yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Түбән Кама муниципаль институты

Түбән Кама муниципаль институты (рус. Нижнекамский муниципальный институт) — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә (1961 елдан бистә, 1966 елдан шәһәр) 1997-2013 елларда эшләгән югары уку йорты. 2013 елда дәүләт аккредитациясе бирелмәү сәбәпле ябыла. Түбән Кама шәһәренең бердәнбер мөстәкыйль югары уку йорты була.
Гамәлгә куючысы — Түбән Кама шәһәре администрациясе.

# Түбән Кама муниципаль институты
## Тарих

1997 елда Түбән Кама шәһәр һәм район хакимияте башлыгының карары нигезендә шәһәр һәм район өчен кирәкле белгечләр (социологлар, юристлар, хокук белгечләре, чит телләр, физик тәрбия, татар теле, информатика укытучылары) әзерләү максатында Түбән Кама муниципаль институты оештырыла. Беренче ректоры, институтны ачып җибәрүче техник фәннәр докторы, профессор Владимир Борис улы Живетин була. Институт РФ мәгариф министрлыгының лицензиясе нигезендә эшли. Институтта социология, юриспруденция, алман һәм инглиз телләре, татар филологиясе, физик тәрбия һәм спорт факультетлары эшли. Соңрак бизнес-информатика, тәрҗемә, туризм, коммерция, җитештерү менеджменты, персонал белән идарә итү, юриспруденция белгечлекләренә укыталар. Беренче елларда көндезге һәм читтән торып уку бүлекләрендә 460 студент белем ала.
1999 елдан ректор — Фәрит Габтелгазиз улы Ялалов (ru). Шәһәрнең 21нче балалар бакчасы бинасын институт өчен үзгәртеп коралар. 2004, 2008 елларда дәүләт аккредитациясе турында таныклык алына. 2005 елда Санкт-Петербургның А.И. Һерцен исемендәге дәүләт педагогика университеты (ru) каршындагы ЮНЕСКО кафедрасының филиалы ачыла.
2013-2014 уку елында институтта 600 студент (аларның 70% ы читтән торып) укый — уку йортын ябуга беренче сәбәп була.
2013 елда Рособрнадзор «Түбән Кама муниципаль институты дәүләт стандартына туры килми» дип таба һәм институт ябыла.
2014 елда институт бинасында Татарстан халыкларының Дуслык йорты бүлекчәсе ачыла.

# Түбән Кама муниципаль институты
## Шәхесләр
### Укытучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Түбән Кама муниципаль институты укытучылары.
| туу датасы | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1951-04-11 | Фәрит Җәлалов | Birsk State Pedagogical Institute | галим | | |

# Түбән Кама муниципаль институты
## Шәхесләр
### Тәмамлаучылар

    Шулай ук карагыз: Төркем:Түбән Кама муниципаль институтын тәмамлаучылар.
# Лору

Лору — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Эро һәм Лодев (округ) муниципалитетына карый.

# Лору
## Географиясе

Мәйданы — 26,42 км².
# Сәргаскәр

Сәргаскәр, кайчакта Командующий - Хәрби эштә хәрби башлык.
Кораллы көчләрдә сәргаскәрләрнең түбәндәге төркемнәре була:
* Гаскәр сәргаскәре;
* Гаскәр төркеме сәргаскәре;
* Гаскәрләр төркеме сәргаскәре;
* Флотилия сәргаскәре;
* Гаскәр төре сәргаскәре;
* Көчләр төре сәргаскәре;
* округ гаскәрләре сәргаскәре;
* Фронт гаскәрләре сәргаскәре;
* Флот сәргаскәре;
* Хәрби гамәлләр театры сәргаскәре.
# Лготка (Биловец)

Лготка (чех. Lhotka) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Биловетс районында урнашкан авыл.

# Лготка (Биловец)
## Географиясе

Мәйданы — 1,086 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лготка (Биловец)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лготка (Биловец)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Лготка (Биловец)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 134 |
| 1880 | 131 |
| 1890 | 115 |
| 1900 | 123 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 141 |
| 1921 | 122 |
| 1930 | 131 |
| 1950 | 116 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 110 |
| 1970 | 87 |
| 1980 | 74 |
| 1991 | 62 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 68 |
| 2011 | 93 |
| 2021 | 119 |
# Олытау өлкәсе

Олытау өлкәсе (каз. Ұлытау облысы, Ūlytau oblysy) — Казакъстанның үзәк өлешендә 2022 елның 8 июнендә оештырылган административ берәмлек (өлкә). Климат кискен континенталь һәм бик коры. Административ үзәге – Җизказган шәһәре.
Төньякта Костанай өлкәсе белән, көнчыгышта Караганды өлкәсе белән, көньяк—көнчыгышта – Җамбыл өлкәсе белән, көньякта — Төркестан һәм Кызылорда өлкәләре, көнбатышта — Актүбә өлкәсе белән чиктәш.

# Олытау өлкәсе
## Тарих

1973-1997 елларда Казакъ ССР һәм Казакъстан составында Җизказган өлкәсе гамәлдә булган, ул 1997 елда административ реформа нәтиҗәсендә Караганды өлкәсе составына кертелә. XVIII гасырда Олытау өлкәсе территориясендә Урта Җүз кабиләләре яшәгән: аргыннар (каракесек һәм атыгай нәселләре), найманнар (баганалы һәм балталы нәселләре), кыпшаклар (бултын, тозын һәм торы нәселләре), бер җүзгә дә кермәгән жана кыргызлар нәселе булган.
2022 елның 16 мартында Казакъстан Республикасы Президенты Касыйм-Җумарт Тукаев парламент палаталарының уртак утырышы вакытында Казакъстан халкына юллама белән чыгыш ясап, анда Караганды өлкәсенең бер өлешеннән Олытау өлкәсе оештырылачак, дип белдерә:
   * Җизказган шәһәре кабат өлкә үзәгенә әйләнәчәк. Бу төбәктә мөстәкыйль өлкә булдыру – икътисадый күзлектән генә түгел, ә рухи яктан да мөһим карар: безнең чиксез казакъ даласының үзәгендә урнашкан Олытау илебез тарихында аерым урын алып тора. Монда ил язмышы хәл ителгән Бөек җыелышлар үткән.Касыйм-Җумарт Тукаев
Өлкә Казакъстан Президенты указы нигезендә 2022 елның 8 июнендә оештырылган. Территориясе элеккеге Җизказган өлкәсеннән шактый кимрәк (аңа 1997 елга кадәр Шет районы (үзәге Аксу-Аюлы авылы) һәм Актогай районы (үзәге Актогай авылы), шулай ук Балхаш һәм Приозёрск шәһәрләре кергән).

# Олытау өлкәсе
## Административ бүленеш

Өлкә 2 районнан һәм 3 өлкә карамагындагы шәһәрдән тора (шәһәр акимиятлары):
Олытау өлкәсенең халык саны (2022 ел уртасы) :
| № | Административ берәмлек | Территория км² | Халык мең кеше | Халык тыгызлыгы кеше/км² |
| 1 | Жанаарка районы | 62 347,81 | 34,8 | 0,56 |
| 2 | Олытау районы | 122 931,05 | 17,4 | 0,14 |
| 3 | Җизказган шәһәре | 1 760,97 | 91,7 | 52,08 |
| 4 | Караял шәһәре | 792,43 | 18,7 | 23,60 |
| 5 | Сатпаев шәһәре | 1 104,35 | 69,6 | 63,02 |
| | БАРЛЫГЫ | 188 936,61 | 227,2 | 1,20 |

# Олытау өлкәсе
## Халкы

2022 елда оешкан вакытына Олытау өлкәсе Казакъстан Республикасында халык тыгызлыгы иң түбән һәм абсолют халык саны иң түбән булган төбәк саналган.
# Саламанка (Саламанка, Гуанахуато )

Саламанка — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Саламанка муниципалитеты составына керә.

# Саламанка (Саламанка, Гуанахуато )
## Географиясе

Саламанка Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Саламанка (Саламанка, Гуанахуато )
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Саламанка (Саламанка, Гуанахуато )
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.

# Саламанка (Саламанка, Гуанахуато )
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2015 | 327 169 | |
# Лафаэтт (Волворт, Висконсин)

Лафаэтт — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Лафаэтт (Волворт, Висконсин)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 34,5 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 276 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Казан керәшен педагогия техникумы

Казан керәшен педагогия техникумы — уку йорты.
1921 елда Керәшен педагогия курсларын үзгәртеп кору юлы белән барлыкка килгән. 1929 елда К.Насыйри исемендәге Казан татар педагогия техникумына кушыла.
Техникумны тәмамлаучылар арасында: Алексей Кибяков (1899―1985), медицина фәннәре докторы, Илья Коновалов (1906-1957), биология фәннәре докторы, Александр Яковлев (1903―1991), генерал-лейтенант.
# Кылык төзелеше (Казан)

55°47′ т. к. 49°11′ кч. о. Кылык төзелеше, Кылык, Кылык бистәсе (тат. كلىك بىستەسىٰ — Клыйк бистәсе, Klьjk bistəse) — Казанның хәзерге Совет районы территориясендә урнашкан бистә.

# Кылык төзелеше (Казан)
## Атаманың килеп чыгышы

Бистә «Кылык» исемен Зур Кылык һәм Кече Кылык авыл җәмгыятьләре җирләрендә урнашу сәбәпле алган;XIX гасыр азагы — XX гасыр башында Казан белән чиктәш җирләрдә барлыкка килгән бистәләр «төзелеш» дип атала: Удел төзелеше, Яңа (Яңа-Кизик) төзелеше һ.б.

# Кылык төзелеше (Казан)
## Тарихы

Бистә 1906 елдан да соңга калмыйча барлыкка килә. 1913 елда Воскресенски вулысы полиция уряднигының яшәү урыны һәм Казан өязенең беренче участогы приставының фатиры була.
1920 елда Казан өязенең Кылык вулысы Кылык төзелеше бистәсендә балалар бакчасы, эшчеләр клубы һәм Казан өяз совет милициясенең 1 нче районы штаб-фатиры була
Кылык төзелеше Казанга ТАССР Үзәк Башкарма Комитетының һәм Халык Комиссарлары Советының 1924 елның 2 ноябрендәге карары белән кушыла.

# Кылык төзелеше (Казан)
## Халкы

Милли составы (1926): руслар — 1971 кеше (77,14%), татарлар - 539 кеше (21,10%).
# Хантимеров

Хантимеров — фамилия.
* Җәүдәт Хантимеров (1955―1982), электрик, соңыннан җинаятьчел төркем җитәкчесе.
* Иван Хантимеров (1926-), рәссам-график, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1976).
* Рим Хантимеров (1939), табиб-оториноларинголог, фән докторы (Санкт-Петербург).

# Хантимеров
## Хантимерова

* Галия Хантимерова (1921-), тәрҗемәче (Мәскәү).
* Сания Хантимерова (1945-), балет биючесе, педагог, ТАССР халык артисты.
# Ласель

Ласель (фр. Lacelle) — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
# Одесейше

Одесейше — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. Алжезур муниципалитетына карый.

# Одесейше
## Географиясе

Мәйданы — 41,91 км².
# Кече Әтмән

Кече Әтмән (чуаш. Пĕчĕк Этмен, рус. Малые Атмени ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429051. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226818002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100003800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Кече Әтмән
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 105 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Мыкыр

Мыкыр (чуаш. Мăкăр, рус. Мокры ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429305. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216864005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Мыкыр
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 512 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
# Ле Мурҗе (Потенца)

Ле Мурҗе — Италиянең Базиликата төбәге Лаурия өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Мурҗе (Потенца)
## Географиясе

Ле Мурҗе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ле Мурҗе (Потенца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Белем радиосы

«Белем радиосы» ― 2022 елның 26 августыннан Казанда эшләүче билингваль белем бирү һәм мәдәни-агарту балалар һәм яшүсмерләр интернет-радиосы. РФ Президенты каршындагы Мәдәни инициативалар фонды гранты нигезендә тормышка ашырылучы социаль проект. Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә татар һәм рус телләрендә эшли.

# Белем радиосы
## Оештыручылар

* Идея авторы һәм проект җитәкчесе – Раил Гатауллин.
* Радио директоры – Алмаз Миргаязов.
* Эфирга чыгаручы редактор – Лилия Хисмәтова.
* Программалар редакторлары – Рәмилә Мансурова, Гөлназ Әхмәдиева.
* Тавыш режиссёры – Ильяс Мадәминов.
* Техник редактор – Раил Вафин.
* Алып баручылар – Гөлшат Нуриева, Александр Михеев, Әнвәр Мөхетдинов, Камилә Вәлиева, Алсу Касимова.

# Белем радиосы
## Тарих

Татнетны үстерү фонды оештыручысы һәм башкаручы директоры Раил Мәүлет улы Гатауллин инициативасы һәм Россия Президентының мәдәни башлангычларга ярдәм күрсәтү фондының финанс ярдәме белән оештырылган.
Балалар һәм яшүсмерләр өчен (мәктәп яшендәгеләр өчен) радио эфирыннан тапшырыла торган махсус файдалы контент аз булу сәбәпле, радионы оештыручылар әлеге мәсьәләдә ныклы аналитика ясаган һәм республикада яшь буын өчен әлеге радионың кирәк булуын билгеләгән.

# Белем радиосы
## Максаты

Социаль проектның максаты:
* киләчәк буын үзаңында милли мәдәни мирас белән гаилә кыйммәтләрен саклау, татар мәгарифен һәм мәдәниятен үстерү, уңышлы татар яшүсмере образын популярлаштыру, аларның иҗади үсешенә ярдәм күрсәтү
* интернет челтәренең татар сегментын баету, тулыландыру юнәлешендә эшчәнлек алып бару;
* сыйфатлы контент булдыру.

# Белем радиосы
## Эчтәлек

Радио – билингваль, ул ике телдә – татар һәм рус телләрендә эшли. «Белем радиосы»нда һөнәр сайларга ярдәм итә, уңышка омтылу хисе уята, белемнәрне арттыра һәм дөньяны күзаллауны киңәйтә торган мәгълүмати тапшырулар әзерләнә. «Белем радиосы»нда теге яисә бу өлкәдә уңышка ирешкән һәр яшүсмер үз талантын күрсәтә, үз таланты турында сөйли ала. «Белем радиосы» ― яшь буынга үзләрен алып баручы буларак сынарга, әлеге өлкәгә беренче адымнарын атларга мөмкинлек бирүче мәйданчык.

# Белем радиосы
## Тапшырулар

* Сәламәт тәндә – сәламәт акыл
* Читать или не читать
* Үз юлым
* Бездә кунак
* Кичә, бүген, иртәгә
* Әдип сүзе
* Абый, у меня серьёзный вопрос
* Күңел түреннән
* Һөнәрләр иленә сәяхәт
* Әдәби дәрья
# Арткы Яндоуши

Арткы Яндоуши (чуаш. Кайри Ăнтавăш, рус. Задние Яндоуши ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429303. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216892001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700003000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Арткы Яндоуши
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 218 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96%).
# Уразлы (Чуашстан)

Уразлино (чуаш. Улянкă, рус. Уразлино ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429295. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258810004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200002700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Уразлы (Чуашстан)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 475 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).

# Уразлы (Чуашстан)
## Шәхесләр

* Семен Абу (1900-1988), фирка эшлеклесе, галим, тарих фәннәре нәмзәте.
# Ермошкино

Ермошкино (чуаш. Ярмушка, рус. Ермошкино) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Ермошкино
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Ермошкино
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 324 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
# Ле-Мази

Ле-Мази (фр. Le Mazis) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Перу-Суариш

Перу-Суариш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Гуарда муниципалитетына карый.

# Перу-Суариш
## Географиясе

Мәйданы — .
# Кивсерт-Морат

Кивсерт-Морат (чуаш. Кивҫурт Мӑрат, рус. Кивсерт-Мурат) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Кивсерт-Морат
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Кивсерт-Морат
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 87 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Беренче Высоковка

Беренче Высоковка (чуаш. Пĕрремĕш Высоковка, рус. Высоковка Первая ) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429303. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216892002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700011600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.

# Беренче Высоковка
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 19 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (67%), руслар (33%).
# Абруй Сәйфи

Абруй Сәйфи (1890, Күлбай Мораса, Иске Әлмәт вулысы, Чистай өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 5 февраль 1960(1960-02-05), Казан, РСФСР, СССР) — педагог, журналист, тәрҗемәче, язучы. 1905-1912 елларда Иске Татар Әдәмсуы, Әҗе авылларында һәм Әстерхан шәһәрендә татар мәктәпләрендә укыта. 1912 елдан журналистлык эшендә, мәкаләләре «Аң», «Идел», «Кояш», «Вакыт», «Эшче», «Татарстан» гәҗит-журналларында басыла. 1917 елның февраленнән Мөселман социалистлар комитетында. 1920 елдан ВКП(б)ның җирле оешмаларында эшли. «Азат хатын» журналын оештыручылардан һәм аның хезмәткәрләреннән берсе (1926-1928). Антон Чехов, Анри Барбүс хикәяләрен татар теленә тәрҗемә итә. Татар хатын-кызлары хәрәкәте турындагы китаплар авторы. Репрессияләнә, 1957 елда аклана.
# Клара Новикова

Клара Новикова, Клара Борис кызы Новикова (кыз фамилиясе Һерцер, рус. Клара Борисовна Новикова (Һерцер), 1946 елның 12 декабре, ССРБ, Украина ССР, Киев) — совет һәм РФ эстрада артисты, юмор остасы, РФ халык артисты (1997). РФ яһүдләре конгрессының иҗтимагый шурасы әгъзасы.

# Клара Новикова
## Тәрҗемәи хәле

1946 елның 12 декабрендә Украина ССР башкаласы Киевта аяк киеме кибете мөдире Борис Зиновий улы Һерцер (1914-2004) гаиләсендә туган.
Мәктәптә укыган елларында ук көлкеле рольләрне оста башкара торган була. Киевта эстрада-цирк сәнгате студиясен, Мәскәүдә ГИТИС тәмамлаган.
1974 елда эстрадада беренче адымын ясый — эстрада артистларының Бөтенсоюз конкурсында катнашып, лауреат исемен ала. Призны Аркадий Райкин тапшыра.
1976 елдан «Москонцерт» оешмасында эшли.
1992 елдан Михаил Жванецкий җитәкчелегендәге миниатюралар театрында (Мәскәү, Беренче Тверская-Ямская урамы, 16/23). Россия, Украина, Беларус, АКШ, Исраил, Австралия һ. б. илләрдә гастрольләре үтә.
РФ телевидениесенең «Аншлаг» тапшыруындагы Соня түтәй (рус. Тётя Соня) монологлары белән киң танылу ала. Монологның беренче авторы — Марьян Беленький (1950 елда Киевта туган).
2010 елда «Соңарган мәхәббәт» (рус. Поздняя любовь, Валерий Мухарьямов пьесасы буенча) драмасында төп рольне башкара.

# Клара Новикова
## Фильмография

* 1991 — «Как это делалось в Одессе» (фильм-спектакль)
* 1999 — «Вы будете смеяться» — баш роль
* 2003 — «Снежная королева» (мюзикл, Украина) — карга Клара
* 2004 — 2005 — «Осторожно, Задов!» — Рита
* 2005 — «Королева бензоколонки 2» (ремейк, Украина) — Рогнеда Карповна

# Клара Новикова
## Библиография

* «Моя история». 2001. ISBN 5-04-006691-0

# Клара Новикова
## Бүләкләре, мактаулы исемнәре

* 1974 — эстрада артистларының Бөтенсоюз конкурсы лауреаты.
* 1992 — «Алтын Остап» фестивале (Санкт-Петербург) премиясе (беренче лауреат, Ефим Шифрин белән бергә).
* 1992 — РФ атказанган артисты.
* 1995 — Халыкара «MORE SMEHA» фестивале (Рига) — Аркадий Райкин кубогы.
* 1997 — РФ халык артисты.

# Клара Новикова
## Гаилә хәле

I ире — барабанчы Виктор Новиков. Киевта эстрада-цирк сәнгате студиясендә бер курста укыганнар. II ире — журналист Юрий Зерчанинов (1931―2009). Кызлары Мария (1977).
# Ле-Вижан (Вьенна)

Ле-Вижан (фр. Le Vigeant) — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
# Рус патшалыгы

Рус патшалыгы яки Византия вариантында Россия патшалыгы — 1478 һәм 1721 еллар арасында яшәгән рус дәүләте.
«Рус патшалыгы» — бу чор Россиясенең рәсми исеме.
1547 елда Бөек Мәскәү кенәзлеге кенәзе Иван IV Явыз патша дәрәҗәсен ала.
1721 елда Төньяк сугышыннан соң, патша Пётр I Россия империясе итеп игълан итә.

# Рус патшалыгы
## Тарих
### Иван IV идарәсе

    Шулай ук карагыз: Судебник Ивана IV, Казанны алу, Ливон сугышы, Опричнина һәм Ермак.

# Рус патшалыгы
## Тарих
### Борис Годунов идарәсе

    Төп мәкалә: Борис Годунов

# Рус патшалыгы
## Дәүләт башлыклары

    — формаль идарә иткән патша
    — регент булган патша

# Рус патшалыгы
## Парламент

    Төп мәкаләләр: :ru:Земский собор, :ru:Боярская дума

# Рус патшалыгы
## Гаскәрләр (җир һәм диңгез гаскәре)

    Төп мәкалә: :ru:Войско Московской Руси

# Рус патшалыгы
## Геральдика

    Төп мәкалә: :ru:Русская геральдика

# Рус патшалыгы
## Акча системасы

    Төп мәкалә: :ru:Финансовая система Русского Царства

# Рус патшалыгы
## Икътисад

    Төп мәкаләләр: :ru:Внешняя торговля Русского Царства, :ru:Промышленность Русского Царства, :ru:Сельское хозяйство Русского Царства
XVI гасыр азагында илдә 220 шәһәр, матди җитештерү һөнәрчелек дәрәҗәсендә үсүе, территориаль специализация процесслары дәвам итә иде. Дәүләт эченә Идел буе ханлыкларны кушуыннан соң Көнчыгыш илләре белән сәүдә үсә башлады.

# Рус патшалыгы
## Дин

    Төп мәкалә: :ru:Церковная реформа патриарха Никона

# Рус патшалыгы
## Фән һәм мәгариф

Борынгы Христианлыкның пакълыгы югалган дип саналган илләрдән чыгышлы галимнәр тәэсире «иманны какшата ала» дигән фикернең Россиянең җәмгыятендә таралганлыгы сәбәпле систематик мәгарифнең таралуга озак вакыт дәвамында юл бирмәде.
Шуңа карамастан, XVII гасыр уртасында систематик мәгариф нигезләнә һәм үсә башлый. Бу үзгәрешләргә патша Алексей Михайловичның үзенең шәхси югары укымышлылыгы да йогынты ясый.

# Рус патшалыгы
## Мәдәният һәм сәнгать

    Төп мәкалә: :ru:Культура Русского Царства

# Рус патшалыгы
## Мәдәният һәм сәнгать
### Музыка

* XVI гасыр азагында — XVII гасыр башында Россия патшалыгында гөслә барлыкка килә. Озынлыгы белән — 1,5 м кадәр. Кыллар саны: 55—66. Хроматик төзелеше.
# Гәнҗә

Гәнҗә (әзери. Gəncə) — Азәрбайҗанның җөмһүрият буйсынуындагы шәһәре.

# Гәнҗә
## Шәхесләр

* Акоп Акопян (1866―1937), Әрмәнстан ССР һәм Грузия ССРның халык язучысы (1923).
# Ле-Лате

Ле-Лардере (фр. Le Larderet) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.

# Ле-Лате
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,31 км².
# Пасуш-да-Серра

Пасуш-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. Говея муниципалитетына карый.

# Пасуш-да-Серра
## Географиясе

Мәйданы — 10,4 км².