yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Erwin Şrödinger

Erwin Rudolf Yozef Aleksandr Şrödinger (almança Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger; 1887-1961, Vena) - Avstriä fizik-teoretigı, kvant mexanikasın buldıruçılarnıñ berse.
Nobel premiäse laureatı (1933).
Berniçä Fännär Akademiäseneñ äğzası, şul isäptän SSRB Fännär Akademiäseneñ äğzası (1934).
Kvant teoriäsendä berniçä mäsläklärneñ avtorı.
Kvant mexanikasınıñ töp tigezlämäse avtorı: statsionar waqıtqa bäysez Şrödinger tigezlämäse.
Dulqınnar mexanikası taypılışlar teoriäseneñ avtorı. Şrödinger mäçese uydırma paradoksı yärdämendä Kopenhagen añlatmasın tänqitlägän.
Termodinamikağa, statistik fizikağa öleş kertkän. Qır berdäm teoriäsen tözergä tırışqan.
Elekrodinamika, tös teoriäse, ğomumi çağıştırmalılıq teoriäse tarmaqlarında eşlägän.

# Erwin Şrödinger
## Fänni qazanışları
### Şrödinger tigezlämäse

Şrödinger tigezlämäse yaqtılıq tizlegennän tübänräk xäräkät itüçe spinsız kisäkçälär taswirlıy.
Waqıtqa bäyle Şrödinger tigezlämäse (ğomumi oçraq):
    $i\hbar {\frac {\partial }{\partial t}}\Psi ={\hat {H}}\Psi$
Relätiv tügel Şrödinger tigezlämäse m -massa belän, potentsial qırda $V({\vec {r}},t)$ kisäkçä öçen:
    $i\hbar {\frac {\partial }{\partial t}}\Psi ({\vec {r}},t)=\left[-{\frac {\hbar ^{2}}{2m}}\nabla ^{2}+V(\mathbf {r} ,t)\right]\Psi ({\vec {r}},t)$
yäki:
    $-{{\hbar }^{2} \over 2m}{\Delta }\Psi ({\vec {r}},t)+{E}_{p}({\vec {r}})\Psi ({\vec {r}},t)=i\hbar {\partial \over \partial t}\Psi ({\vec {r}},t),\qquad (1)$
Ğomumi küreneşe. $\hbar ={h \over 2\pi }$, $\!h$ — Plank daimi zurlığı; m — massa, $\!{E}_{p}({\vec {r}},t)$ — potentsial qır. Biredä $\!\Psi$ - dulqınça funktsiä . Älege funktsiäneñ moduleneñ kvadratı kisäkçekneñ birelgän xalättä bulu ixtimallığın bilgeli.

# Erwin Şrödinger
## Fänni qazanışları
### Şrödinger mäsläge

Şrödinger mäslägendä waqıtnıñ sistema üzgäreşläre xalät vektorınıñ üzgäreşe belän taswirlana, ä operatorlar daimi bulıp qalalar.
Fizik miqdar operatorı Şrödinger mäslägendä:
    ${\hat {A}}_{S}(t)={\hat {A}}_{S}(t_{0})$
Xalät vektorı Şrödinger mäslägendä:
    $\left|\psi _{S}(t)\right\rangle ={\hat {U}}(t,t_{0})\,\left|\psi (t_{0})\right\rangle =e^{-{\frac {i{\hat {H}}t}{\hbar }}}\,\left|\psi (t_{0})\right\rangle$,
biredä:
* ${\hat {U}}(t,t_{0})=e^{-{\frac {i{\hat {H}}t}{\hbar }}}$ — üzgäreş operatorı;
* ${\hat {H}}$ — Hamiltonian.
Şulay itep, Şrödinger tigezlämäse tübändägeçä yazıla (ğädättäge küreneş):
    $i\hbar {\frac {\partial \left|\psi _{S}(t)\right\rangle }{\partial t}}={\hat {H}}\left|\psi _{S}(t)\right\rangle$.
# Чиконио

Чиконио — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. Турин провинциясе составына керә.

# Чиконио
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 273 метр биеклектә урнашкан. Лузилье, Оценья, Ривароло-Канавезе һәм Сан-Джорджо-Канавезе коммуналары белән чиктәш.
# Бад-Грунд (Гарц)

Бад-Грунд — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.

# Бад-Грунд (Гарц)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 41,31 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 358 метр биеклектә урнашкан.
# Вас

Вас — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. Setteville провинциясе составына керә.

# Вас
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 218 метр биеклектә урнашкан. Фельтре, Лентьяи, Сегузино һәм Куэро коммуналары белән чиктәш.
# Ванксе

Ванксе (эст. Vankse) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
# Нью-Мадрид (округ, Миссури)

Нью-Мадрид — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нью-Мадрид шәһәре.

# Нью-Мадрид (округ, Миссури)
## Тарихы

Округ рәсми рәвештә 1812 елда оештырыла.

# Нью-Мадрид (округ, Миссури)
## Халкы

2019 елда халык саны 17 480 кеше тәшкил иткән.

# Нью-Мадрид (округ, Миссури)
## Территориясе

Округ мәйданы 1756 км² тәшкил итә.
# Блер (Небраска)

Блер — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.

# Блер (Небраска)
## Тарихы

Блер шәһәре елда нигезләнгән.

# Блер (Небраска)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 14,312166 км², 14,26909 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 326 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ферколе (Гросето)

Ферколе — Италиянең Тоскана төбәге Чивителла-Паганико өязендә урнашкан торак пункт.

# Ферколе (Гросето)
## Географиясе

Ферколе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Ферколе (Гросето)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# CAPZB

CAPZB (ингл. Capping actin protein of muscle Z-line subunit beta) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Фасния

Фасния (исп. Fasnia) — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Фасния
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 45,11 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 450 метр биеклектә урнашкан.
# (19458) Legault

(19458) Legault — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19458) Legault
## Тарихы

1998 елның 21 апрелендә М. Бёф тарафыннан Les Tardieux обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HE8» саналган.
# 1897 ел

2 меңьеллык :
XVII гасыр — XVIII гасыр — XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр :
Хронологик таблица :
1897 (бер мең сигез йөз туксан җиденче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1897 елы, II меңьеллыкның 897 елы, XIX гасырның 97 елы, XIX гасырның 10 унъеллыгының 7 елы, 1890 елларның 8 елы. 1897 елдан бирле 127 ел үтте.

# 1897 ел
## Вакыйгалар

* 13 июль — Гульельмо Маркони радионы патентлаштырыла.
* 14 июль — Русиядә якшәмбе рәсми ял көне итеп игълан ителде.

# 1897 ел
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1897 елда туганнар
* 22 февраль — Һади Маликов, хәрби эшлекле, дипломат (1897-1937).
* 22 февраль — Леонид Говоров, ССРБ маршалы.
* 23 февраль — Бакый Урманче, татар профессиональ сынлы сәнгатенә нигез салучы, рәссам, график, скульптор һәм архитектор.
* 2 май — Бәкер Белоусов, Гражданнар сугышы каһарманы.
* 20 май — Бәхтегәрәй Шәфиев, журналист һәм революционер.
* 26 май — Кыям Абрамов, ТАССР ХКШ рәисе (1930-1937).
* 29 май — Бари Рәхмәт, шагыйрь.
* 7 июнь — Кирилл Мерецков, хәрби башлык, Советлар Союзы маршалы.
* 12 июнь — Энтони Иден, Бөекбританиянең 64-нче премьер-министры (1955—1957).
* 25 июль — Галимҗан Нигъмәти, татар язучысы.
* 20 август — Тарьей Весос, Норвегия язучысы.
* Хәмит Зөбәер Кошай, татар галиме, археолог, татар эмиграциясенең күренекле вәкиле, ЮНЕСКОның ачык һавадагы музейлар комитеты рәисе.
* 28 сентябрь — Мохтар Әвәзов, казакъ язучысы.
* 12 декабрь — Александр Кирзимов, генерал-майор (1941).
* Каюм Поздняков, беренче татар кинорежисеры.
* Бакый Урманче
* Бари РәхмәтБари Рәхмәт
* Кыям Абрамов

# 1897 ел
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1897 елда вафатлар
* 9 март — Җамалетдин Әфгани, ислам дине реформаторы.
# Фантина (Месина)

Фантина — Италиянең Сицилия төбәге Фондакелли-Фантина өязендә урнашкан торак пункт.

# Фантина (Месина)
## Географиясе

Фантина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Фантина (Месина)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# NGC 6599

NGC 6599 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 6599
## Тарихы

Әлеге галактика 1880 елда Франция астрономы Edouard Stephan тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 80.01 см (31.5 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Амексе (Апасео эль Гранде)

Амексе — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Апасео-эль-Гранде муниципалитеты составына керә.

# Амексе (Апасео эль Гранде)
## Географиясе

Амексе Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Амексе (Апасео эль Гранде)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Амексе (Апасео эль Гранде)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# NGC 1587

NGC 1587 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 1587
## Тарихы

Әлеге галактика 1783 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Эскибогазкесен (Сивас)

Эскибогазкесен (төр. Eskiboğazkesen) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# RM8934

RM8934 — Йөкче йолдызлыгында урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 12,52 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Арцинути (Венеция)

Арцинути — Италиянең Венеция төбәге Конкордия-Саджиттария өязендә урнашкан торак пункт.

# Арцинути (Венеция)
## Географиясе

Арцинути Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.

# Арцинути (Венеция)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Твин-Брукс (Көньяк Дакота)

Твин-Брукс — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Твин-Брукс (Көньяк Дакота)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Твин-Брукс (Көньяк Дакота)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 1,050645 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 383 метр биеклектә урнашкан.
# Сыпан

Сыпан — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга Пильва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.

# Сыпан
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 10010100112111100003697
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 111100369
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буенча саны — 11
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Горн-Лейк (Миссисипи)

Горн-Лейк — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан шәһәр.

# Горн-Лейк (Миссисипи)
## Тарихы

Горн-Лейк шәһәре елда нигезләнгән.

# Горн-Лейк (Миссисипи)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 42,324697 км², 42,323397 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 91 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Велёхово

Велёхово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.

# Велёхово
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (17488) Mantl

(17488) Mantl — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17488) Mantl
## Тарихы

1991 елның 2 октябрендә Шмадель Л. Д., Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TQ6» саналган.
# Альмасера

Альмасера (кат. Almàssera) — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Альмасера
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2,7 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 10 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Суровка (Уфа районы)

Суровка — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450511, ГАТОБК коды — 80252840005.
# Бер-Рокс (Пенсильвания)

һәм
Бер-Рокс — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Бер-Рокс (Пенсильвания)
## Географиясе

Бер-Рокс халык санын алу урыны мәйданы — 6,857146 км², 6,857456 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1847 Фут биеклектә урнашкан.
# Туктамыш (Свердловск өлкәсе)

Туктамыш (рус. Тактамыш) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.

# Туктамыш (Свердловск өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Туктамыш (Свердловск өлкәсе)
## Тарих

Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Кызылъяр өязенә караган.

# Туктамыш (Свердловск өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (95%).
# (3357) Толстиков

(3357) Толстиков (лат. Tolstikov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3357) Толстиков
## Тарихы

1984 елның 21 мартында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 FT» саналган.
# Веденовка

Веденовка — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 73 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453142, ГАТОБК коды — 80249816003.

# Веденовка
## Демография

Халык саны динамикасы:
# PRR7

PRR7 (ингл. Proline rich 7, synaptic) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (7610) Садбери

(7610) Садбери (лат. Sudbury) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (7610) Садбери
## Тарихы

1995 елның 3 декабрендә Деннис ди Сикко тарафыннан Sudbury обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 XB» саналган.
# NGC 5366

NGC 5366 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 5366
## Тарихы

Әлеге галактика 1855 елда Америка астрономы George Bond тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 38.1 см (15 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Ленки (Освенцимский повяты)

һәм
Ленки — Польшаның Кече Польша воеводалыгы Кенты гминасында урнашкан авыл.

# Ленки (Освенцимский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Властковец

Властковец (чех. Vlastkovec) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Славонитсе районында урнашкан авыл.

# Властковец
## Географиясе

Мәйданы — 7,061 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Властковец
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Властковец
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Властковец
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 207 |
| 1880 | 168 |
| 1890 | 173 |
| 1900 | 162 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 152 |
| 1921 | 165 |
| 1930 | 178 |
| 1950 | 161 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 154 |
| 1970 | 107 |
| 1980 | 62 |
| 1991 | 42 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 40 |
| 2011 | 36 |
| 2021 | 41 |
# UTF1

UTF1 (ингл. Undifferentiated embryonic cell transcription factor 1) — кешенең 10-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Навадрожки

Навадрожки (белар. Навадрожкі) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.

# Навадрожки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Винчестер (Коннектикут)

һәм
Винчестер — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Винчестер (Коннектикут)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1771 елда нигезләнгән.

# Винчестер (Коннектикут)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 33,8 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 310 ± 1 метр һәм 404 метр биеклектә урнашкан.
# Шемире-сюр-Сарт

Шемире-сюр-Сарт (фр. Chemiré-sur-Sarthe) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Тавернаричи (Изерния)

Тавернаричи — Италиянең Молизе төбәге Скаполи өязендә урнашкан торак пункт.

# Тавернаричи (Изерния)
## Географиясе

Тавернаричи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Тавернаричи (Изерния)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# (19497) Pineda

(19497) Pineda — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19497) Pineda
## Тарихы

1998 елның 22 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KN32» саналган.
# FAM114A2

FAM114A2 (ингл. Family with sequence similarity 114 member A2 һәм Protein FAM114A2) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Вошонвилье

Вошонвилье (фр. Vauchonvilliers) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Вандёвр-сюр-Барс кантонына карый.
# Казчина Корона (Алесандрия)

Казчина Корона — Италиянең Пьемонт төбәге Виньяле-Монферрато өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Корона (Алесандрия)
## Географиясе

Казчина Корона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Корона (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# MYOC

MYOC (ингл. Myocilin) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Чурмански (Байкалово районы)

Чурманское (рус. Чурманское) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.

# Чурмански (Байкалово районы)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Чурмански (Байкалово районы)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
# Ювасарай (Ылгаз)

Ювасарай (төр. Yuvasaray) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Зейвә (Лачын)

Зейвә (әзери. Zeyvə) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
# Зотино (Чиләбе өлкәсе)

Зотино (рус. Зотино) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.

# Зотино (Чиләбе өлкәсе)
## Климат

Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.

# Зотино (Чиләбе өлкәсе)
## Сәгать поясы

Зотино (Чиләбе өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Зотино (Чиләбе өлкәсе)
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
# NGC 2829

NGC 2829 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2829
## Тарихы

Әлеге галактика 1850 елда инглиз астрономы Джордж Стони тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 182.88 см (72 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Мути (Рим)

Мути — Италиянең Лацио төбәге Дженцано-ди-Рома өязендә урнашкан торак пункт.

# Мути (Рим)
## Географиясе

Мути Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.

# Мути (Рим)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# HD69862

HD69862 — Кил йолдызлыгында урнашкан ApSrEuCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,11 ± 0,03 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Кабесарадос

Кабесарадос (исп. Cabezarados) — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Кабесарадос
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 80,36 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 686 метр биеклектә урнашкан.
# Акдам (Һаҗилар)

Акдам (төр. Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Һаҗилар илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Кафиатуллин

Кафиатуллин — фамилия.
* Марат Кафиатуллин (1934—2019), төзүче, «Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе» (1977).
* Тимур Кафиатуллин (1990), «Своя игра» уены гроссмейстеры.
# (18597) 1998 BE8

(18597) 1998 BE8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (18597) 1998 BE8
## Тарихы

1998 елның 25 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BE8» саналган.
# Ранчо Нуево (Петатлан)

Ранчо Нуево — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. Петатлан муниципалитеты составына керә.

# Ранчо Нуево (Петатлан)
## Географиясе

Ранчо Нуево Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.

# Ранчо Нуево (Петатлан)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.

# Ранчо Нуево (Петатлан)
## Тарихы

Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
# CTBS

CTBS (ингл. Chitobiase) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.