yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эсенбаг (Сур)

Эсенбаг (төр. Esenbağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Сен-Брис-сюр-Вьенн

Сен-Брис-сюр-Вьенн (фр. Saint-Brice-sur-Vienne) — Франциянең Югары Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Фил сүрәсе

Әл-Филъ сүрәсе́ (гар. سورة الفيل) – Коръәндәге 105нче, 5 аятьтән торучы сүрә. Сүрә Мәккәдә иңгән.
Сүрә Фил елында булган вакыйганы сурәтли.
    Төп мәкалә: Фил елы
# Сева (Нырмыч кушылдыгы)

Сева — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Нырмыч елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 40 км.

# Сева (Нырмыч кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100000863
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100086
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Щучин (Великопольское воеводалыгы)

һәм
Щучин — Польшаның Великопольское воеводалыгы Шамотулы гминасында урнашкан авыл.

# Щучин (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Булак (Кангал)

Булак (төр. Bulak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Шокай (станция, Караганды өлкәсе)

Шокай (каз. Шоқай) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Шокай (станция, Караганды өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Чырпы вулысы

Чырпы вулысы (тат. چىٰرپىٰ ۋولىٰسىٰ, рус. Чирповская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Алексеевски, Саралы, Державин, Җүҗи һәм Маслау вулыслары белән чиктәш булган (1890). 21 торак пунктта 9658 кеше яшәгән. 1927 елда бетерелә, территориясе Лаеш районына кушыла.
# Коломар

Коломар (фр. Colomars) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.

# Коломар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,72 км².
# FKBP5

FKBP5 (ингл. FKBP prolyl isomerase 5) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Muxşa olısı

Muxşa olısı (Naruçat bäklege), Altın Urdanıñ 13-15. yözlärdäge administrativ ölkäse (olısı). Bilämä mäydanına Sorı belän Tsn yılğaları aralığındağı cirlär kerä. 1313-1367. yıllarda aqça suqtıru üzäge. Xalqı terlekçelek, igençelek, hönärçelek belän şäğellänä. 1360. yñıllarda olısnı Tağay bäk yawlap ala, ölkäne yarım möstäqillek däräcäsenä kütärä. 1367. yılda Mamay ğäskäre anı üzenä buysındıra. 14. yöz azaqlarına Muxşa olısı köçsezlänä häm 15. yöz başlarında anı Urıs kenäzläre basıp ala. Töp xalqı soñraq Tatar etnosınıñ ber komponentına äwerelä.
# POC5

POC5 (ингл. POC5 centriolar protein) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Доньи Ступань

Доньи Ступань (серб. Доњи Ступањ) — Сербиянең Расина округы Александроватс җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Доньи Ступань
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 333 метр биеклектә урнашкан.

# Доньи Ступань
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Галже

Галже (чех. Halže) — Чехиянең Пльзень крае Тахов һәм Тахов районында урнашкан авыл.

# Галже
## Географиясе

Мәйданы — 35,546002 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 596 метр биеклектә урнашкан.

# Галже
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Галже
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Галже
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 2863 |
| 1880 | 2394 |
| 1890 | 2427 |
| 1900 | 2479 |
| 1910 | 2530 |
| 1921 | 2404 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 2264 |
| 1950 | 636 |
| 1961 | 543 |
| 1970 | 621 |
| 1980 | 674 |
| 1991 | 779 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 899 |
| 2014 | 957 |
| 2016 | 960 |
| 2017 | 962 |
| 2018 | 959 |
| 2019 | 941 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 940 |
| 2021 | 960 |
| 2021 | 932 |
| 2022 | 967 |
| 2023 | 1054 |
| 2024 | 1078 |
# Вулька-Лесевска

Вулька-Лесевска — Польшаның Лодзь воеводалыгы Бяла-Равска гминаcында урнашкан авыл.

# Вулька-Лесевска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (15828) Sincheskul

(15828) Sincheskul — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15828) Sincheskul
## Тарихы

1995 елның 23 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BS» саналган.
# Әхмәтҗан Сәйдәшев

Әхмәтҗан Сәйдәшев, Әхмәтҗан Яхъя улы Сәйдәшев (рус. Сайдашев Ахметзян Яхьич, 1840 ел, Казан губернасы, Лаеш өязе, Татар Кабаны — 1912 ел, Казан) — Казан сәүдәгәре, эшмәкәр, хәйрияче. «А.Я. Сәйдәшев уллары белән һәм Б. Субаевның Сәүдә-сәнәгать иптәшлеге» ширкәте хуҗасы, пыяла-скипидар заводы хуҗасы, «Бәян әл-хак» газетасын оештыручы, нәшире һәм беренче мөхәррире, Казан мөселман хәйрия җәмгыяте идарәсе әгъзасы, Казан губернасы төрмәләр турында кайгырту комитеты директоры, «Мөхәммәдия» мәдрәсәсенең яңа бинасын төзетүчеләрнең берсе. Гали Чокрый бер әсәрендә аны «Казанның чәй короле» дип әйтә.

# Әхмәтҗан Сәйдәшев
## Тәрҗемәи хәле

1840 елда Казан губернасы Лаеш өязе (хәзерге Лаеш районы) Татар Кабаны авылында туган. 1870 елда «Чәй һәм күн әйберләре сату буенча Сәүдә Йорты» оештырып, эшмәкәрлек белән шөгыльләнә башлый. Сәүдәгәрлек сәләте күрсәтеп, тиз арада туплаган капиталы күчемсез милек һәм җир сатып алырга, сәнәгать җитештерүе оештырырга мөмкинлек ача. 1890 елда сәүдәгәр Желтухин варисларыннан Казан губернасы Чар өязе Воскресенское һәм Петровское авылларында урнашкан пыяла-скипидар заводын сатып ала. 1894 елның 17 июнендә 500 000 устав капиталы белән «Казанда А.Я. Сәйдәшев уллары белән һәм Баки Субаевның Сәүдә-сәнәгать иптәшлеге» фирмасы төзи. Әлеге ширкәтнең тауары (чәй, шикәр, пыяла) күпчелек Казанда һәм Мәкәрҗә ярминкәсендә сатыла. 1893 елда тире сәүдәсе белән шөгыльләнүче «Субаев Б., Борнаев И. Һәм М.Сәйдәшев Сәүдә Йорты» хуҗаларының берсе булган өлкән улы Мөхәммәтҗан (1865-1914) белән сәүдә эшләрен берләштерә.
Зур акчаларга ия булу сәүдәгәр Сәйдәшевләргә җәмгыятьтә югары урын биләү мөмкинлеге бирә. XX гасыр башында башланган милли күтәрелеш чорында ислам дине кыйммәтләрен Аурупадан татарлар арасына үтеп кергән яңалыклар белән килештерергә омтылып, телне һәм гореф-гадәтләрне саф, чиста хәлдә саклауны яклап чыгалар. Әлбәттә, һәртөрле түнтәрелешкә чакыруны хупламый, ныгып урнашкан тәртипләрне сындыруга каршы булалар. Үз фикерләрен чагылдыру һәм милли буржуазиянең салмак канаты мәнфәгатьләрен кайгырту өчен 1906 елның 31 мартында татар телендә атнага 2-3 (1912 елдан көн дә) чыгучы «Бәян әл-хак» (хакны бәян итү, дөресен сөйләү) газетасы һәм «Бәян әл-хак» басмаханәсе оештыралар. Газета һәм аның хуҗаларының сәясәте үз вакытында татар инкыйлабчы-демократлары һәм язучылары (мәсәлән, Габдулла Тукай «Ник? Нигә?» шигырендә) тарафыннан тәнкыйть ителә.
Сәүдәгәр Сәйдәшевләр иганәче һәм хәйрияче буларак та билгеле. Казанда мәчетләр һәм мәдрсәләр төзелешенә, шул исәптән 1883-1901 елларда «Мөхәммәдия» мәдрәсәсенең яңа бина комплексын төзүгә, зур акчалар кертәләр. Ятимнәр өчен приют ачып, үз акчасына аны тота. Казанның Иске Татар бистәсе урамнарына электр уты кертә. Казан мөселман хәйрия җәмгыятенең әгъзасы, Казан губернасы төрмәләр турында кайгырту комитеты директоры булып тора.
# Эшме Аһмедие (Картепе)

Эшме Аһмедие (төр. Eşme Ahmediye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Картепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Дуброва (Барысавский районы)

Дуброва (белар. Дуброва) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Барысавский районында урнашкан авыл.

# Дуброва (Барысавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Стрмца (Блоке)

Стрмца — Словениянең Блоке (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Стрмца (Блоке)
## Географиясе

Мәйданы — 0,65 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 796,8 метр биеклектә урнашкан.
# Грабув (Ленчицкий повяты)

Грабув — Польшаның Лодзь воеводалыгы Грабув гминаcында урнашкан авыл.

# Грабув (Ленчицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бешйол (Сарыкамыш)

Бешйол (төр. Beşyol) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Астафьевски (Чиләбе өлкәсе)

Астафьевский (рус. Астафьевский) — Чиләбе өлкәсенең Нагайбәк районы составына керүче авыл.

# Астафьевски (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Астафьевски (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Астафьевски (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Астафьевски (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (13%), казахлар (10%), нагайбәкләр (73%).
# Демирташ Сакарья (Османгази)

Демирташ Сакарья (төр. Demirtaş Sakarya) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Әбделмәнов

Әбделмәнов ― фамилия.
* Әбделсәлих Әбделмәнов (1793—?), 1812 елгы Ватан сугышында һәм Рус армиясенең чит илгә (1813―1814 еллар) походында катнашучы.
* Гомәр Әбделмәнов (1929―2020), җырчы, БАССР атказанган артисты (1989).
* Мидхәт Әбделмәнов (1942―2024), шагыйрь.
* Салават Әбделмәнов (1937—2002), БАССР атказанган укытучысы (1985).
# Клайнцелль-им-Мюлькрайс

Клайнцелль-им-Мюлькрайс — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Рорбах округы составына керә.

# Клайнцелль-им-Мюлькрайс
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 548 метр биеклектә урнашкан. Нойфельден, Санкт-Ульрих-им-Мюлькрайс, Нидервальдкирхен, Санкт-Мартин-им-Мюлькрайс, Кирхберг-об-дер-Донау һәм Альтенфельден коммуналары белән чиктәш.
# Меридиан-Гиллс (Индиана)

Меридиан-Гиллс — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Меридиан-Гиллс (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1937 елда нигезләнгән.

# Меридиан-Гиллс (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 3,820141 км², 3,824378 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 241 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Хүюккөй (Аткараҗалар)

Хүюккөй (төр. Hüyükköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Аткараҗалар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ключевой (Диңгез буе крае)

Ключевой (рус. Ключевой) — Диңгез буе краеның Надеждинское районында урнашкан авыл.

# Ключевой (Диңгез буе крае)
## Климат

Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

# Ключевой (Диңгез буе крае)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), украиннар (16%).
# TM9SF2

TM9SF2 (ингл. Transmembrane 9 superfamily member 2) — кешенең 13-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Буа-д'Арси (Ивелин)

Буа-д'Арси (фр. Bois-d'Arcy) — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
# Югары Курса мәчете

Югары Курса мәчете — Татарстанның Арча районы Югары Курса авылында урнашкан ислам дине гыйбадәтханәсе. Мәчетне төзүдә Габделкәрим (1813—1873) һәм Гобәйдулла (?—1870) Апанаевлар иганәчелек ярдәме күрсәткән.

# Югары Курса мәчете
## Тарих

Таш мәчетнең көньякка караган яртысын XIX гасыр уртасында Казанның 2нче гильдия сәүдәгәрләре Гобәйдулла бине Муса бине Исмәгыйль бине Апанай (чукрак) һәм аның бертуган энесе Габделкәрим төзетәләр. 1863 елның ахырында Габделкәрим Апанаев, өч тәрәзә уемы өстәп, бинаның төньякка караган ягын салдыра. 1880 елда мәчет төзекләндерелә, түбәсе һәм манарасы яңартыла.

# Югары Курса мәчете
## Имамнар

XVIII гасыр ахырында — XIX гасыр уртасында мәхәллә имам-хатыйбы булып атаклы дин эшлеклесе Габденнасыйр Курсави (1776—1812) хезмәт итә. Мәчет каршында зур мәдрәсә оештырып, яхшы мөгаллим исеме ала.
1808 елда Габденнасыйр Курсави Бохарага киткәч, аның урынында мәхәллә имамы булып өлкән абыйсы Габделхаликъ Курсави (?—1839) кала. Габделхаликъ хәзрәт Бохарада, Төркиядә, Мисырда төпле дини белем алган шәхес, ишан, Урта Азиядә сәүдәгәрлек белән шөгыльләнеп, зур мөлкәт туплаган. 1839 елның 25 августында вафат.
1839 елдан мәхәллә имамы итеп ишанның кияве Хәсән Хәмитов (?—1858) сайлана. Хәсән мулла Чистайның сәүдәгәр Уразгилдиевлар гаиләсеннән чыккан, Чистайда, Мәчкәрә, Кече Сон авыллары мәдрәсәләрендә белем алган шәхес була.
1859 елның 17 сентябрендә имам-хатыйб итеп (хәзерге Татарстанның Мамадыш районы) Норма авылы мәчетенең элекке мулласы Гатаулла Мөхәммәтов сайлана. Гатаулла хәзрәт (хәзерге Татарстанның Балык Бистәсе районы) Кече Әшнәк авылында туган, Казанда Апанай мәдрәсәсендә, Кышкар мәдрәсәсендә, Мөндеш мәдрәсәсендә укыган. Югары Курсада 40 ел мәдрәсә шәкертләренә белем биргән. Ул мөдәррис булганда мәдрәсәдә шәкертләр саны 70 кә җиткән.
Гатаулла хәзрәт вафатыннан соң, имам итеп Хәсән Хәмитовның 1890 елдан мәчетнең икенче мулласы булып хезмәт иткән улы Мөхәммәтшакир Уразгилдиев (1861-1908) сайлана. 1897 елда Мөхәммәтшакир хәзрәт Казанның Печән базары мәчетенә имам-хатыйб булып күчкәч, аның урынында энесе Мөхәммәтгариф Уразгилдиев (1870—?) кала.
# Гостила-Дор

Гостила-Дор — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Летка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Гостила-Дор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010300212111100031655
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111103165
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Медийак

Медийак (фр. Médillac) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Шорндорф

Шорндорф (алман. Schorndorf) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Шорндорф
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Шорндорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 56,84 км² (2013). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 256 метр биеклектә урнашкан.
# Әхнәф Бәйрәмов

Әхнәф Бәйрәмов (Әхнәф Арслан улы Бәйрәмов, баш. Әхнәф Арыҫлан улы Байрамов) – Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар язучысы. БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1983). Бөек Ватан сугышында катнашкан.

# Әхнәф Бәйрәмов
## Тәрҗемәи хәле

1923 елның 30 сентябренда БАССР Бәләбәй кантоны (хәзерге Чакмагыш районы) Чиялекүл авылында туган. Рәҗәп урта мәктәбен (1941) тәмамлый. Совет Армиясенә алына. Зылатауста хәрби инженерлар мәктәбен (1942) тәмамлагач, сугышка китә.

# Әхнәф Бәйрәмов
## Бөек Ватан сугышында

Көньяк-көнбатыш, Сталинград фронты, I һәм II Украина фронтларында полкның инженерлар хезмәте башлыгы һәм инженер минерлар ротасы командиры вазыйфасында хезмәт итә. Сталинград өчен барган сугышта каты яралана. Польша, Румыния, Маҗарстан, Чехословакия җирләрен азат итүдә катнаша. II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1944), 2 тапкыр Кызыл Йолдыз ордены (1943, 1945) белән бүләкләнә.

# Әхнәф Бәйрәмов
## Сугыштан соң

1947 елда хезмәттән азат ителә. Уфада паровозлар ремонтлау заводы тулай торагына тәрбияче булып эшкә керә. «Кызыл таң» газетасының сәнәгать бүлегендә (1950-1962) әдәби хезмәткәр була. 1968-1983 елларда БАССР язучылар берлегендә матур әдәбиятны пропагандалау бүлеген җитәкли.

# Әхнәф Бәйрәмов
## Иҗаты

Беренче шигырьләре 1940 елда «Яшь төзүче» газетасында басыла. Сугыштан соңгы елларда проза, бигрәк тә очерк жанрында эшләп таныла. Очерклары «Җиңүчеләр» (1954), «Күмелмәс эзләр» (1957), «Энҗеләр» (1969) китапларына тупланган. Машина төзүче эшчеләр турында «Чыныгу еллары» романы (1972, рус. «Годы возмужания», М., 1979) язды. Әлеге роман ССРБ язучылар берлеге премиясе лауреаты (1980) исеменә лаек була. «Оксана», «Сукмактагы йолдызлар» (1976) повестьлары да укучыга ошый. «Кала күчтәнәче» (1978), «Серле ачкычлар» (1988) исемле хикәяләр җыентыклары чыкты.
2008 елда Башкортстанның Зәйнәп Биишева исемендәге «Китап» дәүләт нәшриятында «Чыныгу еллары» исемле романы татар телендә 2 мең данәдә басылып чыкты.

# Әхнәф Бәйрәмов
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985)
* II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1944)
* Кызыл Йолдыз ордены (1943)
* Кызыл Йолдыз ордены (1945)
* БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1983)
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1957)
# Лисичыцы

Лисичыцы (белар. Лісічыцы) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.

# Лисичыцы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Эдеалина

Эдеалина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.

# Эдеалина
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 603,652 км².
# Вашковейру

Вашковейру — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Пиньел муниципалитетына карый.

# Вашковейру
## Географиясе

Мәйданы — 17,81 км².
# HD110274

HD110274 — Көньяк Хачнда урнашкан ApEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,47 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Рассыпное (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Рассыпное (каз. Рассыпное) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Рассыпное (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Скарпалеҗа-Черуцо (Потенца)

Скарпалеҗа-Черуцо — Италиянең Базиликата төбәге Виджанелло өязендә урнашкан торак пункт.

# Скарпалеҗа-Черуцо (Потенца)
## Географиясе

Скарпалеҗа-Черуцо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Скарпалеҗа-Черуцо (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дабо (коммуна)

Дабо (фр. Dabo) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Дабо (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 48,12 км².
# Сәхәбетдинов

Сәхәбетдинов ― фамилия.
* Мәгаз Сәхәбетдинов (1938), спортчы (классик көрәш) һәм тренер, СССР спорт мастеры (1962), РСФСР атказанган тренеры (1978).
* Риф Сәхәбетдинов (1955), очучы, авиация генерал-майоры (2003), РФ каһарманы (2005), РФның атказанган хәрби очучысы (2005).
* Рифхәт Сәхәбетдинов (1955), техник фәннәр докторы (2001), профессор.
* Фәрдетдин Сәхәбетдинов (1919―1943), Бөек Ватан сугышында һәлак булган хәрби очучы, кече лейтенант.
* Юрий Сәхәбетдинов (1944), «Казан» санаториеның баш табибы, ТР Дәүләт премиясе лауреаты (1996).
# Ареньс-де-Монте

Ареньс-де-Монте (кат. Arenys de Munt) — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Ареньс-де-Монте
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 21,3 км² (2016). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 121 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Полжанська Горца

һәм
Полжанська Горца — Словениянең Шмаре-при-Елшах (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Полжанська Горца
## Географиясе

Мәйданы — 1,42 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 332 ± 1 метр һәм 279 метр биеклектә урнашкан.
# Посвело-де-Аларкон

Посвело-де-Аларкон (исп. Pozuelo de Alarcón) — Испаниянең Мадрид автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
# Нове Смрковице

Нове Смрковице (чех. Nové Smrkovice) — Чехиянең Кралове Градец крае Остромерж районында урнашкан авыл.

# Нове Смрковице
## Географиясе

Мәйданы — 2,11 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Нове Смрковице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Нове Смрковице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Нове Смрковице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 180 |
| 1880 | 164 |
| 1890 | 180 |
| 1900 | 171 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 154 |
| 1921 | 183 |
| 1930 | 162 |
| 1950 | 107 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 98 |
| 1970 | 72 |
| 1980 | 45 |
| 1991 | 20 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 23 |
| 2011 | 46 |
| 2021 | 48 |
# Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)

һәм
Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Долорес-Идальго муниципалитеты составына керә.

# Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Географиясе

Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Дьего де Тьерабланка, Ранчо де Тереса (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.