yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мукшы теле

Мукшы теле (мукш. мокшонь кель, эрз. мокшень кяль) – мордва теленең бер юнәлеше. Мукшы теле фин-угыр телләре гаиләсенә керә. Рус һәм эрзә телләре белән официаль Мордовия республикасында дәүләт теле булып санала.
Мукшы телен мордва халкының туган тел дип өчтән бере саный.
Мукшы теле Мордовия республикасының көнбатыш ягында кулланыла.
Гомумән, мукшы телендә Мордовия Республикасында; Пенза өлкәсендә, Самар өлкәсендә, Сарытау өлкәсендә, Түбән Новгород өлкәсендә, Ырымбур өлкәсендә, Рязань өлкәсендә, Тамбов өлкәсе өлкәсендә; Татарстанда, Башкортстанда, шулай уҡ Себердә һәм Ерак Көнчыгышта сөйләшәләр. Россиядән читтә, Әрмәнстанда һәм Америка Кушма Штатларында мукшы диаспоралары бар.

# Мукшы теле
## Мукшы-татарча кечкенә әйтемлек

* И́на – Әйе
* Э́ле – Әйе
* Пара – Ярар
* Аш – Юк
* Шумбра́т! – Исәнме!
* Шумбра́тада! – Исәнмесез!
* Сюк(пря)! – Сәлам! ("иелү"), Рәхим итегез!
* Ульхть шумбра́! – Исән бул!
* У́леда шумбра́т! – Исән булыгыз!
* Ко́да те́фне? – Хәлләрең ничек?
* Ко́да э́рят? – Яшәүең ничек?
* Лац! Це́бярьста! – Ярыйсы! Шәп!
* Ня́емозонк! – Сау булыгыз!
* Ва́ндыс! – Иртәгәгә кадәр!
* Шумбра́ста па́чкодемс! – Хәерле юл!
* Па́ра а́зан – Рәхмәт
** – ле́здоманкса! – ярдәм өчен!
** – се́мбонкса! – барысы өчен!
* Прости́ндамак! – Гафу ит!
* Прости́ндамасть! – Гафу итегез!
* Тят кя́жиякшне! – Ачуланмагыз!
* Ужя́ль! – Кызганыч!
* Ко́да тонь ле́мце? – Синең исемең ничек?
* Монь ле́мозе.. – Минем исемем..
* Мъзя́ра тейть ки́зода? – Сиңа ничә яшь?
* Мъзя́ра тейнза ки́зода? – Аңа ничә яшь?
* Те́йне ... ки́зот. – Миңа ... яшь.
* Те́йнза ... ки́зот. – Аңа ... яшь.
* Мярьк сува́мс? – Керергә мөмкин ме?
* Мярьк о́замс? – Утырырга мөмкин ме?
* О́зак. – Утыр.
* О́зада. – Утырыгыз.
* Учт аф ла́мос. – Бераз көтеп торыгыз.
* Мярьк та́ргамс? – Тәмәкене кабызырга мөмкин ме?
* Та́ргак. – Тарт.
* Та́ргада. – Тартыгыз.
* Аф, э́няльдян, тят та́рга. – Юк, зинһар өчен, тартма.
* Ко́рхтак аф ламода сяда кайгиста (сяда валомне). – Бераз кычкырыбрак (әкренрәк) әйтегез.
* Аст ни́нге весть. – Тагын бер кабатла.
* Га́йфтек те́йне. – Шалтырат миңа.
* Га́йфтеда те́йне. – Шалтыратыгыз миңа.
* Га́йфтек те́йне сяда ме́ле. – Соңыннанрак шалтыратыгыз.
* Сува́к. – Кер.
* Сува́да. – Керегез.
* Ётак. – Үт (уз).
* Ётада. – Үтегез (узыгыз).
* Ша́чема ши́цень ма́рхта! – Туган көн белән!
* А́рьсян тейть па́ваз! – Сиңа бәхет телим!
* А́рьсян тейть о́цю сатфкст! – Сиңа зур уңышлар телим!
* Тонь шумбраши́цень и́нкса! – Сәламәтлегең өчен!
* Од Ки́за ма́рхта! – Яңа Ел белән!
* То́ньге ста́не! – Сине дә шулай!
# Марньи (Арденны)

Марньи (фр. Margny) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Кариньян кантонына карый.

# Марньи (Арденны)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6.68 км².
# Словики (Конинский повяты)

Словики — Польшаның Великопольское воеводалыгы Клечев гминасында урнашкан авыл.

# Словики (Конинский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Еникаш (Айдынҗык)

Еникаш (төр. Yenikaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Айдынҗык илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Алексеевское Сугыш даны музее

* Мәдәният порталы
Алексеевское Сугыш даны музее (рус. Алексеевский музей боевой славы) – Татарстанның Алексеевск районы үзәге Алексеевское шәһәр тибындагы бистәсендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Алексеевск районының В. И. Абрамов исемендәге Туган як музее филиалы. ХХ гасырда — XXI гасыр башында алексеевскилыларның локаль сугыш конфликтларында катнашуы турында сөйли.

# Алексеевское Сугыш даны музее
## Тарих

Алексеевск районы Әфган сугышы инвалидлары иҗтимагый оешмасы (җитәкчесе Николай Гордеев) әгъзалары башлангычы белән 2010 елда оештырыла. Музей ачу өчен ТР министрлар кабинетының 150 мең сумлык грантын оту да ярдәм итә. Әлеге акчага стендлар, витриналар, муляжлар сатып алына. Музей оештыру өчен Алексеевск районы башлыгы ярдәме белән бистә балалар сәнгать мәктәбендә иркен бүлмә бирелә. Районның сәнәгать оешмалары, шәхси эшмәкәрләр факс, фотоаппарат, компьютер, принтер, компьютер өстәле, фоторамкалар алырга ярдәм итә.
Музей экспонатлары ХХ гасырда – XXI гасыр башында алексеевскилыларның локаль сугыш конфликтларында (бигрәк тә, Әфган, Төньяк Кавказ - Чечня сугышларында) катнашуы турында сөйли. Локаль сугыш конфликтларында катнашучыларның картотекасы алып барыла.
# (18104) Mahalingam

(18104) Mahalingam — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18104) Mahalingam
## Тарихы

2000 елның 3 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 NP3» саналган.
# Нове Замбжице

Нове Замбжице — Польшаның Подлясье воеводалыгы Рутки гминасында урнашкан авыл.

# Нове Замбжице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Дзевенчице

Дзевенчице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Дзялошице гминасында урнашкан авыл.

# Дзевенчице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Оверн-Рона-Әлп

Оверн-Рона-Әлп (фр. Auvergne-Rhône-Alpes, окс. Auvèrnhe-Ròse-Aups, фр.-п. Ôvèrgne-Rôno-Arpes) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — Лион шәһәре.

# Оверн-Рона-Әлп
## Тарих

2016 елда барлыкка килгән.

# Оверн-Рона-Әлп
## Административ бүленеш

12 департамент (2020).
# Сан-Джованни-ин-Гальдо

Сан-Джованни-ин-Гальдо — Италиянең Молизе төбәгендә урнашкан коммуна. Кампобассо провинциясе составына керә.

# Сан-Джованни-ин-Гальдо
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 552 метр биеклектә урнашкан. Кампобассо, Камподипьетра, Кампольето, Матриче, Торо һәм Моначильони коммуналары белән чиктәш.
# Александрыно

Александрыно (белар. Александрыно) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Лагойский районында урнашкан авыл.

# Александрыно
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Парацуоло (Җенова)

Парацуоло — Италиянең Лигурия төбәге Реццоальйо өязендә урнашкан торак пункт.

# Парацуоло (Җенова)
## Географиясе

Парацуоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Парацуоло (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Меэгасте

Меэгасте (эст. Meegaste) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
# Пайгусово

Пайгусово (таулы чирм. Пайскырык, рус. Пайгусово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.

# Пайгусово
## Сәгать поясы

Пайгусово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пайгусово
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,6%), урыслар (8,8%).
# Слембово

Слембово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы Жнин гминаcында урнашкан авыл.

# Слембово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Орнатовице

Орнатовице — Польшаның Люблин воеводалыгы Грабовец гминаcында урнашкан авыл.

# Орнатовице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Божу

Божу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Кожокна (коммуна) коммунасына карый.

# Божу
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 438 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Гильмон

Гильмон (фр. Guillemont) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Барак

Барак (белар. Барак) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.

# Барак
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Острата

Острата (чех. Ostrata) — Чехиянең Злин крае Злин һәм Q89187599? районында урнашкан авыл.

# Острата
## Географиясе

Мәйданы — 3,558263 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 314 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Острата
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Острата
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Острата
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 291 |
| 1880 | 291 |
| 1890 | 303 |
| 1900 | 331 |
| 1910 | 294 |
| 1921 | 303 |
| 1930 | 330 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 354 |
| 1961 | 380 |
| 1970 | 345 |
| 1980 | 330 |
| 1991 | 333 |
| 2001 | 346 |
| 2011 | 381 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 383 |
| 2016 | 391 |
| 2017 | 402 |
| 2018 | 405 |
| 2019 | 409 |
| 2020 | 409 |
| 2021 | 414 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 405 |
| 2022 | 422 |
| 2023 | 434 |
| 2024 | 429 |
# Ярәп

Ярәп — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Халык саны — 303 тирәсендә. Почта индексы — 423010.

# Ярәп
## Тарих

1794 елда нигезләнгән.

# Ярәп
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

# Ярәп
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.6 °C | -10.6 °C | -5.5 °C | 5.3 °C | 14.3 °C | 19.2 °C | 20.9 °C | 18.5 °C | 12.9 °C | 5 °C | -4.1 °C | -9.8 °C | 4.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
# Пайголово

Пайголово (рус. Пайголово) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.

# Пайголово
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Пайголово
## Сәгать поясы

Пайголово Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Пайголово
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Мьега I (Верона)

Мьега I — Италиянең Венеция төбәге Веронелла өязендә урнашкан торак пункт.

# Мьега I (Верона)
## Географиясе

Мьега I Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мьега I (Верона)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# CACNG8

CACNG8 (ингл. Calcium voltage-gated channel auxiliary subunit gamma 8) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Руда-Бялачовска

һәм
Руда-Бялачовска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы Говарчув гминасында урнашкан авыл.

# Руда-Бялачовска
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Валелапозта (Козенца)

Валелапозта — Италиянең Калабрия төбәге Паренти өязендә урнашкан торак пункт.

# Валелапозта (Козенца)
## Географиясе

Валелапозта Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Валелапозта (Козенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Морско (Канал)

Морско — Словениянең Канал (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Морско (Канал)
## Географиясе

Мәйданы — 3,47 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 315 метр биеклектә урнашкан.
# Тонкава (Оклахома)

Тонкава — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.

# Тонкава (Оклахома)
## Тарихы

Тонкава шәһәре 1894 елда нигезләнгән.

# Тонкава (Оклахома)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 13,9868 км², 13,986803 км² (1 апрель 2010), 11,408694 км² (1 апрель 2020), 11,283104 км² (1 апрель 2020), 0,12559 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 300 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Трояни (Мазовия воеводалыгы)

Трояни — Польшаның Мазовия воеводалыгы Домбрувка гминасында урнашкан авыл.

# Трояни (Мазовия воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Амичи (ай кратеры)

Амичи (лат. Amici) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 52 км булган кратер.

# Амичи (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Джованни Баттиста Амичи (1786—1863) хөрмәтенә бирелә.

# Амичи (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
# HD195542

HD195542 — Тавис йолдызлыгында урнашкан A1mA8-F2 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,09 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Звезда (Тырговиште өлкәсе)

Звезда — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. Попово җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Звезда (Тырговиште өлкәсе)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 метр биеклектә урнашкан.
# (19329) 1996 XZ30

(19329) 1996 XZ30 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19329) 1996 XZ30
## Тарихы

1996 елның 14 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XZ30» саналган.
# Рамбуйе (округ)

Рамбуйе — Франциядәге округ (фр. Arrondissement). Ивелин департаментына карый.

# Рамбуйе (округ)
## Географиясе

Мәйданы — 953 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 81 коммунага бүленгән.
# Вашингтон (округ, Индиана)

Вашингтон — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сейлем шәһәре.

# Вашингтон (округ, Индиана)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1813 елда оештырыла.

# Вашингтон (округ, Индиана)
## Территориясе

Округ мәйданы 1330,6 км² тәшкил итә.
# Ближанови

Ближанови (чех. Bližanovy) — Чехиянең Пльзень крае Планитсе районында урнашкан авыл.

# Ближанови
## Географиясе

Мәйданы — 4,508 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Ближанови
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Ближанови
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Ближанови
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 417 |
| 1880 | 390 |
| 1890 | 412 |
| 1900 | 438 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 448 |
| 1921 | 414 |
| 1930 | 363 |
| 1950 | 216 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 211 |
| 1970 | 164 |
| 1980 | 126 |
| 1991 | 107 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 105 |
| 2011 | 103 |
| 2021 | 102 |
# Милостово (Великопольское воеводалыгы)

һәм
Милостово — Польшаның Великопольское воеводалыгы Квильч гминасында урнашкан авыл.

# Милостово (Великопольское воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Пянацо (Варезе)

Пянацо — Италиянең Ломбардия төбәге Луино өязендә урнашкан торак пункт.

# Пянацо (Варезе)
## Географиясе

Пянацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Пянацо (Варезе)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Хоэндоделебен

Хоэндоделебен (алман. Hohendodeleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.

# Хоэндоделебен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,8 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 117 метр биеклектә урнашкан.
# Аҗысу (Картепе)

Аҗысу (төр. Acısu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Картепе илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# IC 2815

IC 2815 — чикләрендә урнашкан астрономик җисем .

# IC 2815
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 2815, LEDA 1416518 һәм SDSS J112616.54+124813.8 буларак та сурәтләнә.
# Ольга Левадная

Ольга Георгий кызы Левадная (рус. Ольга Георгиевна Левадная; 05.12.1962, Сумы, Сумы өлкәсе, УССР, ССРБ) — шагыйрә, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2008), Державин (2007) һәм Саҗидә Сөләймәнова (2015) исемендәге премияләр лауреаты, Татарстанның һәм Росиянең Язучылар берлеге әгъзасы, «Диалог» шигъри театрының сәнгать җитәкчесе (2016) булып тора.

# Ольга Левадная
## Биографиясе

Ольга Георгий кызы Левадная 1958 елның 2 июнендә Украинаның Сумы өлкәсе Сумы шәһәрендә хәрби хезмәткәр гаиләсендә туа. Аның әтисе ягыннан бабасы Сумы машина төзү заводында эшләгән, сугыш елларында предприятие белән бергә Кемеровога эвакуацияләнгән, 4 ел буе фронт ихтыяҗлары өчен заказлар үтәгән. Әнисе ягы Новосибирск өлкәсеннән, бабасы сугышка кадәр колхоз рәисе булган, 1943 елда Курск дугасындагы сугышта һәлак була. Леваднаяның балачагы бер-берсеннән нык аерылып торган күп кенә шәһәрләрдә уза. Бер ел Украинада яшәгәннән соң, гаилә Венгриягә күченә.
1970 елда гаиләсе белән Казанга күченеп киләләр, әтисе Кремльдә полкның кораллану начальнигы вазыйфасын ала, башта урта мәктәпне, 1978 елда Казан индустриаль—педагогика техникумын тәмамлый.
Хезмәт эшчәнлеген 1978 елда Казан шәһәренең Мәскәү РК ВЛКСМДА статист булып башлый. 1979—1980 елларда — «Вечерняя Казан» газетасының штаттан тыш хәбәрчесе. Аннары 6 ел дәвамында «Подарки» кибете администраторы, 1988—2000 елларда Казан шәһәренең Мәскәү районы ЗАГС хезмәткәре булып эшли.
1988—1992 елларда Казанның иҗат яшьләре Советы Рәисе эшендә булыша.
Хәзерге вакытта Казанда яши һәм эшли.

# Ольга Левадная
## Китаплары

* «В ожидании снега живу» (1992),
* «Пройти заколдованный круг» (1998),
* «В свободном падении вверх» (2003),
* «Вблизи от нашего прошлого» (2003),
* «Поднимаясь по лестнице раздумий» (2005),
* «Из крика птиц растут воспоминания» (2005),
* «Звёздные врата» (2010),
* «Ветер сердца» (2014).

# Ольга Левадная
## Бүләк һәм премияләре

* Г. Р. Державин исемендәге премия лауреаты (2007) ― «Из крика птиц растут воспоминания» шигырьләр җыентыгы өчен
* Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2008)
* Саҗидә Сөләймәнова исемендәге премия лауреаты (2015),
# Алашки Вяликия

Алашки Вяликия (белар. Алашкі Вялікія) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.

# Алашки Вяликия
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Хлюдне

һәм
Хлюдне — Польшаның Подлясье воеводалыгы Малы-Плоцк гминасында урнашкан авыл.

# Хлюдне
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Таверна (Кьети)

Таверна — Италиянең Абруцци төбәге Скьяви-ди-Абруццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Таверна (Кьети)
## Географиясе

Таверна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Таверна (Кьети)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (6913) Юкава

(6913) Юкава (лат. Yukawa) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6913) Юкава
## Тарихы

1991 елның 31 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UT3» саналган.
# Тржебчин

Тржебчин (чех. Třebčín) — Чехиянең Оломоуц крае Лутин районында урнашкан авыл.

# Тржебчин
## Географиясе

Мәйданы — 3,893 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Тржебчин
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Тржебчин
## Тарихы

Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.

# Тржебчин
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 443 |
| 1880 | 484 |
| 1890 | 499 |
| 1900 | 492 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 486 |
| 1921 | 485 |
| 1930 | 560 |
| 1950 | 553 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 711 |
| 1970 | 694 |
| 1980 | 673 |
| 1991 | 635 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 616 |
| 2011 | 657 |
| 2021 | 773 |
# Сен-Мартен-ле-Вьей

Сен-Мартен-ле-Вьей (фр. Saint-Martin-le-Vieil) — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
# Айдахо-Спрингс (Колорадо)

Айдахо-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.

# Айдахо-Спрингс (Колорадо)
## Тарихы

Айдахо-Спрингс шәһәре 1859 елда нигезләнгән.

# Айдахо-Спрингс (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 5 700 000 квадрат метр, 5,701125 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2294 метр биеклектә урнашкан.
# RXFP1

RXFP1 (ингл. Relaxin family peptide receptor 1) — кешенең 4-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сезарш

Сезарш (фр. Césarches) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Южин кантонына карый.

# Сезарш
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,90 км².
# Кастельтермини

Кастельтермини — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. Агридженто һәм Free municipal consortium of Agrigento провинциясе составына керә.

# Кастельтермини
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 555 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Арагона, Каммарата, Кампофранко, Сан-Бьяджо-Платани, Сант'Анджело-Муксаро, Санто-Стефано-Квисквина, Сутера һәм Аккуавива-Платани коммуналары белән чиктәш.
# NGC 5854

NGC 5854 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5854
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Пледран

Пледран (фр. Plédran) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плуфраган кантонына карый.

# Пледран
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 34,71 км².
# Хамамлы (Инегөл)

Хамамлы (төр. Hamamlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Зур Гора

Зур Гора (рус. Большая Гора) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.

# Зур Гора
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Зур Гора
## Сәгать поясы

Зур Гора Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Зур Гора
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).