yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мости (Чески Тешин)

Мости (чех. Mosty) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Чески-Тешин районында урнашкан авыл.

# Мости (Чески Тешин)
## Географиясе

Мәйданы — 4,415 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Мости (Чески Тешин)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Мости (Чески Тешин)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Силезия тарихи төбәгенә караган.

# Мости (Чески Тешин)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 589 |
| 1880 | 811 |
| 1890 | 780 |
| 1900 | 959 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 1209 |
| 1921 | 1150 |
| 1930 | 1246 |
| 1950 | 1194 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 1100 |
| 1970 | 944 |
| 1980 | 843 |
| 1991 | 1126 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 1213 |
| 2011 | 1248 |
| 2021 | 1253 |
# Калуния (Бьела)

Калуния — Италиянең Пьемонт төбәге Петтиненго өязендә урнашкан торак пункт.

# Калуния (Бьела)
## Географиясе

Калуния Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Калуния (Бьела)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Карпинето

Карпинето (фр. Carpineto) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.

# Карпинето
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 2,44 км².
# Карачаевка

Карачаевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Марковка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Карачаевка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010102112110000025189
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110002518
* Бассейн коды — 09.01.01.021
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Говедарци

Говедарци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. Самоков җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Говедарци
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1238 метр биеклектә урнашкан.
# Стило

Стило — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. Реджо-ди-Калабрия провинциясе составына керә.

# Стило
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 386 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Бивонджи, Броньятуро, Камини, Гуардавалле, Монастераче, Монджана, Нардодипаче, Паццано, Спадола, Стиньяно һәм Серра-Сан-Бруно коммуналары белән чиктәш.
# IC 4109

IC 4109 — чикләрендә урнашкан йолдыз .

# IC 4109
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4109 буларак та сурәтләнә.
# Кече Чебула

Кече Чебула — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чебула елгасының уң ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Кече Чебула
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200018729
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201872
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Пачапок

Пачапок (белар. Пачапок) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.

# Пачапок
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Моготес де Сан Хосе Парангео (Валье де Сантияго)

Моготес де Сан Хосе Парангео — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Валье-де-Сантьяго муниципалитеты составына керә.

# Моготес де Сан Хосе Парангео (Валье де Сантияго)
## Географиясе

Моготес де Сан Хосе Парангео Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Моготес де Сан Хосе Парангео (Валье де Сантияго)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Моготес де Сан Хосе Парангео (Валье де Сантияго)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# ZFYVE26

ZFYVE26 (ингл. Zinc finger FYVE-type containing 26 һәм ZFYVE26 protein) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Казаки (Астравецкий районы)

Казаки (белар. Казакі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Казаки (Астравецкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Шитроба

Шитроба — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ючка елгасының сул ярына тамагыннан 1 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 15 км.

# Шитроба
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020100112103000005399
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103000539
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Велка Лосенице

Велка Лосенице (чех. Velká Losenice) — Чехиянең Высочина крае Ждяр-над-Сазавоу һәм Q89267403? районында урнашкан авыл.

# Велка Лосенице
## Географиясе

Мәйданы — 14,906982 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 548 метр биеклектә урнашкан.

# Велка Лосенице
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Велка Лосенице
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Велка Лосенице
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1143 |
| 1880 | 1210 |
| 1890 | 1177 |
| 1900 | 1141 |
| 1910 | 1197 |
| 1921 | 1180 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1145 |
| 1950 | 987 |
| 1961 | 1054 |
| 1970 | 973 |
| 1980 | 954 |
| 1991 | 964 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 979 |
| 2014 | 1220 |
| 2016 | 1247 |
| 2017 | 1230 |
| 2018 | 1216 |
| 2019 | 1220 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 1228 |
| 2021 | 1226 |
| 2021 | 1157 |
| 2022 | 1206 |
| 2023 | 1216 |
| 2024 | 1212 |
# Кыпа-Ютурмаль-Кы

Кыпа-Ютурмаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ютурмаль-Кы елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 114 км.

# Кыпа-Ютурмаль-Кы
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15050000112115300068285
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115306828
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Кална (Княжевац)

Кална (серб. Кална ) — Сербиянең Заечар округы җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Кална (Княжевац)
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 463 метр биеклектә урнашкан.

# Кална (Княжевац)
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# Ранчо лас Трес Марияс (Асьентос)

Ранчо лас Трес Марияс — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Асьентос муниципалитеты составына керә.

# Ранчо лас Трес Марияс (Асьентос)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Ранчо лас Трес Марияс (Асьентос)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# Ветрияни (Падова)

Ветрияни — Италиянең Венеция төбәге Сан-Пьетро-ин-Гу өязендә урнашкан торак пункт.

# Ветрияни (Падова)
## Географиясе

Ветрияни Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ветрияни (Падова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Фәйзрахман Габбасов

Габбасов Фәйзрахман Закир улы — партия һәм хуҗалык эшлеклесе.
1898 елда Түнтәр авылында туган. Түнтәр мәдрәсәсендә укый, Малмыж шәһәрендә рус мәктәбендә белем ала. Бөек Октябрь революциясен патша армиясе сафларында каршылый. Беренче көннәреннән үк революция идеяләрен кабул итә. 1918 елда ВКП(б) сафларына керә һәм Гражданнар сугышында кызыл комиссар буларак катнаша. Сугыш ялкыннары сүрелә башлагач туган ягына кайта һәм яңа тормыш төзү хәрәкәтенә чума. Ф.Габбасов—Балтач төбәгенең беренче коммунистларының берсе. 1920-1922 елларда ул Арборда волость комитеты рәисе була. 1922-1926 елларда—ВКП(б)ның Арча кантон комитетының беренче секретаре. Ул чорда Арча кантоны хәзерге алты район җирләрен берләштергән. Чорның катлаулылыгын да үлчәүгә салсак, аның җилкәсенә никадәр авыр һәм җаваплы эш салынганын һәм аны башкару өчен нинди ихтыяр көче кирәк булганын күзаллау кыен түгел
Менә шушы посттан ВКП(б) Үзәк комитеты карары белән Ф.Габбасов 1926 елда Үзбәкстан Республикасына совет власте урнаштырырга, аны ныгытырга җибәрелә. Ул Үзбәкстан шикәр тресты начальнигы итеп билгеләнә. Эшне үзенә хас кыюлык һәм киң колач белән оештыра ул. Совет властеның урнашуын теләмәгән басмачылар 1930 елда эш урынында яшьли гомерен өзәләр аның.
Якташыбызның җәсады Ташкент шәһәрендә җирләнгән. Үзбәкстанда Ленин орденына лаек булган.
# Дикили (Һыныс)

Дикили (төр. Dikili) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# ENC1

ENC1 (ингл. Ectodermal-neural cortex 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Селлерсбург (Индиана)

Селлерсбург — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Селлерсбург (Индиана)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1846 елда нигезләнгән.

# Селлерсбург (Индиана)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 19,059132 км², 10,289517 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 148 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Павел Шефф

Павел Шефф, Павел Владимир улы Шефф (1989 елның 10 июле, ССРБ, БАССР, Уфа) — Россия йолдыз стилисты, чәчтараш, блоггер, рәссам. Америка чәчтараш бәйгесенең беренче җиңүчесе Россиядән артта утыручы, шулай ук Уфада чәч рәсемнәре күргәзмәсе ясаучысы.
Шварцкопфның Россиядәге профессиональ илчесе. Ул, нигездә, балайяж һәм омбр техникасында эшли. Аллюр Павел шулай ук төссез техникада эшче буларак яза.
Гиннес дөнья рекордлары китабында, "Озын гомерле онлайн чәчтараш мастер-классында" катнашучыларның берсе буларак күрсәтелде.
2019 елда Tangle Teezer халыкара компаниясе Павел Шеф таракларының чикләнгән сериясен чыгарды. Берничә айдан соң, Хенкель һәм Шварцкопф Профессионал Павелны халыкара бренд илчесе итеп сайладылар.
# Волуя

Волуя (серб. Волуја) — Сербиянең Браничево округы Кучево җирлегендә (серб. општина) урнашкан торак пункт.

# Волуя
## Географиясе

Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 191 метр биеклектә урнашкан.

# Волуя
## Климаты

Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
# HD32992

HD32992 — Орион йолдызлыгында урнашкан A2p спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 8,17 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Мендозио (Милано)

Мендозио — Италиянең Ломбардия төбәге Аббиатеграссо өязендә урнашкан торак пункт.

# Мендозио (Милано)
## Географиясе

Мендозио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Мендозио (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Иске Икшермә

Иске Икшермә — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422066.

# Иске Икшермә
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -11.2 °C | -11 °C | -5.7 °C | 3.8 °C | 12.5 °C | 17.9 °C | 19.9 °C | 17 °C | 11.4 °C | 3.8 °C | -5.3 °C | -10.4 °C | 3.6 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

# Иске Икшермә
## Шәхесләр

* Айнур Тимерханов (1974), тел галиме, лексикограф, фән докторы.
# Георгий Пуяц

Георгий Пуяц (лат. Georgijs Pujacs, 11 июнь 1981(1981-06-11) (43 яшь), Рига, Латвия Совет Социалистик Республикасы, СССР — , ) — Латвия һоккейчесе (сакчы), Латвия чемпионатларының алтын (2002, 2003, 2006) һәм көмеш (2001) призчысы, КХЛның көмеш призчысы (2012).
# (7404) 1988 AA5

(7404) 1988 AA5 (лат. 1988 AA5) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7404) 1988 AA5
## Тарихы

1988 елның 13 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 AA5» саналган.
# Акташ (Башкортстан)

Акташ — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453062, ГАТОБК коды — 80221822002.

# Акташ (Башкортстан)
## Демография

Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 126 кешенең яшәве мәгълүм.
# Грабини (гмина Садовне)

Грабини — Польшаның Мазовия воеводалыгы Садовне гминасында урнашкан авыл.

# Грабини (гмина Садовне)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бари Гарифуллин

Бари Гарифулла улы Гарифуллин (1907 елның 10 мае, Борындык, Ивановски вулысы, Зөя өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 2013 елның 21 декабре, Борындык, Кайбыч районы, Татарстан, Россия) — совет авыл хуҗалыгы хезмәткәре, механизатор-комбайнчы. Социалистик Хезмәт каһарманы (1952).

# Бари Гарифуллин
## Тормыш юлы

Бари Гарифуллин 1907 елның 10 маенда Казан губернасы Зөя өязе Ивановски волосте Борындык авылында (хәзерге вакытта Татарстанның Кайбыч районы) крестьян гаиләсендә туа. Барига 11 яшь булганда, әтисе вафат булгач, малайга гаиләгә ярдәм итү өчен хезмәт итәргә туры килә.
Башлангыч мәктәпне тәмамлагач, Уралга китә, анда 1927 елдан 1929 елга кадәр яши. 1929—1931 елларда Кызыл Армиядә хезмәт итә. Хезмәт иткәннән соң туган авылына кайта һәм җирле колхозга керә. Механизаторлар курсын темамлап, комбайнчы була.
Бөек Ватан сугышы вакытында фронтта була, 89 нчы аерым моторлаштырылган понтон-күпер батальонында сугыша. Яхшы хезмәт өчен «Бик яхшы понтер» билгесе белән бүләкләнә. Сугыш ахырында Варшава астында авыр яралана һәм демобилизацияләнә.
Сугыштан кайткач, Кайбыч районының Куйбышев исемендәге колхозында эшен дәвам итә. 1951 елда уракның 25 календарь көнендә иске «Коммунар» комбайнында 6249 центнер ашлык суктырган, шуның өчен Социалистик Хезмәт каһарманы исеме бирелә. 1962 елга кадәр Апас районының Фрунзе исемендәге колхозында механизатор булып эшли, аннан лаеклы ялга чыга.
Төп эшеннән тыш, җәмәгать эшчәнлеге белән дә шөгыльләнә — 1952—1959 елларда Татарстан АССР Югары Советы депутаты итеп сайлана. Татар Өлкә Комитеты әгъзасы була. Күп тапкырлар район комитеты һәм партиянең Татарстан өлкә комитеты Мактау грамоталары белән бүләкләнә.
2003 елның 21 декабрендә вафат була. Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты каршындагы Баш архив идарәсендә Бари Гарифуллинга караган документлар бар.

# Бари Гарифуллин
## Бүләкләр

* 1952 елда Бари Гарифуллинга Ленин ордены белән Социалистик Хезмәт каһарманы исеме бирелә (урып-җыюда һәм суктыруда югары нәтиҗәләр өчен);
* Шулай ук I дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм күп кенә медальләр белән бүләкләнгән, алар арасында «Батырлык өчен» медале дә бар.
# Шәрифулла Сәгъдуллин

Шәрифулла Сәгъдулла улы Сәгъдуллин (1930 елның 29 июле, Үгез-Елга, Мәмсә вулысы, Арча кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 2001, Шушмабаш, Арча районы, Татарстан, Россия) — совет авыл хуҗалыгы хезмәткәре, тракторчы. Социалистик Хезмәт каһарманы (1976).

# Шәрифулла Сәгъдуллин
## Тормыш юлы

Шәрифулла Сәгъдуллин 1932 елның 29 июлендә Татарстан АССРның Арча районы Үгез-Елга авылында (башка мәгълүматлар буенча — Шушмабаш авылында) туа. Бөек Ватан сугышы елларында ук эшли башлый, Смоленск янында әтисе вафатыннан соң гаиләдә туендыручы була. «Шушмабаш» колхозы басуында атта җир сөреп, тырмалап эшли.
Совет Армиясендә хезмәт иткәннән соң туган ягына кайта һәм тракторда эшен дәвам итә. 1957—1959 елларда Казакъстан ССРның Күкчәтау өлкәсендә чирәм җирләрне күтәрә. Татарстан АССРына тәҗрибәле механизатор булып кайта, 1956 елдан туган «Северный» совхозы кырларында эшли. 1967 елдан Сәгъдуллин Арча районының «Ватан» совхозында эшли. Җәмәгать эшчәнлеге белән шөгыльләнә — 1980—1985 елларда Татарстан АССР Югары Советы депутаты була. 1982 елда Мәскәүдә узган ССРБ профсоюзларының XVII cъездында делегат буларак катнаша.
Лаеклы ялга чыккач та, Шәрифулла Сәгъдуллин тракторда эшен дәвам итә.
2001 елда вафат була. Шушмабаш авылының бер урамына аның исеме бирелә, 2016 елның май аенда Шушмабаш мәктәбендә Сәгъдуллин истәлегенә мемориаль такта куела.

# Шәрифулла Сәгъдуллин
## Бүләкләр

ССРБ Югары Шурасы Президиумы Указы белән 1976 елның мартында Шәрифулла Сәгъдуллин Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән Социалистик Хезмәт каһарманы исеме бирелә (дәүләткә игенчелек азыкларын җитештерүне һәм сатуны арттыру буенча IX бишьеллык (1971—1975 еллар) биремнәрен үтәүдә күрсәткән хезмәт батырлыгы өчен);
Шулай ук икенче Ленин ордены (1971) һәм медальләр белән бүләкләнә, алар арасында «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале дә бар.
# HD159014

HD159014 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан A(pSi) спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,64 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кумна

Кумна (эст. Kumna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
# Анадырь

Анадыр (рус. Анадырь;эск. Кагыргын) — Россиянең иң көнчыгыш шәһәре, Чукотка автономияле округының административ үзәге.
Халык саны — 13 517 кеше.

# Анадырь
## География

Анадыр Беринг диңгезенең Анадыр култыгы ярында, мәңгелек туңлык зонасыда урнашкан.
Диңгез порты. Аэропорт.

# Анадырь
## География
### Сәгать поясы

Анадырь Камчатка вакыты (Kamchatka Time Zone, PETT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +12:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +9 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+9 итеп күрсәтелә.

# Анадырь
## Климат

* Уртача еллык температура — -6,9 °C
* Уртача еллык җил тизлеге — 6,6 м/с
* Уртача еллык һава дымлылыгы — 81%
Анадыр климаты :
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 5,8 | 2,7 | 3,0 | 7,1 | 19,3 | 26,5 | 30,0 | 26,6 | 17,7 | 15,6 | 4,6 | 4,3 | 30,0 |
| Уртача максимум, °C | −18,9 | −18,3 | −15,5 | −9 | 1,6 | 10,6 | 15,5 | 13,7 | 7,7 | −2 | −10,5 | −15,7 | −3,4 |
| Уртача температура, °C | −22,6 | −22 | −19,3 | −12,8 | −1,6 | 6,3 | 11,6 | 10,1 | 4,6 | −4,6 | −13,3 | −19,2 | −6,9 |
| Уртача минимум, °C | −26,2 | −25,4 | −22,7 | −16,4 | −4,4 | 3,2 | 8,6 | 7,3 | 2,0 | −7,1 | −16,7 | −22,8 | −10,1 |
| Абсолют минимум, °C | −46,8 | −44,7 | −42,1 | −39,6 | −28,2 | −7,6 | −1,2 | −4,3 | −11,8 | −28,2 | −38,8 | −45,2 | −46,8 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 40 | 29 | 23 | 18 | 13 | 21 | 36 | 43 | 30 | 22 | 31 | 40 | 346 |
| Чыганак: Погода и климат ||||||||||||||

# Анадырь
## Тарих

Чукчаларның Русия империясенә каршы көрәше
1889 елда Ново-Мариинск исеме астында Анадыр округасы үзәге буларак нигезләнә. 1923 елда Анадыр исеме кушыла.
1932 елдан — Чукот милли округы үзәге.
1934 елда шәһәр тибындагы бистә статусы бирелә. 1965 елдан — шәһәр.

# Анадырь
## Халык

Милли состав (2002): руслар — 62,3%, чукча эскимослар — 11,1%, украиннар — 8,5%, чуваннар — 1,9%, юпик эскимослар — 1,4%, белоруслар — 1,0%, татарлар — 1,0%.

# Анадырь
## Икътисад

Балык эшкәртү заводы, җил электростанциясе.
Анадыр тирәсендә — алтын, күмер чыганаклары.
# Энопид (ай кратеры)

Энопид (лат. Oenopides) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 73,47 км булган кратер.

# Энопид (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Энопид Хиосский (якынча 500—430, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.

# Энопид (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Нова Суха (Сохачевский повяты)

Нова Суха — Польшаның Мазовия воеводалыгы Нова-Суха гминасында урнашкан авыл.

# Нова Суха (Сохачевский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.