# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ

Бүрээтийэ Өрөспүүбүлүкэтэ Республика Бурятия Буряад Республика :
| Бүрээтийэ былааҕа Бүрээтийэ дьаралыга ||
| Киинэ | Улан-Удэ |
| Иэнэ | 351 300 км² |
| Дьонун ахсаана | 960,7 тыh. (2009) |
| Федеральнай уокуруга | Сибиир |
| Экономическай оройуона | Илин Сибиир |
| Ил тыла | бүрээт, нуучча |
| Президент | Вячеслав Наговицын |
| Президент администрациятын уонна Дьаhалта баhылыга | Пётр Носков |
| Дьон Хуралын салайааччыта | Матвей Гершевич |
| Кэм зоната | Халыып:MSK+5 |
Бүрээтийэ Өрөспүүбүлүкэтэ (нууч. Республика Бурятия; бүр. Буряад Улас) диэн Арассыыйа Федерациятын субъега. Киин куората Улан-Удэ.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията

Бүрээтийэ соҕуруулуу илин Сибииргэ, Баай Күөл илин кытылыгар баар.
* Иэнэ: 351,300 км²
* Кыраньыыссалара:
** ис: Иркутскай уобалаhа (А/ХА/Х), Забайкальскай кыраай (ХИ/И/СИ/С), Тыва (А)
** тас: Монголия (С/СИ)
** уу: Баай Күөл (Х)
* Үрдүкү сирэ: Мунку-Сардык хайа (3,491 м)

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Кэм зоната

Бүрээтийэ Иркутскай кэм зонатыгар (IRKT/IRKST) сытар. UTC уларыйыыта +0800 (IRKT)/+0900 (IRKST).

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Өрүстэр

Сүрүн өрүстэрэ:
* Баргузин
* Иркут
* Китой
* Ока
* Селенга
* Уда
* Үөһээ Ангара
* Витим

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Күөллэр

* Баай Күөл
* Гусиное

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Хайалар

Республика сирин 80% тахсата хайалаах сир.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Сир баайдара

Кыһыл көмүс, вольфрам, сыыҥка, ураниум уо.д.а.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Географията
### Климата

* Сыллааҕы орто температурата: 1.6 °C
* Тохсунньу орто температурата: -22 °C
* От ыйын орто температурата: +18 °C
* Сыллааҕы сөҥүү орто таhыма: 244 мм

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Дьоно

Дьонун ахсаана — 960 тыh. к. (2007). Дьон чиҥэ — 2,73 к/км² (2007), куорат олохтоохторо — 55,1 % (2007).

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Дьоно
### Омуктар

2002 туругунан, республика омуктара:
* Нууччалар — 665 тыh. 512 к. (67,82%);
* Бүрээттэр — 272 тыh. 910 к. (27,81%);
* Ниэмэстэр — 11 тыh. 548 к. (1,18%);
* Украиннар — 9 тыh. 585 к. (0,98%);
* Татаардар — 8 тыh. 189 к. (0,83%);
* Сойоттар — 2 тыh. 739 к. (0,28%);
* Эбэҥкилэр — 2 тыh. 334 к. (0,24%);
* Беларустар — 2 тыh. 276 к. (0,23%);
* Эрмээннэр — 2 тыh. 165 к. (0,22%);
* Сахалар — 2 тыh. 160 к. (0,22%);
* Кытайдар — 2 тыh. 150 к. (0,22%);
* Азербайдьаннар — 1 тыh. 674 к. (0,17%);
* Атын омуктар — 2 тыh. 306 к. (0,25%)

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Администрациянан араарыыта

Бүрээтийэҕэ 6 куорат, 21 административнай оройуон, 29 бөһүөлэк уонна 614 сэлиэнньэ баар.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Администрациянан араарыыта
### Олохтоох пууннар

5 тыh. тахса олохтоохтордоох пууннар Тохсунньу 1 2008 туругунан :
| Улан-Удэ | 373,0 | Иволгинск | 7,0 (2003) |
| Северобайкальск | 25,4 | Кижинга | 6,6 (2003) |
| Гусиноозёрск | 24,1 | Сокол | 6,5 |
| Кяхта | 19,1 | Турунтаево | 6,4 (2003) |
| Селенгинск | 15,5 | Кабанск | 6,4 (2003) |
| Закаменск | 13,3 | Баргузин | 6,0 (2005) |
| Заречный | 11,3 | Курумкан | 6,0 (2003) |
| Онохой | 10,6 | Сосново-Озёрское | 5,9 (2003) |
| Таксимо | 10,3 | Заиграево | 5,5 |
| Бичура | 9,7 (2003) | Мухоршибирь | 5,5 (2003) |
| Хоринск | 8,1 (2003) | Нижнеангарск | 5,5 |
| Каменск | 8,0 | Кырен | 5,4 (2003) |
| Петропавловка | 7,7 (2003) | Выдрино | 5,3 (2003) |
| Усть-Баргузин | 7,1 | Новоильинск | 5,1 (2003) |

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Историята

Нууччалар билиҥҥи Бүрээтийэ сиригэр XVII саҥатыгар кэлбиттэр. 1923, Бүрээт-Монгол автоном сэбиэт социалист республиката тэриллибитэ.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Политиката

Бүрээтийэ дьаhалтатын баhылыга президент, кинини Арассыыйа президена түөрт сылга аныыр.
Республика парламенын аата Дьон Хурала диэн, түөрт сылга талыллар.
Бүрээтийэ конституцията олунньу 22, 1994 ылыныллыбыта.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Экономиката

Оҥоруулар: сэлиэhинэй, оҕуруот аhа, хортуопуй, мас, тирии, графит уонна текстиль. Балыктааhын, булт, күндү түүлээх, хой уонна сүөһү иитиитэ, хостооhун.

# Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтэ
## Туризм

Баай Күөл туризм биир кэрэхсэбиллээх сирэ, чуолаан сайынын.
Республикалар: Адыгея | Алтай | Башкортостан | Бүрээтийэ | Дагестан | Ингушетия | Кабардино-Балкария | Калмыкия | Карачай-Черкесия | Карелия | Коми | Марий Эл | Мордовия | Саха Сирэ | Татарстан | Тыва | Удмуртия | Хакасия | Хотугу Осетия | Чечня | Чувашия |
Кыраайдар: Алтай | Забайкалье | Камчаатка | Краснодар | Красноярскай | Пермь | Приморье | Ставрополь | Хабаровскай
Уобаластар: Амур | Архангельскай | Астрахан | Белгород | Брянскай | Владимир | Волгоград | Вологда | Воронеж | Иваново | Иркутскай | Калининград | Калууга | Кемерово | Кировскай | Кострома | Курган | Курскай | Ленинград | Липецкай | Магадаан | Москва | Мурманскай | Нижнэй Новгород | Новгород | Новосибирскай | Омскай | Оренбург | Орел | Пенза | Псков | Ростов | Рязань | Самаара | Саратов | Сахалиин | Свердловскай | Смоленскай | Тамбов | Тверь | Томскай | Туула | Тюмень | Ульяновскай | Челябинскай | Ярославскай
Федеральнай суолталаах куораттар: Москва | Санкт-Петербург
Автономиялаах уобалас: Дьэбириэй
Автономиялаах уокуруктар: Ненецтэр | Ханты-Манси — Югра | Чукотка | Ямал-Ненец