yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сергей Соловьёв (1930)

Сергей Леонидович Соловьев (12 апрель 1930 ел — 9 март 1994 ел) — совет һәм Россия геофизигы, сейсмолог, Россия Фәннәр академиясы академигы (1991).

# Сергей Соловьёв (1930)
## Биографиясе

1930 елның 12 апрелендә Новгородта туа.
1953 елда Ленинград университетының физика факультетын тәмамлый.
1956 елда СССР Фәннәр академиясенең Геофизика институты аспирантурасын тәмамлый. Бу институт таркатылгач, СССР Фәннәр академиясенең Физика институтында эшли. Е. Ф. Савранский җитәкчелегендә кандидатлык һәм 1970 елда докторлык диссертациясе яклый.
1961 елдан СССР фәннәр академиясенең Сахалин комплекслы гыйльми-тикшеренү институтының сейсмология бүлеген җитәкли (1965 елдан шунда ук директор урынбасары була).
1968 елда Мәскәүгә кайта һәм СССР Фәннәр академиясенең Җир физикасы институты лабораториясендә эшли башлый.
1971 елдан СССР Фәннәр академиясенең Якут гыйльми-тикшеренү институты җитәкчесе.
1978 елдан СССР Фәннәр академиясе Океанология институтының сейсмология лабораториясе мөдире (1985 елдан шулай ук геофизика бүлеге мөдире).
Төп хезмәтләре зилзилә, сейсмологиялык һәм сейсмология районнарына бүлүгә, Курил-Камчатка дугасының һәм якын-тирәдәге акваториянең тирән корылышын, җир асты тетрәүләрнең гидроакустик тулкынын классификацияләүгә багышлана. Ел әйләнәсенә Куриль утрауларында цунами турында күзәтү һәм искәртү хезмәтен, Охот диңгезенең, Сахалин шельфның һәм Курил-Камчатка тирән су улагының комплекслы геологик-геофизик съемкасын оештыручы. Тирән су төбеннән чыгучы сейсмографлар эшләүче, «Атлас землетрясений в СССР» (1962), «Каталог цунами на западном побережье Тихого океана» (1974) һәм «Каталог цунами на восточном побережье Тихого океана» (1975) басмаларын төзүдә катнаша.
1 фән докторы һәм 12 фән кандидаты әзерләгән. 500-ләп фәнни эш, шул исәптән 10 монография, шулай ук 30 уйлап табу авторы. 1994 елның 9 мартында Мәскәүдә вафат була, Дон зиратында җирләнгән..

# Сергей Соловьёв (1930)
## Наградалары һәм премияләре

* ВДНХ-ның алтын медале (1974, 1980)
* Кызыл Байрак Хезмәт ордены (1975)
* ВДНХ-ның көмеш медале (1978)
* «ССРБ-ның уйлап табучысы» хөрмәт билгесе (1985)
* «Хезмәт ветераны» медале (1988)
* Табигать һәлакәтләрен өйрәнү буенча халыкара җәмгыятьнең Адамс премиясе (1988) — за многолетний выдающийся вклад в изучение землетрясений, цунами и систем предупреждения о цунами
* СССР Фәннәр академиясенең һәм Халык мәгарифе һәм фән хезмәткәрләре профсоюзы президиумының Мактау кягызы (1990).

# Сергей Соловьёв (1930)
## Хәтер

1996 елда Аурупаның Җир турындагы фәннәр берлеге Сергей Соловьев исемендәге мидал булдыра. Аның белән табигать һәлакәтләрен өйрәнүгә өлеш керткән галимнәр бүләкләнә.
Россия Фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш округы президиумы табигать һәлакәтләре өлкәсендәге казанышлары өчен академик С. Л. Соловьев исемендәге бүләк булдыра.
2011 елның 8 июнендә Россия Фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш округ Диңгезе геологиясе һәм геофизика институтына С. Л. Соловьевка истәлекле тактаташ куела.
# Реденсан (Пара)

Реденсан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Реденсан (Пара)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 3823,787 км².
# Ачуа

Ачуа — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Поми (коммуна) коммунасына карый.

# Ачуа
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 147 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Лез-Англь (Югары Пиреней)

Лез-Англь (фр. Les Angles) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Мужылы

Мужылы (белар. Мужылы) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Мужылы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Ле-Маньоре

Ле-Маньоре (фр. Le Magnoray) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Ле-Маньоре
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,55 км².
# Геслау

Геслау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.

# Геслау
## Халкы

Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).

# Геслау
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,96 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 435 метр биеклектә урнашкан.
# Фаэтон (планета)

Фаэтон яки Ольберс планетасы - фараз буенча Марс һәм Юпитер арасында урнашкан булган гипотетик планета, Юпитерның көчле гравитацион кыры тәэсиренда таркалганнан соң Астероидлар билбавына әверелгәндер.
Ләкин соңгы тикшеренүләр буенча астероидлар билбавы беркайчан бердәм планетада кермәгән, ә астероидлар билбавы Юпитерның көчле гравитацион кыры сәбәпле планетага формалаша алмаган объектлар булып торган.
2000-2009 елларда астероидлар билбавында кергән Веста, Церера, (24) Фемида астероидларында су табылган. Су бозы барлыкка килгәне әлегә аңлатылмаган, бәлки кометалар белән китерелгән.

# Фаэтон (планета)
## Фаразның сәбәбе

18 гасырда астрономнар Тициус һәм Боде Кояштан планеталарга кадәр ераклыклар геометрик прогрессия канунына буйсынуын таба. Бу нисбәттә бер урын гына буш булып чыккан, нәкъ шул урында кайчандыр булган, соңрак астероидларга таркалган Фаэтон планетасы турында фараз тәкъдим ителгән.
# Сан Педро Айтек (Уамуститлан)

Сан Педро Айтек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Уамуститлан муниципалитеты составына керә.

# Сан Педро Айтек (Уамуститлан)
## Географиясе

Сан Педро Айтек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сан Педро Айтек (Уамуститлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сан Педро Айтек (Уамуститлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Нейман (ай кратеры)

Нейман (лат. Von Neumann) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 75 км булган кратер.

# Нейман (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Джон фон Нейман (1903—1957) хөрмәтенә бирелә.

# Нейман (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# Санглечи теле

Санглечи теле - Һинд-Европа телләр гаиләсенә кергән тел. Язусыз тел булып тора.
# Стальио II (Беневенто)

Стальио II — Италиянең Кампания төбәге Понте өязендә урнашкан торак пункт.

# Стальио II (Беневенто)
## Географиясе

Стальио II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Стальио II (Беневенто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Брлог (Пардубице)

Брлог (чех. Brloh) — Чехиянең Пардубице крае Пардубице һәм Q12042023? районында урнашкан авыл.

# Брлог (Пардубице)
## Географиясе

Мәйданы — 4,704167 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235 метр биеклектә урнашкан.

# Брлог (Пардубице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Брлог (Пардубице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Брлог (Пардубице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 466 |
| 1880 | 525 |
| 1890 | 509 |
| 1900 | 560 |
| 1910 | 560 |
| 1921 | 538 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 475 |
| 1950 | 387 |
| 1961 | 354 |
| 1970 | 310 |
| 1980 | 251 |
| 1991 | 227 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 235 |
| 2014 | 238 |
| 2016 | 229 |
| 2017 | 226 |
| 2018 | 229 |
| 2019 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 224 |
| 2021 | 226 |
| 2021 | 227 |
| 2022 | 219 |
| 2023 | 220 |
| 2024 | 228 |
# Пячкавичы

Пячкавичы (белар. Пячкавічы) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Пячкавичы
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# (4608) Wodehouse

(4608) Wodehouse (лат. Wodehouse) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4608) Wodehouse
## Тарихы

1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BW3» саналган.
# Шаһзадә мәчете

Шаһзадә мәчете (төр. Şehzade Camii), Шәехзадәбашы (төр. Şehzadebaşı Camii) яки Шәехзадә Мәхмәт Җами (төр. Şehzade Mehmet Camii) — Истанбулның Европа өлеше Фатих районы Шәехзадәбашы микрорайонында урнашкан мәчет. 1643 елда Бөек Сөләймән солтанның улы Шәехзадә Мәхмәд (төр. şehzade — принц, варис) вафат булгач, архитектор Синан Стамбулда 1643—1648 елларда аның хөрмәтенә мәчет төзи.
# Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)

һәм
Н.И. Лобачевский исемендәге лицей — Казанның Вахитов районы Рәхмәтуллин урамында урнашкан урта гомуми белем бирү оешмасы (мәктәп).

# Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)
## Тарих

1989 елда нигезләнә. 2013 елда нигезләнә.

# Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)
## Уку-укыту эшчәнлеге

527 балага 35 укытучы белем бирә (2020). Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар һәм инглиз телләре өйрәнелә.

# Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)
## Мәктәп белән бәйле шәхесләр

* Андрей Поминов
* Павел Шмаков
# Алайыэ (Пеипсиәәре)

Алайыэ (эст. Alajõe) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
# Вальмадрера

Вальмадрера — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Лекко провинциясе составына керә.

# Вальмадрера
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 234 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Чивате, Гальбьяте, Мальграте, Манделло-дель-Ларио, Вальброна, Канцо һәм Лекко коммуналары белән чиктәш.
# Млын (Чашницкий районы)

Млын (белар. Млын) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.

# Млын (Чашницкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хисарҗык (Элдиван)

Хисарҗык (төр. Hisarcık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Элдиван илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Трентино Кьеза (Модена)

Трентино Кьеза — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Фанано өязендә урнашкан торак пункт.

# Трентино Кьеза (Модена)
## Географиясе

Трентино Кьеза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Трентино Кьеза (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Цукаро (Верчели)

Цукаро — Италиянең Пьемонт төбәге Вальдуджа өязендә урнашкан торак пункт.

# Цукаро (Верчели)
## Географиясе

Цукаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Цукаро (Верчели)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Джордж-Вест (Техас)

Джордж-Вест — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.

# Джордж-Вест (Техас)
## Тарихы

Джордж-Вест шәһәре елда нигезләнгән.

# Джордж-Вест (Техас)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5,019551 км², 5,01955 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 48 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Финанс-икътисад институты бинасы (Казан)

Финанс-икътисад институты бинасы — Казанның Бутлеров урамында, 1936-1950 елларда архитектор Юлий Савицкий тарафыннан төзелгән бина.
# Валериан Вебер

Валериан Николаевич Вебер - ( 14 26 (1871) сентября , Петербург - 1940 елның 20 гыйнвары, Ленинград), Россия геологы һәм палеонтологы.

# Валериан Вебер
## Биографиясе

1897 - Санкт-Петербургтагы Тау институтын тәмамлай.
1917-1918 - Геология комитетының беренче сайланган директоры.
1920 - Ленинград тау институты профессоры.
1923 - "Кыр геологиясе" курсын бастыра. (Геологик тикшеренү ысуллары. (Кыр геологиясе), 3 нче басма, Л. - М., 1937).
1925 - бер төркем фикердәш-укучылары белән берлектә таулы Төркестанның геологик картасын төзегән.
1937 - Геология һәм минералогия фәннәре докторы.
1939 - РСФСР-ның мактаулы фән һәм техника эшчесе.
1900 елдан үлеменә кадәр ул Геология комитетында эшләй (соңрак Бөтенроссия фәнни тикшеренүләр геологик эзләү институты ).
Төп хезмәтләре Үзәк Азиянең геологик төзелешен һәм файдалы казылмаларын өйрәнүгә багышланган. Галим нефть, арсен, кургаш, күмер һ.б. чыганакларын ача.
Валериан Николаевичның Челекен утравы буенча монографиясе зур әһәмияткә ия, ул сейсмолог буларак билгеле - ул Андижан, Ахалкалак һәм Шемаха җир тетрәүләрен өйрәнә.
Валериан Вебер трилобитлар палеонтологиясе буенча зур хезмәтләр авторы.
Валериан Николаевич Вебер Ленинградта 1940 елның 20 гыйнварында вафат була. Волков зиратында җирләнгән.

# Валериан Вебер
## Гаиләсе

* Улы - Вебер, Василий Валерианович (1900-1987) - геолог-.нефтьче.
# Базак (коммуна)

Базак (фр. Bazac) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Сподне Побреже

Сподне Побреже — Словениянең Речиця-об-Савиньи (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Сподне Побреже
## Географиясе

Мәйданы — 0,89 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 370,2 метр биеклектә урнашкан.
# Юзефово (Радзейовский повяты)

Юзефово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Пётркув-Куявский гминаcында урнашкан авыл.

# Юзефово (Радзейовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Хобе

Хобе — Польшаның Ополе воеводалыгы Озимек гминасында урнашкан авыл.

# Хобе
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Янсора

Янсора — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пелюга елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.

# Янсора
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300312103000035046
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103003504
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Вангельнштедт

Вангельнштедт — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Вангельнштедт
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 15,19 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 метр биеклектә урнашкан.
# SPG11

SPG11 (ингл. ) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Саллертен

Саллертен (фр. Sallertaine) — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
# Виктори (Каюга, Нью-Йорк)

Виктори — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Виктори (Каюга, Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Виктори (Каюга, Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 89,23 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 431 Фут биеклектә урнашкан.
# Вальдеолеа

Вальдеолеа (исп. Valdeolea) — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Вальдеолеа
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 83,72 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 953 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Аллендорф (Рейн-Лан)

Аллендорф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Аллендорф (Рейн-Лан)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 3,03 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 325 метр биеклектә урнашкан.
# 1223 ел

2 меңьеллык :
XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр — XV гасыр :
Хронологик таблица :
1223 (бер мең ике йөз егерме өченче) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1223 елы, II меңьеллыкның 223 елы, XIII гасырның 23 елы, XIII гасырның 3 унъеллыгының 3 елы, 1220 елларның 4 елы. 1223 елдан бирле 801 ел үтте.

# 1223 ел
## Вакыйгалар

* Калка елгасы сугышында (1223) җиңелү Смоленск хәрби көчләрен кискен зәгыйфьләгән.

# 1223 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1223 елда туганнар

# 1223 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1223 елда вафатлар
# Ашагыкочкыран (Өзалп)

Ашагыкочкыран (төр. Aşağıkoçkıran) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Өзалп илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Эль Танке де ла Мула (Сан Фелипе)

Эль Танке де ла Мула — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Фелипе муниципалитеты составына керә.

# Эль Танке де ла Мула (Сан Фелипе)
## Географиясе

Эль Танке де ла Мула Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Танке де ла Мула (Сан Фелипе)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Танке де ла Мула (Сан Фелипе)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Мяконьки (Чиләбе өлкәсе)

Мяконьки (рус. Мяконьки) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.

# Мяконьки (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Мяконьки (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Мяконьки (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Мяконьки (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), башкортлар (15%).
# Млынки

Млынки (белар. Млынкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.

# Млынки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Мурад

Мурад (tat. lat. Murad(үле сылтама), مراد, үл. 1364) - Алтын Урда ханы (сентябрь 1362- 1364 көзе). Алтын Урданың низаглашу чорында идарә иткән хан.

# Мурад
## Тарих

Искәндәр кулъязмасы буенча Мурад - Урда-Шәих улы (Ак Урдадан чыккан), Никон кулъязмасы буенча - Хызыр хан улы.
1362 елда Мурад Идел буенда Килдебәкне җиңгәннән соң Сарай тәхетен басып алган. Мурадка каршы бәкләрибәк Мамай һәм Габдулла хан яу белән чыкканнар.
Мурад идарә итү чорында низаглашу күбәйгән, кайбер Алтын Урда өлешләре дәүләттән аерылып чыкканнар: Хәрәзм, Идел буе Болгары.
Алтын Урдада ике хакимият чынында килеп чыккан: Мамай яклаган Габдулла хан (Мамай Урдасы) һәм Мурад хан Сарай шәһәрендә. Дошманнар арасында үзара сугыш бертуктаусыз барган.
Башта Мурадта сәяси һәм хәрби көчләр булган һәм чит илләр аның белән исәпләшәләр. Ике елдан соң Мурад хакимияте зәгыйфьләнгән һәм кыска вакытка Мир Пулад башкала тәхетен басып алган.
Искәндәр кулъязмасы буенча Мурад өч ел дәвамында хакимияттә булганнан соң баш вәзир Ильяс тарафыннан үтерелгән булган.
# Омута

Омута (яп. 大牟田市) — Япония дәүләтенең Фукуока префектурасында урнашкан шәһәр.

# Омута
## Тарихы

Омута шәһәре 1917 елның 1 мартында шәһәр статусын ала.

# Омута
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 127474 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1563 кеше тәшкил иткән.

# Омута
## Географиясе

Шәһәр территориясе 81.55 км² тәшкил итә.

# Омута
## Кардәш шәһәрләр

* Датун, Кытай
# Цегеш

Цегеш — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. Домнешть (коммуна, Илфов) коммунасына карый.

# Цегеш
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Базас (Оргон кушылдыгы)

Базас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ортон елгасының сул ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.

# Базас (Оргон кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200008716
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200871
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Тетерень (Денешть, Васлуй)

Тетерень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Денешть (коммуна, Васлуй) коммунасына карый.

# Тетерень (Денешть, Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 260 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Метьюс (Виргиния)

Метьюс — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Метьюс (Виргиния)
## Географиясе

Метьюс халык санын алу урыны мәйданы — 5,270204 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Көньяк Африка Республикасы

Көньяк Африка Җөмһүрияте (африкаанс Republiek van Suid-Afrika; ингл. Republic of South Africa), шулай ук КАР яки КАҖ — Африка кыйтгасының көньяк өлешендә урнашкан дәүләт.
Дәүләт дөньяның нык үскән илләре рәтенә керә. Административ башкаласы — Претория, канун чыгару башкаласы — Кейптаун, хөкем башкаласы — Блумфонтейн. Илдәге кешеләрнең күпчелеген җирле халык — бантулар тәшкил итә. Африканың башка илләре арасында КАҖ Аурупадан чыккан кешеләрнең (африканерлар, инглизләр) күп булуы белән аерылып тора.
КАҖ — төрле табигый комплекслар һәм гаять зур табигый байлыклар иле. Илнең күпчелек өлеше — тигезлекле яссы таулык, ул әкренләп көньякка һәм көнчыгышка таба күтәрелә барып, таулар белән алышына. Ил территориясендә саванналар күбрәк. Табигый шартлар, бөтен Көньяк Африкадагы кебек, төньяктан көньякка таба гына түгел, көнчыгыштан көнбатышка таба да үзгәрә.
КАҖның аңа гына хас күп төрле ландшафтларында фауна бик тә бай. Күп районнарда аучылык һәм балык тоту хәзергә кадәр җирле халыкның төп шөгыле булып тора. Әмма европалылар килү белән, кыргый хайваннар саны сизелерлек кимегән, һәм аларның шактый күп төрләре бөтенләй диярлек юкка чыккан. Үлән белән тукланучы хайваннарның — антилопа, зебра, жираф, фил, зур кара буйвол, мөгезборыннарның саны аеруча нык кимегән. Арыслан, леопардлар бөтенләй диярлек юкка чыккан.
Кыргый хайваннарны тулысынча кырып бетерүдән коткарып калу, шулай ук тулаем табигый комплексларны саклау максаты белән КАҖда тыюлыклар һәм милли парклар төзелгән. Аларның иң зурысында — Крюгер милли паркында — материкта очрый торган хайваннарның барлык төре җыелган.
Уңдырышлы җир мәйданнары ак тәнле фермерлар — хосусый авыл хуҗалыгы предприятиеләренең хуҗалары кулында. Фермер хуҗалыклары техника һәм ашламаларны киң кулланалар һәм шуңа күрә югары уңыш алалар. Алар кукуруз, бодай, кузаклылар, шикәр камышы, цитруслар, мамык һәм башка культуралар игәләр. Яхшы көтүлекләре булган күтәренке яссы таулыкларда сарык һәм мөгезле эре терлек асрау фермалары урнашкан. Көтүлекле терлекчелек авыл хуҗалыгында бик әһәмиятле урын алып тора.
КАҖның җир асты төрле файдалы казылмаларга бай. Бу илне геологик могҗиза дип атыйлар. КАҖ алмаз, алтын, платина, уран һәм тимер рудалары запасы һәм аларны чыгару буенча дөньяда беренче урыннарның берсен алып тора. Илнең хуҗалыгы Англия һәм Америка монополистларына бәйле, алар файдалы казылмалар эшкәртүне үз кулларында тоталар һәм аннан гаять зур табыш алалар.