# Күн туруута

Күн турууларын уонна Күн тэҥнэһиилэрин күннэрэ (UTC) :
| сыл | Күн тэҥнэһиитэ Кулун тутар | Күн тэҥнэһиитэ Кулун тутар | Күн туруута Бэс ыйа | Күн туруута Бэс ыйа | Күн тэҥнэһиитэ Балаҕан ыйа | Күн тэҥнэһиитэ Балаҕан ыйа | Күн туруута Ахсынньы | Күн туруута Ахсынньы |
| сыл | күн | кэм | күн | кэм | күн | кэм | күн | кэм |
| 2010 | 20 | 17:32:13 | 21 | 11:28:25 | 23 | 03:09:02 | 21 | 23:38:28 |
| 2011 | 20 | 23:21:44 | 21 | 17:16:30 | 23 | 09:04:38 | 22 | 05:30:03 |
| 2012 | 20 | 05:14:25 | 20 | 23:09:49 | 22 | 14:49:59 | 21 | 11:12:37 |
| 2013 | 20 | 11:02:55 | 21 | 05:04:57 | 22 | 20:44:08 | 21 | 17:11:00 |
| 2014 | 20 | 16:57:05 | 21 | 10:51:14 | 23 | 02:29:05 | 21 | 23:03:01 |
| 2015 | 20 | 22:45:09 | 21 | 16:38:55 | 23 | 08:20:33 | 22 | 04:48:57 |
| 2016 | 20 | 04:30:11 | 20 | 22:34:11 | 22 | 14:21:07 | 21 | 10:44:10 |
| 2017 | 20 | 10:28:38 | 21 | 04:24:09 | 22 | 20:02:48 | 21 | 16:28:57 |
| 2018 | 20 | 16:15:27 | 21 | 10:07:18 | 23 | 01:54:05 | 21 | 22:23:44 |
| 2019 | 20 | 21:58:25 | 21 | 15:54:14 | 23 | 07:50:10 | 22 | 04:19:25 |
| 2020 | 20 | 03:50:36 | 20 | 21:44:40 | 22 | 13:31:38 | 21 | 10:02:19 |
| 2021 | 20 | 09:37:27 | 21 | 03:32:08 | 22 | 19:21:03 | 21 | 15:59:16 |
| 2022 | 20 | 15:33:23 | 21 | 09:13:49 | 23 | 01:03:40 | 21 | 21:48:10 |
| 2023 | 20 | 21:24:24 | 21 | 14:57:47 | 23 | 06:49:56 | 22 | 03:27:19 |
| style="background-color:gold"2024 | 20 | 03:06:21 | 20 | 20:50:56 | 22 | 12:43:36 | 21 | 09:20:30 |
| 2025 | 20 | 09:01:25 | 21 | 02:42:11 | 22 | 18:19:16 | 21 | 15:03:01 |
| 2026 | 20 | 14:45:53 | 21 | 08:24:26 | 23 | 00:05:08 | 21 | 20:50:09 |
| 2027 | 20 | 20:24:36 | 21 | 14:10:45 | 23 | 06:01:38 | 22 | 02:42:04 |
| 2028 | 20 | 02:17:02 | 20 | 20:01:54 | 22 | 11:45:12 | 21 | 08:19:33 |
| 2029 | 20 | 08:01:52 | 21 | 01:48:11 | 22 | 17:38:23 | 21 | 14:13:59 |
| 2030 | 20 | 13:51:58 | 21 | 07:31:11 | 22 | 23:26:46 | 21 | 20:09:30 |
| 2031 | 20 | 19:40:51 | 21 | 13:17:00 | 23 | 05:15:10 | 22 | 01:55:25 |
| 2032 | 20 | 01:21:45 | 20 | 19:08:38 | 22 | 11:10:44 | 21 | 07:55:48 |
| 2033 | 20 | 07:22:35 | 21 | 01:00:59 | 22 | 16:51:31 | 21 | 13:45:51 |
| 2034 | 20 | 13:17:20 | 21 | 06:44:02 | 22 | 22:39:25 | 21 | 19:33:50 |
| 2035 | 20 | 19:02:34 | 21 | 12:32:58 | 23 | 04:38:46 | 22 | 01:30:42 |
| 2036 | 20 | 01:02:40 | 20 | 18:32:03 | 22 | 10:23:09 | 21 | 07:12:42 |
| 2037 | 20 | 06:50:05 | 21 | 00:22:16 | 22 | 16:12:54 | 21 | 13:07:33 |
| 2038 | 20 | 12:40:27 | 21 | 06:09:12 | 22 | 22:02:05 | 21 | 19:02:08 |
| 2039 | 20 | 18:31:50 | 21 | 11:57:14 | 23 | 03:49:25 | 22 | 00:40:23 |
| 2040 | 20 | 00:11:29 | 20 | 17:46:11 | 22 | 09:44:43 | 21 | 06:32:38 |
| 2041 | 20 | 06:06:36 | 20 | 23:35:39 | 22 | 15:26:21 | 21 | 12:18:07 |
| 2042 | 20 | 11:53:06 | 21 | 05:15:38 | 22 | 21:11:20 | 21 | 18:03:51 |
| 2043 | 20 | 17:27:34 | 21 | 10:58:09 | 23 | 03:06:43 | 22 | 00:01:01 |
| 2044 | 19 | 23:20:20 | 20 | 16:50:55 | 22 | 08:47:39 | 21 | 05:43:22 |
| 2045 | 20 | 05:07:24 | 20 | 22:33:41 | 22 | 14:32:42 | 21 | 11:34:54 |
| 2046 | 20 | 10:57:38 | 21 | 04:14:26 | 22 | 20:21:31 | 21 | 17:28:16 |
| 2047 | 20 | 16:52:26 | 21 | 10:03:16 | 23 | 02:07:52 | 21 | 23:07:01 |
| 2048 | 19 | 22:33:37 | 20 | 15:53:43 | 22 | 08:00:26 | 21 | 05:02:03 |
| 2049 | 20 | 04:28:24 | 20 | 21:47:06 | 22 | 13:42:24 | 21 | 10:51:57 |
| 2050 | 20 | 10:19:22 | 21 | 03:32:48 | 22 | 19:28:18 | 21 | 16:38:29 |
Күн туруута — Күн киинэ эклиптика экватортан ордук ыраах туочукатын таарыйар момена. Ол аата Хотугу полюс эбэтэр Соҕуруу полюс Күҥҥэ ордук чугаһыыр түгэннэрэ.
Кыһыҥҥы уонна сайыҥҥы туруу баар. Ити моменнарга ордук уһун күн уонна ордук уһун түүн буолар. Сир хотугу аҥарыгар кыһыҥҥы туруу ахсынньы 21 эбэтэр 22 күнүгэр буолар, онтон сайыҥҥы туруу — бэс ыйын 20 эбэтэр 21 күнүгэр буолар. Онтон Сир соҕуруу аҥарыгар бу даталарга сайыҥҥы уонна кыһыҥҥы туруу буолар.
Универсальнай (аан дойду орто кэмэ) кэм курдааһынын көрдөрүүтүгэр Дьокуускай кэминэн олорооччулар 9 чааһы эбэллэр. Ол эбэтэр, холобур 2021 сыллаахха сайыҥҥы күн туруута бэс ыйын 20 күнүн 3 чаас 32 мүнүүтэтигэр буоллаҕына, онно 9 чааһы эптэххэ Күн туруута күнүс 12 чаас 32 мүнүүтэҕэ сөп түбэһэр, бу кэмҥэ Хотугу полюс Күҥҥэ муҥутуурдук чугаһыыр.
Сайыҥҥы Күн туруутун кэмигэр эбэтэр бу эргин сахалар ыһыах ыһаллар.

# Күн туруута
## Кыһыҥҥы туруу уонна сиэр-туом

Кыһыҥҥы Күн туруута араас култуураларга неолит кэмиттэн улахан суолталаах этэ. Стоунхендж Англияҕа, Ньюгрейндж Ирландияҕа археология объектара итини дакаастыыллар. Бу объектар иилэрэ Күн туруутугар Күн тахсар туочукны ыйаллар.
Сахаларга Таҥха кэмэ.

# Күн туруута
## Бу күннэргэ буолбут түбэлтэлэр

* Көр: Бэс ыйын 20
* Көр: Бэс ыйын 21
* Көр: Ахсынньы 21
* Көр: Ахсынньы 22

# Күн туруута
## Өссө маны көр

* Күн тэҥнэһиитэ
* ↑ Équinoxe de printemps entre 1583 et 2999
* ↑ Solstice d’été de 1583 à 2999
* ↑ Équinoxe d’automne de 1583 à 2999
* ↑ Solstice d’hiver