# От ыйын 10

От ыйын 10 диэн Григориан халандаарыгар сыл 191-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 192-c күнэ). Сыл бүтүө 174 күн баар.

# От ыйын 10
## Бэлиэ күннэр

* Багаамалар Багаамалар — Тутулуга суох буолуу күнэ (1973)
* Мауритания Мауритания — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* Монголия Монголия — Былаах күнэ;
* Арассыыйа Арассыыйа — Полтааваҕа кыайыы күнэ (1709 с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута);
* Япония Япония — Натто күнэ (сояттан оҥоһуллар ас-үөл)
* Тесла күнэ. Айааччы, учуонай Никола Тесла төрөөбүт күнэ

# От ыйын 10
## Түбэлтэлэр

* 420 — Гуна Цзинь импэрээтэри суулларан Лю Юй бэйэтин Лю Сун импэрээтэринэн биллэриммит.
* 645 — Исси быһылаана: Нака-но-Оэ принц уонна Фудзивара-но Каматари импэрээтэр Сога-но Ирукуну өлөрбүттэр. Японияҕа Тайка эпохата — Кытай холобурунан импэрээтэр былааһын күүһүрдүү саҕаламмыт, элбэх киһи Кытайга үөрэххэ ыытыллыбыт.
* 988 — Норвегия хоруола Глуниарн Ирландия үрдүкү хоруолун Маэл Сехнайлл мак Домнайлл бэйэтин үрдүнэн билиммит уонна нолуок төлүүргэ сөбүлэспит. Бу түгэн Дублин куорат олохтоммут күнүнэн ааҕыллар.
* 1086 — Дания хоруолун Кнуд IV өрө турбут бааһынайдар өлөрбүттэр.
* 1806 — Веллор өрө туруута — Ииндийэҕэ сипайдар (олохтоох саллааттар) Ост-Ииндийэ хамапаанньатын утары бастакы өрө туруулара.
* 1913 — Калифорнияҕа баар "Өлүү Хочотугар" Сир ньууругар саамай үрдүк температура бэлиэтэммит — +56.7 °C. 2012 сыллаахха диэри саамай үрдүк температуранан Ливия кумах куйаарыгар бэлиэтэммит +58,2 °C ааҕыллара, ол эрээри бу кээмэйдээһини чопчута суох диэн быһаарбыттар.
* 1917 — Дьокуускайга саха интэлигиэнсийэтин "Көҥүл" сойуус чилиэннэрэ көскө сылдьар дьону кытта холбоһон "Саха федералистарын үлэһит сойууһа" (нууч. Якутский трудовой союз федералистов) диэн баартыйаны тэрийбиттэр.
* 1918 — Сэбиэттэр бүтүн Арассыыйатааҕы V сийиэстэрэ Арассыыйа бастакы сэбиэскэй конституциятын ылыммыт. Бу докумуоҥҥа дойду аата чопчуламмыт: Российская Социалистическая Федеративная Советская Республика (РСФСР). Төрүт сокуон олоххо тоҕус хонугунан от ыйын 19 күнүгэр үлэҕэ киирбитэ.
* 1925 — Сэбиэскэй Сойуус телеграфнай агентствота — ССТА (нууччалыы ТАСС) тэриллибит. Бу Сэбиэскэй Сойууска информацияны тарҕатар киин уорган этэ.
* 1934 — ССРС-ка НКВД тэриллибит, 1946 сыллаахха аата МВД диэҥҥэ уларыйбыт.
* 1940 — Аан дойду иккис сэриитэ: Францияҕа Виши бырабыыталыстыбата олохтоммут.
* 1941 — Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Смоленскайдааҕы кыргыһыы саҕаламмыт. Бу икки ый устата буолбут кыргыһыыга Кыһыл аармыйа элбэх сүтүктэммитэ, вермахт сэриилэрэ бөдөҥ ситиһиилэммиттэрэ. Ол эрээри ньиэмэстэр Москубаҕа кыайан тиийбэтэхтэрэ.
* 1962 — Бастакы коммерческай сибээс спутнига «Телстар» куйаарга тахсыбыт. «Телстар» 60 ханаалынан төлөппүөн сибээһин эбэтэр 1 телевидение ханаалын трансляциятын хааччыйар кыахтааҕа.
* 1964 — Битлзтар «A Hard Day’s Night» альбомнара атыыга тахсыбыт, мантан аан дойдуга битломания саҕаламмыт.
* 1991 — Борис Ельцин Арассыыйа бэрэсидьиэнэ буолбут. Кини бу солоҕо 1999 сыл ахсынньы 31 күнүгэр диэри олорбута.
* 1998 — Усуйаана улууһугар үөскүү сылдьыбыт Власово бөһүөлэк учуоттан уһуллубута. 1989 с. биэрэпискэ 2087 киһи олоро сылдьыбыта бэлиэтэммит.
* 2000 — Башар аль-Асад аҕатын Хафез аль-Асады Сиирийэ бэрэсидьиэнин солотугар солбуйбут.
* 2003 — СӨ Төрүт сокуонун 55-с (дьокутааттар биир мандааттаах уонна өрөспүүбүлүкэ уокуругуттан талыллалларын туһунан), 62-с (сокуону уларытарга көҕүлээһин туһунан), 93-с ыстатыйаларыгар уларытыылар киирбиттэр.

# От ыйын 10
## Төрөөбүттэр

* 1509 — Жан Кальвин — христианство реформатора, кальвинизмы төрүттээччи.
* 1856 — Никола Тесла — электротехника уонна радиотехника эйгэтигэр айааччы.
* 1871 — Марсель Пруст — Франция суруйааччыта.
* 1905 — Лев Кассиль — сэбиэскэй суруйааччы.
* 1927 — Дьокуускайга Валентина Николаева — устуоруйа билимин хандьылаата, Саха Сирин сэбиэскэй кэминээҕи устуоруйатын үөрэппит биллиилээх чинчийээччи.
* 1932 — Үөһээ Бүлүү Боотулуутугар Николай Амыдаев — худуоһунньук, муосчут, СӨ үөрэҕириитин туйгуна.
* 1949 — Сунтаар Бүлүүчээнигэр Юрий Степанов — Саха Өрөспүүбүлүкэтин доруобуйа харыстабылын, социальнай сулууспа туйгуна. Талааннаах хирург, Өрөспүүбүлүкэтээҕи Реабилитациялыыр киин дириэктэрэ.
* 1957 — Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун Төҥүлү сэлиэнньэтигэр Виктор Игнатьев — мэдиссиинэ билимин дуоктара, профессор, үрдүкү категориялаах хирург, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх бырааһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин доруобуйатын харыстабылын туйгуна.
* 1990 — Франк Чамисо — Кубаттан төрүттээх Италия бөҕөһө, Аан дойду, Европа уонна Панамерика оонньууларын чөмпүйүөннэрэ, Европа оонньууларын призера.

# От ыйын 10
## Өлбүттэр

* 1858 — Огюст Монферран (1786 төр.), Франция уонна Арассыыйа архитектора, Санкт-Петербурга Исаакий собуорун уонна Александровскай колонна ааптара.
* ↑ В Монголии отметили день государственного флага - ИА REGNUM
* ↑ According to Liu Yu's biography in Book of Song, he crowned himself emperor on the dingmao day of the 6th month of the 1st year of the Yongchu era of his reign. This corresponds to 10 Jul 420 in the Julian calendar. (永初元年夏六月丁卯，設壇於南郊，即皇帝位...) Song Shu, vol. 03