# Нам улууһа

Нам — Саха сирин улууһа.
Нам улууһа Намский улус :
| Гиэрбэтэ | Былааҕа |
| Дойду | Арассыыйа Арассыыйа |
| | Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтэ |
| Улуус киинэ | Нам |
| Иһигэр киирэллэр | 20 олохтоох тэриллии |
| Улуус баһылыга | Атласов Александр Павлович |
| Сурукка киирбитэ | 1800? |
| Иэнэ | 11,9 тыһ. км² |
| Кэм зоната | MSK+6 (UTC+9, сайын UTC+10) |
| Официальнай ситим-сир ||

# Нам улууһа
## География

* Сирин иэнэ: 11,9 тыһ. кв. км.
* Сытар координаталара: ?
* Дьокуускайтан ырааҕа: сиринэн 84 км, уунан 96 км.
* Сыл орто температурата: 10,7 кыраадыс тымныы.
** Тохсунньу ый орто температурата: 43,7 кыраадыс тымныы
** От ыйын орто температурата: 18,3 сылаас
* Сылга самыыр түһүүтүн орто кээмэйэ: 187 мм.

# Нам улууһа
## Администрацияларынан араарыы

| # | Нэһилиэктэр | Кииннэрэ | Кыра бөһүөлэктэр | Улуус кииниттэн, км | Нэһилиэнньэ ахсаана (2007 сыл) |
| 1 | Ленскэй | Нам, улуус киинэ | | 0 | 9138 |
| 2 | Хамаҕатта | Кириэс-Кытыл | | 5 | 1587 |
| 3 | Хатыҥ-Арыы | Аппааны | Кыһыл Дэриэбинэ | 4 | 1556 |
| 4 | Бастакы Хомустаах | Кыһыл Сыыр | | 22 | 1392 |
| 5 | Хатырык | Столбы | | 35 | 1088 |
| 6 | Үөдэй | Ымыйахтаах | | 32 | 1134 |
| 7 | Модут | Тумул | | 20 | 959 |
| 8 | | Граф Биэрэгэ | | 7 | 931 |
| 9 | Партизан | Партизан | | 17 | 903 |
| 10 | Иккис Хомустаах | Хатас | Воин, Тараҕай Бэс, Үүнэр Олох | 15 | 672 |
| 11 | Бөтүҥ | Бүтэй Үрдэ | | 11 | 549 |
| 12 | Көбөкөн | Харыйалаах | | 50 | 535 |
| 13 | Түбэ | Булуус | | 77 | 425 |
| 14 | Никольскай | Никольскай | | 10 | 373 |
| 15 | Салбаҥ | Хоҥор Биэ | | 72 | 321 |
| 16 | Арбын | Сыгыннаах | | 75 | 288 |
| 17 | Таастаах | Өргөлөөх | | 65 | 270 |
| 18 | Искра | Күрэҥ Ат | | 25 | 203 |
| 19 | Фрунзе | Фрунзе | | 42 | 147 |
| 20 | Маймаҕа | Маймаҕа | | 42 | 157 |
| | Барыта | | | | 22 728 |

# Нам улууһа
## Салалта

Баhылык — Альберт Иннокентьевич Ильин

# Нам улууһа
## Экономика

* Экологическай-экономическай оройуона: Киин улуус, алаас-тайҕа
* Дьарыктанар эйгэтэ: тыа хаһаайыстыбата, сүөһүнү иитии
Улуус Өлүөнэ өрүс ортотун диэккиннэн икки өттүнэн тайаан сытар. Улууска икки Эркээйи Сир баар: «Белоозерскай» уонна «Харбаайы». «Белоозерскай» төрүттэммит сыла 1974, иэнэ 636 кв. км. «Харбаайы» төрүттэммит сыла 1996, иэнэ 326 кв. км. Улууска «Кэҥкэмэ» диэн оҕо экологическай парката баар.

# Нам улууһа
## Экономика
### Транспорт

Улуус киинэ Саха Сирин киинин Дьокуускайы кытта оҥоһуулаах асфальт суолунан холбонон турар. Өрүс үрдүгэр олорор нэһилиэктэр сайын таһаҕастарын уу суолунан таһаллар, биирдиилээн хаһаайыстыбалар мотуоркалаах буолаллар.

# Нам улууһа
## История

* Төрүттэммит сыла: 1930 сыл олунньу 10 күнэ

# Нам улууһа
## История
### Улуус аата

Эдуард Карлович Пекарскай Байаҕантай киһитэ П. Е. Готовцев 1893 с. суруйбутугар олоҕуран, Нам — Омоҕой сиэнэ, Аан Эрэһэ ойуун уола этэ диэбит. Сэһэн Боло 1935 с. итиннэ дьүөрэлэтэн суруйбут: "Омоҕой Баайы кытта кэлсибит Аан Эрэһэ ойуун диэн баарыттан Нам диэн төрүөн, кинилэр билиҥҥи Нам сиригэр олохсуйаллар"
Историк Василий Николаевич Иванов 1642 сыллааҕы биэрэпис матырыйаалларын үөрэтэ сылдьан, Нам буолаһыгар Нам уолаттара Ибей Намов уонна Мымах Намов диэннэр баалларын булбут. Мымах диэн кинээс олоро сылдьыбыт. Кини аҕата Нам диэн ааттаах киһи эбит.
Филолог Ньургун Михайлович Иванов быһаарыытынан, Нам диэн аат монгол тылыттан төрүттээх, «намыһах, намтал; чуумпу, холку, намыын» диэн суолталаах. Багдарыын Сүлбэ онтон сиэттэрэн, «Нам оҕонньору дьоно холкутун, намыынын бэлиэтээн, хайҕаан, итинник ааттаабыт буолуохтарын сөп» диэбитэ.

# Нам улууһа
## История
### Биллиилээх дьон

Намтан төрүттээх биллэр дьон:
* Максим Кирович Аммосов — саха норуотун чулуу уола.
* Винокуров Илья Егорович — уһулуччулаах государственнай уонна политическай деятель.
Нам улууһуттан тахсыбыт талааннаах дьон:
* Таллан Бүрэ
* П. П. Ядрихинскай — Бэдьээлэ норуот ырыаһыта, олоңхоһута
* Олоңхоһут Е. Г. Охлопков
* И. Д. Винокуров — Чаҕылҕан
* Н. М. Рыкунов
Худуоһунньуктар: Е. М. Шапошников, Е. С. Сивцев, В. С. Парников, В. В. Петров, А. Е. Евстафьев, Е. Н. Винокурова, А. И. Лукин.
Самодеятельнай композитор Винокуров Захар Порфирьевич.

# Нам улууһа
## Искусство, култуура
### Түмэллэр, өйдөбүнньүктэр

* Нам уус-уран түмэлэ (678380, Нам с., уул. Советская, 5)

# Нам улууһа
## Үөрэҕирии

    Сүрүн ыстатыйа: Нам улууһун үөрэх тэрилтэлэрэ
== Араас == спорт Сардана Осипова диэн спортсменка баар ди граф бижрэгиттэн төрүттээх улахан биллиилээх спортсмен аан дойду кубогын хаһаайката европа чемпионката Россияттан бастакы Арнольд классик чемпионскай курун хаһайката АХШ уонна Бразилияҕа россия чемпионката уонна элбэх төгүллээх республиканскай всероссийскай чемпион ити мас рестлинҥа аны армрестлин европа 5 төгүллээх чемпиона аан дойду рекордсменката аан дойду 3 миэстэлээҕэ маска севернай америка чемпиона калифорния чемпиона маска рф маастара армрестлинҥа норуоттар икки ардылаах маастар вольнай борьбааҕа дьахталларга россия 5 мижстэлээҕэ всероссийскай сибирьскэй күрэхтэр элбэх төгүллээх кыттыылааҕа

# Нам улууһа
## Туттуллубут литература

* ↑ Сэһэн Боло. «Лиэнэҕэ нуучча кэлиэн иннинээҕи саха олоҕо». — Дьокуускай, 1938 — 5-7696-0466-2
* ↑ Багдарыын Сүлбэ: «Улуустар ааттара». — Дьокуускай, 2001. — 89 с.

# Нам улууһа
## Ыйынньыктар

* http://www.sitc.ru/monitoring/nam/index.shtml Архыыптаммыт 2003, Алтынньы 28 күнүгэр.
Куораттааҕы уокуруктар: Дьокуускай | Жатай
Улуустар: Абый улууһа | Алдан улууһа | Аллайыаха улууһа | Аллараа Халыма улууһа | Амма улууһа | Анаабыр улууһа | Булуҥ улууһа | Бүлүү улууһа | Горнай улууһа | Кэбээйи улууһа | Ленскэй улууһа | Мирнэй улууһа | Муома улууһа | Мэҥэ-Хаҥалас улууһа | Нам улууһа | Нүөрүҥгүрү улууһа | Ньурба улууһа | Орто Халыма улууһа | Өймөкөөн улууһа | Өлөөн улууһа | Өлүөхүмэ улууһа | Сунтаар улууһа | Таатта улууһа | Томпо улууһа | Усуйаана улууһа | Уус-Алдан улууһа | Уус-Маайа улууһа | Үөһээ Бүлүү улууһа | Үөһээ Дьааҥы улууһа | Үөһээ Халыма улууһа | Хаҥалас улууһа | Чурапчы улууһа | Эбээн-Бытантай улууһа| Эдьигээн улууһа