# Адыгея

Адыгея Өрөспүүбүлүкэтэ Республика Адыгея Адыгэ Республик :
| Адыгея былааҕа Адыгея дьаралыгаАдыгея дьаралыга Адыгея былааҕа Адыгея дьаралыга ||
| Киин куорат | Майкоп |
| Иэнэ | 7 600 км² |
| Дьонун ахсаана | 444 тыh. (2005) |
| Федеральнай уокуруга | Соҕуруу |
| Экономическай оройуона | Хоту Хапхаас |
| Ил тыла | нуучча, адыг |
| Президент | Асланчерий Тхакушинов |
| Премьер миниистир | Кумпилов Мурат Каральбиевич |
| Сокуон таhаарар былаас баhылыга | Иванов Анатолий Георгиевич |
| Кэм зоната | MSK (UTC+3, сайын UTC+4) |
Адыгея Өрөспүүбүлүкэтэ (нууч. Респу́блика Адыге́я, адыг. Адыгэ Республик) диэн Арассыыйа Федерациятын өрөспүүбүлүкэтэ.
Киинэ — Майкоп.
Краснодар кыраайыныын кирбиилэhэр.
От ыйын 27 1922 тэриллибитэ.

# Адыгея
## Географията

Адыгея Хапхаас хайаларын хоту тэллэхтэригэр сытар, хотутугар хонуулар, соҕуруутугар хайалар. Тыалар сирин 40 % ылаллар.
* Иэнэ: 7,600 км²
* Үрдүкү чыпчаала: Чугуш хайа (3,238 м)

# Адыгея
## Географията
### Кэм зоната

Адыгея Москва кэм зонатыгар (MSK/MSD) баар. UTC уларыйыыта +0300&nbspMSK)/+0400&nbspMSD).

# Адыгея
## Географията
### Өрүстэр

* Кубань өрүс
* Белая өрүс
* Чохрак өрүс
* Дах өрүс
* Фарс өрүс
* Ходз өрүс
* Киша өрүс
* Большая Лаба өрүс
* Псекупс өрүс
* Пшиш өрүс
* Сахрай өрүс

# Адыгея
## Географията
### Күөллэр

Республикаҕа улахан күөллэр суохтар. Уу хаайар сирдэр:
* Краснодарское
* Октябрьское
* Шапсугское
* Щитское

# Адыгея
## Географията
### Хайалар

* Чугуш хайа (3,238 м)
* Фишт хайа (2,868 м)
* Оштен хайа
* Псеашхо хайа
* Шепси хайа

# Адыгея
## Географията
### Сир баайа

Республика ниэбинэн уонна айылҕа гааhынан баай. Атын сир баайдара кыhыл көмүс, үрүҥ көмүс, вольфрам уонна тимир.

# Адыгея
## Географията
### Килиимэтэ

* Тохсунньу орто температурата: −0,5 °C
* От ыйын орто температурата: +23 °C
* Сөҥүү орто таhыма: 70 см

# Адыгея
## Устуоруйата

Адыыгтар хотугулуу арҕаа Хапхаас төрүт олохтоохторо буолаллар, XIII үйэттэн ыла черкестар диэн биллэллэр.
АСФСР састаабыгар киирэр Адыыг автоном уобалаhа от ыйын 27, 1922 тэриллибитэ.

# Адыгея
## Дьоно

Олохтоохторун ахсаана — 442,7 тыh. киhи. (2006), куорат олохтоохторо — 52,6 % (2006). Дьон чиҥэ — 56,8 киhи/км² (2006).
Өрөспүүбүлүкэҕэ 80-тан тахса омук олорор. 2002 сыллааҕы Арассыыйа олохтоохторун сурутуутунан, өрөспүүбүлүкэ омуктара:

# Адыгея
## Администрациянан араарыыта

Куораттар:
* Адыгейск
* Майкоп
Муниципальнай оройуоннар:
* Гиагинская оройуона
* Кошехабль оройуона
* Красногвардейское оройуона
* Майкоп оройуона
* Тахтамукай оройуона
* Теучежскай оройуона
* Шовген оройуона

# Адыгея
## Экономиката

Адыгея сайдыылаах индустриялаах уонна тыа хаhаайыстыбалаах республика. Сайдыылаах индустрия салаалара: ас, тыа, мас таҥастааhына уонна кумааҕы, массыына оҥоруута уонна металл чочуйуута.
Туhалаах сирдэрин бүтүн иэнэ 781,4 тыh. гектар (1998), онтон 244,7 гектары хорутуллар сирдэр ылаллар. Олохтоох тыа хаhаайыстыбатын салаалара үүнээйи үүннэриитэ, чооску, хой, көтөр уонна сылгы иитиитэ.
Республика сиригэр олохтоох авиалиниялар, массыына уонна тимир суол транспорта сайдыылаах. Кубань өрүс аал сырыылаах.

# Адыгея
## Үөрэҕирии

Адыгея икки сүрүн үрдүк үөрэҕирии кииннэрэ Адыгея ил университета уонна Майкоп ил технология университета.

# Адыгея
## Политиката

Республика сүрүн сокуона — Адыгея Республикатын конституцията.