yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Михаил Мейерович

Михаил Германович Мейерович (1921 елның 12 ноябре, Ярославль — 2004 елның 9 гыйнвары, Ашкелон) — совет һәм Россия тарихчысы, туган якны өйрәнүче, музей хезмәткәре.

# Михаил Мейерович
## Тормыш юлы

Михаил Мейерович 1921 елның 12 ноябрендә Ярославльдә туган. 1920 еллар ахырында әтине Себер шәһәренә Ачинскка сөргенгә җибәрелә, бу уңайдан аның гаиләсе дә анда күчә.
1939 елда Луганск шәһәрендә урта мәктәпне тәмамлый һәм Мәскәү фәлсәфә, әдәбият, тарих институтына (МИФЛИ) укырга керә. 1939 елда армиягә алына. Бөек Ватан сугышы елларында Көньяк, Төньяк Кавказ һәм Кавказ арты фронтларында сугыша. Армиядән 1946 елда демобилизацияләнә. МИФЛИ составына кергән Мәскәү дәүләт университетында укуына әйләнеп кайта.
Университетны тәмамлаганнан соң 1951 елда Ярославльнең туган якны өйрәнү музеена эшкә җибәрелә, анда 20 ел эшли, шул исәптән 18 — фәнни эш буенча директор урынбасары вазыйфасында. Бу чорда туган якны өйрәнү белән актив шөгыльләнә. Ярославль буенча берничә юл күрсәткече әзерләгән. Ярославль музей-тыюлыгын оештыруда мөһим роль уйный. Аның катнашында «Туган як турындагы язмалар» чыга башлый. 1970 елдан башлап Ярославль дәүләт университетында башта икътисадый, аннары тарихи факультетта эшли башлый.
1970 елда «Ярославль губернасы пролетариаты реакция һәм яңа революцион күтәрелеш елларында (1907—1914 еллар)» темасына кандидатлык диссертациясен яклый. 1980 нче еллардан башлап Ярославль дәүләт университетының Ватан тарихы кафедрасы Үзәк сәнәгать районы пролетариаты тарихын өйрәнү үзәге була. Ил тарихы институты белән 7 зона фәнни конференция үткәрелә һәм М. Г. Мейерович катнашында 3 фәнни хезмәт җыентыгы нәшер ителә. Шулай ук Ярославль педагогия институтында да укыта. 120 дән артык фәнни эш бастырган.
1996 елда Израильгә күчеп китә. 2004 елда Ашкелон шәһәрендә үлгән һәм җирләнгән.
II дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм медальләр белән бүләкләнә.

# Михаил Мейерович
## Иншалар

* Когда был основан Ярославль. — Ярославль: Кн. изд., 1959. — 63 с.
* Знакомьтесь, Ярославль! Краткий очерк-путеводитель. — 2-е изд. — Ярославль: Верх. Волж. кн. изд., 1964. — 51 с.
* О происхождении промышленных рабочих Ярославской губернии (конец XIX- начало XX века) // Вестник МГУ. Сер. история. — 1969. — № 6. — С. 26—42.
* Так начинался Ярославль. — Ярославль: Верхне-Волжское книжное издательство, 1984. — 63 с.
* Рабочее движение в Ярославской губернии в 1861 — феврале 1917 г. Хроника : учеб. пособие. — Ярославль: Яросл. гос. ун-т, 1995. — 120 с.
# Кайбыч икмәк комбинаты

Кайбыч икмәк комбинаты (рус. Кайбицкий хлебокомбинат, ингл. Kaybitsy bread company) — Татарстан Республикасының Кайбыч районы Олы Кайбыч авылында урнашкан икмәк һәм онлы кондитер әйберләре, тортлар һәм озак сакланмаган пирожныйлар җитештерү белән шөгыльләнүче бизнес ширкәте.

# Кайбыч икмәк комбинаты
## Юридик мәгълүмат

* Хокуки формасы: ачык акционерлар җәмгыяте.
* Төп адресы: 422330, Россия Федерациясе, Татарстан Республикасы, Кайбыч районы, Олы Кайбыч авылы, Кояшлы бульвар урамы
* ТДРН яки Төп дәүләт регистрация номеры 1021606764508 (рус. ОГРН — Основной государственный регистрационный номер, ингл. Russian organisation number — Primary State Registration Number).

# Кайбыч икмәк комбинаты
## Тарихы

* ИНН/КПП теркәлүе вакыты: 14.05.1993 (Кайбыч районы халык депутатлары шурасы)
* ОГРН теркәлүе вакыты: 24.12.2002 (Федераль салым хезмәте)

# Кайбыч икмәк комбинаты
## Эшчәнлеге

* Төп эшчәнлек төре булып икмәк һәм онлы кондитер әйберләре, тортлар һәм озак сакланмаган пирожныйлар җитештерү тора.
# Ле-Буше-Сен-Никола

Ле-Буше-Сен-Никола (фр. Le Bouchet-Saint-Nicolas, фр. Bouchet һәм фр. Bouchet-le-Lac) — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)

Rusiä Su-24 oçqıçın Süriä çigendä bärep töşerü — 2015 yılnıñ 24 noyäberendä Törkiä hawa-xärbi köçläreneñ istrebitele F-16C "hawa-hawa" raketası yärdämendä Süriädäge Räsäy hawa köçläre törkemenä kergän Su-24M front bombağa totuçı oçqıçın bärep töşerä. Waqiğa 6000 m bieklektä Süriä-Törkiä çige rayonında bulğan, oçqıç Süriäneñ Lataqiä wiläyätendä töşkän.
Bombağa totuçı oçqıçnıñ ekipajı katapultsiälänä, ekipaj komandirı Oleg Peşkov paraşütta cirgä utırtu waqıtında Süriä xökümätenä qarşı suğışçılar (Süriä törkmännäre) tarafınnan cirdän atıp üterelgän. Şturman kapitan Konstantin Muraxtin atış zonasınnan tış cirgä töşerelgän häm Räsäy häm Süriä maxsus köçläre yärdämendä "Xmeymin" hawa köçläre bazasına küçerelgän.
Ezläw-qotqaru operatsiäse barışında Räsäy diñgezçese Aleksandr Pozınıç häläk bula häm Mi-8 boralağı beterelä.

# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)
## Waqiğa

Waqiğa irtänge säğät 10:24 (Mäskäw waqıtı) tä bula. Bärep töşerelgän oçqıç Süriä törkmännäre qorallı köçläre häm Süriä xökümäte köçläre arasında bäreleşlär rayonında, Törkmän Tawı yanında töşkän.

# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)
## Qaraşlar

Törkiä Rusiäneñ bombağa totuçı oçqıçı ilneñ çigen bozuın belderä. NATO Rusiä oçqıçı Törkiä kiñlegenä kergänen raslıy.

# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)
## Qaraşlar
### Törkiä qaraşı

Törkiä yağı ike Rusiä oçqıçı Törkiä kiñlegenä kergänen belderä, Törkiä dispetçerı 10 tapqır kitü täläpläre belän kisätü cibärä. Berençe oçqıç Törkiä kiñlegennän kitkän, ä ikençe oçqıçı bärep töşerelgän.

# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)
## Qaraşlar
### Rusiä qaraşı

Rusiä qaraşı buyınça Törkiä istrebitele Rüsiä oçqıçın Süriä kiñlegendä bärep töşergän.

# Rusiä Su-24 oçqıçın bärep töşerü (2015)
## Näticälär

28 noyäberdä Vladimir Putin Törkiägä qarşı iqtisadi, xärbi, mädäni çikläwlärne kertä, vizasız tärtip 2016 yıldan tuqtatıla.
Süriädäge Räsäy xärbi-diñgez bazasında hawa höcümnärenä qarşı zamança caylanma S-400 urnaştırıla.
Komandir Oleg Peşkov RF Qaharmanı däräcäsenä layıq bula (ülgäç), diñgezçe Aleksandr Pozınıç Batırlıq Ordenına layıq bula (ülgäç), qotqarılğan şturman Konstantin Muraxtin Batırlıq Ordenına layıq bula.
# Кече Кугланур

Кече Кугланур (чирм. Изи Кугланур, рус. Малый Кугланур) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.

# Кече Кугланур
## Сәгать поясы

Кече Кугланур Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кече Кугланур
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,4%), руслар (10,6%).
# Лгота (Уштек)

Лгота (чех. Lhota) — Чехиянең Устецк крае Уштек районында урнашкан авыл.

# Лгота (Уштек)
## Географиясе

Мәйданы — 2,001 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.

# Лгота (Уштек)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Лгота (Уштек)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Лгота (Уштек)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 85 |
| 1880 | 82 |
| 1890 | 76 |
| 1900 | 76 |
| Ел | Халык саны |
| 1910 | 75 |
| 1921 | 70 |
| 1930 | 80 |
| 1950 | 35 |
| Ел | Халык саны |
| 1961 | 26 |
| 1970 | 11 |
| 1980 | 6 |
| 1991 | 4 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 6 |
| 2011 | 10 |
| 2021 | 11 |
# Александр Вощинин

Александр Вощинин (15 апрель 1914 ел — 11 ноябрь 1986 ел) — совет хәрби җитәкчесе, ССРБ Хәрби-Диңгез флотының 6 нчы идарә начальнигы, вице-адмирал (1968).

# Александр Вощинин
## Биографиясе

Александр Николаевич Вощинин 1914 елның 15 апрелендә Башкортстан Республикасының хәзерге Ургыл районы Яңа Петровка авылында туа. Татар.
1937 елда Ленинград каласындагы М. В. Фрунзе исемендәге Югары команда хәрби-диңгез училищесының артиллерия факультетын тәмамлый. Сумы өлкәсенең Шостка каласына хәрби заводка юнәлтелә, анда өлкән техник, Хәрби-диңгез флоты вәкиле урынбасары, завод директоры вазифаларында эшли. Бөек Ватан сугышында катнаша.
1941-1943 елларда Хәрби-диңгез флоты Артиллерия идарәсенең оператив берләшмә составында яр буе ныгытма линиясе буенча эшләрне оештыра.
1943 елның апреленнән алып Мәскәү шәһәрендә Хәрби-диңгез флоты Артиллерия идарәсендә өлкән офицер. Сугыштан соң Семипалатинск полигонында үзәк коралларын беренче сынауларда катнаша.
1954-1966 елларда ХДФ-ның бүлек мөдире һәм 6 нчы идарә начальнигы урынбасары.
1966-1975 елларда ХДФ-ның 6 нчы идарә начальнигы. Яңа Җирдә үзәк коралын сынау җитәкчеләренең берсе.
1975 елда отставкага чыга.

# Александр Вощинин
## Бүләкләре

Кызыл Байрак ордены (1953) I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985) II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1945) Хезмәт Кызыл Байрак ордены (1972) ике Кызыл Йолдыз ордены (1949, 1972) III дәрәҗә «ССРБ Кораллы Көчләрендә Ватанга хезмәте өчен» ССРБ медальләре.
# Мейнеду

Мейнеду — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. Лозада муниципалитетына карый.

# Мейнеду
## Географиясе

Мәйданы — 8,43 км².
# Янтык

Янтык (Тимәш, чуаш. Тăвай, рус. Янтиково ) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл, районның административ үзәге.

# Янтык
## Тарих

Янтык авылы, Казан ханлыгы дәвереннән мәгълүм. Ул вакытта ул Тимәш дип аталган. 1757-59 елларда руслар чуашларны чукындыру нияте белән биредә Архангельск чиркәве төзиләр. Шушы хөрмәткә авыл да тулысы белән Архангельскоега әйләнә. Хәзерге Янтык (Янтау) атамасы — татарныкы, авылның тау астында урнашканлыкны күрсәтә.

# Янтык
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3151 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (92%), татарлар, руслар.
# Николай Шиндялов

Николай Шиндялов (1929 елның 9 маенда туган— 2012 елның 19 гыйнварында вафат була) — Совет һәм Россия тарихчысы, тарих фәннәре докторы (1989), профессор (1990), Россия Хәрби фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты.

# Николай Шиндялов
## Биография

Николай Антонович Шиндялов 1929 елның 9 маенда туган.
1948-1952 елларда Благовещен дәүләт педагогия институтында укыган.
1952-1956 елларда шунда ассистент булып эшли, 1956-1963 елда — өлкән укытучы, аннары — кафедра мөдире.
1963 елда В.И.Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтында «1922-1926 елларда Амурда социалистик төзелеш» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
1989 елда «Ерак Көнчыгышта Октябрь революциясе» темасына докторлык диссертациясе яклый.
10 нан артык монография һәм 250 гыйльми мәкалә бастыра.
Аның тарафыннан студентлар һәм аспирантлар өчен 10 нан артык укыту-методик кулланма бастырыла.
Н.А. Шиндялов югары квалификацияле гыйльми -педагогик кадрлар әзерләү җәһәтеннән зур эшләр башкара. 16 кандидатлык диссертациясе җитәкчесе, 19 докторлык диссертациясе яклаучыларга гыйльми киңәшче һәм рәсми оппонент, 36 кандидатлык диссертациясе яклауда рәсми оппонент буларак чыгыш ясый.

# Николай Шиндялов
## Бүләкләре

* «Хөрмәт Билгесе» ордены
* Кызыл Байрак Хезмәт ордены
* «Хезмәт ветераны» медале
* «Хезмәт батырлыгы өчен» медале
* Дөнья Советы медале
* Россия Федерациясе югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре (1999)
* Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2009)
# Ле-Бени-Бокаж

Ле-Бени-Бокаж (фр. Le Bény-Bocage) — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
# Ле Ае ди Форминьяно (Форли-Чезена)

Ле Ае ди Форминьяно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Чезена өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Ае ди Форминьяно (Форли-Чезена)
## Географиясе

Ле Ае ди Форминьяно Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Ае ди Форминьяно (Форли-Чезена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Ле Каве (Болцано)

һәм
Ле Каве — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Фортецца өязендә урнашкан торак пункт.

# Ле Каве (Болцано)
## Географиясе

Ле Каве Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.

# Ле Каве (Болцано)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Олы Шаплак

Олы Шаплак (чирм. Кугу Шаплак, рус. Большой Шаплак) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.

# Олы Шаплак
## Сәгать поясы

Олы Шаплак Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Олы Шаплак
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (85,1%), татарлар (8%), чирмешләр (6,9%).
# Регейра-де-Понтеш

Регейра-де-Понтеш — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. Лейрия муниципалитетына карый.

# Регейра-де-Понтеш
## Географиясе

Мәйданы — 11,55 км².
# Утар (Урнар районы)

Утар (чуаш. Утар, рус. Отары) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.

# Утар (Урнар районы)
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Утар (Урнар районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 98 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Роберт Нигъмәтуллин

Роберт Нигъмәтуллин – күренекле татар галиме, Россия Фәннәр Академиясе академигы, МДУ профессоры, Фәннәр академиясенең Ширшов исемендәге Океанология институты директоры.
1940 елда Бауман ис. Югары техник училище профессоры Искәндәр Нигъмәтуллин (Терегулов) һәм табибә Галия Газизован гаиләсендә туган. Бабалары – татарлардан чыккан беренче медицина профессорларының берсе Гыйниятулла Терегулов һәм халык укытучысы Лотфулла Габделгазизов.
Бауман исемендәге югары техник училищеның машина төзелеше (1963) һәм Мәскәү дәүләт университетының механика–математика факультетларын (1965) тәмамлаган.
Аның турында сөйләгәндә 200 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 8 монография авторы булуын, 70 тән артык фән кандидаты һәм докторын әзерләвен генә әйтү дә җитәдер. Роберт Нигъмәтуллин 80 еллар уртасында РФА Төмән фәнни үзәген төзүдә башлап йөрүчеләрнең берсе, Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәгенең чишмә башында тора. 1995-2004 елларда Башкортстан фәннәр академиясен җитәкли. Күренекле татар галименең 23 еллык фәнни эшчәнлеге исә кайчандыр үзе тәмамлаган Мәскәү дәүләт университеты белән бәйле.
# Кызыкса (Маньяс)

Кызыкса (төр. Kızıksa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Арткы Хирлеп

Арткы Хирлеп (чуаш. Кайри Хирлеп, рус. Задние Хирлепы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.

# Арткы Хирлеп
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Арткы Хирлеп
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 48 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Анастасово

Анастасово (чуаш. Анастасово, рус. Анастасово ) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429026. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235805001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400000200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.

# Анастасово
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 543 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (97%).
# Хозанкино (Кызыл Чутай районы)

Хозанкино (чуаш. Хусанушкăнь, рус. Хозанкино ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429046. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226850001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100006300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Хозанкино (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 145 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
# Елисеев

Елисе́ев ― фамилия.
# Иске Игити

Иске Игити (чуаш. Кивӗ Йӗкӗт, рус. Старые Игити) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.

# Иске Игити
## Климат

Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.

# Иске Игити
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 166 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
# Кокрем

Кокрем (чирм. Кӧкрем, рус. Кокрем) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.

# Кокрем
## Сәгать поясы

Кокрем Мәскәү вакыты (Moscow Time Zone, MSK) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +3:00 сәгать тәшкил итә.

# Кокрем
## Халык

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (81,8%), татарлар (18,2%).
# Лаҗера (Кунео)

Лаҗера — Италиянең Пьемонт төбәге Покапалья өязендә урнашкан торак пункт.

# Лаҗера (Кунео)
## Географиясе

Лаҗера Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Лаҗера (Кунео)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Сөембикә ханбикә

Сөембикә — улы Үтәмеш-Гәрәй бәлигъ булмаган вакытта Казан ханлыгы патшабикәсе (1549-1551). Юсыф бәк кызы, Җангали, Сафа-Гәрәй, Шаһгали ханнары хатыны. Сөембикә — Ислам тарихында ил белән идарә иткән беренче мөселман хатын-кызларның берсе.
Туу һәм үлү даталары билгесез. 1551 елда ул казанлылар тарафыннан акча белән бергә Мәскәүгә озатыла. Бер ярым елдан соң үзе теләмәгән килеш Шаһгалига кияүгә чыга.

# Сөембикә ханбикә
## Сөембикә турында риваятьләр

Бервакыт Мәскәү патшасы Явыз Иван Сөембикә ханбикәнең гүзәллеге турында ишетеп, аңа димчеләрен җибәрә. Горур ханбикә рус патшасына кияүгә чыгудан баш тарта. Явыз Иван үз теләгең белән чыкмасаң, мин сине яу чабып алам ди һәм ишле гаскәре белән Казанны камый. Сөембикә Казан халкын коткару өчен, рус падишаһына җиде көндә күкләргә тиеп торган җиде катлы биек манара төзесәң, кияүгә чыгам, ди. Җиденче көн тәмамлануга патшаның осталары манараны төзеп бетерә. Шул чагында Сөембикә манараның иң югары катына менеп, аска ташлана. Гүзәл ханбикә рус хөкемдары кулына төшәргә теләмичә, әнә шулай һәлак була. Халык горур кызы хөрмәтенә манараны Сөембикә исеме белән атап йөртә башлаган.
Башка бер риваятьтә манараны яраткан ире Сафагәрәй хөрмәтенә Сөембикә салдырган дип сөйләнә. Аның мәете манара янындагы таш төрбәгә салынган булган. Сөембикә иренең үле гәүдәсе янында еш булып, күз яшьләрен күп агызган. рус елъязмачысы Сөембикәнең ире кабере белән хушлашуын менә ничек сурәтли: “Кайгы баскан ханбикә ире төрбәсенә керде, каберне кочаклап, канлы яшьләр түгеп, елый башлады: Бөек ханым! Сөекле хатының һәм улың белән ниләр булганын белмисең! Явыз рус патшасы кулларына калдык. Аңа каршы торырга үземнең генә көч-гайрәтем җитмәде. Ярдәм итә алырлык беркем юк, сөекле ханым! Караңгы гүрләрдән чыгып, мине үзеңә ала, икебезгә бер кабер булсын!” ханбикә ире кабере янында шулай үксеп озак елаган, хәтта аны алырга килгән гаскәр башлыгы түзмәгән, төрбәгә җыелган бар халык күз яшьләрен агызган. Соңыннан Казан халкы гүзәл, акыллы, игелекле ханбикәсен канлы яшьләр түгеп Мәскәүгә зурлап озаткан.

# Сөембикә ханбикә
## Хәтер

* 1992 елда Яр Чаллы топонимика, архитектура һәм сәнгать буенча шәһәр комиссиясе башлангычы белән, Ленин проспекты исеме «Сөембикә проспекты» итеп үзгәртелә.
* 2022 елның 7 июнендә Рязань өлкәсе Касыйм шәһәрендә Сөембикә ханбикәгә һәйкәл куелган, 10 июньдә ачу тантанасы узган.
* 2024 елның 19 октябрендә Төркия башкаласы Әнкараның Янимәхәллә районындагы Бaгдaд һәм 238нче урaмнар киселешендә, ASELSAN башлангыч мәктәбе янында урнашкан җәяүлеләр күперенә Сөембикә исеме бирелгән (төр. Süyümbike sultan yaya üst geçidi)
# Абрахам Бегейн

А́брахам Я́нсзоон Бе́гейн (Абрахам Бега / нидерланд телендә: Abraham Jansz. Begeyn / Abraham Begeyn / Abraham Jansz. Bega / Abraham Cornelisz. Begeijn / Abraham Jansz. Begein; 1637, Лейден — 1697 елның 11 июне, Берлин) — һолланд пейзажисты, жанрист, натюрморт остасы, XVII йөзьеллыкның икенче яртысы (Һолланд живописенең алтын гасырының финаль фазасы) рәсем ясаучысы. Абрахам Бегейн күп пейзаж ясаган, шул исәптән елга агынтылары, архитектур матурлыклар, көтүләр һәм көтүчеләр белән күренешләр. Пейзажларга ул кеше фигураларын һәм төрле хайваннарны керткән. Моннан кала ул чәчәк композицияләре һәм сунар атрибутлары белән натюрмортлар авторы.

# Абрахам Бегейн
## Тәрҗемәи хәле

Абрахам Янс Бегейн 1637 елда һолланд шәһәре Лейденда туган булган һәм 1637 елның август уртасында чукындырылган булган. Ул рәссам Корнелис Беганың (1631/32—1664) туганнан иртуганы булган дигән мәгълүмат бар.
Бегейн Лейден шәһәренең һөнәри Изге Лука Гильдиясенең әгъзасы бик яшьли 1655 елның апрелендә булган (уңышларын цех буенча таләпчән коллегалары таныган 17 яшьлек рәссамның сәләтлелеге турында шәһадәт итүче факт). Ул Гильдиягә 1658—1667 еллар өчен әгъза түләүләрен тиешенчә түләгән, әмма тиздән шәһәрдән киткән.
Харлемского живописецы Николас Берхемнан (1620—1683) өйрәнгән, аның Бегейнның картиналар сюжеты сайлавында, пастораль мотивларга мәхәббәтендә эзен иң яхшысы күреп була. Живописецлар Ян Асселейн (1610—1652) һәм Отто ван Скрик (1619—1678) шулай ук яшь рәссам үсешенә йогынты ясаган. Аннан соң елларда (1672 елга кадәр; ул вакытта ул инде Амстердамда торган) Абрахам Бегейн Көньяк Европа буенча киң сәяхәт кылгане (Парижда күп рәсем ясаган, Римга һәм Неапольгә зиярәт кылган).
1672 ел француз басып керүеннән соң рәссам янә сәфәр кыла, озак итеп Англиядә яши. 1681 елның октябрендә Бегейн Гаагада пәйда була. Гомер ахырына Германиягә чакырылган булган. 1688 елда ул Бранденбург курфюрсты (1701 елдан бирле — Пруссиянең беренче короле) Фридрих III яклавында сарай яны рәссамы карьерасына кызыгып Берлинга килә. Шулай да Берлинда Абрахам Бегейн сәләте икенче сулыш алмаган һәм аңа күбесенчә интерьерлар декораторы һәм рәсем ясаучыга буларак сорау булган.
Абрахам Бегейн 1697 елның 11 июнендә Берлинда Бегейнга кунакка килгән өч рәссам, шул исәптән Августинус Тервестен булуында йөрәк өянәгеннән үлгән.
# Чербай (Кызыл Чутай районы)

Чербай (чуаш. Чурпай, рус. Чербаи ) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429047. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226845007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100006600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.

# Чербай (Кызыл Чутай районы)
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 77 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).

# Чербай (Кызыл Чутай районы)
## Шәхесләр

* Олег Николаев (1969), Чуашстан Башлыгы в. в. б. (2020 елның 29 гыйнварыннан).
# Җәлал-Абад өлкәсе

Җәлал-Абад өлкәсе (кырг. Жалал-Абад облусу, рус. Джалал-Абадская область) — Кыргызстан эченә керүче өлкә.
Мәркәзе — Җәлал-Абад шәһәре.

# Җәлал-Абад өлкәсе
## Халык

Милли состав (2009): кыргызлар — 71,8 %, үзбәкләр — 24,8 %.

# Җәлал-Абад өлкәсе
## Идарә-җир төзелеше

Җәлал-Абад өлкәсе эченә 8 район керә.

# Җәлал-Абад өлкәсе
## Танылган шәхесләр
#### Кыргызлар

* Шабданбай Абдыраманов (1930―1998), Кыргызстанның халык язучысы (1995).
* Корманбәк Бакиев (1949), Кыргызстан Республикасы президенты (2005—2010).

# Җәлал-Абад өлкәсе
## Танылган шәхесләр
#### Татарлар

* Хәмит Камалов (1958, Көк-Җаңгак), РФ генерал-лейтенанты.