# Венерическэй ыарыылар

Ууһуур уорганнарынан бэриллэр ыарыылар.
Ууһуур уорганнарынан бэриллэр ыарыылар (УУОБЫ) эбэтэр сыстыганнаах ыарыылар сүтүллүбүт киһини кытта чугастык сылдьыстахха, половой сибээскэ киирдэххэ эбэтэр хаанынан бэриллэллэр. Венерическэй ыарыылар араас көрүҥнээх буолаллар: сиипилис, бөрөлөй, донованоз, трихомониаз, ВПЧ, генитальнай герпес, сымнаҕас шанкр. Онтон аттыттара ууһатар уорганнарынан бэриллэллэр (СЫУОБ)үксүн атын суолунан бэриллэр: парентеральнай (ВИЧ, гепатит B, гепатит C), көнө контакт (чесотка(кыһыылаах ымынах)), туруору (хламидиоз).

# Венерическэй ыарыылар
## Наардааһын

Ууһатар уорганнарынан бэриллэр ыарыыларга киирэллэр: - бактериянан бэриллэр сыстыганнаах ыарыылар: паховая гранулёма (донованоз), мягкий шанкр, сифилис, венерическая лимфогранулёма, хламидиоз, гонорея, микоплазмоз, уреаплазмоз; - вирустаах сыстыганнаах ыарыылар: ВИЧ, гениталия герпеһэ, сытыы муннуктаах кондилома, папилломавируһунан бэриллэр киһиэхэ, гепатит B, цитомегаловирус (киһи герпесвируһа 5 көрүҥэ), контагиознай моллюска, Саркома Капоши (герпес 8 көрүҥэ); - протозойнай сыстыганнаах ыарыылар: трихомониаз; - грибковай сыстыганнаах ыарыылар: кандидоз (молочница); - паразитарнай ыарыылар: фтириаз, чоһуотка; Кандидозный кольпит эңин курдук ыарыылар, уратыта суох уретрит и бактериальнай вагиноз, условнай патогеннай и сапрофитнай микрофлоранан бэргииллэр, кинилэр ууһатар органнарынан бэриллибэттэр, ол гынан биирдэ эмэ бииргэ көрүллэллэр (үчүгэйдик быһаарсыбат идэлээхтэр сороҕор сыыһаллар).

# Венерическэй ыарыылар
## Наардааhына,холобурдара:

Бактериянан бэриллэр сыстыганнаах ыарыылар:
* Быттык гранулёмата (лат. granuloma inguinale) - сыстыганнаах ыарыы Calymmatobacterium granulomatis көрүҥнээх бактерияларынан бэриллэр.
* Сымнаҕас шанкр (лат. Ulcus Molle) - ууһатар органнарынан бэриллэр сыстыганнаах ыарыы. Көбүтээччи ыарыынан буолар Haemophilus ducreyi бактерия. Үгүс өттө Африка, Орто уонна Соҕуруу Америка дойдуларыгар тарҕанан сытар. Россияҕа биирдэ эмэ көстөн ааһар.
* Си́филис (эргэ.: люэс) - ааспат кэлэ турар венерическай сыстыганнаах ыарыы тириини сиир, салыҥнаах бүрүөнү, ис органнары, уҥуоҕу, Treponema pallidum (бледная трепонема) көрүннээх бактериянанан бэриллэр биир көрүҥ pallidum трепонем (Treponema) сыһыаннаах утуу-субуу кэрдииһинэн нервнэй системаны ( др.-греч. τρέπω — эргитэбин, νῆμα — сап) Spirochaetaceae уруутат др.-греч. σπεῖρα — сүүмэх, χαίτη — уһун суһуох).Венерическай лимфогранулёма (Дюран-Николя-Фавра ыарыыта) дьарҕа ыарыы, Ууһатар органнарынан бэриллэр ыарыы.Көбүтээччинэн инвазивнай серовардар буолаллар.L1, L2 уонна L3 Chlamydia trachomatis. Характеристикаланар специфическэй суоһарыыналар паховайынан, өттүк ,повздошнай уонна дириҥ таас лимфатическай тумуктэр.
* Хламидиоз - инфекционнай ыарыылар,ууһатар органнарынан бэриллэр ыарыылар, төрүөтэ - хладимия (Chlamydia trachomatis). Саамай тарҕаммыт инфекционнай ыарыы буолар. Статистиканан кордоххо хламидиоhунан сир шарга 100 млн киһи ыалдьар. Негонококковай сүһүрдэр ыарыыны киьи ис уорганнара мочеполовой системаны эмтиэххэ наада.
* Мед. бөрөлөй(от др.-греч. γόνος «семенная жидкость» и ῥέω «теку») -инфекционнай ыарыылар, грамотрицательнай диплококкунан ынырыллар (лат. Neisseria gonorrhoeae). Ууһатар органнарынан бэриллэр ыарыы уонна салыҥнаах бүрүөнэн характерискаланар.Венерическай ыарыыларга киирсэр.
* Микоплазмоз - сыстыганнаах ыарыы инфекцията, үксүгэр ииктиир-ууһуур тиһиги суоһуур, көбүтээччитэ - микоплазма.
* Уреаплазмоз - специфическай микроорганизымынан бэриллэр ыарыы. Ureaplasma urealyticum клеточнай эркинэ суох. Саҥа төрөөбүт оҕо ийэтиттэн сутуллуон сөп. Оҕо ийэтиттэн тахсарыгар хараҕын, айаҕын слизистайынан вирус киирэн олохсуйар, тыыннааҕын тухары бу вирус киһи олоҕор иҥэн хаалар. Билиҥҥи туругунан саҥа төрөөбүт оҕо 5% ийэтиттэн сутуллубута бэлиэтэнэр.
Вируhунан бэриллэр сыстыганнаах ыарыылар:
- вируһунан бэриллэр сыстыганнаах ыарыылар (ВИЧ)- ВИЧ инфекциянан бэриллэр ыарыы, саамай тиһэх стадията СПИД - саҥа төрөөбүт оҕоҕо ийэтиттэн бэриллиитэ. - судургу

# Венерическэй ыарыылар
## Сыстыы суоллара

Ууһатар уорганнарынан бэриллэр ыарыы.
Доруобуйа аан дойдутааҕы тэрилтэтэ (ВОЗ) доруобуйаҕа куттала суох сылдьыһыыга сүбэлэрэ:
* презервативы сөпкө туһаныы.
* тириигэ уонна бүрүөһүннэргэ хатаммыт бактерияны өлөрөр ньымалары сөпкө туһаныы.
* сыл ахсын бэйэни бэрэбиэркэлэниэххэ наада.
* сылдьыһартан туттунуу.
* биллэриэххэ наада ууһатар паралары.

# Венерическэй ыарыылар
## Диагностика

Диагностика5а эмтэнээччини көруу туттуллар, клиническай ыарыыны билэргэ уонна мазок аналиьа уонна хаан холобура.Физическай ыарыылар (ыарыы) сорох ыарыыларга көстүмүөхтэрин сөп.Мээнэ бу ыарыыны тургэнник туруорбаттар,то5о диэтэххэ погрешнастаах ол иһин элбэх анализ ыарыһах туттарар.
Лабораторнай анаалиhы уөрэтэргэ аныгыскы ньымалары тутталлар:
Мазогу микроскопиялыыр (көнө уонна люминесцетатнай).
Культурнай ньыма.
Антигеннары булааhын көбүтээччигэ (ИФА уонна ПИФ ньыматынан )
ДНК көбүтээччилэрин булааhын.
Хаанна антителалары булааhын.

# Венерическэй ыарыылар
## Ыарыы бэргээһинэ, дьарҕарыыта, содула, атын ыарыы эбиллиитэ

Кэмигэр эмтэммэтэх уонна өр ба5айы киһи ис уорганыгар сырыппыт ИППП ыарахан содуллардаах буолуон сөп: дьахтар эбэтэр эр киһи оҕоломмот буолууларыгар, суhуруу ыарыыта матка5а, эпидидимит, искэҥ киһи ууһатар уорганнарыгар тахсыан сөп.

# Венерическэй ыарыылар
## Эмтээhинэ уонна профилактиката

ИППП-ны эмтииргэ антибиотикатары тутталлар, вируhу эбэтэр паразиты утарыы ньымата, ити барыта көбүтэр инфекциятыттан тутулуктаах. Генитальнай герпеhы эмтииргэ олохтоох терапияны тутталлар.Наhаа элбэхтик таптаhар дьоннорго, наар биир кыттыгыhа суох киhи харыстаныан наада(презерватив туттуон наада, гынан баран 100% көмүскүүр диэн буотах).Бары таптаhар дьоннор сыл ахсын бэрэбиэркэни ааhыахтаахтар:сифилис, ВИЧ, гепатит В.