# Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит үүтүнэн иитээччилэр тиһиктэрэ

Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр (2000 с.) киирбит урут Саха Сиригэр баар буола сылдьыбыт, билиҥҥи кэмҥэ бааллара бигэргэтиллэ илик, кэбирэх уонна сэдэх ахсааннаах, дэҥ көстөр, ахсааннара чуолкайдамматах үүтүнэн иитээччилэр 17 көрүҥнэрин тиһигэ.
| | Аат | Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр харыстанар туруктара |
| Кэрбээччилэр этэрээттэрэ (Rodentia) ||||||
| 1 | Буобура Castor fiber Linnaeus, 1758 Обыкновенный бобр | Урут Саха Сиригэр баар буола сылдьыбыт, билиҥҥи кэмҥэ бааллара бигэргэтиллэ илик (0) |
| Сиэмэхтэр этэрээттэрэ (Carnivora) ||||||
| 2 | Үрүҥ эһэ Ursus maritimus Phipps, 1774 Белый медведь | Кэбирэх көрүҥнэр (II). Өскө кинилэр ахсааннарын аҕыйатар фактордар суох буолбатахтарына сотору кэминэн «сүтэр кутталлаах көрүҥнэргэ» киирэр кыахтаахтар |
| 3 | Дьуукун Lutra lutra Linnaeus, 1758 Дьуукун (өрүс быыдарата) | Кэбирэх көрүҥнэр (II). Өскө кинилэр ахсааннарын аҕыйатар фактордар суох буолбатахтарына сотору кэминэн «сүтэр кутталлаах көрүҥнэргэ» киирэр кыахтаахтар |
| 4 | Морж Odobenus rosmarus. laptevi Tchapski, 1940 Морж | Кэбирэх көрүҥнэр (II). Өскө кинилэр ахсааннарын аҕыйатар фактордар суох буолбатахтарына сотору кэминэн «сүтэр кутталлаах көрүҥнэргэ» киирэр кыахтаахтар |
| Ыыраахтаах туйахтаахтар этэрээттэрэ (Artiodactyla) ||||||
| 5 | Чубуку Ovis nivicola Eschscholtz, 1829 (Подвид O.n. alleni Matschie, 1907) Снежный баран | Кэбирэх көрүҥнэр (II). Өскө кинилэр ахсааннарын аҕыйатар фактордар суох буолбатахтарына сотору кэминэн «сүтэр кутталлаах көрүҥнэргэ» киирэр кыахтаахтар |
| Кэрбээччилэр этэрээттэрэ (Rodentia) ||||||
| 6 | Таарбаҕан Marmota camtschatica Pallas, 1811 Черношапочный сурок | Кэбирэх көрүҥнэр (II). Өскө кинилэр ахсааннарын аҕыйатар фактордар суох буолбатахтарына сотору кэминэн «сүтэр кутталлаах көрүҥнэргэ» киирэр кыахтаахтар |
| Үөн-көйүүр аһылыктаахтар этэрээттэрэ (Insectivora) ||||||
| 7 | Аччыгый күүдээх Sorex minutus Linnaeus, 1766 Аччыгый күүдээх | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| 8 | Уу күүдээҕэ Neomys fodiens Pennant, 1771 Уу күүдээҕэ | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| 9 | Сир эһэтэ Тalpa altaica Nikolsky, 1884 Сир эһэтэ | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| Отряд Рукокрылые (Chiroptera) ||||||
| 10 | Ночница Иконникова Myotis ikonnikovi Ognev, 1912 Ночница Иконникова | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| 11 | Бурый ушан Plecotus auritus Linnaeus, 1758 Бурый ушан | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| Сиэмэхтэр этэрээттэрэ (Carnivora) ||||||
| 12 | Степной хорек Mustela (Putorius) eversmanni Lesson, 1827 Степной хорек | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| 13 | Морской заяц, лахтак Erignatus barbatus Erxleben, 1777 Морской заяц | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| Кииттэр этэрээттэрэ (Cetacea) ||||||
| 14 | Нарвал Borearctia menetriesii Eversmann, 1846 Нарвал | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| 15 | Овцебык Овцебык | Сэдэх көрүҥнэр (III). Аҕыйах ахсааннаахтар, хааччахтаах эбэтэр дэҥ сирдэргэ тарҕаммыттар |
| Кэрбээччилэр этэрээттэрэ (Rodentia) ||||||
| 16 | Амур чыҥырыкаана Lemmus amurensis Vinagradov, 1924 Амур чыҥырыкаана | Чуолкайдамматах көрүҥнэр (IV). Инники үс хаттыгастартан биирдэстэригэр киирсиэхтэрин сөп, ол гынан баран кинилэр туруктарын туһунан толору билии суох эбэтэр ситэри чинчийиллибэтэхтэр |
| 17 | Бөлүүгэ Бөлүүгэ | Чуолкайдамматах көрүҥнэр (IV). Инники үс хаттыгастартан биирдэстэригэр киирсиэхтэрин сөп, ол гынан баран кинилэр туруктарын туһунан толору билии суох эбэтэр ситэри чинчийиллибэтэхтэр |

# Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит үүтүнэн иитээччилэр тиһиктэрэ
## Өссө маны көр

* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит тымырдаах үүнээйилэр тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит муохтар тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит лабыкталар тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит тэллэйдэр тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит үөн-көйүүр тиһигэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит балыктар тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит уу-хонуу харамайдарын тиһигэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит сыылааччылар тиһиктэрэ
* Саха Сирин Кыһыл кинигэтигэр киирбит көтөрдөр тиһиктэрэ