# Кыамта

Кыамта (бэлиэтэ P) диэн кэм кэрчигэр оҥоһуллар үлэ ахсаана. Кыамта кээмэйин биирдигэ ватт.

# Кыамта
## Быһаарыыта

Кыамта үлэ оҥоһуллар кэмигэр тэҥнээһинэ буолар, ол эбэтэр үлэ кэм үөскэбилэ: $P={\frac {dW}{dt}}$
P - кыамта, W - үлэ, t - кэм.
F мэлдьи күүс x ырааҕынан сыһыарыллыбыт буоллаҕына оҥоһуллубут үлэ маннык буолар $W=\mathbf {F} \cdot \mathbf {x}$
Бу түгэҥҥэ кыамта маннык суруллар: $P={\frac {dW}{dt}}={\frac {d}{dt}}\left(\mathbf {F} \cdot \mathbf {x} \right)=\mathbf {F} \cdot {\frac {d\mathbf {x} }{dt}}=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v}$
Күүс C үс кээмэйдээх токур сурааһыҥҥа уларыйымтыа буоллаҕына кини маннык сурааһын интегралынан көрдөрүллэр:
$W=\int _{C}\mathbf {F} \cdot d\mathbf {r} =\int _{\Delta t}\mathbf {F} \cdot {\frac {d\mathbf {r} }{dt}}\ dt=\int _{\Delta t}\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} \,dt$
Ааҕыы сүрүн теорематынан маны билэбит
$P={\frac {dW}{dt}}={\frac {d}{dt}}\int _{\Delta t}\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} \,dt=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} .$
Бу формула бары бүтүн ситуацияларга сөптөөх.

# Кыамта
## Бэлиэлэрэ

| Бэлиэтэ | Аата |
| ${\bar {P}}$ | Орто кыамта |
| $\left\langle P\right\rangle$ | Күүтүллэр кыамта |
| $P(t)$ | Элэс кыамта |
| $W$ | Үлэ |
| $\Delta t$ | Кэм арыта |
| $\mathbf {F}$ | Күүс вектора |
| $\mathbf {r}$ | Радиус вектор |
| $\mathbf {v}$ | Түргэн вектора |

# Кыамта
## Орто кыамта

Кэм арытыгар ($\Delta t$) оҥоһуллубут үлэ ахсаана $W$ буоллаҕына, бу арыт орто кыамтата (${\bar {P}}$) маннык тэҥнээһининэн ааҕыллар:
    ${\bar {P}}\equiv \left\langle P\right\rangle ={\frac {W}{\Delta t}}$

# Кыамта
## Элэс кыамта

Элэс кыамта диэн кэм арыта ($\Delta t$) нуулга чугаһаатаҕына орто кыамта (${\bar {P}}$) муҥутуур суолтата. Кыра кээмэйдэрдээх эттик түгэнигэр:
$P(t)=\lim _{\Delta t\rightarrow 0}{\frac {\ W}{\Delta t}}\ =\lim _{\Delta t\rightarrow 0}\mathbf {F} \cdot {\frac {\Delta \mathbf {r} }{\Delta t}}=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v}$
Хамсыыр уонна эргийэр тэнийбит эттик кыамтата маннык формаланар:
$P(t)=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} +{\boldsymbol {\Gamma }}\cdot {\boldsymbol {\omega }}$
$\Gamma$ (гамма) - түмүктүүр күүс түгэнэ, $\omega$ (омега) - эттик муннук түргэнэ.

# Кыамта
## Механика кыамта

Кытаанах эттиккэ ууруллубут механика кыамта тэҥҥэ дьайар күүс түргэҥҥэ төгүллээһининэн суоттанар:
$P(t)=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v}$
Кытаанах эттик эргийэр буоллаҕына ууруллубут күүстэр кини муннук түргэнин уларыталлар:
$P(t)=\mathbf {F} \cdot \mathbf {v} +\mathbf {M} \cdot {\boldsymbol {\omega }}$ :
| Бэлиэтэ | Аата |
| $\mathbf {F}$ | Тэҥҥэ дьайар күүс |
| $\mathbf {M}$ | Түмүктүүр түгэн |
| $\mathbf {v}$ | Көдьүүстээх тэҥҥэ дьайар күүс ааҕыллыбыт түргэн чобо |
| ${\boldsymbol {\omega }}$ | Кытаанах эттик муннук түргэнэ |
Деформацияланар кытаанах эттик эбэтэр бүтүн континуум этиитэ быдан уустук. Кини күүрүү тензорын уонна түргэн хонуутун үөскэмэ буолар. Кинетик энергия уларыйыыта маннык буолар:
$P={\frac {\mathrm {d} }{\mathrm {d} t}}\int _{V}{\frac {\rho }{2}}\|\mathbf {v} \|^{2}\ \mathrm {d} V+\int _{V}\sum _{ij}T_{ij}D_{ij}\ \mathrm {d} V$ :
| Бэлиэтэ | Аата |
| $T_{ij}$ | Күүрүү тензорын компоненнара |
| $D_{ij}$ | Деформация түргэнин тензорын компоненнара |

# Кыамта
## Чаҕыл кыамта

Тэрил чаҕыл кыамтаны чопчу түгэҥҥэ үөскэтэр. Кини этиитэ маннык:
$P(t)=I(t)V(t)$ :
| Бэлиэтэ | Аата | Биирдигэ |
| $P(t)$ | Элэс кыамта | W эбэтэр (J/s) |
| $I(t)$ | Устун барар сүүрээн | A |
| $V(t)$ | Компонент устун кыамта арааһа (күүрүү түһүүтэ) | V |
Компонент резистор буоллаҕына оччоҕо маннык буолар:
$P=I^{2}R={\frac {V^{2}}{R}}$ :
| Бэлиэтэ | Аата | Биирдигэ |
| $P$ | Кыамта | W |
| $I$ | Сүүрээн | A |
| $V$ | Күүрүү | V |
| $R$ | Утарсыы | Ω |