# Готфрид Кнеллер

Сэр Го́тфрид Кне́ллер, 1-енче баронет (дөресрәк итеп Кни́ллер; туганда исеме Го́дфри Не́ллер; немец телендә: Gottfried Kniller, инглиз телендә: Godfrey Kneller; 1646 елның 8 августы, Любек, Изге Рим империясе — 1723 елның 19 октябре , Лондон, Бөекбритания корольлеге) — немец һәм инглиз живописецы, соң барокконың XVII гасырның соңгы өчтән бер өлеше - XVIII гасырның беренче өчтән бер өлешенең патшалары, затлы кешеләре, галимнәре һәм иҗади эшлеклеләрнең киң галереясен барлыкка китергән иң эре портретистларының берсе. Инглиз һәм британ король сарай яннарының (1688 елдан бирле) баш ординар рәссамы һәм Бөекбританиядә аның исеме астында мәгълүм беренче художество мәктәбенең нигезләүчесе (1711) һәм җитәкчесе (1711-1716). Нидерланд штатгальтеры һәм Англия короле Вильгельм III Оранлы тарафыннан рыцарьлык дәрәҗәсе бирелгән булган (1692), Ганновер курфюрсты һәм Бөекбритания короле Георг I тарафыннан баронет дәрәҗәсе бирелгән булган (1715).

# Готфрид Кнеллер
## Тәрҗемәи хәле

Готфрид Кнеллер 1646 елның 8 августында төньяк герман Любек шәһәрендә, живописец-портретист Захариас Книллер (Zacharias Kniller) гаиләсендә туган булган. Лейденда математика өйрәнгән, соңыннан Голландиядә Фердинанд Болдан һәм Амстердамда Рембрандттан живописьне өйрәнгән. Аның энесе Андреас Кнеллер соңыннан композитор булып киткән. 1670-енче еллар башында Готфрид икенче ир туганы рәссам--орнаменталист Иоганн Захариас Кнеллер белән Римга һәм Венециягә сәяхәт иткән, Тициан һәм Тинторетто әсәрләрен өйрәнгән, Карло Маратта остаханәсендә эшләгән. Соңыннан Гамбургка күчкән. 1676 елда әтисенең үлеменнән соң Бөекбританиягә күчкән. Лондонда тора башлап, Готфрид Кнеллер игътибарны тулысынча диярлек портрет живописендә туплаган. Гомере ахырына кадәр король сарай яны живописецы булып торган һәм инглиз аксөякләре тарафыннан күп итеп килгән заказларны башкарган. Эшмәкәрлек рухында оста тарафыннан детальләр белән ясалган һәм шаблон моделенә өстәлгән йөз караламасына нигезләнеп (моңа джентльменнарның тулы париклар кияргә модасы ярдәм иткән) сәнәгый диярлек масштабларда портретлар ясаган студияне нигезләгән. Детальләрне аның өйрәнчекләре һәм ярдәмчеләре ясап бетергән. Кнеллер остаханәсе портретлары Уильям Хогарт һәм Джошуа Рейнольдска кадәр башка рәссамнар шуның буенча эшләгән өлгене корган.
1680-енче елда сэр Питер Лели үлгәч, король Карл II Кнеллерны сарай янының беренче живописецы итеп билгеләгән. Алдан килүчесе Лелиның аналогик сериясенә охшатып ясалган Вильгельм III сарай янының ун гүзәленең портретлары зур уңышка ирешкән булган. Виглар фиркасе клубы «Кит-Кэт» (Kit-Cat Club) утырышлар залы өчен Кнеллер егерме ел диярлек гүзәлләрнең портретларын ясаган (барысы ул кырык сигез портрет ясаган), аларның үлчәмнәре клуб әгъзалары җыелышлары өчен махсус төзелгән бүлмә пропорцияләренә төгәл туры килгән. Шул вакыттан бирле Англиядә билбаудан өстән ясалганнан бераз кечерәк теләсә нинди портрет «кит-кэт» дип атала. 1690-ынчы елларда Кнеллер Король сарае янының иң гламур фрейлиналарын сурәтләп “Хэмптон-Корт гүзәлләре” (Hampton Court Beauties) портретлары сериясен ясаган. 1692 елда шул эш өчен рәссам король Вильгельм III-тән рыцарь дәрәҗәсен алган. 1695 елда Готфрид Кнеллер король булуында Оксфорд университетының шәрәфле хокук докторы дәрәҗәсен алган. 1700 елда император Леопольд I тарафыннан ул Изге Рим империясе рыцаре дәрәҗәсе бирелгән булган. 1711 елдан 1716 елга кадәр Кнеллер Лондонда Грейт-Квин-стритта “Кнеллер живопись һәм рәсем академиясе” (Kneller Academy of Painting and Drawing) җитәкчесе булган, ул мәктәпнең мөдир-нигезләүчеләре арасында Джеймс Гиббс кебек рәссамнар булган. Рус патшасы Пётр I-нең 1698 елда Утрехтта чит илгә беренче сәяхәте вакытында Кнеллер аның күп мәртәбә гравюраларда кабатланган портретын ясаган (оригинал Лондон янында Хэмптон-корт сараенда; Белли күчермәләре – Санкт-Петербург Эрмитажында). Бу яшь рус патшасының иң романтик портретларының берсе. Эрмитажда бу рәссам эшләренең башка үрнәкләре дә бар: фәйләсуф Локк, стольник П. И. Потёмкин, инглиз кисүчесе һәм сынчы Г. Гиббонс портретлары. Бөекбритания короле Георг I 1715 елның 24 маенда рәссамны Миддлсекс графлыгында Уиттоннан нәсел баронеты иткән. 1704 елның 23 январендә Готфрид Кнеллер Лондонда Изге Бригитта чиркәвендә (St Bride’s Church) тол Сюзанна Грейвка өйләнгән. Кәләш Линкольн архидьяконы һәм приход старостасы преподобный Джон Коулиның кызы булган . Кнеллер 1723 елның 19 октябрендә бизгәктән үлгән һәм Лондонның көнбатыш бистәсендә Твикнемда Лондон Изге Мария чиркәвендә (St Bride’s Church) күмелгән булган. Вестминстер аббатлыгында эпитафия аның истәлеген мәңгеләштерә – бу чиркәүдә рәссамның бердәнбер эпитафиясе. Твикнемнан ерак түгел Уиттонда 1709 елда Кнеллер тарафыннан төзелгән йорт урынында XIX гасыр уртасында Кнеллер-холл урнашкан булган, анда Король хәрби музыка мәктәбе урнашкан булган. Кнеллерның өйрәнчекләре булып прусс принцының, ә соңыннан король Фридрих Вильгельм I-нең сарай яны рәссамы Фридрих Вильгельм Вейдеман һәм аның ике туганы Эмиль Вейдеман, прусс королевасы София Доротеяның сарай яны рәссамы булган.