yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 114 ел (б. э. к.)

1 меңьеллык (б. э. к.) :
IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — II гасыр (б. э. к.) — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр :
Хронологик таблица :
114 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

# 114 ел (б. э. к.)
## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:114 елда (б. э. к.) туганнар

# 114 ел (б. э. к.)
## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:114 елда (б. э. к.) вафатлар
# NGC 3780

NGC 3780 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 3780
## Тарихы

Әлеге галактика 1789 елда инглиз астрономы Уильям Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Виктор Савельев (1810)

Виктор Савельев (Виктор Константин улы Савельев, 1 апрель 1810(1810-04-01), Горбатов, Горбатов өязе, Түбән Новгород губернасы, Россия империясе — 27 март 1882(1882-03-27) (71 яшь), Казан, Россия империясе) — нумизмат һәм археолог. 1863 елдан Казан унверситетында: экзекутор, идарә рәисе, казначы. Рус һәм Көнчыгыш нумизматикасына караган фәнни хезмәтләр авторы.
# Селниця-об-Мури

Селниця-об-Мури — Словениянең Шентиль (община) җәмгыятендә урнашкан авыл.

# Селниця-об-Мури
## Географиясе

Мәйданы — 7,5 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 264,9 метр биеклектә урнашкан.
# Тене (Эн)

Тене (фр. Tenay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.

# Тене (Эн)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 6,80 км².
# Копалник-Менештур (коммуна)

Копалник-Менештур — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.

# Копалник-Менештур (коммуна)
## Географиясе

Коммуна мәйданы — 117,45 ± 0,01 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә Копалник-Менештур, Беринца, Керпиниш, Копалник, Копалник-Дял, Куртуюшу-Мик, Феурешть, Леския, Прелука-Ноуе, Прелука-Веке, Рушор һәм Вад авыллары урнашкан.
# (14710) 2000 CC33

(14710) 2000 CC33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (14710) 2000 CC33
## Тарихы

2000 елның 2 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CC33» саналган.
# Забалотнае

Забалотнае (белар. Забалотнае) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.

# Забалотнае
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
# Строители Татарстана (журнал)

«Строители Татарстана» (тат. «Татарстан төзүчеләре») — Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителүче мәгълүмати-аналитик, реклама журналы. Гамәлгә куючылары — ТР төзүчеләр берлеге һәм ТР төзүчеләр бердәмлегенең рәсми басмасы.

# Строители Татарстана (журнал)
## Тарих

2009 елның сентябреннән айга бер тапкыр чыга. Республиканың төзелеш белән шөгыльләнүче эшлекле даирәсе һәм Татарстан партнерлары өчен нәшер ителә. Ай саен яхшы ак кәгазьдә, төсле итеп, 50 битле булып чыга. Реклама өлеше басманың 40 % ын алып тора.

# Строители Татарстана (журнал)
## Таралу

Төзелеш оешмалары җитәкчеләренә бушлай, оешмаларда эшләүчеләргә оешма яздырган абунә буенча таратыла. Төзелеш тармагы хезмәт ветераннарын басмага ТР төзүчеләр берлеге яздырта.
Электрон рәвештә ТР төзүчеләр берлеге, ТР төзүчеләр бердәмлеге сайтларында урнаштырыла.

# Строители Татарстана (журнал)
## Рубрикалары

| Яңалыклар СРО реформасы Көн кадагында Юбилей. Котлыйбыз Кануннардагы яңалыклар Хезмәтне саклау Хезмәт кешесе Хезмәтенә карап бүләге | Тармак әйдәманнары Һөнәри белем бирү Төбәкләр тәҗрибәсе Технологияләр Тарих битләреннән Реклама |

# Строители Татарстана (журнал)
## Адресы

420064 Казан, Ырынбур тракты, 162нче А йорт.

# Строители Татарстана (журнал)
## Сылтама

* Басманың рәсми сайты 2021 елның 1 март көнендә архивланган.
* Журналның ТР төзүчеләр берлеге сайтындагы сәхифәсе
# (19756) 2000 EW50

(19756) 2000 EW50 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (19756) 2000 EW50
## Тарихы

2000 елның 9 мартында А. Лопес, Р. Пачеко тарафыннан Мальорка обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EW50» саналган.
# Чилингир (Арнавуткөй)

Чилингир (төр. Çilingir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (төр. mahalle).
# Касин

Касин (исп. Cacín) — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.

# Касин
## Географиясе

Муниципалитет мәйданы — 39 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 693 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Олы Көек

Олы Көек — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Халык саны — 81 тирәсендә. Почта индексы — 422726.

# Олы Көек
## Тарих

Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

# Олы Көек
## Демография

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

# Олы Көек
## Климат

Тәүлек буена һаваның уртача температурасы :
| Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| -10.8 °C | -10.8 °C | -5.7 °C | 4.6 °C | 13.5 °C | 18.4 °C | 20.4 °C | 17.8 °C | 12.2 °C | 4.5 °C | -4.6 °C | -10 °C | 4.1 °C |
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
# Валя-Буне

Валя-Буне — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. Волояк (коммуна) коммунасына карый.

# Валя-Буне
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
# Бернак (Шаранта)

Бернак (фр. Bernac) — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
# CEBPA

CEBPA (ингл. CCAAT enhancer binding protein alpha) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Жеки-Мали

һәм
Жеки-Мали — Польшаның Силезия воеводалыгы Кломнице гминасында урнашкан авыл.

# Жеки-Мали
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Шалкан (Бөре районы)

Шалкан — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452466, ОКАТО коды — 80213822006.

# Шалкан (Бөре районы)
## Шәхесләр

* Надежда Ялкайн (Надежда Сайфулловна Ялка́ева, 1916―1987), чирмеш язучысы, тәрҗемәче, укытучы. Яныш Ялкайнның хатыны.
# RBM15

RBM15 (ингл. RNA binding motif protein 15) — кешенең 1-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# GSC48-322

GSC48-322 — Кит йолдызлыгында урнашкан A7m спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 10,46 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# NGC 2434

NGC 2434 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 2434
## Тарихы

Әлеге галактика 1834 елда инглиз астрономы Джон Гершель тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Антанова (Друевски авыл советы)

Антанова (белар. Антанова) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.

# Антанова (Друевски авыл советы)
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
# Странка (Мелник)

Странка (чех. Stránka) — Чехиянең Урта Чехия крае Мельник һәм Q89884974? районында урнашкан авыл.

# Странка (Мелник)
## Географиясе

Мәйданы — 8,789009 км². Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 309 метр биеклектә урнашкан.

# Странка (Мелник)
## Климаты

Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.

# Странка (Мелник)
## Тарихы

Авыл җирләре элек Богемия тарихи төбәгенә караган.

# Странка (Мелник)
## Демография

Халык саны динамикасы:
| Ел | Халык саны |
| 1869 | 630 |
| 1880 | 654 |
| 1890 | 627 |
| 1900 | 608 |
| 1910 | 630 |
| 1921 | 637 |
| Ел | Халык саны |
| 1930 | 564 |
| 1950 | 379 |
| 1961 | 368 |
| 1970 | 318 |
| 1980 | 256 |
| 1991 | 234 |
| Ел | Халык саны |
| 2001 | 218 |
| 2014 | 195 |
| 2016 | 194 |
| 2017 | 188 |
| 2018 | 183 |
| 2019 | 197 |
| Ел | Халык саны |
| 2020 | 198 |
| 2021 | 204 |
| 2021 | 206 |
| 2022 | 216 |
| 2023 | 208 |
| 2024 | 206 |
# Горгето (Модена)

Горгето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге Бомпорто өязендә урнашкан торак пункт.

# Горгето (Модена)
## Географиясе

Горгето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Горгето (Модена)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Яңа Шомырша

Яңа Шомырша (чуаш. Çĕнĕ Шăмăршă, рус. Новая Шемурша ) — Чуашстанның Шомырша районында авыл.

# Яңа Шомырша
## Халык

2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 333 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95%).
# Студзянки (Люблин воеводалыгы)

Студзянки — Польшаның Люблин воеводалыгы Закшувек гминасында урнашкан авыл.

# Студзянки (Люблин воеводалыгы)
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Каракол (Элекмонар кушылдыгы)

Каракол — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Элекмонар елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.

# Каракол (Элекмонар кушылдыгы)
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 13010100312115100006800
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115100680
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 1
# Бетарч

Бетарч — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. Бетарч (коммуна) коммунасына карый.

# Бетарч
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 150 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# LNPK

LNPK (ингл. Lunapark, ER junction formation factor һәм Protein lunapark) — кешенең 2-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# Русалишки

Русалишки (белар. Русалішкі) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.

# Русалишки
## Тарихы

Авыл 1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Вилейский өязе (1927 елдан Молодечно өязе) Гарадок гминасы составында булган.

# Русалишки
## Климаты

Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.

# Русалишки
## Халык саны

* 1866 елда авылда 13 кеше, 2 хуҗалык исәпләнгән.
* 1921 елда авылда 33 кеше, 5 хуҗалык исәпләнгән.
* 1931 елда авылда 39 кеше, 5 хуҗалык исәпләнгән.
# Блинно

Блинно — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.

# Блинно
## Климаты

Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
# Башконак (Симав)

Башконак (төр. Başkonak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# ZFP90

ZFP90 (ингл. ZFP90 zinc finger protein) — кешенең 16-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# (3074) Попов

(3074) Попов (лат. Popov) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.

# (3074) Попов
## Тарихы

1979 елның 24 декабрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 YE9» саналган.
# Толо (Тренто)

Толо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге Гриньо өязендә урнашкан торак пункт.

# Толо (Тренто)
## Географиясе

Толо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Толо (Тренто)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Приглиц

Приглиц — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. Нойнкирхен округы составына керә.

# Приглиц
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 635 метр биеклектә урнашкан. Бюрг-Фёстенхоф, Терниц, Бухбах (Түбән Австрия), Глогниц һәм Пайербах коммуналары белән чиктәш.
# Апаре (Торино)

Апаре — Италиянең Пьемонт төбәге Спароне өязендә урнашкан торак пункт.

# Апаре (Торино)
## Географиясе

Апаре Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.

# Апаре (Торино)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# 1180-еллар

2 меңьеллык :
X гасыр — XI гасыр — XII гасыр — XIII гасыр — XIV гасыр :
Хронологик таблица :
1180-еллар — 1180 елда башланган һәм 1189 елда тәмамланган унъеллык.
# (17497) 1992 DO6

(17497) 1992 DO6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17497) 1992 DO6
## Тарихы

1992 елның 29 февралендә UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 DO6» саналган.
# Шавиайнш

Шавиайнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. Chaviães e Paços муниципалитетына карый.

# Шавиайнш
## Географиясе

Мәйданы — 4,47 км².
# Александр Булгаков

Александр Булгаков, Александр Николай улы Булгаков (рус. Александр Николаевич Булгаков, 25 август 1911(1911-08-25), Кәфә, Таврия губернасы, Россия империясе — 11 апрель 1978(1978-04-11) (66 яшь), Казан, РСФСР, СССР) — рус телендә иҗат иткән язучы. Беренче әсәрләре «Смена», «Огонёк», «Наш соверменник» журналларында басыла. Иҗаты: «Буран аша» («Сквозь пургу», М., 1959), «Яшибез әле» («Будем жить», М., 1965) хикәя җыентыклары, «Юл тауга күтәрелә» («Трасса поднимается в горы», 1964) повесте, һ.б.
# Вринчоая

Вринчоая — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. Вринчоая (коммуна) коммунасына карый.

# Вринчоая
## Географиясе

Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 415 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# Ермоклиа (Штефан Воды)

Ермоклиа (рум. һәм молдав. Ermoclia ) — Молдова Республикасының Штефан Воды районына караган авыл.
# Выхтопья

Выхтопья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Тап елгасының уң ярына тамагыннан 464 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 38 км.

# Выхтопья
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 14010600112115300016566
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 115301656
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буенча саны — 15
* ГӨ буенча чыгарылышы — 3
# Фритаун (Массачусетс)

Фритаун — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Фритаун (Массачусетс)
## Тарихы

Огачи шәһәре 1659 елда нигезләнгән.

# Фритаун (Массачусетс)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 38,3 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 50 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# (17775) 1998 FH

(17775) 1998 FH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (17775) 1998 FH
## Тарихы

1998 елның 18 мартында Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FH» саналган.
# Торота (Алесандрия)

Торота — Италиянең Пьемонт төбәге Грондона өязендә урнашкан торак пункт.

# Торота (Алесандрия)
## Географиясе

Торота Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->

# Торота (Алесандрия)
## Климаты

Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
# Дүзкышла (Баназ)

Дүзкышла (төр. Düzkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Баназ илчесенә караган бер авыл (төр. köy).
# (8932) Nagatomo

(8932) Nagatomo (лат. Nagatomo) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.

# (8932) Nagatomo
## Тарихы

1997 елның 6 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AR4» саналган.
# Игл-Лейк (Мэн)

Игл-Лейк — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (ингл. town).

# Игл-Лейк (Мэн)
## Тарихы

Огачи шәһәре елда нигезләнгән.

# Игл-Лейк (Мэн)
## Географиясе

Шәһәрчек мәйданы — 39,48 квадрат миль. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән 292 ± 1 метр биеклектә урнашкан.
# HD146001

HD146001 — Гакрәп йолдызлыгында урнашкан B8V спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы 6,05 тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
# Росселанд (ай кратеры)

Росселанд (лат. Rosseland) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 68 км булган кратер.

# Росселанд (ай кратеры)
## Атамасы

Кратерга атама Свен Росселанд (1894—1985) хөрмәтенә бирелә.

# Росселанд (ай кратеры)
## Тарихы

Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (ингл. International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1994 елда раслана.
# SGSM2

SGSM2 (ингл. Small G protein signaling modulator 2) — кешенең 17-нче хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
# NGC 7039

NGC 7039 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.

# NGC 7039
## Тарихы

Әлеге галактика 1829 елда инглиз астрономы John Herschel тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы, 47.5 см (18.7 дюйм) зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
# Тогызак (Костанай өлкәсе)

Тогызак (каз. Тоғызақ) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.

# Тогызак (Костанай өлкәсе)
## Климаты

Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
# Җилән (башкорт милли киеме)

Җилән (баш. елән) — ирләр дә, хатын-кызлар да кигән җиңле, мамык салмыйча тегелгән эчлекле, киң таралган озын кием. Бишмәт, казаки, камзул, күлмәк өстеннән каптырмыйча, я каптырма белән эләктереп кигәннәр. Гадәттә кешелеккә, бәйрәмнәргә кия торган кием, калымга да салганнар. Мари, татар, чуаш халыкларында да булган.

# Җилән (башкорт милли киеме)
## Тегелеше

Ирләр өчен билсез итеп, туры төшереп, карасу, кер күтәрмәле төсләрдәге мамык, ефәк, бәрхет, атлас тукымалардан теккәннәр. Чабу кырыйларына, итәк һәм җиң очларына ука тасмалар тотып эшләгәннәр, кызыл, комач төсле тукымадан бизәк салганнар.
Хатын-кыз җиләне билле, итәге аска таба киңәйтеп тегелгән. Ачык төстәге бәрхәттән, ефәктән, кара сатиннан теккәннәр. Күкрәк турысына ука-чук, тәңкә-мәрҗән такканнар. Җиңенә, итәгенә, чабу кырыйларына кызыл, яшел, зәңгәр тукымалардан бизәк салганнар, ука, тәңкә теккәннәр.

# Җилән (башкорт милли киеме)
## Җилән төрләре

* Асыл җилән
* Батыша җилән
* Бәрхет җилән
* Ефәк җилән
* Әдрәс җилән
* Фәхретдин Өмөтбаев (1831—?) — башҡорт-мишәр гаскәре сотнигы. Аның өстендә җилән.
* Фәхретдин Өмөтбаев Император Николай Икенченең тәхеткә утыру тантанасында. Зичи М.А. 1856
* Император Александр Икенченең тәхеткә утыру тантанасында башкортлар лачын сунары күрсәтә. Ф. Рубо. 1880-нче еллар
# Нәриманабад (Евлах)

Нәриманабад (әзери. Nərimanabad) — Әзербайҗанның Евлах районына караган авыл.
# Кече Килдек

Кече Килдек — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Җылаер биләмәләрендә ага. Елга Олы Сүрәм елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.

# Кече Килдек
## Су реестры мәгълүматы

Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Урал бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
* Дәүләт су реестрында су объектының коды — 12010000612112200006160
* Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112200616
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буенча саны — 12
* ГӨ буенча чыгарылышы — 2
# FAM129C

FAM129C (ингл. Niban apoptosis regulator 3) — кешенең 19-нчы хромосомасы аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.