yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гейсвилл (Пенсильвания)

Гейсвилл — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гейсвилл (Пенсильвания)
## Тарихы

Огачи шәһәре 15 сентябрь 1902 елда нигезләнгән.

# Гейсвилл (Пенсильвания)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 0,23 квадрат миль, 0,605318 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Хлевниця (Польша)

Хлевниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы Потенгово гминасында урнашкан авыл.

# Хлевниця (Польша)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Мендрыкавшчына

Мендрыкавшчына (белар. Мендрыкаўшчына) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.

# Мендрыкавшчына
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
# Вовкавичы (Минский районы)

Вовкавичы (белар. Воўкавічы) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Вовкавичы (Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Гановер (Мэн)

Гановер — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Гановер (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Гановер (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,56 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 272 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Алгонквин (Мэриленд)

Алгонквин — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Алгонквин (Мэриленд)
## Географиясе

Алгонквин халык санын алу урыны мәйданы — 7,369942 км², 7,344394 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Сент-Онес

Сент-Онес (фр. Saint-Aunès) — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
# NGC 364

NGC 364 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 364
## Тарихы

Әлеге галактика 1864 елда Алмания астрономы Альберт Март тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 121.92 см (48 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тунзас-Су

Тунзас-Су (Зур Тунзас-Су) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тутуяс елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.

# Тунзас-Су
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010300212115200009195
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115200919
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# Боннёй (Шаранта)

Боннёй (фр. Bonneuil) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# Ориэнтал (Төньяк Каролина)

Ориэнтал — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Ориэнтал (Төньяк Каролина)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Ориэнтал (Төньяк Каролина)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 4,245253 км², 4,240156 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Льюистон (Миннесота)

Льюистон — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.

# Льюистон (Миннесота)
## Тарихы

Льюистон шәһәре елда нигезләнгән.

# Льюистон (Миннесота)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 2,990981 км², 2,979952 км² (1 апрель 2010), 3,277573 км² (1 апрель 2020). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 370 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Руата Рибота (Торино)

Руата Рибота — Италиянең Пьемонт төбәге Кавур өязендә урнашкан торак пункт.

# Руата Рибота (Торино)
## Географиясе

Руата Рибота Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Руата Рибота (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ньюпорт (Вашингтон округы, Огайо)

Ньюпорт — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан халык санын алу урыны (ингл. census-designated place, CDP).

# Ньюпорт (Вашингтон округы, Огайо)
## Географиясе

Ньюпорт халык санын алу урыны мәйданы — 4,455969 км², 4,455967 км² (1 апрель 2010). Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# ITGA7

ITGA7 (ингл. Integrin subunit alpha 7 һәм Integrin alpha-7) — кешенең 12-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Нова Весь (Ленчицкий повяты)

Нова Весь — Польшаның Лодзь воеводалыгы Грабув гминаcында урнашкан авыл.

# Нова Весь (Ленчицкий повяты)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Якобень (коммуна, Сучава)

Якобень — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.

# Якобень (коммуна, Сучава)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 62 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 837 ± 1 метр биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Якобень һәм Местекениш авыллары урнашкан.
# Полинезия

Полинезия — 1000 дан артык утраулардан гыйбарәт Океания субтөбәге. Тын океанның үзәк өлешендә, 23°30’ т.к. — 28° к.к. ва 176° кч.о. — 109°20’ кб.о. арасында урнашкан.
Полинезия составында Тонга, Һавай, Тувалу, Феникс, Токелау утраулары, Кук архипелагы, Көнбатыш Самоа, Көнчыгыш Самоа, Лайн, Тубуаи, Маркиз утраулары, Пасха утравы, Җәмгыять утраулары, Туамоту утраулары һ.б. бар. Мәйданы 26 мең км² (Яңа Зеландияне исәпләмичә). Төньяк очы Һавай утраулары, көньяк-көнбатыш очы Пасха утравы һәм көньяк-көнчыгыш очы Яңа Зеландия булган өчпочмакны хасил итә.
Утрауларның күпчелеге янартау атылуы нәтиҗәсендә пәйда булган, калганнары — мәрҗән утраулары. Янартау утрауларның рельефы таулы (иң биек ноктасы 4205 м, Һавай утравындагы Мауна-Кеа сүнгән янартавы), мәрҗән утрауларының җир өсте яссы һәм иңкү. Һавай, Самоа һәм Тонга утрауларында хәрәкәттәге янартаулар бар.
Файдалы казылмалардан фосфорит, боксит чыганаклар бар. Утраулар мәрҗән рифлары белән уратылган. Климат — экваториаль, тропик, пассатлы. Уртача еллык температура +22…+26°С. Еллык явым 1500 ммдан 3500 ммгача, көчле давыллар була. Утраулар даим яшел субекваториаль һәм тропик урманнар белән капланган, җил тими торган тау битләүләре саванналардан гыйбарәт. Каһвә, какау, каучуклы агачлар, шикәркамыш, ананас, дөге, маниок үстерелә. Диңгез хайваннары аулана, энҗеләр алына. Халыкара туризм үсеш алган.
# Адолфо Руиз Кортинез (Акамбаро)

Адолфо Руиз Кортинез — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Акамбаро муниципалитеты составына керә.

# Адолфо Руиз Кортинез (Акамбаро)
## Географиясе

Адолфо Руиз Кортинез Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Адолфо Руиз Кортинез (Акамбаро)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Адолфо Руиз Кортинез (Акамбаро)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# (10218) Bierstadt

(10218) Bierstadt (лат. Bierstadt) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (10218) Bierstadt
## Тарихы

1997 елның 29 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SJ23» саналган.
# Ромоданово

Ромоданово (рус. Ромоданово) — Мордовиядә урнашкан шәһәр тибындагы бистә, Ромоданово районының административ үзәге.
Халык саны — 9 410 кеше (2010).

# Ромоданово
## Исем чыганагы

Ромоданово Ромодановскийлар кенәзләре (17 гасырда авыл биләүчеләре) фамилиясе буенча аталган.

# Ромоданово
## География

Ромоданово Инсар елгасы өстендә, Сарансктан 30 километр төньяк-көнчыгыштарак урнаша. Горький тимер юлының Красный Узел станциясе; Станция аша Куйбышев һәм Горький тимер юлларның чиге уза.

# Ромоданово
## Тарих

Ромоданово авылы беренче тапкыр 1622 елда телгә алына. 17 гасырда авылның берничә исем бар булган: Кош-Помра, Никольское (чиркәү исеме буенча) һәм Ромоданово (авыл биләүчеләр фамилиясе буенча).
1893 елда Ромоданово аша Мәскәү-Казан тимер юлы төзелә, Ромодановода станция төзелә. 1903 елдан Ромоданово (соңрак Тимирязево, Красный Узел) — узел станциясе.
1928 елдан — Ромоданово районының административ үзәге.
1958 елдан — шәһәр тибындагы бистә.

# Ромоданово
## Халык

Милли состав: руслар — 85,9%, мордва — 9,0%, татарлар — 3,7%.

# Ромоданово
## Икътисад

«Ромодановосахар» ААҖ, «Элеком» агросәнәгый берләшмәсе, спиртзавод.
# Сәфүрә Суфиянова

Сафура Суфиянова (Сафура Рәфыйк кызы Суфиянова, 1 июль 1930(1930-07-01), Иске Акколай, Бәләбәй кантоны, БАССР, РСФСР, СССР — 19 октябрь 2001(2001-10-19) (71 яшь), Иске Акколай, Әлшәй районы, Башкортстан, Россия) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
# Ли Цян

Цян – исеме, Ли – фамилиясе.
Ли Цян (кыт. 李强, 1959 елның 23 июле, Кытай, Чжэцзян првинциясе, Вэньчжоу махсус районы, Жуйань шәһәр өязе) – Кытайның дәүләт, сәясәт һәм фирка эшлеклесе, 2023 елның 11 мартыннан Кытай Халык Республикасы Дәүләт Советы премьеры. 2017 елдан Кытай Коммунистлар партиясе Үзәк комитеты (КПК ҮК) Политбюросы әгъзасы, 2022 елдан КПК ҮК Политбюросы Даими комитеты әгъзасы.
2017-2022 елларда ККП Шанхай шәһәр комитеты башлыгы, 2016-2017 елларда ККП Цзянсу провинциясе парткомы башлыгы, 2012-2016 елларда Чжэцзян провинциясе губернаторы. 1983 елдан Кытай Коммунистлар партиясе әгъзасы, XVIII чакырылыш КПК Үзәк комитеты әгъзалыгына кандидат, XIX һәм XX чакырылыш КПК Үзәк комитеты политбюросы әгъзасы.

# Ли Цян
## Тәрҗемәи хәле

1959 елның 23 июлендә Кытайның Чжэцзян провинциясе Вэньчжоу махсус районы Жуйань шәһәр өязендә туган. Чжэцзян авыл хуҗалыгы институтында (Нинбо шәһәре) «Механизация» белгечлеге буенча белем ала, шулай ук Үзәк партия мәктәбендә һәм Гонконг политехник университетында икътисад белеме ала. Хезмәт эшчәнлеген 1976 елда фабрикада эшче булып башлый, аннары комсомол эшенә күчә. 24 яшендә Кытай Коммунистлар партиясенә керә.
Утыз еллап туган Чжэцзян провинциясендә эшли, аерым алганда, 2004-2007 елларда ул вакытта аның парткомы башлыгы булган Си Цзиньпинның турыдан-туры җитәкчелегендә эшли, хәзер аның протежесы дип атала.. 2015 елда АКШка сәфәре вакытында Си Цзиньпинны озата бара. 2011 елдан туган провинциясе парткомы башлыгы урынбасары һәм бер ук вакытта 2012-2016 елларда провинция губернаторы.
2016-2017 елларда – Цзянсу провинциясе парткомы башлыгы.
2017 елның октябреннән 2022 елның 28 октябренә кадәр – партиянең Шанхай шәһәр комитеты башлыгы. COVID-19 пандемиясе вакытында Шанхай халкын ике ай өйләрендә бикләп тота, кешеләр хәтта ашарга алырга, табибларга чыга алмауга зарлана.
XX съездга кадәр аның, Кытай Халык Республикасы җитәкчеләренең «алтынчы буыны» вәкиле буларак, 2022 елда Кытай Коммунистлар партиясе Үзәк комитеты Политбюросы Даими комитетына эләгү мөмкинлеге бар дип санала, аны хәтта Си Цзиньпинның Политбюроның Даими комитетына күтәрелү өчен төп кандидатларының берсе дип атаганнар. Ул премьер-министр вазифасын биләргә мөмкин дигән фикер яңгыраган. Икенче версия буенча, ул Кытай Коммунистлар партиясенең дисциплинаны тикшерү үзәк комиссиясе рәисе вазифасында аның башлыгы Чжао Лэцзины алыштыра алган. Шул ук вакытта Линың сәяси перспективаларын 2022 елда Шанхайда COVID-19 таралу киметкән дип санала.
2022 елның октябрендә Кытай Коммунистлар партиясенең XX съездыннан соң, Ли Цян XX чакырылыш Политбюроның Даими комитеты әгъзасы итеп сайлана.
2023 елның 11 мартында XIV чакырылыш Бөтенкытай халык вәкилләре җыелышының I сессиясенең IV пленар утырышында КХР Дәүләт Советы премьеры вазифасына расланган. Шул ук көнне Кытай Халык Республикасы Рәисе Си Цзиньпин хөкүмәт башлыгы вазифасына Ли Цянны билгеләү турында тиешле указга кул куйган.
# PPP4R3A

PPP4R3A (ингл. Protein phosphatase 4 regulatory subunit 3A һәм Serine/threonine-protein phosphatase 4 regulatory subunit 3A) — кешенең 14-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# STPG1

STPG1 (ингл. Sperm tail PG-rich repeat containing 1 һәм O(6)-methylguanine-induced apoptosis 2) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Сан Барбацияно (Милано)

Сан Барбацияно — Италиянең Ломбардия төбәге Трибьано өязендә урнашкан торак пункт.

# Сан Барбацияно (Милано)
## Географиясе

Сан Барбацияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.

# Сан Барбацияно (Милано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.

# Сан Барбацияно (Милано)
## Халкы

| Ел | Халык саны | Халык саны |
| 2001 | 12 | |
# Юкарыдемирҗи (Бига)

Юкарыдемирҗи (төр. Yukarıdemirci) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Бига илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# Сарайҗык (Гүмүшхаҗыкөй)

Сарайҗык (төр. Saraycık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Гүмүшхаҗыкөй илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# UBLCP1

UBLCP1 (ингл. Ubiquitin like domain containing CTD phosphatase 1) — кешенең 5-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Стража (Луковиця)

Стража — Словениянең Луковиця (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Стража (Луковиця)
## Географиясе

Мәйданы — 0,96 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 498,3 метр биеклектә урнашкан.
# NGC 4339

NGC 4339 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 4339
## Тарихы

Әлеге галактика 1784 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Храштяни (Ческе Будейовице)

Храштяни (чех. Chrášťany) — Чехиянең Көньяк Чехия крае Ческе-Будейовитсе районы һәм SO ORP Týn nad Vltavou районында урнашкан авыл.

# Храштяни (Ческе Будейовице)
## Географиясе

Мәйданы — 22,93315 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 451 ± 1 метр биеклектә урнашкан.

# Храштяни (Ческе Будейовице)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Храштяни (Ческе Будейовице)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Храштяни (Ческе Будейовице)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 1780 |
| 1880 | 1721 |
| 1890 | 1646 |
| 1900 | 1664 |
| 1910 | 1590 |
| 1921 | 1574 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 1532 |
| 1950 | 1092 |
| 1961 | 1018 |
| 1970 | 907 |
| 1980 | 828 |
| 1991 | 782 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 700 |
| 2014 | 728 |
| 2016 | 727 |
| 2017 | 725 |
| 2018 | 716 |
| 2019 | 719 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 720 |
| 2021 | 733 |
| 2021 | 715 |
| 2022 | 733 |
| 2023 | 736 |
| 2024 | 734 |
# Ğäyepsezlek prezumptsiäse

Ğäyepsezlek prezumptsiäse (latinçä praesumptio innocentiae) - mäxkämä eşläreneñ başqaru töp nigezläreneñ berse: "keşeneñ ğäyeben isbatlamağan çağında, keşe ğäyepsez bulıp sanala".
Ğäyepsezlek prezumptsiäse - Xoquq tarmağında demokratiäneñ töp qazanışı bulıp sanala.
Rusiä cinäyät xoquqlarında ayırım 14-nçı mäqälä bar. Rusiä Cinäyät xoquqı kodeksında bulğan "Ğäyepsezlek prezumptsiäse" härber däwlät organnarı ütäleşenä öçen mäcbüri bula.
# Нова-Петрополис

Нова-Петрополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.

# Нова-Петрополис
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 291,079 км².
# Тиоброма

Тиоброма — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.

# Тиоброма
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 2197,415 км².
# Пунишча (Минский районы)

Пунишча (белар. Пунішча) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.

# Пунишча (Минский районы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Палачов

Палачов (чех. Palačov) — Чехиянең Моравия-Силезия крае Стари Йичин районында урнашкан авыл.

# Палачов
## Географиясе

Мәйданы — 4,135 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Палачов
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Палачов
## Тарихы

Авыл җирләре элек Моравия тарихи төбәгенә караган.

# Палачов
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 343 |
| 1880 | 367 |
| 1890 | 372 |
| 1900 | 354 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 351 |
| 1921 | 342 |
| 1930 | 335 |
| 1950 | 285 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 300 |
| 1970 | 291 |
| 1980 | 244 |
| 1991 | 220 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 216 |
| 2011 | 223 |
| 2021 | 231 |
# Рәшидә Мәһәдиева

Мәһәдиева Рәшидә Рәфкать кызы (8 февраль 1965 ел) — башкорт журналисты, галим. 1995 елдан Русиянең һәм Башкортстан Республикасының Журналистлар берлеге әгъзасы. Филология фәннәре кандидаты. Башкортстан Хөкүмәтенең Шәһит Ходайбирдин исемендәге премиясе лауреаты (1999). Башкортстан Республикасының матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары атказанган хезмәткәре (2004).

# Рәшидә Мәһәдиева
## Биографиясе

* Рәшидә Рәфкать кызы Мәһәдиева Баймак районы Сакмар авылында туган.
* Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаган.
* 1988 елдан алып «Башкортстан пионеры» гәзитенең бүлек мөдире.
* 1990 елдан алып «Яшьлек» гәзитенең бүлек мөдире, 1991 елдан баш мөхәррир урынбасары.
* 2001 елдан «Атна» гәзитенең баш мөхәррире.
* 2006 елдан «Башкортстан» телерадиокомпаниясе дәүләт унитар предприятиесенең телевидение студиясе баш мөхәррире.
* Башкортстан Матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары агентлыгының электрон киң мәгълүмат чаралары секторы җитәкчесе.
* 2016 елдан — Башкорт дәүләт университетының журналистика кафедрасы мөдире.
* 02.2017 ел — Ватандаш журналының баш мөхәррире.

# Рәшидә Мәһәдиева
## Иҗади эшчәнлеге

Башкортстан Республикасы яшьләр матбугаты турында мәкаләләр, балалар өчен «Акбай калага бармый» (2006) әкиятләр китабы авторы.

# Рәшидә Мәһәдиева
## Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

* Шәһит Ходайбирдин исемендәге бүләк лауреаты (1999).
* Башкортстан Республикасының матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары атказанган хезмәткәре (2004).
# Гацоло (Җенова)

Гацоло — Италиянең Лигурия төбәге Кампомороне өязендә урнашкан торак пункт.

# Гацоло (Җенова)
## Географиясе

Гацоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.

# Гацоло (Җенова)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Klaypeda

Klaipėda /klaypéda/, (Almança: Memel yä Memelburg; Läxçä: Kłajpeda) – Baltíq Diñgezendä Lituanıñ berdänber diñgez portı. 194.400 toruçılar (2002.), sanı kimde (1989.da 202,900). Xäzerge Klaipėda Şvedsiä, Almanía häm Dänmark belän bäylängän möhim parom portı. Neman yılğasınıñ tamağı yänäşendä urnaşqan.
Klaipėda matur karkaslı arxitektur belän tanılğan; şundí arxitektur Almanía, Anglia häm Dänmark arxitekturğa oxşaş. Lituanıñ populár diñgez kurortlar Klaipėda yanındağı Neringa häm Palanga'da urnaşqan.

# Klaypeda
## Taríx

Klaipėda'ğa Baltíq qäbilälär 12. yözdä nigez salalar. Ğasırlar buyında şähär Könçığış Prussiağa kergändä, Memel atala.
Xäzerge Baltíq Diñgezendäge havan şähärenä 1252.dä Teuton Rısarlar nigez salalar, qalağa Castrum Memele (Almança Memelburg yä Mimmelburg) atı quyalar. 1254.tä Klaipėda'nı Lübeck Şähär Xoquqına büläk itälär. Klaipėda tirä-yağı Teuton Rısarları tarafınnan Xristianlaşqan bula. Melno Diñgeze solıxı buyınça 1422.dä Prussia Provinsise Litua belän çige rätlänä. Memel Prussiağa kerä häm çige 1919.ğa qädär üzgärtmä. Bu çik Awrupınıñ iñ üzgärmägän çiklärdän berse.
1474.tän başlap Memel Culm Qanunı buyınça yörtkän. 1525.tä herzoglı Memel, Albrecht von Brandenburg-Ansbach-Prussia herzogınıñ idaräse waqıtında, Lutheranizmnı qabul itä. Prussia Herzoglığı Polşanıñ häm soñraq Polşa-Litua Berlegeneñ öleşe buluınnan soñ şähär häm port çäçäk ata başlí. Şähär Neman yılğasınıñ tamağında urnaşqaç, Litua öçen port bulıp xezmät itä. 1629-1635.da Memelne Şvedlär höcüm itep basıp alalar häm cimerälär. Ul yañadan tözelä. 75 yıldan soñ Memeldä xalqınıñ zur sanı çuma ülätennän qırılıp betä. Berdäm Almanía 1871.dä barlıqqa kileüdän soñ Memel anıñ iñ Tönyaq-Könçığış şähäre bula.
1919.da Klaipėda Entente protektoratı astında qala. Versailles şartnamäse buyınça Memel tirä-yağın Almaníadan ayırıp quyalar, häm autonomiä statusı belän Fransız okkupasísı astında qala. Soñraq 1923. yılda Colonel Budrys ğäskärläre Fransızlarnı yuqqa çığaralar. 1939.nıñ 22. Martında Austrianı, Sudetenlandnı häm Çexoslovakianı basıp aludan soñ Memelne Alman Reich'ı basıp ala.
İkença Bötendönya Suğışı waqıtında, Memellelär Qızıl armíğa qarşı köräşälär (1944. axırı – 1945.). 1945.nıñ Ğínwarında şähärne Qızıl Armí ala häm Memel Litua Soviet Republigına birelä.
Şähärdä qalğan toruçılarnıñ zur sanı Sebergä sörgengä cibärelälär, Almaníağa az ğına küçälär.

# Klaypeda
## Klaipėda'da tuğan keşelär

* Simon Dach (1605 – 1659), şağir
* Rev. Michael Wohlfahrt (1687 – 1741), Amerikanıñ dini citäkçese
* Friedrich Wilhelm Argelander (1799 – 1875), astronom
* George Adomeit (1879 – 1967), Amerikan rässam
# Мендоса (шәһәр)

Мендоса (исп. Ciudad de Mendoza) — Аргентинаның Мендоса провинциясендә урнашкан шәһәр.

# Мендоса (шәһәр)
## Тарих

1561 елда нигезләнгән.

# Мендоса (шәһәр)
## Кардәш шәһәрләр

* Бергамо, Италия
* Майами-Дейд (округ, Флорида), Америка Кушма Штатлары
* Монтеррей, Мексика
* Нәшвилл, Америка Кушма Штатлары
* Рамат-Ган, Исраил
* Сан-Паулу, Бразилия (1998)
* Сертанзинью, Бразилия
# 804 км (платформа)

к·б·ү Дәрвишләр — Әгерҗе :
804 км (рус. 804 км) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Казанның Совет районы территориясендә, Дәрвишләр бистәсе торак массивы эчендә урнашкан. Җир асты чыгу юлы бар. Шәһәртирә пуезлары гына туктый.
# Хорхе Капулин Силва (Комонфорт)

Хорхе Капулин Силва — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. Комонфорт муниципалитеты составына керә.

# Хорхе Капулин Силва (Комонфорт)
## Географиясе

Хорхе Капулин Силва Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.

# Хорхе Капулин Силва (Комонфорт)
## Климаты

Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.

# Хорхе Капулин Силва (Комонфорт)
## Тарихы

Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
# Монтерей (Теннесси)

Монтерей — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Монтерей (Теннесси)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1893 елда нигезләнгән.

# Монтерей (Теннесси)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 7,915496 км², 7,915783 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 574 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Данкерк (Индиана)

Данкерк — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.

# Данкерк (Индиана)
## Тарихы

Данкерк шәһәре елда нигезләнгән.

# Данкерк (Индиана)
## Географиясе

Шәһәр мәйданы — 3,254818 км², 3,254825 км² (1 апрель 2010). Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 288 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Иньеста (Куэнка)

Иньеста (исп. Iniesta) — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Иньеста (Куэнка)
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 232,3 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 969 ± 0 метр биеклектә урнашкан.