yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# «Ракета» сәгать заводы

«Ракета» – Россиянең күптәнге сәгать заводларының берсендә – Петродворец сәгать заводында чыгарыла. Предприятие Советлар Союзының сәгатьләрне персональ куллану өчен массалап җитештерүе буенча 13 иң зур заводы санына керә иде. Петродворецта чыгарыла торган «Ракета» сәгатьләре дөньяның 30дан артык илендә сатыла иде.

# «Ракета» сәгать заводы
## Тарихы
### Исемнең барлыкка килүе

«Ракета» маркасы сәгатьләренең беренче партиясе 1962 елда чыгарыла. Бу исем сәгатькә 1961 елның 12 апрель Юрий Гагаринның Восток-1 корабында космоска очуына атап бирелә. Бу – «Ракета» исеме килеп чыгышының чын аңлатмасы. Ләкин Көнбатыш Ауропа һәм Америка илләрендә бу марканың бу исемгә негатив яктан караганнар. Салкын сугыш чорында «Ракета» исеме Р-16 яңа буын ракетасы белән ассоциацияләнә иде. Шулай ук ул ракетаны 1962 елда СССР да үз куллануына алды.

# «Ракета» сәгать заводы
## Тарихы
### Марканың барлыкка килүе

Үз маркасы астында сәгатьләр чыгара башлаганда Петродворец сәгать заводына инде 200 елдан артык иде. Сәгать механизмнары чыгара башлаганчы ул ташларны техник эшкәртү белән шөгыльләнә иде. 1949 елда читтән китерелгән детальләрдән «Звезда» һәм «Победа» кул сәгатьләренең беренче партияләре чыккан иде. Ләкин завод чит шаблоннарда эшлисе килмичә үз оригиналь моделе өстендә актив эш алып бара иде. Заводта барлык сәгатьләр өчен бердәм «Ракета – 2609Н» механизмы барлыкка китерелә һәм 1964 елда инде заводның «Ракета» дигән үз оригиналь сәгать маркасы килеп чыга. «Ракета – 2609Н» илдә иң яхшы механизмнардан санала. Аның нигезендә «Ракета» сәгатенең ике дистә модификациясеннән артык чыга: автоматик заводлы, календарь белән, 24 сәгатьле шкала белән, магнитка чыдам, сукырлар өчен модельләр һ.б. 1980 елга заводта елына 4 600 мең экземпляр чыгарыла иде.

# «Ракета» сәгать заводы
## Модель рәте
### Беренче модельләр

«Ракета» маркасы астындагы беренче сәгатьләр «Россия», «Рекорд», «Петродворец» исемнәре белән чыга. «Рекорд» сәгатьләре исә оригиналь төзелешле сәгатьләр була. Бу сәгатьләр безнең илдә чыккан сәгатьләрдән бүгенге көндә дә иң яссылары булып кала. Аларның биеклеге – 2,7 миллиметр, бу берсе өстенә берсе куелган ике совет биштиенлекләре биеклегеннән дә артык түгел. 1965 елда «Рекорд» халыкара Лейпциг ярминкәсендә алтын медаль яулап ала.

# «Ракета» сәгать заводы
## Модель рәте
### Хәзерге модельләр

* «Ракета» кул сәгате;
* сукырлар өчен «Ракета» сәгате;
* кесә сәгате;
* хронографлар;
* алтын порошок төшерелгән сәгатьләр;
* календарьлы сәгатьләр;
* вакытны 24 сәгать зонасында күрсәтә торган сәгатьләр;
* авыр метеошартлардагы эшләр өчен сәгатьләр һ.б.

# «Ракета» сәгать заводы
## Бүләкләр

* «Рекорд» моделе өчен Лейпциг ярминкәсендә алтын медаль (1965);
* Халыкара Лейпциг ярминкәсендә алтын медаль (1966);
* Монреальдагы бөтендөнья Экспо-67 күргәзмәсендә гран-при (1967);
* Хезмәт Кызыл Байрагы Ордены (1971).
# Скинени (Сорока)

һәм
Скинени (рум. һәм молдав. Schineni ) — Молдова Республикасының Сорока районына караган авыл.
# Капланы

Капланы (белар. Капланы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.

# Капланы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Ягневице

һәм
Ягневице — Польшаның Великопольское воеводалыгы Скоки гминасында урнашкан авыл.

# Ягневице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Штёрдорф

Штёрдорф (алман. Stördorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Штёрдорф
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,41 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 метр биеклектә урнашкан.
# Баравцы (Чашницкий районы)

Баравцы (белар. Бараўцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Баравцы (Чашницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Алексей Королевский

Алексей Королевски (Алексей Григори улы Королевски, 13 сентябрь 1941(1941-09-13), Уфа, БАССР, РСФСР — 18 август 2013(2013-08-18) (71 яшь), Уфа, Башкортстан, Россия) — рәссам, РФның атказанган рәссамы (2008), БРның атказанган рәссамы (1997).
# Клей (округ, Теннесси)

Клей — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Селина шәһәре.

# Клей (округ, Теннесси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1870 елда оештырыла.

# Клей (округ, Теннесси)
## Халкы

2019 елда халык саны 7752 кеше тәшкил иткән.

# Клей (округ, Теннесси)
## Территориясе

Округ мәйданы 671 / 614 км² тәшкил итә.
# Гечимли (Хозат)

Гечимли (төр. Geçimli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Хозат илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Оҗак (Йомра)

Оҗак (төр. Ocak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Периправа

Периправа — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. К.А. Росетти (коммуна, Тулча) коммунасына карый.

# Периправа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Өммел-Кайвәйн (әмирлек)

Өммел-Кайвәйн Әмирлеге (гарәп. إمارة أمّ القيوين‎ имарә өмм әл-қәйвәйн) — Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең бер әмирлеге.
Мәркәзе — Өммел-Кайвәйн шәһәре. Мәйданы 777 км², халык исәбе 69 936 кеше (2008) тәшкил итә.
Әмирлек башлыгы — шәех Согуд бине Рашид әл-Мөгалла.
Көньягында Шарҗә әмирлеге белән чикләнә, төньяк-көнчыгышында — Рәэсел-Хәймә белән. Төньяк-көнбатышында 24 км озынлыгылы Фарсы култыгының яр буе урнаша.
Өммел-Кайвәйн азат шәехлеге 1775 елда гарәп нәселе Аль-Мөгалла белән нигезләнгән. 1892–1971 елларда Өммел-Кайвәйн Килешү Гоман эчендә булган. 1971 елның 2 декабреннән БГӘ эчендә.
# Пергем (Миннесота)

Пергем — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Пергем (Миннесота)
## Тарихы

Пергем шәһәре елда нигезләнгән.

# Пергем (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 8,411745 км², 8,236719 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 417 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Тейшейрас

Тейшейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Тейшейрас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 166,519 км².
# Моларо (Верона)

Моларо — Италиянең Венеция төбәге Роверкьяра өязендә урнашкан торак пункт.

# Моларо (Верона)
## Географиясе

Моларо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Моларо (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# DFFA

DFFA (ингл. DNA fragmentation factor subunit alpha һәм DNAation factor, 45kDa, alpha polypeptide, isoform CRA_b) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Монтизола II (Рьети)

Монтизола II — Италиянең Лацио төбәге Контильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Монтизола II (Рьети)
## Географиясе

Монтизола II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Монтизола II (Рьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сәдиян

Сәдиян (әзери. Sədiyan) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
# Тшещково

Тшещково — Польшаның Подлясье воеводалыгы Вышки, Bielsk Land һәм Белск өязе гминасында урнашкан авыл.

# Тшещково
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Месас Алтас (Ахучитлан дел Прогресо)

Месас Алтас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ахучитлан-дель-Прогресо муниципалитеты составына керә.

# Месас Алтас (Ахучитлан дел Прогресо)
## Географиясе

Месас Алтас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Месас Алтас (Ахучитлан дел Прогресо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Месас Алтас (Ахучитлан дел Прогресо)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Таи (Сомма)

Таи (фр. Tailly) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)

Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
## Географиясе

Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Лос Барон, Ранчо лос Лаурелес (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Плезанс (кантон)

Плезанс — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
# Бумбарево Брдо

Бумбарево Брдо (серб. Бумбарево Брдо) — Сербиянең Шумади округы Книч җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Бумбарево Брдо
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 318 метр биеклектә урнашкан.

# Бумбарево Брдо
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Пляша (Вилча)

Пляша — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. Вледешть (коммуна, Вилча) коммунасына карый.

# Пляша (Вилча)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Добриц

Добриц (алман. Dobritz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Добриц
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,45 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 90 метр биеклектә урнашкан.
# Капачэли

Капачэли (белар. Капачэлі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.

# Капачэли
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Сподне Елене

Сподне Елене — Словениянең Лития (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподне Елене
## Географиясе

Мәйданы — 0,67 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 729,5 метр биеклектә урнашкан.
# Тето Гиго (Кунео)

Тето Гиго — Италиянең Пьемонт төбәге Роккавьоне өязендә урнашкан торак пункт.

# Тето Гиго (Кунео)
## Географиясе

Тето Гиго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тето Гиго (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фретич

Фретич — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. Ведя (коммуна, Арджеш) коммунасына карый.

# Фретич
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хелм-Жарский

Хелм-Жарский — Польшаның Любуш воеводалыгы Любско гминасында урнашкан авыл.

# Хелм-Жарский
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оши-ле-Мин

Оши-ле-Мин (фр. Auchy-les-Mines) — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
# Альмон

Альмон (фр. Allemond) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Уазан-Романш кантонына карый.

# Альмон
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 44,75 км².
# Кыялы таулар

Кыялы таулар (ингл. Rocky Mountains) — Төньяк Американың Кордильера тауларында төп тау сырты. АКШ һәм Канаданың көнбатышында, төньяк киңлегенең 60 һәм 32° арасында урнашалар.
Кыялы таулар төньяктан көньякка таба Британия Колумбиясе вилаятенән (Канада) Нью-Мексико штатына кадәр (АКШ) 4830 км буе сузылалар. Аларның киңлеге 700 км кадәр җитәләр. Таулар Тын һәм Антлантик океаннар арасында табигый субүләр булып торалар. Кыялы тауларда Миссури, Колорадо, Рио-Гранде, Снейк, Арканзас һ.б. елгалар башланалар.
# Вапнярня-Третя

Вапнярня-Третя — Польшаның Великопольское воеводалыгы Тшцянка гминасында урнашкан авыл.

# Вапнярня-Третя
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Виктория (коммуна, Ясси)

Виктория — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.

# Виктория (коммуна, Ясси)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 62,16 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 41 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Виктория, Фресулень, Икушень, Лучень, Скулень (Румыния), Стынка һәм Șendreni авыллары урнашкан.
# Бүветли (Хаскөй)

Бүветли (төр. Büvetli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Хаскөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ленуар (округ, Төньяк Каролина)

Ленуар — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кинстон шәһәре.

# Ленуар (округ, Төньяк Каролина)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1791 елда оештырыла.

# Ленуар (округ, Төньяк Каролина)
## Территориясе

Округ мәйданы 1041 км² тәшкил итә.
# Пуэбла-дель-Брольон

Пуэбла-дель-Брольон (гал. Pobra do Brollón, A) — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Пуэбла-дель-Брольон
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 176,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 385 метр биеклектә урнашкан.
# Жирлеу

Жирлеу — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. Жирлеу (коммуна) коммунасына карый.

# Жирлеу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# HD157802

HD157802 — Корбан чалу урыны йолдызлыгында урнашкан Fm_dD спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,72 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Брукк-ан-дер-Мур

Брукк-ан-дер-Мур — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. Брук-Мюрцушлаг округы составына керә.

# Брукк-ан-дер-Мур
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 468 ± 1 метр һәм 491 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Трагёс-Занкт Катарайн коммуналары белән чиктәш.
# Чакмак (Һыныс)

Чакмак (төр. Çakmak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Мансьюкс

Мансьюкс (фр. Mancioux) — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
# Мейсон (округ, Кентукки)

Мейсон — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мэйсвилл шәһәре.

# Мейсон (округ, Кентукки)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1788 елда оештырыла.

# Мейсон (округ, Кентукки)
## Территориясе

Округ мәйданы 624 км² тәшкил итә.
# Мильевичи (Приеполье)

Мильевичи (серб. Миљевићи ) — Сербиянең Златибор округы Приеполе җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Мильевичи (Приеполье)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 850 метр биеклектә урнашкан.

# Мильевичи (Приеполье)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Сподне Яблане

һәм
Сподне Яблане — Словениянең Кидричево (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподне Яблане
## Географиясе

Мәйданы — 5,16 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 239 метр биеклектә урнашкан.
# Санта Доменика (Вибо Валенция)

Санта Доменика — Италиянең Калабрия төбәге Рикади өязендә урнашкан торак пункт.

# Санта Доменика (Вибо Валенция)
## Географиясе

Санта Доменика Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Санта Доменика (Вибо Валенция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Читтагонг

Читтагонг (IPAc-en|tʃ|ɪ|t|ə|g|ɒ|ŋ), рәсми рәвештә Чаттограм (Бенгаль телендә:চট্টগ্রাম), ул көньяк-көнчыгыш Бангладешта төп яр буе шәһәре һәм финанс үзәге булып тора. Шәһәрнең халык саны 2,5 миллионнан артык, ә шәһәр яны халык саны 2011 елда 4009423 булган, бу аны Бангладешта халык саны буенча икенче шәһәр итә. Ул шул ук исемле Читтагонг Даирәсе һәм Читтагонг Бүлгесе башкаласы булып тора. Шәһәр Карнапһули Елгасы ярларында Читтагонг Калкулыгы Юллары һәм Бәнгәл Култыгы арасында урнашкан. Хәзерге Читтагонг Бангладешның Даккадан соң икенче иң әһәмиятле шәһәр үзәге булып тора.
Читтагонг Бангладеш икътисадында тормышка әһәмиятле рольне уйный. Читтагонг порты илнең төп дингез капкасы булып тора. Порт Бәнгәл Култыгының иң мәшгуль халыкара диңгез порты һәм Көньяк Азиянең өченче иң мәшгуль диңгез порты булып тора. Читтагон Биржасы илнең ике биржаларының берсе булып тора. Берничә Читтагонгта нигезләнгән Бангладеш ширкәтләре Бангладешта иң зур конгломератлары һәм фирмалары арасында. Порт шәһәре Бангладеш Диңгез порты һәм Бангладеш Яр Буе Сагының иң зур базасы булып тора; шул ук вакытта Бангладеш Армиясенең һәм Бангладеш Һава Көчләренең шулай ук базалары бар һәм алар шәһәр икътисадына кертем ясыйлар. Читтагонг Бангладеш Тимер Юлының Көнчыгыз Зонасының штаб-фатиры булып тора, тарихи рәвештә ул Британия Һиндстанының Ассам Бәнгәл Тимер Юлларының һәм Көнчыгыш Пакистанның Пакистан Көнчыгыш Тимер Юлларының штаб-фатиры булган. Биредә корыч белән тәэмин итә торган шәһәр янында Читтагонг корабларны утильләштерү йорт яны халыкара күзәтү астында. Читтагонг табигый гаванена күрә борынгы дингез порты булып тора. Ул 1-енче гасырда Рим географы Птолемей тарафыннан иң зур Көнчыгыш порты буларак билгеләнгән булган. Гасырлар буена гавань Һиндстан суб-кыйтгасында көньяк-көнчыгыш Бенгалия аша капка булган. Бәнгәл култыгын өйрәнгән Гарәп диңгезчеләр һәм сәүдәгәрләре 9-ынчы гасырда гаваньда табыш тукталышына нигез салганнар. 14-енче гасыр дәвамында порт административ үзәк статусы белән Бенгаль Солтанлыгының административ үзәк статусы белән "акча кою шәһәрчеге" булган.
# Вулька (Силезия воеводалыгы)

Вулька — Польшаның Силезия воеводалыгы Конецполь гминасында урнашкан авыл.

# Вулька (Силезия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Марзеу (Удине)

һәм
Марзеу — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге Пульферо өязендә урнашкан торак пункт.

# Марзеу (Удине)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Саки (Свислацкий районы)

Саки (белар. Сакі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.

# Саки (Свислацкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Эверетт

Эверетт (ингл. Everett) — АКШның Вашиңтон штатында урнашкан шәһәр.

# Эверетт
## Тарих

1890 да нигезләнә.

# Эверетт
## Кардәш шәһәрләр

* Ивакуни, Япония
* Слайго, Ирландия
* Совет Гаване, Россия
# Мерхляй

Мерхляй — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасының Рузаевка районы биләмәләрендә ага. Елга Инница елгасының сул ярына тамагыннан 8 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 10 км.

# Мерхляй
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010200112110000027667
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002766
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Пацавичы (Дзятлавский районы)

Пацавичы (белар. Пацавічы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.

# Пацавичы (Дзятлавский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ремалар

Ремалар (фр. Rémalard һәм фр. Rémal-la-Montagne) — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
# Медведьов

Медведьов (словак. Medveďov) — Словакиянең Дунайска-Стреда округында урнашкан авыл.

# Медведьов
## Тарихы

Авыл 1252 елда нигезләнгән.

# Медведьов
## Географиясе

Мәйданы — 10,39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 114 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Медведьов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
# Ганнибаллар

Ганнибаллар — дворян нәселе.
Абрам Пётр улы Ганнибалның нәселе (Александр Пушкинның карт бабасы).
Нәсел Псков губернасының нәсел шәҗәрәсе китабының VI өлешендә язылган.
Калып:Tree list
Калып:Tree list/end
# Вилчелеле (Констанца)

Вилчелеле — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. Негру-Водэ коммунасына карый.

# Вилчелеле (Констанца)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 70 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ситань

Ситань — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Помезеу (коммуна) коммунасына карый.

# Ситань
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Пранзак

Пранзак (фр. Pranzac) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Бруклайн (Нью-Гэмпшир)

Бруклайн — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Бруклайн (Нью-Гэмпшир)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1769 елда нигезләнгән.

# Бруклайн (Нью-Гэмпшир)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 20,1 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 74 метр биеклектә урнашкан.
# (17253) Vonsecker

(17253) Vonsecker — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17253) Vonsecker
## Тарихы

2000 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GW136» саналган.
# Осаму Шимомура

Осаму Шимомура (яп. 下村脩, Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value)., Фукутияма — 19 октябрь 2018(2018-10-19) (90 яшь), Нагасаки, Япония) — химик, тереклек химиячесе, профессор (Япония, Япон империясе). Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2008).

# Осаму Шимомура
## Белем

Нагоя университеты дигән уку йортларында белем алган.

# Осаму Шимомура
## Оешмаларда әгъзалык

АКШ милли фәннәр академиясе дигән оешмада әгъза булган.