yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# HD165439

HD165439 — Елан йолдызлыгында урнашкан A0mA3-F2/3 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,43 ± 0,02 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Бернацице (Ополе воеводалыгы)

Бернацице — Польшаның Ополе воеводалыгы Глубчице гминасында урнашкан авыл.

# Бернацице (Ополе воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Александр Баратынский

Александр Баратынски (Александр Николай улы Баратынски, 4 июль 1867(1867-07-04), Казан, Россия империясе — 18 сентябрь 1918(1918-09-18) (51 яшь), Казан, РСФСР) — сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1912), Казан шәһәр думасы гласные (1905-1917), Казан губернасыннан Россия империясенең 3 нче Дәүләт думасы депутаты. 1899-1917 елларда Казан һәм Чар өязләре асылзатлары җитәкчесе.
# DECR2

DECR2 (ингл. 2,4-dienoyl-CoA reductase 2 һәм Peroxisomal 2,4-dienoyl-CoA reductase) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Скарборо (Мэн)

Скарборо — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Скарборо (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1635 елда нигезләнгән.

# Скарборо (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 70,63 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 5 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# KIAA1324

KIAA1324 (ингл. Endosome-lysosome associated apoptosis and autophagy regulator 1) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сүлгоя

Сүлгоя (эст. Sülgoja) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
# Алпарслан (Динар)

Алпарслан (төр. Alparslan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Белпрато (Болцано)

Белпрато — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Рачинес өязендә урнашкан торак пункт.

# Белпрато (Болцано)
## Географиясе

Белпрато Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Белпрато (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дагөнү (Угурлудаг)

Дагөнү (төр. Dağönü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Угурлудаг илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Ньюелл (Айова)

Ньюелл — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.

# Ньюелл (Айова)
## Тарихы

Ньюелл шәһәре 1870 елда нигезләнгән.

# Ньюелл (Айова)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,270701 км², 3,283893 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 385 ± 1 метр һәм 385 метр биеклектә урнашкан.
# Оклалы (Лүлебургаз)

Оклалы (төр. Oklalı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Горка (Нови Костел)

Горка (чех. Horka) — Чехиянең Карловы Вары крае Нови Костел районында урнашкан авыл.

# Горка (Нови Костел)
## Географиясе

Мәйданы — 1,866 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Горка (Нови Костел)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Горка (Нови Костел)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Горка (Нови Костел)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 128 |
| 1880 | 111 |
| 1890 | 104 |
| 1900 | 92 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 96 |
| 1921 | 88 |
| 1930 | 110 |
| 1950 | 48 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 40 |
| 1970 | 33 |
| 1980 | 12 |
| 1991 | 13 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 15 |
| 2011 | 11 |
| 2021 | 17 |
# Кече Наужи

Кече Наужи (рус. Малые Наужи) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Наужи елгасының уң ярыннан 5,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.

# Кече Наужи
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Шепси елгасының көнбатыш чигеннән Псоу елгасына чаклы (РФ һәм Грузия сиге). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06030000312109100000486
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 109100048
* Бассейн коды — 06.03.00.003
* ГӨ буенча саны — 09
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# HD123206

HD123206 — Кентавр йолдызлыгында урнашкан B9(IIIpSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,86 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кампо Алегре, Санта Сесилия (Леон)

Кампо Алегре, Санта Сесилия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Леон муниципалитеты составына керә.

# Кампо Алегре, Санта Сесилия (Леон)
## Географиясе

Кампо Алегре, Санта Сесилия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Кампо Алегре, Санта Сесилия (Леон)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Кампо Алегре, Санта Сесилия (Леон)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Һәрма (Һииумаа)

Һәрма (эст. Härma) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Вейт (Мэн)

Вейт — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Вейт (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Вейт (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 44,04 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 80 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Кампо (Колорадо)

Кампо — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Кампо (Колорадо)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Кампо (Колорадо)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,373692 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1324 метр биеклектә урнашкан.
# Шөлен (Эргани)

Шөлен (төр. Şölen) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Вәлитов

Вәлитов – татар һәм башкорт фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Вәлит»/«Вәлид» («бала») исеменнән ясалган. Вәлидов варианты да бар.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
* Газиз Вәлитов (Газиз Айдарский ) (1898-1933), драма артисты, режиссёр.
* Заһир Вәлитов (1940-2019), драма артисты, Салават Юлаев премиясе лауреаты (1981).
* Марсель Вәлитов (1937), фән докторы (1991), профессор, «Профсоюзы и экономика» журналы баш мөхәррире, РФ атказанган мәдәният хезмәткәре (2005).
* Нәҗип Вәлитов (1936-2008), химия фәннәре докторы (1978).
* Раил Вәлитов (1940-2023), техник фәннәр докторы (1979), уйлап табучы.
* Шамил Вәлитов (1955-2016), Казан финанс-икътисад институты ректоры.
    Нәбилә Вәлитова (1928-2006), балетмейстер, РСФСР халык артисты (1966).
    Рәмзия Вәлитова, мөгаллим, «Әлифба» авторларынң берсе.
# Янцзы

Янцзы́ елгасы яки Янҗи (кыт. 長江, Cháng Jiāng — «Озын елга»; түбән агымында шулай ук кыт. 揚子江, Yángzǐ Jiāng Listen (info)) — Евразиядәге иң озын елга (5800 км), Тын океанга коя. Муссонлы яңгырлар вакытында ташый.
Диңгезгә койган урынында зур дельта хасил итә. Янцзының шактый өлешендә суднолар йөри. Түбән агымына хәтта диңгез суднолары да керә ала. Елга һәм аның кушылдыкларының суын сугару өчен файдаланалар. Кытай халкының дүрттән бер өлеше аның бассейнында яши.
Көчле яңгырлардан соң Кытайның ике зур елгасы, Хуанхэ һәм Янцзы даими рәвештә ярларыннан ташып тора. 1931 елда, мәсәлән, 16 провинция су астында калган, 1 миллионнан артык кеше үлгән, тагын 40 миллионы зыян күргән. 1954 елда да шул чама зыян килгән. Ә 1959 елда елгаларның ташуы аркасында 2 миллион кешенең гомере өзелгән, 10 миллионы йортсыз калган, 5 миллион акр авыл хуҗалыгы җирләре яраксыз хәлгә килгән.
Янцзы өстенә дөньядагы иң зур ГЭС урнашкан.
# Биондо (Тревизо)

Биондо — Италиянең Венеция төбәге Понцано-Венето өязендә урнашкан торак пункт.

# Биондо (Тревизо)
## Географиясе

Биондо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Биондо (Тревизо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Самнер (округ, Теннесси)

Самнер — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Галлатин шәһәре.

# Самнер (округ, Теннесси)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1786 елда оештырыла.

# Самнер (округ, Теннесси)
## Халкы

2019 елда халык саны 180 063 кеше тәшкил иткән.

# Самнер (округ, Теннесси)
## Территориясе

Округ мәйданы 1406 / 1370 км² тәшкил итә.
# HD40873

HD40873 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан A7III спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,392 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Лесное (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Лесное (каз. Лесное) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Лесное (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# (18150) López Moreno -

(18150) López Moreno - — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18150) López Moreno -
## Тарихы

2000 елның 29 июлендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 OC60» саналган.
# Ермата-Нягре

Ермата-Нягре — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. Зеринд (коммуна) коммунасына карый.

# Ермата-Нягре
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 86 метр биеклектә урнашкан.
# (5926) Шонфельд

(5926) Шонфельд (лат. Schonfeld) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5926) Шонфельд
## Тарихы

1929 елның 4 августында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 PB» саналган.
# Камполонго Маҗоре Сколаро (Венеция)

Камполонго Маҗоре Сколаро — Италиянең Венеция төбәге Камполонго-Маджоре өязендә урнашкан торак пункт.

# Камполонго Маҗоре Сколаро (Венеция)
## Географиясе

Камполонго Маҗоре Сколаро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Камполонго Маҗоре Сколаро (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ковылкино районы

Ковылкино районы (рус. Ковылкинский район, эрз. Ковёлбуе, мукш. Лашмонь район) — Мордовия Республикасы составында район.
Административ үзәге — Ковылкино шәһәре (район составына керми).

# Ковылкино районы
## География
### Чиктәшлек

| Як | Регион |
| Төньяк | Краснослободск районы |
| Төньяк-көнбатыш | Атюрьево районы |
| Көнбатыш | Тәрби районы |
| Көньяк | Пенза өлкәсе |
| Көньяк-көнчыгыш | Инсар районы |
| Төньяк-көнчыгыш | Кадошкино районы |
Төп елга — Мукшы елгасы.

# Ковылкино районы
## Тарих

Ковылкино районы 1928 елда оештырыла.

# Ковылкино районы
## Административ бүленеш

* Ковылкино шәһәр җирлеге
* Изосимовка авыл җирлеге
* Казённый Майдан авыл җирлеге
* Клиновка авыл җирлеге
* Кочелаево авыл җирлеге
* Красная Пресня авыл җирлеге
* Красный Шадым авыл җирлеге
* Курнино авыл җирлеге
* Мамолаево авыл җирлеге
* Мордовское Вечкенино авыл җирлеге
* Мордовское Коломасово авыл җирлеге
* Новое Мамангино авыл җирлеге
* Олы Азясь авыл җирлеге
* Парапино авыл җирлеге
* Покровск авыл җирлеге
* Примокшанский авыл җирлеге
* Русская Лашма авыл җирлеге
* Рыбкино авыл җирлеге
* Токмово авыл җирлеге
* Чекашевы Поляны авыл җирлеге
* Шингари авыл җирлеге
# (17104) McCloskey

(17104) McCloskey — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17104) McCloskey
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JV46» саналган.
# Пьевуча (Арецо)

һәм
Пьевуча — Италиянең Тоскана төбәге Кастильон-Фьорентино өязендә урнашкан торак пункт.

# Пьевуча (Арецо)
## Географиясе

Пьевуча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пьевуча (Арецо)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Еде

Еде — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
# Оберндейл (шәһәр, Висконсин)

Оберндейл — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Оберндейл (шәһәр, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 83,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Ваги (Доктор Мора)

Ваги — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Доктор-Мора муниципалитеты составына керә.

# Ваги (Доктор Мора)
## Географиясе

Ваги Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Ваги (Доктор Мора)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ваги (Доктор Мора)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (14217) Оахака

(14217) Оахака — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14217) Оахака
## Тарихы

1999 елның 10 ноябрендә Джеймс Роу тарафыннан Оахака обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VV19» саналган.
# Лома Алта (Авакуозинго)

Лома Алта — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Ауакуоцинго муниципалитеты составына керә.

# Лома Алта (Авакуозинго)
## Географиясе

Лома Алта Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лома Алта (Авакуозинго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лома Алта (Авакуозинго)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Ильясагачифтлиги (Чан)

Ильясагачифтлиги (төр. İlyasağaçiftliği) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Невино-Каменске

Невино-Каменске — Польшаның Подлясье воеводалыгы Вышки гминасында урнашкан авыл.

# Невино-Каменске
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Ажель

Ажель (фр. Agel) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Кавали (Слонимский районы)

Кавали (белар. Кавалі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.

# Кавали (Слонимский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Булдымсаз

Булдымсаз (төрекм. Boldumsaz) — Төрекмәнстанның Ташугыз вилаятендә урнашкан шәһәр.

# Булдымсаз
## Тарих

Шәһәр статусын 2016 елдан башлап йөртә.
# Казамозтра (Казерта)

Казамозтра — Италиянең Кампания төбәге Теано өязендә урнашкан торак пункт.

# Казамозтра (Казерта)
## Географиясе

Казамозтра Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Казамозтра (Казерта)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Атик (Белен)

Атик (төр. Atik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Белен илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Шоновице

Шоновице — Польшаның Силезия воеводалыгы Рудник гминасында урнашкан авыл.

# Шоновице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Консейсан-дас-Педрас

Консейсан-дас-Педрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.

# Консейсан-дас-Педрас
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 101,562 км².
# Женик

һәм
Женик — Словениянең Светий Юрий-об-Щавници (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Женик
## Географиясе

Мәйданы — 0,84 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 258 метр биеклектә урнашкан.
# CDC123

CDC123 (ингл. Cell division cycle 123 һәм Cell division cycle protein 123 homolog) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вале ди Натале (Салерно)

Вале ди Натале — Италиянең Кампания төбәге Сан-Джованни-ин-Пиро өязендә урнашкан торак пункт.

# Вале ди Натале (Салерно)
## Географиясе

Вале ди Натале Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Вале ди Натале (Салерно)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# ANKRD49

ANKRD49 (ингл. Ankyrin repeat domain 49) — кешенең 11-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Слатина над Упоу

Слатина над Упоу (чех. Slatina nad Úpou) — Чехиянең Кралове Градец крае Наход һәм Q89660574? районында урнашкан авыл.

# Слатина над Упоу
## Географиясе

Мәйданы — 10,109053 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 372 метр биеклектә урнашкан.

# Слатина над Упоу
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Слатина над Упоу
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Слатина над Упоу
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1301 |
| 1880 | 1311 |
| 1890 | 1292 |
| 1900 | 1148 |
| 1910 | 1089 |
| 1921 | 973 |
| 1930 | 899 |
| Ел | Халык саны |
| 1950 | 617 |
| 1961 | 490 |
| 1970 | 419 |
| 1980 | 374 |
| 1991 | 320 |
| 2001 | 297 |
| 2011 | 291 |
| Ел | Халык саны |
| 2014 | 304 |
| 2016 | 301 |
| 2017 | 303 |
| 2018 | 296 |
| 2019 | 298 |
| 2020 | 307 |
| 2021 | 312 |
| Ел | Халык саны |
| 2021 | 312 |
| 2022 | 311 |
| 2023 | 320 |
| 2024 | 322 |
# Апалина

Апалина — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. Регин коммунасына карый.

# Апалина
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 359 метр биеклектә урнашкан.
# IC 3182

IC 3182 — чикләрендә урнашкан оптик икеле йолдыз .

# IC 3182
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 3182 буларак та сурәтләнә.
# (7921) Huebner

(7921) Huebner (лат. Huebner) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7921) Huebner
## Тарихы

1982 елның 15 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 RF» саналган.
# NGC 1049

NGC 1049 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1049
## Тарихы

Әлеге галактика 1835 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Йизерка (Корженов)

Йизерка (чех. Jizerka) — Чехиянең Либерец крае Корженов районында урнашкан авыл.

# Йизерка (Корженов)
## Географиясе

Мәйданы — 27,392 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Йизерка (Корженов)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Йизерка (Корженов)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Йизерка (Корженов)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 306 |
| 1880 | 334 |
| 1890 | 334 |
| 1900 | 249 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 211 |
| 1921 | 159 |
| 1930 | 157 |
| 1950 | 80 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 28 |
| 1970 | 19 |
| 1980 | 3 |
| 1991 | 2 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 8 |
| 2011 | 13 |
| 2021 | 18 |
# (5671) Chanal

(5671) Chanal (лат. Chanal) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5671) Chanal
## Тарихы

1985 елның 13 декабрендә галимнәр тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 XR» саналган.