# Кыпшактар

Кыпшактар (каз. Қыпшақ) — былыргы кыпчаактартан ордон хаалбыт, билигин казахтар Орто жустарыгын састаабыгар киирсэр түүр тыллаах биис уустара. Кинилэр Алтаай хайаларыттан Дунай өрүскэ диэри тарҕанан олорбуттара.

# Кыпшактар
## Территориялара

Күн бүгүн кыпшактар Казахстан өрөсүүлүкэтин Костанайскай, Кызылординскай, Павлодарскай, Карагандинскай, Акмолинскай, Хотугу Казахтанскай уонна Туркестаннааҕы уобаластарыгар олороллор. Ону таһынан кыпшактар билигин Дагестан өрөспүүбүлүкэтигэр (ногайдар оройуоннарыгар), Омской уобаласка уонна Алтаай кыраайыгар Арассыыйа састаабыгар олороллор.

# Кыпшактар
## Устуоруйаларыттан

Кипчактар (кыпчактар) Алтаайга Зайсан күөлүттэн саҕалаан Дунаай өрүс (XI—XII үү.) кытылларыгар тиийэ киэҥ куоҥ сирдэргэ тарҕанан, бытанан олорбуттара. Кэдиҥҥи кэмнэргэ кинилэр ( XV ү. кэннэ), сүрүннээн, билиҥҥи Казахстан киин сирдэригэр, Сырдарья соҕурууҥҥу кытылларыгар, Тобор кытылларыгар көһөн олохсуйбуттара. Казахтар омук быһыытынан атахтарыгар турууларыгар, үөскээн тахсыыларыгар кырата суох оруоллаахтар. Ыраахтааҕы кэминээҕи биэрэпистэр көрдөрөллөрүнэн, кыпшактар оччолорго Казахстаҥҥа Кустанайскам, Перовскай, Павлодарскай, уонна Омскай уездтарга олорбуттар. Кинилэр кыргыһыыга киириэх иннинэ, үөрүүлээх күннэргэ — «Ойбас» диэн ураатыыллара. Абулхаир ханствотыттан тымыр сыдьаан тардан тахсыбыт дьон. Казах ханствота атаҕар туруутугар акылаат уурсубуттара.

# Кыпшактар
## Ахсааннара

1899 - 1912 сыллардаахха ыытыллыбыт тыа хаһаайыстыбатын биэрэбиһигэр көстөрүнэн, кыпшактар ахсааннара 169 тыһ. киһи эбит. Ол иһигэр Кустанай уеһыгар 47 тыһ киһи (казах нэһилиэнньэтин 41 %), Омскай уеһыгар 10,7 тыһ киһи (28 %), Павлодарскай уеска — 14,8 тыһ. (10,3 %), Акмолинскайга — 10,9 тыһ. (6,6 %), Перовскайга — 32,9 тыһ. (22,5 %), Тургайскай — 42, 9 (46 %). Арассыыйа импиэрийэтигэр кыпшактар казах уопсай ахсааныгар 4,5 % ылаллара.
| Кара кыпшак карабалык (род) торы-кыпшак узун бултын колденен (род) | сары кыпшак кулан кыпшак китай кыпшак Бэрэстэбиитэллэрэ Кобланды Токтарбайулы — кара-кыпшак (легендарный предок) Узын Амангельды Иманов — узын-кыпшак Мунайтпасов, Хаджимукан — узын-кыпшак Балгожа би — узын-кыпшак Балгожин, Шабден Абдилгапарович — узын-кыпшак Ибрай Алтынсарин — узын-кыпшак Хакимжанова Мариам — узын-кыпшак Иман Дулатулы — узын-кыпшак Торы Мустафа Шокай — шашты, торы-кыпшак Мухтар Шаханов — торы-кыпшак Иманжусуп Кутпанулы — торы-кыпшак Алиби Джангильдин Досбол-би Бала-би Казтуган жырау Быһаарыылар 1 2 http://lenta.inform.kz/ru/iman-batyr-dulatuly_a2288772 ↑ https://www.inform.kz/ru/balgozha-bi_a2224206 Архыыптаммыт 2020, Бэс ыйын 29 күнүгэр. ↑ Ыбырай Алтынсарин еңбектеріндегі әр түрлі жастағы адамдарға білім беру мен тәрбие мәселелері | Скачать Реферат ↑ Сахнаға алып шығу үшін дайындығына қанша — Меншік иесі: Ахмет Байтұрсынов атындағы Архыыптаммыт 2019, Атырдьах ыйын 13 күнүгэр. ↑ Мұстафа Шоқайды қазақ халқы ғана емес бүкіл түркі дүниесі, әлем елдері құрметтейді Архыыптаммыт 2020, Бэс ыйын 30 күнүгэр. ↑ Cахара саңлақтары: Иманжүсіп Құтпанұлы ↑ Айтулы ер Иманжүсіп — Астана Ақшамы Архыыптаммыт 2018, Ахсынньы 14 күнүгэр. ↑ Алтын қалам конкурсының сайты ↑ Шешендік сөздер. Өркениет. Alashainasy.kz Литэрэтиирэ «Шаштылар» шежіре Архыыптаммыт 2014, Балаҕан ыйын 29 күнүгэр., (Қыпшақ тармағы) Алматы 2002 ж., 248 б. «Есте қалар ел тарихы»(Қыпшақ Қарабалық шежіресі) А. Шаяхмет. — Қостанай, 2005.- 232 б. Сигэлэр Халыып:Rodovid Подробная карта казахских родов Дерево казахских родов Архыыптаммыт 2022, Тохсунньу 8 күнүгэр. http://www.kazakh.ru/about/clan/zhuzy.jpg Архыыптаммыт 2016, Кулун тутар 4 күнүгэр. http://elbilge.ucoz.com/_ld/0/43_Qazaq.jpg Халыып:Казахские племена |