yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Pötr İlyiç Çaykovskiy

Pötr İlyiċ Ċaykovski (Rusċa Пётр Ильич Чайковский) - romantik ċorga qaragan rus kompozitorı.
Ċaykovski dönyakülәm ṡöhrәt qazana. Biograf yazuċı Anthony Holden assızıqlawınċa, Ċaykovskiga qәdәr rus muzıkası xalıq cırlarınnan hәm kapella yañgırawlarınnan torgan. Ṡulay uq Ċaykovski berenċe tapqır ċit il tıñlawċısın rus muzıkası belәn tanıṡtıra. Mәsәlәn, Mixail Glinka üz tormıṡında berdәnber tapqır ċit il konsertın Parijda birә.

# Pötr İlyiç Çaykovskiy
## Tormıṡı

Pötr Ċaykovski 1840 yılnıñ 7 mayında xәzerġe Udmurtia respublikasınıñ Votkinsk ṡәhәrendә dönyaġa kilә. Ətise – İlya Petroviċ ṡaxta injenerı, әnise – fransuz tamırınnan bulġan Aleksandra Andreyevna Assier. Ċaykovski öyendә pianino tawıṡı tuqtamaġan. Pötr berenċe muzıka dәreslәren 5 yәṡendә baṡlıy. Öċ yıl eċendә ul notalarnı uqıtuċısı dәrәcәsendә uqıy alırday yuġarılıqqa kütәrelә.
1850 yılda Ċaykovski Sankt-Peterburgnıñ Xoquq mәktәbenә kerergә dip әzerlek klassların ala baṡlıy. 1858 yılġa xәtle ul ṡul mәktәpne tәmamlıy. Ṡunnan soñ ul Yustitsiә Ministrlıġına bilgelәnә. Bu eṡne ul öċ yıl dәwamında alıp bara.
1862 yılda Ċaykovski Anton Rubinstein qulı astında muzıka dәreslәren ala baṡlıy.
1891 yılda Ċaykovski konsertları belәn AQṠnı qolaċlıy. Carnegie Hall aċılu tantanasında ul Slavonic March әsәren baṡqara.
1893 yılda Ċaykovskiġa Cambridge universitetınıñ Muzıka fәnnәre doktorı dәrәcәse birelә.
Kompozitor 1893 yılda dönya quya.

# Pötr İlyiç Çaykovskiy
## Ṡәxsi tormıṡ

Ozaq yıllar dәwamında Çaykovski icatın öyrәnüçelәr anıñ gomoseksual sıyfatların tikşerep kildelәr. Bu ezlәnülәr Sovet xökümәte waqıtında ber çiktәn ikençe çikkә taypıla. Lәkin, nәrsә genә bulsa da, 1870nçe yıllar tirәsendә Çaykovski ğailә qoru telәge belәn yana başlıy.
Ozaq yıllar buyınça Çaykovskiğa emotsianal yaqtan zur terәk bulıp Nadejda fon Mek tora. Bu xatın belәn ul berqayçan da oçraşmasa da, anıñ patornatı hәm finans yәrdәme belәn dönya kürә. Alarnıñ küpsanlı xatları Çaykovskineñ şәxsi tormışı turında bay mәğlümatnı açıqlıy.

# Pötr İlyiç Çaykovskiy
## Töp әsәrlәr

* Romeo hәm Julliet
* Könbatıṡ Sonata
* 1812 yıl Uvertürası
* Slaw Marṡı
* Ċiklәwek Watuċı (The Nutcracker)
* Yevgeni Onegin
* Berenċe Pianino Konsertı
* İolanta
# Төньяк административ округ (Мәскәү)

Төньяк административ округ (рус. Северный административный округ) — Мәскәү шәһәре административ округларының берсе.
Административ округ 1991 елда нигезләнгән. Халык саны — 1 114 607 кеше (2010).

# Төньяк административ округ (Мәскәү)
## Административ бүленеш

Төньяк административ округ составына 16 район керә.
# Бечковская

Бечковская (рус. Бечковская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.

# Бечковская
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Бечковская
## Сәгать поясы

Бечковская Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Бечковская
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
# Сылчим

Сылчим — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Булач №301 елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.

# Сылчим
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100003024
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100302
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Гренландиядә ислам

Гренландиядә ислам (дан. Islam i Grønland, гарәп. الإسلام في جرينلاند‎) ― азчылык дине. 2013 елга мәгълүматлар буенча, Гренландиядә яшәүче бердәнбер мөселман – ил башкаласы Нуукта яшәүче, анда ресторан белән идарә итүче Ливан гражданины Вәссам Азакир (Wassam Azaqeer).
Гренландия ― Төньяк Боз океаны һәм Төньяк Атлантика арасындагы географик хәленә карап, кояш нибары берничә сәгать кенә күренми торучы ил. Рамазан аенда Вәссам Азакирга 12-16 сәгать, кайбер елны 21-әр сәгать ураза тотарга туры килгән. 21 сәгатьлек уразадан соң, аның балыктан азык пешереп ашау һәм тиешле намазларын уку өчен нибары ике сәгать вакыты калган була. Согуд Гарәбстанының Arab TV телевидениесе репортажы күрсәткәнчә, Гренландия мөселманына Ислам диненә бирелгәнен раслау өчен барысына да түзәргә туры килгән. Вәссам Азакир Гренландиядә яшәүче, ураза тотучы һәм гыйбадәт кылучы бердәнбер мөселман булуы белән горурлануы турында белдергән.
Гренландия халкының (56 421, 2021 елга) абсолют күпчелеге христианнар (95,5 % ы лютераннар(ингл.)татар. яки Гренландия чиркәве(ингл.)татар. диндарлары, 0,2 % ы католиклар, 0,1 % тан кимрәге православие диндарлары, 0,4 % ы башка христианнар). 0,64 % Бәһаи динендәгеләр.
# Ла-Валет-дю-Вар

Драгиньян (фр. Draguignan) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.

# Ла-Валет-дю-Вар
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 53,70 км².
# Мале Поляне

Мале Поляне — Словениянең Шкоцян (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Мале Поляне
## Географиясе

Мәйданы — 1,1 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 235,7 метр биеклектә урнашкан.
# Алсанҗак (Кырыкһан)

Алсанҗак (төр. Alsancak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Тералта (Бари)

Тералта — Италиянең Апулия төбәге Челламаре өязендә урнашкан торак пункт.

# Тералта (Бари)
## Географиясе

Тералта Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Тералта (Бари)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# ARPC5

ARPC5 (ингл. Actin related protein 2/3 complex subunit 5) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сеебак

Сеебак (фр. Seebach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.

# Сеебак
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 17,11 км².
# Брюк

Брюк — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.

# Брюк
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 86,19 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 43 метр биеклектә урнашкан.
# Акаретлер (Бешикташ )

Акаретлер (төр. Akaretler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Оракл (Аризона)

Оракл — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Оракл (Аризона)
## Географиясе

Оракл халык санын алу урыны мәйданы — 42,492027 км², 42,492021 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1379 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Зитлалтенго (Арселия)

Зитлалтенго — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Арселия муниципалитеты составына керә.

# Зитлалтенго (Арселия)
## Географиясе

Зитлалтенго Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Зитлалтенго (Арселия)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Зитлалтенго (Арселия)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Дәли Гушчу

Дәли Гушчу (әзери. Dəli Quşçu) — Әзербайҗанның Зәрдаб районына караган авыл.
# Пезча Фйорентина (Гросето)

Пезча Фйорентина — Италиянең Тоскана төбәге Капальбио өязендә урнашкан торак пункт.

# Пезча Фйорентина (Гросето)
## Географиясе

Пезча Фйорентина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Пезча Фйорентина (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Эренлер (Җейһан)

Эренлер (төр. Erenler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Җейһан илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Поло (Миссури)

Поло — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.

# Поло (Миссури)
## Тарихы

Поло шәһәре елда нигезләнгән.

# Поло (Миссури)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 1,606943 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 ± 0 метр биеклектә урнашкан.
# Санта-Лукресия-де-Алжериш

Санта-Лукресия-де-Алжериш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Santa Lucrécia de Algeriz e Navarra муниципалитетына карый.

# Санта-Лукресия-де-Алжериш
## Географиясе

Мәйданы — .
# IC 4929

IC 4929 — Тавис йолдызлыгы чикләрендә урнашкан галактика .

# IC 4929
## Тавиры

Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда IC 4929, ESO-LV 73-0220, 2MASX J20064169-7141007, IRAS 20011-7149, IRAS F20012-7149, ESO 73-22, PGC 64108, AGC 33025, 6dFGS gJ200641.7-714101, SGC 200114-7149.5, 2MFGC 15317 һәм LEDA 64108 буларак та сурәтләнә.
# 361 (сан)

361 (өч йөз алтмыш бер) - 360 белән 362 арасындагы натураль сан.

# 361 (сан)
## Математикада

* 361 — өч урынлы так сан.
* 361 санның цифрлар суммасы — 9.
* 361 санның цифрлар тапкырчыгышы — 12.
* 361 санның квадраты — 130321.

# 361 (сан)
## Башка өлкәләрдә

* 361
* 361 ел (б. э. к.)
* Юникодта 0169₁₆ — «ũ» символның коды.
# Эль Сателите (Пабельон де Артеага)

Эль Сателите — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. Пабельон-де-Артеага муниципалитеты составына керә.

# Эль Сателите (Пабельон де Артеага)
## Географиясе

Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Эль Сателите (Пабельон де Артеага)
## Тарихы

Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
# (12461) 1997 AM5

(12461) 1997 AM5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12461) 1997 AM5
## Тарихы

1997 елның 7 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AM5» саналган.
# Вендиш-Варен

Вендиш-Варен — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.

# Вендиш-Варен
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 14,03 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 51 метр биеклектә урнашкан.
# Чем

Чем — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бердь елгасының уң ярына тамагыннан 105 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 96 км.

# Чем
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010200512115200004947
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200494
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# 689 ел (б. э. к.)

689 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
1 меңьеллык (б. э. к.) :
IX гасыр (б. э. к.) — VIII гасыр (б. э. к.) — VII гасыр (б. э. к.) — VI гасыр (б. э. к.) — V гасыр (б. э. к.) :
Хронологик таблица :

# 689 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:689 елда (б.э.к.) туганнар

# 689 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:689 елда (б.э.к) вафатлар
# Пшеничево

Пшеничево — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. Стара-Загора җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Пшеничево
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 125 метр биеклектә урнашкан.
# Беклемез (Хамур)

Беклемез (төр. Beklemez) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# 158 (мәгънәләр)

Бу терминның берничә мәгънәсе бар:
* 158 — Милади тәкъвим буенча II гасырга кергән ел.
* Б. э. к. 158 — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
* 158 — сан.
# Далянувек

Далянувек — Польшаның Мазовия воеводалыгы Плоньск гминасында урнашкан авыл.

# Далянувек
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Әйтем

Әйтем (каз. Әйтім) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.

# Әйтем
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Грязномойка

Грязномойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кумырка елгасының сул ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.

# Грязномойка
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010400212115200016299
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115201629
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# (5135) Нибутани

(5135) Нибутани (лат. Nibutani) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (5135) Нибутани
## Тарихы

1990 елның 16 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UE» саналган.
# Атамора (авыл)

Атамора (каз. Атамұра) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.

# Атамора (авыл)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Чирнәк (Чишмә районы)

Чирнәк — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452161, ГАТОБК коды — 80257810011.
# Мардимаго (Ровиго)

Мардимаго — Италиянең Венеция төбәге Ровиго өязендә урнашкан торак пункт.

# Мардимаго (Ровиго)
## Географиясе

Мардимаго Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Мардимаго (Ровиго)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чиһың

Чиһың (кор. 시흥시, 始興市) — Көньяк Кореянең Кйоңги правинсәсендә урнашкан шәһәр.

# Чиһың
## Тарих

Хәзерге статусын 1989 елдан башлап йөртә.
# Аколук (Тузлуҗа)

Аколук (төр. Akoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Алфредо Кармона (Вильягран)

Алфредо Кармона — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Вильягран муниципалитеты составына керә.

# Алфредо Кармона (Вильягран)
## Географиясе

Алфредо Кармона Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Алфредо Кармона (Вильягран)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Алфредо Кармона (Вильягран)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Фиери

Фиери (алб. Fieri) — Албаниянең Фиери округындә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 55,845 кеше (1 октябрь 2011).

# Фиери
## Сәгать поясы

Халыкара стандарт буенча Фиери Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.

# Фиери
## Рәсми сайт

* Рәсми веб-сәхифәсе
# Суховольци

Суховольци — Польшаның Подлясье воеводалыгы Клещеле гминасында урнашкан авыл.

# Суховольци
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# RM45552

RM45552 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 14,8 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# SDF2

SDF2 (ингл. Stromal cell derived factor 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# TSPYL2

TSPYL2 (ингл. TSPY like 2) — X-хромосома аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Лагарту

Лагарту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.

# Лагарту
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 969,226 км².
# Варенн (Сомма)

Варенн (фр. Varennes) — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
# Топуз (Сунгурлу)

Топуз (төр. Topuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Дернекпазары (Дернекпазары)

Дернекпазары (төр. Dernekpazarı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Дернекпазары илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (2063) Бахус

(2063) Бахус (лат. Bacchus) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (2063) Бахус
## Тарихы

1977 елның 24 апрелендә Чарльз Коваль тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 HB» саналган.
# Сотла (Олинала)

Сотла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Olinalá муниципалитеты составына керә.

# Сотла (Олинала)
## Географиясе

Сотла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Сотла (Олинала)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Сотла (Олинала)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# (12462) 1997 AO5

(12462) 1997 AO5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (12462) 1997 AO5
## Тарихы

1997 елның 7 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AO5» саналган.
# SRL

SRL (ингл. Sarcalumenin) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Акдам (Сумбас)

Акдам (төр. Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Сумбас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 2660

NGC 2660 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2660
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ченҗо (Виченца)

Ченҗо — Италиянең Венеция төбәге Алтисимо өязендә урнашкан торак пункт.

# Ченҗо (Виченца)
## Географиясе

Ченҗо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Ченҗо (Виченца)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# GSC4031-1698

GSC4031-1698 — Кассиопея йолдызлыгында урнашкан Am спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,87 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Алексей Родионов

Алексей Родионов (рус. Алексей Иванович Родионов, 9 август 1940(1940-08-09), Яңа Тумбы, Норлат районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 23 октябрь 2023(2023-10-23) (83 яшь), Самар, Россия) — СССР һәм РФ дәүләт эшлеклесе, Куйбышев шәһәр башкарма комитеты рәисе (1988-1990).