# Карачай-Черкесия

Карачай-Черкес Өрөспүүбүлүкэтэ Карачаево-Черкесская Республика Къарачай-Черкес Республика Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ :
| Карачай-Черкесия былааҕа Карачай-Черкесия дьаралыга ||
| Киинэ | Черкесск |
| Иэнэ | 14 300 км² |
| Дьонун ахсаана | 434 500 к. (2005) |
| Федеральнай уокуруга | Соҕуруу |
| Экономическай оройуона | Хоту Хапхаас |
| Ил тыла | абазин, карачай, ногай, нуучча уонна черкес |
| Президент | Борис Эбзеев |
| Дьаhалта салайааччыта | Владимир Кайшев |
| Кэм зоната | MSK (UTC+3, сайын UTC+4) |
Карачай-Черкес Өрөспүүбүлүкэтэ (Нууччалыы: Карачаево-Черкесская Республика; Кабарда-Черкестыы: Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ; Карачай-Балкардыы: Къарачай-Черкес Республика) диэн Арассыыйа Федерациятын субъега. Киин куората Черкесск.
Тохсунньу 12 1922 тэриллибитэ.

# Карачай-Черкесия
## Географията

* Иэнэ: 14,100 км2
* Кыраньыыссалара:
** ис: Краснодар кыраайа (Х/ХИ/И), Кабардино-Балкария (И/СИ), Ставрополь кыраайа (А/ХА).
** тас: Грузия (С/СА).
* Үрдүкү сирэ: Эльбрус хайа (5,642 м)

# Карачай-Черкесия
## Географията
### Өрүстэр

Республика сиригэр 172 өрүс баар. Сүрүн өрүстэрэ:
* Аксаут
* Большая Лаба
* Большой Зеленчук
* Даут
* Кубань
* Кума
* Кьяфар
* Малый Зеленчук
* Маруха
* Подкумок
* Теберда
* Уруп

# Карачай-Черкесия
## Географията
### Күөллэр

Республикаҕа 130 кэриҥэ күөл баар.

# Карачай-Черкесия
## Географията
### Хайалар

Республика сирин улахан өттө хайалаах (сирин ~80%). Эуропа ордук үрдүк хайата Эльбрус, Кабардино-Балкария кыраньыыссатыгар баар.

# Карачай-Черкесия
## Географията
### Сир баайдара

Карачай-Черкесия сирин баайдара: кыһыл көмүс, чох, туой уо.д.а.

# Карачай-Черкесия
## Географията
### Климата

* Тохсунньу орто температурата: -3.2 °C
* От ыйын орто температурата: +20.6 °C
* Сыллааҕы сөҥүү орто таhыма: 550 мм (сыhыыларга), 2500 (хайаларга)

# Карачай-Черкесия
## Дьоно уонна омуктара

Карачай-Черкесия элбэх омуктардаах республика: кини сиригэр 80 тахса омук олорор. Дьонун бүтүн ахсаана 434,5 тыh. к. (2005). Дьон чиҥэ — 30,8 к./км² (2005), куорат олохтоохторо — 44,1 % (2005).

# Карачай-Черкесия
## Дьоно уонна омуктара
### Олохтоох пууннар

5 тыh. тахса олохтоохтордоох пууннар Тохсунньу 1 2008 туругунан :
| Черкесск | 116,3 | Теберда | 7,4 |
| Усть-Джегута | 30,1 | Псыж | 6,8 (2002) |
| Зеленчукская | 21,0 (2002) | Преградная | 6,6 (2002) |
| Карачаевск | 20,0 | Терезе | 6,3 (2002) |
| Учкекен | 15,1 (2002) | Хабез | 5,8 (2002) |
| Сторожевая | 8,0 (2002) | Первомайское | 5,3 (2002) |
| Кардоникская | 7,8 (2002) | Али-Бердуковский | 5,1 (2002) |

# Карачай-Черкесия
## Администрациянан араарыыта

Республика 10 муниципальнай оройуоҥҥа арахсар, олорго 144 олохтоох пуун баар, олортон — 4 куорат: Черкесск, Карачаевск, Усть-Джегута уонна Теберда.

# Карачай-Черкесия
## Экономиката

Индустрия күүстэрэ үксэ республика киин куоратыгар Черкесскайга бааллар. Сайдыылаах салаалара химия, мас уонна ас оҥоруулара.
Республикалар: Адыгея | Алтай | Башкортостан | Бүрээтийэ | Дагестан | Ингушетия | Кабардино-Балкария | Калмыкия | Карачай-Черкесия | Карелия | Коми | Марий Эл | Мордовия | Саха Сирэ | Татарстан | Тыва | Удмуртия | Хакасия | Хотугу Осетия | Чечня | Чувашия |
Кыраайдар: Алтай | Забайкалье | Камчаатка | Краснодар | Красноярскай | Пермь | Приморье | Ставрополь | Хабаровскай
Уобаластар: Амур | Архангельскай | Астрахан | Белгород | Брянскай | Владимир | Волгоград | Вологда | Воронеж | Иваново | Иркутскай | Калининград | Калууга | Кемерово | Кировскай | Кострома | Курган | Курскай | Ленинград | Липецкай | Магадаан | Москва | Мурманскай | Нижнэй Новгород | Новгород | Новосибирскай | Омскай | Оренбург | Орел | Пенза | Псков | Ростов | Рязань | Самаара | Саратов | Сахалиин | Свердловскай | Смоленскай | Тамбов | Тверь | Томскай | Туула | Тюмень | Ульяновскай | Челябинскай | Ярославскай
Федеральнай суолталаах куораттар: Москва | Санкт-Петербург
Автономиялаах уобалас: Дьэбириэй
Автономиялаах уокуруктар: Ненецтэр | Ханты-Манси — Югра | Чукотка | Ямал-Ненец