# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ

Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ (ВКТ, тат. Бөтендөнья татар конгрессы) — Арассыыйаҕа эрэгийиэн ыккардынааҕы стаатустаах уопсастыбаннай тэрилтэ.

# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ
## Кэҥгириэс устуоруйата

Тэрилтэ быһыытынан Арассыйа юстициятын министиэристибэтигэр1998 сыллаахха муус устар 24 күнүгэр бэлиэтэммитэ.
Дьиҥнээх үлэтин 1990-с сылларга саҕалаабыта. Оннук 1992 сыл бэс ыйыгар Казаан куоракка Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһин бастакы сийиэһэ буолбута (онно Арассыйа араас эрэгийиэннэриттэн, СНГ дойдуларыттан, аан дойду араас муннуктарыттан дэлэгээттэр кыттыбттара). 1992-1997 сылларга кэҥгириэс көҕүлээһининэн уонна салататынан үлэлиир хас да татаар тэрилтэтэ тэриллибитэ, татаардыы саҥарар «Дөнья» («Дойду») араадьыйа үлэтин саҕалаабыта.
Иккис сийиэс 1997 сыллаахха буолбута, онно устааба бигэргэммитэ.

# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ
## Кэҥгириэс үлэтин сүрүн хайысхалара

Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһин састаабыгар Арассыыйа Бэдэрээссийэтин уонна атын дойдулар эрэгийэннэригэр тэриллибит татаар национальнай-култуурунай автономиялара, холбоһуктара уонна ассоциациялара, Татарстаан араас уопсатыбаннай холбоһуктара, тэрилтэлэрин кэллэктииптэрэ уонна биирдиилээн дьоно киириэхтэрин сөп.
Кэҥгириэс үлэтин сүрүн хайысхаларыгар киирсэллэр:
* татаар омугун сомоҕолооһун
* Татаар Өрөспүүбүлүкэтин социальнай-экономическэй, национальнай-култуурунай, бэлиитикэҕэ уонна духуобунаска сайдыытыгар көмөлөһүү
* чинчийэр, эйэни көҕүлүүр үлэҕэ кыттыы, аан дойду гуманитарнай тэрилтэлэрин кытта үлэ, судаарыстыба уорганнарын, култуура сырдарат тэрилтэлэрин, национальнай-култуурунай холбоһуктары , итэҕэл тэрилтэлэрин уонна биирдиилээн дьону кытта үлэ.
* татаардар омук быһыытынан кыһалҕаларын араас сирдэргэ быһаарыыга кыттыы.
* наассыйа култуура өттүгэр сайдар бырагыраамаларын оҥоруу уонна оннук бырагыраамаларга көмөлөһүү — тыл, билим, үөрэхтээһин, култуура, утумнааһын, педагогика, демография.
* татаар диаспораларын кытта алтыһыы.
* Татарстаан уонна татаар омугун туһунан билиини хомуйуу уонна тарҕатыы, хаһыаттары, сурунааллары, видео уонна аудио бородууксуйаны оҥорон таһаарыы, татаардар олорор сирдэригэр баар татаар биллэрэр-иһитиннэрэр сириэстибэлэрин кытта үлэ.

# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ
## Бэрэстээтэллэр

1992—2002 — Тагиров Индус Ризакович (1936 с. т.), историк, общественнай-политическэй диэйэтэл, 1990—1994 сс. Татарстаан уонна Арассыыйа ыккардыларыгар буолбут кэпсэтиилэр кыттыылаахтара, академик, профессор, устуоруйа билимин дуоктара, Үрдүкү Сэбиэт дьокутаата (1990—1995), ТӨ Судаарыстыбаннай Сэбиэтин дьокутаата (1995-2009).
2002 сыллаахтан — Закиров Ринат Зиннурович (1948 с. т.), ТӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, заслуженный работник культуры Республики Татарстан, устуоруйа билимин дуоктара, «Казань» Национальнай-култуурунай киин дириэктэрэ, ТӨ Судаарыстыбаннай Сэбиэтин төрдүс ыҥырыылтын дьокутаата (2009).

# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ
## Филиаллар

Билигин кэҥгириэскэ 359 татаар национальнай-култуурунай тэрилтэни холбуур: ыраах дойдуларга — 68, чугастааҕы дойдуларга — 81, Арассыыйа Бэдэрээссийэтигэр — 164. Татарстааҥҥа 46 филиаллаах.
Ол иһигэр Арассыыйаҕа татаардар 27 эрэгийиэннээҕи национальнай-култуурунай автономиялара баар.

# Татаар аан дойдутааҕы кэҥгириэһэ
## Сийиэстэрэ

Высшим органом Конгресса является съезд, который созывается не реже одного раза в пять лет. В период между съездами руководство осуществляет Исполнительный комитет, заседания которого проводятся не реже раза в год. Между заседаниями Исполкома деятельностью руководит бюро, собирающееся не реже одного раза в месяц. Председатель Исполкома — Председатель Конгресса избирается сроком на пять лет, он же является председателем бюро.
* I съезд — Казань, 1992 год.
* II съезд — Казань, 28-29.08.1997 года.
* III съезд - май 2002 года.
* IV съезд - Казань, 12-15.12.2007 года.
* V съезд - декабрь 2012 года.