yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сатурн (мифология)

Сату́рн (лат. Saturnus) — Боронгы рим мифологиясендәге илаһларның берсе, аңа табыну Италиядә нык таралган булган. Боронгы грек мифологиясендәге Кроноска туры килә Ул игенчелек илаһы саналган, мифик сюжет буенча, үз балаларын ашап торган. Аның исеме белән Кояш системасындагы Сатурн планетасы аталган. Игенчелек билгесе урак — Сатурнның символы.

# Сатурн (мифология)
## Мифология

Сүзнең этимологиясеннән күренүенчә (Saturnus - satus — чәчү дигәннән), Сатурн җир һәм игенчелек, үсемлекселек илаһы булган . Ул Италиядә игенчелек, бакчачылык, йөзем, җирне ашлауны керткән дип санала. Риваять буенча, тарихкача Грециядән Италияга күчеп килгән патша булган дип инанганнар. Вергилий буенча , Олимптан Италияга күчеп килгән.Рим риваяте буенча Сатурн корабта Тибр елгасы буйлап Яникулга килеп җиткән, монда Янусны очратып, кунакчыл каршы алына, шунан Капитолий калкулыгына барып урынлаша. Лацийның борынгыдан килгән халкы сатурнныкылар дип йөртелә ; Секст Аврелий Виктор аны Сатурний каласын төзегән дип яза.
# Сан Винченти (Сьена)

Сан Винченти — Италиянең Тоскана төбәге Гайоле-ин-Кьянти өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Винченти (Сьена)
## Географиясе

Сан Винченти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Винченти (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Форначе ди Нови (Модена)

Форначе ди Нови — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Нови-ди-Модена өязендә урнашкан торак пункт.

# Форначе ди Нови (Модена)
## Географиясе

Форначе ди Нови Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Форначе ди Нови (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вощовка

Вощовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нея елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Вощовка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010400112110000042070
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110004207
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Күзәй

Күзәй — Башкортстанның Бүздәк районындагы татар авылы, Күзәй авыл советы үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 492 кешенең яшәве мәгълүм.

# Күзәй
### Демография

1917 елда Күзәйдә 1280 кеше яши, милләте буенча татарлар – 565, башкортлар (яңа башкортлар) – 543, руслар - 12 типтәр яши.
Өч ел узуга, 1920 елда 681 татар, 581 башкорт, 3 рус исәпкә алына.
2002 елда Күзәйдә 41% татар, 57% башкортлар исәпкә алынган.

# Күзәй
## Авылда туган күренекле шәхесләр

* Фәния Чанышева, шагыйрә.
* Зинфира Гафарова (1936 ел), китапханәче, библиограф. Башкорт АССР-ның атказанган мәдәният хезмәткәре (1988), Ленин ордены кавалеры (1976).

# Күзәй
## Социаль тармак

Авылда урта мәктәп эшли.

# Күзәй
## Җитештерү тармагы

Шәхси теплицалар

# Күзәй
## Географик урынлашу

* район үзәгенә кадәр (Бүздәк): 45 км
* тимер юл станциясенә (Бүздәк): 40 км
# Айрон-Белт (Висконсин)

Айрон-Белт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Айрон-Белт (Висконсин)
## Географиясе

Айрон-Белт халык санын алу урыны мәйданы — 6,347256 км², 6,347254 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1555 Фут биеклектә урнашкан.
# Минювки

Минювки (чех. Miňůvky) — Чехиянең Злин крае Q110454590? районында урнашкан авыл.

# Минювки
## Географиясе

Мәйданы — 2,441 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Минювки
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Минювки
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Минювки
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 254 |
| 1880 | 260 |
| 1890 | 268 |
| 1900 | 329 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 316 |
| 1921 | 309 |
| 1930 | 282 |
| 1950 | 269 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 286 |
| 1970 | 274 |
| 1980 | 235 |
| 1991 | 210 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 216 |
| 2011 | 240 |
| 2021 | 234 |
# Нерето

Нерето — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. Терамо провинциясе составына керә.

# Нерето
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 163 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коррополи, Торано-Нуово, Сант'Омеро һәм Контрогуерра коммуналары белән чиктәш.
# Пон-Сент-Максанс

Пон-Сент-Максанс (фр. Pont-Sainte-Maxence, фр. Pont-la-Montagne һәм фр. Pont-sur-Oise) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Вильяльба-де-лос-Льянос

Вильяльба-де-лос-Льянос (исп. Villalba de los Llanos) — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вильяльба-де-лос-Льянос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 36,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 834 метр биеклектә урнашкан.
# HD220825

HD220825 — Хут йолдызлыгында урнашкан A0V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 4,94 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# TRANK1

TRANK1 (ингл. Tetratricopeptide repeat and ankyrin repeat containing 1) — кешенең 3-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Троячек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)

Троячек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пётркув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Троячек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Турли

Турли (фр. Tourly) — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
# Каваҗык (Кемалие)

Каваҗык (төр. Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемалие илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Прылепская Усяжка

Прылепская Усяжка (белар. Прылепская Усяжка) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Смалявицкий районында урнашкан авыл.

# Прылепская Усяжка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Кывери

Кывери (эст. Kõveri) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
# HD44092

HD44092 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A1Vs спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,404 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Карга җиләге

Карга җиләге, бүре бөресе, салават тамыры (лат. Actaea L., 1753) — казаякчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.

# Карга җиләге
## Таралуы

10 лап төре билгеле. Төньяк ярымшарда очрый.
Татарстанда 2 төре үсә, башаклы бүре бөресе (A.spicata) барлык районнарда да киң таралган, кызыл җиләкле бүре бөресе (A.erythrocarpa) Идел алды һәм Көнчыгыш Кама аръягында очрый, үз ареалының көнбатыш чигендә таралган. Ылыслы һәм катнаш урманнарда, елга буйларында үсә.

# Карга җиләге
## Ботаник тасвирлама

30-60 см озынлыктагы үсемлекләр. Тамырчасы юан. Яфраклары эре, озын сапта, икешәр-өчәрле. Чәчәкләре саргылт ак төстә, вак, кыска чуксыман чәчәк төркеменә җыелган. Җимеше – кара (башаклы бүре бөресе) һәм кызыл (кызыл җиләкле бүре бөресе) төстәге күп орлыклы җиләк. Май-июнь айларында чәчәк ата.

# Карга җиләге
## Куллану

Дару үләне. Үләне һәм җимешләрендә алкалоидлар, С витамины, тамырларында сапониннар бар.
Халык медицинасында башаклы бүре бөресе тамырларыннан ясалган төнәтмәне баш һәм йөрәк авыртканда, кызыл җиләкле бүре бөресе тамырлары төнәтмәсен ашказаны-эчәк авырулары вакытында файдаланалар.
Агулы.
Башаклы бүре бөресе – декоратив.
Кызыл җиләкле бүре бөресе ТРның Кызыл китабына кертелгән (2006).
# Гросроссельн

Гросроссельн (алман. Großrosseln) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.

# Гросроссельн
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 25,26 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 229 метр биеклектә урнашкан.
# Лубнишча

Лубнишча (белар. Лубнішча) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.

# Лубнишча
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Моцо (Падова)

Моцо — Италиянең Венеция төбәге Сан-Джорджо-ин-Боско өязендә урнашкан торак пункт.

# Моцо (Падова)
## Географиясе

Моцо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Моцо (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Войнежа

Войнежа — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. Велико-Тырново җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Войнежа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 459 метр биеклектә урнашкан.
# Аквафреда (Потенца)

Аквафреда — Италиянең Базиликата төбәге Маратея өязендә урнашкан торак пункт.

# Аквафреда (Потенца)
## Географиясе

Аквафреда Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Аквафреда (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Галия (Павия)

Галия — Италиянең Ломбардия төбәге Пьеве-дель-Каиро өязендә урнашкан торак пункт.

# Галия (Павия)
## Географиясе

Галия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Галия (Павия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Аккую (Бесни)

Аккую (төр. Akkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Нураки

Нураки — Италиянең Сардиния төбәгендә урнашкан коммуна. Ористано провинциясе составына керә.

# Нураки
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 7 метр биеклектә урнашкан. Кабрас, Ористано, Риола-Сардо һәм Баратили-Сан-Пьетро коммуналары белән чиктәш.
# Рудница (Сенненский районы)

Рудница (белар. Рудніца) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Рудница (Сенненский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Аугустинополис

Аугустинополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.

# Аугустинополис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 414,37 км².
# NGC 383

NGC 383 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 383
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Александр Соколов (1950)

Александр Николаевич Соколов (1950 елның 13 июне, Смидович районы, Яһүд автономияле өлкәсе, ССРБ) — муниципаль хезмәткәр, Хабаровск мэры (2000—2018), Хабаровскның мактаулы гражданины (2008), юридик фәннәр кандидаты (2001), Себер һәм Ерак Көнчыгыш шәһәрләре ассоциациясе президенты (2014—2019). «Бердәм Россия» әгъзасы (2009).

# Александр Соколов (1950)
## Тормыш юлы

Александр Соколов 1950 елда Яһүд автономияле өлкәсенең Даниловка авылында туган; балачагын Смидович бистәсендә үткәргән. 1967 елда урта мәктәпне тәмамлый һәм Хабаровскта Горький исемендәге заводта слесарь булып эшли башлый. 1968 елда Совет Армиясе сафларына алына, Ерак Көнчыгыш хәрби округында хезмәт итә. Хезмәт иткәннән соң заводка кайта, слесарь-җыючы, өлкән инженер-диспетчер, өлкән инженер-технолог булып эшли. Читтән торып Хабаровск тимер юл транспорты инженерлары институтында (хәзер — Ерак Көнчыгыш дәүләт элемтә юллары университеты) белем ала, институтны 1980 елда тәмамлый.
1977 елда Комсомолның Тимер юл райкомының беренче секретаре итеп сайлана. 1981—1983 елларда СБКФ тимер юл райкомының сәнәгать-транспорт бүлеге мөдире булып эшли. 1983 елда Горький исемендәге заводның партком секретаре итеп сайлана, ә 1987 елда аның директоры була.
1989 елда край җитәкчелеге тәкъдиме буенча Александр Соколов СБКФның Хабаровск шәһәр комитеты беренче секретаре итеп сайлана. 1990—1991 елларда СБКФ ҮК әгъзасы була.
1990 елда Хабаровскта халык депутатларының шәһәр Советына беренче альтернатив сайлаулар уза; аларда Соколов депутат һәм Халык депутатларының шәһәр советы рәисе итеп сайлана. 1993 елда Александр Николаевич Хабаровск шәһәре администрациясе башлыгының икътисад мәсьәләләре буенча беренче урынбасары итеп билгеләнә. 1994 елның декабреннән 2000 елның сентябренә кадәр «Хабаровскнефтепродукт» ААҖ генераль директоры булып эшли.
Дүрт тапкыр (2000 елның 24 сентябре, 2004 елның 26 сентябре, 2008 елның 12 октябре һәм 2013 елның 8 сентябре) Хабаровск шәһәре мэры итеп сайлана.
2001 елның ноябрендә А. Н. Соколовка юридик фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсе бирелә.

# Александр Соколов (1950)
## Бүләкләр

* Почёт ордены (2014 елның 22 мае) — ирешелгән хезмәт казанышлары, Россия Федерациясенең социаль-икътисадый үсешенә зур өлеш кертүе, космосны үзләштерүдә, гуманитар өлкәдә, законлылыкны ныгытуда, актив законнар чыгару һәм иҗтимагый эшчәнлектә, күпьеллык намуслы хезмәте өчен;
* Дуслык ордены;
* «Хезмәт батырлыгы өчен» медале;
* «Владимир Ильич Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале;
* «Дәүләт чиген саклаудагы казанышлары өчен» медале;
* «Россия флотына 300 ел» юбилей медале;
* «Хабаровск шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме (2008).

# Александр Соколов (1950)
## Гаилә

Өйләнгән. Дүрт баласы бар.
# NGC 97

NGC 97 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 97
## Тарихы

Әлеге галактика 1828 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Язгы (Хазро)

Язгы (төр. Yazgı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Хазро илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# CCDC112

CCDC112 (ингл. Coiled-coil domain containing 112) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Манонкур-ан-Вермуа

Манонкур-ан-Вермуа (фр. Manoncourt-en-Vermois) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Манонкур-ан-Вермуа
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,68 км².
# Гайфулла Вәлиев

Гайфулла Вәлиев (Гайфулла Хәмит улы Вәлиев, баш. Ғәйфулла Хәмит улы Вәлиев) – язучы, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1980).

# Гайфулла Вәлиев
## Тәрҗемәи хәле

1930 елның 6 ноябренда БАССР Красноусол районы (хәзерге Гафури районы) Имәнлек авылында туган. Ятим үсә. ФЗӨ тәмамлагач, Стәрлетамак сода комбинатын төзүдә катнаша. Җидееелык мәктәпне, Уфада урман хуҗалыгы техникумын (1957), Ленинградта югары фирка мәктәбен (1962) тәмамлый.
1957-1958 елларда «Совет Башкортстаны» газетасында, 1963 елдан «Сәнәк» журналында эшли. 1965-1968 елларда Күгәрчен райкомы сәркатибе, аннан соң Уфада радиокомитетта баш мөхәррир.

# Гайфулла Вәлиев
## Иҗаты

Г. Вәлиев журналистлык эшен һәрвакыт актив иҗат эше белән бергә алып барды. «Торналар төяге» дигән беренче китабы (1974) урман хуҗалыгында эшләүчеләрнең хезмәт батырлыгын тасвирлый. Икенче китабы – «Өчтамак» (1978) әдәбиятта сәнәгать темасына багышланган китаплар рәтен баета. «Әнием фатыйхасы» (1981) китабындагы повесть һәм хикәяләр тугъры сүзле кешеләрне югары күтәрә. Аның сәхнә әсәрләре – «Хыял кошым», «Иске күпер» пьесалары Салават драма театрында куелды.

# Гайфулла Вәлиев
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1980)
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1978)
ССРБ журналистлар берлеге әгъзасы (1957)
# Аҗы (Пасинлер)

Аҗы (төр. Acı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Борач

Борач (чех. Borač) — Чехиянең Көньяк Моравия крае Тишнов, Брно-пригород һәм Тишнов районында урнашкан авыл.

# Борач
## Географиясе

Мәйданы — 5,912931 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 279 ± 0 метр биеклектә урнашкан.

# Борач
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Борач
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Борач
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 436 |
| 1880 | 469 |
| 1890 | 436 |
| 1900 | 405 |
| 1910 | 383 |
| 1921 | 394 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 418 |
| 1950 | 427 |
| 1961 | 508 |
| 1970 | 404 |
| 1980 | 348 |
| 1991 | 317 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 300 |
| 2014 | 353 |
| 2016 | 350 |
| 2017 | 353 |
| 2018 | 346 |
| 2019 | 349 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 343 |
| 2021 | 345 |
| 2021 | 365 |
| 2022 | 350 |
| 2023 | 354 |
| 2024 | 351 |
# Нень

Нень — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга Исыл елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Нень
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100912111100008380
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100838
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Белененки

Белененки (рус. Белененки) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.

# Белененки
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Белененки
## Сәгать поясы

Белененки Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Белененки
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Сарыкташ районы

Сарыкташ районы (рус. Саракташсᴋи район) — Ырынбур өлкәсе cастaфына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Сарыкташ бистәсе.

# Сарыкташ районы
## Халык

Милли cастaф (2010): руслар — 68,0%, татарлар — 16,9%, казакълар — 5,5%, башкортлар — 3,9%, украиннар — 2,3%, әзериләр — 1,1%.

# Сарыкташ районы
## Административ бүленеш

Сарыкташ районы cастaфына 20 авыл шурасы керә.

# Сарыкташ районы
## Танылган шәхесләр

* Җиһат Солтанов (1932, Чәңкем-Биктимер), язучы, тарихи-публицистик әсәрләр иҗат итә. БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1993).
* Төхфәт Ченәкәй (1893, Рәдүт — 1959, Әндиҗан), татар шагыйре.
# Поборовице

Поборовице (чех. Poborovice) — Чехиянең Пльзень крае Бездеков районында урнашкан авыл.

# Поборовице
## Географиясе

Мәйданы — 0,702 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Поборовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Поборовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Поборовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 130 |
| 1880 | 142 |
| 1890 | 119 |
| 1900 | 110 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 122 |
| 1921 | 103 |
| 1930 | 88 |
| 1950 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 58 |
| 1970 | 48 |
| 1980 | 39 |
| 1991 | 46 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 52 |
| 2011 | 56 |
| 2021 | 56 |
# Ташпынар (Адыяман)

Ташпынар (төр. Taşpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Югары Ай (Омск өлкәсе)

Югары Ай (Нагорно-Аевск) — Омск өлкәсенең Тәбриз районында урнашкан торак пункт.

# Югары Ай (Омск өлкәсе)
## Сәгать поясы

Югары Ай (Омск өлкәсе) Омск вакыты (Omsk Time Zone, OMST) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +6:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +3 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+3 итеп күрсәтелә.

# Югары Ай (Омск өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тара өязенә караган.

# Югары Ай (Омск өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 82,4%, руслар — 16,6%.

# Югары Ай (Омск өлкәсе)
## Урамнар

* Гараж ур. (рус. Гаражная ул.)
* Елга арты ур. (рус. Заречная ул.)
* Калхуз ур. (рус. Колхозная ул.)
* Мәктәп ур. (рус. Школьная ул.)
* Урман ур. (рус. Лесная ул.)
* Үзәк ур. (рус. Центральная ул.)
* Яр ур. (рус. Береговая ул.)
* Яшел ур. (рус. Зеленая ул.)
# Парэчча (Маладзечанский районы)

Парэчча (белар. Парэчча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Парэчча (Маладзечанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шуйга-Вож

Шуйга-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лёк-Нерязь елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.

# Шуйга-Вож
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03050300112103000078169
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103007816
* Бассейн коды — 03.05.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Червонка (Ольштинский повяты)

Червонка — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Бискупец гминасында урнашкан авыл.

# Червонка (Ольштинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Жагно

Жагно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Скемпе гминаcында урнашкан авыл.

# Жагно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.