yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Уезд (Чернилов)

Уезд (чех. Újezd) — Чехиянең Кралове Градец крае Чернилов районында урнашкан авыл.

# Уезд (Чернилов)
## Географиясе

Мәйданы — 2,896 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Уезд (Чернилов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Уезд (Чернилов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Уезд (Чернилов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 347 |
| 1880 | 388 |
| 1890 | 381 |
| 1900 | 361 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 345 |
| 1921 | 321 |
| 1930 | 306 |
| 1950 | 221 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 229 |
| 1970 | 193 |
| 1980 | 176 |
| 1991 | 177 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 184 |
| 2011 | 209 |
| 2021 | 216 |
# Галонзня-Велика

һәм
Галонзня-Велика — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Колчигловы гминасында урнашкан авыл.

# Галонзня-Велика
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дубейкава

Дубейкава (белар. Дубейкава) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.

# Дубейкава
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# 737 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 737 — Милади тәкъвим буенча VIII гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 737 — безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
* 737 — сан.
# Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра (Абасоло)

һәм
Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Абасоло муниципалитеты составына керә.

# Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра (Абасоло)
## Географиясе

Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра (Абасоло)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Сан Николас де лос Росалес, Ла Кабра (Абасоло)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Эль Педрегал (Санта Катарина)

Эль Педрегал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Санта-Катарина муниципалитеты составына керә.

# Эль Педрегал (Санта Катарина)
## Географиясе

Эль Педрегал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Педрегал (Санта Катарина)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Педрегал (Санта Катарина)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Казакъстан (Алакүл районы)

Казакъстан (каз. Қазақстан) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Казакъстан (Алакүл районы)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Санкт-Никола-ан-дер-Донау

Санкт-Никола-ан-дер-Донау — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Перг округы составына керә.

# Санкт-Никола-ан-дер-Донау
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 249 метр биеклектә урнашкан. Бад-Кройцен, Вальдхаузен-им-Штруденгау, Нёхлинг, Нойштадтль-ан-дер-Донау һәм Грайн коммуналары белән чиктәш.
# Линарес

Линарес (исп. Linares) — Испаниянең Әндәлүс автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.

# Линарес
## Кардәш шәһәрләр

* Барбера-дель-Вальес, Испания
* Кабра, Испания
* Кастр, Франция
* Ла-Уньон (Испания), Испания
* Линарес, Мексика
* Линарес, Чили
* Морелия, Мексика
* Серең, Бельгия
* Томашув-Мазоветски, Польша
# Бочкоел

Бочкоел — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. Богдан-Воде (коммуна) коммунасына карый.

# Бочкоел
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Рамиро

Рамиро (исп. Ramiro) — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Рамиро
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 21,2 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 761 метр биеклектә урнашкан.
# Сен-Леонар (Вогез)

Сен-Леонар (фр. Saint-Léonard һәм фр. Léonardmont) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Шеһитнусретбей (Акчакале)

Шеһитнусретбей (төр. Şehitnusretbey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Су Мунтию е С'Омине (Сасари)

Су Мунтию е С'Омине — Италиянең Сарденья төбәге Эрула өязендә урнашкан торак пункт.

# Су Мунтию е С'Омине (Сасари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Җером Айзек Фридман

Җером Айзек Фридман (, 28 март 1930(1930-03-28) (94 яшь), Чикаго, Иллинойс — , ) — физик, университет профессоры (Америка Кушма Штатлары). Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1990).

# Җером Айзек Фридман
## Белем

Чикаго университеты, Стәнфорд үнивирситите дигән уку йортларында белем алган.

# Җером Айзек Фридман
## Оешмаларда әгъзалык

АКШ милли фәннәр академиясе, Америка сынлы сәнгать һәм фәннәр академиясе, Америка физика җәмгыяте, Яурупа академиясе дигән оешмаларда әгъза булган.
# Тереңүзек (Кызылорда өлкәсе)

Тереңүзек (каз. Тереңөзек) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Тереңүзек (Кызылорда өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Мейдан (Куруҗашиле)

Мейдан (төр. Meydan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Куруҗашиле илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (10087) 1990 SG3

(10087) 1990 SG3 (лат. 1990 SG3) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10087) 1990 SG3
## Тарихы

1990 елның 18 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SG3» саналган.
# HD3322

HD3322 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан B8.5IIIpHgMn спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,501 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Чиньяно (Пистоя)

Чиньяно — Италиянең Тоскана төбәге Пистоя өязендә урнашкан торак пункт.

# Чиньяно (Пистоя)
## Географиясе

Чиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Чиньяно (Пистоя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Вели

Вели (фр. Vélye) — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
# Бород

Бород — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Hachenburg коммунасына карый.

# Бород
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 280 метр биеклектә урнашкан.
# Азярцы (Расонский районы)

Азярцы (белар. Азярцы) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.

# Азярцы (Расонский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Вежба (Люблин воеводалыгы)

Вежба — Польшаның Люблин воеводалыгы Стары-Замость гминаcында урнашкан авыл.

# Вежба (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Милон-ла-Шапель

Милон-ла-Шапель (фр. Milon-la-Chapelle) — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
# Кыска урам (Казан)

Кыска урам (рус. улица КСКа) — Казанның Вахит районында, Иске бистәдә урнашкан урам.

# Кыска урам (Казан)
## Географиясе

Габдулла Тукай урамыннан башланып, Шиһабетдин Мәрҗани белән киселештә тәмамлана.
# Рәдиф Тимершин

Тимершин Рәдиф Мәхмүт улы (1 гыйнвар 1947 ел — 2 май 2017 ел) — шагыйрь, сатирик һәм юморист, тәрҗемәче. 1982 елдан ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997), Яңавыл районы хакимиятенең Гали Чокрый исемендәге премиясе лауреаты (2001).

# Рәдиф Тимершин
## Биографиясе

Рәдиф Мәхмүт улы Тимершин 1947 елның 1 гыйнварында Башкорт АССР-ының Яңавыл районы Мәсәгуть авылында Бөек Ватан сугышы ветераны һәм колхозчы гаиләсендә туган. Үз авылында сигезьеллык, күрше Ямадыда урта мәктәпне тәмамлый. 1965-1970 елларда Башкорт дәүләт университетының филология факультетында укый, 1970-1971 елларда Совет Армиясендә хәрби хезмәттә була. Запаска кайтарылганнан соң, «Сәнәк» журналында әдәби хезмәткәр булып эш башлый. Республиканың төп сатира һәм юмор басмасына үзенең дистә ярты ел гомерен биреп, бераз вакыт редакциянең әдәбият, аннары язышу бүлекләрен җитәкли. 1986-1988 елларда Башкортстан Язучылар берлегенең нәфис әдәбиятне пропагандалау бюросында эшләп алганнан соң, яңадан «Сәнәк»кә кайта һәм күңеленә нык якын хезмәтен дәвам итә. 1995 елдан «Башкортстан» дәүләт телерадиокомпаниясендә радио һәм телевидение журналисты йөген тарта, 1998 елдан «Өмет» газетасында бүлек мөдире була.
2004 елдан хаклы ялга чыкканчы (2007 ел) хезмәт эшчәнлеген «Кызыл таң» татар газетасында дәвам итә.
Рәдиф Тимершин 2017 елның 2 маенда Уфада вафат була.

# Рәдиф Тимершин
## Басма китаплары

* Беренче кар: Шигырлар. — Уфа: Башҡортостан китап нәшриәте, 1974. — 20 бит.
* Первый снег: Стихи. — Уфа: Башкнигоиздат, 1976. — 20 стр. (рус.)
* Ачы җимеш: Шигырьләр һәм әкият. — Уфа: Башҡортостан китап нәшриәте, 1982. — 49 бит.
* Тартып-сузып: Көлке һәм юмористик шигырлар. — Уфа: Башҡортостан китап нәшриәте, 1987. — 55 бит.
* Гаепләштән булмасын: Көлке һәм юмористик шигырлар. — Уфа: Башҡортостан китап нәшриәте, 1989. — 167 бит.
* Теле бар — сөйләми: Көлке һәм юмористик шигырлар. — Уфа: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 16 бит.
* Яратам, яратмыйм: Көлке һәм юмористик шигырлар. — Уфа: Китап, 1996. — 224 бит.
* Җиде әкият: Көлке әкиятләр. — Уфа: Китап, 2001. — 120 бит.

# Рәдиф Тимершин
## Атналык һәм журналларда дөнья күргән әсәрләре

* Уй йомам —табышмак коям (шигъриятле йомактар). 2018 елның 11 сентябрь көнендә архивланган. «Башкортстан» гәзите, 2012 ел, 7 март.
* Хәл белүче (тезмә).(үле сылтама) «Башкортстан» гәзите, 2013 ел, 15 ноябрь.
* Этләшү (хикәя). 2016 елның 9 март көнендә архивланган. «Башкортстан» гәзите, 2014 ел, 31 октябрь.

# Рәдиф Тимершин
## Мактаулы исемнәре

* Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1997).
* Яңавыл районының Гали Чокрый исемендәге премиясе лауреаты (2001).

# Рәдиф Тимершин
## Язучы турында матбугат

* Рамазанов Г. Шигъриятле балалык донъясы // «Кызыл таң» гәзите, 1983.
* Шаммас Р. Йозаксыз күңелләр // Кызыл таң" гәзите, 1988.
* Гыйләҗев Х. Киерү // «Кызыл таң» гәзите, 1988.
* Шәкүр Р. Меңъеллык үсеш юлы // «Башкортстан» гәзите, 1994.
* Идиятуллин Р. Көнләшәм // «Кызыл таң» гәзите, 1996.
* Кәбиров М. Язучы иҗаты күләмләп исәпләнми. // «Өмет» гәзите, 1997.
* Кәримов М. Ярата, яратмай. // «Кызыл таң» гәзите, 1997.
# Аттиньи (Вогез)

Аттиньи (фр. Attigny) — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
# Денчулешть

Денчулешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. Денчулешть (коммуна) коммунасына карый.

# Денчулешть
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 237 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Драганово (Добрич өлкәсе)

Драганово — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. Добричка җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Драганово (Добрич өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 257 метр биеклектә урнашкан.
# (11010) 1981 ET24

(11010) 1981 ET24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (11010) 1981 ET24
## Тарихы

1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET24» саналган.
# Орандж (Вермонт)

Орандж — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Орандж (Вермонт)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 39 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 586 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Жировський Врх Светега Урбана

һәм
Жировський Врх Светега Урбана — Словениянең Гореня вас-Поляне җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Жировський Врх Светега Урбана
## Географиясе

Мәйданы — 5,67 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 694 метр биеклектә урнашкан.
# Руата Ре (Кунео)

Руата Ре — Италиянең Пьемонт төбәге Салуцо өязендә урнашкан торак пункт.

# Руата Ре (Кунео)
## Географиясе

Руата Ре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Руата Ре (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Тореҗани (Трапани)

Тореҗани — Италиянең Сицилия төбәге Трапани өязендә урнашкан торак пункт.

# Тореҗани (Трапани)
## Географиясе

Тореҗани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тореҗани (Трапани)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нериньяк

Нериньяк (фр. Nérignac) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Языбашы (Демирөзү)

Языбашы (төр. Yazıbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Демирөзү илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лештина Светле

Лештина Светле (чех. Leština u Světlé) — Чехиянең Высочина крае Гавличкув-Брод һәм Q89270527? районында урнашкан авыл.

# Лештина Светле
## Географиясе

Мәйданы — 18,184798 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 455 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Лештина Светле
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лештина Светле
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лештина Светле
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1158 |
| 1880 | 1120 |
| 1890 | 1094 |
| 1900 | 1098 |
| 1910 | 962 |
| 1921 | 961 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1002 |
| 1950 | 800 |
| 1961 | 813 |
| 1970 | 756 |
| 1980 | 694 |
| 1991 | 635 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 636 |
| 2014 | 599 |
| 2016 | 578 |
| 2017 | 581 |
| 2018 | 570 |
| 2019 | 583 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 566 |
| 2021 | 538 |
| 2021 | 513 |
| 2022 | 542 |
| 2023 | 538 |
| 2024 | 547 |
# Гүлестан (Казакъстан)

Гүлестан (каз. Гүлістан) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Гүлестан (Казакъстан)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Прунару (Мехединць)

Прунару — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Прунишор (коммуна) коммунасына карый.

# Прунару (Мехединць)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Чеда (Парма)

Чеда — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Монкьо-делле-Корти өязендә урнашкан торак пункт.

# Чеда (Парма)
## Географиясе

Чеда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Чеда (Парма)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кофанова

Кофанова — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае, Калмыкия биләмәләрендә ага. Елга Бешпагирка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.

# Кофанова
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Басс. притоков Дона ниже впадения Северского Донца, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 05010500212108200001022
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108200102
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Мартинели (Мачерата)

Мартинели — Италиянең Марке төбәге Сан-Северино-Марке өязендә урнашкан торак пункт.

# Мартинели (Мачерата)
## Географиясе

Мартинели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Мартинели (Мачерата)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Буто (Ла Специя)

Буто — Италиянең Лигурия төбәге Варезе-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Буто (Ла Специя)
## Географиясе

Буто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Буто (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Пишниця

Пишниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Пышница гминасында урнашкан авыл.

# Пишниця
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Югары Запорная

Югары Запорная — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мотьма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Югары Запорная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020300112103000025834
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103002583
* Бассейн коды — 03.02.03.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Сен-Никола-де-Пьеррпон

Сен-Никола-де-Пьеррпон (фр. Saint-Nicolas-de-Pierrepont һәм фр. Pierrepont) — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
# Бебень (коммуна)

Бебень — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.

# Бебень (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 53,89 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Бебень, Чокмань, Cliț, Пироша һәм Поеница авыллары урнашкан.
# Феляк

Феляк — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. Нушень (коммуна) коммунасына карый.

# Феляк
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 377 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Альдегидлар

Альдегидлар (лат. alcohol dehydrogenatum — водороды алынган спирт) — бер алкил яки арил радикаллы карбониль төркеме (С=О) булган органик кушылмалар классы.
Альдегидлар һәм кетоннар үзара ошашканнар, аерма - кетоннар карбониль төркем янында ике радикалга ия. «Күмер тудыргыч-әче тудыргыч» икеле бәйләнешен мезомер эффект буенча полярлаштыру түбәндәге резонанс структураларны язарга мөмкинлек бирә:
С=О ↔ С⁺—О⁻
Корылмаларның мондый бүленеше физик тикшеренү ысуллары белән раслана һәм альдегидларның электрофил буларак реакцион сәләтен билгели. Гомуми очракта альдегидларның химик үзлекләре кетоннарныкына охшаш, ләкин альдегидлар күбрәк активлык күрсәтәләр, бу аларның бәйләнешләренең зуррак полярлашуы сәбәпле. Шулай ук альдегидларга кетоннарга хас булмаган реакцияләр хас, мәсәлән су эремәсендә гидратлаштыру: формальдегидта - тулы, ә башка альдегидларда - өлешчә:
RC(O)H → RC(OH)₂H, биредә R—Н - теләсә нинди алкил яки арил радикалы.
Иң гади альдегидлар кискен үзенчәлекле искә ия (мәсәлән, бензальдегидта — миндаль исе).
Гидроксиламин тәэсире нәтиҗәсендә оксималарга әйләнәләр: СН₃СНО + NH₂OH = CH₃C(=NOH)H + H₂O

# Альдегидлар
## Синтез методлары

* Беренчел спиртларны оксидлаштырып.
* Йод әчелегенең виц-диолларын оксидлаштырып.

# Альдегидлар
## Мөһим альдегидлар

| Исем | Формула | Эрү температурасы | Кайнау температурасы |
| Формальдегид | HCHO | −92 °C | −19 °C |
| Ацетальдегид | CH₃CHO | −123 °C | 20,8 °C |
| Пропаналь | CH₃CH₂CHO | −81 °C | 48,8 °C |
| Бутаналь | CH₃CH₂CH₂CHO | −97 °C | 75 °C |
| Акролеин | CH₂=CH-CHO | −88 °C | 52,5 °C |
| Кротоновый альдегид | CH₃-CH=CH-CHO | −76,5 °C | 104 °C |
| Бензальдегид | C₆H₅-CHO | −56 °C | 179 °C |
| Салициловый альдегид | | 1,6 °C | 197 °C |
| Фурфурол | | −36.5 °C | 161.7 °C |

# Альдегидлар
## Химик үзлекләре

Кайтару. Альдегидлар кайтарылырга сәләтлеләр, кайтарылуның төп продукты - беренчел спиртлар.
Оксидлашу. Альдегидлар җиңел генә карбон әчелекләренә оксидлашырга сәләтлеләр.
«Көмеш көзге» реакциясе». Альдегид + Ag₂O (аммиак эремәсендә) = Әчелек + 2Ag.
«Бакыр көзге» реакциясе». Оксидлаштыручы - Cu(OH)₂, гидроксид меди (II)
R—CHO + 2Cu(OH)₂ → R—COOH + Cu₂O + 2H₂O
Синил әчелеген кушу. Күмер тудыргыч чылбырын озынайту өчен кулланыла.
R—CHO + HCN → R-CH(OH)-CN
Натрий гидросульфитын кушу. Эремәләрдән альдегидларны аеру өчен кулланыла.
R—CHO + NaHSO₃ → R-CH(OH)-SO₃Na
Органик нигезләр үзлекләрен күрсәтәләр.

# Альдегидлар
## Биологик тәэсир

Агулылар. Организмда тупланырга сәләтлеләр. Шулай ук альдегидлар ялкынсындыручан һәм нейротоксик тәэсиргә ия. Эффект молекуляр массага бәйле: ул зуррак булган саен, ялкынсындыручан сәләте кимрәк, ләкин наркотик тәэсире зуррак. Кайбер альдегидлар канцероген үзлекләргә ия.
Икенче яктан - альдегидлар азык продуктлары һәм эссенцияләр составында бар. Теләсә-нинди матдә (хәтта иң кирәклесе дә) токсик эффект китереп чыгарырга мөмкин. Тәэмир дозага бәйле. Барлык альдегидлар Лойт күрсәткән үзлекләргә ия, ләкин алар барлыкка килсен өчен азык-төлек продуктларындагыга караганда күпкә артыграк дозаларда кабул итәргә кирәк.
# Тржебогостице

Тржебогостице (чех. Třebohostice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Страконице һәм Q89275007? районында урнашкан авыл.

# Тржебогостице
## Географиясе

Мәйданы — 9,745845 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 484 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Тржебогостице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тржебогостице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Тржебогостице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 652 |
| 1880 | 652 |
| 1890 | 600 |
| 1900 | 612 |
| 1910 | 619 |
| 1921 | 609 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 550 |
| 1950 | 434 |
| 1961 | 411 |
| 1970 | 359 |
| 1980 | 311 |
| 1991 | 276 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 285 |
| 2014 | 299 |
| 2016 | 308 |
| 2017 | 306 |
| 2018 | 312 |
| 2019 | 319 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 321 |
| 2021 | 321 |
| 2021 | 305 |
| 2022 | 317 |
| 2023 | 314 |
| 2024 | 306 |