# Сыстар линза

Сыстар линза (нууч. контакная линза) - курдары кѳстѳр матырыйаалтан оҥоhуллубут, харахха кэтиллэр чараас бүрүө буолар. Маннык линзаны харах көрүүтүн тэҥнииргэ тутталлар. Холобура: миопия, гипертрофия, астигматизма, пресбиопия ыарыынан ыалдьар дьон тутталлар. Ону таhынан харах өҥүн уларытарга эмиэ тутталлар. Сорох түгэҥҥэ хараҕы харыстыыр туhуттан быраастар аныахтарын сөп.
Учуонайдар этэллэринэн, сыстар линзаны 125 мөлүйүөн кэриҥэ киhи кэтэр эбит (2%) аан дойдуга. Линза кэтэр дьонтон 40% тахсата - 12 сааhыттан 25-гэр диэри ыччат. Онтон линзаны аан бастакытын кэтэр дьон ортолоругар, эдэр ыччат (35-гэр диэри) 90% буолар, онтон 70%-нын дьахтар ылар.
Сыстар линза ачыкы линзатыттан туох да улахан уратыта суох. Иккиэн күн сырдыгын кубулутаннар харах сетчаткатыгар ыыталлар, оччоҕуна харах үчүгэйдик көрөр буолар.

# Сыстар линза
## Устуоруйата

Аан маҥнай 1508 с. харах оптическай коррекциятын туhунан санааны Леонардо да Винчи киллэрбитэ. Кини үлэлэригэр уунан толоруллубут шар чэрчилэрин булбуттар. Ол шар нөҥүө мөлтөх харахтаах киhи үчүгэйдик көрөр буолар эбит. Суруйбут үлэлэригэр линза схематын булбуттар - аныгы контактнай линзаҕа майгыннаhар. 1888 сыллаахха немец физиолога Адольф Гастон Евгений Фик басткы таас линзаны дьоҥҥо-сэргэҕэ сырдаппыт. Август Мюллер - саҥаны айааччы, офтальмолог, бастакы линзаны оҥорон баран медицина эйгэтигэр киллэрбитэ.
1960 сылларга диэри контактнай линзалары органическай өстүөкүлэлэртэн эрэ оҥороллор этэ. Кытаанах линзалары кэттэххэ, хараххын аалар, үчүгэйдик көрдөрбөт уонна салгыны киллэрбэт буоланнар табыгаhа суох.
1960 сыллаахха чешскэй учуонай Отто Вихтерле сымна5ас контактнай линзалары гидрофильнай полимердартан оҥорор ньыманы киллэрбитэ. Бу полимер 38% ууну оборор кыахтаах этэ. Оборбутун кэннэ олус сымнаҕас уонна имигэс буолар. Гидрофильнай полмертан турар линзалары Гидрогелевай контактнай линза диэн ааттыыр буолбуттара.
2012 с. Алкон компания бастакы водоградиентнай матырыйаалтан оҥоhуллубут линзалары таhаарбыта. бу линза үрдүтэ инчэҕэй гельтан турар. Линза сиигэ 30% - 80% тиийэ уларыйар.

# Сыстар линза
## Сыстар линза көрүҥнэрэ

Сыстар линзаны маннык классификациянан араараллар: туох матырыйаалтан оҥоhуллубута, төhө өр кэтиллэрэ, ханнык кэмҥэ кэтиллэрэ, төhө үчүгэйдик көрдөрөрө.
Контактнай линзаны икки улахан бөлөххө араараллар:
* Сымнаҕас линзалар
* Кытаанах линзалар
Сымнаҕас линзаны аан дойду үрдүнэн 90% кэриҥэ киhи кэтэр. Бу линзаны икки кsлаfска араараллар: гидрогелевай уонна силикон-гидрогелевай линзаларга. Оҥорон таhаарааччылар сылтан-сыл матырыйаалларын сайыннаран иhэллэр.
Кытаанах линзаны үксүн харахтара мөлтөх дьон кэтэллэр. Кытаанах линза форматын өр тутар, ол иhин көрдөрөр хаачыстыбата быдан үчүгэй буолар. Кытаанах линза сымнаҕас линзатааҕар салгыны аhардара быдан күүстээх.

# Сыстар линза
## Сыстар линза сүрүн кээмэйэ

* Матырыйаала
* Иҥнэритин радиуhа (BC, BCR)
* Линза эргимтэтэ
* Оптическай күүhэ
* Линза киинин кэтитэ
* Кэтэр эрэhиимэ
* Уларытыы субула
Уларытыы субула. Линза хайаан даҕаны уларытыллыахтаах, ол оҥорон таhаарар компанияттан тутулуктаах.
Биир күннээх линзалар (күн аайы саҥа линза кэтиллэр)
* 1 күн
Былаанынан уларытыллар линзалар.
* 1-2 нэдиэлэ
* 1 ый
Үгэс буолбут линзалар.
* 3 ый
* 6 ый
* 12 ый