yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Болтон (Массачусетс)

һәм
Болтон — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Болтон (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1682 елда нигезләнгән.

# Болтон (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 20 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 118 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Омрась-Юган (Назым кушылдыгы)

Омрась-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Назым елгасының сул ярына тамагыннан 375 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Омрась-Юган (Назым кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан Иртеш елгасы кушылганга кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13011100212115200050895
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115205089
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Говажево

һәм
Говажево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клещево гминасында урнашкан авыл.

# Говажево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Салминка

Салминка — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Елга Инсар елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Салминка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 08010500212110000038451
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003845
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Березивка (Ряшивский повяты)

Березивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы Хыжне гминасында урнашкан авыл.

# Березивка (Ряшивский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Владимир Иванов (1893)

Владимир Иванов (11 [23] март 1893, Тула, Тула губернасы, Россия империясе—15 март 1938, Мәскәү, РСФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — инкыйлабчы, совет фирка-дәүләт эшлеклесе. БК(б)Ф Ярославль губерна комитеты җаваплы сәркатибе (1921). Үзбәкстан КФ вакытлы оештыру бюросы беренче сәркәтибе (1924-1925), Үзбәкстан коммунистик фиркасе ҮК беренче сәркәтибе (1925-1927), БК(б)Ф Төньяк Кавказ край комитеты икенче сәркәтибе (1927-1931), БК(б)Ф Төньяк край комитеты беренче сәркәтибе (1931-1937), Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе урман сәнәгате халык комиссары (1936-1937). БК(б)Ф ҮК әгъзасы (1934-1937).
# Пян ди Казале (Болонья)

Пян ди Казале — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Кастель-ди-Казио өязендә урнашкан торак пункт.

# Пян ди Казале (Болонья)
## Географиясе

Пян ди Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Пян ди Казале (Болонья)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эл Серрито

Эл Серрито (ингл. El Cerrito) — Колумбиянең Валье-дель-Каука вилаятендә урнашкан муниципалитет-шәһәр. Ул вилаятнең 42 муниципалитетларының берсе.
Муниципалитет һәм шәһәр исеме чыгышы белән испан теленнән. Татар телендә мәгънәсе — «кече тау».
1797 елда әлеге вилаять территориясендә урнашкан авылга нигез салына.
# Лотфулла Сибагатуллин

Лотфулла Сибагатуллин (1912-1978) – РККА капитаны, Советлар Берлеге Каһарманы (1943).

# Лотфулла Сибагатуллин
## Тәрҗемәи хәл

Сибагатуллин Лотфулла Сибай улы 1912 елның 15 мартында Пермь өлкәсе хәзерге Өя районы Чәйкә авылында урта хәлле крестьян семьясында туган. Милләте — татар. Башта дини белем, аннары Өядә, Йанапайда, Чәйкәдә укый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң Уразмәт авылында избач булып эшли. 1928-1931 елларда Свердловски татар-башкорт педагогия техникумында укып мөгаллим була. Чәйкә мәктәбендә, Пермь шәhәрендәге унынчы номерлы мәктәптә укытучы булып эшли. Аннары гаиләсе белән Үзбәкстанга кучеп китә. Нәмәнгән өлкәсе Нарын районында укытучы, халыкка белем бирү бүлегендә инспектор булып эшләгән.
1938 елдан Эшче-крестьян Кызыл Гаскәрендә. Укымышлы Лотфулла Витебски шәhәрендә русча белмәгән, кавалериядә хезмәткә алынган татар, башкорт, казах, узбәк, кыргыз егетләрне рус теленә өйрәтә. Фин сугышында ул взвод командиры булып катнаша. Лотфулла биредә авыр яралана. Госпитальдә яраларын төзәтеп Үзбәкстанга гаиләсе янына кече политрук булып ялга кайта. Тик ул биредә күп ял итеп тора алмый – сугыш башлана.
1941 елда Ош шәhәрендә курсларда әзерләнеп, вакытыннан элек экзаменнар тапшырып, 1942 елның февраленнән панфиловчылар дивизиясен алмаштыру өчен Мәскәү тирәсенә килеп сугышларда катнаша. Орел өлкәсендә 1943 елда Ливны шәhәре өчен барган дәhшәтле сугышларда башы яралана. Фронтта ул 3 мәртәбә контузияләнә hәм 4 мәртәбә яралана.
229нчы укчы полкында батальон командирының ярдәмчесе (Үзәк фронт, 13нче армия, 8нче укчы дивизия) өлкән лейтенант Сибагатуллин 1943 елның 22 сентябрендә Югары Жары авылы (Гомель өлкәсе Брагинск районы) янында, бертөркем сугышчы белән, дошман уты астында Днепр елгасын кичеп чыга. Бу төркем плацдарм яулап ала һәм аны ныгытып полкка елга аркылы кичергә мөмкинлек тудыра 1943 елның 16 октябрендә аңа Советлар Союзы Герое исеме бирелгән.
1945 елны Түбән Новгород хәрби-сәяси училищесын тәмамлаган. 1946 елдан капитан Сибагатуллин запаска чыга. Ташкәнт өлкәсе Югары Чырчык районы Пәркәнт авылында җитәкче-хуҗалык эшләрендә булган. Ленин, Кызыл Йолдыз орденнары, медальләр белән бүләкләнгән. 1942 елдан КПСС әгъзасы.
1978 елның 6 октябрендә вафат булган. Паркент авылында бер урам аның исемен йөртә.
# Падлессе (Драгичынский районы)

Падлессе (белар. Падлессе) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.

# Падлессе (Драгичынский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
# Эль Гарабато (Окампо)

Эль Гарабато — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Окампо муниципалитеты составына керә.

# Эль Гарабато (Окампо)
## Географиясе

Эль Гарабато Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Эль Гарабато (Окампо)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Гарабато (Окампо)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Каранца (Ла Специя)

Каранца — Италиянең Лигурия төбәге Варезе-Лигуре өязендә урнашкан торак пункт.

# Каранца (Ла Специя)
## Географиясе

Каранца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Каранца (Ла Специя)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кече Земляная

Кече Земляная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Земляная елгасының уң ярыннан 0,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.

# Кече Земляная
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010502512111200013141
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111201314
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Артштеттен-Пёбринг

Артштеттен-Пёбринг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Мельк округы составына керә.

# Артштеттен-Пёбринг
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 395 метр биеклектә урнашкан. Мюнихрайт-Лаймбах, Пёггшталль, Вайтен (Түбән Австрия), Лайбен, Клайн-Пёхларн һәм Мария-Таферль коммуналары белән чиктәш.
# Горене Каменце

Горене Каменце — Словениянең Ново Место (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Горене Каменце
## Географиясе

Мәйданы — 1,32 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 217,9 метр биеклектә урнашкан.
# Бетола-Целофороманьо (Милано)

Бетола-Целофороманьо — Италиянең Ломбардия төбәге Пескьера-Борромео өязендә урнашкан торак пункт.

# Бетола-Целофороманьо (Милано)
## Географиясе

Бетола-Целофороманьо Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Бетола-Целофороманьо (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гуардия-Пертикара

Гуардия-Пертикара — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. Потенца провинциясе составына керә.

# Гуардия-Пертикара
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 750 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Корлето-Пертикара, Галликкьо, Миссанелло, Арменто һәм Горгольоне коммуналары белән чиктәш.
# TRAPPC3L

TRAPPC3L (ингл. Trafficking protein particle complex 3 like һәм Trafficking protein particle complex subunit 3-like protein) — кешенең 6-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Евгений Митьков

Евгени Митков (рус. Евгений Викторович Митьков, 23 март 1972(1972-03-23) (52 яшь), Шелехов, Өркет өлкәсе, РСФСР, СССР — , ) — СССР һәм РФ волейболчысы, Россия (2001/02) һәм Алмания (1999/00) чемпионы, Россия чемпионатының көмеш призчысы (2003/04, 2004/05), Италия кубогы (1997/98) һәм суперкубогы (1997) иясе, Япония (1995/96), Италия (1997/98) һәм Төркия (1998/99) чемпионатларының бронза призчысы, 2000 елгы Олимпия уеннарының көмеш мидәле иясе, дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2002), Европа чемпионатларының көмеш (1999) һәм бронза (1993, 2001, 2003) призчысы, дөнья кубогы җиңүчесе (1999), дөнья лигасының алтын (2002), көмеш (1993, 2000) һәм бронза (2001) призчысы.
# Честер (Орандж, Нью-Йорк)

Честер — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Честер (Орандж, Нью-Йорк)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1721 елда нигезләнгән.

# Честер (Орандж, Нью-Йорк)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 25,2 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Гюльцов (Лауэнбург)

Гюльцов (алман. Gülzow) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.

# Гюльцов (Лауэнбург)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,07 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 26 метр биеклектә урнашкан.
# (7644) Цслевис

(7644) Цслевис (лат. Cslewis) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7644) Цслевис
## Тарихы

1988 елның 4 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VR5» саналган.
# Гётцис

Гётцис — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. Фельдкирх округы составына керә.

# Гётцис
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 448 метр биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
# Лунка-Сетяске

Лунка-Сетяске — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. Тирлишуа (коммуна) коммунасына карый.

# Лунка-Сетяске
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 408 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Зялёная Дуброва (Старадарожский районы)

Зялёная Дуброва (белар. Зялёная Дуброва) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Старадарожский районында урнашкан авыл.

# Зялёная Дуброва (Старадарожский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Якаери (Имранлы)

Якаери (төр. Yakayeri) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Танамырза

Танамырза (каз. Танамырза) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Танамырза
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# VPS37D

VPS37D (ингл. VPS37D subunit of ESCRT-I) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Уракчы (Балык Бистәсе районы)

Уракчы (башка әйтелештә — Урахча) — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы торак пункт. Район үзәгеннән 21 км көнчыгыштарак Чошы елгасының уң кушылдыгы Күлгә суы буенда урнашкан. Халыкның төп шөгыле — игенчелек, терлекчелек. Урта мәктәп. Мәдәният йорты. Владимир чиркәве — 18 йөзнең 1 нче чиреге архитектурасы истәлеге.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3.

# Уракчы (Балык Бистәсе районы)
## Тарих

Казан ханлыгы дәвереннән мәгълүм.

# Уракчы (Балык Бистәсе районы)
## Демография

Халык саны — 1989 елда 375 кеше (урыслар — 52 %, татарлар — 46 %), 2000 елда 423 кеше иде.

# Уракчы (Балык Бистәсе районы)
## Авыл җирендә туган танылган кешеләр

* Климент Сергеевич Русаков — Советлар Берлеге герое.
* Михаил Рыжов (1922—1988), Советлар Берлеге Каһарманы (1946).
# Салихли (Еркөй)

Салихли (төр. Salihli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Каракоюнлу (Корган )

Каракоюнлу (төр. Karakoyunlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Корган илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Ермакова (Туринская Слобода районы)

Ермакова (рус. Ермакова) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.

# Ермакова (Туринская Слобода районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Ермакова (Туринская Слобода районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
# Каралина (Минский районы)

Каралина (белар. Караліна) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Каралина (Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Пёнтус

Пёнтус (фр. Puntous) — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
# Колак яны бизе

Колак яны бизе (glandula parotidea)
· Иң зур авыз бизе, сүлле сыекча эшләп чыгара.
· Биз колак алдыннан әзрәк астарак урнашкан. Бизнең тукымасы өстә яңак дугасына җитә, аста – аскы казналыкның почмагына, алда – чәйнәү мускулында ята, артта күкрәк-умрау-имчәксыман мускулының алгы кырые һәм тышкы ишетү юлына кадәр җитә.
· Колак яны фасциясе белән капланган.
· Колак яны юлы (ductus parotideus), озынлыгы 5-6 см, бизнең алгы кырыеннан китеп, чәйнәү мускулының алгы кырыен урап узып, яңак мускулын тишеп чыга һәм яңакның эчке өслегендә өске икенче моляр янында ачыла.
# Пшонслав-Малий

Пшонслав-Малий — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Енджеюв гминасында урнашкан авыл.

# Пшонслав-Малий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мирошовице

Мирошовице (чех. Mirošovice) — Чехиянең Урта Чехия крае Прага-восток һәм Q12042034? районында урнашкан авыл.

# Мирошовице
## Географиясе

Мәйданы — 5,366565 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 334 метр биеклектә урнашкан.

# Мирошовице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мирошовице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Мирошовице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 408 |
| 1880 | 357 |
| 1890 | 403 |
| 1900 | 415 |
| 1910 | 423 |
| 1921 | 436 |
| 1930 | 712 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 744 |
| 1961 | 777 |
| 1970 | 757 |
| 1980 | 728 |
| 1991 | 780 |
| 2001 | 824 |
| 2011 | 1186 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 1138 |
| 2016 | 1249 |
| 2017 | 1322 |
| 2018 | 1323 |
| 2019 | 1379 |
| 2020 | 1441 |
| 2021 | 1445 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 1465 |
| 2022 | 1455 |
| 2023 | 1470 |
| 2024 | 1491 |
# Абиссаль тигезлек

Абисса́ль тигезлек ― океан төбендәге казанлыкларга һәм күчү зонасындагы кырый диңгез төпләренә туры килгән тирәнлек тигезлекләре тибы. Абиссаль тигезлекләр океан ятмасының 40 % ын билиләр һәм 2500-5500 метр тирәнлектә яталар.

# Абиссаль тигезлек
## Тигезлекләрнең рельеф төрләре

Морфологик билгеләре буенча абиссаль тигезлекләр ике төргә бүленә:
* яссы (яки субгоризонталь) тигезлек
* калкулы тигезлек
Яссы тигезлекләр, көпшәк утырмалар белән капланганлыктан, аеруча тигез булулары белән аерылып тора.
Калкулы тигезлекләр калку урыннар, түтәллекләр һәм арадагы түбән урыннар тарафыннан телгәләнгән булуы белән аерылып тора. Калкулы тигезлекләр Тын һәм Һинд океаннары өчен характерлы, Атлантик океанда сирәк күзәтелә. Тирәнлекләре 500 метрдан 1000 метрга кадәр үзгәрә.
Абиссаль тигезлекләрнең базальт ятагының төрлелеге спрединг тизлегенә бәйле (тигезлек дәрәҗәсе спрединг тизлегенә пропорциональ), әмма утырымнар чехолы барлыкка китергән төпнең тигезләнү дәрәҗәсе утырым җыелу тизлегенә пропорциональ — бу исә уртача тизлектәге спрединглы, әмма континенталь округларның пассив кырыйлары булган Атлантик океанда яссы абиссаль тигезлекләр өстенлек итүгә китерә, актив кырыйдагы улакларының утырымнарны тоту хисабына тиз спрединглы Тын океанда исә калкулы абиссаль тигезлекләр өстенлек итә.

# Абиссаль тигезлек
## Тигезлекләрдә утырым туплану

Абиссаль тигезлекләрнең тирән өлешләрендә утырым туплану ике мөһим фактор белән билгеләнә:
* Абиссаль тигезлекләр күпчелек очракта кыйтгалардан һәм башка җимерелү чыганакларыннан шактый ерак тора, шуңа күрә кыйтгаларның эрозиясе нәтиҗәсендә барлыкка килгән утырымнар абиссаль тигезлекләрдә очрамый.
* Абиссаль тигезлекләр зур тирәнлектә, еш кына карбонат компенсациясе дәрәҗәсеннән ― кальцит эри торган тирәнлектән дә түбәнрәк урнашкан, шуңа күрә аларда карбонатлар утырмый, һәм океанның өске катламнарыннан төшүче диңгез организмнарының кабырчыклары да тулысынча эри.
Бу ике фактор аркасында абиссаль тигезлекләрдә бик характерлы утырым – океаник кызыл балчык җыела. Аның туплану тизлеге бик түбән — меңъеллыкка берничә сантиметр гына. Балчыктан тыш, абиссаль тигезлекләрдә марганец һәм тимер гидроксидларыннан торучы тимер-марганец конкрецияләре туплану күзәтелә.
# Франция Гвианасында Һинд дине

Һинд дине Франция Гвианасында азчылык дине булып тора, аны Индо-Гайаналыларның токымнары керткән һәм практикалаган, 2014 елда аларның саны якынча 360 000 булган. 2010 елга Франция Гвиана халкының 1,6%-ы Һинд дине тарафдарлары..

# Франция Гвианасында Һинд дине
## Тарихы

Франциядә 1848 елда коллыкны бетерү өч Кариб колониясендә хезмәт кризисы барлыкка китергән. Күп Һиндле хезмәтчеләр Франция Гвианасына күрше Британия Гвианасыннан китерелгән булган һәм күпмеседер Протестант динен кабул итеп күпчелеге Һинд дине тарафдарлары булган, фараз ителгәнчә 20%-ы Мөселман булган.

# Франция Гвианасында Һинд дине
## Мәшһүр Һинд дине Франция Гвианалылары

* Лотус Вингадассами Энгель
# Бозко I (Авелино)

Бозко I — Италиянең Кампания төбәге Айелло-дель-Сабато өязендә урнашкан торак пункт.

# Бозко I (Авелино)
## Географиясе

Бозко I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Бозко I (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Полюсин

Полюсин — Польшаның Лодзь воеводалыгы Свинице-Варцке гминаcында урнашкан авыл.

# Полюсин
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Кенвуд (Оклахома)

һәм
Кенвуд — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Кенвуд (Оклахома)
## Географиясе

Кенвуд халык санын алу урыны мәйданы — 116,7 км². Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 758 Фут биеклектә урнашкан.
# Филипув-Другий

Филипув-Другий — Польшаның Подлясье воеводалыгы Филипув гминасында урнашкан авыл.

# Филипув-Другий
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Гуэвехар

Гуэвехар (исп. Güevéjar) — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Гуэвехар
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 11 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 900 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Во (Мозель)

Во (фр. Vaux) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.

# Во (Мозель)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,63 км².
# Йора-Велика

Йора-Велика — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Миколайки гминасында урнашкан авыл.

# Йора-Велика
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Масльянико

Масльянико — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. Комо провинциясе составына керә.

# Масльянико
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 255 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Черноббьо, Комо, Вакалло һәм Тичино кантоны коммуналары белән чиктәш.
# Әсәф Иноземцев

Әсәф Иноземцев (Әсәф (Иоасаф) Семен улы Иноземцев, 1753 — 1808 елдан иртә түгел) — Казан сәүдәгәре, җәмәгать эшлеклесе, Таеш бакыр эретү заводы хуҗасы. 1777-1780 елларда Казан губерна магистраты президенты, 1782-1788 елларда Казан шәһәр магистраты утырышчысы.
# Во-Шампань

Во-Шампань (фр. Vaux-Champagne) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Аттиньи кантонына карый.

# Во-Шампань
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10.78 км².
# Петухов

Петухов ― фамилия.
* Игнатий Петухов (1914—1950), Советлар Берлеге каһарманы (1944).
* Николай Петухов (1938), хәрби судья, хокук фәннәре докторы (2003), профессор (2003), генерал-полковник (1993).