yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Георгий Ахвледиани

Георгий Ахвледиани (13 апрель 1887 ел — 7 июль 1973 ел) — грузин тел белгече, Грузин ССР Фәннәр академиясе академигы.

# Георгий Ахвледиани
## Биографиясе

Георгий Сариданович Ахвледиани 1887 елның 13 апрелендә Кутаиси шәһәре янында Дерчи авылында (Көнбатыш Грузия) туа. 1910 елда Харьков университеты Тарих-филология факультетының славян-рус бүлегенә укырга керә. Харьков Император университетын, ә аннары Петроград университетын (хәзер Санкт-Петербург дәүләт университеты) тәмамлый.
1918 елда Грузин университеты оештырылгач,, Тбилисига кайта, «Грузин университеты җәмгыяте» академик комиссиясендә катнаша. Тбилиси университетына нигез салучыларның берсе була (1918).
1939 елдан СССР Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы.
1941 елда Грузин ССР Фәннәр академиясе ачылгач, аның гамәлдәге әгъзасы итеп сайлана.
Бөек Ватан сугышы елларында хәрбиләрнең яралануы аркасында сөйләме бозылганнарга ярдәм итү төркемендә эшли.
1951 елда Я. Гогебашвили исемендәге Тбилиси фәнни-тикшеренү педагогика институтының логопедия секторын җитәкли. «Белем» җәмгыятенең грузин бүлекчәсе һәм Грузин лингвистика җәмгыяте рәисе була.
Г. С. Ахвледиани 1973 елның 7 июлендә Тбилисидә вафат була, шәһәр урамнарының берсе аның исемен йөртә.

# Георгий Ахвледиани
## Тел гыйлемен һәм логопедияне үстерүгә керткән өлеше

Г. С. Ахвледиани лингвистика буенча фундаменталь эшләр башкара. Аның эшчәнлек юнәлешләренең берсе булып индоиранистика тора. Бу өлкәдә осетин телен, картвель һәм Таулы Кавказ телләре фонетикасын өйрәнә. Гомуми тел гыйлеме өлкәсендә тикшеренүләр үткәрә (фонема теориясе, фонологик синтагматика проблемасы, эксперименталь фонетика мәсьәләсе). Логопедиянең теория һәм тәҗрибә мәсьәләләрен эшли. Сөйләм җитешсезлекләре табигатен өйрәнүдә Г. С. Ахвледиани фонетикага зур урын бирә. Үзенең бер эшендә ул болай дип яза: «Логопедия кайбер фәнни дисциплиналар белән тыгыз бәйләнгән, ләкин фонетика белән ныграк; аларның өйрәнү объектлары бер үк — социаль әһәмиятле артикуляцион гамәлләр, артикуляцион яңгыраш, ләкин аларның һәрберсе — фонетика һәм логопедия, бу объектны төрле караштан һәм төрле максаттан өйрәнә».
Г. С. Ахвледиани җитәкчелегендә логопедия теориясе һәм практикасы буенча кайбер тикшеренүләр үткәрелә. Алар арасында: «Тотлыгу төрләре», «Сөйләм җитешсезлекләрен искәртү», «Сөйләм җитешсезлекләре һәм аларны төзәтү», «Сигматик һәм аны төзәтү», «Грузин укучыларның сөйләм җитешсезлекләре», «Тавышларны күмәк коррекцияләү», «Сөйләм җитешсезлекләре булган балаларның язу үзенчәлекләре», «Грузиядә логопедия эше тарихы», «Логопед эшендә дидактик уен-күнегүләр». Г. С. Ахвледиани фәнни мәктәп оештыра, күп кенә грузин логопедлары шушы мәктәпкә карый (Н. Асамбадзе, А Кайшаури, З. Габашвили, Т. Перадзе, А Келбакиани).

# Георгий Ахвледиани
## Хезмәтләре

** Ахвледиани Г. С. Основы общей фонетики. — Тбилиси, 1949.
** Ахвледиани Г. С. Сборник избранных работ по осетинскому языку. — Тбилиси, 1960.
# Пинчешть (коммуна, Нямц)

Пинчешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.

# Пинчешть (коммуна, Нямц)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 40,18 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 226 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Пинчешть, Чуря, Холм, Патрикень һәм Телпелей авыллары урнашкан.
# Грьеро (Кунео)

Грьеро — Италиянең Пьемонт төбәге Пьоццо өязендә урнашкан торак пункт.

# Грьеро (Кунео)
## Географиясе

Грьеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Грьеро (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Чавдыр

Чавдыр (төр. Çavdır) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесенең Бурдур иленә караган бер илчедер.

# Чавдыр
## Географиясе

Илче мәйданы — .
# Марленго

Марленго — Италиянең Трентино — Альто-Адидже төбәгендә урнашкан коммуна. Южный Тироль провинциясе составына керә.

# Марленго
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 363 метр биеклектә урнашкан. Чермес, Лагундо, Мерано, Парчинес һәм Лана коммуналары белән чиктәш.
# Котанес-дель-Монте

Котанес-дель-Монте (исп. Cotanes del Monte) — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Котанес-дель-Монте
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 14,83 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 713 метр биеклектә урнашкан.
# Үрнәк (Туймазы районы)

Үрнәк — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452791, ОКАТО коды — 80251845006.
# Унгень (коммуна, Арджеш)

Унгень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.

# Унгень (коммуна, Арджеш)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 75 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Унгень, Колцу, Геужань, Гоя, Хумеле һәм Сату-Ноу авыллары урнашкан.
# R3HDM2

R3HDM2 (ингл. R3H domain containing 2) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез (Сан Луис де ла Паз)

Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Сан-Луис-де-ла-Пас муниципалитеты составына керә.

# Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез (Сан Луис де ла Паз)
## Географиясе

Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез (Сан Луис де ла Паз)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Мисион де Чичимекас Куатро, Бенито Ранхел Лопез (Сан Луис де ла Паз)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (19540) 1999 JF23

(19540) 1999 JF23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19540) 1999 JF23
## Тарихы

1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JF23» саналган.
# Богазлы (Арапгир)

Богазлы (төр. Boğazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Арапгир илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Марцано (Авелино)

Марцано — Италиянең Кампания төбәге Фридженто өязендә урнашкан торак пункт.

# Марцано (Авелино)
## Географиясе

Марцано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.

# Марцано (Авелино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Кавакчешме (Малкара)

Кавакчешме (төр. Kavakçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Герхардсбрун

Герхардсбрун — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Герхардсбрун
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 10,04 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 403 метр биеклектә урнашкан.
# Җарма (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)

Җарма (каз. Жарма) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.

# Җарма (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Унтвар

Унтвар — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ущер елгасының сул ярына тамагыннан 5,3 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 11 км.

# Унтвар
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Владимир каласыннан Ковров каласына кадәр, Нерль кертмичә. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 09010300912110000032783
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 110003278
* Бассейн коды — 09.01.03.009
* ГӨ буенча саны — 10
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# Ере-Ёль

Ере-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вочь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.

# Ере-Ёль
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 03020200112103000015586
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 103001558
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буенча саны — 03
* ГӨ буенча чыгарылышы — 0
# (4833) Мегес

(4833) Мегес (лат. Meges) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (4833) Мегес
## Тарихы

1989 елның 8 гыйнварында Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AL2» саналган.
# Зур Сойва

Зур Сойва (рус. Большая Сойва) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.

# Зур Сойва
## Климат

Зур Сойва климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.

# Зур Сойва
## Халык

Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (84%), руслар (13%).
# Фейрфилд-Глейд (Теннесси)

Фейрфилд-Глейд — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Фейрфилд-Глейд (Теннесси)
## Географиясе

Фейрфилд-Глейд халык санын алу урыны мәйданы — 60,8048 км², 60,804796 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 636 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Напперсдорф-Каммерсдорф

Напперсдорф-Каммерсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Холлабрунн округы составына керә.

# Напперсдорф-Каммерсдорф
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 234 метр биеклектә урнашкан. Гросхаррас, Штронсдорф, Холлабрунн, Вуллерсдорф һәм Майльберг коммуналары белән чиктәш.
# Амбарлы (Борчка)

Амбарлы (төр. Ambarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Борчка илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Лемберг-при-Новий Церкви

һәм
Лемберг-при-Новий Церкви — Словениянең Войник (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Лемберг-при-Новий Церкви
## Географиясе

Мәйданы — 1,78 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 327 метр биеклектә урнашкан.
# Манитоба

Манитоба (ингл. Manitoba) — Канада провинцияләренең берсе.
Башкаласы — Виннипег шәһәре.

# Манитоба
## Тарих

1870 елда барлыкка килгән.

# Манитоба
## Административ бүленеш

137 муниципалитет (2019).
# Белшак

Белшак — Словениянең Превале (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Белшак
## Географиясе

Мәйданы — 2,29 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 677,7 метр биеклектә урнашкан.
# Ульмет

Ульмет — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.

# Ульмет
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 7,1 км² (31 декабрь 2017). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 200 метр биеклектә урнашкан.
# HD46665

HD46665 — Зур Эт йолдызлыгында урнашкан ApEuSrCr спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 9,43 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Акьязы (Чорум)

Акьязы (төр. Akyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# NGC 949

NGC 949 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 949
## Тарихы

Әлеге галактика 1786 елда инглиз астрономы William Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Менелай (ай кратеры)

Менелай (лат. Menelaus) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 27,13 км булган кратер.

# Менелай (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Менелай (якынча 70 — 140 н. э.) хөрмәтенә бирелә.

# Менелай (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
# Нове Ктери

Нове Ктери — Польшаның Лодзь воеводалыгы Кшижанув гминаcында урнашкан авыл.

# Нове Ктери
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Бирули (Докшыцкий районы)

Бирули (белар. Бірулі) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.

# Бирули (Докшыцкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Силивонавка

Силивонавка (белар. Сілівонаўка) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.

# Силивонавка
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Энье-ле-Дюк

Энье-ле-Дюк (фр. Aignay-le-Duc) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Энье-ле-Дюк кантонына карый.

# Энье-ле-Дюк
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 24.86 км².
# Җаркурган

Җаркурган (үзб. Jarqoʻrgʻon, Жарқўрғон) — Үзбәкстанның Сөрхандәрья өлкәсендә урнашкан шәһәр.

# Җаркурган
## Тарих

Шәһәр статусын 1973 елдан башлап йөртә.
# Врочево

Врочево — Польшаның Великопольское воеводалыгы Сомпольно гминасында урнашкан авыл.

# Врочево
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# (10002) Багдасарян

(10002) Багдасарян (лат. Bagdasarian) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10002) Багдасарян
## Тарихы

1969 елның 8 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1969 TQ1» саналган.
# Форнолоза (Торино)

Форнолоза — Италиянең Пьемонт төбәге Локана өязендә урнашкан торак пункт.

# Форнолоза (Торино)
## Географиясе

Форнолоза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Форнолоза (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Марбери (Алабама)

Марбери — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Марбери (Алабама)
## Географиясе

Марбери халык санын алу урыны мәйданы — 60,166873 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 522 Фут биеклектә урнашкан.
# Биктимер (Ырынбур өлкәсе)

Биктимер (Биктимирово) — Ырынбур өлкәсенең Сарыкташ районында урнашкан торак пункт.

# Биктимер (Ырынбур өлкәсе)
## Сәгать поясы

Биктимер (Ырынбур өлкәсе) Екатеринбург вакыты (Yekaterinburg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Россиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

# Биктимер (Ырынбур өлкәсе)
## Халык

Милләтләр (2010): татарлар — 43,2%, башкортлар — 41,3%, казакълар — 8,5%, руслар — 5,0%.
# Казчина Барбьери (Алесандрия)

Казчина Барбьери — Италиянең Пьемонт төбәге Тортона өязендә урнашкан торак пункт.

# Казчина Барбьери (Алесандрия)
## Географиясе

Казчина Барбьери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Казчина Барбьери (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Баһарие (Мустафакемалпаша)

Баһарие (төр. Bahariye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Хәзәр (Төрекмәнстан)

Хәзәр (төрекм. Hazar) — Төрекмәнстанның Балкан вилаятендә урнашкан шәһәр.

# Хәзәр (Төрекмәнстан)
## Тарих

Шәһәр статусын 1956 елдан башлап йөртә.
# Карагай (Бича кушылдыгы)

Карагай — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бича елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Карагай (Бича кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010400112115300012137
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301213
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Казанская газета — Копейка (гәҗит)

Казанская газета - Копейка — көнлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1912 елның 3 маеннан 1914 елның 2 февраленә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 583 саны чыга.
# Ырмакбою (Бозова)

Ырмакбою (төр. Irmakboyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# (6309) Elsschot

(6309) Elsschot (лат. Elsschot) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (6309) Elsschot
## Тарихы

1990 елның 2 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 EM3» саналган.
# Чинарлар

Чинарлар (әзери. Çinarlar) — Әзербайҗанның Шабран районына караган авыл.
# Иван Зедерштедт

Иван Зедерштедт (Иван Иван улы Зедерштедт), 10 (22) декабрь 1820 — 28 апрель (10 май) 1892 (71 яшь)) — акушер, медицина докторы (1850), профессор (1862). 1863-1870 елларда — Казан университетының факультет терапиясе кафедрасы мөдире, 1870-1876 елларда — шул ук университетта һоспиталь терапиясе кафедрасы мөдире. Акушерлык, ваба авыруы турында фәнни хезмтләр авторы.
# Дыряне

Дыряне (рус. Дыряне) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.

# Дыряне
## Климат

Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

# Дыряне
## Сәгать поясы

Дыряне Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Дыряне
## Халык

Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
# Капанема (Пара)

Капанема — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.

# Капанема (Пара)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 614,026 км².
# (17065) 1999 GK17

(17065) 1999 GK17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17065) 1999 GK17
## Тарихы

1999 елның 15 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GK17» саналган.
# Бруньяйш

һәм
Бруньяйш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. Повуа-ди-Ланьозу муниципалитетына карый.

# Бруньяйш
## Географиясе

Мәйданы — .
# C2orf74

C2orf74 (ингл. Chromosome 2 open reading frame 74) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жукавка (Асиповицкий районы)

Жукавка (белар. Жукаўка) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.

# Жукавка (Асиповицкий районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гарвест (Алабама)

Гарвест — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Гарвест (Алабама)
## Географиясе

Гарвест халык санын алу урыны мәйданы — 32,106114 км², 32,106252 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 254 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ставек (Белхатовский повяты)

Ставек — Польшаның Лодзь воеводалыгы Клещув гминаcында урнашкан авыл.

# Ставек (Белхатовский повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Эрбевиллер

Эрбевиллер (фр. Herbéviller) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.

# Эрбевиллер
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 8,12 км².
# XKR5

XKR5 (ингл. XK related 5) — кешенең 8-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Аккодык (Алматы өлкәсе)

Аккодык (каз. Аққұдық) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.

# Аккодык (Алматы өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Дедеоглу (Кемах)

Дедеоглу (төр. Dedeoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Монтольдр

Монтольдр (фр. Montoldre) — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
# HD 2019

HD 2019 — Андромеда йолдызлыгында урнашкан B9 спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,75 ± 0,01 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.