# Башкортостан

Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтэ Республика Башкортостан Башҡортостан Республикаһы :
| Башкортостан былааҕа Башкортостан дьаралыга ||
| Киин куорат | Уфа |
| Иэнэ | 142 947 км² |
| Дьонун ахсаана | 4 060 000 (2009) |
| Федеральнай уокуруга | Волга |
| Экономическай оройуона | Урал |
| Ил тыла | башкорт, нуучча |
| Президент | Муртаза Рахимов |
| Премьер миниистир | Раиль Сарбаев |
| Ил Түмэн баhылыга | Константин Толкачёв |
| Кэм зоната | Халыып:MSK+2 |
Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтэ (нууч. Республика Башкортостан, башк. Башҡортоста́н Респу́бликаһы) диэн Арассыыйа Федерациятын республиката, Арассыыйа Федерациятын субъега, Волга федерал уокуругун састаабыгар киирэр.
Киинэ — Уфа.
Кирбиилэhэр Татарстаанныын, Удмуртиялыын, Пермь кыраайыныын, Свердловскай уобалаhыныын, Челябинскай уонна Оренбург уобаластарыныын.
Кулун тутар 23 1919 тэриллибитэ.

# Башкортостан
## Географията

Башкортостан соҕуруу Уралга баар.
* Иэнэ: 143,600 км²
* Үрдүкү чыпчаала: Ямантау хайа (1,638 м).
* Хоту-соҕуруу уhуна: 550 км.
* Илин-арҕаа уhуна: 430 км.

# Башкортостан
## Географията
### Кэм зоната

Башкортостан Екатеринбург кэм зонатыгар (YEKT/YEKST) сытар. UTC уларыйыыта +0500 (YEKT)/+0600 (YEKST).

# Башкортостан
## Географията
### Өрүстэр

Республикаҕа 13,000 тахса өрүс баар. Элбэх өрүс Балтик уонна Хара байҕаллар порттарыныын уу транспорт ситимнээхтэр.
Сүрүн өрүстэр:
* Агидел (1,430 км)
* Караидел (918 км)
* Сакмара (760 км)
* Ик (571 км)
* Дим (556 км)
* Ай (549 км)
* Йүрүзэн (404 км)
* Танып (345 км)
* Сим (239 км)
* Нугуш (235 км)
* Таналык (225 км)
* Зилим (215 км)
* Сөн (209 км)

# Башкортостан
## Географията
### Күөллэр

Өрөспүүбүлүкэҕэ 2,700 күөл уонна резервуар баар. Сүрүн күөллэр уонна резервуардар:
* Асылыкүл (23.5 км²)
* Кандрыкүл (15.6 км²)
* Ургун (12.0 км²)
* Павловское резервуар (120.0 км²)
* Нугушское резервуар (25.2 км²)

# Башкортостан
## Географията
### Хайалар

Өрөспүүбүлүкэ сиригэр соҕуруу Урал сорох өттө сытар. Үрдүкү хайалар:
* Ямантау (1,638 м)
* Большой Иремел (1,582 м)
* Малый Иремел (1,449 м)
* Арвякрязь (1,068 м)
* Зилмердак (909 м)
* Алатау (845 м)
* Юрматау (842 м)

# Башкортостан
## Географията
### Сир баайдара

Башкортостаан Өрөспүүбүлүкэтэ минерал ресурстарынан Арассыыйа Федерациятын биир баай субъега буолар. Башкортостан баай ниэп хаhаастардаах. Атын сир баайдара: айылҕа гааhа, чох, тимирдээх металлаах руда, манган, хромит, тимир руда, тимирэ суох металлаах уонна метала суох рудалар.
Башкортостаан маhынан баай. Ойуурдаах сирин иэнэ 62,000 км².
Элбэх минераал, эмтээх уонна иhэр уу дьүүктэлэрэ бааллар.

# Башкортостан
## Географията
### Климата

* Сыллааҕы орто температура: 0,3 °C (хайаларга) — 2,8 °C (сыһыыларга)
* Тохсунньу орто температурата: −16 °C
* От ыйын орто температурата: +18 °C

# Башкортостан
## Дьоно

Өррөспүүбүлүкэ олохтоохторун ахсаана 4057,3 тыh. к. (2009). Дьон чиҥэ — 28,4 к./км² (2009), куорат олохтоохторо — 59,8 % (2009) (59,7 % — 2005).

# Башкортостан
## Дьоно
### Омуктар

2002 туругунан, өрөспүүбүлүкэ омуктара:
Бүтүннүүтэ Башкортостааҥҥа 100 тахса омук олорор.

# Башкортостан
## Дьоно
### Олохтоох пууннара

10 тыh. тахса олохтоохтордоох пууннар (тыh. к.) Тохсунньу 1 2009 туругунан :
| Уфа | 1024,0 | Янаул | 27,5 |
| Стерлитамак | 273,0 | Давлеканово | 24,6 |
| Салават | 155,8 | Чишмы | 21,9 |
| Нефтекамск | 130,4 | Приютово | 21,0 |
| Октябрьский | 109,0 | Раевский | 19,4 (2006) |
| Белорецк | 68,3 | Агидель | 19,0 |
| Ишимбай | 68,1 | Баймак | 16,9 |
| Сибай | 66,5 | Межгорье | 16,6 |
| Туймазы | 65,7 | Иглино | 13,9 (2003) |
| Кумертау | 62,5 | Кандры | 12,2 (2003) |
| Мелеуз | 61,8 | Красноусольский | 11,8 (2003) |
| Белебей | 61,1 | Чекмагуш | 11,2 (2003) |
| Бирск | 41,9 | Кушнаренково | 10,6 (2003) |
| Учалы | 39,8 | Серафимовский | 10,3 (2003) |
| Благовещенск | 33,6 | Толбазы | 10,2 (2003) |
| Дюртюли | 31,2 | | |

# Башкортостан
## Дьаһалтаннан арахсыыта

Өрөспүүбүлүкэҕэ

# Башкортостан
## Экономиката

Индустриятын тутаах салаалара — ниэп хостооhуна (индустрия оҥоhугун 23 %) (Башнефть) уонна ниэп оҥоруута (20 %); химия уонна ниэп химията (16 %) (Салаватнефтеоргсинтез, Уфанефтехим, Уфимский НПЗ, Ново-Уфимский НПЗ, Уфаоргсинтез, Приютовский уонна Туймазинский ГПЗ).
Электроэнергетика (индустрия оҥоhугун 13 %).
Онтон ураты мас таҥастааhынын уонна тутуу материалларын индустриялара бааллар. Индустрия бөдөҥ кииннэрэ — Уфа, Стерлитамак, Салават, Нефтекамск, Туймазы, Октябрьский, Белорецк. Массыына оҥоруута уонна металл чочуйуута сайдыылаахтар.
Тыа хаhаайыстыбата — бурдук үүнээйилэр уонна сүөһү иитиитэ. Сэлиэhинэй, оруос, эбиэс, нэчимиэн, саахардаах сүбүөкүлэ, хелиантус үүннэриитэ.
Эттээх-үүттээх сүөһүЧГиИ , чооску, хой, көтөр, сылгы уонна ыҥырыа иитиитэ.
Республикалар: Адыгея | Алтай | Башкортостан | Бүрээтийэ | Дагестан | Ингушетия | Кабардино-Балкария | Калмыкия | Карачай-Черкесия | Карелия | Коми | Марий Эл | Мордовия | Саха Сирэ | Татарстан | Тыва | Удмуртия | Хакасия | Хотугу Осетия | Чечня | Чувашия |
Кыраайдар: Алтай | Забайкалье | Камчаатка | Краснодар | Красноярскай | Пермь | Приморье | Ставрополь | Хабаровскай
Уобаластар: Амур | Архангельскай | Астрахан | Белгород | Брянскай | Владимир | Волгоград | Вологда | Воронеж | Иваново | Иркутскай | Калининград | Калууга | Кемерово | Кировскай | Кострома | Курган | Курскай | Ленинград | Липецкай | Магадаан | Москва | Мурманскай | Нижнэй Новгород | Новгород | Новосибирскай | Омскай | Оренбург | Орел | Пенза | Псков | Ростов | Рязань | Самаара | Саратов | Сахалиин | Свердловскай | Смоленскай | Тамбов | Тверь | Томскай | Туула | Тюмень | Ульяновскай | Челябинскай | Ярославскай
Федеральнай суолталаах куораттар: Москва | Санкт-Петербург
Автономиялаах уобалас: Дьэбириэй
Автономиялаах уокуруктар: Ненецтэр | Ханты-Манси — Югра | Чукотка | Ямал-Ненец