yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илгиз Халиков

Илгиз Илдар улы Халиков (рус. Халиков Ильгиз Ильдарович; 27.08.1983, Стәрлебаш, Стәрлебаш районы, БАССР) — тел галиме, Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсенең элеккеге башлыгы, 2024 елның июленнән — Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты директоры, филология фәннәре кандидаты (2008).

# Илгиз Халиков
## Биографиясе

Илгиз Халиков 1983 елның 27 августында Башкортстанның Стәрлебаш районы Стәрлебаш авылында туган. «Татар һәм рус теле укытучысы» белгечлеге буенча Стәрлетамак дәүләт педагогия академиясен тәмамлаган. 2005-2008 елларда Тел, әдәбият һәм сәнгать институты аспирантурасында укый, 2008 елда анда филология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклаган.
2016 елда «Белем бирүдә менеджмент» белгечлеге буенча Татар бизнеска ярдәм институты дипломын алган.
КФУ студентлар шәһәрчегенең педагог-оештыручысы, административ-торак бүлеге начальнигы, урынбасары һәм директоры, «Ял» балалар һәм яшьләрнең сәламәтләнүен, ялын һәм мәшгульлеген оештыру буенча шәһәр үзәгенең «Восток» ДОЛ начальнигы, Казан шәһәре Совет районының 15 -нче урта гомуми белем бирү мәктәбенең тәрбия эше буенча директор урынбасары булып эшләгән.
2018—2019 елларда Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф бүлеге башлыгы.
2019 елдан 2022 елга кадәр Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары вазифасын биләгән.
2022—2024 елларда ТР Мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсе башлыгы.
2024 елның июленнән — Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты директоры.

# Илгиз Халиков
## Бүләк һәм премияләре

Филология фәннәре кандидаты (2008).
ТР Мәгариф һәм фән министрлыгының, ТР Мәдәният министрлыгының Рәхмәт хатлары белән бүләкләнгән.
# Ле-Маре-ла-Шапель

Ле-Маре-ла-Шапель (фр. Le Marais-la-Chapelle) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Газиз Әлмөхәммәтов

Газиз Әлмөхәммәтов – татар һәм башкорт профессиональ музыка сәнгатенә нигез салучыларның берсе, мәшһүр җырчы (тенор), композитор, педагог, җәмәгать эшлеклесе, иң беренче БАССРның халык артисты.

# Газиз Әлмөхәммәтов
## Тәрҗемәи хәле

1895 елны Яңа Мораптал дигән татар-башкорт авылында дөньяга килгән.
1908 елдан Ташкәнттә яши, шәһәр паркында концертлар бирә. Ташкәнт музыка училищесына укырга тели, ләкин аны борып җибрәләр. Шулай итеп Әлмөхәммәтов музыкаль белемсез булып кала. 1914 елдан һөнәри җырчы.
1921 елдан концерт эшчәнлеге белән бергә татар-башкорт халык җырларын җыю һәм композиторлык белән шөгыльләнә. 1922-29 елларда Казанда эшли. Солтан Габәши һәм В.И. Виноградов белән бергә «Сания» операсын иҗат итә (Фатих Әмирхан либреттосына). 1925 елның 25 июнендә Казанда узган премьера зур вакыйга була. Газиз Әлмөхәммәтов үзе үк төп партияне башкара.
Беренче уңыштан канатланып, композиторлар Гали Рәхим әсәренә «Бүз-егет» риваятенә тотыналар. Ләкин Академүзәк директоры Галимҗан Ибраһимов сәяси ышанычсыз әсәргә алынуларга сагая төшә. Ул иҗати төркемне Мәҗит Гафуриның «Эшче» поэмасына алынырга күндерә.
1929 елны «Эшче» (Мәҗит Гафури либр.) операсы язылып бетә, 1930 елны сәхнәгә куела. 1929 елда Әлмөхәммәтов Уфага чакыртыла. Милли мәдәният институтында эшли, Мәскәү дәүләт консерваториясендә Башкорт студиясен баш оештыручы. Башкорт филармониясе ачтыруга булыша.
1937 елны Уфада сак астына алына, 1938 елда атып үтерелә.
Яңа Морапталда Г. Әлмөхәммәтовның музее бар. 1968 елдан бирле Башкортстанда яшь җырчыларның Газиз Әлмөхәммәтов исемендәге призына конкурс үткәрелеп килә.
# Ле-Дезер

Ле-Дезер (фр. Le Désert) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Атюловский

Атюловский (таулы чирм. Пекеттӧрем, рус. Атюловский) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Атюловский
## Сәгать поясы

Атюловский Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Атюловский
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), .
# Танып-белү

Танып-белү — субъект фикерләвендә чынбарлыкны чагылдыру һәм кабул итү, аның нәтиҗәсе — дөнья турында белем. Танып-белү, кагыйдә буларак, фәкать хакыйкатьне эзләү процессы гына, ә аның нәтиҗәсе — белем.
Танып-белунең максаты булып объектив дөнья турында теләсә нинди түгел, ә нәкъ менә объектив белемнәр алу тора. Танып-белү процессында теләсә нинди, ягъни ялган белемнәр дә чагылыш таба, ләкин артык хезмәт буларак кына.
Танып-белү төп ике баскыч үтә — сизү һәм рациональ танып-белү. Сизү белән танып-белү — түбәнге баскыч — тою, кабул итү һәм күзаллау формаларында гамәлгә ашырыла. Анда сизүнең кешене тышкы дөнья белән бәйләп тора торган биш әгъзасы — күрү, ишетү, тотып тою, ис һәм тәм сизү эшкә җигелә.
Танып-белү процессына шулай ук фикерляу эшчэнлегенең фаразлау, фантазия, гипотеза, кузаллау, хыял, интуиция кебек формалары да керә.
# Ле-Луру-Беконне

Ле-Луру-Беконне (фр. Le Louroux-Béconnais) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Әхим Кәримов

Кәримов Әхим Кәрим улы (5 декабрь 1917 ел — 28 август 2015 ел) — геохимик, геология-минерология фәннәре докторы (1969), профессор (1973). Бөек Ватан сугышында катнашучы.

# Әхим Кәримов
## Биографиясе

Кәримов Ахим Кәрим улы 1917 елның 5 декабрендә Уфа өязе Актаныш авылында (хезерге Татарстанның Актаныш авылы) күп бабалы крестьян гаиләсендә туган. 1930 елда аның гаиләсе яшәргә Үзбәкстанга күчеп китә.
1939 елда Сәмәрканд университетының химия факультетын тәмамлый. Шушы ук елның октябрендә Кызыл армия сафларына алына. Бөек Ватан сугышы елларында Сталинград фронтында танк частьларында сугышта катнаша. Җиңүне Берлинда өлкән лейтенант званиесендә каршылый. 1947 елда демобилизацияләнә.
Хезмәт юлын Уфа нефть сәнәгате фәнни-тикшеренү институтында эшли башлый.
1947 елдан өлкән инженер, 1955 елда гыйльми хезмәткәр булып эшли.
1951-54 елларда Ленинградта Бөтен Союз геология‑күзәтчелек фәнни-тикшеренү институтында эшли.
1959 елдан бирле Ташкент Нефть һәм газ яткылыклары геологиясе һәм эшкәртү институтының бүлек мөдире вазифасында була.
1959 елдан алып 17 ел Ташкентта яши, аннары Уфага кайта.
1975 елдан алып Уфа нефть институтында укыта, 1978 елдан Салават кичке факультетының химия кафедрасы мөдире.
1980-88 елларда Башкорт дәүләт педагогия институтында эшли.
Кәримов Әхим Кәрим улы 2015 елның 28 августында Уфада вафат була.

# Әхим Кәримов
## Фәнни эшчәнлеге

Фәнни‑җитештерү эшчәнлеге нефть һәм табигый газлар геологиясе белән бәйле. Кәримов Ә.К. тарафыннан Башкортстанның, Үзбәкстанның нефть һәм газ перспективалары, нефть составы үзенчәлекләре, нефтьтә күкертле барлыгын билгеләү методикасы ачыклана.
100‑дән артык фәнни хезмәт авторы.

# Әхим Кәримов
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* «Кызыл Йолдыз», «Кызыл Байрак» орденнары,
* «Батырлык өчен», «Сталинград оборонасы өчен», «Варшаваны азат иткән өчен», «Германияне җиңү өчен» медальләре
# Ногейра (Вила-Реал)

Ногейра — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. Nogueira e Ermida муниципалитетына карый.

# Ногейра (Вила-Реал)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Драматургия

Драматургия (бор.-грекча δραματουργία «драматик әсәрне уйлап чыгару яки кую») - драматик әсәрне кую теориясе һәм сәнгате.

# Драматургия
## Мәгънәләр

Драматургия дип шулай ук аерым язучының, халыкның, дәүләтнең яисә чорның барлык драматик әсәрләрен атыйлар.
# Татаренер

Татаренер (чирм. Часамласола, рус. Татаренер) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.

# Татаренер
## Сәгать поясы

Татаренер Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Татаренер
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91%), руслар (9%).
# Гамил Әсхәдуллин

Гамил Әсхәдуллин, Гамил Габдулла улы Әсхәдуллин, сәхнә псевдонимы Гамил Әсхәдулла (1959 елның 19 марты, СССР, РСФСР, ТАССР, Түбән Кама районы, Шәңгәлче) ― «Мунча ташы» татар эстрадасы театрының сәнгать җитәкчесе, әйдәп баручы артисты, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстанның халык артисты.

# Гамил Әсхәдуллин
## Тәрҗемәи хәле

1959 елның 19 мартында Түбән Кама районы Шәңгәлче авылында туган.
В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университетын тәмамлаган.
Түбән Камада машина йөртүче, «Җәлил» яшьләр киноконцерт үзәге идарәчесе булып эшләгән.
1980 елның 1 апрелендә Түбән Камада беренче тапкыр «Шаяннар һәм тапкырлар мәҗлесе» үткәрелгәч барлыкка килгән «Мунча ташы» татар эстрада миниатюралары театрында башта административ эшләр башкара, соңрак, театрның беренче директоры Шәмси Закиров Казанга күчеп киткәч, театрның сәнгать җитәкчесе булып кала. Шәхси эшмәкәр булып теркәлә. Озак еллар театрда Гали Галиевич ролен башкара. Миниатюраларда гади кешеләрне уйнарга ярата.
Г. Әсхәдуллин тырышлыгы белән Түбән Кама шәһәр хакимияте театр өчен офис бирә, театр җитәкчесе анда балалар өчен студия ачарга планлаштыра.

# Гамил Әсхәдуллин
## Җәмәгать эшчәнлеге

ТР буенча Эчке эшләр министрлыгы иҗтимагый шурасы әгъзасы.
Татарстан Республикасы Түбән Кама муниципаль районы Шәңгәлче авыл җирлеге Советы депутаты булып сайланган, Бердәм Россия фиркасе әгъзасы.

# Гамил Әсхәдуллин
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре
* Татарстанның халык артисты
* 2019 ― «Фидакарь хезмәт өчен» медале ― театр сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле иҗади эшчәнлеге өчен

# Гамил Әсхәдуллин
## Гаилә хәле

I никахы ― Алсу, Түбән Кама химия сәнәгате машинисты булып эшли. Уллары Рамил (1983), җырчы, композитор; Ирек, Түбән Камада эшмәкәр. II никахы ― Алсу, балалары: улы Айтуган, кызы Айзилә. Түбән Кама районы Шәңгәлче авылында яшиләр.
# Komi Cömhüriäte

Komi Cömhüriäte, Komi Respublikası (urısça. Республика Коми, komi telendä. Коми Республика yäki Коми Öтувкан, ikençe iseme Rusiädä räsmi räweştä qullanılmıy) — Rusiä Federatsiäse subyektı, anıñ sostavında bulğan cömhüriät (däwlät). Tönyaq-Könçığış federal' okrugına kerä. Arxangelsk, Kirov, Sverdlovsk häm Tömän ölkäläre, Perm krayı häm Nenets avtonomiäle okrugı belän çiktäş.
Başqalası — Sıktıvkar şähäre. Xalıq sanı 1019 meñ keşe (2002 yıl, Räsäydä 51. urın). Xalıq tığızlığı 2,5 keşe/km²

# Komi Cömhüriäte
## Tarix

* 1921. yılnıñ 22 avgustında Sovetlar Berlege sostavında Komi (Zırän) Avtonomiäle ölkäse buldırıldı.
* 1936. yılnıñ 5 dekabrendä RSFSC sostavında Komi Avtonomiäle Sovet Sotsialistik Respublikası (Komi ASSR) buldırıldı
* 1990 yılnıñ 23 noyabrennän — Komi Sovet Sotsialistik Cömhüriäte
* 1992 yılnıñ 26 mayınnan — Komi Cömhüriäte.
# Бургундия-Фраңш-Коңте

Бургундия-Фраңш-Коңте (фр. Bourgogne-Franche-Comté, фр.-п. Borgogne-Franche-Comtât) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — Дижон шәһәре.

# Бургундия-Фраңш-Коңте
## Тарих

2016 елда барлыкка килгән.

# Бургундия-Фраңш-Коңте
## Административ бүленеш

8 департамент (2020).
# Bavariä Münxen futbol taqımı

Bavariä Münxen futbol taqımı (almança FC Bayern München) — Münxen şähäreneñ hönäri alman futbol taqımı.
1900 yılda nigezlängän.
1965 yıldan Bundesligada totaştan çığış yasıy.
Bavariä - Almaniäneñ iñ titullı hönäri futbol taqımı, ul 24 tapqır Almaniä yarışında ciñä, 16 Almaniä kuboğına layıq bula, 3 tapqır Awrupa çempionnarı kuboğında, 2 - Çempionnar ligasında ciñä.
Çempionnar ligasın öç märtäbä ciñgän öç taqımnıñ berse.
2013 yılda taqımnar dönya kuboğın yawlıy.
Öy stadionı - Allians Arena (Münxen), 71 137 keşe sıydıra.
Xäzerge baş trenerı - Karlo Ançelotti, kapitanı - Filipp Lam.
Baş xäyriäçe - Deutsche Telekom AG

# Bavariä Münxen futbol taqımı
## Qazanışlar

* Çempionnar ligasında 5 ciñü (1973/74, 1974/75, 1975/76, 2000/01, 2012/13)
* UEFA Superkuboğı - 2013
* Qıytğaara kubok - 1976, 2001
* Taqımnar dönya yarışı - 2013
# Орден (Лозада)

Орден — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Лозада муниципалитетына карый.

# Орден (Лозада)
## Географиясе

Мәйданы — .
# Шибулаты

Шибулаты (чуаш. Шӑплат, рус. Шибулаты) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.

# Шибулаты
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Шибулаты
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 275 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
# Роберт Стритер

Роберт Стритер (инг.: Robert Streater; 1621 — 1679) — Карл II-нең инглиз сарай яны рәссамы һәм гравёры. Пейзажлар, натюрмортлар, портретлар ясаган.

# Роберт Стритер
## Тәрҗемәи хәле

Лондонның Ковент-Гарден районында 1621 елда (башка бирелгән мәгълүмат буенча 1624 елда) рәссам гаиләсендә туган. Роберт хезмәт сөючән яшүсмер булган һәм замандашлары тарафыннан югары бәяләнеп сәнгатькә югары нәтиҗәгә ирешкән. Эшләрендә ул Италия нәфис сәнгатенең барокко стилендә эшләгән. Аның күренекле эшләрнең берсе - Оксфордта архитектор Кристофер Рен проектлаган Шелдон театрының росписе. Башка бизәү эшләрен дә эшләгән, хосусан Оксфордта Барлык Җаннар колледжында кәшәнә стеналарын һәм Лондонда Уайтхолл сараеның түшәмнәрен буяган. Роберт Стритер Франциядән аның бөерләрдә ташлардан дәвалау өчен махсус табиплар чакырган Карл II-нең сарай яны рәссамы булган. Рәссам 1679 елда үлгән һәм корольнең сарай яны живописецы постында аны улы Роберт Стритер-кечесе (инг.: Robert Streater Jr.) алыштырган. Аның өйрәнчеге булып рәссам Генри Андертон тора.
# Жогорку Кеңеш

Жогорку Кеңеш, Кыргызстанның Жогорку Кеңеше (кырг. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши, тат. Кыргызстанның Югары Шурасы (советы, киңәше) — Кыргызстанның 120 депутаттан торган бер палаталы парламенты, дәүләт хакимиятенең югары закон чыгару органы.
Жогорку Кеңеш пропорциональ система буенча 5 елга сайлана. Сайлау нәтиҗәләре буенча бер сәяси партиягә парламентта 65 мандат кына бирелергә мөмкин.
Кыргызстан Республикасының гамәлдәге Конституциясендә ил идарәсенең формасы күрсәтелмәгән. Ил Конституциясе нигезендә, Кыргызстан Республикасы суверен, демократик, хокукый, дөньяви, унитар, социаль дәүләт булып тора. Рәсми чыганакларда идарәнең парламент формасы турында хәбәр ителә, де-факто илдә парламент-президент идарәсе гамәлдә.

# Жогорку Кеңеш
## Тарих

Беренче Жогорку Кеңеш булып, рәсми рәвештә, «легендар парламент» исемен йөртә торган 12нче чакырылыш Кыргызстан ССР Югары Советы санала.
4 июнь — парламентаризм көне итеп билгеләнгән.

# Жогорку Кеңеш
## Формалаштыру процессы һәм төзелеше

1995 елдан 2000 елга кадәр Жогорку Кеңешка депутатлар мажоритар система буенча сайланган. Ул ике палатадан — закон чыгару җыелышыннан һәм халык вәкилләре җыелышыннан тора.
1998 елгы реформа буенча Закон чыгару җыелышы 60 депутаттан тора (элек 35 депутат булган) , шуларның 15е партия исемлекләре буенча сайланган. Халык вәкилләре җыелышы 45 депутаттан тора (элек 70 урын булган). Барлыгы 105 депутат.
2005 елдан башлап мажоритар система буенча сайланган 75 депутаттан торган бер палаталы парламент гамәлгә кергән.
2010 елның 27 июнендә референдумда кабул ителгән Кыргызстан Республикасы Конституциясенең 70нче статьясы нигезендә, парламент составы партия исемлекләре буенча биш еллык срокка сайланучы 120 депутатка (элек — 90) кадәр зурайтыла.

# Жогорку Кеңеш
## Чакырылышлар

Жогорку Кеңеш үз тарихын 1939 елдан – Кыргыз Совет Социалистик Республикасы Югары Советыннан алып бара. Гамәлдәге чакырылыш 2015 елда узган парламент сайлауларында сайланган.
Жогорку Кеңеш чакырылышлары:
* 1995 — «беренче чакырылыш»
* 2000 — «икенче чакырылыш»
* 2005 — «өченче чакырылыш»
* 2007 — «дүртенче чакырылыш» (соңгы сайлауларда 71 мандатны Курманбек Бакиев яклы «Ак Жол» партиясе ала). 2010 елның язында, дәүләт түнтәрелеше белән бәйле рәвештә, Жогорку Кеңеш Вакытлы хөкүмәт тарафыннан таратыла. Алга таба 2010 елның 6 июлендә КР Үзәк сайлау комиссиясе Жогорку Кеңешның 4нче чакырылыш эшчәнлеген туктату турында карар чыгара.
* 2010 — «бишенче чакырылыш» — сайлаулар 2010 елның 10 октябрендә үткәрелә. Парламентка 5 сәяси партия уза.
* 2015 — «алтынчы чакырылыш» — сайлаулар 2015 елның 4 октябрендә уза. Яңа сайлау кануны буенча, сәяси партияләргә парламентка узу өчен, тавыш бирүчеләр саныннан 7 % һәм һәр өлкәдә 0,7% тавыш җыярга кирәк була. Рәсми нәтиҗәләр буенча, яңа парламентка 6 партия узган.
* 2021 — «җиденче чакырылыш».

# Жогорку Кеңеш
## Состав

Партия исемлекләре буенча:
* Ата-Журт Кыргызстан (15)
* Ишеним (12)
* Ынтымак (9)
* Альянс (7)
* Бутун Кыргызстан (6)
* Ыйман Нуру (5)
Бер мандатлы округлар буенча кандидатлар (36)
# Минһаҗетдин Миңнегалиев

Минһаҗетдин Галиәскәр улы Миңнегалиев (1857, Кәкре Елга авылы, Мәсгут волосте, Бөгелмә өязе, Самар губернасы, Россия империясе —1932, Жарча бистәсе, Чита өлкәсе, ССРБ) — крестьян, Самар губернасының IV чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты.

# Минһаҗетдин Миңнегалиев
## Тормыш юлы

Минһаҗетдин Миңнегалиев 1857 елда Самар губернасы Бөгелмә өязе Мәсгут волосте Кәкре Елга авылында крестьян гаиләсендә туа. Милләте буенча татар, дин буенча мөселман. Туган авылында мәдрәсәне тәмамлаган, рәсми рәвештә өйдә белем алган. Оныгы сүзләренчә, Минһаҗетдин Коръән һәм дин гыйлемен яхшы белгән, язу һәм тәрҗемәләр белән шөгыльләнгән, ә ХХ гасыр башында Мәккә һәм Мәдинәгә хаҗ кылган.
Рядовой дәрәҗәсендә хәрби хезмәт иткән. Игенчелек һәм сәүдә белән шөгыльләнгән, авыл бакалея лавкасы хуҗасы булган. Мулла. Волость старшинасы булып хезмәт иткән. 1897 елдан башлап Бөгелмә өяз земство җыелышының гласный итеп сайлана. 1898 елдан волость суды рәисе. 1905 елдан хәрби-ат участогы мөдире, 1907 елдан җир төзелеше комиссиясе әгъзасы. Авыл хуҗалыгы белән 25 дисәтинә бүлеп бирелгән җирдә һәм 97 дисәтинә үз җирендә шөгыльләнә, калган күчемсез милек 2 мең сумга бәяләнгән.
1912 елның 25 октябрендә IV чакырылыш Дәүләт Думасына Самар губернасы сайлау җыелышыннан сайлаучыларның гомуми составыннан сайланган. Мөселман фракциясе составына керә. Дума утырышларында бер тапкыр да чыгыш ясамаган. 1917 елның 14 февралендә авыру сәбәпле, Петроградка чыга алмавы хакында Думага хәбәр итә.
1930 елда Миңлегалиев хуҗалыгында берничә сыер, ике ат һәм 90 дисәтинә җир була, аның милкен 198 сум 95 тиенгә бәялиләр. Минһаҗетдин Мингалиевны улы Галиәскәр гаиләсе белән бергә кулга алганнар. Мингалеевлар гаиләсен Чита өлкәсенә Жарча бистәсендә урнашкан алтын приискка китерәләр, анда баракка урнаштыралар.
1932 елда Минһаҗетдин Миңнегалиев Жарча бистәсендә вафат була.
# Мамалай (Татарстан)

Мамалай — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422067.

# Мамалай (Татарстан)
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

# Мамалай (Татарстан)
## Шәхесләр

* Илнат Фәрхуллин (1991), җырчы, автор-башкаручы, Татарстан Республикасының атказанган артисты (2025).
# Синьялы (Чуел районы авылы)

Синьялы (чуаш. Çĕнъял, рус. Синьялы ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429905. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241864005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600009300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Синьялы (Чуел районы авылы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 101 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Булдеево

Булдеево (чуаш. Çырмапуç, рус. Булдеево ) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429906. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241812001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002500. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.

# Булдеево
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 175 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,25%).
# Макийивка

Макийивка (рус. Макеевка, укр. Макіївка, 1920—1931 елларда — Дмитриевск) — Донецк өлкәсендә урнашкан өлкә буйсынуындагы шәһәр.
Фактик рәвештә «Донецк Халык Җөмһүрияте» идарәсе астында.
Халык саны — 389 589 кеше (2001).

# Макийивка
## География

Макийивка Украинаның көньяк-көнчыгышында, Донецктан 5 километр ераклыкта урнашкан.

# Макийивка
## Халык

Милли состав (2001): украиннар — 45,0%, урыслар — 50,8%, татарлар — 1,1%, белоруслар — 1,1%.
# Тугым (көпчәк)

Тугым - "көпчәкнең шинны тотучы тышкы өлеше." Автомобиль кебек транспорт машиналарында кепчәкнең тышкы боҗрасындагы шиннын эчке кырые беркетелгән. Мәсәлән, велосипед көпчәгенең тугымы - шынны һәм һава камерасын тотучы көпчәк тырнакларынын тышкы өлешенә беркетелгән зур кыршау.
Милади тәкъвиме кертелүеннән 1 мең ел элек тимер тугым колесницаларның агач көпчәкләрендә кулланыла башлый.
# Потереево

Потереево (таулы чирм. Похросола, рус. Потереево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.

# Потереево
## Сәгать поясы

Потереево Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Потереево
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,2%), урыслар (3,8%).
# Тугасы

Тугасы (чуаш. Тукас, рус. Тугасы ) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429105. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250855004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Тугасы
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 179 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,56%), руслар (1,75%).
# Масанш-де-Дона-Мария

Масанш-де-Дона-Мария — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Алвайазери муниципалитетына карый.

# Масанш-де-Дона-Мария
## Географиясе

Мәйданы — 24,54 км².
# Шихазан

Шихазан (чуаш. Шăхасан, рус. Шихазаны ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429310. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216876001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700010000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Шихазан
## География

Авыл Кече Чуел елгасында, Канаш шәһәреннән 5 километр төньяк-көнбатышрак урнаша.

# Шихазан
## Тарих

1935—1956 елларда — ЧАССРның Шихазан районы үзәге.

# Шихазан
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2997 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (89%).
# Лацарето (Бреша)

Лацарето — Италиянең Ломбардия төбәге Лонато-дель-Гарда өязендә урнашкан торак пункт.

# Лацарето (Бреша)
## Географиясе

Лацарето Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Лацарето (Бреша)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Бархаткино

Бархаткино (чуаш. Хупахушкăнь, рус. Бархаткино ) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429076. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253850007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Бархаткино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 179 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
# Понтевел

Понтевел — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. Карташу муниципалитетына карый.

# Понтевел
## Географиясе

Мәйданы — 27,84 км².
# Куршембал

Куршембал (чирм. Куршамбал, рус. Куршембал) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.

# Куршембал
## Сәгать поясы

Куршембал Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Куршембал
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).