# Галлий

Цинк◄Галлий / Gallium (Ga) ►Германий :
| Атом номеры | 31 |
| Матдәнең тышкы күренеше | |
| Атомның үзлекләре ||
| Атом массасы (моляр масса) | 69,723 (1) а. м. б. (г/моль) |
| Атом радиусы | пм |
| Ионлаштыру энергиясе (беренче электрон) | кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурациясе | |
| Химик үзлекләре ||
| Ковалент радиусы | пм |
| Ион радиусы | пм |
| Электр тискәрелеге (Полинг буенча) | |
| Электрод потенциалы | |
| Оксидлашу дәрәҗәсе | |
| Матдәнең термодинамик үзлекләре ||
| Тыгызлык | 5,91 г/см³ |
| Моляр җылы сыешлыгы | Дж/(K·моль) |
| Җылы үткәрүчелек | Вт/(м·K) |
| Эрү температурасы | K |
| Эрү җылылыгы | 29,8 кДж/моль |
| Кайнау температурасы | 2403 K |
| Парга әйләнү җылылыгы | кДж/моль |
| Моляр күләм | см³/моль |
| Матдәнең кристаллик рәшәткәсе ||
| Рәшәткә төзелеше | |
| Рәшәткә параметрлары | Å |
| Дебай температурасы | K |
Галлий (лат. Gallium, Ga) — Менделеевның периодик таблицасының 4 период, 13 төркем элементы. Тәртип номеры - 31. Атом номеры 31. Гади матдә галлий — йомшак уалучан металл, көмөшсу-ак (башка мәглүматлар буенча ачык-соры) төс белән зәңгәрсу төстә.

# Галлий
## Символы

Галлий элементының символы — Ga (Галлий дип укыла).

# Галлий
## Тарихы

Галлийның барлыгы Д. И. Менделеев тарафыннан фәнни яктан фаразланган булган. 1869 елда химик элементларның периодик системасын төзегәндә, ул үзе ачкан периодик законга нигезләнеп, өченче төркемдә билгесез элементлар — алюминий һәм кремний аналогларына (экааллюминий һәм экасицилий) вакантлы урын калдырган була.
Атап әйткәндә, 1870 елдың 11 декабрендә (иске стиль буенча 29 ноябрьдә) чыккан мәкаләдә Менделеев экааллюминий атом авырлыгы — 68-гә, чагыштырма авырлыгы 6 г/см³якын. Металл торышында металл җиңел эриячәк, дип күрсәтә.Бераздан галлий француз химигы Эмиль Лекок де Буабодран тарафыннан ачыла, гади матдә рәвешендә бүлеп алына һәм өйрәнелә.
Менделеев басылып чыккан докладтан яңа элементның тасвирламасының элегрәк ул тасвирлаган экаалюминийга туры килүен ачыклый. Бу хакта ул Лекок де Буабодранга хат юллаган, ул яңа металлның чын тыгызлыгы 4,7 г/см<sup>3</sup> түгел, 5,9—6,0 булырга тиеш дип белдергән. Тикшерү Менделеевның хаклыгын күрсәтә.

# Галлий
## Исеменең килеп сыгышы

Поль Эмиль Лекок де Буабодран элементны үзенең Ватаны Франция хөрмәтенә латин атамасына ярашлы— Галлия (Gallia) дип атый. Элементның Франция хөрмәтенә, аның исеме Римдагыча аталуы турында хәбәр халыкта зур куаныч уята.

# Галлий
## Табигатьтә

Галлийның Җир кабыгында уртача нисбәте −19 г/т. Галлий — ике геохимик табигатькә ия булган типик элемент. Аның төп токым барлыкка китерүче элементлары (Al, Fe һ.б.) белән кристаллохимия үзенчәлекләре якын булу һәм алар белән изоморфизм мөмкинлеге киң булу сәбәпле, кларкының ярыйсы зурлыгына карамастан, зур тупланулар барлыкка китерми. Түбәндәге минералларда галлий күп очрый:сфалерит (0—0,1 %), магнетит (0—0,003 %), касситерит (0—0,005 %), гранат (0—0,003 %), берилл (0—0,003 %), турмалин (0—0,01 %), сподумен (0,001—0,07 %), флогопит (0,001—0,005 %), биотит (0—0,1 %), мусковит (0—0,01 %), серицит (0—0,005 %), лепидолит (0,001—0,03 %), хлорит (0—0,001 %), кыр шпатлары (0—0,01 %), нефелин (0—0,1 %), гекманит (0,01—0,07 %), натролит (0—0,1 %). Диңгез суында галлий концентрациясе 3×10⁻⁵ мг/л.

# Галлий
## Табигатьтә
### Ятмалары

Галлий ятмалары Көньяк-Көнбатыш Африкада, Рәсәйдә, БДБ илләрендә билгеле.