yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD209138

HD209138 — Торна йолдызлыгында урнашкан A5III(m) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,35 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# HD155203

HD155203 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан F5IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 3,33 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Эсентепе (Артуклу)

Эсентепе (төр. Esentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Брусен (София өлкәсе)

Брусен — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Етрополе җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Брусен (София өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 494 метр биеклектә урнашкан.
# Шопи

Шопи — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Гроново-Эльблонске гминасында урнашкан авыл.

# Шопи
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Монталто Сото I Брентегани (Верона)

Монталто Сото I Брентегани — Италиянең Венеция төбәге Риволи-Веронезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Монталто Сото I Брентегани (Верона)
## Географиясе

Монталто Сото I Брентегани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Монталто Сото I Брентегани (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Юльял (Пижанка районы)

Юльял (рус. Юльял) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

# Юльял (Пижанка районы)
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Юльял (Пижанка районы)
## Сәгать поясы

Юльял (Пижанка районы) Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Юльял (Пижанка районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
# Макминнвилл (Теннесси)

Макминнвилл — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан шәһәр.

# Макминнвилл (Теннесси)
## Тарихы

Макминнвилл шәһәре 1810 елда нигезләнгән.

# Макминнвилл (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 28,66151 км², 28,661531 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 295 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ольерия

Ольерия (кат. Olleria, l') — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ольерия
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 32,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD164085

HD164085 — Кавәс йолдызлыгында урнашкан ApSi спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,19 ± 0,04 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Шассиньоль (Эндр)

Шассиньоль (фр. фр. Chassignolles) — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
# Еднов

Еднов (чех. Jednov) — Чехиянең Оломоуц крае Сухдол районында урнашкан авыл.

# Еднов
## Географиясе

Мәйданы — 1,699 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Еднов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Еднов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Еднов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 319 |
| 1880 | 333 |
| 1890 | 305 |
| 1900 | 342 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 357 |
| 1921 | 339 |
| 1930 | 316 |
| 1950 | 279 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 323 |
| 1970 | 316 |
| 1980 | 267 |
| 1991 | 226 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 214 |
| 2011 | 206 |
| 2021 | 176 |
# Сцяпы

Сцяпы (белар. Сцяпы) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Сцяпы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Любов (Жлобинский районы)

Любов (белар. Любоў) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.

# Любов (Жлобинский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Виллер-Каниве

Виллер-Каниве (фр. Villers-Canivet) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Топшем (сан алу урыны, Мэн)

Топшем — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Топшем (сан алу урыны, Мэн)
## Географиясе

Топшем халык санын алу урыны мәйданы — 29,005781 км², 29,003936 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 40 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Вержей (община)

Вержей — Словениянең Словения җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Вержей (община)
## Географиясе

Мәйданы — 12 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Студзянна (Лодзь воеводалыгы)

һәм
Студзянна — Польшаның Лодзь воеводалыгы Посвентне гминаcында урнашкан авыл.

# Студзянна (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Менделеев (ай кратеры)

Менделеев (лат. Mendeleev) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 325,13 км булган кратер.

# Менделеев (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Дмитрий Иванович Менделеев (1834—1907) хөрмәтенә бирелә.

# Менделеев (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
# Гедикалты (Назилли)

Гедикалты (төр. Gedikaltı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Прен (Болцано)

Прен — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Шена өязендә урнашкан торак пункт.

# Прен (Болцано)
## Географиясе

Прен Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Прен (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Әмирлек

Әмирлек - кайбер илләрдә территориаль берәмлек, гадәттә - административ-территориаль берәмлек.
Башка илләрдәге кайбер тиңнәрнең исемләре өчен, вилаять мәкаләсен карагыз.
# Черевич

Черевич (серб. Черевић) — Сербиянең Воеводина автоном крае Беочин җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Черевич
## Географиясе

Урта Дунай тигезлегенең көньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 метр биеклектә урнашкан.

# Черевич
## Климаты

Климат уртача, континенталь. Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Июльнең уртача температурасы 22 — 24 °C, гыйнварның -1,2 — 2,6 °C. Явым-төшем күләме елына 550-750 мм.
# Рыжавец

Рыжавец — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. Брезник җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Рыжавец
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 861 метр биеклектә урнашкан.
# Каранцано (Алесандрия)

Каранцано — Италиянең Пьемонт төбәге Кассине өязендә урнашкан торак пункт.

# Каранцано (Алесандрия)
## Географиясе

Каранцано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Каранцано (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Җилдәр

Җилдәр — Башкортстанның Миякә районындагы татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 890 кешенең яшәве мәгълүм. Авыл советы үзәге.

# Җилдәр
## Демография

Җилдәрдә 330 хуҗалык исәпләнә. Яшәүчеләр саны:
* 1989 елда – 960 кеше,
* 1999 – 1084
* 2006 – 969
* 2009 – 1013
2002 елда 63% халык башкорт итеп яздырылган, татарлар – 35%.

# Җилдәр
## Социаль тармак

Мәдәният-мәгариф-медицина объектлары – урта мәктәп, балалар бакчасы, амбулатория, даруханә, авыл мәдәният йорты, почта бүлеге, телефон челтәр бүлеге, Бишбүләкнең саклык банкы филиалы, район хастаханәсенең психоневрология бүлеге, олы яшьтәгеләрне социаль яктан хезмәтләндерү үзәге, участок ветеринар дәваханәсе, сөт җыю пункты, кибетләр. Авыл җирлеге буенча 2 СПК: «Октябрь», «Урал», 3 урта мәктәп, 2 башлангыч мәктәп, 2 балалар бакчасы, 4 фельдшер-акушерлык пункты, 2 авыл мәдәният йорты, сөт җыю ноктасы.

# Җилдәр
## Социаль тармак
### Җитештерү тармагы

СПК «Октябрь», Миңнегалиев КФХ (фермер хуҗалыгы - дуңгызчылык), Абдуллин КФХ (агач эшкәртү).

# Җилдәр
## Социаль тармак
### Атаклы кешеләр

* Тимурбәк Дәүләтшин (1904-1983)
* Вәлиәхмәт Үтәй – Татар дәүләт филармониясенең джаз-коллективы сәнгать җитәкчесе Рөстәм Үтәйнең атасы.
* Азат Магазов (1926, Баязит) - язучы, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1993) - 1943 елда Җилдәр урта мәктәбен тәмамлый, шуннан әрмегә алына, Бөек Ватан сугышында катнаша.
* Мөхәммәт Сәлимов (1925-2000), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* Кәрәм Яппаров (1924-2016), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

# Җилдәр
## Географик урынлашу

* район үзәгенә кадәр (Кыргыз-Миякә): 37 км
* тимер юл станциясенә (Аксеново): 80 км
# Сермуайе

Сермуайе (фр. Sermoyer) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.

# Сермуайе
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 11,71 км².
# Сырая Скопкартная

Сырая Скопкартная — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Чаньва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.

# Сырая Скопкартная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100007215
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100721
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Влоцлавек

Влоцлавек (пол. Włocławek, алман. Leslau) — Польшаның Куявия-Поморье воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 116914 кеше (2011).

# Влоцлавек
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Влоцлавек Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Влоцлавек
## Тарих

Шәһәр статусын 1255 елдан йөртә.
# Гендер

Гендер — гадәттәгечә берәр җенес белән ассоцияләнүче бөтен үзтотыш, мәдәни, яки психологик сыйфатлар.
# NGC 7058

NGC 7058 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7058
## Тарихы

Әлеге галактика 1829 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Селиштя-Ноуе (Румыния)

Селиштя-Ноуе — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Бачу (коммуна) коммунасына карый.

# Селиштя-Ноуе (Румыния)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 500 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Капьетробели (Бергамо)

Капьетробели — Италиянең Ломбардия төбәге Бедулита өязендә урнашкан торак пункт.

# Капьетробели (Бергамо)
## Географиясе

Капьетробели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Капьетробели (Бергамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Софиа (Хынчешти)

Софиа (рум. һәм молдав. Sofia ) — Молдова Республикасының Хынчешти районына караган авыл.
# IC 4819

IC 4819 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4819
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4819, ESO-LV 141-0270, IRAS 19027-5932, IRAS F19027-5932, ESO 141-27, PGC 62782, 6dFGS gJ190707.1-592802, SGC 190243-5932.6, HIPASS J1907-59, LEDA 62782 һәм RFGC 3437 буларак та сурәтләнә.
# Михаил Соймонов

Михаил Соймонов (Михаил Николай улы Соймонов, Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value)., Казан, Россия империясе — Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value)., Казан, Россия империясе) — рус телендә иҗат иткән шагыйрь.
# Австро-Маҗарстан

Австро-Маҗарстан (алман. Österreich-Ungarn; рәсми рәвештә 1868 елның 14 ноябреннән — алман. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder und die Länder der heiligen ungarischen Stephanskrone — Патшалыклар һәм Рейхсратта тәкъдим ителгән җирләр, шулай ук Изге Стефанның Маҗарстан таҗы җирләре; рәсми булмаган тулы исеме Австро-Маҗарстан монархиясе, алман. Österreichisch-Ungarische Monarchie, маҗар. Osztrák-Magyar Monarchia, рум. Monarhia Austro-Ungară, итал. Monarchia Austro-Ungarica, словак. Rakúsko-Uhorská monarchia, чех. Rakousko-Uhersko monarchia) — 1867—1918 елларда Үзәк Аурупада булган күпмилләтле дәүләт; Австрия һәм Маҗарстанның реаль униясе.
Элеккеге Австро-Маҗарстан территориясендә хәзерге Австрия, Бүснә-Һәрсәк, Маҗарстан, Словакия, Словения, Хорватия, Чехия дәүләтләре, шулай ук Румыния территориясенең яртысы диярлек (Трансильвания тарихи өлкәсе һәм Сучава жудецы) урнашкан; аерым өлешләре Италия (Трентино-Альто-Адидже автоном өлкәсе, Фриули-Венеция-Джулия өлкәсенең өлеше, шул исәптән Триест), Ләхстан (Кече Ләхстан һәм Субкарпат воеводлыклары), Сербия (Воеводина автоном крае, Белград өлеше), Каратау (Котор култыгы) составына керә. Украина дәүләтенең көнбатыш өлешләре шулай ук Австро-Маҗарстан составына кергән: Закарпатье (Карпат арты өлкәсе), Көнчыгыш Галиция (Ивано-Франковск, Львов, Тернополь өлкәләре) һәм Төньяк Буковина (Черновцы өлкәсе) тарихи өлкәләре. Моннан тыш, империя шулай ук Кытайның Тяньцзинь шәһәрендә концессиягә ия булган.
# Бөтендөнья күчмәләр уеннары 2018

Бөтендөнья күчмәләр уеннары 2018 (ингл. 2018 World Nomad Games, кырг. Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары 2018) — өченче Бөтендөнья күчмәләр уеннары 2018 елның сентябрендә Кыргызстанның Чулпан-Ата шәһәрендә узды. 2018 елгы Бөтендөнья күчмәләр уеннарында дөньяның 66 иленнән 1,5 меңнән артык спортчы катнашты, алар 37 спорт төре буенча көч сынашты.
2016 елда узган уеннарда дөньяның 80 иленнән шул исәптән традицион күчмә булмаган спортчылар да катнашты.
Ачылу тантанасында Төркия Президенты Рәҗәп Таййип Әрдоган (хатыны белән), Казакъстан Президенты Нурсолтан Назарбаев, Маҗарстан премьер-министры Виктор Орбан, Татарстан Президенты (РФ) Рөстәм Миңнеханов, БГӘ тәхет варисы шаһзадә Мөхәммәд әл-Шәркый һ. б. катнашты.
# NGC 5942

NGC 5942 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5942
## Тарихы

Әлеге галактика 1887 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Даелар (Кастамону)

Даелар (төр. Dayılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Арш (Вогез)

Арш (фр. Arches) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Неарх (ай кратеры)

Неарх (лат. Nearch) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 73 км булган кратер.

# Неарх (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Неарх (якынча 360 — якынча 300, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.

# Неарх (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Графтон (Вермонт)

Графтон — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Графтон (Вермонт)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 38,4 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 282 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Одржепси

Одржепси (чех. Odřepsy) — Чехиянең Урта Чехия крае Нимбурк һәм Q89884985? районында урнашкан авыл.

# Одржепси
## Географиясе

Мәйданы — 6,088042 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 192 метр биеклектә урнашкан.

# Одржепси
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Одржепси
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Одржепси
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 509 |
| 1880 | 566 |
| 1890 | 579 |
| 1900 | 571 |
| 1910 | 571 |
| 1921 | 573 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 518 |
| 1950 | 404 |
| 1961 | 363 |
| 1970 | 367 |
| 1980 | 331 |
| 1991 | 283 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 291 |
| 2014 | 320 |
| 2016 | 317 |
| 2017 | 325 |
| 2018 | 319 |
| 2019 | 319 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 320 |
| 2021 | 320 |
| 2021 | 341 |
| 2022 | 314 |
| 2023 | 313 |
| 2024 | 315 |
# Дюрнштайн

Дюрнштайн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Кремс-Ланд округы составына керә.

# Дюрнштайн
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 209 метр биеклектә урнашкан. Вайнцирль-ам-Вальде, Зенфтенберг (Түбән Австрия), Кремс-ан-дер-Донау, Маутерн-ан-дер-Донау, Россац-Арнсдорф һәм Вайсенкирхен-ин-дер-Вахау коммуналары белән чиктәш.
# Пратавекия (Кунео)

Пратавекия — Италиянең Пьемонт төбәге Дронеро өязендә урнашкан торак пункт.

# Пратавекия (Кунео)
## Географиясе

Пратавекия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пратавекия (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Скарничи

Скарничи — Италиянең Калабрия төбәге Шилла өязендә урнашкан торак пункт.

# Скарничи
## Географиясе

Скарничи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Скарничи
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (7237) Vickyhamilton

(7237) Vickyhamilton (лат. Vickyhamilton) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7237) Vickyhamilton
## Тарихы

1988 елның 3 ноябрендә К. Судзуки, Т. Фурута тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VH» саналган.
# Броново (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)

Броново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы Полчин-Здруй гминаcында урнашкан авыл.

# Броново (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орски өязе

Орски өязе (рус. Орский уезд) — 1782 — 1928 елларда Россия имериясе Ырынбур губернасы составында административ берәмлек.
Чиктәшлек. XIX гасыр азагында төньяк-көнбатышта Уфа губернасы, төньякта һәм көнчыгышта — Верхнеурал өязе, көньяк-көнчыгышта һәм көньякта — Тургай өлкәсе, көнбатышта — Ырынбур өязе белән чиктәш була. Административ үзәге — Орски шәһәре (Яман-кала).

# Орски өязе
## Тарих

1782 елда нигезләнгән. 1865 елда Ырынбур губернасы составында оештырыла. Өяз 1928 елда бетерелә.

# Орски өязе
## География

Мәйданы — 46440 км2 (1897). 1866 елда өяз территориясендә 305 торама нокта, 3 сын була. 1890 елда 12 улус (Александровка, 1-се Бөрҗән, 2-се Бөрҗән, 3-нче Бөрҗән, Кананикольский, Нарат-Кыпчак, Преображенка, Түңгәвер, 1-се Үсәргән, 2-се Үсәргән, 3-нче Үсәргән, 4-се Үсәргән) һәм 6 станица (Воздвиженка, Гирь, Ильинка, Кваркено, Орск, Таналык), 1917 елда 21 улус теркәлгән. Халкы, нигездә, игенчелек, малчылык белән шөгелләнгән. 20 гасыр башында Преображенск zone эшли. 5 ярминкә уткәрелә (1866). 1913 елда Троицк тимер юлын (Ырынбур — Орск, Троицк-Орск участкаларын) төзү башлана. 131 мәчет, 17 чиркәу, 4 часовня була (1866). 1919 елда Орск өяздә 12 улусы Бөрҗән-Түңгәвер кантоны, 16 улусы Үсәргән кантоны составына индерелә.
Административ үзәге — Орски шәһәре (Яман-кала).

# Орски өязе
## Халкы

1897 елда — 206944 кеше (башкортлар -88506, белоруслар — 1694, мордвалар — 7626, рус — 83419, татар — 14040, украина — 8963, чуашлар — 2095 һәм башкалар). XIX гасыр азагында өяздә 138929 авылдаш, 24618 мишчән, 610 мирза һәм башкалар исәпләнә; мөселманнар — 102881, православие динендәгеләр — 103904 (шул исәптән 4731 старообрядцы) һәм башкалар.
# 1580-еллар

2 меңьеллык :
XIV гасыр — XV гасыр — XVI гасыр — XVII гасыр — XVIII гасыр :
Хронологик таблица :
1580 нче еллар — 1580 елда башланган һәм 1589 елда тәмамланган унъеллык.

# 1580-еллар
## Төп вакыйгалар

* Архангельск шәһәре нигезләнә.
* Ермак җитәкләгән русларның Себер ханлыгына һөҗүме.
# (7242) Okyudo

(7242) Okyudo (лат. Okyudo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7242) Okyudo
## Тарихы

1990 елның 11 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VG3» саналган.