# Смоленск

Смоле́нск (рус. Смоленск) — Россиядә, аның Европа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Смоленск өлкәсенең үзәге, Днепр елгасы буена урнашкан. Герой шәһәр.

# Смоленск
## География

Смоленск Днепр елгасы өстендә, Смоленск калкулыгында, Мәскәү шәһәреннән 417 километр көньяк-көнбатышрак урнаша.

# Смоленск
## География
### Климат

Смоленск климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 9,3 | 9,0 | 17,5 | 28,0 | 30,2 | 31,2 | 34,4 | 37,2 | 29,5 | 24,8 | 14,6 | 9,0 | 37,2 |
| Уртача максимум, °C | −3,8 | −3,4 | 2,1 | 11,2 | 18,0 | 21,0 | 23,1 | 21,7 | 15,8 | 9,0 | 1,3 | −2,8 | 9,4 |
| Уртача температура, °C | −6,2 | −6,4 | −1,5 | 6,4 | 12,6 | 15,9 | 17,9 | 16,2 | 10,8 | 5,3 | −0,9 | −5,2 | 5,4 |
| Уртача минимум, °C | −8,9 | −9,6 | −4,9 | 1,9 | 7,3 | 10,9 | 12,9 | 11,5 | 6,7 | 2,2 | −3,2 | −7,6 | 1,6 |
| Абсолют минимум, °C | −37,9 | −36,8 | −28,1 | −19,8 | −5,4 | −0,7 | 4,4 | 0,3 | −4,4 | −12,8 | −24,8 | −35,2 | −37,9 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 49 | 42 | 42 | 38 | 61 | 87 | 90 | 85 | 70 | 66 | 58 | 51 | 739 |
| Чыганак: ||||||||||||||

# Смоленск
## География
### Сәгать поясы

Смоленск халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.

# Смоленск
## Тарих

Смоленск беренче тапкыр «Повесть временных лет» елъязмасында 862 елда кривичлар кабиләсе үзәге буларак телгә алына.
882 елны Кенәз Олег Смоленск, Любеч һәм Киевны алды. Киевны Борынгы рус дәүләтенең башкаласа дип белдерде.
XII гасырдан — Смоленск кенәзлеге үзәге.
1404 елдан — Бөек Литва кенәзлеге составында.
1514 елда Василий III җитәкчелегендәге Мәскәү гаскәре шәһәрне ала һәм ул Бөек Мәскәү кенәзлеге составына күчә. 1611 елда, ике еллы камалыштан соң, шәһәргә поляк гаскәрләре керәләр. Руслар тарафыннан кайтару омтылышлар (1615—1617, 1634) уңышсызлыкка очраганнар.
1654 елдан — Россия составында. 1708 елдан — Смоленск губернасы үзәге.
1812 елда Смоленск тирәсендә Смоленск сугышы узган.
1868—1870 елларда шәһәр аша баручы Рига—Орёл һәм Мәскәү—Берис тимер юллары төзелә.
1919 елның 1 гыйнварында Смоленскида Совет Социалистик Белорусия Республикасы игълан ителә һәм бер атна эчендә Смоленск аның башкаласы булып тора — 8 гыйнварда ССБР хөкүмәте Смоленскидан Минскига күчә.
1940 елда Смоленск тирәсендә Катынь атышы булган.
2010 елның 10 апреленда Смоленск янында булган авиаһаләкәт нәтиҗәсендә Польша президенты Лех Качиньский вафат була.

# Смоленск
## Тарих
### Смоленск кенәзләре

Смоленск Киев Русе составында:
* Станислав Владимир улы — 988 ел -
* Вячеслав Ярослав улы — 1054 ел - 1056/1057
* Игорь Ярослав улы — 1056/1057 - 1060 ел
* Владимир Всеволод улы Мономах — 1073 ел - 1078 ел
* Мстислав Владимир улы — 1093 ел - 1095 ел
* Изяслав Владимир улы — 1095 ел
* Давыд Святослав улы — 1095 ел - 1097 ел

# Смоленск
## Эчке бүленеш

| № | Район исеме | Халык саны (мең кеше) | Мәйдан (гектар) |
| 1 | Заднепровский районы | 91,42 | 10 141 |
| 2 | Промышленный районы | 130,12 | 5 000 |
| 3 | Ленин районы | 105,323 | 2 371 |

# Смоленск
## Мэр

Шәһәрнең башлыгы — шәһәр башлыгы. Бу вазыйфаны Александр Данилюк башкара.

# Смоленск
## Күренкле урыннары

Смоленск шәһәренең иң билгеле урыны булып Успенский соборы тора.

# Смоленск
## Икътисад

* Шәһәрдә Россия авиация сәнәгатенең очкычлар чыгару ("СмАЗ") предприятиесе эшләп килә. Советлар Союзында спорт Як-18Т һәм пассажирлар Як-42 очкычларның серияләп җыелар.

# Смоленск
## Транспорт
### Тимер юл транспорты

Смоленсктә тимер юл вокзалы бар: (Праһа, Берис, Минск, Варшава, Калининград, Гомель, Мәскәү)

# Смоленск
## Транспорт
### Автомобиль транспорты

Мәскәү — М1 «Беларусь» (Мәскәү — Смоленск — Белорусия белән чиге)
Автобус станциясе.

# Смоленск
## Танылган шәхесләр

* Александр Твардовский (1910—1971) — рус совет язучысы.
* Михаил Егоров (1923—1975) — Советлар Берлеге Каһарманы (1946), гвардиянең өлкән сержанты, Рейхстагка Җиңү байрагын беркетүчеләрнең берсе.

# Смоленск
## Кардәш шәһәрләр

* Житомир, Украина (1970 елардан)
* Тюль, Франция (1981 елдан)
* Калып:Байрак/Беларус Витебск, Белорусия
* Тум, Россия (2009 елдан)