# Хотугу Рейн-Вестфалия

Хотугу Рейн — Вестфа́лия (ниэм. Nordrhein-Westfalen) — земля Федеративной Республики Германия. Киинэ — Дюссельдорф куорат. Бөдөҥ куората — Кёльн. Олохтоохторун ахсаана — 17,6 мөлүйүөн киһи (ФРГ-га бастакы миэстэ). Иэнэ — 34,1 тыһ км² (ФРГ-га төрдүс миэстэ). Германия 80 бөдөҥ куоратыттан 29 ХР-В сиригэр тураллар.

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Географията

Хотугу Рейн — Вестфалия дойду арҕаа өттүгэр сытар, омук сирдэриттэн Бельгиялыын (99 км), Нидерландылыын (387 км) быысаһар, Германия сирдэриттэн - Алын Саксониялыын (583 км), Гессенныын (269 км) уонна Рейнланд-Пфальц диэн сирдиин (307 км).
Хотугу Рейн — Вестфалия ортотугар Рейн-Рурский регион сытар, онно Дюссельдорф, Кёльн курдук бөдөҥ куораттар уонна промышленнай Рур региона киирэллэр. Рур хоту өттүгэр Боттроп, Гельзенкирхен, Херне уонна Реклингхаузен, илин өттүгэр Дортмунд, Хаген уонна Хамм, үөһүгэр Бохум, Эссен, Оберхаузен уонна Мюльхайм, арҕаа Дуйсбург уонна Мёрс сыталлар. Хотугу Рейн — Вестфалия урьбанизациятын таһыма дойду үрдүнэн самай үрдүк: 20 бөдөҥ куораттан 9 манна бааллар.

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Устуоруйаттан

Иккис Аан дойду сэриитин кэнниттэн билиҥҥи Хотугу Рейн — Вестфалия сирдэрэ Британия оккупациялыыр зонатыгар киирбиттэрэ. 1946 сыл атырдьах ыйын 23 күнүгэр урукку Пруссияҕа киирэр Вестфалия провинцияны уонна Рейн провинциятын (ниэм. Rheinland) хотугу өттүн холбоон оҥоһуллубута. Онон Рур бассейнын биир дьаһалта салайар буолбута.

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Салаллыыта

Хотугу Рейн — Вестфалия ил тутула Германия уонна бэдэрээссийэ сирин бэйэтин Сүрүн сокуоннарыгар олоҕурар. Ниэмэс федерациятын тиһигэр Хотугу Рейн — Вестфалия бэдэрээссийэҕэ киирэр туспа Ил (ниэм. Gliedstaat)

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Дьаһалтанан тыырыллыыта

Хотугу Рейн — Вестфалия оройуоннарга (ниэм. Kreis) уонна оройуоҥҥа киирбэт куораттарга (ниэм. kreisfreie Stadt) арахсар. В состав районов в свою очередь могут входить города (ниэм. Stadt) и общины (ниэм. Gemeinde). Города могут делиться на городские округа (ниэм. Stadtbezirk), причём для внерайонных городов это деление обязательно; общины — на общинные округа (ниэм. Gemeindebezirk).

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Дьаһалтанан тыырыллыыта
### Оройуоннар

Хотугу Рейн — Вестфалия маннык оройоуннартан турар (ускуопкаҕа массыына нүөмэрин куода бэриллэр):
* Ахен (AC).
* Боркен (BOR).
* Косфельд (COE).
* Дюрен (DN).
* Эннепе-Рур (EN).
* Рейн-Эрфт (BM).
* Ойскирхен (EU).
* Гютерсло (GT).
* Хайнсберг (HS).
* Херфорд (HF).
* Хохзауэрланд (HSK).
* Хёкстер (HX).
* Клеве (KLE).
* Липпе (LIP).
* Меркиш (MK).
* Меттман (ME).
* Минден-Люббекке (MI).
* Рейн-Нойс (NE).
* Обербергиш (GM).
* Ольпе (OE).
* Падерборн (PB).
* Реклингхаузен (RE).
* Рейниш-Бергиш (GL).
* Рейн-Зиг (SU).
* Зиген-Виттгенштайн (SI).
* Зост (SO).
* Штайнфурт (ST).
* Унна (UN).
* Фирзен (VIE).
* Варендорф (WAF).
* Везель (WES).

# Хотугу Рейн-Вестфалия
## Дьаһалтанан тыырыллыыта
### Бэдэрээссийэ сирэ дьаһайар куораттара (ниэм. Kreisfreie Städte)

* Билефельд (BI)
* Бонн (BN)
* Боттроп (BOT)
* Бохум (BO)
* Вупперталь (W)
* Гельзенкирхен (GE)
* Дортмунд (DO)
* Дуйсбург (DU)
* Дюссельдорф (D)
* Золинген (SG)
* Кёльн (K)
* Крефельд (KR)
* Леверкузен (LEV)
* Мёнхенгладбах (MG)
* Мюльхайм-на-Руре (MH)
* Мюнстер (MS)
* Оберхаузен (OB)
* Ремшайд (RS)
* Хаген (HA)
* Хамм (HAM)
* Херне (HER)
* Эссен (E)
100 тыһыынчаттан тахса олохтоохтоох куораттар
2011 сыл ыам ыйын 31 күнүнэнээҕи туругунан :
| Кёльн | 1009,9 | Хаген | 188,1 |
| Дюссельдорф | 589,6 | Хамм | 181,8 |
| Дортмунд | 580,3 | Мюльхайм | 167,1 |
| Эссен | 573,6 | Херне | 164,4 |
| Дуйсбург | 488,5 | Леверкузен | 160,8 |
| Бохум | 373,8 | Золинген | 159,8 |
| Вупперталь | 349,6 | Нойс | 151,6 |
| Бонн | 326,0 | Падерборн | 146,8 |
| Билефельд | 323,1 | Реклингхаузен | 118,0 |
| Мюнстер | 287,9 | Боттроп | 116,6 |
| Ахен | 258,2 | Ремшайд | 110,1 |
| Мёнхенгладбах | 257,4 | Бергиш-Гладбах | 105,7 |
| Гельзенкирхен | 257,3 | Мёрс | 105,3 |
| Крефельд | 234,7 | Зиген | 103,3 |
| Оберхаузен | 212,6 |