# Казан дәүләт мәдәният институты

Казан дәүләт мәдәният институты — Татарстанның Казан шәһәрендә урнашкан югары белем бирүче уку йорты. Н.К. Крупская исемендәге Ленинград дәүләт мәдәният институты(рус.)татар. филиалы буларак 1969 елда ачыла.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Тарихы

1974 елда Казан дәүләт мәдәният институты итеп үзгәртелә. 1991 елда Казан дәүләт сәнгать һәм мәдәният институты исеме бирелә. 1995 елның маенда академия статусын, 2002 елның 4 июленнән 2015 елның 25 июненә кадәр Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университеты дип йөртелә.
1999 һәм 2000 елларда мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә уңышлы рәвештә белгечләр әзерләү, укыту, фән һәм иҗат эшендәге уңышлары өчен Университет белем бирүче уку йортлары һәм оешмаларының “Культура: Окно в Россию” Бөтенрусия конкурсының Лауреаты исеменә лаек булды һәм 2000нче елда ЮНЕСКОның “Памятная ветвь мира” дигән алтын медале белән бүләкләнде.
2006нчы елда Университетның бер төркем укытучылары “Урта Иделнең иҗитимагый-мәдәни һәм сәнгать өлкәсендә өзлексез һөнәри белем бирү системасының методологиясен һәм технологиясен тормышка ашыру” дигән хезмәтләре өчен Россия Федерациясе хөкүмәтенең мәгариф өлкәсендәге премиясенә лаек булдылар.
2011нче елда Урта Идел республикаларының 20дән артык мәдәният һәм сәнгать уку йортларын берләштергән Региональ университет белем бирү округы оештырыла, аның методик һәм фәнни үзәге булып Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университеты билгеләнә.
Университетның региондагы динамик үсешендә үзәк урын булып Санкт-Петербург мәдәният һәм сәнгать университеты мирасы санала, шул ук вакытта, төп игътибар региондагы халык иҗаты һәм классик сәнгатьнең узара бәйләнешенә, бер-берсенә тәэсирен өйрәнүгә дә юнәлдерелә.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Төзелеше
### Факультет, кафедра һәм программалары

Институт 9 факультет һәм 30 кафедрадан тора. Төп белем бирү программалары тормышка ашыралар: 14-е бакалавриат дәрәҗесендә, 29-ы специалитет дәрәҗесендә, 3-е магистрлар әзерләү программасы буенча; 7 аспирантура, 1 докторантура, 3 докторлык диссертациясе яклау буенча; өстәмә белем бирү программасын тормышка ашыручы белем тапшыру (трансфер) Институты (төп профессиональ белем бирү программасы буенча квалификацияне күтәрү; югары уку йортына керергә әзерлек; өстәмә профессиональ белем).
Китапханә — мәгълүмат оешмалары белән берлектә Татарстан Республикасының Милли китапханәсе, Казан дәүләт университетының Н.И. Лобачевский исемендәге Фәнни китапханәсе, Республикасының яшьләр китапханәсе һ.б.) китапханә — мәгълүмәт эше, информатика, документ белән эш итү өлкәсендә белгечләр әзерләнә.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Төзелеше
### Инфраструктурасы

Университетта заман таләпләренә туры килә торган мультимедийный һәм компьютерлары булган уку класслары, лабораторияләре, мастерскойлар, Универсиада 2013 объектлары исәбенә керүче “Итил” спорт комплексы, студентлар кафесы бар. “Студентлар йорты” күп еллар буе Казандагы иң яхшы студентлар торагы булып исәпләнә.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Конференцияләр

КДМИ укытучылары фән һәм иҗат эшендә актив катнашалар. Тарих, фәлсәфә, классик сәнгать, милли сәнгать, Идел буе халыклары этнографиясе һәм фольклоры, культурология, музей эше, иҗтимагый педагогика, китап тарату эше, идарә итүне документлаштыру, китпаханә-магълүмат эше буенча проблемаларны чишү өстендә эшлиләр. Ел саен университетта региональ, бөтенроссия һәм халыкара статусында булган конференцияләр уздырала.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Студентлар практика үткән оешмалар

КДМИ студентларының практика уза торган урыннары булып 250дән артык мәдәният сәнгать оешмалары, социаль сфера, мәгариф, туризм һәм кунакчылык өлкәсе, җәмәгатьчелек оешмалары торалар.
Эшкә алучылар соравы буенча 80% якын чыгарылыш студентлары эш урыннарына җибәреләләр.
Г.Камал исемендәге татар дәүләт академия театры, К.Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры, Татар дәүләт яшь тамашачы театры, курчак театры һәм Татарстан — Яңа Гасыр телекомпаниясе белән берлектә Татарстан өчен генә түгел, РФ регионнары өчен дә профессиональ актерлар һәм режиссерлар әзерләү алып барыла.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Студент тормышы

Көндез һәм читән торып 3меңгә якын студент укый, шул исәптән 1600дән артык укучы укудагы, фәнни-тикшерү һәм иҗат эшендәге югары уңышлары өчен Россия Федерациясе бюджеты исәбенә академик һәм социаль стипендия алалар.
КДМИ халык инструментлары оркестрлары һәм ансамбльләре, катнаш һәм татар хорлары, бию коллективлары бар һәм алар уңышлы эшләп киләләр.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Уку йортында укыткан шәхесләр

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан мәдәният институты укытучылары.
Университет кафедрларында 300дән артык укытучы эшли, алар арасында 42 професор, 123 доцент, 80нән артык Россиянең һәм Татарстанның атказанган фән, мәдәният, сәнгать эшлекләре, 46 Россиянең һәм Татарстанның атказанган һәм халык артистлары.
| туу датасы | Исем | әлма-матер | һөнәр төре | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1907-01-08 | Гай Таһиров | | choreographer | | 1995-09-16 |
| 1921-05-15 | Фуат Вәлиев | Киев милли төзелеш һәм архитектура университеты | | Fuad Valeev | 1984-10-11 |
| 1926-02-27 | Халит Кумысников | Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС | тиятыр белгече | | 2008-05-12 |
| 1933-04-20 | Гомәр Сабирҗанов | И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе | тарихчы | Gumer Sabirzyanov | |
| 1937-02-10 | Юрий Благов | Казан (Идел буе) федераль университеты Мәскәү театр институты 94 нче гимназия | | | 2014-10-23 |
| 1940-03-11 | Василевский, Анатолий Александрович | Казан дәүләт консерваториясе | баянчы дирижёр | Anatoliy Vasilevskiy | 2022-11-19 |
| 1940-08-04 | Энгель Таһиров | Казан (Идел буе) федераль университеты | тарихчы фәнни хезмәткәр | Engel Tagirov | |
| 1943-05-20 | Ай­дар Ха­физ | Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе | театр актеры тиятыр пидагугы театр режиссеры principal director актёр | Aydar Hafizov | 2020-12-13 |
| 1945-08-03 | Лима Кустабаева | Казан дәүләт консерваториясе | сәнгатькәр | | |
| 1946-07-06 | Анатолий Шутиков | Казан дәүләт консерваториясе | дирижёр музыка педагогы | Anatoliy Shutikov | |
| 1947 | Әнвәр Хәйри | Казан (Идел буе) федераль университеты | галим | | 2014-07-20 |
| 1947-02-12 | Рафаил Хәким | Казан (Идел буе) федераль университеты | сәясәтче тарихчы фәлсәфәче сәясәт белгече | Raphail Hakimov | |
| 1949-09-19 | Юрий Гвоздь | С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты | кина әпирәтере principal director кинорежиссёр film screenwriter сценаричы | Yuri Gvozd | |
| 1950-06-06 | Илдар Хәйруллин (1950) | Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе | театр актеры тиятыр пидагугы театр режиссеры киноактер актёр | Ildar Khairullin (actor) | |
| 1951-02-11 | Шәмси Закиров | Казан дәүләт мәдәният институты | университет профессоры театр режиссеры | | |
| 1952-01-02 | Гүзәл Вәлиева-Сөләйманова | Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты | | Guzel Valeeva-Suleymanova | |
| 1952-03-21 | Геннадий Макаров | Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | фольклорчы музыка белгече ethnographer композитор | Gennady Mikhaylovich Makarov | |
| 1955-04-20 | Мәхмүт Ваһапов | Казан сынлы сәнгать укуханәсе Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты | рәссам | Makhmut Vagapov | |
| 1959-03-03 | Елена Алексеева | С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты | кина́ белгече film critic film historian кинорежиссёр film screenwriter | Elena Alekseeva | |
| 1961-02-10 | Гөлчәчәк Нәҗипова | | museologist | | |
| 1978-11-21 | Алинә Шәрипҗанова | Казан дәүләт мәдәният институты В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты | җырчы | | |
| 1979-08-13 | Роза Әхмәдиева | Казан дәүләт мәдәният институты | | | |

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Уку йортын тәмамлаган шәхесләр

    Шулай ук карагыз: Төркем:Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылар һәм Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар.
* Рәйхан Габдуллина
* Ләйсән Фәйзуллина
* Ләйсән Гатауллина
* Лилия Камалиева
* Ландыш Ибәтуллина
* Камилә Шакирова
* Альбина Ногманова, "НЕТАНЦЫ" комьюнитисының амбассадоры, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты.
* Рузанна Хәбибуллина, Габдулла Кариев театры артисты (2015 елдан).
* Алсинә Закирова, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2013 елдан).
* Гөлназ Галимуллина, Казан дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2009 елдан), Татарстан театр әһелләре берлеге әгъзасы.
* Диләрә Зиннәтова, Кариев театры артисты (2003 елдан).
* Энҗе Яруллина, Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2005 елдан).
* Алсу Шакирова, Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры артисты (2007 елдан), Татарстан Республикасы Театр әһелләре берлеге әгъзасы.
* Гөлчәчәк Гайфетдинова, Татарстанның атказанган артисты (2016).
* Гүзәл Гөлвердиева, драма актрисасы, Камал театры артисты (2013 елдан).
* Гүзәл Шакирова, Татарстанның атказанган артисты (2015).
* Гүзәл Гафарова, драма актрисасы, Кәрим Тинчурин театры артисты (2013 елдан).
* Гүзәл Гайнуллина, Татарстан Республикасының атказанган артисты (2018).
* Айгөл Шәкүрова, драма актрисасы, Камал театры артисты.
* Айгөл Миңнуллина, драма актрисасы, Камал театры артисты.
* Рәзилә Мөхлисуллина, драма актрисасы, Әтнә татар дәүләт драма театры артисты.
* Энҗе Сәйфетдинова, драма актрисасы, Дамирә Кузаева исемендәге премиясе лауреаты (2019).
* Алсу Сибгатуллина, драма актрисасы.
* Алмаз Борһанов, драма актеры, Камал театры артисты.
* Илнур Закиров, драма актеры, Татарстанның атказанган артисты, М. Җәлил премиясе лауреаты.

# Казан дәүләт мәдәният институты
## Уку йортын тәмамлаган шәхесләр
### Автоматик исемлек

| туу датасы | Исем | һөнәр төре | эш урыны | Викиҗыентыктагы төркем | үлем датасы |
| 1942-01-20 | Рәфкать Гомәров | баянчы | | | |
| 1942-06-01 | Флера Хөрмәтова | bandleader | | | |
| 1946-01-06 | Рәшит Мостафин | дирижёр | | | |
| 1947 | Гали Арсланов | галим | | | |
| 1947-01-03 | Фәридун Ибраһимов | | | | |
| 1950-01-18 | Илдус Тарханов | cultural manager дипломат | | Ildus Tarhanov | |
| 1950-07-01 | Камил Кәримов | язучы шагыйрь satirist | | Kamil Karimov | |
| 1950-07-15 | Римма Ибраһимова | университет профессоры | | | |
| 1950-11-29 | Фаил Ибраһимов | театр режиссеры | | Fail Ibragimov | |
| 1951-01-10 | Гаптрәүф Нуриев | мөгаллим reciter филолог | Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе Болгар ислам академиясе «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты | Gaptrauf Nuriev | |
| 1951-02-11 | Шәмси Закиров | университет профессоры театр режиссеры | Казан дәүләт мәдәният институты «Мунча ташы» театры | | |
| 1951-08-25 | Вәсим Әхмәтшин | музыкачы | | | |
| 1952-01-03 | Мөхәммәт Мирза | мөхәррир шагыйрь публицист әдәби тәнкыйтьче | | Muhammat Mirza | |
| 1952-03-21 | Булат Сәлахов | язучы драматург театр актеры | Чаллы дәүләт татар драма театры | Bulat Salyakhov | |
| 1953-07-17 | Тәслимә Фәйзуллина | университет профессоры | | | |
| 1954-10-12 | Рәсиха Хәмидуллина | музыкачы педагог | Сарман балалар сәнгать мәктәбе | | |
| 1954-11-09 | Ирек Наскаев | ballet master | | | |
| 1954-12-11 | Владимир Мироваев | бала караучы | | | |
| 1955-01-01 | Илсөяр Проскурякова | китапханәче community leader Əmək veteranı | | | |
| 1955-09-17 | Венера Юмагулова | кинорежиссёр television journalist | Bashkortostan | | |
| 1956-03-31 | Роберт Андреев | композитор | | Robert Andreev | |
| 1957-01-01 | Зөфәр Галиуллин | мөфти | Татарстан (телерадиокомпания) һөнәри-техника укуханәсе Urengoy–Pomary–Uzhhorod pipeline Мәрҗани мәчете Bornay mäçete Колшәриф мәчете Киров өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте | | |
| 1957-03-20 | Фәридә Сафина | театр актеры тиятыр пидагугы актёр җырчы | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | Farida Safina | |
| 1958-09-15 | Трусов, Сергей Алексеевич | фольклорчы | Каравон | Sergey Trusov | 2021-10-14 |
| 1958-11-19 | Хәбир Ибраһим | балалар язучысы | | | |
| 1959-02-18 | Раушания Юкачева | театр актеры актёр | Әлмәт татар драма театры Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | Raushaniya Yukachyova | 2022-07-17 |
| 1959-06-12 | Наилә Ахунова | язучы шагыйрь прозачы әдәби тәрҗемәче | | Nailya Akhunova | |
| 1959-07-03 | Наталья Горбачёва | язучы журналист шагыйрь | | | 2014-11-09 |
| 1960-01-10 | Салават Фәтхетдинев | җырчы автоузышчы | | Salavat Fathutdinov | |
| 1960-04-10 | Габдерәззак Миңгалиев | композитор | | | 2025-01-07 |
| 1960-09-04 | Гөлдания Хәйруллина | | | | |
| 1960-10-11 | Венера Шакирова | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе | | |
| 1961-01-19 | Рәфыйк Таҗетдинов | җырчы | | | |
| 1962-01-02 | Рәмзия Безус | | | Ramziya Bezus | |
| 1963-12-23 | Роберт Шәймәрдәнов | chief executive officer | Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы Минзәлә татар дәүләт драма театры | | 2022-12-19 |
| 1966-01-10 | Резидә Шәрәфиева | җырчы | «Энергетик» мәдәният сарае «Казан» милли-мәдәни үзәге Казан шәһәр филармониясе | | |
| 1967-10-20 | Әлфия Ильясова | рәссам | | Alfiya Sargin | |
| 1968-01-27 | Зөфәр Сафин | җырчы | | Zufar Safin | 2023-05-21 |
| 1969-09-19 | Сәлимә Әминева | ballet master | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1970-06-30 | Радик Зөфәр улы Бариев | университет профессоры актёр театр режиссеры | | Radik Bariev (actor) | |
| 1970-08-02 | Лилия Хәмитова | | | | |
| 1971-03-02 | Айрат Хәмитов | биюче choreographer | Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле | Ayrat Hametov | |
| 1971-03-09 | Ринат Вәлиев | музыкачы баянчы композитор music arranger | «Казан» милли-мәдәни үзәге Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле | | |
| 1972-06-01 | Фәнис Җиһанша | театр актеры киноактер | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | Fanis Ziganshin | |
| 1972-10-09 | Миләүшә Шәйхетдинева | | | | |
| 1972-12-11 | Искәндәр Сираҗи | журналист җәмәгать эшлеклесе нәшир | Татарстан (телерадиокомпания) «Шәһри Казан» газетасы «Мәдәни Җомга» «Ватаным Татарстан» «Татарстан яшьләре» Акчарлак «Идел» журналы «Сираҗи сүзе» газетасы | | |
| 1973-03-04 | Фёдор Кузнецов | җырчы | | | |
| 1973-08-12 | Илфат Әскәров | | | Ilfat Askarov | |
| 1973-09-27 | Рамил Вәҗиев | | | | |
| 1974-08-22 | Айгөл Бариева | җырчы | | | |
| 1974-08-31 | Искәндәр Хәйруллин | | | | |
| 1975-02-14 | Айгөл Нәбиуллина | актёр мөхәррир алыпбаручы җырчы мәдәният өлкәсе оешма җитәкчесе | «Казан» милли-мәдәни үзәге Казан шәһәр филармониясе Мәйдан TV Тәртип FM | | |
| 1975-10-06 | Екатерина Болдырева | автор-башкаручы | | Ekaterina Boldyreva | |
| 1976-09-21 | Гүзәл Гайнуллина | театр актеры | Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры | | |
| 1976-12-14 | Алсу Әбелханова | җырчы | Europa Plus Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе | | |
| 1978-08-02 | Ирина Волынец | журналист сәясәтче | | Irina Volynets | |
| 1978-10-20 | Алсу Каюмова | актёр | | | |
| 1978-11-21 | Алинә Шәрипҗанова | җырчы | Казан дәүләт мәдәният институты Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры | | |
| 1979-06-10 | Гүзәл Сөләйманова | балет артисты | | | |
| 1979-08-13 | Роза Әхмәдиева | | Казан дәүләт мәдәният институты | | |
| 1979-09-23 | Мәдинә Гайнуллина | актёр | Әлмәт татар драма театры | | |
| 1980-11-04 | Гүзәл Шакирова (актриса) | театр актеры диктор | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | Guzel Shakirova | |
| 1981-02-04 | Илсөя Бәдретдинова | җырчы | «Татарстан яшьләре» | | |
| 1982-05-25 | Илфир Якупов | сәнгать җитәкчесе | | Ilfir Yakupov | |
| 1983-06-06 | Айгөл Сагынбаева | җырчы | | | |
| 1983-07-08 | Раяз Фасихов | җырчы | | | |
| 1983-08-26 | Рәдиф Зарипов | җырчы | Кәрвансарай Башкорт дәүләт опера һәм балет театры | | |
| 1983-12-14 | Алмаз Сабирҗанов | актёр | | | |
| 1984-01-27 | Имил Талипов | | | Emil Talipov | |
| 1985-01-17 | Илнур Закиров | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | Ilnur Zakirov | |
| 1986 | Назим Исмәгыйлев | җырчы | | | |
| 1986-01-23 | Алсу Шакирова | театр актеры | Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры | Alsu Shakirova | |
| 1986-02-08 | Энҗе Яруллина | актёр | | Endzhe Yarullina | |
| 1986-06-24 | Илназ Сафиуллин | | | | |
| 1986-06-24 | Вадим Захаров | җырчы | Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе | | |
| 1987-05-07 | Айгөл Миңнуллина | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1987-05-23 | Илгиз Зәйниев | театр режиссеры драматург язучы актёр прозачы шагыйрь сценаричы тиятыр пидагугы навилис | Татар дәүләт «Әкият» курчак театры | Ilgiz Zayniev | |
| 1987-06-30 | Ләйсән Фәйзуллина | театр актеры сәнгатькәр | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1988-02-03 | Нәфисә Хәйруллина | | | | |
| 1988-03-01 | Илмир Ямалов | музыкачы | | | |
| 1988-07-10 | Илгиз Шәйхразиев | җырчы хор дирижёры | Татарстан дәүләт камера хоры | Ilgiz Shaykhraziev | |
| 1989-11-26 | Алмаз Борһанов | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1992-03-06 | Илмира Нәгыймова | җырчы | | | |
| 1992-08-20 | Гүзәл Гафарова (1992) | театр актеры | Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры | | |
| 1992-12-10 | Алсинә Закирова | театр актеры | Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры | Alsina Zakirova | |
| 1993-03-06 | Алсу Сибгатуллина | театр актеры | Оренбург дәүләт татар драма театры Әлмәт татар драма театры | | |
| 1993-05-30 | Гүзәл Гөлвердиева | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1995-12-21 | Айгөл Шәкүрова | театр актеры | Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры | | |
| 1996-01-06 | Алия Карачурина | җырчы | | | |
| 1997-07-02 | Альбина Ногманова | театр актеры биюче | Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры | | |
| 1997-07-18 | Булат Гатауллин | актёр | | | |
| | Айвар Гыймаев | актёр | | | |