# Уус-Алдан улууһа

Уус-Алдан улууһа Усть-Алданский улус :
| Гиэрбэтэ | Былааҕа |
| Дойду | Арассыыйа Арассыыйа |
| Регион | Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтэ |
| Улуус киинэ | Бороҕон |
| Иһигэр киирэллэр | 21 олохтоох тэриллии |
| Улуус баһылыга | Аммосов Василий Иванович |
| Олохтоммут күнэ-дьыла | 1930, тохсунньу 9 |
| Иэнэ | 18,3 тыһ. км² |
| Климата | тосту-конт |
| Олохтоох дьонун ахсаана • Чиҥэ • Омуктара • Конфессиялар | 23 тыһ. киһи 1,23 киһ./км² саха Айыы үөрэ5э |
| Олохтоохторун аата | уус-алданнар |
| Официальнай ситим-сир ||
Уус-Алдан — Саха Сирин киин өттүгэр тайаан сытар улуус. Билиҥҥи көрүҥүнэн 1930 сыл тохсунньу 9 күнүгэр тэриллибитэ.
Киинэ — Бороҕон (7 тыһ. тахса киһи). Нэһилиэнньэлээх пууннара — 35, нэһилиэктэрэ — 22. Нэһилиэнньэтэ 2002 сыллаахха — 23 тыһ. тахса. Нэһилиэнньэ сир иэнигэр тиксиитэ — 1,23 киһ./км². Нэһилиэнньэ баһыйар үгүс өттө (2002 с.) — сахалар (98 %).
Улуус сирин-уотун иэнэ көнө хаптал сир. Улуус улахан өртө Саха киин хаптал сиринэн тайыыр. Тохсунньу орто температурата — -42 °C, от ыйыгар - +17…+18 °С. Сөҥүү түһүүтэ сылга 200–250 мм. Улууһу таарыйар улахан өрүстэр — Өлүөнэ, Алдан. Элбэх күөллэрдээх, олортон ордук улаханнара — Мүрү, Өнөр, Таргылдьыма.
Улууска бороҥ чох, тутуу матырыйаала буолар хостонор баай саппааһа булуллубута.
Уус-Алдан улууһа саха уустарын икки ордук бөдөҥ холбоһуктарыттан (Хаҥаластары тэҥэ) биирдэстэрэ — Бороҕон ууһун сирдэрин ылар. «Бороҕон» диэн ааты түүрдүү-моҥуоллуу уустар улуу иллэрин терүттээччи Чыҥыс Хаан тахсыбыт бордьигин ууһун аатыттан сэдиптииллэр. Уйбаан Белолюбскай уонна Майаҕатта Бэрт Хара төрөөбүт улуустара.

# Уус-Алдан улууһа
## Администрацияларынан араарыы

| # | Нэһилиэктэр | Кииннэрэ | Кыра бөһүөлэктэр | Улуус кииниттэн, км | Нэһилиэнньэ ахсаана (2007 сыл) |
| 1 | Мүрү | Бороҕон, улуус киинэ | Мындааба, Томтор | 0 | 7353 |
| 2 | Суотту | Оҕуруоттаах | Саһылыкаан, Хоноҕор | 72 | 2010 |
| 3 | Лөгөй | Кэптэни | Хомустаах, Даалы | 36 | 1590 |
| 4 | Дүпсүн | Дүпсүн | Бээди, Остуойка | 56 | 1376 |
| 5 | Курбуһах | Уус Күөлэ | Окоёмовка, Балаҕаннаах | 73 | 1210 |
| 6 | Найахы | Балыктаах | | 73 | 1018 |
| 7 | Өлтөх | Бэйдиҥэ | Арыылаах | 51 | 1002 |
| 8 | Бороҕон | Тумул | Арыы Тиит, Элэһин | 57 | 1000 |
| 9 | Бэрт-Уус | Сыырдаах | Чирэпчи | 28 | 908 |
| 10 | Байаҕантай | Танда | | 48 | 781 |
| 11 | Бастакы Хоро | Чараҥ | | 4 | 696 |
| 12 | Өнөр | Эһэлээх | | 35 | 613 |
| 13 | Баатаҕай | Хомустаах | | 65 | 607 |
| 14 | Иккис Лөгөй | Тулуна | | 17 | 572 |
| 15 | Түүлээх | Кылаайы | | 132 | 567 |
| 16 | Хоро | Майаҕас | | 6 | 533 |
| 17 | Бастакы Өспөх | Уһун Күөл | | 45 | 510 |
| 18 | Чэриктэй | Чэриктэй | | 91 | 464 |
| 19 | Өспөх | Дыгдал | | 110 | 350 |
| 20 | Тиит Арыы | Тиит Арыы | | 60 | 308 |
| 21 | Бээрийэ | Бээрийэ | | 77 | 301 |
| | Барыта | | | | 23423 |

# Уус-Алдан улууһа
## Үөрэҕирии

    Сүрүн ыстатыйа: Уус-Алдан улууһун үөрэх тэрилтэлэрэ

# Уус-Алдан улууһа
## Уус-Алдан улууһуттан төрүттээх биллиилээх дьон

    Стрекаловскай Михаил Михайлович (1914—29.07.1989) — Арассыыйа Федерациятын Дьоруойа, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.
    Босиков Николай Афанасьевич (18.12.1931—2008) — поэт, сэһэнньит.
    Лонгинов Владимир Дионисьевич (02.09.1919- 1943) — Советскай Союз Геройа, Аҕа Дойду сэриитин кыттыылааҕа.
    Егоров Гаврил Васильевич-Бартыһаан Дьөгүөрэп — гражданскай сэрии дьоруойа.
    Окоемов Николай Николаевич - государственнай, политическай диэйэтэл.
    Тарскай Николай Николаевич - спорт эйгэтигэр республика биллиилээх тэрийээччитэ, салайааччыта.
    Иван Васильевич Мигалкин - саха народнай поэта.
Куораттааҕы уокуруктар: Дьокуускай | Жатай
Улуустар: Абый улууһа | Алдан улууһа | Аллайыаха улууһа | Аллараа Халыма улууһа | Амма улууһа | Анаабыр улууһа | Булуҥ улууһа | Бүлүү улууһа | Горнай улууһа | Кэбээйи улууһа | Ленскэй улууһа | Мирнэй улууһа | Муома улууһа | Мэҥэ-Хаҥалас улууһа | Нам улууһа | Нүөрүҥгүрү улууһа | Ньурба улууһа | Орто Халыма улууһа | Өймөкөөн улууһа | Өлөөн улууһа | Өлүөхүмэ улууһа | Сунтаар улууһа | Таатта улууһа | Томпо улууһа | Усуйаана улууһа | Уус-Алдан улууһа | Уус-Маайа улууһа | Үөһээ Бүлүү улууһа | Үөһээ Дьааҥы улууһа | Үөһээ Халыма улууһа | Хаҥалас улууһа | Чурапчы улууһа | Эбээн-Бытантай улууһа| Эдьигээн улууһа