yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бадринатх

Бадрина́тх (ингл. Badrinath, һинди बद्रीनाथ) — Һиндстанда, Уттаракханд штатында, Чамоли даирәсендә шәһәр. Алакнанда елгасы ярлары буенда, Гархвал калкулыкларында, Ришикештан 301 км га төньякка таба урнашкан. Нар һәм Нараяна арасында Нилкантха тавы күләгәсендә ята. Бадринатх - ул изге Һинд дине шәһәре. Изге урын буларак язмаларда һәм риваятьләрдә меңнәрчә еллар буена искә алына. Ул Чар-дхам (санскр. चार धाम, «дүрт сыену урыны») маршруты буенча дини сәяхәт кылу буенча дүрт шәһәрләрнең иң мөһиме. Риваять буенча монда Ведалар язылган булган һәм күп пураналар язылган.. Соңгы вакытларда Бадринатх популярлыгы берничә мәртәбә арткан: 2006 ел буена 600 000 дини сәфәр кылучы. против 90 676 в 1961 году. Бадри монда күп үскән җиләкне аңлата, натх "иясе" дигән сүзне аңлата. Бадри шулай ук җиләкләре ашарга яраклы булган ююба агачының Санскрит телендәге атамасы булып тора. Бадринатх территориясе Һинд дине язмаларында Бадари (санскр. बदरि, санскр. (IAST) badari) яки Бадарикашрама (санскр. बदरिकाश्रम, санскр. (IAST) badarikāśrama), яки Бадарика ашрамасы булып искә алына. Бу урын бигрәк тә Нара-Нараяна чагылышындагы Вишну Ходаена табынучылар өчен изге булып тора; бу аватараны монда шулай атыйлар да - Бадринатх яки Бадринараяна. Шәһәрнең иң күркәм урыны булып Вишну Ходаена багышланган Бадринатха гыйбадәтханәсе тора. Бу урын Вайшнавизм тарафдарларының изге урыны булып тора. Риваять буенча, шәһәрнең нигезләүчесе булып саналган Шанкара, Алакнанда елгасында шалаграма-муртидан (ташка әверелгән кабырчык) ясалган Бадринараянаның таш сынын тапкан,- хәзер бу Бадринатхның төп изге әйберләрнең берсе булып тора. Башта ул аны Тапт Кунд кайнар чишмәләре янында мәгарәдә саклаган. XVI гасырда ук Гархвалның патшасы муртины (сынны) хәзерге гыйбадәтханәгә күчергән. Бер риваять буенча Ганга алиһәсе Сурьяванш патшасы Бхагиратха үтенече буенча җәфа чиккән кешелеккә ярдәм өчен Җиргә иңгәч, Җир аның төшүенә чыдый алмаган. Шуңа күрә Ганга ике изге каналга бүленгән булган, шуларның берсе Алакнанда булган. Башка риваять буенча атаманы Бадри куаклыкларыннан чыгара һәм Вишну Ходае медитацияләгәндә, аның сөйгәне Лакшми аның янында торып кыздыручы Кояш нурларыннан саклап торып үзе Бадрига әйләнеп "Бадри Вишал" дигән исем алган, ә аның раббы (Натх) Бадринатх булган. Бадринатх тирәсендәге таулар Махабхаратада искә алынганда, Пандавалар Сваргарохини дип аталган (турыдан туры "Күккә Менү Урыны" мәгънәсендә) көнбатыш Гархвалда пик авышлыкларына менгәндә бер-бер артлы сүлпәнләнгәндә. Пандавалар Сваргага (күккә) юлларында Бадринатх һәм Бадринатхтан 4 км төньякта булган Мана шәһәрчеге аша узганнар. Шулай ук Манада, риваять буенча Вьяса Махабхаратаны язган мәгарә бар. Бадринатх тирәсендәге урыннар Падма Пуранада рухи хәзинәләргә мул дип әйтелә.
# Руфь (ай кратеры)

Руфь (лат. Ruth) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 3,1 км булган кратер.

# Руфь (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Еврей исеме хөрмәтенә бирелә.

# Руфь (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
# Нагурки-Яблонь

Нагурки-Яблонь — Польшаның Подлясье воеводалыгы Замбрув гминасында урнашкан авыл.

# Нагурки-Яблонь
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Яңатуган

Яңатуган (каз. Жаңатуған) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Яңатуган
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Феджету-Ерий

Феджету-Ерий — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. Яра (коммуна) коммунасына карый.

# Феджету-Ерий
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 483 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Техучиколоя (Тлапа де Комонфорт)

Техучиколоя — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Тлапа-де-Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Техучиколоя (Тлапа де Комонфорт)
## Географиясе

Техучиколоя Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Техучиколоя (Тлапа де Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Техучиколоя (Тлапа де Комонфорт)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Луидья

Луидья (эст. Luidja) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
# Сямб-Яха

Сямб-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Комсятта елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.

# Сямб-Яха
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 15040000112115300059279
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115305927
* Бассейн коды — 15.04.00.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Latin älifbası

Latin älifbası (Roman älifbası kebek tä yöri) ul Könbatış häm Urta Awrupa tellärendä, häm ğomumän dönyada, iñ kiñ qullanıla torğan yazu töre. Bu älifba 19 häm 20 ğasırlarda Awrupa bulmağan tellärdä dä şulay uq qullanıla başlıy.

# Latin älifbası
## Älifba xärefläre

İngliz telendä dä qullanıla torğan xäreflär bolar:

# Latin älifbası
## Älifba xärefläre
### Baş xäreflär

| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M |
| N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |

# Latin älifbası
## Älifba xärefläre
### Keçe xäreflär

| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m |
| n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |

# Latin älifbası
## Älifba xärefläre
### Başqa xäreflär

| Ă | Â | ç | Ð | Î | Þ | Ñ | Ş | Ţ | ß | Æ | Œ |
bu xäreflär qayber tel yazularında qullanıla.

# Latin älifbası
## Älifba xärefläre
### Tatar älifbası

2012 yılda Tatarstan Däwlät Şurası yaña "Tatarstanda tatar telen däwlät tele bularaq qullanu qanunı"n qabul itä. Qanun buyınça Kirill, Latin, Ğäräb älifbasın qullanu röxsät itelä.
Tatar İrekle Entsiklopediäse - Wikipediädä kirill häm latin älifbalarında yazuı röxsät itelä.
Räsmi räweştä qabul itelgän tatar latin älifbası:
| A a | Ä ä | B b | C c | Ç ç | D d | E e | F f |
| G g | Ğ ğ | H h | I ı | İ i | J j | K k | Q q |
| L l | M m | N n | Ñ ñ | O o | Ö ö | P p | R r |
| S s | Ş ş | T t | U u | Ü ü | V v | W w | X x |
| Y y | Z z | ' ' | | | | | |

# Latin älifbası
## Üseş-barış

Baştan Latin älifbası şundıy ide:
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L |
| M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X |

# Latin älifbası
## Başqa tellärdä tezelü

Latın nigezendä yasalğan älifbalarda ayırmalı tezelü tärtipläre qullanıla:
Küptelle oçraqlarda Ünikod Tezü Tärtibe qullanıla ala.
# Дамьят

Дамьят (фр. Damiatte) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.

# Дамьят
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 31,78 км².
# (18129) 2000 OH5

(18129) 2000 OH5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18129) 2000 OH5
## Тарихы

2000 елның 24 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 OH5» саналган.
# Хайредин (авыл)

Хайредин — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. Хайредин җәмгыяте (общинасы) составына керә.

# Хайредин (авыл)
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 93 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Almazan

Almazan (ispança Almazán) - toraq punktı häm İspaniäneñ üzidaräse. Soria provintsiäsenä kerä. Munitsipalitet (cirle idarä) Almazan rayonına kerä.
Mäydanı - 166,53 km*km. Xalıq sanı - 5965 keşe (2004).
# CAPN9

CAPN9 (ингл. Calpain 9) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Рабигыль-әүвәл

Рабигыль-әүвәл (гарәп. ربيع الأول‎ раби‘ әл-әўўәл) — Һиҗри тәкъвимнең өченче ае. Бу айда Мөхәммәд с. г. с. туды.
| Һ | М | Беренче көн | Ахыргы көн |
| 1431 | 2010 | 15 февраль | 16 март |
| 1432 | 2011 | 4 февраль | 5 март |
| 1433 | 2012 | 24 гыйнвар | 22 февраль |
| 1434 | 2013 | 13 гыйнвар | 10 февраль |
| 1435 | 2014 | 2 гыйнвар | 31 гыйнвар |
| 1436 | 2014 2015 | 23 декабрь | 20 гыйнвар |
| 1437 | 2015 2016 | 12 декабрь | 10 гыйнвар |
| Рабигыль-әүвәл ае ||||
# Спорт төре

Спорт төре - кагыйдәләре охшашлыгы, уртак федерациясе яки башка уртаклыгы белән берләшкән спорт ярышлары төркеме.
Хәзерге вакытта 200 дән артык спорт төре билгеле.

# Спорт төре
## Классификация
### Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре

1 нче төркемгә спортчыларның актив физик хәрәкәте хас булган спорт төрләре керә (җиңел атлетика, футбол, йөзү, көрәш һ.б.).
2 нче төркемгә ярышларда махсус техника (яхта, мотоцикл, автомобил һ.б.) белән идарә итү хас булган спорт төрләре керә. Ярышлар нәтиҗәләре спортчыларның идарә итү осталыгына һәм техника сыйфатына бәйле (мотоспорт һ.б.)
3 нче төркемгә махсус коралдан мишень булган төрле объектка коралдан ату яки ыргыту хас булган спорт төрләре керә (ату, дартс һ.б.)
4 нче төркемгә спортчылар эшчәнлеге нәтиҗәсе булган модель, конструктор хас булган спорт төрләре керә
5 нче төркемгә ярыш вакытында көндәшләрне абстракция һәм логика ярдәмендә җиңү хас булган спорт төрләре керә (шаһмат, шашка, го һ.б.).
6 нче төркемгә полиатлоннар, ягъни төрле спорт төрләре кушылмалары керә.
# Лома Бонита (Зиватанехо де Азуета)

Лома Бонита — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Сиуатанехо-де-Асуэта муниципалитеты составына керә.

# Лома Бонита (Зиватанехо де Азуета)
## Географиясе

Лома Бонита Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Лома Бонита (Зиватанехо де Азуета)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Лома Бонита (Зиватанехо де Азуета)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# Коши (ай кратеры)

Коши (лат. Cauchy) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 11,8 км булган кратер.

# Коши (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Огюстен Луи Коши (1789—1857) хөрмәтенә бирелә.

# Коши (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# (13411) OLRAP

(13411) OLRAP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (13411) OLRAP
## Тарихы

1999 елның 31 октябрендә П. Антонини тарафыннан Bédoin обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 UO7» саналган.
# Дампьер-сюр-Линот

Дампьер-сюр-Линот (фр. Dampierre-sur-Linotte) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.

# Дампьер-сюр-Линот
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 32,48 км².
# Дзенцудзи

Дзенцудзи (яп. 善通寺市) — Япония дәүләтенең Кагава префектурасында урнашкан шәһәр.

# Дзенцудзи
## Тарихы

Дзенцудзи шәһәре 1954 елның 31 мартында шәһәр статусын ала.

# Дзенцудзи
## Халкы

2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 35180 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 882 кеше тәшкил иткән.

# Дзенцудзи
## Географиясе

Шәһәр территориясе 39.88 км² тәшкил итә.
# NGC 7481

NGC 7481 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7481
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Ormond Stone тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 66.04 см (26 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Генетя

Генетя — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. Маргита коммунасына карый.

# Генетя
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Алфундан

Алфундан — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. Феррейра-ду-Алентежу муниципалитетына карый.

# Алфундан
## Географиясе

Мәйданы — 51,9 км².
# Бөгеләү (Чишмә районы)

Боголюбовка — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452167, ГАТОБК коды — 80257810002.

# Бөгеләү (Чишмә районы)
## Шәхесләр

* Михаил Зайцев (1938-2010), БР Корылтае рәисе.
# Мазаган (Амапа)

Мазаган — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амапа штатына карый.

# Мазаган (Амапа)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 13 131 км².
# Сан Пьеро (Сьена)

Сан Пьеро — Италиянең Тоскана төбәге Кастельнуово-Берарденга өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Пьеро (Сьена)
## Географиясе

Сан Пьеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Сан Пьеро (Сьена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Душан Симович

Душан Симович (серб. Душан Симовић, Dušan Simović, 28 октябрь 1882(18821028), Крагуевац, Сербия кыйраллыгы—26 август 1962, Белград, Югославия) — серб хәрби-дәүләт эшлеклесе, Балкан сугышларында һәм Беренче бөтендөнья сугышында катнашучы.
Белград хәрби академиясен (1900) бетергән. Югославия кыйраллыгы һава-хәрби көчләре башлыгы (1936-1938), Югославия кыйраллыгы генераль штабы башлыгы (1938-1941), Югославия кыйраллыгы министрлар шурсы рәисе һәм бер үк вакытта һава-хәрби көчләре һәм хәрби-диңгез флоты министры (1941-1942), Бөекбританиядә мөһаҗирлектә (1942-1945). Югославиягә кайткачтын хәрби тематика буенча китаплар язу белән шөгыльләнгән.
# Среброво

Среброво — Польшаның Подлясье воеводалыгы Визна гминасында урнашкан авыл.

# Среброво
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Михаил Долгоруков

Михаил Владимир улы Долгоруков (рус. Михаил Владимирович Долгоруков, 14 ноябрь 1667, Мәскәү — 21 ноябрь 1750, шунда ук), кенәз, дәүләт эшлеклесе, сенатор (1711), хакыйкый яшерен киңәшче (1729).

# Михаил Долгоруков
## Тәрҗемәи хәле

1685 елдан хәрби һәм дәүләт хезмәтендә. 1724-28 дә Себер губернаторы. Себер һәм Уралны колонияләштерүдә катнаша, А. Шестаковның Чукоткага хәрби экспедициясенә булышлык итә. 1729-30 да Югары яшерен шура әгъзасы.
1730-31 дә Казан губернаторы. Аның вакытында икенче Кама аръягы чик буе киртәсен төзү башлана. 1731 дә Яңа чукындыру комиссиясен оештыруга булышлык итә һәм хөкүмәттән яңа чукынган әҗнәбиләрне 3 елга дәүләт ясакларыннан һәм бурычларыннан азат итүне күздә тоткан ташламаларны раслатуга ирешә.
Императрица Анна Иоанновнаның самодержавиесен чикләүгә исәпләнгән «Кондицияләр» төзүдә катнашканы өчен, 1731 дә Нарва шәһәренә сөрелә, 1739 да Соловки монастырена ябыла, 1741 дән Шлиссельбург шәһәрендә тотыла. Тәхеткә императрица Елизавета Петровна утыргач, 1741 дә азат ителә, югары исемнәре һәм дәрәҗәләре, ә 1742 дән утарлары кире кайтарыла.
# Редстоун-Арсенал

Редстоун-Арсенал — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Редстоун-Арсенал
## Географиясе

Редстоун-Арсенал халык санын алу урыны мәйданы — 20,13106 км² (1 апрель 2010), 38 248 акр. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Сьвини (Лодзь воеводалыгы)

Сьвини — Польшаның Лодзь воеводалыгы Колюшки гминаcында урнашкан авыл.

# Сьвини (Лодзь воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Лоресс

Лоресс (фр. Lauresses) — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
# (19253) 1994 RN28

(19253) 1994 RN28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19253) 1994 RN28
## Тарихы

1994 елның 5 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 RN28» саналган.
# Завепшице

Завепшице — Польшаның Люблин воеводалыгы Спичин гминаcында урнашкан авыл.

# Завепшице
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Барсуки (Климавицкий районы)

Барсуки (белар. Барсукі) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.

# Барсуки (Климавицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Qazaqstan Respublikası

|isem=Qazaqstan Cömhüriäte |qısqaİsem=Qazaqstan |flagbirem=Flag of Kazakhstan.svg |herbbirem=Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg |urbirem=LocationKazakhstan.png |milliKöy= |Millimeters= |tellär=Qazaqça, Urısça |xälät=Bäysez, Sovet Berlegennän,16 dekäber, 1991 |başqala=Astana |ilbaşıUrını=Präzident|ilbaşıİseme=Nursoltan Nazarbayev |wäzirUrını=Berençe Minister|wäzirİseme=Serik Ahmetov |şurabaşıUrını=Şura başı|şurabaşıİseme=- |mäydan=2 717 300|alanUrını=9|suÖleşe=1.7 |xalıq=14 841 900|xalıqUrını=57|xalıqTığızlığı=5,5|isäpYılı=2001 |aqça=KZT|aqçaİseme=Tenge |UTC=+4–+6||DST=+4– |TLD=.kz |şaltıratu=+7 }} Qazaqstan Respublikası yäki Qazaqstan ul kübräk Urta Aziädä urnaşqan däwlät. Ul Rusiä, Qıtay, Qırğızstan, Üzbäkstan, Törekmänstan belän çiktäş. Mäydanı buyınça ul dönyada tuğızınçı urında torsa, mäydanınıŋ zur öleşen dala aluı säbäple, xalıq sanı belän il 57 genä urınnı ala.

# Qazaqstan Respublikası
## Tarix

    Töp mäqälä: Qazaqstan tarixı
1997. yılda Qazaqstan başqalası ilneñ Könyağında urnaşılğan Almatıdan, isemen Astanağa üzgärtelgän, üzägendäge Aqmola şähärenä küçte. Başqala küçerüeneñ säbäpläre arasında kiläçäktä Almatıda cir teträw kötelüe ide. Monnan tış, Astanada kübräk qazaqlar yäşilär, Almatıda isä urıslar sanı zur.

# Qazaqstan Respublikası
## İdärä büleneşe

Qazaqstan 14 cirgä wä 3 qalağa bülenä (cirlär oblas itep atala): Almatı qalası, Aqmola (üzäge: Astana), Aqtöbä, Astana qalası, Atıraw, Batıs Qazaqstan (üzäge: Oral), Bayqoñğır qalası, Mañğıstaw (üzäge: Aqtaw), Ontustik Qazaqstan (üzäge: Şimkent), Pavlodar, Qarağandı, Qostanay, Qızılorda, Şığıs Qazaqstan (üzäge: Öskemen), Soltustik Qazaqstan (Petropavl), Cambıl (üzäge: Taraz).

# Qazaqstan Respublikası
## Cäğräfiä

    Töp mäqälä: Qazaqstan cäğräfiäse
* Qazaqstan şähärläre
* Töp yılğalar wä küllär:
** İrteş yılğası
** İşim yılğası
** Balxaş küle
** Zäysan küle

# Qazaqstan Respublikası
## Xalıq

Qazir Qazaqstanda (2005) yılğı canisäp beleme buyınça):qazaqlar 59%, urıslar 25%,ukrainnar 3,1%, üzbäklär 3%, almannar 1,4%,tatarlar 1.4%.
# NGC 7644

NGC 7644 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7644
## Тарихы

Әлеге галактика 1886 елда Америка астрономы Lewis Swift тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 40.64 см (16 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Троммолд (Миннесота)

Троммолд — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Троммолд (Миннесота)
## Тарихы

Троммолд шәһәре елда нигезләнгән.

# Троммолд (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 10,247618 км², 10,177714 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 372 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Дашбулаг (Хоҗалы)

Дашбулаг (әзери. Daşbulaq) — Әзербайҗанның Хоҗалы районына караган авыл.
# Петроне II (Фрозиноне)

Петроне II — Италиянең Лацио төбәге Сора өязендә урнашкан торак пункт.

# Петроне II (Фрозиноне)
## Географиясе

Петроне II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Петроне II (Фрозиноне)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Торчанка (Беларусия)

Торчанка (белар. Торчанка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.

# Торчанка (Беларусия)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Вальрас-Плаж

Вальрас-Плаж (фр. Valras-Plage) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# Широкая Речка (Екатеринбур каласы)

Широкая Речка (рус. Широкая Речка) — Екатеринбур каласының торак массивы.

# Широкая Речка (Екатеринбур каласы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Широкая Речка (Екатеринбур каласы)
## Тарих

1949—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән. 2004 елда юкка чыгарылган һәм Екатеринбур составына кертелгән.

# Широкая Речка (Екатеринбур каласы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), татарлар (4%), арлар (7%).
# Иске Уразай (Кызыл Кама районы)

Иске Уразай — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — ?, ГАТОБК коды — ?.
# Липини (Симьятицкий повяты)

Липини — Польшаның Подлясье воеводалыгы Дзядковице гминасында урнашкан авыл.

# Липини (Симьятицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (19254) 1994 VD7

(19254) 1994 VD7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19254) 1994 VD7
## Тарихы

1994 елның 11 ноябрендә М. Хирасава, С. Судзуки тарафыннан Нюкаса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VD7» саналган.
# Тепляк (елга)

Тепляк — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея, Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Агыйдел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.

# Тепляк (елга)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 06020001112108100004373
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 108100437
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буенча саны — 08
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Сан Мартино (Реҗо Эмилия)

Сан Мартино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Корреджо өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Мартино (Реҗо Эмилия)
## Географиясе

Сан Мартино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Сан Мартино (Реҗо Эмилия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Поляновице (Любуш воеводалыгы)

Поляновице — Польшаның Любуш воеводалыгы Губин гминасында урнашкан авыл.

# Поляновице (Любуш воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.