yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Брус-э-Вилларе

Брус-э-Вилларе (фр. Brousses-et-Villaret) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Казалеҗо (Җенова)

Казалеҗо — Италиянең Лигурия төбәге Реццоальйо өязендә урнашкан торак пункт.

# Казалеҗо (Җенова)
## Географиясе

Казалеҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Казалеҗо (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# RBM28

RBM28 (ингл. RNA binding motif protein 28 һәм RNA-binding protein 28) — кешенең 7-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Какойск

Какойск (белар. Какойск) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.

# Какойск
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Лин (папа)

Лин (лат. Linus, бор. грек. Λίνος, б.ч.к. 10 ел — б.ч. 76 елның 23сентябре) — җитмеш апостолның берсе. Безнең чорның 67 — 76 елларында Рим шәһәренең икенче епискобы (Апостол Петрдан соң икенче Рим папасы).
Лин Яңа Гаһедтә искә алынган өч Рим папасының берсе (Апостол Петр һәм Климент I белән бергә). Шулай ук Рәсүл Паулның Тимутәйгә икенче хатында искә алына, монда аның Паулның соңгы көннәрендә аның белән бергә Римда булуы хәбәр ителә.

# Лин (папа)
## Тормыш юлы

Лин турында мәгълүмат бик аз. VI — VII гасырларда язылган Liber Pontificalis исемле җыентыкта аның Тоскана шәһәрендә тууы, шәһит буларак һәлак булуы һәм изге Петр янында җирләнүе хәбәр ителә. Изге Клаудия аның әнисе дип санала. Рим Бревиарие аның христиан шәһите дип әйтә. Лин Сатурнин дигән кешенең кызын явыз рухтан азат иткәч, Сатурнин аның турында шикаять язган. Шуннан соң Линны кылыч белән суеп үтергәннәр һәм Ватикан калкулыгында изге Петр һәм изге Паулның кабере янында җирләгәннәр. Бу вакыйга 76 елның 23 сентябрендә булган дип санала, шуңа күрә изге Линның хәтер көне шул көнне билгеләп үтелә.
Аның хакында өзек-өзек мәгълүматлар II — IV гасырларда яшәгән язучыларның хезмәтләрендә дә бар. Аның хакында Лионалы Ириней, Кесарияле Евсевий, Кипрлы Епифаний һәм Стридонлы Иероним яза. Иринейның хезмәтендә Лин, изге апостоллар чиркәүне оештырганнан соң, алар кулыннан епископлык хезмәтен алды дип сөйләнелә. Шуңа күрә ул Римның икенче папасы (епискобы) дип санала.
# Каваси (Виченца)

Каваси — Италиянең Венеция төбәге Lusiana Conco өязендә урнашкан торак пункт.

# Каваси (Виченца)
## Географиясе

Каваси Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Каваси (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Гуляшор

Гуляшор (рус. Гуляшор) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.

# Гуляшор
## Климат

Гуляшор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Гуляшор
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (45%), руслар (55%).
# Гурки (Отвоцкий повяты)

Гурки — Польшаның Мазовия воеводалыгы Осецк гминасында урнашкан авыл.

# Гурки (Отвоцкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Салмисту

Салмисту (эст. Salmistu) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Хотиза

Хотиза — Словениянең Лендава (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Хотиза
## Географиясе

Мәйданы — 4,91 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 165 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Нью-Йорк (штат)

Нью-Йо́рк (ингл. New York [nuː ˈjɔrk]) – АКШ төньяк-көнчыгышында, Атлантик океаны ярында урнашкан штат. Канада белән чиктәш. Мәйданы – 141 мең км². Административ үзәге – Олбани шәһәре.
Штатта АКШның иң зур шәһәр, икътисади һәм сәяси үзәк урнаша – Нью-Йорк шәһәре.
* 1 2 https://www.nysenate.gov/legislation/laws/STL/88
* ↑ archINFORM — 1994.https://wikidata.org/wiki/Track:P5383https://wikidata.org/wiki/Track:P5604https://wikidata.org/wiki/Track:P12149https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049https://wikidata.org/wiki/Track:P5573https://wikidata.org/wiki/Track:P5508
* 1 2 GeoNames — 2005.https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106https://wikidata.org/wiki/Track:P1566
* ↑ Ferré-Sadurní L. Hochul Is Sworn In: ‘I Want People to Believe in Their Government Again’ // The New York Times / J. Kahn — Manhattan: New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2021. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667Xhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q9684https://wikidata.org/wiki/Track:Q6284490https://wikidata.org/wiki/Track:Q11299https://wikidata.org/wiki/Track:Q24743245https://wikidata.org/wiki/Track:Q2529982https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837
* ↑ Перепись населения США 2020 года / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросыhttps://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566
* ↑ https://www.census.gov/quickfacts/table/PST045215/36061 — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36001lk.html — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ https://www.census.gov/quickfacts/table/PST045215/36003 — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36005lk.html — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36007lk.html — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36009lk.html — АКШ җан исәбен алу бюросы.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413
* ↑ United States Summary: 2010, Population and Housing Unit Counts, 2000 Census of Population and Housinghttps://wikidata.org/wiki/Track:Q52723757
* ↑ #NewYork - Twitter Search / Twitter
* ↑ 2016–2020 American Community Survey / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросы — 2022.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q111610221
* 1 2 2016–2020 American Community Survey / мөхәррир АКШ җан исәбен алу бюросы — 2022.https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413https://wikidata.org/wiki/Track:Q111610221
* ↑ https://www.minimum-wage.org/wage-by-state
# Ка де Берети (Реҗо Эмилия)

Ка де Берети — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Карпринети өязендә урнашкан торак пункт.

# Ка де Берети (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Ка де Берети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Ка де Берети (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Набира

Набира (фр. Nabirat) — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
# Цона Артиҗанале Вал Меноцкия (Асколи Пичено)

Цона Артиҗанале Вал Меноцкия — Италиянең Марке төбәге Карассай өязендә урнашкан торак пункт.

# Цона Артиҗанале Вал Меноцкия (Асколи Пичено)
## Географиясе

Цона Артиҗанале Вал Меноцкия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Цона Артиҗанале Вал Меноцкия (Асколи Пичено)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Нью-Шор

Нью-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вычегда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Нью-Шор
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000015067
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001506
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Феуди (Терамо)

Феуди — Италиянең Абруцци төбәге Челлино-Аттаназьо өязендә урнашкан торак пункт.

# Феуди (Терамо)
## Географиясе

Феуди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Феуди (Терамо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Санайи (Теккекөй)

Санайи (төр. Sanayi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Рацинево (Диңгез буе воеводалыгы)

Рацинево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Чарне гминасында урнашкан авыл.

# Рацинево (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Салинас (Потенца)

Салинас — Италиянең Базиликата төбәге Авильяно өязендә урнашкан торак пункт.

# Салинас (Потенца)
## Географиясе

Салинас Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Салинас (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Голубавка

Голубавка (белар. Голубаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Голубавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Шилнәбаш

Шилнәбаш — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423888.

# Шилнәбаш
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11.1 °C | -5.8 °C | 4.3 °C | 13.3 °C | 18.6 °C | 20.4 °C | 17.6 °C | 12 °C | 4.2 °C | -5.1 °C | -10.5 °C | 3.9 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
# Тонаскет (Вашингтон)

Тонаскет — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.

# Тонаскет (Вашингтон)
## Тарихы

Тонаскет шәһәре 1927 елда нигезләнгән.

# Тонаскет (Вашингтон)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,090697 км², 0,96 квадрат миль, 2,078585 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 280 метр һәм 919 Фут биеклектә урнашкан.
# Каргыньениҗе (Каман)

Каргыньениҗе (төр. Kargınyenice) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Каман илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (18681) Caseylipp

(18681) Caseylipp — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18681) Caseylipp
## Тарихы

1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FW103» саналган.
# Блант (Көньяк Дакота)

Блант — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.

# Блант (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Блант шәһәре елда нигезләнгән.

# Блант (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,26214 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 494 метр биеклектә урнашкан.
# Голубе-Мале

Голубе-Мале — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы Дубенинки гминасында урнашкан авыл.

# Голубе-Мале
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Чубан (елга)

Чубан — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Стәрлетамак районы биләмәләрендә ага. Куганак елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.

# Чубан (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010200712111100018425
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111101842
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Агабей (Ислаһие)

Агабей (төр. Ağabey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Казе Везчо (Катанцаро)

Казе Везчо — Италиянең Калабрия төбәге Ламеция-Терме өязендә урнашкан торак пункт.

# Казе Везчо (Катанцаро)
## Географиясе

Казе Везчо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Казе Везчо (Катанцаро)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эммерцхаузен

Эммерцхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Эммерцхаузен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,07 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 480 метр биеклектә урнашкан.
# Поазко (Милано)

Поазко — Италиянең Ломбардия төбәге Сан Донато Миланезе өязендә урнашкан торак пункт.

# Поазко (Милано)
## Географиясе

Поазко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Поазко (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дёй-сюр-ле-Миньон

Дёй-сюр-ле-Миньон (фр. Dœuil-sur-le-Mignon) — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
# HD227244

HD227244 — Аккош йолдызлыгында урнашкан A7IV спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,098 ± 0,016 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Карапелле

Карапелле — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. Фоҗа провинциясе составына керә.

# Карапелле
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 62 метр биеклектә урнашкан. Чериньола, Фоҗҗа, Манфредония, Ордона һәм Орта-Нова коммуналары белән чиктәш.
# 829 ел

    Бу мәкалә ел турында, шулай ук 829 саны турында да мәкаләне карагыз.
1 меңьеллык :
VII гасыр — VIII гасыр — IX гасыр — X гасыр — XI гасыр :
Хронологик таблица :
829 (сигез йөз егерме тугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 829 елы, I меңьеллыкның 829 елы, IX гасырның 29 елы, IX гасырның 3 унъеллыгының 9 елы, 820 елларның 10 елы. 829 елдан бирле 1195 ел үтте.

# 829 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:829 елда туганнар

# 829 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:829 елда вафатлар
# (7906) Melanchton

(7906) Melanchton (лат. Melanchton) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7906) Melanchton
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3081 P-L» саналган.
# Яңа Сименке

Яңа Сименке — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452034, ОКАТО коды — 80209831004.
# Миклешть (Васлуй)

Миклешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. Миклешть (коммуна) коммунасына карый.

# Миклешть (Васлуй)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 170 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 594

NGC 594 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 594
## Тарихы

Әлеге галактика 1885 елда Америка астрономы Francis Leavenworth тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ольшанка (Диңгез буе воеводалыгы)

һәм
Ольшанка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Пшивидз гминасында урнашкан авыл.

# Ольшанка (Диңгез буе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Долни Бржежани

Долни Бржежани (чех. Dolní Břežany) — Чехиянең Урта Чехия крае Прага-запад һәм Прага-запад районында урнашкан авыл.

# Долни Бржежани
## Географиясе

Мәйданы — 10,633879 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 355 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Долни Бржежани
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Долни Бржежани
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Долни Бржежани
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 753 |
| 1880 | 744 |
| 1890 | 849 |
| 1900 | 905 |
| 1910 | 890 |
| 1921 | 926 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1053 |
| 1950 | 1075 |
| 1961 | 1102 |
| 1970 | 1055 |
| 1980 | 1102 |
| 1991 | 1045 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1444 |
| 2014 | 3699 |
| 2016 | 3885 |
| 2017 | 3896 |
| 2018 | 3993 |
| 2019 | 4104 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 4231 |
| 2021 | 4399 |
| 2021 | 4676 |
| 2022 | 4380 |
| 2023 | 4620 |
| 2024 | 4694 |
# (15169) Wilfriedboland

(15169) Wilfriedboland — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (15169) Wilfriedboland
## Тарихы

1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2629 P-L» саналган.
# CCL3L1

CCL3L1 (ингл. C-C motif chemokine ligand 3 like 3) — аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Гаево (Голюбско-Добжинский повяты)

Гаево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Голюб-Добжинь гминаcында урнашкан авыл.

# Гаево (Голюбско-Добжинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Халилбаба (Везиркөпрү)

Халилбаба (төр. Halilbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Фризенхайм (Баден)

Фризенхайм (алман. Friesenheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.

# Фризенхайм (Баден)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 46,6 км² (1971). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 159 метр биеклектә урнашкан.
# Покутице

Покутице (чех. Pokutice) — Чехиянең Устецк крае Кадань районында урнашкан авыл.

# Покутице
## Географиясе

Мәйданы — 1,744 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 370 метр биеклектә урнашкан.

# Покутице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Покутице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Покутице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 119 |
| 1880 | 124 |
| 1890 | 123 |
| 1900 | 129 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 129 |
| 1921 | 137 |
| 1930 | 132 |
| 1950 | 61 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 32 |
| 1970 | 27 |
| 1980 | 26 |
| 1991 | 15 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 16 |
| 2011 | 28 |
| 2021 | 39 |
# Моккасин (Аризона)

һәм
Моккасин — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Моккасин (Аризона)
## Географиясе

Моккасин халык санын алу урыны мәйданы — 1,983737 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5092 Фут биеклектә урнашкан.
# Боруча

Боруча — Польшаның Мазовия воеводалыгы Страхувка гминасында урнашкан авыл.

# Боруча
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Крисп (округ, Джорджия)

Крисп — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кордил шәһәре.

# Крисп (округ, Джорджия)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1905 елда оештырыла.

# Крисп (округ, Джорджия)
## Территориясе

Округ мәйданы 710 км² тәшкил итә.
# Еникөй (Козан)

Еникөй (төр. Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Забалацце (Маладзечанский районы)

Забалацце (белар. Забалацце) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Забалацце (Маладзечанский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Естржаби (Велка Битеш)

Естржаби (чех. Jestřabí) — Чехиянең Высочина крае Велка-Битеш районында урнашкан авыл.

# Естржаби (Велка Битеш)
## Географиясе

Мәйданы — 2,778 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Естржаби (Велка Битеш)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Естржаби (Велка Битеш)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Естржаби (Велка Битеш)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 102 |
| 1880 | 92 |
| 1890 | 92 |
| 1900 | 81 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 81 |
| 1921 | 83 |
| 1930 | 77 |
| 1950 | 59 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 52 |
| 1970 | 52 |
| 1980 | 49 |
| 1991 | 41 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 44 |
| 2011 | 42 |
| 2021 | 50 |
# Җир

Җир (лат. Terra; астрономик символы: ) — Кояш системасына кергән планета. Кояштан соң өченче планета. Диаметры, массасы һәм тыгызлыгы буенча Җирсыман планеталар арасында иң зуры.
Ешрак Җир яки Җир шары исемнәре белән телгә алына. Бүген кешеләргә мәгълүм булган Кояш системасының һәм Бөтен Галәмнең тереклек яши торган бердәнбер планетасы (күк җисеме).
Фәнни мәгълүматлар буенча, Җир Кояш томанлыгыннан якынча 4,54 млрд ел элек барлыкка килгән. Үзенең бердәнбер табигый иярчене — Ай барлыкка килә. Җирдә тереклек якынча 3,5 млрд ел элек барлыкка килгән. Планетаны 70,8 %-ка Дөнья океаны алып тора. Башка өлешен кыйтгалар һәм утраулар тәшкил итә. Тереклек өчен кирәкле сыекча су Кояш системасының башка планеталарында юк. Җирнең эчке өлкәләре шактый активлы һәм калын, чагыштырмача каты каттан — мантиядән, аның астындагы тышкы сыек төштән һәм эчке каты тимер төшеннән гыйбарәт.
Җир башка галәми җисемнәр белән, Кояш һәм Ай шул исәптән, үзара тәэсир итә (тарту көчләре белән тарттыра). Җир Кояш тирәсендә әйләнә һәм 365,26 көн эчендә әйләнеп чыга. Бу вакыт аралыгы — сидерик ел, ул 365,26 кояш тәүлегенә тигез. Җирнең әйләнү күчәре аның орбита яссылыкка карата 23,4°-ка авыша. Моннан сәбәпле планета өслегендә бер тропик ел (365,26 кояш тәүлеге) эчендә фасыл үзгәрешләре булалар.
Җир - Кояштан өченче планета, иң тыгыз һәм зурлыгы буенча Кояш системасындагы 8 планетаның бишенчесе. Моннан тыш, ул Кояш системасындагы җир төркеменең дүрт планетасыннан иң зурысы. Аны кайчак «Зәңгәр планета», яки латинча «Тэрра» дип атыйлар.Җир - хәзерге вакытта тормыш яши торган, билгеле булган Галәмдәге бердәнбер урын. Планета 4.54 миллиард ел элек барлыкка килгән, ә тормыш аның өслегендә 3,5 миллиард ел элек барлыкка килгән. Шуннан бирле Җирнең биосферасы планетада атмосфераны һәм башка абиотик шартларны шактый үзгәртте, бу исә аэроб организмнарының үсешен стимуллаштырырга мөмкинлек бирде, шулай ук озон катламы формалашты, ул Җирнең магнит кыры белән бергә зарарлы кояш радиациясен блоклый,шулай иттереп җирдә яшәү мөмкинлеген бирә. Җирнең физик үзлекләре, шулай ук аның геологик тарихы һәм орбитасы шушы чор эчендә тормышны саклап калдырырга ярдәм итте.
(http://engmaster.ru/topic/3864 2021 елның 9 июль көнендә архивланган. сайтындагы "Earth" статьясының тәрҗемәсе.)