-дәүләт эшлеклесе, Әндиҗан мамыкчылык институты ректоры (1972-1975), ҮзССР ФА вице президенты (1978-1984), ҮзССР ФА Төш физикасы институты директоры (1978-1988), ҮзССР ЮШ рәисе (1985-1988), ҮзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1988-1989), Үзбәкстан фән һәм техника дәүләт комитеты рәисе (1994-2002).
# Кампаньо

Кампаньо — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Мондин-ди-Башту муниципалитетына карый.

# Кампаньо
## Географиясе

Мәйданы — .
# Иснате

Иснате (исп. Iznate) — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Иснате
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вильконталь

Вильконталь (фр. Villecomtal) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.

# Вильконталь
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,05 км².
# Арыкчаеры (Гөйнүк)

Арыкчаеры (төр. Arıkçayırı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Фридельсхаузен

Фридельсхаузен (алман. Friedelshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.

# Фридельсхаузен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,9 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 440 метр биеклектә урнашкан.
# Барадзино (Аршанский районы)

Барадзино (белар. Барадзіно) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.

# Барадзино (Аршанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Салче (Белуно)

Салче — Италиянең Венеция төбәге Беллуно өязендә урнашкан торак пункт.

# Салче (Белуно)
## Географиясе

Салче Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Салче (Белуно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Провальеник

Провальеник (серб. Проваљеник) — Сербиянең Пирот округы Бабушница җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Провальеник
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 564 метр биеклектә урнашкан.

# Провальеник
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Баньоне

Баньоне — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. Масса-Каррара провинциясе составына керә.

# Баньоне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 236 метр биеклектә урнашкан. Филаттьера, Монкьо-делле-Корти, Корнильо, Личчана-Нарди һәм Виллафранка-ин-Луниджана коммуналары белән чиктәш.
# Сортавала районы

Сортавала муниципаль райо́ны (рус. Сортава́льский муниципальный район — Россия Федерациясенең Карелия Республикасы административ-территориаль берәмлек һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Административ үзәге — Сортавала шәһәре

# Сортавала районы
## География

Ул Ладога күленең төньяк ярында урнашкан. Чиктәш:
* Лахденпохья районы белән;
* Питкәранта районы белән;
* Суоярви районы белән;
* Финляндия белән.
# Терезинья

Терезинья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.

# Терезинья
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 151,449 км².
# Ерма-Река

Ерма-Река — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. Златоград җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Ерма-Река
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 663 метр биеклектә урнашкан.
# Серито де ла Эстансия, Серито Верде (Доктор Мора)

һәм
Серито де ла Эстансия, Серито Верде — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Доктор-Мора муниципалитеты составына керә.

# Серито де ла Эстансия, Серито Верде (Доктор Мора)
## Географиясе

Серито де ла Эстансия, Серито Верде Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Серито де ла Эстансия, Серито Верде (Доктор Мора)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Серито де ла Эстансия, Серито Верде (Доктор Мора)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Александрия (Пенсильвания)

һәм
Александрия — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Александрия (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1793 елда нигезләнгән.

# Александрия (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,11 квадрат миль, 0,27353 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 699 Фут биеклектә урнашкан.
# HD175323

HD175323 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,82 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Яйлаҗык (Нилүфер)

Яйлаҗык (төр. Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Конгрев (ай кратеры)

Конгрев (лат. Congreve) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 57,61 км булган кратер.

# Конгрев (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Уильям Конгрив (1772—1828) хөрмәтенә бирелә.

# Конгрев (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# (12769) Kandakurenai

(12769) Kandakurenai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12769) Kandakurenai
## Тарихы

1994 елның 18 мартында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 FF» саналган.
# Роджерс (Арканзас)

Роджерс — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Роджерс (Арканзас)
## Тарихы

Роджерс шәһәре 1881 елда нигезләнгән.

# Роджерс (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 98,681447 км², 98,750998 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 417 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сабур (Чишмә районы)

Сабур — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452156, ГАТОБК коды — 80257830005.
# Юзафполле (Астравецкий районы)

Юзафполле (белар. Юзафполле) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Юзафполле (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Капусцина (Ушацкий районы)

Капусцина (белар. Капусціна) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.

# Капусцина (Ушацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# (20717) 1999 XG93

(20717) 1999 XG93 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (20717) 1999 XG93
## Тарихы

1999 елның 7 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XG93» саналган.
# Назаровы

Назаровы (рус. Назаровы) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.

# Назаровы
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Назаровы
## Сәгать поясы

Назаровы Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Назаровы
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
# Отроци (Врнячка Баня)

Отроци (серб. Отроци ) — Сербиянең Рашка округы Врнәчка-Банә җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Отроци (Врнячка Баня)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 301 метр биеклектә урнашкан.

# Отроци (Врнячка Баня)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Датча

Датча (төр. Datça) — Төркия Җөмһүриятенең Мугла иленә караган бер шәһәре.
# Кече Казмаш

Кече Казмаш — Олы Казмаш елгасы (Җаек бас.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Казмаш елгасының сул ярыннан 2,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.

# Кече Казмаш
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000312112200002042
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200204
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Канлыташ (Рефахие)

Канлыташ (төр. Kanlıtaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Рефахие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гүлчимен (Пазарйолу)

Гүлчимен (төр. Gülçimen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пазарйолу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Лаку (Бузеу)

Лаку — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. Одейле (коммуна) коммунасына карый.

# Лаку (Бузеу)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 466 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Росно (Болгария)

Росно — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. Златарица җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Росно (Болгария)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 153 метр биеклектә урнашкан.
# Карлов (Ждяр над Сазавоу)

Карлов (чех. Karlov) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267403? районында урнашкан авыл.

# Карлов (Ждяр над Сазавоу)
## Географиясе

Мәйданы — 3,03605 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 636 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Карлов (Ждяр над Сазавоу)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Карлов (Ждяр над Сазавоу)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Карлов (Ждяр над Сазавоу)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 291 |
| 1880 | 281 |
| 1890 | 286 |
| 1900 | 257 |
| 1910 | 248 |
| 1921 | 235 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 215 |
| 1950 | 182 |
| 1961 | 167 |
| 1970 | 128 |
| 1980 | 90 |
| 1991 | 69 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 80 |
| 2014 | 105 |
| 2016 | 107 |
| 2017 | 111 |
| 2018 | 108 |
| 2019 | 109 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 114 |
| 2021 | 114 |
| 2021 | 109 |
| 2022 | 112 |
| 2023 | 113 |
| 2024 | 117 |
# Джефферсон (Вернон, Висконсин)

Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Джефферсон (Вернон, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 47 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 379 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Сульмув

Сульмув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Гощанув гминаcында урнашкан авыл.

# Сульмув
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Санта Мария (Рим)

Санта Мария — Италиянең Лацио төбәге Кастель-Сан-Пьетро-Романо өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Мария (Рим)
## Географиясе

Санта Мария Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Санта Мария (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Содмес-Ворыква

Содмес-Ворыква — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ворыква елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.

# Содмес-Ворыква
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200212103000020893
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002089
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Бокайна-ду-Сул

Бокайна-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.

# Бокайна-ду-Сул
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 496,25 км².
# Вя Визке (Торино)

Вя Визке — Италиянең Пьемонт төбәге Кандия-Канавезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Вя Визке (Торино)
## Географиясе

Вя Визке Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Вя Визке (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Орлинз (Нью-Йорк)

Орлинз — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Орлинз (Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Орлинз (Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 77,72 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 116 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Роттердам (шәһәр, Нью-Йорк)

Роттердам — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Роттердам (шәһәр, Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1661 елда нигезләнгән.

# Роттердам (шәһәр, Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 36,45 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 101 метр биеклектә урнашкан.
# Малая Альшанка (Гродзенский районы)

Малая Альшанка (белар. Малая Альшанка) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.

# Малая Альшанка (Гродзенский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Винслов (Арканзас)

Винслов — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.

# Винслов (Арканзас)
## Тарихы

Винслов шәһәре 27 февраль 1905 елда нигезләнгән.

# Винслов (Арканзас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 4,9425 км², 4,942497 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 527 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Апостол Варфоломей

Варфоломе́й (Нафанаи́л) (арам. בר-תולמי, грек. Βαρθολομαίος, лат. Bartholomaeus) — Гайсә Мәсихнең унике апостолының (шәкертенең) берсе, исеме Инҗил аша билгеле.

# Апостол Варфоломей
## Инҗил буенча

Маттай (10:3), Марк (3:18) һәм Лүк (6:14) Инҗилләрендә һәм Апостолларның эшләре (1:13) китабында китерелгән апостоллар исемлекләрендә исеме искә алынган. Изге китапны өйрәнүчеләр фикеренчә, Яхъя Инҗилендәге (1:45-50) Нафанаил – ул Варфоломей үзе. Димәк, апостол Варфоломей – Гайсәнең иң беренче укучыларының берсе, ул иманга дүртенче булып килгән (Андрей, Петер һәм Филипптан соң).
Инҗилдә хәбәр ителгәнчә, Варфоломей тумышы белән Гәлиләядәге Кәнадан булган (Яхъя, 21:2). Мөген, ул апостол Филиппның туганы яки якын дусты булгандыр, чөнки нәкъ менә Филипп Варфоломейны Гайсә янына китерә, һәм апостол исемлекләрендә дә алар бергә языла.

# Апостол Варфоломей
## Риваятьләрдә

Риваять буенча, Варфоломей, Филипп белән бергә, Кече Азия шәһәрләрендә дин тарату белән шөгыльләнә. Аның Һиндстанга баруы, Әрмәнстанда вәгазьләр сөйләве һәм Арташат калкулыгында апостол Яһүд Фаддей белән очрашуы хәбәр ителә (Әрмән чиркәве аларны үзенең нигез салучысы дип саный).
Мәҗүси каһиннәренең сүзенә ияреп, әрмән патшасының энесе, Астиаг, Албан исемле шәһәрдә Варфоломейны кулга ала. Аны башын аска куеп асалар, ләкин ул вәгазьләвен туктатмый. Шуңарга аны тәредән төшерәләр, тиресен туныйлар, ә аннары башын кисәләр.

# Апостол Варфоломей
## Хөрмәт итү

Апостол Варфоломейны искә алу бу көннәрдә башкарыла:
* Католик чиркәве – 24 август,
* Православ чиркәве – 22 апрель (5 май), 11 (24) июнь (үлеме), 30 июнь (13 июль) (Унике апостол җыены), 25 август (7 сентябрь) (калдыкларын күчерү).
* Әрмән апостол чиркәвендә Варфоломей нигез салучы апостол буларак хөрмәт ителә, хәтер көннәре – 25 февраль һәм 8 декабрь.
# Падпруддзе

Падпруддзе (белар. Падпруддзе) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Падпруддзе
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Надиркәнд

Надиркәнд (әзери. Nadirkənd) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
# SIM2

SIM2 (ингл. SIM bHLH transcription factor 2) — кешенең 21-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Аккөй (Ениҗе)

Аккөй (төр. Akköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Гүндүзлер (Тепебашы)

Гүндүзлер (төр. Gündüzler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Нахуатль теле

Нахуатль теле яки Мексика теле ул Юта-Ацтек телләр гаиләсе төркеменең теле. Нахуатль юрамаларында якынча 1,7 млн кеше сөйләшә, аларның күбесе Үзәк Мексикада яши һәм АКШ-ында кечкенә Нахуатль телле җәмәгатьләр. Нахуатль теле Үзәк Мексикада кимендә безнең эраның җиденче гасырыннан бирле сөйләшелә. Ул Мезоамерика тарихының соңгы постклассик чорында Үзәк Мексикада хөкем сөргән Ацтекларның теле.